De natura ⁊ qualitate conſcientie XX

XXXI

cauſat ſeu efficit actū ꝓ illo inſtāti qͦ fit n̄ voluntariū. ſic .ſ. ꝙ ꝓ illo inſtāti qͦ ſic volūtas n̄habeat actual̓r volitionē illū actū faciendi.vt etiā pꝫ ī dicto exemplo ſtatī poſito. Claꝝē em̄ ꝙ ille occiſor ꝓ illa hora qͣ illū hoſteꝫ ſica caſu occidit. nō habeat actualit̓ voluntatēeū occidēdi. qꝛ tūc ibi eū eſſe ignorabat. īmoceruū ibi eē/ ⁊ ceruū occidere credebat. Necſequit̉ ꝙ ſi tal̓ ignorantia reddat ſeu efficiatactū n̄ volūtariū. ꝙ p̄terea eū reddat īuolūtariū. Magna etem̄ int̓ iſta duo ē dr̄a. Reddere etem̄ ſeu efficere actū n̄ volūtariū/ eſt facere ꝙ volūtas pro inſtāti qͦ ille actꝰ fit/ nonhabeat actualē volitiōꝫ eū faciēdi/ Reddereꝟo ſeu efficere actū īuoluntariuꝫ/ ē facere ꝙvolūtas actualē ſeu habitualē volitōꝫ habeat illū actū nō ꝑficiēdi. q̄ valde int̓ ſe differūtMagna etem̄ drn̄a ē int̓ nō velle facere ⁊ vellen̄ facere. Primū p̄dictoꝝ vt iā tactū ē/ bn̄cauſat ſeu efficit ignorātia ꝯcomitās d̓ quanūc agit̉. Sed ſcd̓ꝫ nō cauſat nec efficit. Etrō ē. qꝛ idē nō p̄t eodē inſtāti eē actualit̓ volitū ⁊ ignoratū. ſed bn̄ p̄t eodē inſtanti eſſe habitualiter ſeu diſpoſitiue volitū ⁊ ignoratū.¶ Conſeq̄nter aūt ſe hꝫ ignorātia ad voluntatē. inqͣꝫtū ipſa ignorātia ē volita ſeu voluntaria. Qd̓ duobꝰ modis ꝯtingere pōt. Unomō directe. Alio mō indirecte. Directe quādo actꝰ volūtatꝭ fert̉ ī ipſaꝫ ignorantiā. ſicutcū aliqͥs vult ignorare vt excuſationē peccati habeat. vel vt a peccādo nō retrahat̉. Iuxta illud Iob .xxij. Scīam viaꝝ tuaꝝ nolumus. Et hec d̓r ignorātia affectata. Indirecte ꝟo iteꝝ dupl̓r ꝯtingere p̄t. Uno mō cuꝫaliqͥs actu nō ꝯſiderat qd̓ ꝯſiderare dꝫ et p̄t.Et hec dicit̉ ignorātia male electiōis. vel expaſſione aliqͣ. vel ex malo habitu ꝓueniens.Alio mō cū aliqͥs noticiā quā de aliquibꝰ deberet hr̄e nō curat acqͥrere. et ẜm hūc modūignorātia vniuerſaliū iuris q̄ qͥs ſcire tenet̉/voluntaria d̓r. qͣſi ꝑ negligentiā proueniēs.Cū em̄ nō niſi propt̓ negligētiā habeat̉/ voC luntarie haberi videt̉. ¶ Nūc igit̉ p̄dicta adpropoſitū ſolutōis p̄dicte ſcd̓e queſtōis pͥncipalis iuxta intentōꝫ eiuſdē beati Tho. ap.plicādo. ¶ Si rō vel conſcīa erret errore voluntario. qͥ .ſ. nō cauſat īuoluntariū. vtputaqꝛ prouenit ex ignorātia. vel ꝯcomitāte. queſcꝫ cū actu ꝯcurrit. nec ad ip̄m ꝑficiendū inducit. vel ꝯſequēte. q̄ .ſ. volita ſeu volūtarie ēvel directe ꝓpter negligentiā. vtputa qꝛ ē error ſeu ignorātia circa id qd̓ quis ſcire teneỉvel ꝯſiderare debet ⁊ pōt. tunc tal̓ error rati

onis vel conſcīe nō excuſat/ qͥn volūtas talirōni vel ꝯſciētie ſic errāti ꝯcordans ſit mala¶ Si aūt ſit error qͥ cauſat inuoluntariū. vtputa ex ignorātia antecedēte/ q̄ ex ignorantia alicuiꝰ circūſtātie abſqꝫ om̄i negligentiacauſat̉ proueniēs. tunc tal̓ error rōnis vl̓ cōſcīe/ voluntatē tali rōni vel ꝯſciētie ſic errātiꝯcordantē excuſat/ vt nō ſit mala. vtputa gͣtia alicuiꝰ exempli. Iuxta eundē bt̄m Tho.ſi rō ⁊ ꝯſcīa alicuiꝰ adeo errēt/ ꝙ ſibi dictentꝙ poſſit ad vxoreꝫ alicuiꝰ accedere. volūtastali rōni ⁊ conſcīe ſic errāti ꝯcordās/ mala ē.nec excuſat̉. eo ꝙ error ille prouenit ex ignorātia legis dei. quā ſcire tenet̉ vel inquirere.Si aūt rō ⁊ conſcīa p̄dicti hoīs ī hoc errēt.ꝙ aliquā mulierē quā loco ſue vxoris de nocte ſubmiſſaꝫ ignorat/ credat eſſe vxorē ſuā.⁊ illa ml̓iere debitū repoſcēte/ velit eā cognoſcere/ excuſat̉ voluntas eius vt nō ſit mala.Quia error iſte ex ignorātia alicuiꝰ circūſtātie ꝓuenit q̄ īuoluntariū cauſat. ⁊ ſic excuſat¶ Pn̄t alia multa exempla ꝯcipi. et ad ꝓpoſitū applicari. īmo frequēter occurrunt caſusdiuerſi ī hac materia ¶ Pro ampliori adhuc ītā p̄dictoꝝ qͣꝫ materie ī ſe declaratōe. expediens viſum ē determinationē triū queſtionūquas ſuꝑ. ij. ſnīaꝝ tractat dn̄s Petrꝰ d̓ tharanthaſia/ ordinis p̄dicatoꝝ/ olim Innocētius papa. v. hic iuxta effectū dictoꝝ ſuorūbreuiter ſubnectere. Prima qō ē. Utꝝ ignorantia ſit pctm̄? Utꝝ ignorantia excuſat peccatū? Que ignorātia excuſat pctm̄? ¶ Circapͥmā queſtionē notādū pͥmo ẜm eū venit/ ꝙcū culpa ſit defectꝰ voluntariꝰ eiꝰ rei q̄ dꝫ ineſſe ipſa ignorātia inqͣꝫtū caret volūtario caret culpa. ſed inqͣꝫtū habet de volūtario/ habet de culpa. Cū inſuꝑ vt etiā dicit. pͥuationes ꝑ habitꝰ cognoſci habeāt. vtputa iuxtapropoſitū ceptū loquēdo. ignorātia ꝑ ſcīaꝫ.aduertendū venit ꝙ triplex qͣꝫtū ad materiam pn̄tē ſpectare videt̉/ reꝑit̉ ſcīa. Una ē imꝑtinentiū ad ſalutē. Alia vtiliū ad ſalutem.Alia neceſſarioꝝ ad ſalutē. Imꝑtinentiū adſalutē vt ſcire geometriā vel ariſmetricā / velhm̄oi. Utiliū ad ſalutē. vt ſcire epl̓as PauliActꝰ apl̓oꝝ / ⁊ hm̄oi. Neceſſarioꝝ ad ſalutē.vt ſcire. xij. articulos fidei. x. p̄cepta legꝭ. vij.pctā mortalia ⁊ hm̄oi. Et intelligāt̉ hec ẜmſtatꝰ ⁊ gradꝰ ꝑſonaꝝ. qꝛ aliqͥd ē neceſſariū adſalutē ſcire reſpectu vnius qd̓ ſolū eſſet vtilereſpectu alteriꝰ. Aliqͥd etiā ē neceſſariuꝫ vniad ſalutem ſcire explicite. qd̓ ſufficeret alteriſcire implicite. et ſil̓r de pluribꝰ. ¶ Reſpectu