Druckschrift 
2 (1494) Secunda pars operum Johannis de Gerson
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Compendiū theologie

ꝓut interdū (iuxta qd̓ in ſuꝑioribꝰ mōſtra eſt) ꝯtingere poteſt in appetitu ītellectiuo inſurgere incipit.iUL AbIICtES ſeu recuſans. Aut ip̄a inferior ſtatim huiuſmodi ſic inſurgentē illecebrā ſecū arnalē voluptuoſaꝫ delectationē ꝑcipit agnoſcit ex ꝯſideratōe applicatōe ad legemſeu regulā hūanā. vtputa qd̓ eſt ꝯͣ virtutēmoralē. ſic vicioſa vl̓ inhoneſta. vl̓ hmōioīno a ſe abijcit repellit. vl̓ forſan vtraqꝫ ꝯcurrent̓ .ſ. īferior ex ip̄a (vt ſtatim tactūeſt) ꝯſideratōe applicatōne ad legē ſeu regulā hūanā/ ratio ſuꝑior ex ꝯſideratōeapplicatōne ad legeꝫ et regulā diuinā et̓nam. qd̓ cōcurrēter fieri p̄t oīno abijciūtrepellūt. Et tūc in vtroqꝫ iſtoꝝ duorū caſuum dicit̉ ratio primo ſex modoꝝ ſupͣ tacto ſeu ſub pͥma qͣlitate ſe habere .ſ. vt abijciens ſeu recuſans. Qui modus ſeu qͣlitas ſehabendi cōmūiꝰ ip̄i ratōi īferiori attribuitur. qꝛ iſtud cōmuniꝰ ip̄a ratio inferior exſeip̄a facit. Et tūc nullū eſt in rōe peccatū.Immo nec tūc ꝓpͥe dici debꝫ delectatio. ſꝫpotiꝰ quedā delectatōis oblatio. quedāpaſſio ſeu pena pctī origīal̓. Et ſi peccatūaliqd̓ exiſtat. ſolū eſt in pͥmo motu ſenſualitatis. de ſatis in ſuꝑioribꝰ actū d̓claratū eſt. FSt preceps Velſubita. Aut hmōi ſic inſurgentꝭ illecebreſeu carnalis voluptuoſe delectatōnis app̄henſiōem ſeqͥtur qͥdā p̄ceps ſubitus etante quācūqꝫ p̄habitā deliberatōeꝫ ipſiusratōis inferioris ī ip̄am illecebram ſeu carnalē delectationē cōſenſus ex ip̄iꝰ ratōispter viciū fomitꝭ corruptōe ꝓueniēs. caſu ꝓpͥe ſurreptio fieri dicit̉ appellat̉. Ettunc ratio dicit̉ ſcd̓o ſex modoꝝ ſupͣ tactorum ſeu ſub ſcd̓a qualitate ſe habere .ſ. vtceps vel ſubita. modus ſeu qͣlitas ſe habendi (vt claꝝ eſt) ſoli ratōni inferiori attribuēdus eſt. Correſpōdetqꝫ iſte modꝰ ſeuiſta qͣlitas pͥmo mēbro pͥncipal̓ diſtinctionis trimēbris ſuꝑiꝰ ad hoc ꝓpoſitū poſite. Naꝫ talis illecebra ſeu carnal̓ delectatioſic in ſe et ẜm ſe ꝯſiderata eſt moroſa necmora tꝑis nec mora ꝯſēſus. Eſtqꝫ tūc peccatū ſolū veniale. autē pͥmo tal̓ illecebra ſeu carnalis delectatō ſit moroſa mora tꝑis apparet ꝓpter ſubitā p̄cipitē ſic

minimā p̄dicti cōſenſus ip̄ius rōis inferioris duratōeꝫ in. Nam ſi circa ipſainferior vltra p̄dictū ſuū ſubitū p̄cipiteꝫꝯſenſum. vl̓ ip̄a forſan ratio ſuꝑior alit̓ ſehaberet. vtputa vl̓ magis īmorādo/ vl̓ exp̄ſſius ꝯſentiēdo. tūc ex iſto ſeu iſtaſecūda qualitate recederet̉/ ad aliquē alio qͣttuor modoꝝ ſeu aliaꝝ qͣttuor qͣlitatūtranſiret̉. vt ſtatim infra declarabit̉. Ethic notāter additū eſt. ſic in ſe ẜm ſe cōſiderata. etiā talis illecebra ſeu carnaliſdelectatio ſit moroſa mora cōſenſus (capiēdo tn̄ cōſenſum ꝓut iuxta duas diſtīctiones ſuꝑius ī hac materia poſitas. maxime iuxta primā capit̉ capi debꝫ. dicit̉cōſenſus ī delectatōnē peccatū mortale.ſcꝫ ꝯſenſu d̓liberato) apparet reſpectu etiam vtriuſqꝫ ratōis. Et pͥmo reſpectu īferioris ꝓpter tal̓ ſui cōſenſus ſubititatēcipitationē qͥbꝰ ip̄a ratio īferior a recurrēdo ad ꝓpriū ſuū actū eſt deliberare ratiocinari. fic a debite in ſe circa talē ſic inſurgentē illecebrā ſeu carnalē delectationideliberādo/ legeſqꝫ regulas hūanas qͥbꝰinnitit̉ conſulēdo impedit̉. Et ſic ꝓprieſentire ſaltē deliberate/ ꝯſentire dici debꝫImmo tal̓ ſubitus motꝰ ſeu tal̓ qͣlitasſe habendi ip̄iꝰ ratōnis inferioris ꝯſenſusdicat̉ appellet̉; hoc eſt valde impropͥe īꝑfecte. valde large. Sed ideo ita dicaturqꝛ ip̄a ratio (vt ſepe tactū eſt) ſit virtꝰ cognitiua ſit deliberatiua. vix ē poſſibile ipſam rōem inferiorē ſic circa talē illecebramſeu carnalē delectationeꝫ quantūcūqꝫ ſubito et p̄cipitāter ꝯmoueri ſe applicare. qͥnaliqualiter (vt adhuc magis īfra declarabitur) dijudicet. ꝓpter ip̄aꝫ dijudicatōꝫ qͦdāmodo ꝯſentire dicat̉/ licꝫ impropͥe imꝑfecte. vt ſupra declaratum eſt. Et ꝓpter iſtd̓ vt p̄fertur in ſuꝑioribꝰ ꝯſenſu in delectatōnē ꝓut hic intelligit̉ peccatū mortaleeſſe notanter exp̄ſſe ad dr̄ntiā iſtius ſubiti et precipitis ratōis inferioris conſenſuſadditū eſt illud verbū deliberato. etiam ſecundo talis illecebra ſeu carnal̓ delectatio moroſa fit mora cōſenſus reſpectu ip̄ius ratōis ſuꝑioris patet. quia cumip̄a ratio inferior ea que dicta ſunt dicat̉ a recurrēdo ad ſuū ꝓpriū actū/ qui eſtdeliberare et ratiocinari. ſit a debite in ſecirca talē ſic inſurgentē illecebrā ſeu carnalem delectationē deliberādo. legeſqꝫ regulas humanas quibꝰ innitit̉ cōſulendo per