Compendiū theologie
inqͣꝫtū .ſ. hūana ⁊ ad rōem ordinabilis. Etiſto mō ſumēdo ſic deſcribit̉. Primꝰ moteſt motꝰ ſenſualitatꝭ ẜm īpulſum fomitꝭ. tēdens īpetuoſe ad fruitōeꝫ creature delectabil̓. Hmōi pͥmi motꝰ ſenſualitatꝭ qͦdāmōin nr̄a ptāte ſunt / ⁊ qͦdāmō nō. Si enī qͥlibet eorū ſingillatim ꝯſideret̉. ſic ī nr̄a ptāteſunt. qꝛ quēlibꝫ eoꝝ poſſumꝰ p̄uidēdo d̓clinare et īpedire ne inſurgat. Si aūt oēs ſilꝯſiderent̉ nō ſunt ī ptāte nr̄a. qꝛ licꝫ īpedire poſſumꝰ ne iſte vl̓ ille īſurgat. nō ē tn̄ inptāte nr̄a facere qͥn aliqͥs īſurgat. īmo duꝫvni obuiare nitimur/ ex alt̓a ꝑte p̄t aliꝰ motus ſurreꝑe. Nō enī p̄t eē ſil̓ intētio volūtatis retinētꝭ ꝯͣ diuerſa ī actu. Ut dari p̄t exēplū d̓ nauta/ qͥ ſingula foramīa ſue nauisobſtruere p̄t ne ꝑ illa aqua ītret. Sꝫ nō p̄toīa ſil̓ obſtruere vt aqͣ nuſqͣꝫ ītret. Et rō eſtqꝛ hmōi pͥmi motꝰ ſenſualitatis ſic̄ ſūt peccata / ita ſunt pena pctī .ſ. origīal̓. ⁊ iō merito dicunt̉ venialia. qꝛ hocip̄o venia dignaſunt. ¶ De tercio motu ſeu appetitu .ſ. rōnali dicet̉ īfra. vbi de delectatōe ⁊ ꝯſenſu tanget̉. ¶ Eſt inſuꝑ notandū ꝙ triplex in reſpectu ad ip̄am volūtatē reꝑit̉ drn̄tia actuuꝫ.⁊ intellige ſiue īterioꝝ ſiue exteriorū. vt etiam motꝰ int̓iores ꝯp̄hendant̉. ¶ Aliqͥ enīſunt ſuꝑ qͥbus ip̄a volūtas nullū habꝫ dominiū neqꝫ ꝯpletū neqꝫ incōpletū. īmo qͥnetiā eos ſingillatim ꝯſiderādo/ nullo modo ſunt in ptāte nr̄a. vt ſunt actꝰ qͦs voluntas nō ſolū nō imperat. ſꝫ nec īpedire autrepͥmere p̄t. vt ſunt pͥmi motus naturales.de qͥbꝰ ſupͣ. Et in talibꝰ nullū eſt peccatuꝫ.nec veniale nec mortale. Et rō eſt. qꝛ nullactus ponit̉ in genere moris ſeu moral̓. niſi habita ꝯſideratōe ad voluntatē q̄ eſt pͥncipiū oīm actuū moraliū. Et hīc eſt ꝙ ibidicit̉ genus moris inciꝑe. vbi pͥmo dominiū volūtatis inuenit̉. ¶ Alij ſunt actꝰ ī qͥbꝰ volūtas dominiū qd̓dā hꝫ nō qͥdē cōpletū ⁊ ꝑfectū ſed incōpletū ⁊ imꝑfectū. vtſunt actus qͥ nō ꝑ imperiū ip̄iꝰ ratiōis ꝓcedunt. ſed tn̄ pōt eos voluntas ſi voluerit īpedire ⁊ repͥmere. nō qͥdem ne inſurgāt. ſedne vlteriꝰ vſqꝫ ſcꝫ ad delectatōnem ⁊ cōſenſum ꝓcedant. qͣles ſunt actꝰ qͥ p̄cedūt app̄henſiōem rōis. Et iſtoꝝ actuū d̓r volūtascauſa nō qͥdem de ꝑ ſe. quia nō imperat. ſꝫde ꝑ accidens. qꝛ nō īpedit cū īpedire poſſit. Et iſto mō d̓r voluntas cauſa pͥmoruꝫmotuū. Et in talibꝰ ſi deordīatio ꝯtingatrōem pctī habꝫ nō qͥdem pctī ꝑfecti ⁊ cō-
pleti. vt eſt peccatū mortale. ſed tm̄ incompleti ⁊ imꝑfecti qͣle eſt pctm̄ veniale. ¶ Alijſunt actꝰ in qͥbꝰ volūtas ꝯpletū ⁊ plenumhabꝫ dominiū. vt ſunt actꝰ qͥ ex eiꝰ īperioꝓcedunt. ⁊ qͥ nō ſolū app̄henſionē ſed etiādeliberatōeꝫ rōis ſequunt̉. Et in iſtis cōſiſtunt actꝰ v̓tutis vl̓ pctī mortal̓. niſi ex electōe ꝓcedat. Electio autē nō niſi ex imꝑiovolūtatis ꝓgredit̉. Et iō nō pōt eſſe virtuſvel pctm̄ mortale niſi in ill̓ actibꝰ qͥ ex imperio volūtatis ꝓcedūt. Et hmōi actuumd̓r volūtas eſſe cauſa d̓ ꝑ ſe et ſimplicit̓. qꝛvt tactū ē ip̄os imperat. Et de iſtis actibꝰlatior in ſeq̄ntibꝰ venit faciēdus ſermo. Etẜm hanc diſtinctōꝫ intelligi ⁊ accipi debꝫ.dū ſcriptū reꝑit̉ ꝙ om̄e pctm̄ ē in volūtate. nō enī eſt intelligēdū ꝙ ſit ī volūtate tāqͣꝫ in ſubiecto ſed tāqͣꝫ ī cauſa/ vt tactū eſt d̓ꝑ ſe et ſimpl̓r/ vel de ꝑ accidēs. ¶ Ex p̄cedē Ztibꝰ clare liq̄re p̄t/ qn̄ pͥmi motꝰ ſeu motusſenſualitatis pctā ſunt. ⁊ q̄. ¶ Motꝰ enimſeu appetitꝰ natural̓ qͥ dicit̉ pͥmo pͥmꝰ nullo mō eſt peccatū. qꝛ vt ſatis ſupͣ declaratum eſt volūtas nullū ſuꝑ eū dominiū habet. neqꝫ ꝯpletū neqꝫ incōpletū. nec ē in poteſtate nr̄a. ¶ Motꝰ ſeu appetitꝰ ſenſitiuusqͥ ſcd̓o pͥmus dicit̉ ⁊ ꝓpͥe ſenſualitati attribuit̉. cū tal̓ motus vt tactū eſt ip̄a ſenſualitas ſit pͥncipiū ⁊ ſubiectū. peccatū eſt ſedveniale. Peccatū qͥdem tū ꝓpt̓ qͣndam īordinatōem quādāqꝫ delectatōem annexamq̄ in eo eſt. tū qꝛ quodāmō voluntariꝰ ē. nōqͥdem ẜm ſe ſꝫ qꝛ a volūtate q̄ eſt ſuꝑ eo dominiū licꝫ incōpletū habꝫ. et q̄ ſꝑ ẜm iudiciū ratōis moueri dꝫ ip̄m dū p̄ſentit n̄ ſtatim repͥmit. Uel ſcꝫ inqͣꝫtū p̄t impediēdo.vel non ꝯſentire deliberādo. vl̓ cogitatōꝫ īalid̓ diuertēdo. Ueniale qͥdem qꝛ illd̓ dominiū qd̓ ſic ſuꝑ hmōi pͥmū ſenſualitatismotū ip̄a volūtas habꝫ; nō ē dominiū cōpletū. nec eſt in eius plenaria ptāte; illd̓ adquod ſic ille motꝰ ſeu appetitꝰ ſenſualitatꝭinclinat a ſe ſtatim abijcere. ⁊ ideo in eo nulla p̄t eſſe rō peccati mortal̓ ſꝫ ſolū venialiſ¶ Aliā ratōem qͣre in ſenſualitate mō qͦ ſupͣꝯſiderata/ p̄t eſſe pctm̄ ſed nō mortale/ aſſignant alij. que licꝫ ī effectu in idē cū ſupratacta redire videat̉/ ad maiorē tn̄ declarationē/ et qꝛ freq̄nter diuerſi intellectus diuerſis ratōibus mouent̉/ viſa eſt nō debere omitti. Et ē iſta. qꝛ aliter viciat ⁊ deordinatmortale pctm̄. et aliter veniale. Mortale eīviciat ⁊ deordinat deordinatōe perfecta et