Druckschrift 
2 (1494) Secunda pars operum Johannis de Gerson
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Compendiū theologie

Auari vero eas captiuas detinēt ne ꝯmūicari poſſint. Quarto qꝛ ē ꝯͣ legē diuinā ſcriptā. Unde Luce. vi. Eſtote miẜicordes ſicut pr̄ veſter miẜicors eſt. Utrū auteꝫliceat cuiqͣꝫ theſauros ꝯdere. Notandūduplicit̓ theſaurizari p̄t. Uno ex affectu auaricie abſqꝫ om̄i intētōe neceſſitatꝭprie vel aliene. theſaurizare eſt oībꝰꝓhibitū. Alio theſaurizari p̄t ex ꝓuidētia. iteꝝ duplicit̓. Uno vel ꝯſideratione neceſſitatꝭ. et ſic cōcedit̉ parentibꝰ ſecularibꝰ ob neceſſitatē filioꝝ educandoruꝫvel filiaꝝ cōiugio tradēdarū tn̄ ditāda. ſꝫ debito ſeruato modo iuxta ſtatū perſone. Alio ex ꝯſideratōe publice vtilitatis. vtputa regni defendēdi. vl̓ cultus deiampliādi. ſic ꝯceſſum eſt regibꝰ et dominis tꝑalibus theſaurizare. Perſonis v̓o eccleſiaſticis ꝑticularibꝰ ꝓpͥe nunqͣꝫ theſaurizare licet. nec etiā pecuniā tenere intentōneſeruādi. Unde Amb̓. Aurū habet eccl̓iavt ſeruet ſed vt eroget. Ex p̄dictis patꝫduplex eſt amor pecunie tēporaliū. Unꝰ reſpectu neceſſitatis. Aliꝰ reſpectu ſuperflui.Cōtra pͥmū ꝓhibet dn̄s p̄focantē ſollicitudinē. Cōtra ſcd̓m ꝓhibet theſaurizatōꝫ. Auaricie autē Grego. xxxi. lib̓. moral̓.ſeptē aſſignant̉ filie. ſunt. proditio. frauſ.fallacia. ꝑiuriū. inqͥetudo. violētia. ꝯͣ miſericordiā obduratio. Quaꝝ numerꝰ ſiue ſufficiētia ſic ſumi p̄t. Auaricia vt dictuꝫ eſteſt ſuꝑfluus amor habēdi diuitias. Iſtaſuꝑfluitas ſeu exceſſus aut eſt ī ip̄as diuitias retinēdo. et ex orit̉ obduratio ꝯͣ miſericordiā. qua .ſ. cor hoīs miẜicordia emollitur/ vt de diuitijs ſuis ſubueniat miſerꝭindigentibꝰ. Aut iſte exceſſus ſeu ſuꝑabundātia eſt in accipiēdo ſeu in acqͥrēdo pecunias. Quod iteꝝ p̄t ꝯſiderari duplicit̓ Ul̓ſcꝫ inqͣꝫtū eſt in affectu. vl̓ inqͣꝫtū eſt in oꝑeſeu effectu. Si pͥmo modo .ſ. qͣꝫtū eſt in affectu. ſic ex auaricia orit̉ inqͥetudo. inqͣꝫtuꝫſcꝫ auaricia ingerit homini nimiā ſollicitudinē curaſqꝫ ſuꝑfluas. Auarꝰ vt diciturEccl̓i. v. implet̉ pecunia. Si ſcd̓oſcꝫ inqͣꝫtū eſt in oꝑe ſeu effectu. iterū duplicit̓ cōtingere p̄t. Uel enī in iſta īmoderata et indebita acqͥſitōe vtit̉ qͥs vi vl̓ doloSi vtat̉ vi tūc eſt violētia. Si vtat̉ dolo iterū triplicit̓ fieri poteſt. Uel enī fit ipſedolꝰ ī ꝟ̓bo. Et ſiqͥdem v̓bū ſit ſimplex tūceſt fallacia. Si aūt ip̄i v̓bo addat̉ ꝯfirmatio iuramēti/ tūc ē ꝑiuriū. Si aūt ꝯmittat̉

ip̄e dolus in oꝑe/ tūc vl̓ erit qͣꝫtū ad res. etſic ē fraus. Uel erit qͣꝫtū ad ꝑſonaſ. ſic eſtꝓditio. vt patꝫ de iuda auariciā ꝓdidit xp̄m. Iſidorꝰ auteꝫ nouē ponit filiasauaricie. ſunt mēdaciū. fraus. furtū. ꝑiuriū. turpis lucri appetitꝰ. falſum teſtimoniū. violētia. inhūanitas. rapacitas. Et ſicapparet Iſidorꝰ tres ponit filias auaricie qͣs etiā Grego. ponit. ſex de qͥbꝰ Gre.nullā facit mentōnem. Sꝫ debite ꝯſiderat iſte ſex filie quas ſic aſſignat Iſido. reducunt̉ et ꝯp̄hedunt̉ ſub illis qͣs aſſignatGrego. Nam mendaciū falſum teſtimoniū que ꝓprie differūt ab inuicē niſi ſic̄genus et ſpecies (etenī falſum teſtimoniuꝫnihil aliud eſt qͣꝫ quedā ſpecificatio mēdacij ꝯtinent̉) ſub fallacia. ſicut furtū que ēq̄daꝫ ſpecificatio fraudis cōtinet̉ ſub fraude. Appetitꝰ autē turpis lucri ꝑtinet ad inqͥetudinē/ et ſub ea cōprehēdit̉. Rapacitasautē ſit ſpecies violētie ſub violentiatinet̉. Inhūanitas vero idē eſt propͥe qd̓ īduratio cōtra miẜicordiā. Eſt etiā notan auaricia ꝓprie eſt īmoderata cupido circa diuitias et ſpecialit̓ pecunie. ex eoqꝛ pecuniā om̄ia alia habent̉ recuꝑantur. iuxta qd̓ dicit̉. pecunie obediūt omīa.duplicit̓ pōt ꝯſiderari. Uno circa acceptōem acqͥſitionē pecuniaꝝ. inqͣꝫtum ſcꝫaliqͥs pecuniā acqͥrit vltra debitū aliēa ſurripiēdo vel indebite retinēdo. Et opponit̉ auaricia iuſticie. Alio modo conſiderari pōt ꝓut importat īmoderantiā circa interiores affectōnes diuitiarū. putaquis nimis amat vel deſiderat diuitias.aut nimis delectat̉ in eis. etiā ſi forſan nonvelit caꝑe aut retīere aliena. Et hoc modoauaricia opponit̉ liberalitati hmōi affectōes moderat̉. Et licꝫ vterqꝫ iſtorū modo hic accipit̉/ magis ꝓprie tn̄ auaricia ſecūdo modo accipit̉. Eſt etiā notandūph̓s in cth̓. multa ponit genera hoīm vicioſorū vicijs ad auariciā ſpectantibꝰ. ſubfiliabꝰ ſupra enumeratis vident̉ cōprehendi. videlicꝫ parcos. tenaces. kimibileſ.illiberales oꝑatōes oꝑantes. de meretriciopaſtos. vſurarios. aleatores. mortuoꝝ ſpoliatores. latrōes. Sed circa iam dictis qͣꝫ dicēdis ē aduertēdū. licꝫ ī cōivſu loq̄ndi idē reputet̉ aliqd̓ pctm̄ filiāalicuiꝰ alteriꝰ vicij ſeu pctī eſſe eiꝰ ſpēꝫ. ētn̄ magna differētia. ita alid̓ eſt peccatūhabere filiaſ alid̓ peccatū habere ſpecies