Druckschrift 
2 (1494) Secunda pars operum Johannis de Gerson
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Compendiū theologie

latiori indiget declaratōe qꝛ iſte modꝰponēdi innuere videt̉ aliquā eſſe delectationē moroſam mora tꝑis. que eſt moroſa mora ꝯſenſus. De qua tamen an ſit peccatū et quod ſatis videt̉ expͥmere.quia ſic ſimplicit̓ dicere cōſenſum in delectationē eſſe peccatū mortale eſt vſqꝫqꝫ verū. etenī (vt infra videbit̉) eſt ꝯſenſuꝫin delectationē ſub aliqͣ qͣlitate reꝑire. qd̓erit niſi pctm̄ veniale. Et ideo ip̄a declaratione qͣꝫtū ad p̄ſentē tractatū ſufficit facienda/ eſt aduertēdū iuxta poſitōnis ſupͣdicte effectū/ poſitionēqꝫ ꝯmuniorē hmōidelectatio ſic circa id quod de ſuo generepeccatū mortale exiſtit eſt et fert̉ in triplicidr̄ntia reꝑit̉. Una qͥdē moroſa nec mora tꝑis nec mora cōſēſus. Alia moroſa mora tꝑis ſed mora cōſenſus. Et alia moroſa mora cōſenſus qd̓ tn̄ intelligendū venit de ꝯſenſu deliberato. Eſt inſuꝑ aduertendū cōmunit̓ om̄es doctores pecca delectatiōis p̄cipue moroſe ratōni attribuit̉ in ea dicit̉ eſſe. enī (vt ſepe ſupradictū eſt) ratio ſit directiua hūanoꝝ actuū. ſolū exteriorū ſed etiā interioꝝ paſſio. quotiēſcūqꝫ in illaꝝ interioꝝ paſſio directōe deficit/ merito d̓r peccatū ī ip̄aratōe (inqͣꝫtū eaꝝ directiua) eſſe ſicut etiamqn̄ deficit in directōe exteriorū actuū. Cuꝫigit̉ (vt etiā ſupͣ tactū eſt) delectatō ſit quedam aīe paſſio/ ꝯſequens eiꝰ directioregulatio ad eiꝰ rationē ꝑtineat/ ſit circaip̄am delectatōnem. poſſet ꝓpͥe indirectio cōtīgere qͥn ex defectu rōis ꝓcedat. clarum eſt omnē indirectōeꝫ circa delectationē ꝯtingit rationi debere īputari. Et hīcd̓r peccatū delectatōis ī ratōe eſſe. īmo ampliꝰ delectatio licꝫ ſit ī vi appetitiuaqͣꝫ in pͥmo et ꝓximo pͥncipio. ſit nihilominus etiā ī ratōe tanqͣꝫ in pͥncipio motiuo.habeatqꝫ ip̄a (vt ī effectu tactū eſt)ſolū directōem circa ſeip̄aꝫ ſed etiaꝫ circaoīa obiecta inferioꝝ aīe viriū que dirigi poſſunt. ꝯſequēs eſt indirectōem irregulationē circa delectationē ꝯtingit. niſi ratōis cōſenſu vel defectu cōtingere poſſit/ debere ip̄i rōi imputari/ ſicqꝫ peccatū delectationis ī ea eſſe. Eſt inſuꝑ admaiorē ſuꝑ ꝓpoſiti cepti declarationē aduertendū. licꝫ ꝓpͥe loquendo pctm̄ delectatiōis p̄cipue moroſe. (iuxta ſupͣ tactadicitur ip̄e cōſenſus ī delectatōꝫ/ poſſit etiāad rōem ſuꝑiorē dici ꝑtinere. Tum primo

qꝛ vt in ſuꝑioribꝰ ſatis tactū eſt/ licꝫ ip̄aſuꝑior et inferior ẜm rōem ſuaꝝ operatio et officioꝝ diuerſificēt̉. ſunt tn̄ idem inre et eſſentia. et ſic vix poſſibile ſit ratōeꝫ ipſam inferiorē circa aliqͥd et gr̄a materie dequa ſermo circa delectationes ꝯcurrere. qͥnetiam ip̄a ratō ſuꝑior effectualit̓ cōcurrat.Tum ſcd̓o qꝛ ip̄a ratio ſuꝑior regulis legis diuine eterne que ſuꝑior eſt innitit̉ regulare habꝫ ip̄am rōem inferiorē ſolū regulis legis humane inferior eſt intendit.Et ideo vix eſt poſſibile ip̄am rationē inferiorē circa indirectionē delectatiōis deficere qͥn v̓e .ſ. imperādo/ vel īterp̄tatiue .ſ. repͥmere negligēdo ip̄a ratio ſuꝑior cōſentiredicat̉. Tum tercio qꝛ nihil eſt de inferior que (vt tactū eſt) regul̓ legis inferiorisintēdit/ iudicare poſſit. de etiā ip̄a ratio ſuꝑior que regulis legis ſuꝑioris et adquā leges alie reduci habēt innitit̉ iudicare etiā valeat. Quicqͥd enī (vt cōiter dicit̉)iudicio rōis inferioris ſubijcit̉. ſubdit̉ etiāiudicio ſuꝑioris/ et econtra. Et hinc (vttactū eſt) ip̄e ꝯſenſus in delectatōnē ſi factainqͥſitōe circa ip̄m leges diuīas eternaſ in eo ꝑſeuerauerit ad ip̄am ratōem ſuꝑiorē dici poſſit ꝑtinere. Tamē ꝓprie d̓lectatio ip̄a in ip̄amqꝫ delectationē ꝯſenſus/ ſolum rationi inferiori attribuūt̉. Cōſenſusꝟo in actū ſeu actus executionē ip̄i ſuperiori rationi. Et ratio ē/ qꝛ ratōni ſuꝑiori (vtmagis infra declarabit̉) ꝓpter ſup̄mitateꝫlegis cui īnitit̉ reſeruat̉ iudiciū finale ſup̄mū de eo quod ī actibꝰ hūanis vltimumoccurrit. quale eſt ip̄e actus ſeu ip̄iꝰ actusexecutio. Nam vltra actū ſeu actꝰ ꝯplemē eſt vlterior ꝓgreſſus. Ip̄i vero ratōiinferiori que intēdit niſi circa legē inferiorē ꝯuenit etiā iudiciuꝫ ſed finale. īmoſolū quoddā p̄ambulū reſpectu aliquoruꝫque ad ip̄m actū ſeu ipſiꝰ actus executiōeꝫordinant̉. quales ſunt ipſa delectatio et inip̄am delectatiōeꝫ cōſenſus. Et ideo ipſi rationi inferiori attribuūt̉ ſuꝑiori. Etiāꝓprie delectatio et ꝯſenſus in delectationē ſunt actus diuerſi ẜm genꝰ. diuerſitatem potētie exigāt. ſed differūt ſolū deliberatū deliberatū. ſicqꝫ eſt incōueniens vtrūqꝫ rationi inferiori attribui. Eſt inſuꝑ aduertēduꝫ magna reſpectuterrenoꝝ ſeu humanoꝝ actuū eſt int̓ motꝰſuꝑioris rationis motꝰ inferioris ratōis exhinc volūtatis varietas. App̄henſio