Druckschrift 
2 (1494) Secunda pars operum Johannis de Gerson
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

In primi motus ſint pct̄ā

P

ꝯiuncta eſt molliri incipit ſepe ab eis all̓icit̉ et trahit̉. Uidet enī ſibi ſꝑ pomū porrigi .i. illecebrā/ eſt carnal̓ cōcupiſcentia etdelectatio vicinā habet. De volūtate etdam eius diuiſione.Dluntas dicit̉ vis affectiua motiua. īmo inter motiuas p̄cipua cuꝫſit general̓ motrix oīm viriū. Cuꝫenī intellectus app̄hendit aliqͥd vt bonuꝫvl̓ vt ꝯueuiēs. voluntas viribꝰ affixis ip̄iſorganis ſenſuū/ imꝑat. ſicut eſt viſui ad videndū. auditui ad audiendū. ſic de alijsſenſibꝰ. Similit̓ in motu locali volūtas īperat virtuti animali motiue mēbrorūtuti eſt in neruis. ita mouet ad ambulandū currēdū hmōi ſil̓ia. Inter potentias aīe nulla eſt liberior. qꝛ nec obligaturorgano. nec cogit̉ obiecto. ꝓpter qd̓ dicitAugꝰ nihil adeo in noſtra poteſtate eſtſicut volūtas. Et diuidit̉ in voluntatē naturalē in deliberatiuā. Prima .ſ. natural̓dirigitur ſynderiſim. Scd̓a ꝟo .ſ. deliberatiua dirigit̉ rōnem. Et ſunt idem in efſentia. ſed differūt ī modo appetēdi ſeu volendi. Natural̓ ſꝑ inclinat inſtigat adbonū honeſtū r̄murmurat ꝯͣ malū. quia ſynderiſim dirigat̉/ īmutabiliter appetitus eiꝰ ad beatitudinē inclinat̉. Deliberatiua vero poſt rōnis deliberatōeꝫ / aliqn̄ adheret bono. aliqn̄ malo. ꝓut appetit facere hoc vel illud dicit̉ deliberatiua.Et ẜm iudiciū ratiōis quā dirigit̉ p̄t admalū inclinari. qͥa ſepe cōtingit ratōem indeliberādo deficere. An primi motusſint peccata. et que.Stis ſic p̄ſuppoſitis videnduꝫnūc occurrit de ip̄is pͥmis motibus. an .ſ. ſint pctā. que. Qd̓ ineffectu ē q̄rere. an in ſenſualitatepoſſit eſſe pctm̄. cum ip̄a ſenſualitas hmōimotuū pͥncipiū ſit et ſubiectū? Circa qd̓varij ſunt modi dicendi Sed qͣꝫtū ad huctractatū ſufficit tanget̉ ꝯmūior. Pro cuiꝰdeclaratōe eſt adhuc vltra ſuꝑiꝰ notata ſciendū. ſenſualitas in hoc ꝓpoſito dupliciter ꝯſiderari pōt. Uno modo in ſe ſimplicit̓. iſto ſenſualitas in furioſis īfantibꝰ ſicut in alijs hoībꝰ eſſe dicit̉. īmoiſto ꝯſiderādo/ in ea (vt dicit Augꝰ. vt

qꝫ ſupra tactū eſt) brutis cōmunicamꝰ:Et iſto accipiēdo in ſenſualitate nll̓omodo poteſt eſſe pctm̄. Alio pōt ſenſualitas ꝯſiderari ita ſimplicit̓ ſꝫ qͦdāmodo reſpectiue. ꝓut .ſ. eſt quodāmō ad ratio ordīabil̓ ab ea ꝑſuaſibilis Et iſtoꝯſiderādo qn̄ cōtingit ſenſualitatē ad illici moueri / et ſic quodāmō a regula iuſticie deordīari/ talis eiꝰ deordinatio habꝫ rationē peccati. inqͣꝫtū tn̄ pctm̄ dicit et īportat quandā rōeꝫ vicij quandāqꝫ deordinationē que pōt eſſe via ad opus ꝓhibituꝫ/ vituꝑio dignū. Non tn̄ inqͣntū peccatūdicit culpā. quia actꝰ vicioſus ea ſola rōnedicit̉ culpa qua ē a volūtate. Et iuxta hūcduplicē modū ꝯſiderādi verificat̉ illd̓ qd̓a nōnullis dicit̉. eſt aliqͥs actꝰ ꝓpriꝰ ſenſualitatis ſimpl̓r ꝯſiderate. eſt ꝓpriuſactus ſenſualitatis inqͣntū humana. Eſtetiā ſciendū vt ex ſuꝑ tactis ſatis elici p̄ttriplex in aīa qͣꝫtū ad hāc materiaꝫ ſpectatreꝑitur eſſe motꝰ ſeu appetitꝰ .ſ. natural̓. ſēſitiuus. rōnal̓. Motꝰ autē aīe ꝓut accipitur nihil aliud eſt qͣꝫ aīe inclinatio in aliqͥd. et ideo illis aīe viribꝰ ſeu potētijs qͥbꝰinclinatio ꝯuenit attribuit̉ ꝓpͥe motus. Inclinatio aūt ē in appetitu mouetin aliqͥd agendū vel habendū. ideo actuſappetitiuaꝝ virtutū anime motꝰ ꝓprie vocant̉. autē actꝰ virtutū app̄hēſiuarum Motus ſeu appetitꝰ naturalis eſt quem imaginatio gignit ſeu cauſat. ſed ip̄alitatū naturaliū diſpoſitio quibꝰ naturalesanime vires ſuas actōnes exercēt. Occurritqꝫ iſte motꝰ repente qͣſi ſubito. vt eſſetdare exemplū in repentino motū ſeu appetitu cibi. vel alteriꝰ delectabilis. Hic motus in nullo ratōi ſubiacet. nec obedit. ſednec volūtas ſuꝑ eo qd̓cunqꝫ habꝫ dominium natural̓ ſit. et ſit extra genus morisſeu morale. ideo nec in eo peccatū eſſe p̄t.Et licꝫ effectualiter ī ſenſualitate ſit primo ꝯſiderata. tn̄ cōmunit̉ noīatur motus ſenſualitatꝭ ſed motꝰ natural̓ ex eo (qꝛvt tactū eſt) ad naturaliū qͣlitatū actōeꝫſequit̉. Et vocat̉ iſte motꝰ ab aliqͥbꝰ primopͥmus motus Motus autē ſeu appetitſenſitiuus eſt qui ex p̄cedenti imaginatōnevel p̄cedenti motu naturali ꝯſeqͥtur. et vocat̉ iſte motus ſcd̓o pͥmus. qꝛ eſt ille motꝰ primo poſt motū naturalē (de quo ſtatiꝫſupra) inſurgit ſeu occurrit. Et attribuituriſte motꝰ ſenſualitati ſcd̓o conſiderate.