Compendium theologie
nas. quas ꝑ idē quaſi mediū ſoluit. Et ſunthe in effectu. Utꝝ om̄is conſcientia liget. etvtꝝ liget ad om̄e qd̓ dictat? Utꝝ hō ſit pplexus qn̄ conſcīa ſibi vnū dictat/ et lex diuiuadictat ꝯͣriū? Cui ſit magis obtemꝑandū. vl̓ꝯſciētie dictamī. vel p̄cepto p̄lati. cū ſibijnuicē obuiāt ⁊ ꝯtrariant̉? ¶ Circa quaꝝ quattuor queſtionū diſſolutionē ponit dictamē cōſciētie triplici reſpectu ad tria genera actuuꝫꝯſiderari poſſe. ſatis ad ꝓpoſitū diſtinctionis ſupͣ poſite licet ſub alijs v̓bis. Et intelligat̉ vt ponit de dictamine ꝯſciētie ꝑ modūp̄ceptōis vel ꝓhibitōis. nō ꝑ modū ꝯſilij ſiue ꝑſuaſionis. qd̓ ꝓprie ē dicere. qd̓ intelligēdū ē de ꝯſciētia formata. ⁊ nō de ſolo timoreſeu ſcrupulo ꝯſcientie. quoꝝ ſatis ſupͣ notata ē differētia ¶ Aliqn̄ etem̄ conſciētia dictatea que ſunt ẜm legē dei. aliqn̄ dictat ea q̄ ſūtꝯtra legē dei. aliqn̄ dictat ea q̄ ſunt p̄ter legēdei ¶ Qn̄ aūt ꝯſciētia dictat ea q̄ ſunt ẜm legē dei. ipſa ſimplicit̓ ligat ad faciendū illudqd̓ ipſa dictat. īmo cū ī iſto caſu hō iā ad eaq̄ ſic ꝯſciētia dictat ſit ꝑ legē diuinā ligatꝰ etobligatus. ꝯſciētia que ſic illi legi cōcordat.nō ſolū ligat/ īmo ⁊ ligatū oſtēdit. ita ꝙ ī effectu duo ligamina ꝯcurrūt. Et talis ꝯſcientia nullo mō ē deponēda ſeu abijciēda. īmototo effectu ſequenda. ¶ Qn̄ v̓o ꝯſcientia dicta ea q̄ ſunt ꝯtra legē dei/ ipſa etiā cōſciētiaſimplicit̓ ligat ⁊ obligat. nō quidē ad faciendū qd̓ ipſa dictat ſed ad deponendū. Quiacū talis conſcīa erronea errore repugnāte legi diuine. qͣꝫdiu ip̄a manet/ ponit ⁊ tenet hominē extra ſtatū ſalutis. et ideo neceſſe eſt eādeponere. qꝛ ſiue tunc hō faciat qd̓ ipſa conſciētia dictat ſiue eius oppoſitū peccat mortaliter. Faciēdo etem̄ in iſto caſu qd̓ ip̄a conſciētia dictat/ facit ꝯtra legē dei. qd̓ clarū eſtpctm̄ mortale eē. Faciēdo v̓o oppoſitū illius qd̓ ip̄a conſcīa dictat/ adhuc peccat mortaliter. nō rōne quidē oꝑis qd̓ tunc facit. ſedqꝛ malo modo facit. Facit em̄ in cōtemptuꝫdei. qꝛ licet illud qd̓ tūc facit de ſe nō diſpliceat deo. facit tn̄ ac ſi diſpliceret deo/ cū faciat illud qd̓ ſua conſcīa ſibi deo diſplicere dictat Sic ergo facit qd̓ deo diſplicer̄ credit.faciēdo aūt qd̓ deo diſplicere credit/ deū cōtemnit. qꝛ deus nō tm̄ attēdit qͥd homo faciat. ſed quo anīo faciat. ⁊ ſic mortalit̓ peccat.¶ Et bn̄ circa tā hic qͣꝫ in ſuꝑioribꝰ dicta ettractata aduertat̉. ꝙ quotiēſcunqꝫ fit mentio. ꝙ volūtas a rōne ꝓponēte ⁊ dictante eaq̄ ſunt ꝯtra legē ſeu p̄ceptū dei diſcordans/
mala ē ⁊ peccat. intelligat̉ ꝓut ⁊ intelligēduꝫeſt. qn̄ nō clare ⁊ euidēter cognoſcit̉/ vtꝝ illaq̄ ſic ipſa ratio ꝓponit et dictat/ ſint ꝯtra legē ſcū p̄ceptū dei. īmo intelligi debet vbi talia q̄ ſic ipſa ratio ꝓponit et dictat / credūt̉ eēẜm legē ⁊ p̄ceptū dei. Nā ſi clare cognoſceretur ꝙ ratio humana ꝓponeret ⁊ dictaret aliqͥd ꝯͣ legē ſeu p̄ceptū dei. talē rationē nullꝰ teneret̉ ſequi. nec tūc ratio eſſet totalit̓ errans.ſed potiꝰ quaſi malicioſe agens et corrupta.Sed qn̄ ratio errās aliqͥd qd̓ ē ꝯtra legē ⁊ p̄ceptū dei ꝓponit et dictat vt dei p̄ceptuꝫ acſue legi cōforme/ tūc eſt vere errās. Et tuncdictamē talis ratōis ꝯtemere ē idē qd̓ deip̄ceptū ꝯtemnere ſaltē interp̄tatiue. vt ſatisſupra declaratū eſt. Itē dū in ſuꝑioribus fitfrequēter mētio de eis que de ſe ex ſuoqꝫ genere ſeu natura bona vel mala ſunt. ⁊ de eisque ſub ratōe boni ⁊ mali app̄hendunt̉/ intelligat̉ ſemꝑ de bonis vel malis ẜm legē etp̄ceptū dei Utputa qꝛ de ſe vel ex aliqua circūſtātia talia ſunt vel vt talia apprehēdunt̉Quia al̓s nec v̓tutes nec pctā. ⁊ ꝑ ꝯſequenſnec merita nec demerita eſſent. Et ſic nō ꝓprie ad materiā p̄ſentē iactarēt ⁊ congruerēt.¶ Qn̄ autē conſciētia dictat ea que ſunt preter legē dei/ ipſa ꝯſcientia ligat et obligat. ſꝫnō ſimplicit̓/ īmo ẜm quid ⁊ ſub quadā diſiūctione ſeu alternatiua. Scd̓m quid em̄ ligat ⁊ obligat. qꝛ qͣꝫdiu manet ſub diſiūctiōeſeu quadā alternatiua/ ligat ⁊ obligat. qͥa ligat ⁊ obligat ad faciendū qd̓ ipſa dictat/ vl̓ad ſe deponēdū. ita ꝙ homo ī iſto caſu tenetur talē conſciētiaꝫ deponere/ vel adimplereqd̓ ipſa dictat. Utpote/ ſi cōſciētia dictat ꝙneceſſariū ē ad ſalutē leuare feſtucā de terra.vel nō portare caputiū ī eccleſia. oportet veliſtaꝫ ꝯſcientiā deponere/ vel qͣꝫdiu manet feſtucā de terra leuare. aut caputiū ī eccl̓ia nōportare. Et ratio huiꝰ ē. qꝛ cuꝫ talia ſint p̄terlegē dei/ nullus ad ea faciēda vel nō faciēdade eoꝝ natura obligat̉. ſed cuꝫ circa ea accedit dictamē ꝯſciētie/ iā homo ex tali dictamine obligat̉ ad ea faciēda vel nō facienda. cuꝫprius nō obligaret̉. qꝛ contra dictamē cōſcientie facere/ eſt peccatū. Cuꝫ igit̉ qͣꝫdiu manet tale conſciētie dictamē/ maneat talis obligatio. oportet eā neceſſario adimplere. al̓seēt peccatū. Qn̄ v̓o tale ꝯſcīe dictamē depoſituꝫ ē/ tūc ſublata ē illa obligatio q̄ ad taliafaciēdū l̓ n̄ faciēdū obligabat. Et tūc illa talia ſunt vt pͥus d̓ ſui natura erāt .ſ. indrn̄tia.⁊ tūc ea facere vel nō facere ſil̓r īdifferēs ē. ⁊