Tractatus nonus
vtiqꝫ neceſſario ſi deus neceſſario agit ad extra. qꝛ nulla cā ſcd̓a ē n̄ ſibi eēntial̓r ſubordinata. Sꝫ neqꝫ pōt vlla beatitudo manere / ſihoīes vel infiniti ponunt̉ actu. vel finiti ſubvno intellectu. vl̓ ꝑ mortē totalit̓ deficiētes.aut de beluis ad beluas ẜm aīam regirātes.¶ Diſcipulus Urget vehemēter moral̓ hecrō/ cōes hn̄s ꝓ omī ſecta cāe ꝑtes. dic logicalē rōeꝫ. ¶ Mgr̄ Accipe ſil̓ cū metaphificali.ꝓ maiori ſolidioriqꝫ ꝯpēdio. Pono iſtā. Deus ē qͦ maius cogitari nō pōt. Debet eā logicus admittere. qm̄ ex eius ꝯceſſione nihil ſequit̉ impoſſibile. Debet ⁊ eā metaphiſicꝰ acceptare. qͥ ponit deū eſſe pͥmū in entibꝰ. īmoſuꝑ oīa quo nullū maius eē pōt. qꝛ iaꝫ ſi eſſepoſſet. eēt. cū in neceſſarijs nō differāt eſſe etpoſſe. ẜm Ariſt. ⁊ veritatē. Pono ꝯſequētervtriqꝫ logico ⁊ metaphiſico. Cū deꝰ ſit optimū ⁊ ſummū in rebꝰ ⁊ ſuꝑ oīa. dicet̉ recte. eterit ens vniuerſaliter ꝑfectū. Et ne ꝓceſſumimpediat/ vel nomīs eqͥuocatio/ vel ignorātia. voco ens vniuerſalit̓ ꝑfectū. cui nulla deeſt ꝑfectio. nec imperfectio vlla adeſt Et hocAnſelmus ſic explicat Ens cui ꝯuenit oīs ꝑfectio ſeu potiꝰ oīs ꝑfectōis denoīatio. q̄ melius ē ip̄m qͣꝫ nō ip̄m. id ē vn̄ res ꝑfectior d̓r.⁊ ē ſimpl̓r ſi ſibi ꝯueniat illa denoīatō ꝑfectionis qͣꝫ ſi careret illa ¶ Diſcipulꝰ Nō videoqualiter ī hac deſcpͥtione entis ſimpl̓r perfecti/ debeat logicus aut metaphiſicus diſſentire tibi. cū noīa ſint ad placitū. ¶ MagiſterUocamus ens tale deū. īmo iā nō ſolū vocamus cū logico/ ſed ipſi metaphiſico aꝑtiſſime demōſtramus. qm̄ natura ſemꝑ incepita ꝑfectꝭ. Iō neceſſe ē ꝙ purus actus p̄ceſſerit oēm potentiaꝫ. Quid aūt ē purꝰ actus/ ſinō ens ꝑ ſe ⁊ ſimpl̓ dictū/ ſine additōe qͣcunqꝫ? Et hͦ vtiqꝫ ꝯceſſuꝫ ē ab oībꝰ eē ⁊ eſſe deū.Nā ſi tale ens ſimpl̓r dictū nō ē ens. qͥd aliud eſſe pōt? Si logicus reſoluit diffinitōesſuas ad aliqͥd pͥmitus intellectuꝫ illud vtiqꝫneceſſario d̓r ens primū ⁊ ſimplex. Quicqͥdem̄ intelligit̉ (arguit Bonauētura) intelligit̉vel vt nō ens vel vt ens. Hec diuiſio ē ꝑ immediata. ⁊ in pͥmo pͥncipio .ſ. vt ens ⁊ n̄ ens.cū priuationes ⁊ negationes nequeāt intelligi niſi ꝑ habitū oppoſituꝫ prius intelliget̉ens qͣꝫ nō ens. Si aūt ita ē/ oportebit ꝙ ensintelligat̉ altero modo. vel vt ens in potētia.vel vt ens in actu ꝑmixto potētie. vel ſine potentie admixtione. Si iſtud ſecundū detur.hallet ꝓpoſitū. qꝛ illud ē deus. oportet aūtꝙ da ſit/ ꝙ potētia nō niſi ꝑ actū cognoſcit̉.
⁊ quaſi ꝑ analogiā. Et ꝯſequenter ex ph̓i regula logicali. ſi analogū ꝑ ſe poſitū/ ponit̉ ꝓſuo ſignificato pͥncipali. ita eſt pͥma vera neceſſaria. deus ē ens. ꝯcedenda tā a logico qͣꝫa ph̓o metaphiſico. īmo apd̓ hn̄tes verā terminorū illoꝝ duorū noticiā. ens ⁊ deus/ dicenda ē ꝑ ſe nota nō minus qͣꝫ pͥmū pͥncipiū.¶ Diſcipulus. Irrefragabiliter mihi videris cōplecti/ iuncto ꝙ ſi ens ī potentia priusdicat̉ intelligi. neceſſe eſt hoc fieri reſolutiueꝑ ens in actu. ſed ꝑge ꝯſequēter. ¶ MagiſterPrecurro. tu ſequere. Si deo cōpetit oīsdenomīatio ꝑfectionis ſimpl̓r. abiecta prorſus imꝑfectione. cuꝫ ꝑfectius ſit agere libere.ꝯtingenter/ extra ſe. qͣꝫ neceſſitate nature. cōuenit hec libertas deo. Quāuis em̄ libertasꝯtingentie nō ſit ꝑfectionis ſimplicit̓ reſpectu finis. eſt tamē ꝑfectōnis reſpectu ordinatorū in finē. qn̄ ſine talibus medijs finis nedū haberi vel acquiri pōt. ſed obtinet̉ neceſſario/ ſicut eſt de deo. cuiꝰ ꝑfectio nō dependet ab alijs extra ſe. alioqͥn nō eēt ꝑ ſe ſibi ſufficiens. alioquin p̄terea nō poſſet eē beatusabſqꝫ creaturis ¶ Diſcipulus Fecimus abinchoata ſacramenti euchariſtie materia digreſſum plus mole ſnīaꝝ qͣꝫ verborū grauidū. non tn̄ inutiliter/ ad exaltationē ſtulticiexp̄iane ꝯtra ſapiētiā mūdanoꝝ. ¶ MagiſterQuid ſi voluerimus traducere mathematicā ad rē noſtrā. ¶ Diſcipulꝰ. Uide oro qͥdagas. qꝛ nō hꝫ euchariſtie ſacr̄m emulā acriorē/ q̄ ꝑ ſuas acribologias. id ē demōſtrationes potiſſimas. ⁊ ꝑ ꝯmunes animi ꝯceptiones oppugnare nos ſatagit. Cōſtat ait ꝙ ſidue quantitates iuxta ponant̉. ⁊ neutra alteram excedat. ambe ſunt equales. Iteꝝ ſi abeqͣlibꝰ ineqͣlia demas. q̄ remanēt ſūt ineqͣlia.Totū eſt maiꝰ ſua ꝑte. Et ita d̓ ceterꝭ ꝑ ſe notis. Ecce ꝟo clamat iſta. Ecc corpus hūanuꝫ ſolite quātitatis/ applicat hoſtie ꝑuule.nec tn̄ excedit vel excedit̉ ¶ Aagiſter Eſſetvtinā nobis intellectualis iſte vigor eleuatꝰſuꝑ fantaſiā ⁊ imaginationē/ diēadmodū fuit ī Maria. ꝑſpicuū eēt ſtatim ꝙ aduerſus hͦſacramentū mathematice poſitōes nihil cōcludūt. Poſſemꝰ inſuꝑ ex diuerſis eloquijsfiliaꝝ mathematice. q̄ ſūt Ariſmetrica. Geometria Muſica ꝑſpectiua Aſtronomia/ gratas acciꝑe pro nobis manuductōnes. Sedad ꝯpendiū ſatis ſit hic explodere q̄ obiectaſunt ꝑ diſtinctōꝫ/ qͥd ē qͣntitatē applicare qͣntitati. Aut hͦ fit dimenſiue aut ꝯmēſuratiuevl̓ circūſcpͥtiue. ⁊ ita mathematicas ꝯcepti-