Druckschrift 
2 (1494) Secunda pars operum Johannis de Gerson
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Compendiū theologie

inqͣꝫtū .ſ. hūana ad rōem ordinabilis. Etiſto ſumēdo ſic deſcribit̉. Primꝰ moteſt motꝰ ſenſualitatꝭ ẜm īpulſum fomitꝭ.dens īpetuoſe ad fruitōeꝫ creature delectabil̓. Hmōi pͥmi motꝰ ſenſualitatꝭ qͦdāmōin nr̄a ptāte ſunt / qͦdāmō. Si enī qͥlibet eorū ſingillatim ꝯſideret̉. ſic ī nr̄a ptāteſunt. qꝛ quēlibꝫ eoꝝ poſſumꝰ p̄uidēdo d̓clinare et īpedire ne inſurgat. Si aūt oēs ſilꝯſiderent̉ ſunt ī ptāte nr̄a. qꝛ licꝫ īpedire poſſumꝰ ne iſte vl̓ ille īſurgat. ē tn̄ inptāte nr̄a facere qͥn aliqͥs īſurgat. īmo duꝫvni obuiare nitimur/ ex alt̓a ꝑte p̄t aliꝰ motus ſurreꝑe. enī p̄t ſil̓ intētio volūtatis retinētꝭ ꝯͣ diuerſa ī actu. Ut dari p̄t exēplū nauta/ ſingula foramīa ſue nauisobſtruere p̄t ne illa aqua ītret. Sꝫ p̄toīa ſil̓ obſtruere vt aqͣ nuſqͣꝫ ītret. Et eſtqꝛ hmōi pͥmi motꝰ ſenſualitatis ſic̄ ſūt peccata / ita ſunt pena pctī .ſ. origīal̓. merito dicunt̉ venialia. qꝛ hocip̄o venia dignaſunt. De tercio motu ſeu appetitu .ſ. rōnali dicet̉ īfra. vbi de delectatōe ꝯſenſu tanget̉. Eſt inſuꝑ notandū triplex in reſpectu ad ip̄am volūtatē reꝑit̉ drn̄tia actuuꝫ. intellige ſiue īterioꝝ ſiue exteriorū. vt etiam motꝰ int̓iores ꝯp̄hendant̉. Aliqͥ enīſunt ſuꝑ qͥbus ip̄a volūtas nullū habꝫ dominiū neqꝫ ꝯpletū neqꝫ incōpletū. īmo qͥnetiā eos ſingillatim ꝯſiderādo/ nullo modo ſunt in ptāte nr̄a. vt ſunt actꝰ qͦs voluntas ſolū imperat. ſꝫ nec īpedire autrepͥmere p̄t. vt ſunt pͥmi motus naturales.de qͥbꝰ ſupͣ. Et in talibꝰ nullū eſt peccatuꝫ.nec veniale nec mortale. Et eſt. qꝛ nullactus ponit̉ in genere moris ſeu moral̓. niſi habita ꝯſideratōe ad voluntatē eſt pͥncipiū oīm actuū moraliū. Et hīc eſt ibidicit̉ genus moris inciꝑe. vbi pͥmo dominiū volūtatis inuenit̉. Alij ſunt actꝰ ībꝰ volūtas dominiū qd̓dā hꝫ qͥdēpletū ꝑfectū ſed incōpletū imꝑfectū. vtſunt actus imperiū ip̄iꝰ ratiōis ꝓcedunt. ſed tn̄ pōt eos voluntas ſi voluerit īpedire repͥmere. qͥdem ne inſurgāt. ſedne vlteriꝰ vſqꝫ ſcꝫ ad delectatōnem cōſenſum ꝓcedant. qͣles ſunt actꝰ p̄cedūt app̄henſiōem rōis. Et iſtoꝝ actuū d̓r volūtascauſa qͥdem de ſe. quia imperat. ſꝫde accidens. qꝛ īpedit īpedire poſſit. Et iſto d̓r voluntas cauſa pͥmoruꝫmotuū. Et in talibꝰ ſi deordīatio ꝯtingatrōem pctī habꝫ qͥdem pctī ꝑfecti cō-

pleti. vt eſt peccatū mortale. ſed tm̄ incompleti imꝑfecti qͣle eſt pctm̄ veniale. Alijſunt actꝰ in qͥbꝰ volūtas ꝯpletū plenumhabꝫ dominiū. vt ſunt actꝰ ex eiꝰ īperioꝓcedunt. ſolū app̄henſionē ſed etiādeliberatōeꝫ rōis ſequunt̉. Et in iſtis cōſiſtunt actꝰ v̓tutis vl̓ pctī mortal̓. niſi ex electōe ꝓcedat. Electio autē niſi ex imꝑiovolūtatis ꝓgredit̉. Et pōt eſſe virtuſvel pctm̄ mortale niſi in ill̓ actibꝰ ex imperio volūtatis ꝓcedūt. Et hmōi actuumd̓r volūtas eſſe cauſa ſe et ſimplicit̓. qꝛvt tactū ē ip̄os imperat. Et de iſtis actibꝰlatior in ſeq̄ntibꝰ venit faciēdus ſermo. Etẜm hanc diſtinctōꝫ intelligi accipi debꝫ. ſcriptū reꝑit̉ om̄e pctm̄ ē in volūtate. enī eſt intelligēdū ſit ī volūtateqͣꝫ in ſubiecto ſed tāqͣꝫ ī cauſa/ vt tactū eſt ſe et ſimpl̓r/ vel de accidēs. Ex p̄cedē Ztibꝰ clare liq̄re p̄t/ qn̄ pͥmi motꝰ ſeu motusſenſualitatis pctā ſunt.. Motꝰ enimſeu appetitꝰ natural̓ dicit̉ pͥmo pͥmꝰ nullo eſt peccatū. qꝛ vt ſatis ſupͣ declaratum eſt volūtas nullū ſuꝑ dominiū habet. neqꝫ ꝯpletū neqꝫ incōpletū. nec ē in poteſtate nr̄a. Motꝰ ſeu appetitꝰ ſenſitiuus ſcd̓o pͥmus dicit̉ ꝓpͥe ſenſualitati attribuit̉. tal̓ motus vt tactū eſt ip̄a ſenſualitas ſit pͥncipiū ſubiectū. peccatū eſt ſedveniale. Peccatū qͥdem ꝓpt̓ qͣndam īordinatōem quādāqꝫ delectatōem annexam in eo eſt. qꝛ quodāmō voluntariꝰ ē.qͥdem ẜm ſe ſꝫ qꝛ a volūtate eſt ſuꝑ eo dominiū licꝫ incōpletū habꝫ. et ſꝑ ẜm iudiciū ratōis moueri dꝫ ip̄m p̄ſentit ſtatim repͥmit. Uel ſcꝫ inqͣꝫtū p̄t impediēdo.vel non ꝯſentire deliberādo. vl̓ cogitatōꝫ īalid̓ diuertēdo. Ueniale qͥdem qꝛ illd̓ dominiū qd̓ ſic ſuꝑ hmōi pͥmū ſenſualitatismotū ip̄a volūtas habꝫ; ē dominiūpletū. nec eſt in eius plenaria ptāte; illd̓ adquod ſic ille motꝰ ſeu appetitꝰ ſenſualitatꝭinclinat a ſe ſtatim abijcere. ideo in eo nulla p̄t eſſe peccati mortal̓ ſꝫ ſolū venialiſ Aliā ratōem qͣre in ſenſualitate ſupͣꝯſiderata/ p̄t eſſe pctm̄ ſed mortale/ aſſignant alij. que licꝫ ī effectu in idē ſupratacta redire videat̉/ ad maiorē tn̄ declarationē/ et qꝛ freq̄nter diuerſi intellectus diuerſis ratōibus mouent̉/ viſa eſt debere omitti. Et ē iſta. qꝛ aliter viciat deordinatmortale pctm̄. et aliter veniale. Mortaleviciat deordinat deordinatōe perfecta et