De delectatōe an ſit pctm̄ ⁊ qd̓ XX
XXIX
¶ De carnali Carnalis ꝟo delectatio q̄ ꝓut hic ſumit̉ ⁊ a ſpirituali de qͣ ſtatim tactū eſt diſtinguit̉/ p̄tiuxta ſupͣ tacta tā de bono intelligibili qͣꝫ d̓bono ſenſibili eſſe. duplex iteꝝ qͣꝫtū ad hūctractatū ſuffic̄/ reꝑit̉ Una natural̓ alia voluntaria. ¶ Natural̓ ꝓut a volūtaria diſtinguit̉ ⁊ ſtricte capiēdo (nā large ſumendodelectatio etiā volūtaria natural̓ dici p̄t) ēcum vnaq̄qꝫ vis aīe in ſuo obiecto qd̓ tāqͣꝫ ſibi bonū ⁊ ꝯueniēs app̄hēdit delectat̉.vtputa rō in cognitōe veri/ viſus in coloribus maxime medijs. Auditꝰ ī ſonis mediocribꝰ. ⁊ ſic de alijs. Et licꝫ talis delectatiovix vnqͣꝫ haberi poſſit qͥn in ea ſit aliqͥs cōcurſus rōis ⁊ volūtatis. īmo vt ſupͣ tactuꝫeſt/ nō ꝓpͥe al̓s delectatio dici deberet. tamen (vt in ſil̓i ſuꝑius de pͥmo motu in ſenſualitate dictū eſt) in ſe ꝯſiderata nullā importat ſeu reſpicit rōis vl̓ volūtatis oꝑationem. īmo ꝓpͥe nihil aliud ē qͣꝫ quedā natural̓ virtutis appetitiue qͥes in aliqͦ bonoſibi cōueniēti amato ſeu deſiderato. vt poſſet poni exemplū de delectatōe q̄ habet̉ ī calefactōe poſt magnū frigꝰ. vl̓ potu pꝰ vehementē ſitim. Et hmōi delectatio ſic ꝯſiderata/ de ſe nec laudabil̓ nec vituꝑabilis eſtQuia vt freq̄nter ſupͣ tactū eſt. ꝙ actꝰ dicūtur virtuoſi vel defectiui hͦ habent a ratōe⁊ volūtate. inqͣꝫtū .ſ. ab eis imperāt̉ vel cōſentiunt̉. ¶ Uolūtaria ꝟo delectatio eſt propͥe que app̄henſionē rationis ꝯſeqͥtur. Cūeī ratio aliqͥd tanqͣꝫ bonū ꝯueniens apprehendit/ cauſat̉ in ea qͥdam motꝰ ſeu appetitus ad illud ſic app̄henſum/ quē ꝯſeqͥt̉ delectatio. que ꝓpͥe nihil aliud eſt niſi q̄dā v̓olūtatis cōplacētia in eo quod ſic ip̄a rō app̄hendit. Et hic motus ſeu appetitꝰ ratōiseſt ille motus ſeu appetitꝰ qͥ rōnal̓ nomīat̉de quo ſupͣ vbi de pͥmis motibꝰ ſenſualitatis actū ē/ fiebat a motu ſeu appetitn naturali. ⁊ a motu ſeu appetitu ſenſitiuo diſtīctio. Et licꝫ hmōi delectatio volūtaria vtſtatim ſupͣ tactū eſt/ poſſit etiā large ſumēdo natural̓ dici. hic tn̄ ſolūmodo ꝯſiderat̉inqͣꝫtū a ratōe q̄ voluntatē regulare habꝫ;iuxta qd̓ infra latiꝰ d̓clarabit̉/ imperat̉ autcōſentit̉. et inqͣꝫtum ip̄a volūtas in cuiuslibertate erat app̄henſionē ⁊ motū rationiſſequi vel nō ſeqͥ ꝓpter quod hmōi delectatio volūtaria appellat̉. ad ip̄am etiā mouetur ⁊ inclinat̉. qꝛ ſub iſta cōſideratōe ⁊ non
al̓s venit hic de hmōi delectatione/ an ſcꝫpeccatū ſit et quod inueſtigandū. ¶ Nunc Zigit̉ ad ꝓpoſiti cepti declarationē accedendo hmōi rationis app̄hēſio/ ⁊ exinde delectatio volūtaria cōſequēs aut eſt debite regulata debiteqꝫ mēſurata. vt ſcꝫ ſit ī rē licitam/ et qͣꝫtū debꝫ ⁊ quō debet. vt exēplificari poſſet de delectatōe etiā in ſe bonaꝝ operationū. īmo etiā ad magis materiā declarandā ī actu venereo. in legitimo tn̄ matrimonio/ ⁊ cū debitis circūſtātijs vl̓ delectatione cibi ⁊ potus ⁊ hmōi. etiā poſt apprehenſionē rationis ꝯtīgentibꝰ. ⁊ tal̓ delectatio nō eſt peccatū. Nec eī poſſibile eſſet aliquem humanitꝰ ſine aliqͣ ſenſibili ⁊ corꝑali delectatōe viuere. ¶ Aut hmōi delectatiovolūtaria ſic ratōis app̄henſionē conſeq̄nſnō eſt debite regulata et moderata. īmo defectiua ⁊ inordīata. vtputa qꝛ eſt in rē illicitam. vl̓ qꝛ debitā menſurā aut debitū modū excedit. qd̓ ex vicio fomite mouēte ꝓcedit ꝓpter quod et vicioſa dicit̉. Et hͦ iterūꝯtingere pōt dupliciter. ¶ Aut enī illa rationis app̄henſio ⁊ exhinc delectatio voluntaria ex ip̄a ꝯſeq̄ns eſt ⁊ fert̉ circa aliqͥd qd̓ex ſuo genere ſolū eſt peccatū veniale. ⁊ tūcſiue ratio ſuꝑior vere vl̓ interp̄tatiue (iuxtaqd̓ infra latiꝰ declarabit̉) cōſentiat/ ſiue nō.hmōi delectatio de ſe nō eſt niſi vēiale peccatū. vt eſſet in v̓bo ocioſo/ vl̓ riſu ſuꝑfluo.⁊ hmōi. Notanter dicit̉ de ſe. qꝛ ex circūſtātijs poſſet effici mortale. vtputa ꝓpt̓ nimiam libidinē aūt ꝯtemptū. aut qꝛ cum intētione in aliqd̓ aliud qd̓ de ſuo genere eſſetpeccatū mortale. ꝓut ſupra in pluribꝰ locꝭ.maxime vbi mētio facta eſt quō pctm̄ veniale poſſit mortale effici. ſatis declaratuꝫeſt. ¶ Aut illa rationis app̄hēſio/ ⁊ exhīc ipſam ꝯſequens d̓lectatio ē ⁊ fert̉ circa id qd̓de ſuo genere eſt mortale peccatū. Et h̓ magis aduertendū venit. Tū qꝛ de hmōi delectatione maior ē difficultas quō ⁊ quodpeccatū ſit. Tum qꝛ circa eā maior eſt diuerſitas poſitionū doctoꝝ/ qͥ tamē licꝫ ī ſuis modis ponēdi diuerſi videant̉ effectualiter coincidūt. Eſt igit̉ circa hoc diſtīctōaliquoꝝ bene ꝯmūis. Quia ſi hmōi d̓lectatio nō eſt moroſa. tūc nō eſt niſi vēiale peccatū. Si vero moroſa fuerit/ eſt peccatuꝫmortale. Intelligēteſ (vt dicūt) de mora cōſenſus in delectationē ⁊ nō de mora tēporis. Notant̉ dicit̉ in delectationē. qꝛ de cōſenſu in actū nullū eſſet dubiū. ¶ Sed iſtd̓
I. 2