Druckschrift 
2 (1494) Secunda pars operum Johannis de Gerson
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Compendium theologie

tit. ⁊ ſic facit eā a ſua rectitudine deuiare. Iuxta dictū Senece. Perit om̄e iudiciū cū reſtrāſierit ī affectū Sextū ē puſillanimitas.ꝓpter quā .ſ. qͥs freq̄nter timet ea que ẜm rectū iudiciū rōis timēda nō ſūt. Septimūē ꝑplexitas. qn̄ .ſ. hō ſe īter duo pctā poſitūeſſe credit ⁊ vtrūqꝫ declinare qͥn .ſ. ī vnū incidat iudicat impoſſibile. Sed ad veꝝ (vt exſupͣ tactis ſatis patet) ꝑplexitas ꝓprie loq̄ndo nihil ē ſimplicit̓ ſed ẜm qͥd. tn̄ pōt eſſe aliqͥs ꝑplexꝰ ẜm .ſ. ꝯſcīam erroneā. ſed ſtatiꝫ (vtetiā ſupͣ tactū ē) eam deponēdo pōt liberari. Octauū ē hūilitas/ cordiſqꝫ puritas. Un̄Greg. Bonaꝝ mentiū ē ibi culpas agnoſcere vbi culpa nō eſt. Septē pͥma ſunt mala⁊ rep̄hēſibilia. et error ex eis proueniēs valde ꝑiculoſus. Octauū v̓o laudabile ē. errorqꝫ ex eo proueniēſpius ⁊ meritoriꝰ. īmo necerror ꝓprie dici debet ſed quedā humil̓ ſuorū defectuū ſueqꝫ fragilitatis recognitō. dūtn̄ nō ſit nimiꝰ. Reſpectu ſcd̓e duaꝝ queſtionū pͥncipaliū qua .ſ. querit̉.Utrū conſciētiā errās ſeu erronea excuſet. qd̓ iuxta eūdē btm̄Tho. vt de pͥma queſtiōe pͥncipali in ſil̓i dictū ē. ē idē ī affectu ꝙ querere. vtꝝ voluntasrōni errāti ſeu erronee ꝯcordās ſit bona/ veniūt iuxta intētōeꝫ ipſiꝰ btī Tho. ꝯſiderādaque ſequūt̉. Primo (vt freq̄nter ī ſuꝑioribꝰdictū ē) bonū ⁊ malū ī moralibꝰ/ ⁊ magꝭ clare ad ꝓpoſitū ceptū loquēdo qͦ ad meritū etdemeritū/ ꝯſiſtit ī actu inqͣꝫtū ē volūtarius.ita ꝙ bonitas vel malicia alicuiꝰ actus/ abip̄a volūtate ſeu volūtatis imꝑio dependet.qꝛ ſi actꝰ eēt īuoluntariꝰ nec meritoriꝰ nec demeritoriꝰ eēt. Et hinc eſt illud ſepe allegatūbeati Aug. ꝙ om̄e pctm̄ volūtariuꝫ ē adeo.ꝙ ſi voluntariū nō eēt/ pctm̄ nō eēt Aduertendū ē inſuꝑ/ ꝙ qͦ ad ꝓpoſitū pn̄s ignorantia ſub duplici qͣlitate inuenit̉. Una ē q̄ cauſat inuoluntariū .i. q̄ dū ꝯtingit ſeu occurrit/reddit ſeu efficit actū inuoluntariū. ⁊ hͦ proprie indirecte. qꝛ .ſ. pͥuat hoīem a cognitōe q̄p̄exigit̉ ad hͦ ꝙ aliqͥd volūtariū exiſtat. Aliaē ignorātia q̄ nō cauſat inuoluntariū .i. quedū ꝯtingit ſeu occurrit nō ꝓpterea actū inuoluntariū reddit ſeu efficit. que inferiꝰ magis declarabunt̉. Ex quibꝰ duobꝰ clare ſeqͥtur/ ꝙ illa ignorātia q̄ duꝫ ꝯtingit ſeu occurrit/ reddit ſeu efficit actū inuoluntariū. tollita tali actu oēm rōem boni ⁊ malimoral̓. meritiqꝫ ⁊ demeriti. Illa ꝟ̓o que duꝫ occurrit-

nō reddit ſeu efficit actū inuoluntariū. dictārōem boni ⁊ mali/ meritiqꝫ ⁊ demeriti nō tollit. Patet ex p̄dictis/ ꝙ (vt iā ſtatim dictuꝫ ē)talis ratio boni ⁊ mali/ meritiqꝫ ⁊ demeritia volūtate depēdet. Eſt p̄terea pro p̄dictorū ⁊ aliquoꝝ ſubſequētiū intellectu notādūꝙ ignorātia triplici mō ſeu ſub triplici reſpectu ſe p̄t ad actū volūtatis hr̄e. Uno mō an̄cedēter. Alio mō ꝯcomitāter. Et alio mō cōſequēter. Antecedēter aūt ſe hꝫ ignorantiaad actū voluntatꝭ / qn̄ nō ē volita/ ſeu vt itadicat̉ volūtaria. ⁊ tn̄ ē cā volēdi aliqͥd quodal̓s hō nō vellet .ſ. ſi talis ignorātia nō eſſet.vtputa qn̄ hō ignorat aliquā circūſtantiamactꝰ quā ſcire nō tenebat̉. ⁊ ex hoc aliqͥd agitqd̓ nō faceret/ ſi illā circūſtantiā ſciret. vt ponit ip̄e beatꝰ Tho. exemplū de illo qͥ diligentia d̓ hincinde circūſpiciēdo adhibita ignorās aliquē trāſire ꝑ viaꝫ/ proijcit ſagittā quatrāſeuntē interfecit In iſto em̄ caſu ita ignorātia iſtiꝰ circūſtātie .ſ. trāſitꝰ iſtiꝰ hoīs nō eſtvolita nec voluntaria. qꝛ iſte ꝓijciēs ſagittaꝫbn̄ voluiſſet trāſitū illiꝰ hoīs ſcire. ⁊ tn̄ eſt cāvolēdi. qꝛ al̓s iſte hō nō voluiſſet .ſ. proijciedi illā ſagittā. quā al̓s nō proieciſſet. ſi .ſ. illācircumſtatiā trāſitꝰ illiꝰ hoīs ſciuiſſet. Et itade multis alijs q̄ frequētiſſime occurrūt Ethec ignorātia ſic antecedēs ſimpl̓r cauſat inuoluntariū .i. dūꝯtingit ⁊ occurrit actuꝫ inuoluntariū reddit ſeu efficit. Cōcomitantaūt ſe hꝫ ignorātia ad actū voluntatꝭ/ qn̄ ē d̓comet qd̓ agit̉. qd̓ ſi etiā ſciret̉/ nihilominusageret̉. ita ꝙ ipſa ignorātia nō inducit ad volendū vt illud fiat. ſed ſolū cū tali facto ꝯcurrit. ita ꝙ ſimul ꝯtīgit illud eē factū ⁊ eē ignoratū. Ut iuxta exemplū beati Tho. de illo qͦquerit hoſtē occidere. ⁊ aīo ſuo occidere firmauit. ꝯtingit ꝙ caſu vel in nemore vel al̓siſtū hoſtē ſagitta vel lācea occidit. ſed dū eūoccidit/ credit occidere ceruū. In iſto em̄ caſu iſta ignorātia ꝙ tunc hoſtis ille ibi eſſet. ⁊ꝙ tunc occidat. ꝯcurrit cū ip̄o facto .ſ. cū ip̄aocciſione. ita ꝙ ſil̓ ꝯtingit illū hoſtē occidi ⁊occidi ignorari. nec ipſa ignorantia ꝙ .ſ. illehoſtꝭ tūc ibi eēt/ īduxit iſtu occiſorē ad eū occidēdū. qꝛ ita bn̄ eū occidiſſet/ ſi ibi tunc euꝫeſſe ſciuiſſꝫ ſicut occidit qn̄ ignorabat. Et talis ignorātia dū ꝯtingit ſeu occurrit nō reddit ſeu efficit actū inuoluntariū. qꝛ non cauſat aliqͥd qd̓ ſit repugnās volūtati .i. ꝑ quodvoluntas ſi ſciret impediret̉ facere qd̓ tuncfacit. vt ſatꝭ ē ꝯſiderare ī exemplo ſtatim poſito. Sꝫ tal̓ ignorantia ſi bn̄ aduertat̉ bene