Compendiū theologie

vero ꝓhibet. vnde ꝯtrariꝰ ſibijp̄i videt̉ inlegiſlatōe. Sed ad hoc dicit̉ ꝙ ꝑſone priuate que nullā habet iuriſditōem vel autoritatē hic ꝓhibet occidere. legi autē vel miniſtro iuſticie p̄cipit occidere. Exod̓ .xxij.⁊ ſic nō eſt ꝯtrarietas. quia nō eſt circa idēſeu reſpectu eiuſdē. Sed nunqͥd aliqͦ modo priuate ꝑſone licet abſqꝫ trāſgreſſiōe occidere? Uidet̉ ꝙ ſic adminꝰ in ſui defenſione. hoc enī iura ꝑmittunt. ſcꝫ iniuriā ꝓpulſare. et tēporate vim vi repellere. Itē ex ordine charitatis debeo potiꝰ ſubuenire vite ꝓpͥe qͣꝫ aliene. Unde volentē me ꝑimerepotiꝰ occidere debeo qͣꝫ ꝑmittere me occidi. ¶ Sed cōtra hͦ videt̉ eſſe illd̓ Matth̓.v. Si quis te ꝑcuſſerit in vna maxilla prebe ei et aliā. Et ideo dicūt qͥdam ꝙ nullomodo licet occidere etiā defendēdo/ maxime autē viro ꝑfecto. Et hec videt̉ eſſe opinio Anſelmi. Nec ẜm eos d̓beo opinari ꝙme occiſurꝰ ſit ſi eū nō occidero ſꝫ ꝙ deusp̄ſtabit mihi auxiliuꝫ vl̓ euaſiōis aut fugebeneficiū. Alij volūt ꝙ in ſua defenſiōe liceat occidere. eo ꝙ lex occidere iubēdo velſaltē ꝑmittēdo talē defendentē ſe in dictocaſu iudicē ꝯſtituit in aduerſariū. Un̄ ipſum vice legis īterficit. vnde lex p̄bēdo autoritatē excuſat a peccato. Hoc tn̄ ītelligeſi neceſſitas eſt ineuitabilis. qm̄ ſi te ꝑcuſſerit aduerſariꝰ et fugerit/ vel ꝑcutere deſtiterit/ eū reꝑcutere nō licet/ vel ſeqͥ fugientē.quia hoc nō fieret ad ꝓpulſatōem iniurieſed ad vltōem/ que ſpectat ad ſolū iudicē.Et rn̄dent iſti ad illud Matth̓. v. Si qͥste ꝑcuſſerit in vna maxilla ⁊c̄. ꝙ illd̓ continet cōſiliū nō p̄ceptū. ¶ Et nota hic ꝙ homicidiū multis modis fieri dicit̉. Fit eniꝫqn̄qꝫ ſola mēte ꝑ odiū fraternū. Un̄ Ioh̓.epl̓a .i. ca. iij. Qui odit fratrē ſuū homicida eſt. Itē prauū exēplum relinq̄ndo. Utenī dicit Grego. Tot mortibꝰ digni ſuntquot prauitatis exempla reliq̄runt. Itemlingua/ et hoc triplicit̓. vl̓ .ſ. ꝯͣ legem quēqͣꝫmorti adiudicādo. Un̄. ij. Regū. xij. dicit̉:Dauid vriaꝫ ꝑcuſſiſſe gladio. qꝛ morti doloſe et iniuſte adiudicauit. Itē mentiēdo.Un̄ Sap̄. i. Os qd̓ mentit̉ occidit aīamItem cuiqͣꝫ detrahēdo. vn̄ dicit Bern̄. ꝙdetractor vno ictu tres aīas interficit. ſuaꝫſcꝫ et illiꝰ quē ſua detractōe inficit. ⁊ illiꝰ d̓quo detrahit/ qꝛ ſibi forſan p̄iudiciū mortis vel damni irreꝑabil̓ ſua detractōne parat ⁊ acqͥrit. Itē fit homicidiū manu qua-

licunqꝫ ſcꝫ ꝑemptōe exteriori. ſiue ꝑ gladiūſiue ꝑ venenū. ſiue ꝑ aliā penā. Itē fit homicidiū ꝑ ſubtractōnem victꝰ. ſcꝫ corꝑis.Unde Ambro. Paſce fame morientē. ꝙ ſinō paſcis occidis. Siue victꝰ ſubtractōe.id ē verbi dei. Un̄ Ezech̓. iij. Si loquenteme ad impiuꝫ ⁊c̄. Nō annūciaueris ei ⁊c̄.vt auertat̉ a via ſua impia ⁊c̄. ⁊ ip̄e impiꝰ īiniqͥtate ſua moriat̉. ſanguinē eiꝰ de manutua reqͥram. Un̄ ꝟ̓ſus. Exemplū. mens. līgua. manꝰ. ſubtractio victꝰ. Corꝑis et aīedici faciūt homicidā.¶ Expoſitio ſexti preceptExtū p̄ceptū in ordīe principali ⁊ Eerciū eoꝝ que reſpiciūt ꝓximū eſtiſtud. Nō mechaberis. vbi p̄cipit̉vt nō ledat̉ ꝓximꝰ in re ſibi ꝯiūcta ꝑ legeꝫ.ſcꝫ ī vxore. Et accipit̉ hic ſub noīe mechieoīs illicitꝰ cōcubitꝰ. ⁊ qͥcunqꝫ coitꝰ fornicariꝰ. qͣꝫuis mechia magis ꝓpͥe adulteriūdicat̉. Mechos enī grece adulteriū dicit̉latine. Et ad hāc reduci pōt fornicatio ſpiritual̓. ſicut idolatria. de qͦ Hiere. iij. Mechata eſt cū lapide et ligno. Pōt etiam adhanc reduci expoſitio p̄ͥua ſacre ſcripture.Un̄. ij. Choꝝ. ij. Nō ſūmꝰ ſic̄ pl̓imi adulterātes verbū dei. ¶ Unde hic nota ꝙ fornicatio eſt mortale peccatū. Uidet̉ tn̄ contrariū eo ꝙ actꝰ natural̓. Actꝰ āt natural̓ n̄eſt peccatū. Inſuꝑ cū cōire ſit neceſſariumad ꝯſeruatiōem ſpeciei. ſicut comedere adꝯſeruatōem indiuidui. ⁊ ī neceſſitate vt fame liceat etiā nō ſua raꝑe et ꝯmedere. qꝛ tēpore neceſſitatꝭ om̄ia ſunt ꝯmūia. videt̉ ſimilit̓ ꝙ in feruēti deſiderio coeundi poſſetqͥs nō ſuam raꝑe ⁊ cū ea cōire. Ad qd̓ dicit̉ ꝙ actus fornicatiōis duplicit̓ dicitur.Uno mō dicit̉ natural̓. eo ſcꝫ quia naturaliter fit. Alio mō dicit̉ ꝯtra naturā. Et iuxta iſtū ſcd̓m modū duplicit̓ dicit̉ adhucꝯtra naturā. Uno modo quādo fit ꝯͣ naturalē cōcubitū qͥ eſt maris cū femina. ⁊ iſtomodo pōt dici actꝰ innatural̓/ quia ꝯͣ naturalē ꝯmixtionē. Alio mō dicit̉ ꝯtra naturā. quia ſcilicꝫ naturā in ſuis naturalibusvulnerat ⁊ ſpoliat gͣtuitis. ſcꝫ bono gr̄e etvirtutis. Et iſto vltimo mō oīs fornicatōeſt ꝯtra naturā. ſicut om̄e peccatū mortale.Corrūpit enī naturalia ⁊ deſtruit oīa gͣtuita. Et qꝛ iſti ſūt effectꝰ mortal̓ peccati. ꝓpt̓hoc patet fornicatōem eſſe pctm̄ mortale.