Druckschrift 
2 (1494) Secunda pars operum Johannis de Gerson
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De natura qualitate conſciētie

BLI

ſic non ē aliquod pctm̄. Nūc ergo iuxta effectū dictoꝝ ipſiꝰ dn̄i Bonauēture/ p̄dictaad ſolutiōꝫ ipſaꝝ quattuor queſtionū modum cuiuſdā epilogi applicādo/ reſpectume pͥncipalis queſtionis/ patet ex p̄dictis. ſemꝑ tenemur ad om̄e id qd̓ ꝯſcientiadictat eſſe neceſſariū ad ſalutē. tamē qͣꝫ diumanet peccamꝰ/ ſi facimꝰ illud qd̓ ꝯſcientia dictat. Ergo tenemur facere illud qd̓ipſa dictat. Quia (vt ex p̄miſſis patet) illā obligationē alio modo euadere ſeu tollere poſſumus .ſ. talē conſcientiā deponendo. Reſpectu v̓o ſecūde queſtionis patet ex p̄dictꝭ. om̄is conſciētia ligat. ſꝫ ſemꝑ ligat adom̄e qd̓ dictat. In eis em̄ que dictat ẜm le vel p̄ter legē ip̄a vt dictū eſt ligat ad idqd̓ dictat. in pͥmis quidē ſimpliciter. ī ſecundis ꝟ̓o ſub diſtinctōne .ſ. ad id qd̓ dictat velad ſe deponendū. In eis ꝟo que dictat contra legē dei ip̄a ligat. ſed nullo ad ea quedictat. ſed ſimpliciter ad deponendū Reſpectu autē tercie q̄ſtionis/ patet ex p̄miſſis licet ī caſu dicte queſtionis poſſit diciꝑplexꝰ ad tp̄s qͣꝫdiu .ſ. tal̓ cōſcīa ſibi manet.ſimpl̓r tn̄ loq̄ndo non ē nec debet dici ꝑplexus. qꝛ pōt/ īmo tenet̉ talē ꝯſcientiā deponere aliquē modoꝝ infra tactoꝝ. Reſpectuꝟo qͣrte queſtionis pꝫ ex p̄miſſis/ qn̄ p̄latp̄cipit ea ſunt ẜm legē dei vel p̄ter legē dei.magis ē ſibi obediēdū qͣꝫ dictamī conſcientie. īmo ī his caſibꝰ tal̓ ꝯſcīa tali p̄ceptolati ꝯͣriat̉ ſimpl̓r ē deponēda. qꝛ ī his caſibus ꝯͣ p̄ceptū p̄lati facere/ eēt cōtra legē deifacere. De pͥmis ē dubiū/ tūc̄ ẜm legedei p̄cipiat. De ſcd̓is ꝟo .ſ. ſunt p̄ter legemdei. idē patet. qꝛ p̄ceptū p̄lati iaꝫ ea ſicter legē dei erāt/ facit ẜm legē dei. Qn̄ v̓op̄latus p̄cipit ea ſunt ꝯͣ legeꝫ dei/ magis eſtobediēdū dictamī conſcīe qͣꝫ p̄lato. qꝛ ī hoccaſu manifeſtū ē/ ꝯtrariū illiꝰ qd̓ p̄latꝰ p̄cipit .ſ. illud qd̓ tunc conſcīa dictat ē ẜm legeꝫdei. Et ſic iuxta ſupͣ tacta/ ad illud faciendūſunt qͣſi duo ligamīa .i. ligamē legis dei. et ligamē conſcīe. Ex ꝑte v̓o p̄cepti p̄lati nulluꝫē ī caſu ligamē. qꝛ ſimpl̓r obligat. qꝛtra legē dei p̄cipit. Et intelligat̉ iuxta modicū ſupͣ tacta de dictamīe cōſcīe formate.ſcꝫ clare euidēter cognoſcit. vel finaliter inaīo iudicat firmat/ tale p̄ceptū p̄lati eſſetra legē dei. qꝛ ſi ſolū eſſet timor vel ſcrupuius ꝯſcīe/ neceſſe eēt alit̓ magis pͥus ꝯſulere diſcūtere. anteqͣꝫ tale p̄ceptuꝫ p̄latitemeret. Triplex autē modꝰ ꝯſcīaꝫ depo

nēdi reꝑit̉. Primus ē ex ſeip̄o. fortē ſcꝫ el̓ſeruentē meditationē diſcuſſionē caſus incumbētis ac rationū circa ip̄m occurrētiuꝫ.diligēſqꝫ ſtudium opinionū ac ſentētiaꝝ doctoꝝ. Et hoc qn̄ noticiā legis diuine lumēqꝫ ſcientie ex ſeip̄o habet. Scd̓s modꝰeſt diſcretā diligentē inqͥſitionē inueſtigationē a lr̄atis ꝑitis ip̄ius legis diuīe Etmaxime eis qͦs quis ꝑitiores magis ꝓbate vite/ iudicio ſuo cōmode reperire poterit.Et interdū iuxta grauedinē caſus/ vehemētiāqꝫ motus ſeu dictamīs ipſius ꝯſcientiepluries ac freq̄nter. et hoc qn̄ de ſe neſcit dicta ſua conſcīa caſuqꝫ ſibi incumbēte iudicare. vtputa qꝛ noticiā legis diuine hꝫIn his duobꝰ modis neceſſaria oīno ē humiliatio ſpūs. ac quedā ſui intellectꝰ captiuatio. vt .ſ. pie velit credere conſentire obedireqꝫ eis ſe legit. vel ab alijs audit Iuxtadictū apl̓i. Captiuātes oēm intellectū ī obſequiū chriſti. Hoc ē dicere/ qͥlibet in credēdis plus dꝫ cōſentire fidei qͣꝫ ſibi. in agēdis plus credere alijs qͣꝫ ſibi. Tercius modus ē cōuerſionē mētis recurſuꝫ ad deūeiuſqꝫ ꝯſiliū humilē deuotā ac frequentēorationē. vbi qn̄ deeſt conſiliuꝫ humanū.Iuxta illud ſacre ſcpͥture Cum ignoramusquid agere debeamus hoc ſolū habemꝰ reſidui vt oculos noſtros dirigamꝰ ad te. qͣꝫuiset hic modus debeat ab alijs duobꝰ p̄cedentibꝰ deeſſe. īmo cuꝫ eis cōcurrere. Quiautē alio vt frequēter apud plures contingit ꝯſcientiā ſuā deponit/ magna ꝑicula plus qͣꝫ plures forſan credāt incurrit. Tūc eſt ꝓprie conſcīe depoſitio. ſed ꝯtemptgrauis ſuꝑba p̄ſumptio. Beatꝰ em̄ quiſemꝑ ē pauidꝰ. in eis .ſ. que ad ſalutē ꝑtinēt. Ex iſtis tribꝰ modis nōnullis ſuꝑiꝰ tra ꝙͣctatoꝝ/ pn̄t notari octo ex qͥbus cauſariuenire ſolet ip̄ius ꝯſciētie error. Primū eſtignorātia. qn̄ .ſ. qͥs neſcit qͥd ſibi eligendū vl̓declinandū ſit. Scd̓m eſt negligētia. cumquis .ſ. negligit conſciētiā ſuā diſcutere. vl̓ ſipoſt diſcuſſionē ſe expedire neſciat negligittūc ab alijs q̄rere. Terciū eſt ſuꝑbia. quādo ſcꝫ qͥs humiliat intellectū ſuū/ vt melioribus ſapiētioribꝰ ſe credere velit. Quar eſt ſingularitas. qn̄ ſcꝫ homo ſuū ꝓpriuꝫſenſuꝫ ſeq̄ns vult ſe alijs cōformare. necſeqͥ vias cōes bonoꝝ. ꝯtra quod li. numerorum ſcribit̉. Extrema caſtrorū conſumpſitignis. Quintū eſt affectio inordinata. queſepe inclinat cōſcīaꝫ ad id qd̓ tunc appe