Druckschrift 
2 (1494) Secunda pars operum Johannis de Gerson
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De decē preceptis

XXVI

Et ſic patꝫ ſolutio argumēti. qꝛ licꝫ fornicatio ſit actus natural̓; qꝛ .ſ. naturaliter fit.eſt tn̄ īnatural̓/ quia naturā corrūpit. Necſeqͥt̉ ſit actꝰ natural̓ qꝛ natural̓r fit/pterea ſit peccatū. vbi debito fitEt intellige coitꝰ de ſe natural̓ eſt/ꝯtractā peccatū primi ꝑentis ꝯcupiſcentiā eſt ſicut cibus veneno iūctꝰ. qͣꝫuis deſe natural̓ ſit tn̄ ꝓpter veneni admixtiōeminterficit. niſi bn̄ficio tyriace ꝯmedēti ſubueniat̉. Pari et aīaꝫ ꝯcupiſcētia carnalis inordinata interficit/ niſi bn̄ficio mr̄imonij honeſtate nuptiaꝝ intercipiatur. Nec eſt ſil̓e de extrēa neceſſitate. famīs etdeſiderio feruēti coitꝰ. qꝛ ſi in neceſſitate famis ſubueniat̉ alienū eſuriēti periretindiuiduū. Non ſic autē ꝑiret ſpecies generis hūani/ ſi ſatiſfiat coitū alicuiuſ aliena. ſaluat̉ in alijs. Etiā ip̄e poſſet alit̓ ſaluare ſcꝫ cognoſcēdo ſuā ꝓpͥaꝫ vxorē. Sed quare ponunt̉ duo p̄cepta circa ꝓhibitōem illiciti coitꝰ .ſ. mechaberis. ꝯcupiſces vxorē ꝓximi tui. cumvnū ſub alio poſſit ſubintelligi. Et ſil̓r deiſtis duobꝰ. Non furtū facies. concupiſces ꝓximi tui. om̄is furat̉ remximi ꝯcupiſcat ſic poſſit pͥmū contineriſub ſecūdo. Aug. ſoluit in duobꝰ p̄ceptꝭſcꝫ mechandi et furādi. oīa oꝑa īterdicta ſunt. in alijs autē duobꝰ interdiciturip̄a oīs ꝯcupiſcētia. Et qꝛ vtrobiqꝫ eſt peccatū/ vtrobiqꝫ eſt mandatū ꝓhibitorium.Nec ſil̓r fit ꝓhibitio de volūtate occidēdi.ſed tm̄ de actu. qꝛ naturalit̓ ſunt pni homines ad velle luxuriari ad actū luxuriādi.Sil̓r ad volūtatē habēdi alienū ad actūſicut ad rapinā furtū. Et ideo due ſūthibitōnes et data duo p̄cepta ꝓhibitoria.vnū cohibens ip̄am volūtatē. aliud cohibēs ip̄m actū. ſic autē eſt in occidere.qꝛ naturalit̓ ab horret voluntatē occidendi qͣꝫ actū. Quelibet enī creatura ſuamſpeciē amat/ nitit̉ ſeruare deſtruere. niſi cum extra ſe exit furorē ire vl̓ temere ꝯcupiſcētie. Expoſitio ſeptimiprecepti.Eptimū p̄ceptū in ordine pͥncipali quartū in ordine eoꝝ reſpiciunt ꝓximū. quo .ſ. prohibet̉ ledi ipſe ꝓximꝰ in rebꝰ ſibi legē ꝯiunctis ſedfortuitis. eſt iſtud. furtū facies. Eſt

autē furtū ꝯtractō rei aliene īuito dn̄o animo lucrādi. Notāter dicit ꝯtractio. qꝛ qͥsfurtū facit niſi oꝑe ꝯtractet. Dicit etiaꝫrei aliene. qꝛ in re pleniſſime mea eſt nonfacio furtū. Secꝰ aūt ſi qͥs habeat mecuꝫrem ꝯmunē. Dicit inuito dn̄o. qꝛ ſi credatdn̄m ꝑmiſſuꝝ/ ſubſit iuſta cauſa ſic credendi. etiā ſi dn̄s erat ꝯceſſurꝰ tenet̉furto. Si autē ſubſit iuſta cauſa ſic credendi; tenet̉ furto. Econtra ſi crederet contractare dn̄o inuito. licꝫ etiā ꝯtractet domino volēte/ peccat tn̄ mortalit̓ furtū facit. qꝛ in pctīs ꝯͣhēdis ꝯmittēdis intentio principalit̓ attendit̉. Dicit etiā aīo lucradi. qꝛ ſi qͥs ancillā alienā in meretricemrapuerit lucri ſed libidīs cauſa. furtuꝫꝓprie facit. ſecus aūt ſi rapiat vtdat. Et nota ī extrema neceſſitate excuſat̉ fur. qꝛ tēpore tāte neceſſitatis oīa ſūtmunia. Et intellige ſub noīe furti ītelligit̉ ꝓhibita oīs vſurpatio illicita rei aliene. anīo dico lucrādi. qual̓ eſt rapina. vſura. negociatio fraudulēta hmōi. Et nota dicit. facies rapinā/ qͣꝫuis raꝑe ſit generaliꝰ qͣꝫ furari. Nam oīs furatur rapit et ecōuerſo. Qd̓ fecit ideo. qꝛiudei qͥbꝰ hmōi p̄cepta data ſunt ꝓnioresſunt ad furtū qd̓ eſt occultū/ qͣꝫ ad rapinaꝫvbi teſtis adeſt. occurrēdo magꝭ ꝑiculoſo furtū in ꝓhibitōe noīauit rapinā.Uoluit tn̄ a ꝑte totū intelligi. vtpote fur omnē rei altene vſurpatōem. Per hocetiā ꝓhiberi videt̉ ne fiant violētie nimieexactōes tallie pͥncipū militū ī popu ſuū. qꝛ hoc videt̉ rapina eſſe et ſpēs furti. Propter qd̓ dicit̉ Eſa. i. Principes tuiinfideles ſocij furum. Sed circa hoc diſtīguit̉ ab aliqͥbꝰ. qͥa aūt tallie iſte fiūt ſuperẜuos aut ſuꝑ colonos terre. ſi ſuꝑ ſeruos nihil habeat niſi nomīe dn̄i ſui videt̉dn̄s ſeruū ſuū talliare poſſit et onerare qͥntuncūqꝫ vult. Pōt tn̄ dn̄s nimis angariādo ſeruū ſuū/ nimiſqꝫ exigēdo oppͥmēdo ita gͣuiter ſic ꝯtra iſtud p̄ceptū faciēdopeccare. qꝛ iuſticia dei exigit vt vnuſqͥſqꝫre ſua debite vtat̉ tn̄ vt ſit rapīa dicūt.nec oꝑtꝫ de neceſſitate reſtituere. licꝫ pietaſ exigat. Si aūt fiat ſuꝑ colonos t̓re ſiueinhabitātes terrā/ tūc taxanda eſt illaꝝ talliaꝝ ſeu exactionū acceptatio ẜm laborempͥncipis vel militis quē habēt in defenſione illiꝰ terre/ quā ip̄i coloni ſic talliati inhabitāt. etiā ẜm expenſas qͣs neceſſe eſt pͥn-

C 3