Druckschrift 
2 (1494) Secunda pars operum Johannis de Gerson
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Compendiū theologie

cipi vl̓ militi facere ẜm ſuā moderatā honeſtā familiā. ſi vltra exigāt rapina eſt. et iſtud p̄ceptū inhibet̉. Expoſitio octauiprecepti.Ctauū p̄ceptū in ordine pͥncipaliet qͥntū ī ordine eoꝝ que reſpiciūtꝓximū. quo .ſ. ꝓhibet̉ quis ꝯͣ ꝓxi trāſgrediore .ſ. ferēdo falſum teſtimoniū. Et eſt iſtd̓. loqͣris ꝯͣ ꝓximū tuumfalſuꝫ teſtimoniū. In quo et ꝑiuriūdaciū ꝓhibent̉. qꝛ vt dicit Aug. li. de mendacio. Om̄e mendaciū genere v̓bi ꝯplectitur. Quiſqͥs enī aliqͥd enūciat ꝑhibꝫ teſtimoniū animo ſuo. vn̄ ſi mētit̉ falſū teſtimoniū aīo ſuo ꝑhibet. Per autē quodhic dicit contra ꝓximū. vt dicit Augꝰſtiōibꝰ Exo. non videt̉ ꝓhibere mendaciūqd̓ ꝓdeſt alicui. nihil obeſt ei cui mentit̉Eſt argumētuꝫ eſt aliqd̓ genꝰ mēdacijqd̓ eſt mortale pctm̄. illd̓ .ſ. qd̓ fitlibidine decipiēdi vel nocēdi. Nec enī oīsintentio vel libido fallendi efficit mortalepctm̄. Predicat̉ enī ꝯplexū intētio fallēdi et de mēdacio ꝑnicioſo/ et mēdacio iocoſo de mēdacio officioſo. ſed tn̄ pͥus poſteriꝰ. et de ſe ẜm ſuā pͥmariā intentionē dicit̉ niſi de mēdacio ꝑnicioſo. Et ſolū ẜm ſe mēdaciū ꝑnicioſū a ml̓tꝭ r̄putat̉ mortale pctm̄. vt videt̉ velle Prepoſitinus mgr̄ Guilhelmꝰ antiſiodorēẜ. etalij mgr̄i magni decretoꝝ. Sūt autē ẜmAug. octo genera mendacioꝝ. qͦꝝ ſufficientiam ſic accipe. Tria em̄ ī genere ſunt mouētia ad mēdaciū .ſ. nociuitas. libido mentiēdi vtilitas. Si āt nociuitas ſit ī cauſa. eſt ſi qͥs mentiat̉ vt noceat. aut intendit inferre alicui nocumentū ſpūſ. vt .ſ. ſubuertat̉ a fide catholica aut a regul̓ bonorūmorū. vt ſunt dicūt xp̄m incarnatuꝫ.vel luxuriā eſſe pctm̄ mortale/ et hmōi. tūc eſt pͥmꝰ modus ſeu pͥmū genꝰ mendacij .ſ. mētiri in doctrīa pietatis religionis. eſt mortale pctm̄. Aut intēdit nocumētū totiꝰ hoīs. qd̓ ꝯtingit duplicit̓ .ſ.vel intēdendo nocere vniuerſalit̓ et totalit̓ ẜm genus qd̓ oībꝰ nocet et nulli ꝓdeſt.vt mendacit̉ ꝓſequit̉ hoīem ad mortemEt eſt ſcd̓s modꝰ ſeu ſcd̓m genꝰ mēdacij. iſtud ē pctm̄ mortale. Aut intēdendo nocere ꝑticularit̓ et ẜm genus qd̓ alicui nocꝫ alicui ꝓdeſt. vt eſt mendaciū mercatoꝝ

calūniatorū. Et eſt terciꝰ modꝰ ſeu terciūgenus mendacij. iſtd̓ ſimplicit̓ eſt pctm̄mortale. et vocat̉ qd̓libet iſtoꝝ triū generūmendaciū ꝑnicioſum Si aūt libidotiendi ſit in cauſa. eſt ſi qͥs mentiat̉ ex ſola libidine tunc aut mouet̉ tm̄ ex affectiōe intētione mentiēdi ꝓpter aliud. eſtqͣrtus modꝰ ſeu qͣrtū genus mendacij. qd̓vocat̉ mendaciū libidīoſum. ponit̉ mortale peccatū. Aut mouet̉ ex intentōe mouēdi auditorē ad cōplacentiā vl̓ riſum. eſtqͥntus modꝰ ſeu qͣntū genus mēdacij qd̓vocat̉ mendaciū iocoſum. qd̓ ponit̉ vtmuniꝰ veniale pctm̄. Aut vtilitas aliqͣ ēin cauſa. eſt ſi qͥs mentiat̉ vt ſibi vel alteri ꝓſit. tūc aut vtilitas illa ꝯſiſtit ī bonisfortuue que ꝑdi poſſunt. vt ſi qͥs mentiat̉ne raptores ſuā pecuniā amittat. eſt ſextus modꝰ ſeu ſextū genꝰ mendacij. Aut illa vtilitas ꝯſiſtit in bonis corꝑis. vt qͥſmentit̉ ſaluādo vitā hoīs. vt ſi queratur occidēdo/ aut ad mortē ducēdo.mētiendo dicat ſe vidiſſe vel neſcire vbiſit. eſt ſeptimꝰ modꝰ ſeu ſeptimū genusmendacij. Aut illa vtilitas ꝯſiſtit in boniſaīe. que tn̄ ſic ſunt in aīa vt quodāmō etiāhabeāt eſſe in corꝑe. vt qͥs mentit̉ ſuaaūt alteriꝰ pudicicia vl̓ virgītate ſeruāda. eſt octauꝰ modꝰ ſeu octauū genꝰ mēdacijẜm debitā aſſignatōem Auguſtini. Et vocat̉ qd̓libꝫ iſtorū triū vltimoꝝ generūdaciū officioſum. de ſe ponūt̉ eſſe peccata venialia De triplici generemendacij. In ſumma nota ī genere eſttriplex mēdaciū .ſ. ꝑnicioſum. libidinoſūofficioſum. Primū .ſ. ꝑnicioſum cōtinetſub ſe tria pͥma gēnera ſupͣ poſita declarata. eſt ſꝑ mortale pctm̄. Scd̓m .ſ. libidinoſum ꝯtinet ſub ſe qͣrtū genꝰ ſupͣ poſi et declaratū. qd̓ ponit̉ mortale. Et quin quod dicit̉ iocoſum. ab oībꝰ ponit̉ veniale. Terciū .ſ. officioſuꝫ ꝯtinet ſub ſe ſextū/ ſeptimū/ et octauuꝫ genera etiā ſuprapoſita declarata. Et eſt ſꝑ veniale niſi exaccidēti efficeret̉ mortale. Expoſitio noni etdecimi preceptorū legisOnū et decimū mandata in ordi­ Yne pͥncipali. et ſextū ſeptimū ī ordine eorū reſpiciūt ꝓximuꝫ. eo

G