Druckschrift 
2 (1494) Secunda pars operum Johannis de Gerson
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De natura qualitate conſciētie 7

LLx

adhuc forſan tractabūt̉ clariꝰ ītelligi poterūt. Prīa igit̉ ſic tractari ſolita ē Utꝝſcīa errās obligꝫ. Scd̓a vtꝝ ꝯſcīa errās excuſet. Circa pͥmā iſtaꝝ duaꝝ queſtionū.Utrū .ſ. ꝯſcīa errāsobliget. qd̓ vt ponit. b. Tho. prima ſcd̓e ſueſūme ē idē ī effectu qd̓ q̄rere. vtꝝ volūtas arōe errāte diſcordās/ ſit mala peccet. Conformit̉ ad aliqͣ ſupͣ tactoꝝ/ triplicē diſtīxerūtnōnulli actuū qͣlitatē. vicꝫ aliqͥ ſūt de ſe exſuoqꝫ genere ſeu natura boni. Alij ſūt de ſeex ſuoqꝫ genere ſeu natura mali. Alij ſūt indrn̄tes .ſ. ſe ex ſuoqꝫ genere ſeu naturahn̄t ſint boni vel mali. vt leuare feſtucā deterra/ vl̓ mouere manū Dicūt ī effectu.reſpectu actuū duaꝝ pͥmaꝝ qͣlitatū / ſi velꝯſcīa de ipſis iudicet dictet ẜm veꝝ eoꝝſuāqꝫ ꝓpriā naturā. vtputa qꝛ aliqͥd qd̓ ſeex ſuoqꝫ genere ſeu natura bonū eſt/ iudicet vt bonū. exinde ꝯſcīa dictat hoīeꝫ teneri ad illud faciendū. vel aliqͥd qd̓ de ſe ex ſuoqꝫ genere ſeu natura malū ē/ ratio iudicat vtmalū. exinde ꝯſcīa illud dictat ꝓhibitū. ſic faciēdū. Nullus eſt ibi error. īmo rectū iudiciū. Eadē etem̄ rōne p̄cipiūt̉ bona. ꝓhibent̉ mala. Sed ſi vel ꝯſcīa de p̄dictis actibꝰ iudicꝫ dictet ꝯͣ veꝝ eoꝝ/ ſuāqꝫꝓpriā naturā. vtputa qꝛ aliqd̓ de ſe ex ſuoqꝫgenere ſeu natura bonū eſt iudicat vt ma. exinde ꝯſcīa illud dictat eſſe ꝓhibitū.ſic fugienduꝫ. vel aliqͥd de ſe ex ſuoqꝫ genereſeu natura malū iudicat vt bonū. exindeꝯſcīa dictat hoīem teneri ad illud faciendū.tūc ibi ē manifeſtus error. taliſqꝫ ratioſciētia dicit̉ errās. Et eodē reſpectu actuum tercie qualitatis/ ſi vel ꝯſciētia de eisdictet iudicet ꝯͣ veꝝ eoꝝ eſſe ſuāqꝫ ꝓpriamnaturā. vtputa/ qꝛ aliqͥd de ſe ex ſuoqꝫ genere ſeu natura ē indifferēs. ratio iudicet bo vel malū. exinde ꝯſcīa dictet hoīem teneri ad illud faciendū vel ꝓhibitū. ſic faciendū. Eſt etiā ibi error. ſed tantus. eritqꝫ talis ratio ſeu ꝯſciētia errās. ſed tantūſicut ī caſu p̄cedēti. Iuxta dicūt inſuꝑdicti/ vel ꝯſciētia circa actꝰ tercie qualitatis errās .ſ. qui ſe ex ſuoqꝫ genere ſeu natura ſunt indifferētes. ſiue ſit in p̄cipiendo. ſiue in ꝓhibēdo/ obligat. ita volūtas a taliratione taliqꝫ ꝯſcientia ſic errāte diſcordās.id ē ꝯtrariū illius qd̓ ſic iudicāt dictāt faciens/ eſt mala peccat. Sed ratio vel ꝯſciētia circa actus duaꝝ pͥmaꝝ qualitatū errās

iudicando .ſ. et dictādo ea que de ſe ex ſuoqꝫgenere ſeu natura bona ſūt vl̓ neceſſaria adſalutē mala eſſe. ſic ꝓhibita fugienda. vl̓ea que de ſe ex ſuoqꝫ genere ſeu natura malaſunt bona eſſe. et ſic ex debito faciēda obligat. Un̄ in talibꝰ volūtas a tali rōne taliqꝫꝯſciētia ſic errāte diſcordās. contrariūqꝫ illius qd̓ ſic iudicat dictat faciēs/ eſt malanec peccat. Et pōt. qꝛ nullo videripōt aliquis ad id qd̓ de ſe ex ſuoqꝫ genereſeu natura malū eſt/ poſſit maxime ad hoc errorē rationis ꝯſcientie teneri ſeu obligari/ illud potius ex ſeipſo ꝓhibitū videatur. Ergo ad tale quid quis obligatus exiſtat. īmo ecōtrario videat̉ ab illo prohibitus/ videt̉ illud faciēdo nulla ration peccare poſſet. īmo potius mereat̉. Similiter nec ab eo qd̓ ſe ex ſuoqꝫ genere ſeunatura bonū ē/ poſſet qͥs maxime adhucerrorē rōnis ꝯſciētie vt tactuꝫ eſt prohiberi/ potius ex ſeipſo faciēdū videat̉. Ergo a tali ꝓhibitꝰ exiſtat. īmo potiꝰ ad illd̓videat̉ obligatus. videt̉ illud faciēdo nulla rōne peccare poſſit. immo potius mereat̉ ſic aūt ē ī indifferētibꝰ ſe ex ſuoqꝫ genere ſeu natura nec bona nec mala exiſtunt.Et facilius ex aliqͣ occaſione ſeu circūſtātia. vtputa ex iudicio rōnis dictamīe conſcientie pn̄t bona vel mala effici. exinde adtalia qͥs teneri obligari vel ab eis ꝓhiberi.vt ſatis declaratū eſt Sed iſtā poſitōꝫ iſtū 3qꝫ modū dicēdi ꝑtim approbat ꝑtim īpugnat. b. Tho. li. ſupͣ notato. Inqͣꝫtū em̄ ponit vel ꝯſcīa circa actꝰ de ſe ſuoqꝫ genere ſeu natura īdifferētes errās obligat. volūtaſqꝫ a tali rōe taliqꝫ ꝯſcīa ſic errante diſcordās mala ē peccat/ approbat. Sꝫ inqͣꝫ v̓o ponit/ vel ꝯſcīa circa actꝰ de ſe exſuoqꝫ genere ſeu natura bonos vl̓ malos errās obligat. nec volūtas a tali rōe taliqꝫꝯſcīa ſic errate diſcordās mala ē peccat ipſaꝫ īpugnat. mōſtrās idē ē dicendū de rōevel cōſcīa circa actꝰ de ſe ex ſuoqꝫ genere ſeunatura bonos vl̓ malos errāte .ſ. obligat. volūtas a tali rōne taliqꝫ ꝯſcīa ſic errātediſcordās/ mala ē peccat. Sicut d̓r de illa circa actus de ſe ſuoqꝫ genere ſeu naturaindrn̄tes errat. Et cām huiꝰ ex ſeq̄ntibꝰ effectualiter aſſignat. Certū ē em̄ ꝓpriumobiectū volūtatis a quo ac ẜm qd̓ ipſiꝰ volūtatis bonitas malicia dependet accipidꝫ / ē illud qd̓ ſibi a ratōne obijcit̉ ſeu ſupponit̉. qͥdē ẜm illd̓ ex ſe ipſo de ſuiqꝫ na-