Druckschrift 
2 (1494) Secunda pars operum Johannis de Gerson
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De delectatōe an ſit pctm̄ qd̓

L.Lxj

nāqꝫ inferioris ratōis (vt ſepe dictū ē) deſe et ſe ip̄is actibꝰ negocijs hūanis diſponēdis regulādis ītēdit dupl̓r ſe habere pōt. ẜm etiā duplicit̓ pōt motꝰ voluntatis ſeqͥ. Uno ſimplicit̓ abſolute. ſcꝫ ip̄a ſubito aliqͥd apprehēdit. etexinde ſtatim ſine aliqͣ diſcuſſiōe illud ſiceam app̄hēſuꝫ tanqͣꝫ bonū vl̓ malū ꝯueniens vl̓ nociuū delectabile vl̓ d̓lectabile hmōi dijudicat. Si igit̉ talē ſubitā rationis apprehēſionē īdiſcuſſamqꝫ dijudicationē volūtas in vnū vl̓ aliud ſe inclinando ſequat̉/ tūc dicit̉ volūtas deliberata motus ſeu appetitꝰ deliberatus. Alio inqͥſitiue. .ſ. ip̄a ratō poſtqͣꝫ aliqͥd ſicvt p̄fert̉ apprehēdit de illo ſic eum apprehēſo/ an vt tactū eſt bonū vl̓ malū. ꝯueniēſvl̓ nociuū. delectabile vl̓ delectabile exiſtat rōcinādo inueſtigat. tūc ſi talē app̄hēſionē īueſtigationē volūtas ſeqͣt̉/ d̓r volūtas deliberata/ motꝰ ſeu appetitꝰ deliberatus. Rationē ꝟo ſuꝑiorē qꝛ vt etiā ſupͣtactū ē/ actibꝰ ip̄is negocijs terreniſ humanis de ſe ſe intēdit. nūqͣꝫ in obiecta inferiorū aīe viriū ipſam etiā dirigi habēt fert̉. niſi ſolū inqͣꝫtū de ip̄ẜ ratōesdiuīas eternas ꝯſulit. qd̓ claꝝ eſt fieripoſſe niſi modū inueſtigatōiſ deliberatōis/ nūqͣꝫ reſpectu ipſoꝝ actuū negocio terrenorū humanoꝝ ſeqͥtur motꝰ aliqͥſniſi deliberatꝰ Et notāter d̓r hic/ de ip̄aratione ſuꝑiori fit mētio reſpectu obiectoꝝinferioꝝ aīe viriū ac negocioꝝ terrenorūhūanoruꝫ. Nam reſpectu ſui ꝓprij obiectialiqn̄ bn̄ habꝫ ſubitū inordinatū motū.qd̓ ē pn̄tis ſpeculatōis declarare. Qꝛetiā ſepe qd̓ ī ſuꝑioribꝰ dictū ē. ī ſubſeq̄ntibus forſan repeti ꝯtinget/ ratōꝫ ip̄aꝫ ad aliqͥd moueri ſe applicare vl̓ ꝯſentire. quodtn̄ ꝓpriū videt̉ eſſe volūtatiſ eſt aduertēdū ipſa ratio (vt ſupͣ tactū eſt) ſit virtꝰſolū cognitiua. ſic deliberatiua. verū etiāmotiua/ imꝑare ē eiꝰ actus tn̄ abſoluteſed p̄ſuppoſito actu ip̄ius volūtatis mo cuiuſdā motōiſ. Nec enī iuxta ſuꝑitacta diuidit̉ ratio in ſuꝑiorē portionē inferiorē. accipit̉ ratio ꝓut diſtinguit̉ ꝯͣ volūtatē ſꝫ tota ꝑte aīe intellectiua. ītellectū volūtatē ꝯprehendit. Immo ampliꝰ iſtiduo actꝰ .ſ. rōis volūtatis (qd̓ bn̄ notandum ē) ſeinuicē preuenireac ſuꝑ ſeinuicemferri pn̄t. freq̄nt̓qꝫ p̄ueniūt ferūt̉. Aliquādo etenī ip̄a ratō de volēdo rōcinat̉ de

liberat. ip̄a etiā volūtas aliqn̄ de ratiocinādo volitionē habꝫ. ſeu rōcinari vult. Aliqn̄ etiā contīgit motū volūtatꝭ a motū rationis p̄ueniri et moueri. tūc motꝰ ille voluntatis dicit̉ motꝰ rōnal̓. ecōuerſo etiaꝫmotū ratōis a motu voluntatis p̄ueniri etmoueri. tūc motꝰ ille rōiſ d̓r motus volūtariꝰ. Ideoqꝫ aūt ſic in iſtis caſibꝰ dicūturſeu appellāt̉ iſti motꝰ. qꝛ ſꝑ v̓tus pͥorꝭ actꝰſeu motus remanet ī actu ſeu motū ſequētiEt ẜm hoc in ratiōe inuenit̉ pctm̄. vl̓ ꝓuteius defectus eſt voluntarius. vel proutactus eiꝰ eſt pͥncipiū actus volūtatis. Imperare tn̄ eſt eſſential̓r actus ip̄iꝰ ratōis. iuxta quod ſup̄ tactū ē. Duplicit̓ autē hmōiīꝑandi actū ip̄a exercere p̄t et ſolꝫ. Uno abſolute modū cuiuſdā intimatiōisſeu denūciatiōis. qͣſi ꝟ̓bum indicatiuimodi. vtputa tale qͥd faciendū ē vl̓ faciendū. bonū eſt tale qͥd facere vl̓ facerehmōi. Alio modū cuiuſdā motiōisſeu incitationis. qͣſi v̓bū imꝑatiui modi. vtputa fac hoc vl̓ fac. Et licꝫ vtin ſuꝑioribꝰ aliqͣliter tactū eſt/ ip̄a ī ip̄isactibꝰ hūanis ſeu paſſionibꝰ interioribꝰhmōi modū directionis intimatōis vl̓ incitatōis ſit imꝑans pͥmū mouēs. ipſa tn̄volūtas ad exercitiū executōeꝫ actꝰ ē mouēs in viribꝰ aīe. Ex ſic p̄notato ſeu p̄ſuppoſitoꝝ effectu colligi p̄t circa hmōi delectationū de qͥbus hic agiturque .ſ. circa illud ſunt qd̓ ex ſuo genere peccatū mortale exiſtit directionē/ ip̄a ratio interdū ſuꝑior. interdū inferior. ꝯſecutiuead ip̄a voluntas ſeu volūtatis motꝰ ſexmodis ſeu ſub ſex qͣlitatibus habere pōt.Uno modo vt abijciēs ſeu recuſans. Aliomodo vt p̄ceps vl̓ ſubita. Alio modo vtreprimēs. Alio modo vt inaduertēs. Aliomodo vt negligēſ. Et alio vt exp̄ſſeſentiēs. Qui ſex modi ſeu ſex qͣlitates applicari pn̄t/ īmo effectual̓r corrn̄dent pͥncipali diſtinctōi trimēbri ſuꝑiꝰ ad hoc ꝓpoſitū poſite. qͣꝫ etiaꝫ aliqͥbꝰ poſitōibꝰ et diſtīctionibꝰ bene ꝯmūibꝰ nōnullorū doctoruꝫin hac materia loq̄ntiū. Ex qͦꝝ omniū adinuicē applicatōe declaratione/ ſufficiēsqͣꝫtū ad p̄ſentē tractatuꝫ ſpectat reſultabitip̄ius materie declaratio intellectꝰ Nūcigit̉ ad ꝓpoſitū ſenſualitas illecebra. ideſt carnali voluptuoſa delectatōne ratōeꝫinferioreꝫ tangere pulſare incipit. ſeu (qd̓idem eſt) illecebra in appetitu ſenſitiuo/ vel

I 3