Druckschrift 
2 (1494) Secunda pars operum Johannis de Gerson
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Compendium theologie

ipſiꝰ actꝰ. Reſpectu pͥmi modi dupl̓r p̄t ipſacircūſtātia ip̄m actū in ſe attingere. vel mo .ſ. cuiuſdā mēſure ſeu ꝯmēſuratiōis. et ſicerūt circūſtātie reſpiciētes ſeu ꝯcernentes lo tp̄s. denotant̉ hec duo verba in p̄dicto v̓ſu poſita .ſ. vbi qn̄. vel modū qͣlitatis ipſiꝰ actꝰ. ſic erit circūſtantia reſpiciensſeu ꝯcernēs modū agendi. quo .ſ. actꝰ ipſe factꝰ ē. denotat̉ hoc verbū quō. Reſpectuꝟo ſcd̓i modi .ſ. reſpectu cauſe ipſiꝰ actꝰ/ cuꝫoīm actuū effectuū humanoꝝ qͣttuor ſuntcauſe pͥncipales .ſ. efficiēs. material̓. formal̓ finalis. quadruplex circa iſtas qͣttuor cauſas accipit̉ ſeu occurrit drn̄tia ſeu qͣlitas circūſtantiaꝝ. Circa em̄ cām efficientē al̓s accipit̉ ſeu occurrit circūſtātia ipſiꝰ agētis quedenotat̉ hoc verbū qͥs. Circa cām materialē accipit̉ ſeu occurrit circūſtātia circa obiectū. denotat̉ hoc verbuꝫ qd̓ addit ph̓s .ſ.circa qͥd. Circa cām formaleꝫ accipit̉ ſeu occurrit circūſtantia circa cāꝫ coagentē ſeu cooꝑantē ſeu ꝯcurrentē. denotat̉ hoc v̓buꝫquibꝰ auxilijs. Et intellige vt tactū ē. velinſtr̄is ⁊c̄. vel hm̄oi que faciūt ad formā actꝰCirca cāꝫ finalē accipit̉ ſeu occurrit circumſtantia circa ꝓpoſitū intētionē agētꝭ. denotat̉ hoc verbū cur .i. ꝓpter qͥd. qua⁊c̄. Reſpectu v̓o tercij modi .ſ. reſpectu effectus ipſiꝰ actꝰ/ accipit̉ ſeu occurrit circūſtātia circa illd̓ qd̓ ex tali actu ꝯtigit ſecutū ē.que denotat̉ hoc verbū qͥd He igit̉ ſuntcircūſtantie ex quibus (vt pluries tactū eſtactus humani quo ad bonitatē vel maliciāmeritū vel demeritū ⁊c̄. iudicari habēt. necplures reꝑiunt̉ qͥn ad aliquā p̄miſſaꝝ ſint reIducibiles. Et ad maiorē inſtructionē mediocriū ſimpliciū quibus vt ſuꝑius tactūeſt tanta ſcīa vel libroꝝ facultas ſuppetit/ expediēs iudicatū eſt de p̄dictis circūſtātijs aliqualiter exēplificari. vt exinde in ſil̓iafaciliꝰ manuduci poſſint. ſeruādo ordineꝫꝟſus ſupͣ poſiti. Reſpectu igit̉ pͥmi v̓bi ſcꝫqͥs. certū eſt ceteris alijs paribꝰ grauiꝰ peccat ſacerdos qͣꝫ ſimplex clericus. grauiꝰ clericus qͣꝫ ſimplex laicus. grauiꝰ vir qͣꝫ femina Reſpectu ſcd̓i .ſ. qͥd. certū ē ceterꝭ alijsparibꝰ/ homicidiū ē grauiꝰ pctm̄ qͣꝫ furtū. etadulteriū qͣꝫ ſimplex fornicatio. Reſpectutercij .ſ. vbi certū eſt ceteris alijs paribus/furtū vel ꝑcuſſio/ vel fornicatio que fieret ineccleſia vel alio loco ſacro/ eſt grauius pecca qͣꝫ ſi fieret extra eccleſiā. in loco ſacro Reſpectu quarti .ſ. quibꝰ auxilijs inſtrumē

tis vel medijs ⁊c̄. certū eſt domū ad p̄dan intrare falſam clauē. vel ſerā aꝑire inſtrumēta ſubtilia. vel ſubordinatōeꝫ famuli aūt ancille/ ceteris alijs paribꝰ eſt grauiuspctm̄ qͣꝫ a caſu inuentā aꝑtā vel foramenmuri obſtructū intrare Reſpectu quinti .ſ. cur ſeu ꝓpter quid. certū eſt latitare īnemore vl̓ alio loco ſuſpecto. ſeu ꝯducere ſocietatē aliquā intētōe aliquē vel aliquos occidēdi/ ceteris alijs paribꝰ eſt grauiꝰ pecca qͣꝫ p̄dicta facere ītētōe ſola dep̄dādi Reſpectu ſexti .ſ. quō. certū eſt ceteris alijs paribus/ grauiꝰ ē pctm̄ hoīem ex ꝓpoſito deliberato inſidias qͣꝫ ſubito motu ſubitoqꝫincurſu occidere. Et grauiꝰ ceteris alijs paribꝰ veneno in ꝯuiuio qͣꝫ gladio aꝑte inuade̓do occidere. Reſpectu ſeptimi .ſ. qn̄. certū ē domū dep̄dando de nocte intrare ceterꝭalijs paribus/ ē grauiꝰ pctm̄ qͣꝫ de die intrare. Et fornicari die ſancto paſce vel alio ſolēni ceteris alijs paribꝰ/ grauius ē pctm̄ qͣꝫ die ſolēni. Reſpectu v̓o octaue circūſtātie ph̓m addite .ſ. circa qͥd. certū ē machinamēta deceptōnes tēdere parare ad inducendā mulierē religioſaꝫ vel vxoratā ī fornicationē/ ceteris alijs paribꝰ ē grauius pctm̄qͣꝫ machinari ad inducendā vnā aliā omnino ſolutā. ſic de ſil̓ibus. Addūt aliqͥ vltraoēs p̄dictas circūſtantias vnā aliā .ſ. Quotiens. Circa quā dupl̓r dici pōt. Uno iuxta pͥmū triū modoꝝ actū humanū attingēdi ſupra tactoꝝ ipſa circūſtātia quotiens. videat̉ actū in ſe attingere moduꝫ cuiuſdā ꝯmēſuratōis tꝑis/ pōt rōnabilit̓ intelligi comp̄hēdi ſub illa circūſtantia quādoNec em̄ debite ſufficiēter pōt ſiue ī ꝯfeſſione ſiue al̓s quātitas ſeu grauitas peccati il circūſtantiā qn̄. ꝑquiri haberi. vtputa .ſ.quo tꝑe. qua die. qua hora ⁊c̄. pctm̄ factū ſitQuintiā effectualiter dicti pctī quātitas etgrauitas dictā circūſtantiā quotiēs ꝑquirat̉ habeat̉. vt gr̄a exempli Contingere p̄tīmo frequēter ꝯtingit pluries idē peccatū. vtputa fornicationē vel furtū ꝯmittet.vna vice tēꝑe quadrageſimali die ſolenni.Et alia vice alio tꝑe die ſolenni. Et ſicde ſil̓ibus valde quotidianis. Si igit̉ debite ſufficiēter ab iſto ꝑquirat̉ et ſciat̉ qn̄ talepctm̄ ꝯmiſerit. ſatis etiā ſciet̉ quotiens ipſeꝯmiſerit. Alio d̓r ꝓprie iſta circūſtantia quotiens eſt nec dici debet circūſtantia. qꝛ ꝓprie nec actū in ſe nec cauſaꝫ ipſiusactus nec effectū ipſius actus reſpicit. īmo