S. Tercia pars operum Iohannis de Gerſon doctoris chriſtianiſſimi Tabula generalis Ticuli tercie partis que cōtemplatiue vite p̄cepta tradētes tra ctatus continet. E ꝯſolatōe theologie. liiij. A Dialogus apolegeticꝰ. lvi. Q Carmina nōnulla. Primuꝫ ad Iohannē germanū ſuū de cau ſa canendi. lvi. ⁊. Aliud carmen lugubre ꝓ deſolatōe vniuer ſitatis pariſien̄. ꝓpt̓ bella ciuilia. lvij. A. Carmen in laudem ducis auſt de et ſtudij eiuſdem lvij. B. Itē carmen de multiplici martyrio. lvij. C Carmen ꝓ virtute patientie lvij. D Carmen ad Gerardū dn̄i delphini cōfeſ lvij. E ſorem Carmē de puritate ſacre ſcripture. lvij. G. Ioſephina lvij. H Sermo in natiuitate btē virgīs. lix. M. Carmen de differēti immunitate a pecca to chriſti et matris ſue lx. E Centilogiū de conceptibus lx. F De vita ſpūali aīe/ ſiue ſex lectōes. lx. S Centilogiū de impulſibus lxiij. U De myſtica theologia ſpeculatiua. lxiiij. K De myſtica theologia practica lxv. U De elucidatōne ſcholaſtica myſtice theo logie lxvi. T Carmina de purificatōne ſenſuum interi orum lxvi. De religiōiſꝑfectōe ⁊ moderamīe. lxvij. A De conſilijs euangelicis et ſtatu perfecti onis. lxvij. M De ꝑfectione cordis lxvij. Z De meditatione. lxviij. L De ſimplificatōe. ſtabilitōne ſeu mundifi catōne cordis. lxviij. Q Carmina d̓ ſimplificatōe cordis lxviij. ꝯ De directōne cordis lxix. A De illuminatione cordis ſiue vna p̄cioſa margarita. lxix. M De oculo lrix. C De remedijs ꝯtra puſillanimitatē. lxix. X De tēptatōibꝰ diaboli diuerſis lxx. Contra ꝓfeſſum inobedientē lxxi. A De zelo et feruore nouiciatus lxxi. De exercitijs diſcretis deuotorum ſimp li cium lxxi. 5 Documētū notabile d̓ ſacr̄o altarꝭ. lxxi. T Epiſtole q̄dam ad fr̄em celeſtinū. lxxi. ⁊. De paſſionibꝰ anime lxxij. E Carmen de ſomnio huius viteᵐ lxxiij. P lxxiij. O De monte contemplatōis Epiſtole quedam lxxv. H De mendicitate ſpirituali. lxxv. L Epiſtola ad ſorores docens de qͦ qͥs ꝑ ſin gulos dies cogitare debeat lxxvij. R Appellatio cuiuſdā peccatoris a diuīa iu ſticia ad eius miẜicordiam lxxvij. U De oratione et ſuo valore lxxvij. X Decē cōſideratōes ī orādo deū. lxxviij. H Expoſitio ſuper Dimitte nobis debita no ſtra. lxxviij. Oratio cum peccator de peccatis ſuis ml̓ tum eſt anxius lxxviij. K De canticoꝝ originali ratōe lxxviij. E De canticordo lxxix. S Centilogiū de canticis et ſolatio. lxxx. P. Collectoriū ſuꝑ Magnificat lxxxi. A Tractatus ſuper Magnificat lxxxi. D Carmina ſuꝑ Magnificat xcu. A Centilogium de meditatōne crucis. xcvi. poſt ⁊. Carminū ſuoruꝫ honeſta defenſio. Uidit liuor. xcvi. ꝯ. Anagogicū d̓ v̓bo ⁊ hymno gl̓ie. xcvij. A Epithalamiū myſticū theologi et theolo gie ſub typo iacob et rachel xcvij. O Suꝑ cantica canticoꝝ. xcvij. R Alphabetū diuini amoris/ ſiue de eleuatō ne mentis in deū xcix. X Expoſitio ſuper ſeptē pſalmos penitenti ales c. Donatus moralizatus c S Carmen de vita ſolitaria c. ꝯ. Epithaphium Iohannis de Gerſon cir ca finem Epiſtola fratris Iohānis de Gerſon ordi nis celeſtinorū ſuper opuſculis magiſtri Iohannis de Gerſon germani ſui cācel larij pariſien̄. Circa finem. Epiſtola archiepiſcopi lugdunen̄. ad pri orem celeſtinoꝝ circa finem Finit tabula tercie partis opeꝝ Iohannis Gerſon. aa 2 Tabula quattuor librorū Summariū libri de conſolatōne theologie. N proemio no tant̉ quattuor cauſe theologice conſolatōnis. que ſunt Spes Scriptura Patiētia ⁊ Doctri na. ¶ In primo metro deflet̉ miſeria ciuiliſ diſſenſiōis. ¶ In pͥma ꝓſa primi libri collo quunt̉ monicus. id ē ſolitariꝰ. et volucer. i. nuncius intermediꝰ/ ſub ſtatu ꝑegrini ſeu viatoris/ et de eiꝰ conſolatōe ꝑ theologiaꝫ. In ſcd̓o metro ponit̉ laus theologie ī hoc ꝙ eſt efficax cōſolari. ¶ In ſcd̓a ꝓſa ponit̉ primo ꝙ theologia ſuā cōſolatōem incho at vbi et vnde deſinit ph̓ica ꝯſolatio. ſcꝫ ꝙ cuncta agimꝰ ante ocl̓os iudicꝭ cūcta cer nētis. Ampliꝰ. ꝙ triplex eſt iudiciū dei vn̄ cōſurgit in nobis ſpes et timor/ ⁊ quō ſe co mitant̉. Ampliꝰ. ꝙ cū ſobrietate p̄t vtiliter recogitari et tradi ꝯſideratio iudiciorū dei in p̄deſtinatōe et reprobatōe/ ſic̄ fecit apl̓s. Et deinde qualiter orit̉ inde ꝯſolatio inti ma et ſolis expertꝭ cognita. ¶ In tercio me tro agit̉ de ſentimēto tal̓ cōſolatōnis. ¶ Ir tercia ꝓſa agit̉ prīo ī ſpeciali. ſi cauſa ſit ali qua cur deꝰ iſtu vel illū p̄deſtinauerit. Deī de cū qua cautela talis conſideratio in par ticulari debeat aūt poſſit admitti. Demuꝫ quo pacto p̄t qͥetari ſpes in deo. ¶ In qͣrto metro ponūtur exēpla quō ꝑ tēptatōes nō euellit̉ ſpes. ¶ In quarta ꝓſa tradit̉ pͥmo ī quo ſpes cōſiſtit. et ꝙ de nullo hic eſt deſpe randū. Ampliꝰ. quo ꝑ ſummā deſꝑatiōem venit̉ ad ſpem: et quātū ſit vtilis ꝯſideratō diuine p̄deſtinatōis. Rurſus agit̉ de corro boratōe ſpei exemplo ſctōꝝ. et quō ſtat cuꝫ libertate. nec tn̄ plene pōt hoc intelligi ſine gratia dei que eſt vnctio docens de om̄ibꝰ. ¶ In quinto et vltimo metro ponit̉ com ꝑatio cuiuſdā naute/ qui ex medijs tempe ſtatibꝰ exilit in locū tutū et ſecretū. De ſecundo libro tabula. N prima ꝓſa ſecundi libri fit ſermo de ſtatu ꝑegrini interſerēdo d̓ varijſ ſpeciebꝰ falſe ſpei. ⁊ addendo ꝙ ex ꝯſidera tione diuine bonitatis oīa libere gub̓nātis ſumit̉ ſecunda cauſa theologice cōſolatōiſ. ¶ In primo metro reprobat̉ opinio ph̓oꝝ ꝙ deus agit d̓ neceſſitate nature. ſicut ſol lu men ſuū. ¶ In ſecūda ꝓſa dat̉ ratio cur di uina volūtas nō eſt dicenda agere ad extra d̓ neceſſitate nature. Quō p̄terea ꝓcedit ali ter theologia qͣꝫ philoſophia. Addit̉ diſtin ctio trimēbris d̓ volūtate hūana ⁊ de ꝯfor mitate eius ad diuinā. ¶ In ſcd̓o metro de clarat̉ qualiter affectōes ⁊ induſtrie q̄ ſpar ſim ſunt in brutis aīalibꝰ/ collecte ſunt īho mine ⁊ in eiꝰ ratōe cui ſubdit̉ eiꝰ appetitꝰ. ¶ In tercia ꝓſa fit cōqueſtio ſuꝑ difficulta te quā patiſ libeꝝ arbitriū in regēdo corpꝰ cōformiter ad rectā ratōem. et de modo cō formādi volūtatē humanā diuīe exemplo chriſti. Tandem cauſa. reddit̉ de varietate iudicioꝝ humanoꝝ. ¶ In tercio metro da tur ratio diuerſificatōis iudicij ratōis ꝑ ſi militudinē lumīs viſi ꝑ nubeſ aut in ſpecu lis variatis. ¶ In quarta ꝓſa fit inueſtiga tio qͣliter adiuuat̉ lib̓tas arbitrij. Et intert̉ ꝙ nihil eſt caſuale vel fortuitū in ordīe ad pͥmā cauſam. ⁊ iuxta quē ſenſum ip̄a poſſꝫ dici fortuna vl̓ fatū. Addit̉ qualiter ex his que deus inuenit̉ reuelaſſe et p̄ſciuiſſe pul cerrime et ſalubres ꝟitates eluceſcūt. ¶ In qͣrto metro docemur ſub exēplo quadrupli ci qͣliter inſeqͥ debemꝰ dei voluntatē. Tabula tercii libri N prima ꝓſa tercij libri poſt recapi tulatōem inchoat ſermo de cōſolati one theologie ꝑ patientiā deſcriben do qͥd ſit zeluſ. ¶ In pͥmo metro docet̉ ꝑ ſi militudinē ignis et fuliginis qͣntū ꝑiculo ſus eſt zelus ſi nō gubernet̉ rōe. ¶ In ſecun da ꝓſa deducit̉ hoc idem ꝑ affectꝰ huma nos dādo cauſam cur zelꝰ turbat iudiciuꝫ velut in ſomnijs. Qual̓ p̄terea zelus eſſe de beat tā in habentibꝰ aucͣtoritatē regitiuam qͣꝫ in carētibꝰ ea. Deniqꝫ notātur pl̓es cau ſe turbatiue zeli in rectoribꝰ. ¶ In ſecundo metro laudat̉ vita ſolitaria ſibi vacāſ ¶ In tercia ꝓſa fit ſermo de illoꝝ zelo qͥ nō habēt regimen aliqd̓ publicū/ docēdo ſub qͥbuſ dam regulis qualiter et vbi debeant vti vl̓ nō vti zelo ſuo. ¶ In tercio metro docemur ꝙ qͥlibet ſit ꝯtentꝰ vocatiōe ſua. ⁊ ẜm illam bn̄ agat. et ita ꝓderit oībꝰ ne ſe ledet. ¶ In qͣrta ꝓſa declarat̉ quō ſolitariꝰ p̄t oībꝰ ꝓfi cere. Deinde ſubiūgitur ſermo de patiētia ꝙ in ea ꝯſolatio theologica reponat̉. ¶ In qͣꝛto metro ponit̉ vtilitas patiētie ſub exē plo Iob afflicti. Liber primus LIIII Tabula quarti libri. N quarto libro ꝓſa prima loquit̉ d̓ trepidatiōe cōſcientie humane. reſpe i ctu iudicioꝝ dei. Et ꝙ nihilominꝰ labores aſſumēdi ſunt ꝓ republica ⁊ adiu torio aliorū fundādo ſe in doctrina ſacra. ¶ In primo metro dat̉ ratio cur deꝰ legem naturalē dedit in ſcriptis lapideis: dehinc in euāgelica lege repetiuit ¶ In ſecūda pro ſaponit̉ diffuſe diſtinctio de triplici certi tudine; addendo qͣliter intelligi debeat illd̓ Gregorij. Bonaꝝ mētiū eſt culpā agnoſce re vbi culpa nō ē. Et qͣliter poteſt hoc ſine mēdacio fieri ¶ In ſecūdo metro docemur qualit̓ vti debeamꝰ ſcrupulis orientibꝰ ex preteritis culpis. ¶ In tercia ꝓſa fit iterum ſermo ſuꝑ eadem re; docēdo ꝙ ſerenatio cō ſcientie ꝑ ſentimēta deuota nō eſt ſignū effi cax diuīe gͣtie gͣtū facientis. Addit̉ de mo do ſe habēdi reſpectu ſcrupuloꝝ conſurgē tiū circa ea q̄ ſunt poſteriꝰ agenda. et qualiſ certitudo ſufficit. ⁊ vnde colligit̉. ¶ In ter cio metro loquit̉ ꝙ p̄cepta legis nature ſūt etiā p̄cepta fidei ac legis euāgelice. cōque rendo de erroribꝰ contingentibus circa ea ¶ In quarta ꝓſa loquit̉ incidenter de theo logis ⁊ iuriſtis. quales eſſe deberēt. et qͣles aliqͥ ſunt. Concludēdo ꝙ in morali nego cio nō p̄t vniuerſal̓ ars tradi q̄ cōferre ſuffi ciat certitudinē in particulari qͦlibet agibi li/ quin ꝯſurgere poſſint ſcrupuli mētis in qͥetatiui. ¶ In quarto metro docet̉ quomo do pax mentis poſſit aut debeat inueniri. ¶ In quīta ꝓſa ponit̉ ſub ꝑſona theologie grandiſ oratio ꝯſolatoria ſuꝑ caſibꝰ huma nis. nominatim illiꝰ qͥ tūc franciā ꝯturba bat. Concludēdo ſup̄mū cōſolatiōis theo logie gͣdū in animi p̄paratōe ad martyriū. Finit tabula quattuor libroꝝ de conſolatōe theologie Nota pro intelle ctu huiꝰ dyalogi. ꝙ volucer eſt intellectus diſcurſiuꝰ et ratiocinatiuꝰ. Monicꝰ eſt in tellectus meditatiuꝰ et inqͥſitiuus. Peregri nus eſt hō cōtemplatiuꝰ ſimul et actiuus. ¶ Pro ſenſu vero lr̄ali notandū/ ꝙ cū eximi us doctor Ioh̓es de Gerſon ex cōcilio cō ſtātien̄. recedēs/ frāciā ꝓpt̓ minasducꝭ bur gundie petere nō auderet. ſeceſſit in montana Bauarie Ibiqꝫ in Rathemberg opi do; anno dn̄i. Mccccxviij. ꝯſcripto hͦ dya logo ītroducit volucrē nūciū a ſe ꝑegrino; ad Iohannē monachū frēm ſuū/ qͥ pͥor ce leſtinorū lugduni degebat/ ꝓferentē quem admodū ꝑ theologia ꝑegrinatiōem ſuā cō ſolet̉. Et ſicuti Boetiū de ꝯſolatōe ph̓ie in forma ſcribēdi imitat̉/ ita etiā ꝯſolatōis ar gumentū vbi ille dimiſit; hic cōtinuare co natur. Sequit̉ liber pͥmus de conſola tione theologie. Liber de. conſolatō ne theologie Incipit feliciter. Uecūqꝫ ſcri pta ſunt (ait magnꝰ ille diſci q pulꝰ theologie paulꝰ) ad no ſtrā doctrina ſcripta ſūt/ vt ꝑ patientiā et ꝯſolatōeꝫ ſcri pturaꝝ ſpem habeamꝰ. ¶ Cōuenerūt aliqn̄ ſuꝑ hoc verbo volucer; curſor leuis expli cas vias ſuas. Et monicꝰ in religione de gens. Qui vt vidit ꝙ volucer ſibi notiſſi mꝰ ad ſe venit de longinquo. multa qͥdē ſu per multis. ſed multa plꝰ pl̓ima ſuꝑ adue na qͦdam germano ſuo ꝯquirere diſpoſuit. Cuiꝰ inquiſitōem ⁊ alteriꝰ reſponſiōeꝫ ſe q̄ns dyalogus explicabit; et hoc ꝑ quadri duū ſub tetragano ꝯſiderationū. Que licꝫ ad inuicē ꝯmūicent. erit tn̄ appropͥatiꝰ pri ma de ꝯſolatōe theologie ꝑ ſpem in ꝯtēpla tione diuini iudicij. Scd̓a ꝑ ſcripturā ī re uelatōne regiminis mūdi. Tercia ꝑ patien tiā in zeli moderatōe. Quarta ꝑ doctrinaꝫ in cōſcientie ſerenatiōe. Deus autē patiētie ⁊ cōſolatōis conſolet̉ nos in om̄i tribulati on noſtra. et det ſermonē rectū in ore duo rum. Quoꝝ volucer ſic incipit. Primū metrū primi libri Elegiacū in quo defletur miſeria ciui lis diſſenſionis. Cōcordat in genere carmi nis primo metro Boetij de conſolatōe phi loſophie. Carmina ſ Epe peregrinas volucer tranſmiſ ſus in oras Regrediens; patrie menia iā video aa 3 De conſolatōne theologie Dulcis aue natal̓ humꝰ/ tu francia felix Inclyta pariſius/ nobile palladiū. Heu qͥd id eſt; ſeuo bellonā cerno tumultū Ciuili furere/ ſanguine cuncta replet. Spiritꝰ in mediū miſſus v̓tiginis errat/ Obtruncant gladijs mutuo ſe ꝓprijs Carceribꝰ trudūt alioſ aut flumīe mergūt. Mēbraqꝫ torturis pl̓ima dilaniant. Pars queuis dici pietas vult publica cu Cōmoda. q̄ pat̓e viſcera rūpit ouāſ. (rās Iuſticie vultus atrox mentit̉ erinis. Rex iuuo te clomās regia ſceptra rapit. Exuperāt ſyllam/ cathilinā crimīe vincūt. Uim ꝓ virtute bellicus horror habet Non pater a natis tutꝰ. fratrēqꝫ perire Uult frater. ſoceri mors venit a genero. Clerū/ militiā/ ciues/ ſine lege recluſos Carcere/ plebs rabida ſicut oues iugulat. Nullꝰ adeſt noſter reſpectus religionis Iura ſepulture denegut impietas. Quiſquis opes vl̓ diuitias famat̉ habere/ Obijcitur titulus ꝓditionis ei. Eligit hic partē neutrā defendere partis/ Mox vtriuſqꝫ patet innocuus iugulo. Nec ſatis eſt alijs vni ſe tradere parti Ni ſe flagitijs conſcelerent paribus. Quid ꝙ te patriam pulchrā violare vocat̉ Extera gens; hoſtis te lacerādo rapit. Nulla fides pietaſqꝫ manet ꝯfundit̉ om̄e Faſqꝫ nephas/ regnat horrida teſiphone. Extremos nonne fuerat iocūdiꝰ indos/ Aut glaciale ſolū me penetraſſe priꝰ. Aduena tu felix alia te parte receptans/ Nāqꝫ patent oculis nō mala tāta tuis. Uerū mōachꝰ h̓ degit/ ſua clauſtra ſubibo Ac de fratre ſuo fecero verba ſibi. Proſa prima liori primi. lonicus B e St ne volucer quē video? Et cer te is eſt. Dic p̄cor o volucer vn̄ ve nis? que noua fers? qualis ad me te modo ſors attulit? ¶ Uolucer. Scito monice quoniā in cōſtantiēſi cōcilio generali cum germano tuo cōuerſatus vſqꝫ ad finalē ſū mi pontificis egreſſum; tādem diuerticula q̄rens exiui cū eodē. qui iuxta cognomē ſu um ꝑegrinꝰ effici maluit in terra aliena/ qͣꝫ ad ſuos huc regredi. ¶ Monicus Satꝭ eſt o volucer. ſi certū me facere potueris qͥd agit dilectus anime mee. qͥd amor cordis mei. Nōne dolet velut exulem ſe fieri in ig nota et longinqua regiōe/ vbi linguā quā nō nouerat audit? Nonne ſubtriſtis eſt ſe poni ſub modio/ vel in obſcuris ſic̄ mortu os ſeculi. qui lucere ſuꝑ candelabrū fuerat inſtitutꝰ? ¶ Uolucer. Nihil ꝓrſus o mo nice tēporū tēpeſtate pēſata/ proqꝫ diutur na animi p̄paratōne qua ſibi p̄uiderat oīa que occuriſſēt equanimiter tolerāda. Gau det potiꝰ in dn̄o magnificās eum. et exul tat ſpiritꝰ eius ī deo ſalutari ſuo. deputās ſe adiutū meritis et p̄cibꝰ aliorū. Itaqꝫ de ſe ſecurus/ ⁊ in ſe dn̄o miſerāte traquillus. deflet miſeriā patrie ꝓprie. indigniſſimāqꝫ ſortē. Cuiꝰ tamē calamitatꝭ media pars n̄ eſt ſibi nūciata/ quā oculis ꝓprijs horrenſ intueor. Quintiā ſuꝑ cōculcatōe veritatiſ ⁊ iuſticie plorās ingemiſcit. Miſerabilem deniqꝫ ciuitatis celeberrime deſolatōnē (tā qͣꝫ hieremias ruinas hieruſalē) lamentatur ¶ Monicus. Qua ratōne fieri poteſt o volucer. ꝙ exul a patria/ a parentibꝰ/ a pro pinquis/ a notis ⁊ amicis nō anguſtiet̉ in corde nō in animo cōturbet̉? ¶ Uolucer. Monice; nihil difficile eſt volēti. Memi E niſti puto vt aduena noſter ſemꝑ in medijſ etiā turbis et vrbibꝰ ſolitudinē ſibi q̄ſiuit ⁊ dilexit. Solitudinē loquor que eſt a curis forinſecis/ et hominū calūnijs vacatio. ꝓ bans illud ſapiētis. qui minorat̉ actu per cipiet ſapientiā. ¶ Monicus Scio volu cer et expertꝰ teſtor. ¶ Uolucer Ecce autē nūc elongauit fugiēs et māſit in ſolitudīe expectans eū qui ſaluum ſe fecit a puſillani mitate ſpiritꝰ et tēpeſtate/ quoniā vidit ini quitatē et contradictōem in ciuitate. Euo lauit ſicut paſſer; erepta de laqueo venan tiū. Undiqꝫ nimirū ſibi parabant̉ inſidia rū tendicule. Enatauit vt potuit/ a naufra gio reipublice. p̄ſtolans ſi forte poſtmodū ſit ſpes. Nihil tandē ſe vidēs aduerſus cur rentē furoris impetū nitendo ꝓficere/ deſi lijt aliorſum a curru publici regiminis/ ce dens raptui p̄ualentis nequicie ⁊ malicie/ quā ad p̄ſens nō vincit ſapiētia. ¶ Moni cus. Uincet tamē aliquando; crede mihi volucer. Magna quippe et fortis eſt ve ritas et ſuꝑ omnia vincit ac p̄ualet. ¶ Uo lucer. ¶ Ueritas o monice quando vincet neſcio. hoc vnū ꝓprijs oculis inſpicio iu xta vocē yſaie/ ꝙ conuerſum eſt retrorſum Liber primus LIIII iudiciū/ et iuſticia longe ſtetit. quia corru it in platea veritas/ et equitas nō potuit in gredi. quoniā facta eſt veritas in obliuio neꝫ. et qui receſſit a malo p̄de patuit. Quo contra videre eſt falſitatē; nō qualemcūqꝫ ſed hereticā prauitatē in via mandatorum dei/ que ꝑambulat vicos et plateas/ erecta ceruice inſultās catholice veritati cū defen ſoribus ſuis. proterit eos pedibꝰ ſordidiſſi mis. Ac de ip̄is tanqͣꝫ dn̄a victorioſiſſima triūphare gloriat̉. Monicus Roh dei et hominū fidem. dic oro volucer vnde talis euerſio? Nōnes p ſancta generalis ſynodꝰ que pro ve ritatis tuitōne principaliter inſtituta fue rat/ ſe cultricē hmōi veritatis exhibuit atqꝫ protectricē. Uerū hanc interim querelam omiſſam volo quoniā cupit animꝰ ex te co gnoſcere quibus exercitijs ſe refouet frater quē torpere nequaqͣꝫ putauerim īerti ocio. quibꝰ inſuper armis ſpiritualibꝰ aduerſus iniquos fortune ſeuientis impetꝰ congredi ſolitus eſt/ ne triſticia ſeculi que mortē ope rat̉ ip̄m vel deijciat vel abſor beat. ¶ Uolu cer. De vera et ſolida peregrini cōſolatio ne tecū ſermonē habiturus ſignifico in pri mis ꝙ eam accipit doctrice theologia/ que cōmitē ſe dedit ꝑegrinatōni ſue. Ab infan tia enim ſacras lr̄as nouit/ neqꝫ furor hoſti lis neqꝫ terror ꝑuertere potuit; quin ꝓſeque retur iter ſuum/ de qua ſapiēs Attingit er go ait a fine vſqꝫ ad finē fortiter/ ⁊ diſponū omnia ſuauiter. Hanc amaui et exquiſiui eā a iuuentute mea/ et queſiui ſpōſam mihi eam aſſumere. et amator factꝰ ſum forme il lius Sequit̉ conſolatio) intras in domū meam conquieſcā cum illa. Non enī habet amaritudinē conuerſatio illius. Nec tediū conuictus illiꝰ ſed leticiā et gaudiuꝫ. ¶ In cuiꝰ p̄coniū ita libet metro pangere. Secundū metrum rimi libri dactilicū alemaniū tetrametrū hypercatalecticū. In quo ponit̉ laus theo logie/ in hoc ꝙ eſt efficax cōſolari. Et cur rit cum ſecūdo metro Boetij. Heu quā p̄ cipiti. D Elix theologus pulcra ſophia Cui vult a puero ſe dare ſponſam Que caſtum tenero ſtringit amore Eius ſe vocitans iure ſororē. Caſus ſe ſociam p̄bet in omnes Ac vite releuat tedia meſte. Solatur reſonans cantica ſyon Securoqꝫ regit limite greſſus. Spes ⁊ vera fides concomitant̉ / Et diuinus amor; quadraqꝫ virtus Prudens ſobriaqꝫ fortis et equa Donorūqꝫ cohors iuncta beatis. Ad te ſi tribulans ſors ruit vlla. Duris increpitans torua flagellis; Perſtes. impauido ſuſcipe vultu Nam ſic viuit̉ eſt pax in amaro. Nam ſi flammigeris intonat ether Fractus fulminibus/ totus et orbis In ſe diſſiliat/ ſi caro cedit Mens eſto ſtabilis ſede retenta. Nec tu queſieris herculis arma Nec grandes validis viribꝰ artus/ Plus horrēda ſatis/ qͣꝫ ſuperarit. Hac iutrice potes ꝑdere monſtra. Infandas erebi carmine peſtes Uicit qn̄ lyram temperat orpheus/ Molleſcunt lapides/ flumina ſydunt̉ꝰ Sed ſe non ſuperat victus amore. At vero cythara dum modulat̉ Paſtor poſtea rex carminis odas/ Quas aptat froneſis/ ocyus exit Nequam ſpiritus a rege ſaule Ergo nemo ſatis theologie Laudes extulerit/ tanta patrantis. Qua cure fugiunt/ mens hilareſcit/ Que virtute ſua monſtra trucidat. Cuius vi rapitur aduena/ degens Terris/ ad nitidum ſcandere celum. Excelſa reſidens cernit ab arce. Fortunam merito rectus vtranqꝫ Secūda proſa pri mi libri ſequitur. Monicus Ure quidē laudaueris theologiaꝫ volucer. Sed in cōſolatōne recipi enda cōtra fortuitos caſus contra vanā mundi felicitatē. Cur non ſuffecerit celebris ille dyalogus philoſophie cū Bo etio. qui prorſus eleganti ſtilo/ breui ⁊ ſplē dido cōpoſitus eſt. ſententias grauiſſimaſ atqꝫ veriſſimas. in ſe tenens? ¶ Uolucer. I ad 5 De conſolatōne theologie Noli mirari monice ſi theologia philoſo phie p̄ficit̉/ quoniā ſicut naturā gratia/ ſi cut ancillā domina/ ⁊ diſcipulā magiſtra/ ſi cut tēpus eternitas/ ſicut ratiocinatōnē in telligentia/ ſicut viſibilia ea que nō vident̉. ſic theologia philoſophiā exuperat/ quam nō abijcit ſed in obſequiū ſumit. Eſt auteꝫ lex diuinitatis et ordo. vt ſuprema inferio rū iungant̉ ad ſuperiorū infima/ more con catenatōnis. veluti Plato loquebat̉/ que ī corporalibꝰ argentea; in ſpiritualibꝰ aurea vocabat̉. Et plane hanc in ſcala iacob gra duum figuratōem accipimꝰ. ¶ Propterea ſub cōpendio ꝓcedentes inducemꝰ theolo giam inchoantē verbū ab illo ſup̄mo/ quo philoſophia conſolatōnem ſuam apud bo etiū terminauit. Ita enim recto breuiatoqꝫ ordine ꝓcedet theologia/ ſurſum machinā ſue deductōis erigēs. ſi philoſophie ſibi fū damenta ſubſtrauerit. ¶ Quale vero ſit illd̓ quod poſtremū philoſophia poſuerit; pu to meminiſti. Magna eī vobis eſt inquit (ſi diſſimulare nō vultis) neceſſitas īdicta ꝓbitatis. cum ante oculos agitis iudicis cuncta cernētis. ¶ Monicꝰ Memini vo lucer/ et quali principio exordines; qͣli pre terea medio ꝓgrediēs hucuſqꝫ ꝓceſſerit re tineo. nimirū q̄ ſtudio libri illiꝰ ab adoleſcē tia vehementer incubuerim. Uolū cer Ongratulor eruditōni tue. Siqͥ c dem ab hac ſententia qua philoſo phia deſinit; theologia ſuam cum peregrino cōſolatōnem initiat qualis ſen tentia formaliter in Auguſtini ſoliloqͥo po ſita eſt. ¶ Et certe Paulus dū ad hebreos ſcriberet/ collaudaturꝰ virtutē fidei/ ꝓpoſu it ſymbolū nature; quod hominibꝰ ꝓ om̄i tempore neceſſariū fuit. Credere enī opor tet accedentē ad deū quia eſt/ et inquirenti bꝰ ſe remunerator ſit. At vero deꝰ ip̄e qua lis iudex exiſteret qualē inſuꝑ remuneratō nem daret querētibus ſe/ nō potuit philo ſophia neqꝫ diſcipuli ſui ductu ratōnis in uenire. Deficiebat enī volentibꝰ ad altiora cōſcendere ſcala creaturarū per quam ſem piterna dei virtꝰ atqꝫ diuinitas/ licꝫ poſſit attingi; nō tamē vſqꝫ quaqꝫ. vt cognoſcerēt quales quātaſ ve penas reprobis deū con tementibꝰ/ qualia porro p̄mia ſe inquirē tibus/ iuſtus iudex tribueret. Quod facere 0 ſi vel philoſophi vel poete tēptauerūt/ eua nuerūt in cogitatōnibꝰ ſuis. et vix aliud qͣꝫ errores fabuloſos ſibiqꝫ diſſidentes finge re potuerūt. Rectam deniqꝫ mādatoꝝ dei viam neſcierunt qua pergit̉ ad vitam/ que eſt ſtatus omniū bonorū aggregatōne per fectus. qualē hic aſſequi nemine poſſe phi loſophia demōſtrat experimētali ratione. Sed vel virtutes vl̓ actus formales qui bus attingat̉ iſte ſtatus obiectiue quidem. in deo ītuitiue cognito philoſophia trade re nō valuit MMiſeratus autē deſuꝑ huma nos errores deus/ eas veritates neceſſari as et ſalubres ad quas euehere nō poterat philoſophia; nec tēptare debuerat/ theolo gia ſuꝑnaturaliter infuſa/ ſicut et humanꝰ ſuꝑnaturalis eſt finis/ reuelauit et addidit. Inter quas? nō irratōnabiliter theologia ſuꝑ iſtam ꝙ deus inquirētibꝰ ſe remunera tor ſit. quia videlicꝫ iuſtus iudex eſt cūcta cernens. collocat et adijcit modū iudicij a chriſto traditi Ibunt hi (nō dubium quin mali in ſuppliciū eternū. Iuſti autē in vi tam eternā. ¶ Neqꝫ enim eſt alia veritas ef ficaciꝰ generatiua timoris domini qͣꝫ iſta. claudens in ſe horrendiſſimū illud dānati onis tonitruū. Ite maledicti ī ignē eternū. Nunquid nō horrendū valde proijci a fa cie dei ſummi boni? Sed ad horroris cu mulū inexcogitabileꝫ/ additur maledictio trudens in ignē; nō qualēcunqꝫ ſed eternū Et hoc cū diabolo ⁊ angelis eius. vbi aſcē det fumus tormentoꝝ in ſtagno igniſ ardē tis et ſulphuris vſqꝫ in ſecula ſeculorū. vbi vermis eoꝝ nō moriet̉/ ⁊ ignis eorū non ex tinguetur. Et erunt vſqꝫ ad ſatietatē viſio nis omni carni. Ad hunc auditum ſi fides admixta ē; timorē dn̄i qͥs n̄ ſibi ſuſceperit? Eſt autē timor dn̄i initiū ſapientie. et ab ip ſo concipimꝰ ſpiritū ſalutis. Et per eū de clinat omnis a malo. illuminant̉ corda. et in oblectatōne venit miſericordia. ¶ Mo nicus Qua ratōne fieri poteſt o volucer. E ꝙ per timorē et talem timorē veniat queuiſ oblectatio? Timor enim penā habet/ quē perfecta charitas foraſ mittit. Qualis am plius eſſe conſolatō poteſt habenti pre ocu lis aſſidue ſtagnum ignis ardentis ⁊ ſul phuris. in quod ne corruat; formidare ha bet momento quolibet? Nec vnqͣꝫ dum vi uit ab hoc pauore ſecurus eſt. Neſcit enim. homo finem ſuū. neqꝫ ſi amore vel odio di 2 Liber primus LIIII LIIII gnus ſit. ¶ Uolucer. Recte cenſeres mo nice ſi theologia fidelis nequaqͣꝫ ad vlterio ra per timorē iſtū proueheret/ ſi nō ad ſpem que nō confundit; effugere cōpelleret. Si nō deniqꝫ ad deum totius cōſolatōnis per dilectōem amplectendū ſibiqꝫ adherendū; velut in locū refugij; mirabiliter induceret ¶ Monicus. Uellē audire quo pacto fie ri habet hec inductio vere mirabilis de ti more in ſpem et amorē. Neqꝫ enim eadē ſe de cordis ſimul habitare poſſe videntur ti mor et ſpes. licꝫ legam ꝓphete cuſſionē re gibus terre vt ſeruiant domino in timore. et exultent cū tremore. Et per ſapiētē. Qui timetis dominū ſperate in illū. Et iterū ꝓ pheta. Beneplacitū eſt dn̄o ſuper timētes eum: ⁊ in eis qui ſperāt ſuper miſericordia eius. ⁊ alibi ſine numero ſpes timori cōiun gitur. ¶ Uolucer. Attendendꝰ eſt o moni ce ſollerter ordo iudicioꝝ ſup̄mi iudicꝭ dei qualem philoſophia nō attingit. Un̄ the ologia velut humano more loquens tripli cem deo curiā; triplicēqꝫ thronū deputat. ¶ Reſidet in prima curia et throno indul gens gratia. Reſidet in altera curia ⁊ thro no corrigens miſericordia. Reſidet in ter cia curia et throno damnās iuſticia. d̓ qua per apoſtolū. Horrendū eſt incidere ī ma nus dei viuentis. ¶ Tradiderat hoīes om nes in hanc mortis damnatōnem preuari cator Adam. nec erat qui de manu hac iu dicantis dei poſſet eruere/ ſi non ſupra na ture vires et merita cōſtituiſſet nobis iuſtꝰ iudex deus/ per ſacramentū reconciliatio nis vnigeniti filij ſui dei/ curiam primam et alteram in quibus gratiā et miſericordi am iudices collocauit/ iuthronizans quā do factus eſt nobis a deo ſapiētia et iuſti cia/ ſanctificatio et redēptio. Quando pre terea datum eſt hominibꝰ damnatis in cu ria iuſticie eam quaſi grauaminis illatricē poſſe declinare/ appellando ad ſuperiores curias gratie et miſericordie/ quoniā ſuꝑ exaltat miſericordia iudicium. fitqꝫ vt vbi abundauit delictū ſuperabūdet et gratia quod philoſophia nō cognouit. ¶ Moni cus Incipio volucer grauioribꝰ qͣꝫ antea ſcrupulis vrgeri. vt omittam queſtiōes in terim multiplices/ ex tuis habentes dictis ortum de fide philoſophorū et aliorū quo pacto ſaluati ſint alīqui ſub nature ſola le ge. Tradit itaqꝫ philoſophia vix perſcru 1 tabilem diuine ꝓuidentie viuacitatem. pre ſertim dū ad eam confertur humani liber tas arbitrij/ cum certa precognitōne futu rorum. Sed ecce ſuꝑaddit theologia dif ficultatē in immēſum minus inueſtigabi lem neqꝫ comprehenſibilē. dum quoſdam ex hominibꝰ recipit iudicandos in curia gratie vel miſericordie. et eterne beatitudi nis participes facit. Alios ꝟo multo plu res damnat in eternū ſua iuſticie ſeueritaſ. dicente eo Multi vocatꝭ; pauci vero electi Mirum auteꝫ ſi quis in hac recogitatōne conſtitutus nō ꝑturbetur et totus horro re tabeſcat. qualiter abſcondita nō eſt con ſolatio ab oculis ſuis (iuxta ſcripture ver bum) dum ita deus inter fratres diuidit. ¶ Uolucer Fatendū eſt in primis moni ce; ꝙ hec conſideratio iudiciorū dei qui ter ribilis eſt in conſilijs ſuper filios hominū ſicum ſuperba curioſitate recenſeat̉ preci pitat in illam ſapientis damnatōem. Qui ſcrutator eſt maieſtatis opprimet̉ a gloria. exterminat omnē bone conſolatōnis virtu tem. deniqꝫ in reprobam de deo deſperati onē. et in odioſas rabidas et inſanas blaſ phemias demergit et abſorbet. hoc in vi atoribus aliquibus. hoc in damnatis om nibus operatur. ¶ Atuero conſideratio ta lis ſi cum debita humilitate et reuerētia fi delis et pij cordis aſſumat̉. Si cum capti uatione omnis intellectus in obſequiū fi dei reuoluatur. nullam exiſtimat peregri nus noſter potiorē vel efficaciorē ad con ſecutōnem legitime conſolatōnis viam di uinitus elargiri. Nonne ſenſerat hoc pro pheta; dum ſuſpirans ait. Memor fui iu diciorū tuorum a ſeculo domine/ et conſo latus ſum. Quam conſolatōnem neſcio ſi vehementius expreſſit alio loco is qui di xit. Et exultauerunt. id ē extra ſe ſalierūt/ fi lie iude ꝓpter iudicia tua dn̄e. ¶ Monicus Obſeruādū ne eſt obſecro volucer; ne mi nus ſobria fortaſſis et inſolens ſit huiꝰ do ctrine traditio. quoniā ſtultoꝝ infinitꝰ eſt numerus/ carnaliū et arrogantiū/ qui non capiūt que dei ſunt. et ſi non dixeriſ ea que verſantur in corde ſuo. et que ſuo ingenio penetrare ſe gloriari poſſint. ¶ Uolucer. Corrigit et repellit tuam hanc heſitatōneꝫ conſcius arcanorū diuinorū apoſtolꝰ qui ſatagens contentōnem gentilium romano rum/ et iudeorū qui ſuſceperant fideꝫ comaa 5 aa 5 De coro latione theologie peſcere/ collocauit totius diſputatōnis ſue velut centrū et cardinē ſupremū conſidera tionē diuine p̄deſtinatōis et p̄ſcientie ab il lo loco. Scimus autē quoniā diligentibꝰ deū omnia cooperant̉ in bonū his qui ẜm propoſitū vocati ſunt ſancti. Nam quos p̄ ſciuit et p̄deſtinauit ⁊c̄. Uſqꝫ dū exclamat. Oaltitudo diuitiarum ſapientie et ſcientie dei/ qͣꝫ incōprehenſibilia ſunt iudicia eius et inueſtigabiles vie eius. Quis enim cog nouit ſenſum domini? aut quis cōſiliariuſ eius fuit? Aut quis prior dedit ei et retri buetur illi. Illic inſerit ꝙ nō volentis neqꝫ currētis; ſed miſerantis dei eſt. et cuiꝰ vult miſeret̉. et quem vult indurat. Et ꝙ non ex operibꝰ. ſed ex vocante dictum eſt. Iacob dilexi/ eſau autē odio habui. ¶ Apoſtolus igitur doctor gentiū in fide et veritate; in ter quas erant inſipiētes multe carnales et ſuperbe. ſi premiſſam eis conſideratōnem pro ſua edificatōe nō timuit exponere; qua tinus eas et iudeos mutuo reduceret ad le gitimam pacis et charitatis formaꝫ. Quo pacto verendū erit inter chriſtianos; p̄ſer tim eos qui de ſua ſalute ſolliciti ſunt conſi deratōne iſta vtiqꝫ apud eum/ talem de ſua ſalute conſolatōnem ſuorūqꝫ ſimiliū opera ta eſt. vt aſſereret. Certus ſum enim ꝙ neqꝫ mors; neqꝫ vita; neqꝫ angeli; neqꝫ princi patꝰ. neqꝫ virtutes. neqꝫ inſtantia. neqꝫ fu tura. neqꝫ fortitudo. neqꝫ altitudo. neqꝫ pro fundū. neqꝫ creatura alia poterit nos ſeꝑa rare a charitate dei que eſt in chriſto ih̓u do mino noſtro. ¶ Poterit autē certitudo ta lis accipi de certitudine reuelatōnis diuī ſi Paulus de ſe ſolo loqueret̉. Sed dū cō numerauit alios electos dei cōuenientius intelligit̉ hoc eſſe dictū de certitudīe ſpei. q̄ tranquillitas quantū ſit operatiua. ſatiſ ad modum propheta regius expoſuit. qui dū gloriabūdus in domino dixiſſet. In pace in idip̄m dormiā et requieſcam Subintu lit ꝓ cauſa ſpem / dicens. Quoniā tu domi ne ſingulariter in ſpe cōſtituiſti me. ¶ Mo nicus. Scire velimo volucer/ quo ſtudio vl̓ induſtria deuenit aduena noſter vt ī hac pace in idip̄m frueretur. ¶ Uolucer Ac cipito verba mea ſobrie. Neqꝫ enim dicere p̄ſumo niſi quod aſpirat et aſpirare ſuadet ad illā pacē in idipſum cū ꝓpheta dicente. Cōcupiuit anima mea deſiderare iuſtifica tōes tuas in omni tēpore/ ſi forte aliquādo deſideriū ſui et ſimiliū pauperuꝫ exaudiat dominꝰ. et preparatōnem cordis eorū au diat auris ſua. Scit enī quoniā nemo re pente fit ſummꝰ. ſcit quoniā munus hͦ gra tie magis eſt qͣꝫ induſtrie. Nihilominꝰ do ctorum deuotorū ſcripta relegens theolo gia ductrice/ ſuis vti conat̉ induſtrijs/ ne ſibimet deeſſe putet̉. deūqꝫ tēptare videat̉. Enititur experimēto cognoſcere que ſit il la pacis cōſolatio/ qua ſobrie inebriatꝰ ex clamat pſalmiſta. Quaꝫ magna multitu do dulcedinis tue dn̄e quā abſcondiſti ti mentibꝰ te. Signanter ait abſcōdiſti. quia nec ab habente tradi nec ab eo qui nō ha bet capi poteſt. Eſt quippe nomē nouū in calculo cādido ſcriptū. quod nemo ſcit ni ſi qui accipit. Terciū metrū primiª libri glyconicū coriambicū. et ꝓportiona tur ſexto primi de cōſolatōne ph̓ie. Cū phe bi radijs. Agnū crede nimis bonū. m Intus quo valeas frui; Extra nō liceat loqui. Certe neſcit homo vetus Intro quid ſapiat nouus Hoc eſt manna reconditū. Senſus quod capit intimus. Queris qualis ei ſapor? Aurem verbaqꝫ quid paras? Guſta poſt videas licet. Degens frater agro ſenex Querit gaudia/ que domi Frater iunior accipit. Cecus mel ionathas prius Guſtat/ protinus hinc videt. Mel nobis ſapidum deus Quo faſtidia tollere Mundi noxia phas tibi Tercia proſa pri mi. Lonicus Miſeris interim volucer verbū o ſuper iſtis affectꝰ deuoti ſentimē tis/ in quibus ſtat ſapientia; que in myſterio abſcondita eſt. Hec eſt theolo gia myſtica/ de qua tractatus fratris apud me ſeruo/ quoſdam latino/ quoſdam vul gari ſcriptos ſtilo. Sed ſuper his altera Liber primus LIIIII fortaſſis die ſermo fiet. ¶ Perge vero ꝓſeqͥ de ſpe; reſpondens ad pauculas interroga tōnes meas/ qͥ ſecretoꝝ aduene noſtri ꝯſci es. Recogitat ne ſup̄mū iudicē deū/ homi nes ex maſſa peccatrice; p̄deſtinaſſe qͥdem hos ab et̓no ſempiterne btītudīs fore ꝑtici pes alios vero preſcitos et reprobatos ad ſuppliciū ꝑpetuū? ¶ Uolucer. Recogitat monice/ et id ſane freq̄nter. ¶ Monicus. Accuſat ne diuerſum hmōi iudiciū dei; tā qͣꝫ p̄terea ſit in eo ſeua quedā crudelitas/ in digna bonitate ſua ſumma? ¶ Uolucer. Abſit monice tal̓ aduerſus det blaſphēia/ neqꝫ enī ꝑſonā accepiſſe neqꝫ iniuriā feciſ ſe dici poteſt qui nulli debitor ē. Quod no tauit apl̓s dicens. O hō tu qͥs es qui rn̄de as deo? nunqͥd dicit figmentū ei qui ſe fin xit. quid me feciſti ſic? An nō habꝫ poteſta tē figulꝰ luti ex eadē maſſa facere/ aliud qui dem vas ī honorē aliud v̓o in ꝯtumeliaꝫ? Talis apud homīes ſimilitudo plurima reperitur. neduꝫ ſuꝑ rebꝰ vita carentibꝰ/ ſꝫ animatis/ quibꝰ vtunt̉ ꝓ arbitrio ſuo alijs ad mortē. alijs ad cōſeruationē nec arbitrā tur ſe; vl̓ iniurie; vl̓ crudelitati obnoxios eſ ſe. ¶ Quid ſi vult deꝰ in magna domo ſua manifeſtare diuitias gl̓ie ſue. iſtis in oſten ſionē miẜicordie. alijs in manifeſtatōnem ſue iuſticie. gl̓ificans illos ex miſericordia. iſtos ex iuſticia derelinq̄ns? quatinꝰ reſul tet carmen illud pulcerrimuꝫ. ex gͣui teno re iuſticie/ et molli cantu miẜicordie/ de qͣ li ꝓfitet̉ ꝓpheta. Miſericordiā et iudiciuꝫ catabo tibi dn̄e. ¶ Ꝙ ſi pauciores ſunt qui ſaluant̉/ manifeſtior eſt in hoc gr̄a dei. quē admodū inter ſurdos et claudos mutoſ ⁊ mortuos pauciores ſunt qͥ miracl̓o curāt̉/ qͣꝫ qͥ ꝓprie cōditioni relinquunt̉. ¶ Uerum dū ad ſingularia fit deſcēſus ⁊ inqͣſitio. cur videlicꝫ Petꝝ vel paulū deꝰ elegerit ad ſa lutē. Iudā vero et diuitē epulonē dereliq̄ rit? oportet vt hūana garrulitas apponat digitū ori ſuo; hoc vnū ꝓfitēs ꝙ iuſtꝰ ē do minꝰ in oībꝰ vijs ſuis. ¶ Itaqꝫ ſicut nulla p̄t aſſignari rō/ cur inter tot res poſſibiles fieri iſta nō; illa facta eſt/ niſi bn̄placitū dei Ita de recreatōe ſeu regeneratōe ad vitam ſpūalem multo magis dici debet. Neqꝫ cō fugiēdū eſt ad illoꝝ merita vel oꝑa qͦs ab eterno predeſtinat deus. qꝛ ſi ex oꝑbꝰ; iaꝫ nō ex gr̄a. Sed neqꝫ pͥorem eterna dei vo luntas cauſam habꝫ/ qui fecit oīa ꝓpter ſe metip̄m. impiū qͦqꝫ ī diē vindicte. Nihilominus fatendū eſt ꝙ nemo ſine culpadam nabit̉. ſicut abſqꝫ gr̄a ſaluabit̉ nullꝰ. ¶ Mo nicꝰ. Pergo volucer inqͥrere cōſeq̄nter / ſi hanc aliqͣndo ꝑegrinus noſter cōſideratō nē ſuꝑ ſe et ad ſe reflectit. Meditās ne forte ſit ex numero reproboꝝ. neqꝫ enī gl̓iari po teſt ſe peccatū nō habere. neqꝫ d̓ alia maſſa eſſe qͣꝫ ceteros? ¶ Uolucer Dicam illd̓ mo nice quod ſentio. Meditat̉ aliqn̄ ſecū con q̄rens. quid ſi iuſto dei iudicio dānādus es? Si reperit indiſpoſitū cor ſuuꝫ ad hu milē huiꝰ cōſideratōis ſuſceptōeꝫ/ derelin qͥt eam/ et ad alia ſe ꝯuertit. quēadmodū fi eri cōſiliū eſt in tēptatōibꝰ vel interrogatō nibꝰ carnaliū peccatoꝝ. vl̓ experiētijs eaꝝ reꝝ/ q̄ ſunt difficillime electōis. vt ſi querat aliqͥs a ſemetip̄o. Malles mēbratim lania tus mori qͣꝫ illecebroſe voluptati mulieris pulcerrime ꝯſentire? ¶ Si ꝟo ꝑcipit affe ctū ſuū deo ꝓpicio traquillū huilem ⁊ ſua uem/ ſicut impcat̉ apl̓us. Deus aūt ſpei re pleat vos omni gaudio et pace in credēdo vt abundetis in ſpe ⁊ virtute ſpūſſctī. ſiſtit pedetentim tamē ⁊ caute in hac recogitati one; ſi forte damnādꝰ eſt. Cuiꝰ app̄henſio ni nequaqͣꝫ remurmurat ẜm p̄ſentē affectū et ſenſum de diuīa iuſticia. Sed humilia tus dicit. Iuſtus es dn̄e/ et rectū iudiciuꝫ tuum. Non ꝙ dānationē eligat. Abſit. qꝛ nec deus hoc vult ip̄m velle. ſicut nec pec care nec deſꝑare dum viator eſt. Dicit poti us cū Iob. Etiā ſi me occiderit tn̄ in ipſo ſperabo. Et cōuerſus ad dn̄m cū pio ⁊ hu mili affectu. Scio inqͥt eqͥſſime iudex/ qm̄ damnati in īferno te odiūt. te iniuſtū. te in uidū. te crudeliſſimum iudicāt. te blaſphe māt. te ſctīſqꝫ oībꝰ ore rabido maledicunt. Scio ꝙ illic ꝯſtitutꝰ (heu me miſeꝝ) ſic age rem. Atuero dū interim affectibꝰ tā efferis et blaſphemis careo. amo te qͥ totꝰ es ama bilis. te iuſtiſſimū/ te amātiſſimū/ te clemē tiſſimū dijudico. te collaudo. tibi ſctīſqꝫ oī bus tuis ore pio benedico. qͥcquid poſtre mo d̓ me futuꝝ ordīauerit volūtas tua cor de credo et ore ꝓfiteor. qm̄ nulla eſt iniqͥtaſ apud te qͥ ſanctus es in om̄ibꝰ oꝑibꝰ tuis. ¶ Monicꝰ Placet volucer diſtinctus iſte modꝰ habendi ſe circa recogitatōem diui ne p̄deſtinatōis ſeu p̄ſcientie/ nā ſicut in pri mo curioſitas temeraria; ſic in ſcd̓o merito ria valde hūilitas exercet̉. ¶ Uidere ſil̓e ē ī aſpectu vl̓ recogitatōe formoſe ml̓ierꝭ/ vbi ꝑiclitaret̉ incōtinens. cōtinēs v̓o fortit̉ ha De cōſolatione theologie bituatꝰ/ vteret̉ ad v̓tutē. ¶ Uideo ꝙ amor hic gratuitus eſt. nō mercēnariꝰ. nō recur uus. hec affectio filialis vel fidelis ſponſe. quē amorē (qꝛ donū ſuū eſt) nō acceptare n̄ poteſt. qꝛ diligētes ſe diligit. Beatuſ qͥ aſcē ſiones ī corde ſuo diſponēs ad hūc gradū pene ſup̄mū ꝑuenit. ¶ Sentio deincepſ ma gis ac magis quo medio p̄t hec cōſideratō pacē qͣnda et cōſolatiōem oꝑari. Ita tamē ſi ſit apud homines qͥ pctā iā nō iterāt. nā iteratio peccatoꝝ qͥd alid̓ p̄tendit qͣꝫ repro batōem ⁊ interitū? Attēto ꝙ ſpes nō ex me ritis ꝓueniēs p̄ſumptio ē. nō ſpes eſtiman da. ¶ Uolucer. Scio o monice qm̄ ne mo ē qͥ viuit et nō peccet qn̄ ⁊ ſepties in die cadit iuſtꝰ. Et beatꝰ dicit̉ a pſalmiſta; non qͥ n̄ fecit. ſꝫ cui nō īputauit dn̄s pctm̄. Mi rū fortaſſe videbit̉ qd̓ dicturꝰ ſum. Inuen re eſt hoīem qͥ qͣnto pl̓ibꝰ impugnat̉ tēpta tōibꝰ quāto renitēs eis pluries euincit̉/ vl̓ ī voracitate gule. vl̓ in ſomniculoſa dormi tatōe/ vl̓ in ſtimuloꝝ carnis crebra ꝑpeſſio ne/ ⁊ alijs hmōi/ tāto freq̄ntiꝰ certiꝰ et ideo fortiꝰ. qꝛ hūiliꝰ/ ī deū ſeꝓijcit. d̓ deo ſperat ⁊ ꝯfidit. Cōſulte qͥdē dū nullam videt ī ſe fiduciā reſiſtēdi vicijs/ neqꝫ v̓tutes et ſalu tem adipiſcēdi repoſitā. Fallor ſi nō ita da uid egerit inqͥens. Impulſus euerſus ſum vt caderē/ ſubdit cuiꝰ innixus eſt auxilio. ⁊ dn̄s ſuſcepit me. Rurſus. cū ab hoībꝰ ſibi deſꝑatio improꝑaret̉/ qꝛ tulerat ouem ⁊ pa ſtorē occiderat/ ⁊ dicerēt. nō eſt ſalꝰ ip̄i ī deo eiꝰ ip̄e ſolidiori ſpe deo fiſus rn̄debat. Tu autē dn̄e ſuſceptor meꝰ es gl̓ia mea ⁊ exal tans caput meū. ¶ Monicꝰ. Ut intelligo volucer Ita ſe res habet/ ꝙ apd̓ v̓e hūilem qͣnto minꝰ eſt in ſe ſpei/ minꝰ in ope aliēna fiducie. minꝰ deniqꝫ vult ꝯſtituere iuſticiā ſuā/ tāto plꝰ ſpei plꝰ fiducie de deo ꝯcipit. plꝰ quoqꝫ iuſticie dei fit ſubiectꝰ. dicens ex ſentētia. Mihi aūt adherere deo bonū eſt. ⁊ ponere ī dn̄o deo ſpem meā. clamās ei. in tua iuſticia (plane nō ī mea) libera me. Po ſtremo magis intelligere nūc videor/ q̄ ī d̓ uotoꝝ libris legi/ de introductōe ſpōſe ī cu biculū ſponſi. de oſculo oris eiꝰ poſt oſcu lum manuū et pedū/ de habitatōe p̄terea ī adiutorio altiſſimi. nō in habitatōe vl̓ me ritorū ꝓprioꝝ que vana eſt. vel penaꝝ futu raꝝ q̄ anxia/ vel induſtriaꝝ ꝓpriaꝝ q̄ timi N da eſt ⁊ incerta. ¶ Certa ꝟ̓o qualiter eſſe poſ ſit in adiutorio altiſſimi. īter tot vite diſcri mina. inter tot criminū lapſus. inter tantā electoꝝ paucitatē ediſſeras velim. ¶ Uolu cer. Rerū iſta cōditio eſt o monice/ vt in ſuos fines tendant quibꝰ adeptis qͥeſcunt adherentes eis. hoc de grauibꝰ deorſuꝫ. hͦ de leuibꝰ ſurſum videre eſt. Eſt aūt huma ni cordis deſideriū ⁊ pondꝰ in deū/ ſicut in locū ſuum ⁊ centrū ferri. eſt ſupremū poſt quod nō relinqͥtur aliud hūane ꝑegrinatō nis refugiū. Suꝑeſt igit̉ nihil infra qd̓/ vl̓ vltra qd̓ poſſit humanū ſe cor deflectere vl̓ fugere dū pondere ſuo ſe cōſtituit adhere re deo. nūc interim ꝑ ſpem; fideꝫ et amorē. neqꝫ enī ſibi pat aliter ſtatus p̄ſens. Porro ſicut aliqͥs dicit̉ adherere certitudinalit̓ lo co alicui vel baculo/ dū totis viribꝰ ita ſta re vult. nō aliter ſpem certā dicimus ꝑ deli beratā voluntatis adherentiā. neqꝫ eī ſpes eſt in aſſenſu et virationali/ ſed deſiderio ⁊ expectatōe virtutis iraſcibilis tendentꝭ in arduta. qd̓ deſideriū tendētia vl̓ expectatio reꝑitur in virtute ſpei cūtanta certitudine ꝑ adherentiā voluntatis/ ꝙ ꝑ nulliꝰ tēpta tionis vl̓ recogitatōis inſultū vult ab ea ſe met euellere. ¶ Cōſurgit ex radice ſil̓i certi tudo in aſſenſu fidei; dū ꝑ nullas ratōnes vel fantaſias fidem impugnātes vult de relinq̄re/ quo minꝰ ſtet in fide ad obeditio nem dei/ ⁊ meriti conqͥſitōem. Quartū metꝝ pri mi dimetrum Iambicū. et currit cum me tro tercij libri Boetij. Habet hͦ voluptas. Ue montis alto ſtat iugo Quercus ſuis radicibꝰ q̄ Defixa nitens fortiter: Uentos et imbres non timet Aſſumit hinc plus virium Quo plus in imo ſe locat oncuſſa venti turbine/ Sic ſpes ferens tentamina Antheus inuictus fuit Dum cautus incubans humi Non vult in altum ſurrigi Elatus ilico perit. Que collocatur ſaxeo Domus loco fideliter/ Uenti/ pluuie/ flumina Deſeuiant/ nunqͣꝫ ruit. Herere vos ſpe firmiter Ueſtro loco nitamini. Ueſter locus certe deus; Quo ſpes reponit certior. I Liber primus I. IIII LIIII Proſa quarta primi libri. ¶ Monicus. Iſū eſt aliquibꝰ o volucer ꝙ ſpes in p̄ſcitis ſemꝑ ſit erronea. Id enī ſe putāt habituros quo carebunt Alij volētes hāc abſurditatē eua dere dixerūt ſpem in hac ꝯditōnali exiſtere Si legē dei ob ẜuauero ſaluꝰ ero. ¶ Uolu cer. Monice. nec hͦ vltimum ſufficit ad ſpem. ſtaret enī cū deſperatiōe tal̓ ꝯditio. Nec primū ſobrie dictuꝫ ē; ꝙ deus obliget reprobos ad errandū/ ſicut obligat ad ſpe rādū. Proinde ſpes ad certā btītudīs ex pectatōnem ſic ſe habꝫ/ Ponit ſibi ꝑ fideꝫ ꝙ eſt aliqͣ talis btītudo. iugit ꝙ ad illā pu ra liberalitate et gr̄a deus ab eterno qͦſdam p̄deſtinat et eligit. Addit ꝙ ad ꝯſecutōnem hmōi final̓ beatitudinis; ordinauit media ꝯueniētia/ varijs modis ſine numero. In ter que mediū p̄cipuū eſt gr̄a. que ideo dici tur vita eterna/ quia pignus eiꝰ eſt vl̓ arra. Hāc autē gͣtiam nulli dedit neqꝫ daturꝰ ē. niſi ꝑ mediū mediatoris dei et hominum. Quā gr̄am ꝓ omnibꝰ meruit ad ſufficiētiā ſed nō ad efficaciā. niſi incorꝑatis ſibi ꝑ fi dem habitualē/ vt ī paruulis. vel actualeꝫ et habitua lem que ꝑ dilectionē ꝑſeueranter operat̉. que fides minus explicita fuit in ꝓ phetis tꝑe legis ſcripte/ qͣꝫ in apl̓is tēpore gratie. Et longe minus in philoſophis et alijs gentilibꝰ ꝓ lege nature. Quāuis enim oēs accedētes ad deū oꝑteret credere ꝙ de us eſt. et ꝙ inqͥrentibꝰ ſe remunerator ſit. qͥſ eſſet tamē modus quo taliſ remuneratō cō ſequeret̉ / ꝑ myſteriū videlicꝫ incarnatōnis filij dei. ſicut nō erat explicite reuelatum/ ſic nec explicita fide credendū. Ceteꝝ ſpes tā liter inſtructa ꝑ fidem. q̄ ſuꝰ eſt oculꝰ/ figit ī pͥmis deſideriū ſuū ad btītudīs adeptiōeꝫ tanqͣꝫ ad finē. Et ab illo deſiderio nequaqͣꝫ vult auelli. Deinde deſiderat media q̄libet ad huiꝰ finis aſſecutōem ꝑ dei ꝓuidentiaꝫ ordinata/ ꝑ arma iuſticie ſicut dicit apl̓s. ad extris ⁊ a ſiniſtris. ꝑ gl̓iam et ignobilita tē. ꝑ infamiā et bonā famā ⁊c̄. Fides itaqꝫ rurſus dicit ei; ꝙ diligentibꝰ deū et ſperan tibꝰ in eo/ omnia cooperant̉ in bonū/ ſicut tradit apl̓us ꝙ omnia nr̄a ſunt/ ꝯformiter ad chriſtū. Primū querite regnū dei/ et oīa hec adijcient̉ vobis. neqꝫ taliū aliqͥs p̄de ſtinatorū ꝑibit vnqͣꝫ. Quo contra fit de re probis qͥbus om̄ia cedunt ī malū/ etiā alie na bona que in ſcandalū ſibi v̓tūt et ruinā. Nihilominus quoniā ignotū nobis eſt qͦſ vult inter homines deus et qualiter ſaluoſ fieri/ operandū eſt bonū ad omnes/ vl̓ orā do/ vel cōmonendo/ vel hortando/ vl̓ incre pando/ vel ab erroribus et vicijs abduce re ſatagendo. Ita ſagena charitatis cōclu dit in ſe bonos et malos ſeparādos in die iudicij. ¶ Preterea ſi ex peccatꝭ electorū di P uina bonitas poteſt/ ſcit et vult elicere bo na. nō tamen idcirco mala bona ſunt/ vel eligenda. ſed cauēda penitus plangēdaqꝫ. Collaudandus autē benigniſſimꝰ et omi potens deus/ qui malis noſtris non ſolū nō vincitur ſed ex eis operat̉ bonuꝫ noſtꝝ. ¶ Sic enī dicit̉ om̄ia ſub pctō concluſiſſe; ſupple ꝑmiſſiue/ vt omniū miſereat̉. Pec cauit petrꝰ / hūilior cautior et miſericordi or effectus eſt. nō actōne mali ſed miſeratō ne dei. Peccauit magdalena/ plꝰ poſtea di lexit. quia multū ſibi dimiſſum eſt. et in exē plar penitētie ceteris ceſſit. Blaſphemꝰ fu it Paulꝰ. ꝯfitet̉ hūiliatus/ ꝙ nō ſit dignuſ vocari apoſtolꝰ. et eſt inter pctōres pͥmus. Deniqꝫ iocundat̉ pater et epulat̉ in recepti one filij ꝓdigi. Et gaudiū eſt angel̓ dei ſuꝑ vno peccatore penitētiā agēte. Quis neſci at ꝓinde pauꝑes dum de ſtercore peccato rum erigit eos deus; collocās in gloriā cū principibus populi ſui. ꝙ in ampliores er ga diuinā benignitatē aſſurgūt gratiarum actōnes nō quin innocentia preſeruata ſer uataqꝫ plus habeat dignitatis et gratie/ ce teris paribꝰ. Sed in reꝑatōne deꝑdite ma gis eminet miſericordie benignitas. ¶ Mi ſerandū vero eſt quod in reprobis agitur e diuerſo/ de virtute et hūilitate ſuꝑbiunt/ de gratuitis dei donis vel ingrati ſunt; vel te pidi/ vel in ſuam et alioꝝ perniciē ⁊ dei in honorationē abutētes vertūt. Ita vt eorū qn̄qꝫ fiat oratio in peccatū. hic ꝑ ingratitu dinē. in inferuo autē ꝑ blaſphemiā inſani orem. Recordātes enī quēadmodū fuerūt aliqn̄ ſupplices deo. Hec et illa bona faciē tes; venerātes ſctōs ſanctaſqꝫ om̄es cū de uotōe; quidni rabidiori cōtabeſcant odio et maledictis latrent aduerſus deum ſctōs ſanctaſqꝫ omnes; preſertim eos quos pre cipue coluerunt eos inuidos; eos crudeliſ ſimos; impios et ingratos. qui nō ipſos a tormentis cū poſſent eripiunt/ acclaman tes. ¶ Quid ergo dicemus ad hec; faciemꝰ igitur mala vt deus eliciat bona/ vel bona De cōſolatione theologie vitabimus ne cōtingant mala qͣlia tetigi mus? Abſit. ꝓpter id enī qd̓ ꝑ accidēs eſt. nō dꝫ illd̓ qd̓ d̓ ꝑ ſe eſt variari. ¶ Monicuſ Horreſco volucer hec audiēs ⁊ vidēs te ſuꝑ admirabili via niti ꝓ cōſolatōis adep tione? dū tremēde et ꝯtrarie deſolatōis me moriā ſubinducis. ¶ Uolucer. Hic mo dus ē. hec ars theologie/ credideris moni ce/ ꝙ ſicut ꝑ ſtulticiā et ſcādalū p̄dicatōnis crucis ſaluos fecit credētes. ſic ꝑ inſipiētiā trahit ad ſapiētiā/ dicente apl̓o. Si qͥs vi det̉ inter vos ſapiens eſſe ī hoc ſeculo ſtul tus fiat vt ſit ſapiēs. Non aliter vult eadē theologia ꝑ ſummā deſꝑatōem de homīe; trahere ad ſummā de deo ſpem. et ꝑ deſola tionē ineſtimabilē et intolerabilē; ſurſuꝫ du cere ad ſolidā cōſolationē. ¶ Addiderꝭ nul lam eſſe recogitatōem q̄ plꝰ iſta radicaliter euebat ab hūano corde ſuꝑbiā. de ſe ſꝑ ali qͥd magnū p̄ſumentē/ cui reſiſtit deꝰ. q̄ ma gis inſuꝑ gignat et nutriat hūilitatē legi timā ſub deo et ad hoīes vicijs ꝓcul expul ſis q̄ fert ſecū ſuꝑbia. Nā qua frōte poterit aliqͥs fratrē ſuum qͣlemcūqꝫ deinceps. vel odio vl̓ ira vl̓ inuidia ꝓſeqͥ. īmo nec aīo ꝙ reprobus ſit iudicare; qͥ videt ſe de eadem maſſa peccati in eadem dānatōe eſſe. neqꝫ ſcit qͥd ſibi craſtina pariat dies? Ꝙ ſi volū erit gl̓iari de bonis ſuis/ mēdax ē ſi nō ha bet. ſi habꝫ illa gratis accepit a deo. Quid ergo gl̓iatur qͣſi nō acceperit. Quid p̄terea iudicat alienū ſeruū/ qui dn̄o ſuo ſtat aut cadit. ſtabit aūt. potens eſt enī deꝰ ſtatuere illū. Sub hoc intuitu dixiſſe putādus eſt apl̓s. Uenit deꝰ ſaluos facere pctōres/ quo rū pͥmus ego ſum. pͥmꝰ intelligo qͦ nullꝰ pͥ or/ videns ſe cū alijs eqͣliter filiū ire. ⁊ ex ea dem peccati maſſa eſſe qͣles venerat ſalua R redeꝰ. ¶ Monicꝰ. Intelligo volucer ma teriā hac de timore ⁊ ſpe latā eſſe. vellē tra deret̉ ſub cōpendio modꝰ quo p̄cipue ſpeſ ſtabilit̉. ¶ Uolucer Nimirū ſtabilit̉ a deo cuiꝰ ſuꝑnaturale donū eſt. Sed ſi particu lariꝰ aliqͥd exigis. inuenit̉ qͣdruplex medi tatio q̄ velūt ī tetragono firmiſſimo geſtat ſpem. Una meditatio eſt diuīe iuſſiōis vt ſperes. Altera diuine ꝓmiſſionis ſi ſperes. Tercia immēſe dei pietatis ne deſpereſ vn qͣꝫ de ſuis miſeratōibꝰ. Quarta ꝓpͥe fragili tatis/ ne ſperes in te vel in ꝓprijs viribus. ¶ Dic igit̉ cogitatōi tue ſollicitanti ſpeꝫ de ſerere. dū non facis certā vocatōem tuā/ ꝑ bona oꝑa quotidie corruēs de pctō in pec catū. ingerenti ꝓinde ne ſis de multis voca tis ⁊ nō electis/ ſicut vita tua ſil̓is eſt mul toꝝ. Dic reſpōdens/ ꝙ obedis iubēti d̓o qͥ mille locis ſcripture ſacre p̄cipit vt ſperes ī eo. cui dicito. Exurge dn̄e deus in p̄cepto qd̓ mandaſti. ꝓijcio me in te iubēte te. non es crudel̓ aut fallax vt abijcias me/ iūcta p̄ſertim multiplici ꝓmiſſiōe tua/ qua ſperā tibꝰ in te pollicitꝰ es ꝙ liberares eos/ eripe res; ſaluares ⁊ gl̓ificares. Cuiꝰ demū taꝫ immēſa pietas eſt. vt nullis peccatis etiam infinitis ſi cōmiſiſſem ea ſolꝰ vinci poſſit hic in via. Qd̓qꝫ interpoſuiſti cū immobi litate cōſilij tui iuſiurandū. vt ꝑ duas res immobiles ſicut loqͥt̉ apl̓us tuꝰ qͥbꝰ impoſ ſibile eſt mētiri te nos fortiſſimū ſolatium habeamꝰ ad tenendaꝫ ꝓpoſitā ſpem. qͣꝫuis enim ſis inobligabilis a creatura tua rōna li/ qͥcqͥd agat ꝓ te vl̓ ergate. voluit tn̄ digͣn tiſſima cōdeſcēſio tua; cōmerciū quoddaꝫ habere cū hoībꝰ/ vt bn̄ de te mereant̉ ſi iuſ ſa tua cōpleuerint/ et in te ſperauerint/ qͥ fi delis es ⁊ teip̄m negare nō potes. Hec tu ita deo. ¶ Poſtremo dū ꝓpͥa fragilitas ob ijcit̉ vt deſperes. deſperes volo. ſed de te et in te qͥ homo et caro es. nā maledictꝰ hō qͥ cōfidit in hoīe/ ⁊ ponit carnē brachiū ſuū. ⁊ a dn̄o recedit cor eiꝰ. ¶ Sed hic occurrit trepida cogitatio dicēs. qua rōne conabor declīare vicia. virtutes adqͥrere. ſeruare mā data dei. ſine qͥbus ſperare vitā ingredi/ iā nō ſpes eſt ſed arrogās et infidel̓ p̄ſūptio: Conaberis ꝓrſus. ſed in adiutorio altiſſi mi. ⁊ millies victus millies coronaberis; eo qͥdem ampliꝰ et certiꝰ qͦ nulla tibi ſuꝑeſt fiducia de ꝓprijs oꝑbꝰ. Propterea dicturꝰ ſalo mō finē cōcionatōiſ ſuedū ꝓferre vel let Serua mādata p̄miſit. deū time. qꝛ vi delicet ab ip̄o eſt bonū vel velle vel ꝑficere ¶ Monicus. Retineo ꝙ in ſoliloquijs ſi milia de ſe ꝯfeſſus eſt Augꝰ. Sperabā in quit aliqn̄ in v̓tute mea que nō erat virtus Et cum ſic volui currere/ vbi magis ſtare credebā ibi magis cecidi. factuſqꝫ ſum ma gis retro qͣꝫ ante. Dicebā enī; hoc faciā. il lud ꝑficiā. fiebatqꝫ poſt; nec hͦ nec illd̓. qm̄ de meis viribꝰ confidebā. Nunc autē cōfi teor tibi dn̄e rex pater celi et terre. quoniam nō in fortitudine ſua roborabit̉ vir. vt non gloriet̉ an̄ te ſtulta p̄ſumptio om̄is carnis ¶ Uolucer. Traducit aduena noſter me ditationē hāc etiā vſqꝫ ad āgelos ſctōs dū attēdūt horrorē diuinoꝝ iudicioꝝ ī dānatꝭ Liber primus LIIII Canimus enī ꝙ tremūt angeli atqꝫ archā geli. tremūt intellige: nō ex formidīe ſue dā natōis/ qͥbus ineſt gl̓ie ſecuritas. ſed eo ma gis ex alioꝝ damnatōe qͣſi ſi tremerēt ⁊ pa uerēt in ſe deficiētes/ reſiliūt ī adiutorē vni cū deū; adherētes ei/ ſe fragiles et nihilo ſi miles reputātes ſine eo. Addidit de hūani tate chriſti ꝙ ſicut in eſſe ſuppoſitali/ ſic īni tit̉ ꝑſonalitati filij dei ꝙ ꝓpͥam deſerit nec ī ſe ſubſiſtit. ita ī eſſe gr̄e vel gl̓ie innitit̉ deo ꝙ nullatenus in ſe. Et ita de ſanctis qͣnto ꝑfectiores; tāto hūilius ⁊ reuerētiꝰ in adiu toriū dei reſiliūt. ¶ Quocōtra de reprobis. qui magis refugiūt a deo et ad ſe ꝯfugiūt; qͦ damnabiliꝰ puniunt̉ qm̄ ī ip̄is eſt amor ſui vſqꝫ ad ꝯtēptū dei. ſicut in alijs ē amor dei vſqꝫ ad ꝯtemptū ſui. ¶ Deniqꝫ ſpes ve lut ancora quāto minus in arenul̓ fragili bus ⁊ fluidis hūani auxilij figit̉/ tāto ſoli diꝰ et certiꝰ ſupͣ firmā petrā (que chriſtꝰ ē) d̓fixa ſtabilit̉. ¶ Ꝙ ſi q̄ſierit aliqͥs. quid igi tur de illis quos nō ſaluat deꝰ? Rn̄ſum ha beat ꝙ velut aīalia ꝓpter hoīes creata ſunt ad obſeqͥoꝝ varietatē illa blādiēdo iſta ſe uiendo. intelligere ſic habemꝰ ꝓpter electo rum ſalutē p̄ſcitos eſſe formatos/ ſiue noce re ſiue obſeqͥ conent̉/ vt nō gl̓ietur oīs vel obſequens electis/ vl̓ aduerſans eis. Neqꝫ tn̄ ita ſunt accipiēda q̄ dicta ſunt; qͣſi tollat̉ libertas arbitrij. Fortificat̉ ſiqͥdem magis ⁊ inſtituit̉ ſed in deo viuificāte ꝑ gr̄aꝫ. que eſt velut anima quedā vitā habes in poten tia ad vitā ſecundā. ad meritoriā videlicet oꝑatōem. Itaqꝫ ſicut oꝑatio anīalis p̄ſuꝑ ponit eſſe nature. ſic operatio ſpiritual̓ vi tam gratie. ¶ Sed neqꝫ audiendus ē Cice ro. qui vt libertatē ī hominibꝰ ſtatueret/ ab ſtulit a deo ꝓuidentiā. Neqꝫ rurſus ex ad uerſo recipiēdus alter. qͥ diuinā ꝓuidentiā ſic inſtituere voluit vt arbitrio noſtro ne ceſſitatē imponeret. Pro nephas etiā ī pec catis dicens deū velle ⁊ facere nos peccare in manifeſtationē glorie ſue. Porro viam mediam et regiā tradit theologia reuelata fide ſubnixa. qua gradiendū eſt etiā vbi ra tiocinatōis cōtrarie diſſolutio plena nō pa teret. ¶ Monicus Exiſtimo ꝙ has ſentē tias nec inexꝑti ſatis capiūt/ nec experien tiam dare poteſt induſtria niſi p̄ueniente ī benedictōibꝰ dulcedinis ⁊ cooꝑante dei gͣ tia/ ineffabili valde modo. Et hoc ē dei do num ſcire a quo poſtulāda ſit et impetran datalis gratia. Multa enī dicimꝰ et deficimus. verbū autē abbreuiatū ⁊ cōſumma tū facit ſapientia/ dum in animas ſanctas ſe tranſfert. delicias ſuas cōputans eſſe cū filijs hominuꝫ. in qͥbus beneplacitum eſt deo/ quia ſperauerūt ſuꝑ miẜicordia eius. Sed ecce iā adueſꝑaſcit ⁊ inclinata eff di es qn̄ ad ſe me vocat opꝰ dei/ ſimul ⁊ vie laſ ſitudo quietē te petere ſuadet. Expectet̉ ꝓ reliquis (multa enim querenda ſuꝑſunt) ſe quens dies. ¶ Uolucer Expectet̉ placet ſi pͥus audieris ſub exēplari modulamīe qͣ lis ſit vt eū recogites/ germani tui ſtatꝰ. Quintū ⁊ vltimum metrū primi libri dactilicū tetramētrū hy ꝑcatalecticū. currit cum qͥnto quarti de cō ſo. phi. Boetij. Si qͥs arcturi. Nus ē multis nauta ꝓfundo Dū regit nauem. ventus et imber Et ꝓcellaꝝ turbida moles Si repentinis motibus vrgent Proximā nautis crebro minantes Naufrage cladem mortis adeſſe Nititur/ fiſus arte magiſtra Nil inexpertum corde pauenti Segniter linquens omnia ſollers Tentat/ vt nauis littora captet Si mali vero tanta moleſtat Seuiens peſtis/ iamqꝫ latratu Terret auditum ſcilla canino/ Attrahens gulpho cuncta voraci Non opem poſſunt ferre ſodales Pars et in p̄ceps vltro laborat Scitqꝫ nauclerū ſtertere puppi Obſtupet talis quis nihil vltra Uiribus fidit/ ſpes nec in arte eſt Reſpicit celum vota deo dat Aut mari ſeſe deijcit alto Nudus enatans. ſi ſcopuloſum Prominens ſaxum ſuſcipit ipſum Uel ſinu tuti condit̉ antri Laudat excelſum/ gratior illi Dicit euaſi ſorte benigna O reſeruatum ſanctius olim Obſequi phas ſit chriſte tibi me Rurſus aūt ſi me nauigio das Utar illo fac ꝓſperiore Explicit liber primus De cōſolatōe theologie Incipit liber ſecū dus. Proſa prima. ¶ Monicus. U Cce nobis/ o volucer / altera di es fulſit illa continuaueris pre cor effari/ q̄ cepta ſunt. ¶ Uolu cer. Meminiſti puto ſub qua li ſil̓itudine fineꝫ accepit heſterna collocu tio. Nō oīno diſſimilit̓ nūc aduena nr̄ ex ꝓcella publici ciuiliſqꝫ naufragij ꝯſulte fu giens/ in locū ſatis abditū/ velut in qͣndā ſecuritatis inſulā ſe recepit. Illic more ſoli tarij ſedens leuat ſe ſuꝑ ſe. theologiam ha bēs ꝯſolatricē/ q̄ doctrix ē diſcipline dei et electrix opeꝝ illiꝰ. q̄. ſob̓etatē et prudentiaꝫ docet et iuſticiā et virtuteꝫ/ qͥbꝰ vtiliꝰ nihil eſt ī vita hoībꝰ. Hec erigit ad ſpem futuro rū/ quēadmodū tetigimꝰ aſſerēs ꝙ n̄ ſunt ꝯdigne paſſiōes hui. tꝑis ad futurā glori am qͥ reuelabit̉ ī nob̓. Addēs ꝙ ſpes nō cō fundit. ita tn̄ ſi ſit vera ſpes. nō ficta. n̄ fal lax. nō temeraria. ¶ Eſt itaqꝫ r̄promiſſio ne qͥſſima/ fallēs qͣꝫ pl̓imos blādiētes ſibi vte re mūdo dū etas florida eſt/ cōuerti poteriſ cū voles/ tāqͣꝫ vicꝫ ex ꝓprijs viribꝰ nō dei dono fiat cōuerſio. ¶ Sunt et alij qͦs eo ꝑi culoſiꝰ quo ſubtilius decipit eſtimatio ſua dū caſus pctōꝝ varios qͦs ꝑpetiunt̉ emen dare nō curāt. vtunt̉ potiꝰ ad ſuꝑbiā. repu tantes ſil̓e aliqͥd ſecū fieri cū apl̓o/ cui dat eſt ſtimulꝰ carnis/ ne magnitudo reuelatio nū extolleret eū. eis aūt ſicut aiūt ne magni tudo v̓tutū. ¶ Ab alijs migrat iudas .i. cō feſſio ꝓpt̓ multitudinē ẜuitutis Tedet enī ⁊ pudet eoſtotiēs ad ꝯfeſſores deducere la pſus ſuoſ a qͥbꝰ abſtinere vl̓ neq̄unt dn̄o ꝑ mittēte. vel nō ſatis volūt. ¶ Sūt qͦs ſcru puloꝝ inqͥetudo et cordis puſillanimitas ita ꝑturbat vt vix relictꝰ ſit in eis ſpei locꝰ. ¶ Sufficit alijs ſcire de ſpe ꝑ intellectum diſſerere dicentibꝰ ī deo ſolo ſpem eſſe repo nendā qͥs neſciat? veꝝ apud tales nullꝰ pe ne ſpei vl̓ ſenſus vl̓ effectuſ eſt. ¶ Inuenies alios ſperātes in miẜicordia dei/ qͦs ad ho mines nulla flectit miẜicordia. venia nulla patꝫ. ¶ Quid ꝙ deſperāt alij d̓ dei bonitate ſi nō ſuauitatē dulcedīs ſue exꝑimento iu gi guſtent. qͣſi iā eſſe velint nō ſpe ſed ip̄a re beati/ et poſſidere hereditate ſāctuariū dei. neqꝫ eſſe in laboribꝰ hoīm/ neqꝫ cū hoībꝰ ꝑ tēptatōes flagellari. ¶ Alios videre ē dum eos paululū viſitat deꝰ ī opulēto ⁊ intimo bone ſpei ſenſu ꝓtinꝰ extolli/ ſibi magnos eſſe ꝓprie vite negligētes/ et ſeueros aliene cenſores arrogātiores demū vnde hūilio res corā deo et hoībꝰ ⁊ ſibi viliores eſſe de buerāt. Quid porro dicemꝰ de duplicibus corde qͥ duabꝰ vijs niti volūt. ſpem in mū do ponere. et ſpem in celo collocare cupien tes. Quid rurſus de ingͣtis largitori deo ꝓ oībꝰ bonis vl̓ nature vl̓ fortune vel gr̄e. Qui vtinā ſaꝑent illā ſapiētis gͣuē vocem. Ingͣti ſpes tanqͣꝫ hibernal̓ glacies euane ſcet. ¶ Aliorū vox iſta ē. certꝰ ſum me ſaluā dū. neqꝫ enī fecit me deꝰ vt dānaret/ qͥ vult oēs hoīes ſaluos fieri. ¶ Maior eſt iniqui tas mea (dicit aliꝰ imitator cayn) qͣꝫ vt veni am merear: qͥd conabor: qͥd ſperabo? ¶ La xis habenis vtit̉ alter certā dānatōeꝫ ſuam ꝑ incerta faciēs. qͥcqͥd inquit egero bonuꝫ ſit aut malū qd̓ de me ſtatuit deus illd̓ fiet. Mirū vero cur nō vtit̉ argumento ſil̓i dū medicinā vt ſanet̉/ vel cibu vt viuat ſume re monet̉. qꝛ p̄ſciuit vtiqꝫ deꝰ qn̄ morietur aut viuet? ¶ Monicus Btūs eſt volucer X cuiꝰ eſt vere nomē dn̄i ſpes eiꝰ. et nō reſpe xit in vanitates ⁊ inſanias falſas/ qͣles cō memoraſti. Sed reuertor ad aduenā nr̄m Nōne q̄ſo retorquet freq̄ns ſue ꝯſideratōiſ ocl̓os ad p̄terita/ q̄ vel ꝑtulit vl̓ alioꝝ exem plo ꝑferre potuit? ¶ Uolucer. Retorquet qͥdem et id crebro gr̄as inter triſticiā ſimul ⁊ gaudiū. ſpem ⁊ metū agēs deo. nihil ſolli citꝰ iuxta monitōem apl̓i. niſi vt petitōnes ſue innoteſcāt apd̓ deū/ ꝓ ſua ſuorūqꝫ lib̓a tōe. cōſolatōe et ſalute. ¶ Monicus Iuſte ꝟo gr̄as agit. qͥſ enī nō eū felicem ex hͦ vno ſi cetera deeſſent/ iudicauerit ꝙ deformiſſi mā et horridā nedū ciuitatis p̄clariſſime. ſed totiꝰ regni nuꝑ florētiſſimi deſolatiōeꝫ/ nō dicā exꝑiri in ſe ſꝫ nec ocul̓ inſpicere cō pellit̉? Nonne legimꝰ Augu. ea tēpeſtate qͣ obſidebat̉ ciuitas ſua/ potiꝰ mortē adomi nō petijſſe ⁊ impetraſſe ꝓ magno munere: qͣꝫ ꝙ mala gentis ſue corā cernere cōgeret̉? Hinc et matathias pͥnceps dū videret ma la q̄ fiebant in ppl̓o iuda et hierl̓m. Ue mi hi ait. vt qͥd natꝰ ſum videre ꝯtritōem ppl̓i mei/ ⁊ ꝯtritōem ciuitatis ſancte. ⁊ ſedere il liccū dat̉ in manibꝰ inimicoꝝ. Nota ē hy ſtoria de catōne qͥ mortē cruentā inferre ſi bi maluit qͣꝫ ī diſcidio ciuili viuere ip̄mqꝫ videre tāte tēpeſtatis auctorē. ¶ Uolucer Eſt vt dicis monice. Ponit nihilominus crebro p̄ ocul̓ cordis ſui/ qͦt indigniſſimas ſubſannatōes/ qͦt opprobria peſſimorum: Liber ſecundus LIIII īmo fortaſſe carceres ⁊ vincula multos ex innocentibꝰ caris ſuis. ꝓ fide. ꝓ iuſticia. ꝓ pace reipublice. ꝓ ītegritate regal̓ dominij ꝑpeti neceſſe eſt. Quintiā videre ſibi vide tur nōnulliſ hec accidere eo dūtaxat ꝙ ſibi vl̓ affinitate vl̓ familiaritate vl̓ cauſe ſil̓is defenſiōe/ pariqꝫ zelo ꝯiūcti ſunt. Eis obie ctari p̄terea/ ꝙ magͣ maliradix et origo ab illo ꝓceſſerit ⁊ aucͣta ſit. Uēiſſe aūt tꝑs qn̄ iudiciū cū ſuis recipiet/ īmo et refuga faci exul igͦminioſuſ ⁊ abiectꝰ. nͨ aſpectu publi co dignꝰ ita r̄cipi ¶ At v̓o traijcit. haſ ⁊ ſimi les ꝯtūelias ī ſpem vite et̓ne/ ſciēs ꝙ nō eſt ſeruꝰ maior dn̄o ſuo/ quē neduꝫ beelzebub appellar̄t/ ſꝫ ad mortē vſqꝫ ꝑſecuti ſūt. For midat ꝓinde ꝙ apud deū nō ſit dignꝰ habi tus/ qͥ cū alijs ſil̓ia pateret̉. aut tēperauit ī illo flagellū ſuū qͥ vincit in martyribꝰ par cēdo ꝯfeſſoribꝰ. Aut noluit benignitas ſua addere triſticiā ſuꝑ triſticiā/ ſuis ꝓ ſe orāti bus amicis. nec vitatē in eiꝰ opprobrio ve hemētiꝰ ꝯculcari. Aut ad extremū reſeruat ip̄m ad alia certamīa. Aut ita fieri voluit qͣ tinꝰ in ſolitudīe qͣdā ſegregatꝰ exercitet̉ libe rius. ⁊ ſcopat ſpiritū ſuū/ recogitās oēs an nos ſuos in amaritudīe aīe ſue. vt ſanctiuſ deinceps ad anteriora ſe extēdat. ¶ Moni cus. Spero volucer v̓tet oīa in bonum deꝰ. cuiꝰ ſapīa attingita fine vſqꝫ ad finem fortiter. ⁊ diſponit oīa ſuauiter/ qͣlē ei comi tem eſſe p̄mēoratꝰ es. ¶ Uolucer Cōfidit talit̓ euentuꝝ ſibi deo ꝓpicio. ⁊ ī hac medi tatōe ꝯſtituit alterā ſue ꝯſolatōis cauſam p̄ cipuā/ q̄ ꝟ̓ſat̉ in reuelatōe regimīs mūdi ꝑ ſcpͥtura ſacrā/ que deo dicit. oīa in ſapīa fe ciſti. Et rurſus. Oīa q̄cunqꝫ voluit dn̄s fe cit in celo ⁊ ī terra. in mari ⁊ ī oībꝰ abyſſis. q̄ volūtas ſicut ſꝑ efficax. ſic ⁊ iuſta eſt/ ſine qua factū eſt nihil vſqꝫ adeo ꝙ neqꝫ foliuꝫ ab arbore neqꝫ paſſer ī terrā (dicēte chriſto) cadit ſine ea Uehemēs ꝓrſus hec ē diuīe li bertatis ī om̄i actōe ꝯcurrētiſ exp̄ſſio. Cui volūtati nr̄a vt ꝯformet̉ oportet. Nā quis es o hō (loqͥt̉ theologia) qͥ diuīe volūtati p̄ ſumis obſiſtere/ vl̓ aduerſus eā temerarius murmurare. Uide qͥd eqͥus ē. Aut te volū tati diuīe ꝯformādo ſubdere. aut ꝙ ip̄a tue ſubẜuiat volūtati. ¶ Hāc ſolidā de diuina ꝓuidētia ꝟitatē ſi ph̓ia plene potuiſſet attī gere/ vel ſuis eā ſectatoribꝰ demōſtrare/ the ologiā ſuꝑaddi ꝑ reuelatōem nō ita neceſſe fuerat/ qͣꝫuis voluerit alios deꝰ qͣꝫ ph̓os co gnitōnis huius ſaluberrime ꝑticipes fieri. Ph̓is vero ſic euēit vt maior eoꝝ nūerꝰ po neret deū nō minori neceſſitate/ qͣꝫ ſolē age re quicqͥd agit. Un̄ ſic libet depromere Primū metrum ſe cūdi libri dactilicū adoniū dimētrū catale cticū. currens cū vltimo pͥmi de ꝯſolatōne ph̓ie. Nubibꝰ atris. Olradianti Luce coruſcus Lumīa fūdit Semꝑ eodem Miſſa tenore. Neſcit auaros Cōdere vultus Nō ſibi fas eſt Quin ſua v̓tus Largiter omnis Influat orbi Philoſophantū Turba priorū Lege cohercet Libera dicunt Hac dominantē Non ſibi vis eſt Influa mundo Aut minus vti Qua valeat plus Lege gubernans Perpetuata Mens ſua fato Iugiter vna Stringit̉ arto Ergo rependi Debet eidem Gratia qualis Id quia preſtat; Preſtet oportet Uana quid oreſ Flectere q̄rens Ad tua vota Qui manet idem Deuius error Iſte/ ſacrate Religionis Deſtruit omne Robur et aufert Sed nec egere rede ſup̄mū Quoqꝫ creato Sat ſibi laus eſt Ut placet ⁊ vult Dat ſine motu Cūcta moueri Secunda proſa ſe cundi libri. Hiloſophia volucer nunquid nō Z apud Boetium vtrāqꝫ ponit et ſal uat libertatē d̓i vicꝫ ⁊ nature cuiuſ libet vtētis rōe. ¶ Uolucer. Conſtitutus in ſuꝑiori lumīe potuit ita videre boetiꝰ qͣ lit̓ nec platonici nec ſtoyci ī lumīe ſolo phi loſophie ꝟſati viderūt. Alioqͥn ꝑpetuitatē mudi (vt alio mō nō attīgā) nequaqͣꝫ d̓mō ſtrare conati fuiſſent/ ex carētia libertatꝭ ad vtrūlibꝫ pͥme cauſe. d̓ qua canit theologia. dixit et facta ſunt. mandauit et creata ſunt. Nec mirādū hͦ in ph̓is qͥ ꝑfectōeꝫ ⁊ actōeꝫ pͥme cauſe venabat̉ ex īſpectōe creature vi ſibil̓ in qͣ nō ē ꝑ exꝑimētū reꝑire/ ꝙ aliqͣ ſit aūt poſſit eſſe creatio. Hinc ꝓ pͥncipio per crebruit apd̓ eos ex nihilo nihil fieri. ſꝫ hec alibi latiꝰ tractāda ſūt. Et amplectēda the ologie traditio ꝑ ſcpͥturā reuelatā ꝙ diuīa bb bb De conſolatōne theologie voluntas agit ad extra libere. ꝯͣdictorie/ et ad vtrūlibet/ ſicut hyſtorialis ⁊ ꝓpheticus ſcpͥture decurſus palā mōſtrat. Cuiꝰ rō eſt quā ph̓i vl̓ negauerunt vl̓ neſcierūt. Deus qͥppe n̄ iō vultreſ ad extra fieri qꝛ bone ſūt quēadmodū mouet̉ hūana volūtas ex ob iectōe boni veri vel apparētis. Eſt econtra potiꝰ ꝙ ideo res ad extra bone ſunt/ qꝛ deꝰ vult eas tales eſſe adeo ꝙ ſi vellet eaſ vl̓ nō eſſe vl̓ aliter eſſe. id qͦꝫ iā bonū eſſꝫ. Propte rea bn̄ enūciauit magnꝰ Ambro. poſt Ba ſiliū/ ꝙ volūtas diuīa nature pͥma lex ē. De niqꝫ voluntas etiā creata ſi ꝯcedat̉ īmobi litari circa volitōnē alicuiꝰ boni hͦ nō ē ni ſi reſpectu finis. ⁊ eoꝝ ſine qͥbꝰ finis hr̄i nō pōt. Quis ꝟ̓o negauerit diuinā volūtateꝫ nō aliū hr̄e finē quē velit niſi ſe. qm̄ ꝓpt̓ ſeo fecit oīa. et ꝓpter ſe erat anteqͣꝫ fierēt oīa. qͣ lia ꝯſtat nō eſſe neceſſario ꝯnexa ad volitio nō ſeu cōſecutōem finis huiꝰ/ qͣre nec neceſ ſario volita ſunt. ¶ Secꝰ in cōicatōe diuīa rū ꝑſonaꝝ ad intra/ q̄ in ſua neceſſitate con ſiſtit ſic̄ in ſua neceſſitate vult ſe deꝰ. Qual̓ itaqꝫ reputāda eſſet diuīa ꝑfectio/ ſi ex ꝓdu ctōe creaturaꝝ dependeret quas in ſui ꝯꝑa tōe ꝯſtat eſſe qͣſi nihilū ⁊ inane. Ita vt mi randū potiꝰ videat̉ īmēſam ꝑfectiōem fuiſ ſe dignatā res tante imꝑfectōis/ et cuiuſdā vilitatis ꝓducere ac regere. qͣs ſi repēte de ſtrueret vl̓ in vnum ꝯfunderet. qͥs ei dicere poſſet. cur ita facis? ¶ Quintiā theologia volēs ampliꝰ captiuare oēm intellectū ī ob ſeqͥum fidei; ꝓpoſuit in memoriā diuīoruꝫ mirabiliū/ eſcā quā dedit dn̄s timentibꝰ ſe in euchariſtie ſacr̄o/ vbi relucet incōprehē ſibilit̓ ꝙ ſuꝑ omnē ſenſum. ſuꝑ omnē natu re cōmūis ordinē/ deus p̄t/ ſcit ⁊ vult quo tidie mirabiliter oꝑari. ¶ Ad conſolatiōem igit̉ aduene nr̄i ꝓ recogitatis alioꝝ calami tatibꝰ et anguſtijs theologia ſumit initiū a prima ⁊ ſupͥma cauſa que deꝰ eſt. In cuius ditōne cūcta ſunt poſita. ⁊ nō ē qͥ ſue poſſit reſiſtere volūtati. Dehinc ad inferiores effe ctus ſe deflectit. Ph̓ia ꝟo ꝯuerſum vt ſepi us ꝓceſſum retinet ab inferioribꝰ ⁊ cognitꝭ ad ſuꝑiores ⁊ latētes cauſas ductu rōis ſe ſubleuās. ¶ Occurrit aūt pͥmitus in hoc ꝓ ceſſu mirabilitas reꝝ infra labentiū. varia bilitas ſortis hūane/ q̄ nūqͣꝫ in eodē ſtatu ꝑ manet. Deniqꝫ ꝯfuſio q̄dā ⁊ imꝑfectio eor oīm q̄ mūdꝰ inferior oſtētat. vt ſunt diuitie opes. dignitates. regna. gl̓ia. voluptateſ. q̄ freq̄ntiꝰ in ꝯtraria dilabunt̉. Sed inchoat ꝓtinus ab alto ꝑegrinus noſter fide fultuſ. Et quoniā ſicut ſolēt maiores motꝰ impe dire minores ita gͣuioris mali recogitatio ſufferentiā leuioris facit eqͣnimiorē. Uult ecce ſup̄mꝰ iudex deus (ꝓut edocet theolo gia) ꝙ ab initio mūdi vſqꝫ hodie ⁊ ī ſecula ſupplicijs infernalibꝰ angeli multi et hoīeſ crucient̉. vult alios ī purgatorij locꝭ penis tradi. ꝯqueri nō audes neqꝫ debes / vult au tē viatores hoīes tribulatōibꝰ multꝭ exerce ri. Tu qͥs es qͥ q̄rulādo ꝯͣdicas. Quid ma gnū ſi corruūt et ꝑeunt qn̄qꝫ ꝑitura ſi mori unt̉ aliqn̄ morituri? Hoc ꝟo magnū ē ela borare qͦ fine ꝯcludat̉ vita/ ſꝑ victura/ vl̓ in ſocietate btōꝝ vl̓ in damnatoꝝ calamitate. ¶ Monicꝰ. Sentio volucer ꝙ in alieno rū ſicut et in ꝓpͥoꝝ maloꝝ meditatōe cōtē tus nō eſt aduena nr̄ infima ſectari ſcandit ꝓtinus ad ſup̄ma velut in arcē ſupͣ quā nō eſt altera. videat autē ne cadat. Eſt enim vt aiūt lapſus iſte ſapiētū de ꝓuidentia dei cū arbitrij lib̓tate. Uideat inſuꝑ nedū fragili bus et caligātibꝰ ocul̓ īcircūſcpͥtibile lumē nitit̉ attingere/ demergat̉ ī tenebras dēſio res exēplo nicticoracis qd̓ inducit Areſto. ad nitidiſſimā ſolis lucē. ¶ Uolucer. Tu tatur eū monice fides illuminās tenebras ſuas/ ⁊ aciē mētis inualidam ſua luce collu ſtrat vt in tā excellēti lumīe figi poſſit. eiqꝫ ſit delectabile. iocundū ⁊ ſalubre; videre lu men diuinū. qd̓ abſqꝫ ea odioſum foret no xium et triſte. Proīde iā accepiſti qͥd de co gitatiōe nedū aliene; ſed ꝓpͥe damnationis agit. ¶ Uerūtamē ad intelligentiā huiꝰ rei 7 ne vl̓ incredibil̓ vel ſcādaloſa ſit ad cogno c ſcendū. Preterea qͣliter ⁊ in qͥbꝰ hūana vo lūtas diuīe debeat ꝯformari/ rememorāda eſt diſtīctio de triplici volūtate/ ꝓut ad oēꝫ appetitū nomē volūtatis ſe ꝓtēdit. ¶ Eſt ī ſup̄mo ꝓpͥe dicta voluntas rōnalis inſita portōni ſue ſuꝑiori/ q̄ ad leges ꝯuertit̉ eter nas. vl̓ ad vnicā potiꝰ eternitatis legē ſua fecūditate ſeu v̓tuoſitate multiplicē. Eſt eī iuxta ſapientē dei ſpūs vnicꝰ ⁊ multiplex. Hec volūtas ita ſemꝑ ꝯformiſ eſſe tenetur diuīe voluntati cognite/ vt aduerſus bene placitū ſuū nunqͣꝫ remurmuret/ qͣſi vl̓ iniu ſta ſit/ vl̓ irrōnabil̓ aūt incōpoſita/ crudeliſ ⁊ inuida. Hec volūtas in btīs ſpiritibꝰ ita diuīe ꝯiūcta eſt īmobilit̓. vt ſicut ip̄i cū d̓o vnꝰ ſunt ſpūſ. ita ſit vnū velle et vnū nolle. quod amicoꝝ eē ꝓprium etiā ph̓ia tradit. Hīc ꝑ pͣs. Abſorpti ſūt iūcti petre iudices Liber ſecundus LV eorū. Que petra chriſtꝰ eſt et deꝰ. qꝛ chriſtꝰ deus cui ſctī iudices ſeculi ita iūcti ſunt vt abſorpti videant̉ in deo ⁊ vnū facti ī ꝯmu nione volūtatū cū eo. Porro volūtas hec in viatoribꝰ bonis diuīe volūtati cognite. licꝫ mobiliter/ ꝯformis ē orās ex inſtituto xp̄i. Fiat volūtas tua ſicut ī celo ⁊ in terra Qd̓ in or̄one ſua ẜuauit dicēs ī agonia po ſitꝰ. Abba pr̄. om̄ia poſſibilia ſunt. trāſfer hūc calicē a me. ſꝫ nō qd̓ ego volo ſꝫ qd̓ tu. Conſiſtit in hac ꝯformitate ⁊ applicatōne volūtatis ad pͥmā ⁊ inobliqͣbilē regulam diuīe volūtatis rectitudo cordis nr̄i/ quaꝫ ꝯſeqͥtur exultatio/ leticia/ pax/ iocūditaſ. ac vniuerſalit̓ omne bonū. qd̓ videns in ſpiri tu ꝓph̓a clamauit. Quaꝫ bonꝰ iſrl̓ deꝰ his qͥ recto ſunt corde. Quo ꝯͣ peſſimꝰ iudicat̉ deꝰ ab habentibꝰ cor diſtortū qͣlit̓ eſt ī. hoī bus mal̓ hic ī via/ flexibiliter tn̄. in dānatiſ ꝟo cū obduratōe ſempit̓na ¶ Altera volun tas eſt inſerta portōi rōis inferioris. que qͥ dē altera d̓r nō ī ſubſtātia. ſꝫ qͥa ꝯuertit̉ ad leges vel res īferioreſ/ elōgata qd̓am modo a pͥma luce et v̓tute/ eo tenebroſior ⁊ debi lior effecta qͦ magis ac magꝭ in inferioruꝫ oblectatōe et viſiōe ſe ꝯuertit innectit et de mergit. Ita vt neq̄at qn̄qꝫ ocl̓os tenebrꝭ a ſuetoſ in ſuꝑnā vitatis lucē attollere. Sic̄ oculꝰ carnis poſitꝰ ⁊ recluſus vbi ſol mate rial̓ occidit vel occaſui ꝓximus eſt caligat. hanc volūtatē inferioris portōis qn̄qꝫ vo camus appetitū ſenſualē nō generalit̓ ſed ꝓut natꝰ eſt obedire rōi. et ita liber eſt ꝑ par ticipatōem. ẜm quā voluntatē ꝑmittit noſ deꝰ multa velle vl̓ optare fieri. quoꝝ oppo ſita vult abſolute diuīa ſua volūtas. vt pr filiꝰ bona volūtate vult patrē viuere queꝫ deꝰ mori ſtatuit Hec tamē intantū recta ē ſi volūtati ſuꝑioris rōis ſicut illa diuīe ne quaqͣꝫ remurmuret. ¶ Tercio mō ſub volū tatis noīe late ſumpto ꝯplectit̉ oīs appeti tus/ qͥ nō cōiuncta rōem ſeqͥ habet. vt eſt in hoībꝰ de duplici voluntate priori. ſed regit̉ ⁊ dirigit̉ tm̄mō qͣſi regulata ab intelligen tia infallibili q̄ deꝰ eſt. qui ſic res ordīat vt eas ꝓprios motꝰ agere ſinat. Propt̓ea vo lūtas hec nullo pacto ꝯtrario p̄t eſſe vel ad uerſa diuīe volūtati. cuiꝰ ſoliꝰ influxum vl̓ inſtinctū cōſequit̉. Quo fit vt in brutis nō habētibꝰ cōiūctā ſibi rōeꝫ culpa careāt mo tus ſenſuales/ quales ī ſingul̓ variant̉ ẜm naturam huius ſpeciei vel illius. quos oēſ ī hoībꝰ quodāmō aggregatos īſpicimꝰ Secūdum metrū ſe cundi libri dactilicū archilochiū ꝯſtās te trametro buccolico ⁊ tribꝰ trocheis. ꝯcor dat vltimo Boetij. Quam varijs terras .ſ ꝯbinent̉ linee due in vnū verſum Uot ſubiecta modis animalia Paſſionibus ſunt Crudelis leo. tigris et aſpera Trux aper furore. Indomitus ſilua onager colit Unicornis atrox Taſciuit vitulus. petulās caper Et equus ſuperbus. Aſtus fraus vulpi. lepori timor Os vorax lupis eſt Liuidus eſt catulus. ſus ſordida. Tardus eſt aſellus Urſa ferox. prudens elephas/ ſibi Caſtitas amica. Turtur fida pari ſimplex quoqꝫ Stulta corde perdix Pauo glorius et zelotipus Eſt auara cornix Felle columba caret. canit omnia Bubo dira planctu Eſt apis arguta mira facit Arte mel fauoſqꝫ Prouida ſe formica regit; pigra Uult cicāda ſoles Niſus aues. lucius piſces rapit. Eſt odor vulturi Pugnaci gallus eſt pectore Miluus eſt inerti Quis philomena modos veſtros capit Ac alauda veſtros Tales innumeras animalibꝰ Inditas videbis Conditōnes/ quas natura dat Alma cuiqꝫ ſparſim Omnia ꝑpulcro regit ordine Noxia nulla culpat Nullus et error ineſt induſtria Cuiqꝫ mira valde Aſt hominis ratio complectit̉ Omne tale ſparſim Per varias ſpecies rectrix data Cui neceſſe cunctos Affectus iuſto moderamine Temperet regatqꝫ Si renuit peccat/ fit ſeruaqꝫ Turpiorqꝫ brutis Stetratio/ fiet ſibi ſubditus bb 2 De conſolatōne theologie Eius appetitus Et dominat̉ ei/ ꝙ ſi nequit Haud ream putato Proſa tercia ſecun di libri. ¶ Monicꝰ. Iſeret me mei vehemēter meiqꝫ ſi m miliū crede volucerdū iſta ꝑpēdo. videns iniqͥtatē et ꝯtradictōem in hominū ciuitate. vel regno ſpūali. vbi ſum ma trāqͥllitas eſſe d̓buerat/ vbi paxerat vo luntatē quālibet inferiorē parere ſuꝑiori. ſꝫ hͦ euerſo turbatoqꝫ ordine vt pax abſcedat neceſſe eſt. nam pax qͥd alid̓ eſt qͣꝫ ordīs trā qͥllitas in imꝑando ⁊ obediendo. ¶ Uolu cer. Obedit monice ſi validū fuerit. ſi vi uax et efficax imperiū/ cuiuſmodi viuacita tē gratia v̓tuteſqꝫ cōferūt/ p̄cipue iugis ex ercitatio volūtatis ſuꝑioris vt ad diuinaꝫ ſe ꝯuertat videat obſeruet inhereat. Ita enī fiet vt ip̄a roboret̉ et debilitet̉ inferior ī tra ctu ſuo. aptior effecta ſuſciꝑe formā vl̓ īflu xum ſeu virtutē a ſuꝑiori deriuatā. Imitā dus eſt ieſus factꝰ nobis a deo ſapīa. qͥ ſu ſcepit ⁊ on̄dit in ſe qͥd agere debeamꝰ In qͦ p̄ter voluntatē diuinā (erat enī deꝰ) triplex quā diximꝰ volūtas inuēta ē. Uoluit ẜm pͥmā aſſidue quicqͥd deꝰ voluit laudans et approbās ordinē diuīe ſapīe/ bonitatis et iuſticie in oībꝰ q̄cūqꝫ voluit et fecit in celo ꝑ ſaluatōem. in oībꝰ abyſſis ꝑ dānatōneꝫ. in terra ⁊ in mari ꝑ qͣndā ſaluādoꝝ ⁊ dānā doꝝ variā agitatōeꝫ. Nos itaqꝫ ieſum ẜm hāc voluntatē debemꝰ imitari et ſi nō vſqꝫ qͣqꝫ poſſimꝰ ex equo/ dū hic viuimꝰ qn̄ nō dū ꝯfirmati ſumꝰ. qn̄ ꝑ alterā ſecūdaꝝ vo lūtatū diſtrahi p̄t in nobis hec volūtas et turbari. īmo ⁊ ab actu ſuo penitꝰ impediri ſicut et iudiciū ſuꝑioris rōis ẜm qd̓ dirigi tur p̄t abſorberi. Secus in chriſto ſic̄ ī be atis. qꝛ ẜm hanc portōem btūs fuit in via xp̄s. Nihilominꝰ hec volūtas ī chriſto vo luit vt inferior duplex volūtas ageret mo tus ſuos ī oībꝰ abſqꝫ pctō. hinc doluit. hīc triſtis et meſtus fuit. hinc orauit. hinc mi ſericordia motꝰ eſt ſuꝑ turbas et egrotos. hinc lachrymatꝰ ē. hinc cōqueſtꝰ eſt tanqͣꝫ ſenſualitatꝭ aduocatꝰ. deꝰ deꝰ meꝰ vt qͥd d̓re liqͥſti me qn̄ portio inferior abſqꝫ vlliꝰ ꝯſo latōis redūdantia ſuꝑioris ad eā / dimerſa erat in acerbiſſime paſſiōis abyſſum. Ne mo autē vnqͣꝫ carnē ſuā odio habuit. Hīc poſtremo cū clamore valido et lachrymis deo ſupplicās/ expirauit. ¶ Exempluꝫ igit̉ nobis dedit deꝰ/ vt quēadmodū iuxta hāc duplicē volūtatē fecit ẜm quā erat viator. ita et nos faciamꝰ/ tā ꝓ nobis qͣꝫ ꝓ fratribꝰ ploremꝰ/ oremꝰ/ triſtes ſimꝰ/ et clamemus. qꝛ ſic eſt volūtas dei cui ſuꝑior nr̄a volun tas ꝯformis eſt ſi bona eſt. Cōſurgit inde meritū ml̓tiplex ſi nō dimouet̉ a ſtatōe ſua. hͦ eſt ſi ꝓpter motꝰ inferiores illiꝰ duplicis volūtatis nihil vſpiā mali agit qd̓ diuine ſit aduerſum. ¶ Monicus Sed qͥd aget Z pauꝑculꝰ et īfelix viator venūdatꝰ ſub pec cato ſentiēs cū apl̓o aliā legē in mēbrꝭ ſuiſ repugnantē legi mētis ſue/ ⁊ captiuātē ſub pctō. qualē ph̓i exꝑti ſunt. Quis enī viuēſ expers eſſe p̄t. ſed original̓ cauſa tāte corru ptōis fuit eis incognita. quā theologia re uelauit. Nōne dum conat̉ animꝰ aſſurgere ilico quaſi paraliſi diſſolutꝰ aut debilitatuſ coluber relabit̉. Ue nobis viatoribꝰ qͦs fa tigat et ſepiꝰ interturbat volūtas inferioriſ rōis. enitēs ad ſe trahere ſuꝑiorē rectricem volūtatē/ pōdere gͣui fomitis original̓/ gra uiori peccati actual̓. gͣuiſſimo īueterate cō ſuetudīs. et ſuꝑ omnē modū ingenti mole obduratiōis/ qͣliter in xp̄o nec fuit nec eſſe potuit. nec ſil̓r eſt in beatis. ¶ Uolucer. Exclamemꝰ monice cū apl̓o. Infelix ego hō qͥs me lib̓abit de corꝑe mortis huius? Subinde rn̄deamꝰ. Gr̄a dei ꝑ ieſuꝫ chri ſtū. Dicamꝰ eidē. fiat nobis dn̄e ẜm iudici um atqꝫ deſideriū; nō inferioris ſed ſuꝑio ris rōis atqꝫ volūtatis. fiat in nobis ſicut ī celo fit vbi motus regularis pͥmi mobiliſ tāqͣꝫ rōnal̓/ tꝑat obuias reuolutōes orbiuꝫ īferioꝝ ſiue planetaꝝ. Porro ꝯtranitamur vt poſſumꝰ retinētes ſaltē in ſuſpēſo qͦdā libeꝝ arbitriū ne p̄cipitāter eliciat actū ſuū qm̄ in hac vi ſuſpēſiua (ſit velle ſit nolle; ſit actꝰ mediꝰ) ſaluat̉ p̄cipue lib̓tas arbitrij et ſua in nobis vtilitas. Alioqͥn ſine ſuſpēſio ne tali vl̓ reniſu volūtas inferior fortificat̉ aſſidue. rebellior qͦꝫ et indomabilior efficit vſqꝫ adeo ꝙ ſil̓is fit iumētis inſipiētibꝰ/ q̄ carēt arbitrij volūtate ſup̄ma. īmo v̓o plu rimū differt qꝛ ſubſteruit ⁊ ſeruire facit ſue libidini dominā volūtateꝫ deterior effecta brutis. qͦ ſeuiſſima ē iniuſticia ferēs arma. ¶ Omittamꝰ eos qͦs ad hanc ẜuitutē mali cia ꝑtrahit; loquamur illos qͥ iudiciū rōis (qͦ lib̓tas radicat̉) vel nullū habēt/ vt infan tes ⁊ fatui. vel imꝑfectū vt pueri. vl̓ inuali dū vt femine. nāqꝫ variū et mutabile ſemꝑ Liber ſecundus LV femina. Ꝙ ſi cauſa cognoſcit̉ cur pueroꝝ ſit imꝑfectū ⁊ mulieꝝ inualidū iudicium. Credi n̄ p̄t qͣntā turbā hmōi pueroꝝ ⁊ pu ellaꝝ inter barbatos hoīes exꝑimur. Mul ti multa ſuꝑ hac re locuti ſūt. aſtrologi. me dici. ph̓i. et hi vario mō. poete. magici. pro phete falſi vl̓ idolatre. Proph̓a verꝰ tandē dixit de deo. Qui finxit ſingillatim corda eorū. qͥ intelligit oīa oꝑa eorū. Et ſapiens. Cor regis in manu dei eſt qͦcunqꝫ voluerit declīabit illd̓. Qui ẜm apl̓m Cuiꝰ vult mi feret̉. et quē vult indurat. Theologia vero recipiēs ex oībꝰ pͥoꝝ dictis id qd̓ ꝓbabiliꝰ eſt. ⁊ improbabilia reijciēs/ ꝯflat et colligit D ꝓ ſtatu vie ⁊ nature deſtitute cāꝫ talē. ¶ Ita qꝫ ſicut aīa rōnalis dependet a corꝑali diſ poſitōe vl̓ armonia. nō qͥdem in eſſe cū ſit ī material̓ et īmortalis. ſꝫ in oꝑari in corꝑe Ita ẜm varias oꝑatōes ſuas p̄ſupponit ⁊ reqͥrit diuerſas diſpoſitiones armonicas. vnā habꝫ vt īformet ⁊ ſuſtētet corpꝰ. alterā vt vegetet ⁊ augeat. alterā vt moueat ⁊ ſen ſificet. Et hͦ qͥdē nō vno mō ſicut nec vnus eſt tm̄ ſenſus carnis ſed eſt exterior ⁊ ē īteri or multiplex qͣs int̓ armonias nō dubium qͥn primā in ꝑfectōe ſcd̓a excedat. ſcd̓aꝫ ter cia. ⁊ ita d̓ reliqͥs; Neqꝫ negat aliqͥs qͥn in p̄dictis oꝑatōibꝰ vtat̉ ⁊ egeat aīa rōnal̓ or gano corꝑeo. ſicut eſt forma corꝑis organi ci phiſici hoīem ī eſſe ꝯſtituēs. ¶ Ueꝝ ſuꝑ eſt alia ꝑfectior oꝑatio rōnal̓ aīe ſupͣ bruta les. in qua ꝯuenit cū angel̓. quā oꝑatōeꝫ di cimꝰ intellectualē. in qͣ radicat̉ lib̓tas arbi trij que libertas eſt facultas rōis et volun tatis. quia nec volūtas ſine rōe eligeret. nec ratio ſine voluntate vellet. libertas idcirco cōplectit̉ vtrāqꝫ vim. Rurſus hec oꝑatio ī tellectualis qͣꝫuis ī ſe nō ſit organica; p̄ſuꝑ ponit tamē diſpoſitiōem organicā in ſenſi bus p̄ſertim interioribꝰ ꝑfectiorē lucidiorē ⁊ qͥetiorē qͣꝫ aliqͣ ſit aliaꝝ. oēm enī intelligē tē (ſicut dic̄ Areſto.) neceſſe eſt fantaſmata ſpeculari. Quāuis Auicē. ⁊ Algazel cū ſil̓i bus tradiderint intellectū deſuꝑ illuſtratō nes ab intelligētijs ſine ſenſu p̄uio vl̓ inſpe ctōe fantaſmatū poſſe ſuſciꝑe hinc ꝓpheti as ⁊ diuīatōes tā in vigilia qͣꝫ ī ſomnijs ſa uare nitūt̉/ ſicut aliqͥ tradiderūt fantaſias omnes brutoꝝ et hoīm a celeſtibꝰ corꝑibuſ exoriri. lōgū v̓o ꝓſeqͥ eſſet opiniōes ſingu las. Redeamꝰ ad ꝯpendiū et dicamꝰ vt ce pimꝰ ꝙ intelligēdo pͥmitꝰ et ſpecies intelli gibiles eliciēdo/ neceſſe ē fantaſmata ſpecu lari. nō certe qͣliacūqꝫ/ ſꝫ ordīata pura ⁊ lu cida. ſi libeꝝ arbitriū debeat eſſe ꝑfectū ſta bile et integꝝ. Cū aūt mille modis īmo in numeris ꝯtingit iſtā quā vſus liberi arbi trij p̄reqͥrit armonicā diſpoſitōeꝫ nūc tota liter impediri/ vt ī infantibꝰ ⁊ fatuis/ ebrijſ ⁊ amētibꝰ multis. nūc imꝑfectā hr̄i vt ī pu eris. nūc inſtabilē et varia vt ī femīs ⁊ ī oī bus general̓r qͥ varijs paſſiōibꝰ affecti ſūt. tandē integra vix habet̉ hmōi diſpoſitō ad queqꝫ intelligibilia ꝓpt̓ defectū ꝯſurgentē ex naturali vl̓ accidētali ꝯplexiōe. Quo fit vt diuerſi vigeāt vſus liberi arbitrij. qͥdā ī iſtis alteri ī alijs ⁊ neqͣqͣꝫ ī vtriſqꝫ. Quid di cimꝰ de diuerſis hoībꝰ cū varietatē iſtā di uerſis tꝑibꝰ. īmo eodē die et fere de momen to ī momētuꝫ cognoſcat hō qͥ ſe diſcuſſerit acriter ī ſeip̄o/ dū famelicꝰ altt̓ iudicat qͣꝫ re pletꝰ/ ſobriꝰ qͣꝫ ebriꝰ. māſuetꝰ qͣꝫ ira ſuccen ſus. vigil qͣꝫ ſomnicl̓oſus. amās qͣꝫ inuidꝰ. ꝯtinēs qͣꝫ libidīe ſtimulatꝰ. hūiliatꝰ qͣꝫ exal tatus. Et ita de reliqͥs ſine nūero. Neqꝫ tn̄ adhuc attigimꝰ melācolicas fantaſias/ qͣs infinitas medici tradūt ex humoꝝ corrup tōe varia generatas. formata enī (gr̄a exem pli) fātaſia fumis groſſis obtenebrata/ fan taſmata terroris ⁊ horroris/ ſicut puer ſolꝰ in tenebris inde clamās ⁊ fugiēs. Qua ex re ſꝑ triſtes ſunt aliqͥ. aliqͥ ē diuerſo iocula riter leti. Tercium metrū ſe cūdi. dactilicū pentametrū ſaphicū. Plēdidi ſolis radij videndos Exhibent ſeſe tuitu fideli Dum ſerenus ſit medioqꝫ purus Aer. imo ꝑſpicuo refulgens Guttule roris/ pluuie ve denſe Rarus aut nimbus vel opaca nubes Pendulū ſi ſe ꝑ inane librant Frangitur circa radius cathecum Uiſibus falſas tribuit figuras Mille portēdens oculis colores Iridis micans pluuioſus arcus alo lunaris/ varia vel ortu Sol vel occaſu ſpecie niteſcens. Par in obiectis ſpeculis videre In quibus diſtant color et figura Pro ſitu tali variaqꝫ forma. Eſt agens virtus anime ſuprema Que reluceſcit radians in ima Parte paſſiua/ ſpecies in actum Efficax ducit; ſed ſpeculatur bb 3 De conſolatōne theologie Per prius groſſi ſimulacra ſenſus Spiritus que fert cerebri medullis Cum quibus fumos recipi putato Hos vagos/ turpes/ fetidos/ et atros/ Alteris mulcens nitor eſt ⁊ ordo Pulcer/ aptatus numero placenti En habes cauſas ſapienter aptes Cur ſit eluſus rationis vſus Arbitrans plene nec ineſt facultas. Proſa quarta ſecū di. ¶ Monicus Ntelligo volucer qͣꝫ late pateat iſta de fantaſijs cordis/ de fallacibꝰ iu dicijs aīe ꝑſcrutatio ẜm quā memi niſſe debꝫ hō fragilitatis ⁊ imꝑfectōis ſue. Nam qͣliter inueniet̉ aliqͥs qͥ p̄tactis incō modis vel in aliquo nō ſit obnoxiꝰ ſꝫ quē admodū de vicijs Oratiꝰ dicit. Optimꝰ il le ē qͥ mīmis vrget̉. ita liber ille dicendꝰ ē o nō vltra ꝯmūem hominū modū/ melācoli cis fātaſijs irretit̉. Redeat ꝟ̓o ſermo noſter vn̄ ſumpſit exordiū vt ꝯſonꝰ ſibi fiat ¶ Uo F lucer. Redeat volo. p̄miſimꝰ qͥdem inue ſtigādo cōſolatōem aduene nr̄i ſuꝑ ꝯtritōe gentis ſue ꝙ cū theologia ad ꝯformādum volūtatē ſuā diuīe volūtati pͥmitꝰ anhelat. Ita enī habiturꝰ erat cor rectū ac ꝑinde le tū/ pacificū et trāquillū. Sed qm̄ de qͣ vo luntate ſermo fieret ignorari poterat. diſtī ctio trimēbris de volūtate ſubiūcta ē. Red dita ꝓinde rō cur in volūtate p̄pedit̉ lib̓tas arbitrij. qͦ faciliꝰ appareret qͣliter adiuuat̉. ¶ Progrediētes igit̉ dicamꝰ ꝙ intellectus poſtqͣꝫ inſpexerit fantaſmata/ p̄t inde ſpeci es intelligibiles elicere. denudādo quodā modo eas a naturali ꝯditōe. ⁊ ī eis effodiēſ agalma ſpūale. hoc ē ſimulacrū vl̓ cōceptū nūc vniuerſalē nūc ſpecificū. qͦ facto intel lectus talit̓ actuatꝰ iam p̄t ratiocinari non inſpecto fantaſmate. iā ſilogizat. diſcurrit. regulas artiū ſibi format generalesº ⁊ infal libiles ad exēplar artis prīe. Neqꝫ negāda eſt hec vis intellectiua. cū de v̓tute eſtimati ua fateamur ꝙ ex ſenſatis elicit ſpēs inſen ſatas/ vt ouis inimiciciā ex figura lupi. At uero dū ſemel actuata fuerit ꝑ fantaſmata ortū habētia ex aliqͦ ſenſuū exterioꝝ/ iā pōt alia ſibi formare tal̓ generis ī ſomno vl̓ vi gilia. aliter nō. Cuiꝰ ſignū ē ꝙ a natura ceci nō ſomniāt neqꝫ fantaſiant̉ de coloribꝰ. ne qꝫ de eis ſcīam habēt vllā. ¶ Deniqꝫ ꝑ ꝯtē platōem (vt alibi dicēdū eſt) venit mēs ad ī telligētiā purā et ſimplicē ſine motu vl̓ diſ curſū ad exemplar. licꝫ imꝑfectū valde ſim plicꝭ intelligētie diuīe q̄ vnico ꝯtēplat̉ in tuitu p̄ſentia p̄terita ⁊ futura. ⁊ inſtar cētri intelligibil̓ ſtabil̓ manēs dat cūcta moue ri. ſic vnica et inuariata reſpicit ⁊ intelligit oīa que motui ſubiecta ſunt. Ad hūc ſtatū theologia ſuadet aſpirare cui quanto ꝓxi mior tāto ſublimior et liberior ē volūtas. q̄ velut ex alto iubet ⁊ imꝑat ſenſuali volū tati. ꝓpt̓ cuiꝰ tractū ſicut nec ꝓpter motuꝫ natural̓ appetitus nō deſerit locū ſuū qͦ ad heret d̓o ponēs in eo ſpem ſuā fidē atqꝫ di lectōem. Qd̓ ſi iuxta ſapiētis v̓bū ſic̄ par turiētis cor ſuū fantaſias patit̉ vt fit in ſen ſualitate nō dat ill̓ cor ſuū intellectuale/ ni ſi ab alto īmiſſa fuerit viſitatio ẜm quā re git̉. egit̉ atqꝫ dirigitur nō qͥdem fatali ne ceſſitate ſeu fluctuatione fortuita. ¶ Colli G gimꝰ enī ex īmēſa diuīe cognitōnis viuaci tate longe ſuꝑ noſtꝝ cognoſcēdi modū ſil̓ ⁊ ex voluntatis lib̓tate ꝙ apud eā nihil eſt fortuitū. nihil cauſale/ nihil inſuꝑ ad extra neceſſariū vel fatale. ¶ Rō pͥmi ē. qm̄ nihil agit̉ in mūdo/ qͥn ab et̓no p̄uiderit illd̓ deꝰ. cū tota ſerie cauſaꝝ etiā mīmaꝝ. Secꝰ apd̓ hoīes p̄ter qͦꝝ intētōeꝫ ꝓdeūt effectꝰ ex va riaꝝ ignotarūqꝫ eis cauſaꝝ ꝯcurſu. quēad modū videre ē ī inuētōe theſauri dū t̓ra fo dit̉ vt excolat̉ nō vt auꝝ īueniat̉. Hīc ortū habuit fortaſſis illd̓ Areſt. ꝙ vbi magꝭ ē d̓ ītellectu ibi minꝰ d̓ fortūa. Recte qͥdē adeo vbi totū ē p̄intellectū nihil ē fortuitū. Si ꝟo fortunā qͥs trāſferat ad cāꝫ ꝓducētē ef fectus qͥ dicūt̉ ī ordīe ad nos fortuiti. ſic pͥ mā cauſaꝫ dicere poſſumus eē fortunā qm̄ pͥncipal̓r et īmediate ꝯcurrit ad oēꝫ effectū Dediſſet hͦ mō Uirgiliꝰ verū epiteton for tune dicēs fortuna oīpotēs. ⁊ Saluſtius. Sꝫ ꝓfecto inqͥt fortuna ī oī re dn̄at̉. Cete rū de fati neceſſitate liq̄t ex p̄miſſis ꝙ nihil ī rebꝰ creatꝭ tale ſit facta ad pͥmā cāꝫ ꝯꝑatō ne q̄ nll̓a actōis neceſſitate ꝯſtrīgit̉ neqꝫ re ſpectu celi neqꝫ reſpectu terre ⁊ oīm q̄ in eis ſunt. Coagit tn̄ differēter ī actōibꝰ q̄ dicūt̉ naturales qͥbꝰ nō ē ānexa rō ꝓpͥa. nec ex cō ſeq̄nti vllā habēt lib̓tatē ſeu ꝯtīgētiā ī agē do ex pͥncipijs ſuis ītrinſecꝭ Alit̓ in habēti bus ꝯiūctā rōneꝫ qͥbꝰ intrīſeca facultas eſt volēdi vl̓ nolēdi ẜm iudiciū ꝓpͥe rōis. Ni hilominꝰ ſi ad pͥmā caꝫ natural̓r agētia r̄tu lerꝭ illa nō neceſſario ſꝫ ꝯtīgent̓ efficiūt mo tus ſuos. hͦ ī miracul̓ factꝭ circa ſolē. circa Liber ſecūdus ignē. circa mare et beſtias ꝑſpicuū fidelibꝰ eſt. Dat̉ itaqꝫ regula ꝙ ī omī ꝓductōe ſi cō currit aliqͣ cā libere ꝯtīgent̓ agēs qͦtqͦt fue rint natural̓r coagētes effectꝰ ille ꝯtīgēter ꝓducit̉. Qua ī re ptꝫ ꝙ actꝰ elicitꝰ create vo luntatꝭ ſortit̉ ꝯtingētiā ex duplici radice. ex ſua intrīſeca et ex ſuꝑiore diuīa. ¶ Monicꝰ Cām nō inuenio volucer his q̄ dicta ſūt repugnādi/ neqꝫ alit̓ ph̓ie v̓ba loq̄ntꝭ apd̓ Boetiū d̓ fatali neceſſitate recipiēda puto. ſcis attn̄ ꝯturbari nōnullos apd̓ qͦs deus ita ꝯſiderat̉ tāqͣꝫ rex ſup̄mꝰ qͥ vnico ſemel ī perio ꝯſtituerit vniuerſū mūdū/ dās vni cuiqꝫ rei ꝓpriū officiū quēadmodū terre nꝰ rex inſtituit vl̓ exercitū ſuū vl̓ curiā iu diciorū et legū aūt artifex aliqd̓ horologiū Ip̄e ꝟo deinceps manet qͥetꝰ neqꝫ ſollicit ꝑ ſingl̓a. Nitunt̉ hāc eſtimatōeꝫ ſuā fulcire ꝑ vulgatū illd̓ Aug. v̓bū. Deꝰ ſic res admī ſtrat vt eas ꝓpͥos motꝰ agere ſinat. qͥ ⁊ pro phetico ore dixit. ego ſum deꝰ et nō mutor ¶ Uolucer. Ita ē monice redeūt tales ad ſuꝑiꝰ in ꝓbata philoſophātiū opīonē quā inſectant̉ multi ſecl̓ariū lr̄aꝝ ac exiſtimatio vulgariū qͦꝝ videb̓ aliqͦs ſi ad ſcpͥturam ſa crā ſe cōuerterint nihilipēdere aut irridere ſimplicitatē eiꝰ. eo ꝙ maxima ꝑs ꝯtexit̉ hy ſtorijs. habemꝰ inqͥunt aliūde narratōnes hyſtoricas q̄ ⁊ ſtili ſplēdore ⁊ reꝝ geſtaꝝ ma gnitudīe nō inferiores exiſtūt. Ueꝝ tn̄ hoc intereſt qm̄ hyſtorias hꝫ ſcpͥtura ſacra ꝓut ī eis ꝯtēta reuelauit deꝰ ꝑ ꝓph̓as. lōge pͥus anteqͣꝫ fierēt. Ex qͥbꝰ pulcerrime ac ſalub̓ri me ꝟitates eluceſcūt. ¶ Eluceſcit pͥmo diui na oīm p̄cognitio ſimul et ꝓuidentia regi tiua oīm q̄ gerūt̉ tā in celo qͣꝫ in terra. q̄ vo lūtati ſue ẜuire facit vniuerſa. nūc ꝑ bonos nūc ꝑ malos. aduerſus quā nō eſt ſapīa ne qꝫ ꝯſiliū. adeo ꝙ hoīes vl̓ demōes implēt p̄diſpoſitōem reuelatā dei. dū conant̉ illaꝫ vl̓ effugere vl̓ fruſtrare. Sūt ī exēplū ven ditꝰ ioſeph/ et expoſitꝰ cū alijs infantibꝰ in aqͥs moyſes/ et dauid a ſaule ꝑſecutꝰ. cū ce teris abſqꝫ numero. ¶ Eluceſcit p̄terea ꝙ p̄ nūciatōes dei facte ꝑ ꝓph̓as vl̓ ſcripturaꝫ. ꝯditōem ſepe recipiūt licꝫ exp̄ſſa nō ſit ẜm varietatē meritoꝝ vl̓ demeritoꝝ apd̓ illos qͥbꝰ vl̓ ꝓ qͥbꝰ hmōi p̄nūciatōes fiūt. Hoc d̓ iona reſpectu niniuitaꝝ. Hoc d̓ Iſaia r̄ſpe ctu ezechie. ⁊ ita d̓ reliqͥſ liq̄t. Relinqͥt̉ idcir co ſꝑ hoībꝰ dū viatores ſunt pnīe locꝰ ⁊ pie orōis atqꝫ ꝯuerſiōis effectꝰ. nec ex īmutabi litate dei vl̓ p̄nūciatōis ſue deſꝑatōi locus datur. ¶ Eluc eſcit ampliꝰ nō eſſe ẜuiēdum deo ꝓ ſola ꝓſꝑitatis adeptōe vl̓ aduerſitatꝭ euitatōe tꝑali/ q̄ ꝟitas ī euāgelio manifeſti us tradita ē/ qͣꝫ lex antiqͣ tꝑalia ꝯmoda vel incōmoda rememorāſ exponeret. Eſt equi dē p̄miū p̄ſtātiꝰ merito. nihil aūt tꝑale pre ſtātiꝰ ē v̓tute. Sꝫ neqꝫ cū ſtoycis dicere ſa tis ē ꝟtutē eſſe p̄miū ſui ſicut viciū ſeipſuꝫ penā habet. Alliciendi fuerunt homīes ad laborioſa virtutū oꝑa. et a ſuis voluptati bus vicioſis arcendi per ſeparatū aliquod maius tā p̄miū qͣꝫ ſuppliciū. Ad qd̓ philo ſophia quia ꝑtingere nō potuit hic deficit cū ſua cōſolatōne. deficiūt et illi qui volen tes ſuis exhortatōibus vel p̄dicatōibꝰ be ne inſtituere ad amorē dei promittunt ꝓ il lo quaſi cōmutatōnem quandā/ bona tēpo ralia vt diuitias/ vt ſanitatē/ vt prolē egre giam. aut aliquod ſimiliū. Sic enim ⁊ cor tex litere veteris p̄tendebat. qͣꝫuis intus ꝓ phetici et eleuati viri ſpūalia ſub his tēpo ralibꝰ ꝓmiſſionibꝰ obumbrata cōciperent ⁊ guſtarēt. Sed de hoc latius infra. ¶ Elu I ceſcit poſtremo ex hac diuine volūtatis ad vtrūlibet actōne extra ſe liberrima que ſolo nutu tēperat orbem/ ꝙ oratōnes ſpeſqꝫ no ſtre dirigunt̉ nō inaniter ad deū. qͣꝫuis im mutabileꝫ. quia cetera om̄ia mutare ſcit et poteſt dū vult. Et hic eſt generalis motus inſitus omni creature/ quem obedientialē nominare poſſumꝰ/ vt eius ſequatur impe riū. quemadmodū de aſcenſu grauis ne va cuum fiat dici ſolet. Et profecto ſi deus ſi nat res agere proprios motus/ cōſequens eſt vt eos poſſit vel impedire vel mutare. Alioquin nō iam res ſineret ſed agerēt vel let nollet. Quintiā miniſtratio nonne re ponitur in ordine cauſarū quas ab initio deus inſtituit. proprius autē motus ange lorū liber eſt in agendo. Proinde ſicut ſpi ritualia potiora ſunt tēporalibꝰ; tanqͣꝫ illo rum finis. ita fit ī tēporalibꝰ mutatio/ pro ut exigit gratuitū regimen ſpiritualiū/ pre ſertim ad finē eterne beatitudinis cōſequē dum. In hac autē regione vel ordine ſpiri tualiū reponunt̉ diuina chariſmata/ pre cipue fides ſpes et charitas/ quibus motꝰ inditus et quaſi ꝓprius eſt impetrare mi racula duꝫ expedit / vt q in aquis validis terra appareat arida in medio fornacis ar dentis ſit ventus roris/ ꝙ montes tranſfe rātur/ et quod lōge maius optabiliuſqꝫ eſt fit ꝑ iſtas virtutes et oratōeꝫ eis ſubnixam bb 4 De cōſolatione theologie vt expeditum ſit et alacre libeꝝ arbitrium volūtatis hūane ad dirigēdū pedes ſue aſ fectōis ⁊ intētōis in viā paciſ ⁊ ſalutꝭ. Ad cōformandū p̄terea diuīe volūtati ſuā eidē qꝫ ꝓrſus īniti dicēdo cū ꝓpheta. Ut iumē tū factꝰ ſum apd̓ te/ et ego ſemꝑ tecū. tenni ſti manū dexterā meā. et in volūtate tua de duxiſti me Unde libet collocutōi diei p̄ſen tis terminū dare ſub hoc metro. Quartū metrum ⁊ vltimū ſcd̓i cōcordat metro ſecūdo huius libri. Quot ſubiecta. Uminis orbus ſubſidiū ſibi Querit a vidente Cui plꝰ nitit̉ vt magis audijt Imminens periclum Matrē dum cecidit puer aſpicit Ac ei manum dat Scit quia nō valet ex ſe ſurgere Querit hinc iuuamen Uulnere fractus qui medicamina Nouit hunc requirit Potat amaris. vrit et ignibꝰ Huic obedit vltro. Litibus implicitus ſibi querere Iure vult peritum Dictaqꝫ nec refugit ſua credere Conſcius ſuimet Cur igit̉ ceci/ pueri quoqꝫ Saucijqꝫ valde Iuris et ignari. nos tradere Non cito velimus Chriſte tibi/ qui rite ꝑ omnia Uis opem referre. Quo ſine nulla valent diſcrimina Ui vel arte pelli. Duc petimꝰ quo vis/ mora nulla ſit. Ibit alacris mens. Si caro tardat; ꝑqꝫ ꝑicula Cūcta te ſequetur Grata. nec inualido cū murmure Perget aut trahet̉. Cur peccata ſciens cumulet noua Dum licet mereri. Finit liber ſecundus Incipit liber ter cius. Proſa prima ¶ Monicꝰ Sſum volucer deſiderans rur ſus ex te audire v̓bū ſuꝑ cōſola tione ꝑegrini. ſollicitam enim ſu per hoc auiditatē/ ex peruigili cordis mei cura q̄ te loco tꝑeqꝫ p̄uenit/ ītelligꝭ. ¶ Uolu cer. Spes (vt dixi monice) ſolat̉ eū/ con fugens ad deū tāqͣꝫ ad thronū gr̄e. ad tem plū et arā miẜicordie. ad arcā federis. ad li bertatis aſilū. ad firmā petrā. et ſolidū littꝰ A natura ſiqͥdē ita videmꝰ inſtitutū vt de bilior innitat̉ fortiori. ſicut vitis vlmo. ede ra quercui. naufragꝰ tabule/ puerulꝰ matri. Solat̉ ip̄m p̄terea ſcriptura ſacra/ reuelās decurſum mūdani regimīs/ a pͥma volūta te liberrima/ cui noſtra ꝯformis eſſe debet. Quēadmodū ꝟ̓o ꝑ ſpem vis iraſcibil̓. ſic ꝑ hmōi cōformitatē ratōnalis ordinat̉/ et ex ꝯſequēti cōcupiſcibil̓/ dū ita fuerit ꝯfor mis ⁊ ſubdita ꝙ ip̄iꝰ et dei ſit vnū velle et vnū nolle. quod amicicie ꝓprium eſt. ¶ Ui deijs aūt ꝙ iraſcibil̓ ꝑ impatiētiā ꝯturbat̉. et ꝑ ignorātiā ſeducit̉ irrōnalis. Deinceps igit̉ ꝯplebit̉ ſermo ſuꝑ impedimētis hmōi tollēdis/ primū ꝑ patientiā/ alteꝝ ꝑ doctri nā/ vbi nōnulla q̄ ī pͥoribꝰ dici potuerāt/ in ſerent̉. ¶ Monicus. Placet qd̓ dicis. qm̄ ⁊ dictoꝝ recordatōem ſummariā/ ⁊ dicēdo rū lucidū ordinē tradis. ¶ Uolucer. Lo cuturꝰ ergo de ꝯſolatōe ꝑ patiētiā recte mi hi videor id agere ſi de moderamīe zeli in choauero. habet itaqꝫ zelꝰ inter paſſiones vehemētiā multā. Audi ſapientē. Dura ſic̄ infernꝰ emulatio. Prefert inſuꝑ ſibi ſpeciē iuſticie qͦ fit efficacior ad nocēdū dū deui at. Quid enī efficaciꝰ ad nocēdū qͣꝫ famili aris inimicꝰ. et qͣꝫ demoniū meridianū qd̓ in angelū lucis ſe trāſfert? ¶ Porro zelꝰ et ſi Z qn̄qꝫ ſignificat inuidiā. qn̄qꝫ odiū. aliquā do īmitatōem. vtemur h̓ zelo ꝓut eſt deſide riū vehemens/ quo quis incitat̉ ea tollere que rei ſibi dilecte vident̉ aduerſa. Sic hō zelat ꝓ vxore ne mechus abutat̉ ea/ et hinc zelotypa mater pro filia ne violet̉. iuſtus ꝓ domo dei volens ab ea tollere quicqͥd vide rit ſcandalorū. Unde iſtud eſt. Zelus do mus tue comedit me. Cuiꝰ recordati ſunt diſcipuli chriſti/ dū eijceret vēdētes ⁊ emē tes de templo; ſeu domo dei. Zelum hunc vltimū laudauit qͥ dixit nullū eſſe deo acce ptius ſacrificiū qͣꝫ zelū animarū. Uere qui dem ſi cōmitet̉ ipſum beniuolentia/ diſcre tio ⁊ cōſtantia. que tria ſi deſerat aut cōtem nat zelus. recte cōparaueris ip̄m gladio bi cipiti in manu furioſi. igni rurſus et fulmi ni ſine obice ꝑuaganti. Liber tercius CV Primū metrū tercū monocolon choriambicū aſclepiadeū. cur rens cum prſmo carmine Horacij Mece nas atauis edite regibꝰ. Ngēs flāma rapax libera ſi manet i Mox ſup̄ma domꝰ ꝑuolitāſ vorat Quō plꝰ abſqꝫ mō torrida cāduit Eſtas/ fulguribꝰ crebriꝰ emicat Eliſuſqꝫ vapor diſſipat infima Eſt igni ſimilis zelus ⁊ eſtuat Intus cor ſtimulans. quo vehementior Incūbit cohibe/ fac teneat modū. Collidunt in eo ſe pariter duo Affectus/ nimiū ſingulus improbus. Hinc impellit amor. hinc furit odiū. Zelus naͣm quia rem diligit et colit. Ledi non patit̉ ꝓtinus incitus Ira corripit̉/ recta nec inſpicit Odit/ ꝑſequit̉ nec requiem capit. Fingit iuſticiā/ tendit in ardua Supra poſſe ferox frangit̉ et ruit Secum multa trahens que pereūt ſimul. Secūda proſa ter cij ¶ Monicus Onne zelus excuſat̉ o volucer pro n pter intētōem boni finis/ etiā ſi le ſerit vt dum vult tollere ſcandala a domo dei/ ſatagēs ab hoībꝰ vl̓ hereſes cor rigi/ vl̓ ſymoniā abijci. vl̓ tyrānidē ꝯpeſci. none ſuffragat̉ ſibi v̓bū chriſti. Si oculuſ tuus (qͥ eſt intētio) fuerit ſimplex. totū cor pus tuū lucidū erit. ¶ Uolucer. Audiſti chriſtū alibi dicētē. Ecce venit hora ⁊ nūc eſt. vt om̄is qͥ interficit vos arbitret̉ ſe ob ſeqͥum p̄ſtare deo. quis tn̄ dixerit ꝙ hec in tētio reddiderit occiſores martyꝝ abſqꝫ no xa? Quid q̄ſo iudeos magiſ excecauit qͣꝫ ze lus legis antiq̄/ quam putabāt chriſtū ſub uertere velle? De qͥbus apl̓s. Teſtimoniuꝫ ꝑhibeo eis ꝙ zelū habēt ſed nō ẜm ſcientiā Proinde mitos inuenimꝰ ex hereticis etiā hac tēpeſtate qͦs fefellit talis zelꝰ tollēdi ſcā dala a domo dei / ꝑ hanc aut illā p̄dicatōis viā. Hinc hereſes ꝯͣ pͥmatū romane eccl̓ie ꝙ ſine ea ſtat ſalus. ꝯtra dotatōes vniuerſa lis eccl̓ie/ ꝙ ſunt vt venenū effuſū ſuꝑ eaꝫ oīſqꝫ ſymonie officina ꝯͣ p̄latoꝝ ſtatū ſplē didū et amplā familiā ꝙ a ſecularibꝰ eripi pn̄t eis oīa. Contra religioſoꝝ obẜuantiā ꝙ aduerſant̉ libertati legis xp̄i/ et eſtimant queſtū pietatē. Contra omnē generalit̓ p̄fi dentiā ꝙ nullꝰ p̄ſcitꝰ. nullꝰ exiſtēs in pecca to mortali iuſte dn̄at̉/ neqꝫ p̄latus ē. neqꝫ ſa cerdos. qm̄ in charitatꝭ radice fūdat̉ (vt di cūt) titulꝰ p̄ſidentie. et ita de pl̓imis. Dum eī diſplicuerūt mores/ ſuborti ſunt erroreſ. dānatꝰ eſt p̄terea ſtatꝰ qn̄ diſplicēs ī eo cer nebat̉ abuſus. exemplo medici ſtulti d̓ſtru entis ſubiectū dū conat̉ expellere morbū. ¶ Ceterū remīſcarꝭ velim eoꝝ qͥ dies heſter N na diſſeruit ſuꝑ turbatōe iudicij rōis. Ad dit aduena nr̄ exēplū alid̓ ⁊ id plane crebro Exꝑimur ait ſepiꝰ nōnullos qͥ vigilātes lo quunt̉ ſil̓ia ſomniantibꝰ/ nihil pene dicēteſ qd̓ ſibi cohereat. hāc paſſiōem freneſim me dici. vulgꝰ fantaſiā vl̓ reueriā. gallice reſue rie denoīat. cuiꝰ cauſa ē. quia fantaſmatibꝰ reꝝ intꝰ occurſantibꝰ vtunt̉ ꝓ veris rebus ad extra poſitis/ quē dmodū ſomniātes/ p̄ ſertim illi qͦs exercere oꝑa vigilantiuꝫ ꝯꝑ tū eſt. qͥ cū exꝑgefacti fuerint inueniunt ſe deceptos ī aliqͦ ſuo iudicio/ quātūcūqꝫ vi ſi fuerint ī ſomnijs velut ī vigilia ſe geſſiſſe Profecto nō diſſimilit̓ euenit aliqͥbꝰ vehe menter affectis et paſſionatis/ ꝙ ī vigilia ſē ſibꝰ aꝑtꝭ patiūt̉ aliqͥd ſil̓e dormiētibꝰ. Sūt enī cōſopiti et ſoporati vl̓ d̓briati paſſionū radicataꝝ fumoſitatibꝰ. qͥ licꝫ eo tūc ſibi vi deant̉ ſapiētes et virtuoſi vt vel liberales vel magnanimi vl̓ hūiles vl̓ valde zelātes rēpublicā. verūtn̄ ceſſantibꝰ hmōi paſſiōi bus/ intuent̉ ī vigilia v̓tutis et ꝟitatis ſe qͣ ſi ſomniaſſe et in aliqͦ ſemetip̄os notabilit̉ fefelliſſe. Nempe qͥbꝰ erat ex aliqͣ ꝑte ſopi tū rōis iudiciū adeo ꝙ nullis clamoribus ex aduerſo mouentibꝰ poſſent aut vellēt ex pergiſci nec ſuadentibꝰ obedire. Cur itaꝫ ni ſi ꝙ ſimulacra virtutū intus fabricata pro veris virtutibꝰ amplexant̉ in ſomnio vani tatis. vbi mentit̉ iniqͥtas ſibi/ dicens zeluꝫ eſſe qui furor eſt. iuſticiā que crudelitas ē. correctōnem que diffamatio eſt. prudentiā que calliditas eſt. et ita de ceteris. Sic ira. ſic inuidia. ſic odiū. ſic amor in excellentia iudiciū ratōnis offuſcāt; cōſopiunt et exce cant qͣꝫdiu durauerint. Durant vero qͣndo qꝫ plꝰ quādoqꝫ minus ꝓ varijs hominuꝫ moribus/ ꝓ cōſuetudīe/ pro cōplexiōe. pro occaſionibus datis aut acceptis. Odiunt ⁊ refugiūt qͥ hac ſpirituali freneſi laborāt rep̄hendi ſicut lethargicꝰ expergiſci. ſꝑnūt aliorū conſilia. nempe qͥ plus alijs ſapere ſaltē in hac ſua re acutiuſqꝫ circūſpicere dif M De cōſolatione theologie finitū apud ſe retinēt. Eos p̄terea qͥ ſe non ſequunt̉ culpant/ vel de negligenti torpore circa ea q̄ dei q̄ reipublice ſunt. aut de diſſi mulatōe vl̓ inordīato timore crimināt̉ ⁊ ri dent. Currūt tāqͣꝫ aſinꝰ indomitꝰ ī oē p̄cipi tiū relinq̄nte eoſ ī manu ꝯſilij ſui deo irato qͥ ſuꝑbis reſiſtit. ¶ Monicus Noui tales aliqn̄ qͣles erāt opinor ſymeon ⁊ leui/ qͦruꝫ a pr̄e maledictꝰ furor/ qꝛ ꝑtinax. ⁊ indigna tio qꝛ dura. eo ꝙ ſint vaſa iniqͥtatꝭ bellātia. ¶ Sꝫ qͦ pacto veri zeli cognitio p̄ſtabit̉ au O dire deſidero. ¶ Uolucer. Ueꝝ zelū eleua te ꝓpͥeqꝫ deſcpͥſit qͥ dixit illū comedit zelus domꝰ dei qͥ ſcādala q̨̄ videt ī eccl̓ia tollere vult ſi p̄t. ſi nō p̄t tolerat et gemit. vulgata ꝟo regula hꝫ. illd̓ poſſumꝰ qd̓ de iure poſſu mus vbi nouerimꝰ pl̓imū intereſſe ī eo qui zelat ſi fūgit̉ unctoritate iudiciaria. aut ſi ca ret illa. vtrobiqꝫ tn̄ obẜuāda lex illa. Iuſte qd̓ iuſtū ē exeq̄rꝭ. ¶ Monicꝰ Uellē ſeꝑa tus ſuꝑ his ſermo fieret. ⁊ pͥmo de zelo fun gētiū publica ptāte. ¶ Uolucer. Fiat ita ⁊ qͦt inſidijs expoſitꝰ ē iſte zelꝰ acciꝑe. Inſi diat̉ impotētia ꝓpt̓ quā iubet ſapiēs. No li velle fieri iudex niſi v̓tute valeas erūpere iniqͥtates. Iudex itaqꝫ qͥd alid̓ agit ꝓferēs ſentētiā cuiꝰ executōis nō habꝫ facultatem niſi iuſticiā exponere vel cōtēptui vl̓ diſcri mini? ¶ Inſidiat̉ ignorātia eoꝝ q̄ ſtatꝰ reqͥ rit eſſe cognoſcēda hoc in p̄latis pl̓imis re ſpectu legis euāgelice. hͦ ī ſeculi iudicibus qͦ ad ciuiles ꝯſtitutōes inuenimꝰ qͣles eſſe dānabiles mechanici mōſtrāt. inter qͦs nō recipit̉ niſi qͥ in arte ſua peritus ē. Turbat etiā ī aliqͥbꝰ lr̄atis hūc zelū defectꝰ experiē tie. q̄ circūſpicere facit oīa vt tādē eligat̉ ne dū id qd̓ de ſe licꝫ. ſed qd̓ expedit id ē quod expedite fit. attenta circumſtātiaꝝ qͣlitate. ¶ Turbat alios incōſtātia ꝓſecutiōis eorū q̄ bn̄ p̄cōſiliata/ cōcluſa/ inceptaqꝫ ſunt/ qͦs vl̓ ira ſuboriēs/ vl̓ hūanꝰ timor infortuni ꝯtra ſe vl̓ affines deijcit a cathedra iudicij ¶ Quocōtra ꝑtinaciꝰ obfirmāt̉ alij ī male p̄cōſiliatis et ceptis/ fatuo qͦdā pudore vi cti/ ne vinci videant̉/ exēplo militū qͦs ī cer tā vltro mortē vicioſus fuge pudor impel lit. ¶ Quid exiſtimes p̄terea de ꝯſiliarijs mē dacibꝰ ⁊ corruptis. a qͦꝝ ſeductōe vix aliqͥſ in potētatu ꝯſtitutꝰ ſecurꝰ eſt. Quid de no tarijs et ꝓmotoribꝰ. Sed regerit̉ culpa in eos qͥ tales eligūt nec corrigūt. qͥ ſola inſuꝑ ſibi placētia dici volūt. qͣliſ erat achab. Ue rū eſt qͥppe illd̓ ſapientis. Prīceps qͥ liben ter audit verba mendacij/ oēs mīſtros ha bet impios. ¶ Efficaciſſimū inſuꝑ corrup tiuū zeli boni ⁊ debiti notat ſcriptura cum exꝑientia eſſe muneꝝ receptōem a manu lī gua vl̓ obſequio. vnde ſeqͥt̉ acceptio ꝑſona rū/ ſil̓i ꝓ reatu damnās vnū abſoluēs alte rū/ que oīa ꝓhibuiſſe legit̉ cognatꝰ moyſi. dum eidē optime policie formā deſcriberet ¶ Sunt qͥ ſe ſufficiēter exiſtimāt rēpublicā regere ſi ꝯſtitutōnū onera multiplicauerīt Si ſentētias penales vt excōicatōnes ful minauerīt. maneāt aūt ip̄i negligētes/ ſimi les facti pedagogis reprobis qͥ negligētiā ſuā et ignauiā purgare ſe putāt/ ſi puerꝭ ſu is ꝯminatōnes crebras indixerint. ſi v̓beri bus eoſdē affecerint. ¶ Inuenies alios ſuiſ ita ꝯſtitutōibꝰ poſitiuis inherētes vt nullā epikeie v̓tutē admittere velīt/ ſciāt aut poſ ſint/ apud qͦs ſummū ius ſepe ſūma iniu ſticia fit. ¶ Alij paſſim hac epikeie vl̓ eqͥta tis regl̓a ſic abutunt̉ ꝙ nihil in legibꝰ/ nihil in cōſtitutōnibꝰ ⁊ regul̓ ſuis manet ſtabile. cū tn̄ p̄cipuū cuiuſlibꝫ policie/ etiā in mo naſterijs regimen/ ex ratōnabili legum ſu arū ſtabilitate reſultet. ¶ Ampliꝰ quid de ꝑ uerſis ſcandaloſiſqꝫ moribꝰ cenſendū eſt ex quibꝰ redditur cōtemptibilis tā vita qͣꝫ au ctoritas regitiua. vnde cōſequenter inobe dientia ſubditorū ꝓuenit iuſte prorſus. vt in eo domini puniant̉ in quo delinquunt. Adam in exemplo eſt. cui in deuꝫ peccanti facta ſunt oīa prius ſubdita rebellia ſimul ⁊ aduerſa. ita etiā vt caro ꝓpria. ¶ Quid ꝙ aliquādo peccata ſubditoꝝ redūdant in p̄ ſidentes? nec mirū/ dū cōſortes ſunt ī mali cia cōmittendo vl̓ omittendo. Sicut hely legimꝰ ad filios. Illud v̓o magis ſtupen dum. exempli gratia in moyſe/ qui rector ꝟ tuoſiſſimus extitit cuiꝰ hec verba ſūt. Nec miranda ait indignatio in populū cū mi hi qͦꝫ iratus dn̄s ꝓpter vos dixit. Nec tu ī gredieris illuc (nō dubiū) in terrā ꝓmiſſio nis. ¶ Monicus. Durus eſt hic ſermo ꝓ P regentibus o volucer. ¶ Uolucer. Durui fateor adeo ꝙ beatos p̄dicare compellor il los qui ſolitudine ſua cōtenti ſunt. qͣles pa pa Gregorius ſuſpirauit. habentes hanc a deo gratiā ꝙ abſoluti ſunt a vinculis pub lici regiminis. ¶ Preconiū itaqꝫ ſuū cana mus placet. Secundū metrum tercij dactilicuꝫ archilochiū tetrametꝝ. vt Liber tercius LV illud nonū qͣrti de ꝯſolatōe ph̓ie. Puro cīa rū lumine phebum. Onacha clauſtri vita recludens Semet ſeptis/ mortua mundo m Cuius regimen ferre recuſat/ Pompaſqꝫ ſuas deſerit omnes/ Animum ſuperans/ imperioſa Regnat. celle condit̉ antro Regio fit ei manſio celi Nil ſibi vane gloria laudis/ Nil fallacis gratia fame Garrula palpans. lubrica nec ſpes Complacet/ horret ferre tumultus Trepidoſqꝫ metus anxia vota Qualia medijs vrbibꝰ errant. Nanqꝫ aſſiduis turbine vaſto Cedit̉ curis publica vita. Que p̄ſumit debilis in ſe Homines ꝓprio ponere dorſo Quorum nugas/ crimina/ fraudes/ Lites rabidas vulnera/ mortes Anxia portat. calculus arta Dandus ſuꝑeſt cum ratōne Quid tantis iuuat vltro periclis Subdere vitā mox perituram Scrupuloſqꝫ pati iugiter acres/ Intro vermem cor lacerantem? Ludicra vanaqꝫ quanta recurſant Quot crudelia/ turpia/ feda Haurit ſenſus diſcolus/ extra. Unde cor vrit zelus amarus Uel dolor aſper. dira vel ira. Siue libido ſordibus opplens Nonne feneſtras claudere mortis Preſtat. et vti ſenſibus imis Celica cernere mente pudica Quam nō turbat ſeua remordens Extera populi cura recepta. Fera mors ſibi fit ianua vite Sua ſpes ieſus eſt. viuit in illo. De ſanctorum quos coluiſſe Meminit/ meritis et p̄ce fidit. Proſa tercia tercii C libri. ¶ Monicus Ide volucer ne dū clauſtralē vitā extollis ſis iniurioſus reipublice/ que ꝑiret vtiqꝫ ſine rectoribꝰ. Sed neqꝫ caret iſta vita ſuis ꝑicul̓ ſuiſqꝫ tēpta tōibus; tāto maioribꝰ qͣnto colluctatio cre brior aduerſuſ pͥncipes tenebraꝝ mūdi hu ius habēda ſibi eſt/ et plꝰ qͣꝫ hūana. Deni qꝫ ſcit dānatōeꝫ ſerui pigri qͥ talētū ſibi cre ditū abſcondit in ſudario. ponitqꝫ lucernā ſub modio. nā ſapīa abſcōdita/ ⁊ theſaurꝰ ī uiſus/ q̄ vtilitas ī vtriſqꝫ? Mādauit qͦꝫ de us vnicuiqꝫ d̓ ꝓxīo ſuo quē ꝑeuntē qͥ n̄ ſal uat/ dū p̄t/ occidit. ¶ Uolucer. Hic eſt cre de mihi laq̄us magnus quo ſolet zelꝰ īpro bus ſeducere pl̓imos vt ambulēt ī magniſ ⁊ alienis a ſe. nō ẜm ſcīam. magna qͥppe ſi bi videt̉ oīs p̄ſumptio. Qua ſuꝑ re ml̓tuꝫ diuqꝫ nr̄ aduena ſecū q̄ſiuit/ theologiamqꝫ ꝯſuluit. ¶ Monicus. Iō audire cupio ꝙͣ lit̓ hec zeli deceptio ꝯgnoſcēda/ declināda qꝫ ſit ab ill̓ qͦs nondū admīſtratio publica ligatos detinuit. īmo ⁊ qͦs habꝫ religio/ ne mūdꝰ eoſꝑ hāc ſeductōꝫ reſorbeat/ qͣleſ īuē ti ſunt aliqͥ eo dānabiliores qͦ pͥmā fidē ir ritā fecerūt. Patiūt̉ alij nō pauci noxias in qͥetudīes ſūmurmurātes ꝙ dona ſua neq̄ unt ī alioſtrāſfūdero docēdo/ ꝯſulēdo/ mo nēdo/ dirigēdo/ iuxta datā ſibi ſcīam. mole ſte ferētes ociū ſuū. qͣſi dicerēt. vt qͥd ꝑditō hec. qꝛ nō habēt qͥ doceat eos iter rectu. qͥs ꝯſtituat me doctorem ſuꝑ eos vl̓ ad eos? ¶ Uolucer. Eſt vt dicꝭ ī qͥbuſdā/ qͥ vtinā docerēt ſe pͥmitus ad ſob̓etatē ſaꝑe/ qͥ alio rū fieri doctores tāta auiditate deſiderant; vt ꝯgͦſcerēt qͣ rōe zelꝰ ſuꝰ moderādꝰ ē. et qͥbꝰ termīs coercēdꝰ. ¶ Monicꝰ. Expedit ne qͣſdā ſuꝑ hac re dari regulas breues et ſoli das. ¶ Uolucer Expedit accipe et ī pͥmiſ R certū habeto ꝙ ptāte regitiuā ī eccl̓iaſtica hierarchia ſi ſuꝑior nō imponit ⁊ iubet eā nemo laudabil̓r et tute ſuſcipit vel exercet. Tal̓ nimirū ſe gl̓ificat et ingerit nō vocat̉ a deo tāqͣꝫ aaron. Primūqꝫ locū veni ēſ ad nuptias īpudēter anticipat/ deſcēſurꝰ cum rubore. auditurꝰ etiā. qͥs te ꝯſtituit iudicē ſuꝑ nos? Itaqꝫ ſarcinā hāc ſinēo īponit di cit Augꝰ. vacādū ē ocio ꝯqͥrēde ꝟitatꝭ. ad de. vl̓ ſtudio ꝓpͥe ſalutis. Neqꝫ eī deꝰ indi get auxilio nr̄o ꝓ ſalute alioꝝ vt ſecū labo remꝰ nō vocati. ¶ Ampliꝰ ptātē regitiuā nͣͣ ꝯſeqͥt̉ aliqͥs ex ſolo titulo ſcīe vl̓ eruditiōis vl̓ charitatiſ. īmo nec ex ꝑceptōe licētie ma giſtral̓ ī theologica facultate/ q̄ licātia n̄ ob ligat ſe ſuſcipiētē ſꝫ idoneitatē eiꝰ mōſtrat. ¶ Proinde ptātē hāc regitiuā/ ſi ſuꝑior legi timꝰ (ſit deꝰ. ſit hō) iubet ⁊ imponit/ oꝑtꝫ re ciꝑe. qn̄ poſt auditas recuſatōis cauſas/ vt ī moyſe fuit ⁊ hieremia/ ſuꝑior ꝑſtat in ſnīa Refutantē eī qͥd excuſaret ab inobediētia/ niſi ꝓpriū forte iudiciū quo ſibi videt̉ indi gnus tali miſſione. Sꝫ ſuperiori ſubijcere De cōſolatione theologie conuenit/ nedū proprie voluntatis affectū ſed etiā intellectꝰ ſui iudiciū. Alioqͥn puſi lanimitas iſta ſpecie hūilitatis ſe pallians arrogantia dicēda ē/ eo ꝑiculoſior qͦ ſibi vi det̉ hūilior. et qͦ ſenſum ſuū p̄ferre nō dubi tat ſenſui iudicioqꝫ ſuꝑiorū. Subinde po teſtatē regitiuā p̄t aliqn̄ vel petere vl̓ appe tere hō ſibi bn̄ cōſcius ꝙ nō p̄eſſe ſꝫ ꝓdeſſe vult ſcit et p̄t tm̄ modo caueat ne mētiatur vt ſepe fit iniqͥtas ſibi. Arbitror hͦ intēde bat apl̓us. Qui ep̄atū inquit deſiderat bo nū opus deſiderat. Sed vt iniqͥtatē abijce ret ſubiūxit. Oꝑtet aūt ep̄m eſſe ſine crimi ne ⁊c̄. Sic yſaias dn̄o q̄renti quē mitteret rn̄dit. Ecce ego mitto me. veꝝ ſe iā ardenti calculo purgatū cognouerat. Poterat hec ptās tutiꝰ appeti/ qn̄ priores ad martyriuꝫ qͥ p̄ſidebāt ip̄i trahebant̉. Hodie v̓o ſuſpe cta nimis hec appetitōe gignat eā nō zelus aīaꝝ ſꝫ vl̓ p̄ſūptio vl̓ īaniſ gl̓ia. vl̓ ābitio l̓ īertia q̄rēs ī ocio laute viuere. vl̓ cupiditas ditare q̄rēs carnē et ſanguinē. aut demū in exꝑientia ptātis huiꝰ regitiue/ dās audac am de viribꝰ ꝓprijs. ſibiqꝫ blādiens ꝙ effi caciꝰ ceteris euelleret/ ꝙ deſtrueret/ ꝑderet ⁊ diſſiparet/ ⁊ edificaret et plātaret. Exꝑtꝰ ꝟo longe videbit aliter ⁊ metuet. videbit ꝙ ꝑuerſi difficile corrigunt̉. et ſtultoꝝ infini tus eſt nūerꝰ. videbit oꝑa dei ꝙ nemo poſ ſit corrigere quē ille deſpexerit. Uidebit ꝙ de p̄meditatis ſecū et dictis tūc faciā hoc/ tūc faciā illud. fiet poſtmodū neqꝫ hoc ne qꝫ illd̓. Uidebit ſe lōge fieri et ꝯfundi ab ex pectatōe ſua. ⁊ velut a torrēte rapido alior ſum/ ac reatꝰ erat/ trahi. Anīaduertet deni qꝫ aliqn̄ facilius eſſe ſpeculantē in cella vel ſtudio deſcribere ſibi pulcrū boni regimīs moduꝫ in republica/ qͣꝫ exeq̄ndo pͣcticare. S ¶ Monicus. Quid de homībꝰ cēſes no ſtre etatis querētibꝰ expectatōes ad bn̄ficia qͥbꝰ annexā eſt alioꝝ cura. Pro qͥbꝰ vl̓ adi piſcēdis vl̓ retinēdis ſe litibꝰ inuoluūt/ ſū ptibuſqꝫ cōſumunt. ¶ Uolucer. Uiderīt ip̄i qͣlis ſua ſit intentio. ⁊ quē ſibi finē pͥnci palit̓ cōſtituūt. Poteſt itaqꝫ fieri vt idone us aliqͥs ſeruire deo ī regimīe publico que rat illud intēdens ex ꝯſeq̄nti ⁊ tāqͣꝫ ſecūda rie ſuſtentatōem vite ꝓpͥe ſufficientē habe re. quatinꝰ abſqꝫ mēdicitate vl̓ impropor cionato ſibi labore ſeruiat in hoc ſtatu libe riori qͥete deo. Nec eſt leuiter hoc imputan dū ſymoniace pͣuitati. Sic nec dū freq̄n tant̉ in eccl̓ijs hore canonice ad recipiēdū diſtributōnes quotidianas et ſolitas. Aut dū vicariꝰ deſeruit vni cure ſuſcipiēs inde ſtipendiū. Dignus eſt oꝑariꝰ mercede ⁊ ci bo ſuo. Dicā ampliꝰ. Si ꝓfitet̉ aliqͥs vitā clauſtralē rōnabiliter/ intēdens illic ſuffici enter ſuſtētari. alioqͥn nō intraturꝰ/ neqꝫ tn̄ ſymoniacꝰ eſt dū intētio pͥncipal̓ eſt ſeruire deo/ et ſuſtētatio vite eſt ad illū finē ⁊ ſub il lo. vbi aūt vnū ꝓpter aliud; iā nō duo ſed vnū ſunt. ¶ Monicꝰ. Appares loqͥ fauo rabiliter in excuſatōem ſymonie/ quā tanta ſeueritate decreta dānant. quā ampliare ita nitunt̉ aliqͥ ꝙ pene nihil apd̓ eccl̓iaſticos ī ueniret̉ (ſi verū ſentirē) a ſymonia non infe ctū. Sed hͦ interim omiſſo cū multiſ q̄ ma gis ſcholaſtice tractāda ſunt. ꝑfice qd̓ cepi ſti de zeli moderatōe ꝑ patiētia reſpectu fra terne correctōis. ¶ Uolucer Correctō fra terna cū ſit opꝰ elemoſyne ſpūalis datū ſub affirmatiuo p̄cepto. Si peccauerit ī te fra ter tuus ⁊cͣ. Semꝑ qͥdem obligat ſꝫ nō ꝓ ſemꝑ. ¶ Omittēda qͥppe eſt dū ꝓbabiliter apparet ꝙ fieret vl̓ fruſtra/ vl̓ in deteriora tōem corrigendi. Hoc aūt ꝓbabilit̓ eſtima tur de peccātibꝰ ex malicia ⁊ ꝯſuetudīe per uerſa. nō ex ignorātia. Secꝰ in correctōne iudiciaria. vbi p̄t ꝯtēni ſcādalū illiꝰ qͥ puni ri debꝫ. qꝛ fit ꝓ ſalute nedū illiꝰ ſed totius reipublice. ⁊ vt punitio ſcelerꝭ cedat alijs ī exemplū. ¶ Poteſt inſuꝑ hec omitti corre ctio dū ꝓbabilit̓ apparet ꝙ peccāſ alio mō ꝑ ſe vl̓ ꝑ alteꝝ corriget̉. Sic enī famelicus nō eſt de neceſſitate paſcēdꝰ a petro etiā di uite/ ſi veriſimiliter īmineat modꝰ ꝙ ſuſten tatꝰ ꝑ ſe vl̓ alium nō ꝑibit. Qua ſuꝑ re nēo debet ſibi fabricare leuiter ſcrupulos tanqͣꝫ de neceſſitate p̄cepti. ſicut nec ī alijs pluri mis. que vel p̄tergredi vel agi pn̄t infra ter minos diuīe iuſſiōiſ. ¶ Attento p̄terea ꝙ te merariū freq̄nter eſſet et vſurpatū iudiciuꝫ corrigere fr̄em qͣſi crimīaliter oꝑanteꝫ/ vbi p̄t occurrere multiplex excuſatōis locꝰ. vel ratōe fragilitatis ꝓprie. vt in pueris et pu ellis et ruſticanis. vel qꝛ doctrinis ⁊ v̓tuti bus aliūde pollēt. a qͥbꝰ eos declīare nec ſe corrigere nō eſt leuit̓ p̄ſumēdū ¶ Rurſuſ at tēdere debꝫ iſta correctio ne p̄tergrediat̉ vl latenus ordinē hierarchicū qͦ inferiores re duci habēt ad deū ꝑ ſuꝑiores etiā vbi vide tur in ſuꝑioribꝰ vl̓ inertia vl̓ lata culpa/ nō inde publicā poteſtatē vſurpet aliqͥs. neqꝫ in p̄dicatōe/ neqꝫ in ſacramentoꝝ mīſtratō ne. neqꝫ in ſuꝑioꝝ coram ſubditis ſatirica Liber tercius LV rep̄henſione/ qͣ nō edificationē morū ſed in dignatōem cauſat ⁊ ꝯtemptū ¶ Eſt aūt ſpe cialiꝰ aliqͥd obẜuandum circa eos qͦꝝ cō feſſiōes audiunt̉ vt extra neqꝫ publice neqꝫ priuate arguant̉ inde. īmo neqꝫ laudent̉ ne aꝑiat̉ via ſuſpecte reuelatiōis in vituꝑato. vl̓ fictōis aut inanis gloriatōis ī laudato. vl̓ diffamatōis ꝑ indirectū in cōfitentibuſ nō laudatis. ¶ Monicus. Difficile certe iugū ꝓ p̄ſidentibꝰ in vtroqꝫ foro. qꝛ ſic obli gant̉ corrigere. ſic ſe gerere qͣſi penitus ī cō T feſſiōe nil audiſſent. ¶ Sed ad vlteriora ꝑ gens dic qͣli moderatōe ſit exercēda tal̓ cor rectio. ¶ Uolucer. Utiqꝫ nō cū imꝑio. nō cū auſteritate. ⁊ mīme cū ꝯtumelia vl̓ im properio. Mendax enī in ore ꝯtumelioſi correctio. Sit exēplo Pauli/ cū om̄i hūi litate lachrymis et māſuetudīe. Neqꝫ for midandū eſt hic ne nimia ẜuet̉ humilitas/ vbi nulla eſt q̄ frāgi timeat̉ regēdi auctori tas. Quid ꝙ in multꝭ diſſimulāda ſūt pec cata vl̓ iunioꝝ; ne ꝑdāt v̓ecundiā/ vel ſenio rū ne peſſiment̉ ꝑ impatiētiāꝫ increpādi n̄ ſunt/ p̄ſertim ī publico ſed nec eis delirāti bus eſt plauſibilit̓ aſſentiendū. Modeſtū ſilentiū cū facie ſubtriſti ſatis erit ꝓ ſua cor rectōe. et nr̄a ne peccemꝰ cautōe. Porro ſi pctā talia ſint q̄ doctrinā xp̄iane religionis inficiāt publice cū ſcādalo puſilloꝝ/ filen tiū ſoluendū ē. et tota lib̓tate ꝯͣdicēduꝫ. aut ꝓtinus ad ſuꝑiorē deferendū. Qd̓ ſi ꝯꝑtuꝫ ſit in ſuꝑioribꝰ ⁊ inferioribꝰ tantā ſuccreuiſ ſe ꝑniciē/ etiā in his que fidei ſunt/ propter depuationē intellectus ex inordīato timo re cuiuſqͣꝫ potētioris errātis/ alioſqꝫ trahē tis; hoſ violētia/ iſtos fauoribꝰ. adeo ꝙ nec periti ſanū ꝯſiliū nec iudiceſ rectū iudiciū libere dabūt. diſſimulabūt potiꝰ/ aut in ꝟi tatis ſubuerſionē impudēter ibūt. hͦ caſu ſi defenſio catholice ꝟitatis exponēda ſit in publico ꝑ ꝑſonas pͥuatas videt̉ ambiguū. qm̄ vno loco iubet dn̄s. Eſto fidel̓ vſqꝫ ad mortē. et laudat̉ qͥ ꝓ lege dei ſui certauit vſ qꝫ ad mortē. Et a v̓bis impioꝝ nō timuit exēplo Ioh̓is bap. Alio loco vox xp̄i ē. No lite ſanctū dare canibꝰ. neqꝫ ꝓijciatꝭ marga ritas ante porcos. Cuiꝰ rō cōtinuo ſubiū cta eſt. ne dans laceret̉ ⁊ v̓bū dei cōculcet̉. ¶ Monicꝰ. Quaꝫ vereor o volucer/ ne tan gat hec cōſideratio ꝑegrinū noſtꝝ ſua ꝓſe cutōe ī cauſa fidei nuc coram ordīario iudi ce. nūc in p̄ſentia ſacri ꝯcilij. nā quid inde ꝓuenerit audis. quid dicit̉. qͥd agit̉. ¶ Uo cer Nolo fiat tibi modo rn̄ſio. latiorē hac in re iteꝝ ẜmonē habiturꝰ ſeorſuꝫ. Etenim qͣ fronte de ſacro cōcilio ſuſpitōem de pͥnci piorū moraliū ꝟitate dubitatōem/ de ꝓceſ ſu iudiciario offenſiōem cōcepiſſet. ¶ Sed accipito ꝯpēdioſum in p̄miſſis documen tū abſolutos a publicis reſpiciēs. Tercium metrū ter cij monocolon anapeſticū partheniacū di metrū catalecticū. currit cū metro qͥnto ſe cūdi de ꝯſolatōe ph̓ie. Felix nimiū. Ua ſorte vocat deus/ hanc tu Contentus agas. nec hianti Zeles animo noua vota. Que ſunt aliena relinque. Tractent quibus eſt data cura Non te nocuis p̄me gratis Sis ſufficiens tibi queſo. 4 Nec te coquat alterius ſors. In ſe retinet ſtatus omnis Quicqͣꝫ miſerū graue durū. Quod ſcire ſtatus nequit alter. Experta feres leuiore Notaqꝫ magis ope fiſus. Febrem patiens modo dextrum Mutat latus hūc/ modo leuum; Nunc ventre cubat/ modo dorſo. Hinc pace caret. quia ſecum Fert intro malū/ ſuus omnis Idcirco locus grauis angit. Se corrigat et paret intra Pacem ſibi. detqꝫ qͥetem. Qua nō aliter potietur Gratum referas domino cor Qui dona dedit ſat abunde Utaris eis ſine culpa. Sic proderis omnibus apte. Proſa quarta libri tercij ¶ Monicus Ua ratōe fiet o volucer vt ſolitariꝰ U oībꝰ ꝓficiat? ¶ Uolucer. Nimiꝝ bn̄ viuēdo. An ignoraſ ꝙ om̄e pec catū offendit nedū deū ſꝫ omnē īperio ſuo ſubditā creaturam? q̄ idcirco armat̉ ⁊ pu gnat ꝯͣ inſenſatos. Nocet p̄terea nedū pec canti ſꝫ toti hominū ꝯmūitati que eſt velut vnū corpus tāqͣꝫ acies ordīata/ cuiꝰ nō p̄t ſine leſiua debilitatiōe quantulacūqꝫ pars vl̓ mortificari vel eripi/ qualit̓ fit ex pecca to cuiuſcūqꝫ. Hinc ꝑpende virtutem vniꝰ cc De conſolatōne theologie multo magꝭ om̄ibꝰ ꝓficere. vn̄ ſumpſit or tū pſalmiſte v̓bū. Particeps ego ſum oīm timētiū te et cuſtodiētiū mādata tua ¶ Uiſ inſuꝑ ſcire qͣntū ſegregatus ⁊ orās ſit vtil̓. moyſen orātem ī monte dū pugnaret iſrael inſpicito. Deniqꝫ qͥs neſciat vicia efficaciꝰ orōe qͣꝫ ꝑ orōem vinci? Solitariꝰ ꝟ̓o libe rius orat qͣꝫ occupatꝰ. Tolle orōeſ timētiū deū. qͥd ꝓderit obſecro labor fatigantiū ſe. vel p̄dicādo/ vl̓ monēdo. vl̓ corrigēdo. qn̄ medicos etiā monet ſapiēs orare vt opera dirigat ſua deꝰ? Penſet gͦ ſolitariꝰ qͣntū pōt corrigere delinq̄ntes abſens ⁊ tacens ſi bn̄ vixerit et orauerit. taliter enī et nō aliter ſi bi datū eſt tollere ſcādala ab eccīa ſi crebro ingemuerit iuxta viſionē ezechicl̓ de habē tibus ſignū thau ī frontibꝰ ſuiſ. ¶ Pēſet qͣn tū difficultatis habꝫ exterior correctio. qͣn tū ſollicite turbatōis. puto gaudebit elige re partē marie ſedentis. nō marthe mīſtrā tis deſeret q̄r elā ꝯuerſe ad marthā/ ꝙ nō ſol licitū. nō turbatū erga pl̓ima reliqͣrit eū ie ſus. ¶ Itaqꝫ ſi corpꝰ ꝓpriū et vnicū vix ali qͥs ſufficit obediēs reddere ſuo ſpūi qͦtidia nis increpatōibꝰ/ ꝯtinue monēs illd̓ et ca ſtigās qͥd cenſendū putas de tot corꝑibꝰ. tot capitibꝰ. tot ſpiritibꝰ alienis; nec cōiun ctis? Sperat aliqͥs ſe correctuꝝ hos ⁊ illo verbo ſuo. dicat ſibi pͥmitus. ſeqꝫ corrigat ſi valet. ⁊ dū nō poterit hūiliꝰ ſapiat. Hec ſi recogitauerit acrit̉ ſecū ſolitariꝰ/ gr̄as a get deo ꝙ n̄ impoſuit hoīes ſuꝑ caput ſuū. miſerebit̉qꝫ ꝯſtitutis in publica ptāte. non indignabit̉. nō emulabit̉. Attēdet qͥd dn̄s ad Iob dixerit. Si habes brachiū ſic̄ deꝰ. ⁊ ſi voce ſil̓i ſonas diſꝑge ſuꝑbos in furo re tuo et reſpiciēs omnē arrogantē hūilia. vbi docet aꝑte opꝰ hoc ſoliꝰ dei eſſe. Hinc ꝑ pſalmiſtā iubet. Neqꝫ zclauerꝭ faciēteſ in īqͥtatē. Quia nec imitādi ſūt tales nec ſpre to diuinitꝰ īſtituto ordīe corripiēdi ¶ Que ris exercere zeluꝫ ꝯtra pctōres. q̄ris eos de tra ꝑdere/ dabo tibi antidotū ſine v̓borum ſtrepitu. ſine virga. ſine carcere. ſine flagell̓ aut vulnere. ſine tuo ꝑiculo. Bn̄ viue tibi. et ꝓ alijs orās; ip̄os tolera ⁊ geme; nihil ali ud tibi cōceſſuꝫ ē. Sed inde gaudeas qm̄ alleuiatꝰ gͣui faſce. cur aliene miſceberis ri xe; cur alienū iudicabis ſeruū; cur talento vis vti in nō tibi ꝯceſſos vſus qd̓ palā eſt abuti? Memineris illius qͥ pecunias alijs partiēdas reciꝑe noluit/ cauēs ſibi tā ab ī ani gl̓ia. qͣꝫ a ꝑicl̓o diſtributiōis. vt fit iniq̄ ab ingratitudīe ⁊ remurmuratōe recipien tiū et nō recipiētiū. ab ſui ocij deniqꝫ detri mento. ¶ Monicꝰ. Suades ſalubriter X patiētiā ī zeli moderatōe ſuſcipiēdā vn̄ cō ſurgit conſolatoria qͥes multa. p̄ſertim his qͦs ſuſceptū nō ligat officiū. Adderes vel lem aliqͣ ſuꝑ eadē patiētie v̓tute. Et ī pͥmiſ. cur dictū ē. patiētia aūt opꝰ ꝑfectum habꝫ ¶ Uolucer. Scis ꝑfectōeꝫ hoīs in dei di lectiōe ſuꝑ oīa et ꝓpter ſe/ ꝯſtitui. Iō finis legis dilectio. Porro qͥs neſciat verā dile ctionē non in ꝓſperis ſed aduerſis inſpici. Aduerſitas nepe ſola ꝓbatrix ē ſi qͥs in pro ſꝑitate verꝰ amator ſit. Uenit ad te deꝰ cuꝫ auro ⁊ argēto. cū ſanitate. cū honorificētia. cū qͥete a tēptationibꝰ intꝰ ⁊ foris/ recipis eū. laudas. gͣtias agis. dubiū mihi ē ſi mu nera dei; nō deū diligis. Itaqꝫ qͥ deum vel amat vel in eo ſperat ꝓ cōmodo tꝑali; tolle cōmodū/ deſꝑabit ⁊ oderit. venit deꝰ inco mitatꝰ his oībꝰ. ſꝫ cū pauꝑie. egritudīe. tri bulatōe. ſi ꝑſtaſ ī amore. ſi ī gr̄aꝝ actōe/ mō opus amicicie ꝑfectū oſtēdis ad deū quā do nec dolore nec inopia p̄ſſus diſcedis ab eiꝰ amore. Neqꝫ enī dolere viciū ē. ſed pro pter dolorē nihil vicioſuꝫ ꝯmittere laus eſt egregia. ¶ Sūt apud ph̓iaꝫ ve ſplēdideqꝫ ſuaſiōes ad patiētiā hec vult animū redde re ſui cōpotem liberūqꝫ. vicia reprobat. lau datqꝫ virtutes. on̄dit om̄e peccatū facienti penā eſſe. oīs aūt virtꝰ magnū ſui p̄miū eſt Addit malos eſſe impotentes nec adipiſci qd̓ cupiūt. Boni ꝟ̓o deſideriorū ſuoꝝ qͥbꝰ appetūt ſummū bonū ꝯpotes ſunt. Nam ꝑticipatōne diuītatꝭ dij fiūt. Docet rurſus fortunā omnē bonā eſſe. et ꝙ ſepe plus ad uerſa qͣꝫ ꝓſꝑa ꝓdeſt. Deniqꝫ nulla p̄t ī iſtis inferioribꝰ mutabilibꝰ ⁊ caducis bonis at qꝫ fortuitis inueniri vl̓ hauriri felicitas q̄ ſufficiētiā; que potētiā; q̄ reuerētiā/ celebri tatē; leticiā ſtabiliter veras donet. ¶ Speci oſa qͥdē ſunt iſta (ait Boetiꝰ) ad ph̓iam. tū tm̄ cū audiunt̉ oblectāt. ſed miſeris maloꝝ altior ſenſus ē Oſtēdenda fuit ꝑ theologiā altior felicitas. quā petere; et infelicitas oī nō peſſima. quā refugere deberemꝰ. in cuiꝰ reſpectu p̄ſentē mortē nō eſſe timēdā aſtru eret. Nolite timere ait eos qui corpus occi dunt. ſed eum qui pōt animā et corpꝰ mitte re in gehennā ignis. ¶ Cū enim triplex ſit malorū pena. quedā cōtracta. quedā infli cta quedā ꝑmiſſa. Primā plurimi nihilipē dunt nec aduertūt. quā ph̓ia tn̄ recte ꝓbat Liber tercius LV magnā eſſe. quia pͥuat animā magno v̓tu tis bono. tollēs ab eo modū ſpecie et ordi nem. Inflicta pena qꝛ ſenſum doloris īfert plꝰ extimeſcit̉ et fugit̉. Terciā vt pͥmaꝫ nō attendūt pctōres dū ī penam pͥoꝝ pctōꝝ ꝑ mittūt̉ iuſto d̓i iudicio ad alia ⁊ alia crebro Y labi. ¶ Theologia v̓o chriſtianoꝝ ph̓ie do ctrīas ſi recte; ſi v̓e ſunt; ſi ſalutares/ appro bat vtēs eis iure ſuo/ et catholicas reddēs. ſi tenebroſiores ſunt illuminat. Si noxijs erroribꝰ mixte ſunt ſeꝑat p̄cioſuꝫ a vili. illd̓ retinens. alid̓ exterminās. qm̄ nihil inqͥna tū. nihil ſordidū. nihil falſum vel noxiū ſe cū intrat. Non ſiſtit in ꝯſideratōe ſola mu tabilitatꝭ reꝝ infra labentiū in variabilita te ſortis hūane. In imꝑfectōe fallaci eoruꝫ omniū q̄ mūdꝰ inferior oſtētat. q̄ ſunt diui tie. opes. dignitates. regna. gl̓ia. volupta tes. que freq̄ntiꝰ recidūt in cōtraria. Erigit ſe ꝯfeſtim altiꝰ reſpiciēs verā btītudīs for mam; nō ſimulacrū quoddā vel ydolū be atitudīs. quale ſtoyci ponere viſi ſunt/ ī ho neſto qd̓ ſuij p̄iꝰ p̄miū eſt. ꝓ cuiꝰ obẜuatōe mors volūtaria etiā ꝓpͥa manu (ſicut egit catho) ẜm eos q̄ri p̄t/ quā eſſe viā breuem ⁊ expeditā ſed mēdacit̉ dixerūt ad libertatē. Sileo de porcinis voluptatibus epicuri. Sed neqꝫ primi boni ſola cōtemplatio (qͣ lem locutꝰ ē Areſto.) btītudo dici p̄t. Sub limiorē et eternaꝫ dat theologia. In cuius aſpectu mōſtrat momētaneū et breue hͦ tri bulatōis/ ſupͣ modū immēſum gl̓ie pōduſ oꝑari in nob̓. cōtemplātibꝰ nō ea q̄ vident̉ ſed q̄ nō vidēt̉. Oſtēdit ex aduerſo miſeriā ineſtimabilē fine caritura/ qualē nullꝰ phi lozophantiū cōcepiſſe viſus eſt. Quid au tē gͣuitatis habere cenſebit̉ pena tꝑalis qͣn talibet eterne vite ⁊ morti collata/ minꝰ cer te qͣꝫ ictus leuis virge ad ſuppliciū capita le vitandū ⁊ regnū cōſeq̄ndū. Ecce ꝓpona tur vtrūqꝫ puerulo. q̄rat̉ qͥd eligat e duobꝰ; mortē pati vel virgā. nō dubiū qͥn virgam Orabit etiaꝫ flēs ſi neget̉ ei timēs et horrēſ ꝓpoſitū ſibi e diuerſo vl̓ ſuſpendiū vl̓ incē diū. Hinc pueros dū flagellant̉ et clamant ridere ſolemꝰ; tenētes puto illā ſapiētis ſen tentiā. Uirga eū cedis ⁊ anīam eiꝰ ab infer no liberabis. Nos v̓o gͣndiuſculi pueri ge mimus excādeſcimꝰ murmuramꝰ ad mo dicū dei flagellū. Illudqꝫ ꝑ impatientiam rūpimus vt poſſumꝰ. qͣſi nō ab inferno ſi milit̓ liberare nos q̄rat pater noſter deus Z ¶ Tribularis qͥd putas tibi theologia ſuaſura ſit? Serui deo ſctōſqꝫ ſuos ⁊ ſctās ho nora. ꝓſꝑaberis in ſeculo delicijs. diuitijs. pace gl̓ia frueris ad votū. Sic videlicꝫ do cebat ſapiēs. Fili accedens ad ẜuitutē dei p̄para aīam tuam ad tēptatōem. Sic apo ſtolꝰ. Omnes qͥ pie volūt viuere in xp̄o ꝑſe cutōem patient̉. Sic chriſtꝰ dicēs. In me pacē: in mūdo p̄ſſuram habebitꝭ. Sic ſctī ſctēqꝫ oēs exēplo mōſtrarūt. Expectandū ita eſt. p̄parandꝰ animꝰ ad tribulatōeꝫ que nobis vtiqꝫ tal̓ fiet qͣlis animꝰ erit vtentis. demeruimꝰ milleſieſ mortē et īferni mortē; eruet nos (ſi volumꝰ) tribulatio. Si nolu mus puniet nos bis in idip̄m Itaqꝫ oīno impoſſibile ē nō flagellari/ vl̓ hīc ad penitē otiā/ vel in futuro ad extermīatiōeꝫ. Reſpici amus ſꝑ ad dn̄m flagellantē. Ad pr̄em mi ſericordiaꝝ corrigentē. Si vꝟ̓e nō vane. nō ſimulatorie. nō velut ē ſomno chriſtiani di cimur et ſumꝰ Neqꝫ enī venire p̄t aliūde tri bulatio. tenet qͥppe ligatū leonē infernaleꝫ ne furiat qͣntū vellet. nō ille ſꝫ detinēs eū ro gandus eſt. nō aduerſariꝰ qͥuis aliꝰ/ ſit hō ſit beſtia/ ſit ignis/ ſit aqͣ timēdꝰ eſt. timeat̉ moderāſ illa deꝰ. Et hinc oriet̉ magna ſecu ritas. ¶ Nolo dicat hic aliqͥs nō temptabo dn̄m aduerſus illa que naturalis fert actio Liberrimꝰ enī nature rector eſt deꝰ vtēs il la ꝓut libet ad ſalutē electoꝝ/ ad ꝯmodita tes ſe diligētiū. qͣles enūerate ſūt a ꝓphetiſ et ſctīs dīligēter. Erudit ꝑ flagella. purgat ⁊ medet̉. doctrīas ī ſcpͥturis ml̓tiplicat. qd̓ ꝓph̓e. qd̓ boetiꝰ. qd̓ cicero cū ceterꝭ inſinu ant. Cōpellit intrare vocatos ad nuptias; lacerans alt̓iꝰ tunicā. illiꝰ crus frāgēs. hu ic oculū eruēs. aliū mancū reddēs. ſepit vi as malas ſpinis/ ne qͥs ambulet ꝑ eas ī in teritū. ¶ Tribularis ⁊ tēptaris. Iſta cōis ē ſors oīm viuētiū. Hō qͥppe naſcit̉ ad labo rē. ſi demeruiſti/ te eqͦ aīo id ferre equuꝫ ē. ſi tibi bene ꝯſciꝰ es; gaude qꝛ maior te merceſ manet. ¶ Quid p̄terea ꝙ abſqꝫ tēptatōibuſ nullo pacto p̄ſens vita ducit̉ q̄ militia ē. to lera quā habes; qꝛ dū deerit certꝰ eſto ſucce det altera tibi fortaſſis aſꝑior. Crade n̄ eie cit hoīeꝫ deꝰ ab horto voluptatꝭ vt hͨ nouā ꝯſtitueret. ſꝫ ī labore viueret et erumna. Au fers ais mihi pacē. mihi gl̓iam. mihi diui tias. mihi felicitatē. nō aufero ſꝫ inuito; mō ſtrās viā. qꝛ ꝑ p̄ſſurā mūdi pax. ꝑ infami am gl̓ia. et ꝑ inopiā diuitie. ꝑ luctū et miſe riā beatitudo (qd̓ eſt omne bonū) ꝯꝑantur. ¶ Ad extremū ꝓ p̄ſenti die et re qua agimꝰ; cc Z De conſolatōne theologie (ſol eī decliuior ſilētiū ſuadet) carmē accipe Quartū metrum cer cij monocolon dactilicū alcaicū catalecti cū. Simile pͥmis duobꝰ carminibꝰ Hora cij ī oda vltīa. Phoebꝰ volentē p̄lia me loqͥ Nter coeuos Iob vir honeſtior i Multa refulgens ꝓle beatior Simplex/ tremiſcēs te deꝰ optime. Rectus/ fidelis/ criminis inſcius/ Gentes eoas exuperans nimis Gazis/ et amplo velligero grege Bobus/ camelis/ atqꝫ laboribus Aptis aſellis. plurima turbaqꝫ Seruire debens magnifice fuit. Talem flagellis expetijt ſathan Tēptare duris nō aliter valet Uti/ malignis viribus vſpiam Ni det ſupͥmus phas dominus ſibi. Laxis habenis hinc furioſior Tradit ruine/ protinus omnia Septena proles dum bibit ac edit Tres et ſorores/ obruit hos domus Conuulſa venti turbine funditus. Iob vero viua rupe manentior Ferri recocti robore durior Spes cuius alte fixa petre fuit/ Supplex deo mox lumina dirigit Grates rependens religioſius Si que dediſti vis pereant/ ait Fiat voluntas iure deus tua Hinc edocemur cuncta per aſpera Ad quem miſellos currere conuenit/ Quis deprecandus; nam deus vnicus Sontes repurgat trux tribulatio Ac innocentes roborat et probat. Cuiuſqꝫ dicat mens bene ſubdita Que cōmodaſti ſi repetis pater/ Gratus libenter reſtituo/ cape. Uis per latrones/ enſe/ vel ignibus Auferre. linquo. gratius accipis Sic forte qͣꝫ ſi pauperibus darem Si te vocantem non ſatis audio Compelle. veſtes dilacerans trahe Demum prout vis/ dūmodo ſim tuus Finit tercius Incipit liber quar tus. Proſa prima ¶ Monicꝰ. Reteritis diebꝰ locutus es o vo Ty lucer; quēadmodū ꝑegrinꝰ no ſter ſuā in theologia q̄rit ꝯſolati onē in oībꝰ q̄ circūſtant euꝫ tribulatōnibꝰ. nūc ꝑ tuā fidē edicito/ nūquid non penitet eū pl̓imoꝝ q̄ vel in francia vel in generali ꝯcilio geſſiſſe memīt mō circa ceſſiōꝫ et eie ctōem ꝯtēdentiū de papatū. ſcribēdo d̓ po teſtate cōcilij. modo circa cauſas fidei eā p̄ ſertim q̄ deteſtat̉ homicidia ſine legitīa au ctoritate ꝑpetrata/ cū ſequel̓ ſuis. q̄ cauſa to tius pene turbatōis inclitū frācie regnum diſcerpētis (vt aiunt) ſeminariū fuit. qͣꝫuis aliā debet alij cupidinē effrenē dn̄andi vl̓ vindictā expetendi. Nunqͥd nō aliqͥbꝰ ſal tē ſcrupul̓ ſua ꝯſcīa remordet̉? ¶ Uolucer. Quiſgl̓iabit̉ o monice mūdū eor ſe hr̄e. qͥſ dixerit innocēs et mūdꝰ ſum. Quis nō cō ſtitutꝰ ſub iudicijs dei terribil̓ in conſilijs ſuꝑ filios hoīm nō trepidauerit?Hinc af flictus Iob. Uerebar oīa oꝑa mea (ait d̓o) ſciēs ꝙ nō parceres delinq̄nti. Et iteꝝ. Si voluerit mecū ꝯtēdere n̄ potero rn̄dere vnū ꝓ mille. Cui ꝯformiſ eſt orō ꝓphetica. Nō intres in iudiciū cū ẜuo tuo dn̄e. qꝛ nō iu ſtificabit̉ in cōſpectu tuo oīs viuēſ. Et rur ſus. Si iniqͥtates obẜuaueris dn̄e. dn̄e qͥſ ſuſtinebit. Porro qͥd Iſaias ſe cū ceterꝭ in uoluēs ſibiqꝫ vileſcēs hūili ꝯfeſſiōe ꝓtule rit; legimꝰ. oēs iuſticie nr̄e tāqͣꝫ pānꝰ men ſtruate. Quis igit̉ iuſticias ſuas velut glo riabūdꝰ oſtētauerit deo/ plꝰ qͣꝫ pannū ꝯfu ſiōis ſue ml̓ier viro. Quēdeniqꝫ non exter ruerit apl̓i verbū dicētis. Nihil mihi ꝯſciꝰ ſum. ſed nō in hoc iuſtificatꝰ ſum. Cauſaꝫ reddidiſſe videt̉ ſapiēs. Timide ſunt inqͥt ⁊ īcerte oēs ꝓuidētie nr̄e. Et alibi. Prauuꝫ cor hoīs et inſcrutabile. qͥs cognoſcet illd̓? ¶ Monicꝰ. Quid igit̉ agit ꝓ ſerenatōe cō ſciētie ſue vt deo ſit in pace locꝰ ſuus. ip̄eqꝫ dormiat in idip̄m. ¶ Uolucer Doctrinaꝫ 7 conſulit quā theologica tradit ſchola. iudi c cat alit̓ agēdū eſſe de ſcrupul̓ inqͥetis oriēti bus ex his q̄ p̄terita ſunt. Alit̓ ſuꝑ his que agibilia futura r̄ſpiciūt. fatet̉ ex p̄teritꝭ pro fecto ſe timere/ neqꝫ timorē hūc abijcit. Au get potiꝰ corā iudice deo/ ita tn̄ ne deſperet ſuꝑ miẜicordia eiꝰ ſꝫ ī ſolidiorē ſpem aſſur gat. Formidat ne forte poſuerit ſibi laq̄os inimicꝰ latētes ⁊ abditos ī via hac ꝟitatis qͣ ambulabat. Neqꝫ enī dubiꝰ ſꝫ certiſſimꝰ eſt idip̄m qd̓ ꝓſecutꝰ eſt/ ꝟitātē eſſe catholi cā. Cuiꝰ oppoſitos errores impioſatqꝫ pe ſtiferos extermīari q̄rebat ordīe iudiciario Ita enī ſe iudicat obligatū firmit̉ credere; ⁊ nullatenꝰ dubitare d̓ noticia ac intellectu Liber quartus LVI diuīoꝝ p̄ceptorū. Alio qͥn ſe fidelē qͦ pacto reputaret. cū ſcriptū ſit. Dubiꝰ in fide infi del̓ eſt? qd̓ vtiqꝫ vitatē habꝫ dū qͥs illa du bitat q̄ ꝑ eruditōem ſacre ſcripture certa te net̉ et explicita fide tenere. Neqꝫ enī genera lis ſufficeret credulitas ī multis/ niſi ꝑticu laris affuerit. plꝰ aūt minꝰ iuxta ꝑſonaꝝ et eruditōnū qͣlitatē. Ueꝝ ſi iuxta hͦ iter ꝟit a tis poſuerit ſcandalū angelꝰ ſathane; qui ſe trāſfigurat in angelū lucꝭ/ n̄ ita eſt vſqꝫ qͣqꝫ certꝰ. neqꝫ ſcit ſi ſcuto vitatꝭ ita ꝓtexerit eū deꝰ ꝙ timere nō habuerit a timore noctur no. a ſagitta volāte ī die. a negocio ꝑambu lāte in tenebris. ab incurſu ⁊ demonio me ridiano. Demoniū plane meridianū dixe rūt ſancti/ qd̓ et fallit; et ſub ſpecie tn̄ boni nō qͣliſcūqꝫ ſed magni boni fallaciam tegi Hic eſt laq̄us magnoꝝ virorū/ dū magni nō humiles ſunt ī ocul̓ ſuis. dū ꝓpͥe magiſ qͣꝫ aliene innitunt̉ prudētie. dū extollūt ſe ī cogitatōe ſua ſicut taurꝰ. dū p̄terea ſic agūt qͣſi facto ⁊ ſi nō v̓bo dicerēt. manꝰ nr̄a excel ſa ⁊ nō dn̄s fecit hec oīa. qͥppe dū p̄uenire monitōes ſuas arrogātia ſuꝑba nō ſubſeqͥ in hūilitate lachrymis ⁊ māſuetudīe ſepiꝰ ī ueniūt̉. Deniqꝫ ſuꝑͣ modū terribile eſt illd̓ ſapiētis tonitruū. Eſt via q̄ videt̉ homī iu ſta. et nouiſſima eiꝰ ducūt ad mortē. Bea tus igit̉ vir ſapiētis teſtimonio/ qͥ ſꝑ ē pa uidꝰ. qꝛ niſi ī timore dei ſe inſtāter tenuerit. cito ſubuertet̉ domꝰ ſua. Noli ꝓpt̓ea mira ri monice/ ſi tales inter recordatōes poſit paueat et extimeſcat; p̄ſertim cū ꝑfectā cha ritatē q̄ foras mittit timorem/ nō ſe p̄ſumat adeptū/ vtinā habere ſe cognoſceret mīmā vl̓ imꝑfectā. ¶ Monicꝰ. Exterruiſti me talia de timore diſſerēs. ⁊ ī hos me truſiſti ſcrupulos dubie q̄ſtiōis. ſi ꝓ proſꝑitate rei publice. ſi ꝓ defenſiōe ꝟitatis catholice. ſi ꝓ errātiū vl̓ delinq̄ntiū correctōe qͥuis ho minū ſe debeat exponere ſed ſedere ſolitari um et reputare ſapiētē eſſe qͥ nō curat ī cuiꝰ manu mūdꝰ ſit. Nā ſi bn̄ p̄cipiūt qͥ docent nihil eſſe agendū qd̓ dubiū eſt an bonū ſit/ exponūt enī ſe ꝑiculo. ⁊ qͥ amat ꝑiculū (dic̄ ſapiēs) ꝑibit in illo. Quis audeat ſub tāta reꝝ hūanaꝝ īcertitudīe qͥppiā deīceps pa lā ꝓſeq̄ndū āplecti. ¶ Uolucer Audebit ſi certꝰ fuerit ex doct̓na ſacra ꝙ fūdata ſit ī iu ſticia fidei ꝓſecutio ſua ꝓ qͣ certādū ē vſqꝫ ad mortē corꝑis vl̓ ī aīa deteriꝰ moriēdū Primū metrū quar ti libri iambicū archilochiū trimetrū aca talecticū. currit cū tercio metro tercij de cō ſo. phi. qͦ ad pͥmū eiꝰ ꝟſū. Quāuis fluēte. Ex in tabellis a deo binis olim Inſculpta petrinis eſt/ ꝯtinēs d̓cē Precepta nature. qd̓ idcirco fuit/ Legem ꝙ imp̄ſſam ꝑ indelibile Lumen pͥus nr̄is in cordibꝰ; fuſcauerat. Nox criminū/ nubeſqꝫ flagitioꝝ Obſcura. necnon ꝑtinax ſuetudo Que prima circa vera mentiri facit In moribus/ ſecte docent hoc impie Illuxit ergo ſummi velle / ꝑ fidem Rurſus iubens ſignis ⁊ in miraculis Mandata ſerues hec dei vigil tui Si non mori vel perire funditus vis Proſa ſecūda quar ti libri. ¶ Monicꝰ Ed cauēda ſunt o volucer ſcādala. A ve enī homī ꝑ quē ſcandalū venit. Obẜuādū eſt p̄terea in collectōne zizanioꝝ ne ſil̓ eradicet̉ et triticū. Tolerari deniqꝫ mala iubent̉ que ſi tolli q̄rerent̉ dete riores afferrēt exitꝰ. ſic ethnici. ſic ſaraceni. ſic heretici plerūqꝫ dimittūt̉ nec īpugnant̉. īmo ſic agere ꝯſiliū ē vbi cōmūitas ē in cul pa. ne det̓ior ſciſſura fiat ¶ Uolucer Scā dala phariſeoꝝ ꝯtēnēda docet ꝟitas. Si nite eos inqͥt ceci ſunt ⁊ duces cecoꝝ. talia qͥppe vitare nec poſſumꝰ nec debemꝰ. Sꝫ neqꝫ deſerēda eſt ꝟitas aut vite/ aut doctrīe vl̓ iuſticie/ dū certū habemꝰ ꝙ ꝑiclitaretur nr̄o ſilētio. et oppoſita falſitas firmaret̉. iu xta regulā. Error cui nō reſiſtit̉ approbat̉. ¶ Monicus. Redit ecce ſermo noſter ad materiā que d̓ zelo tractata eſt. Cadit prete rea ī aliā difficultatē qͣliter ⁊ qn̄ certi erimꝰ ꝙ defenſio catholice ꝟitatꝭ nō plꝰ affert no cumēti qͣꝫ vtil̓ edificatōis. qm̄ ſi plꝰ officit nōne tenēda erat iuſſio xp̄i ſuꝑiꝰ inducta. Nolite ſanctū dare canibꝰ? Cui ꝑabola de zizanijs nō tollēdis ꝯſona ē. ¶ Uolucer Adhibēda ē fateor ꝓ diſſolutōe difficulta tis iſtiꝰ q̄ pluries incidit doctrinal̓ vna di ſtinctio. Cuiꝰ vel ignorātia vl̓ inaduerten tia multos etiā ph̓oꝝ atqꝫ theologoꝝ ꝯtur bauit. ¶ Itaqꝫ certitudo. vna ē ſuꝑnatura lis. altera naturalis. tercia moralis vel ciui lis. ¶ Certitudo ſuꝑnatural̓ ita ſe habet ꝙ nō ſtat aliquē ſic aſſentire ⁊ falli. Et hec ite rū certitudo diuidit̉. qꝛ q̄dam eſt euidētie clare ⁊ intuitiue ī patria btōꝝ. Altera euicc 3 De conſolatōne theologie dentie reuelate ī illuſtratōe ꝓph̓aꝝ Tercia ſoliꝰ adherētie in ſpeculo ⁊ ī enigmate; q̄ n̄ euidētie rōnis innitit̉ ſꝫ auctoritati diuīe. qͣ lē certitudinē fides habꝫ ⁊ p̄ſtat ī cordibꝰ fi deliū. Eſt enī q̄libet hmōi certitudo tāta ꝙ ꝑ nullā potētia etiā diuinā et abſolutā fal lax eſſe p̄t. alioqͥn deꝰ negaret ſemetipſum. Hāc ph̓oꝝ ſchola nō vidit. neqꝫ ſtoycorū. neqꝫ ꝑipateticoꝝ. neqꝫ achademicoꝝ. Hec certitudo ꝓ tercio ſue diſtinctōis mēbro fi delibꝰ oībꝰ dū ꝑegrinant̉ in via ꝯuēit quoſ tāta certitudīe nedū duodecim articulis fi dei; ſed toti ſacre ſcpͥture credere neceſſe eſt actu vl̓ habitu/ īplicite vl̓ explicite. qualit credendo certi ſunt neqꝫ falli pn̄t. Alioquī iuxta qd̓ p̄tactū extitit; dubiꝰ in fide infide lis ē. Certitudinē hāc ī martyribꝰ talē vidi mꝰ vt abſqꝫ vlla dubitatōe mallēt relinq̄re vitā qͣꝫ fidē. Ceteꝝ paulꝰ hac ſubnixus/ ex p̄ſſurꝰ vehemētiā certitudīs aſſeruit ꝯditi onalē cuiꝰ an̄cedēs ſciebat īpoſſibile. Etiā inqͥt ſi angelꝰ de celo vob̓ euāgelizauerit p̄ ter id qd̓ euāgelizatū ē/ anathema ſit. Neqꝫ tn̄ negādū ē/ qͥn paulꝰ vltra certitudinem adherētie ꝑ fidē; certitudinē habuerit eui dētie ꝑ reuelatōis illuſtratōeꝫ. ⁊ quodāmō B in trāſitū ſeu raptu ꝑ gl̓iam. ¶ Porro certi tudinē alterā q̄ natural̓ d̓r inuenimꝰ q̄ tali eſt ꝙ nō ſtat ꝑ naturā ꝙ aliqͥs talit̓ aſſenti at et fallat̉. Hāc Areſto. ⁊ peripatetici. hāc ⁊ ſtoyci ph̓i poſuerūt nob̓ poſſibilē ī pͥmiſ pͥncipijs ꝑ ſe notis. cognitꝭ vicꝫ ex ſola ter minoꝝ app̄hēſiōe/ vt ꝙ qd̓libet ē vel nō eſ Poſuerūt et in ꝯcluſiōibꝰ demōſtratis/ ⁊ ī euidēti cōſeq̄ntia deductis ꝑ talia pͥncipia quēadmodū dixerūt mathematica ſcīaꝫ eſ ſe certiſſimā. Achademici v̓o in qͥbꝰ ſocra tes. carneades ⁊ cicero. dehinc poſteriores aliqͥ nouā viſi ſunt induxiſſe ſcīaꝫ/ nihil ſci re. īmo nec hͦ ſcire ꝙ nil ſcimꝰ. ita tollere vo luerūt e medio certitudinē omnē; dicētes d̓ om̄i re ad vtrāqꝫ ꝑtē ex equo diſputari poſ ſe. Et ita neqꝫ pͥmā de qͣ locuti ſumꝰ certitu dinē ſuꝑnaturalē/ neqꝫ naturalē putabāt vl lam eſſe. Deniqꝫ certitudo q̄ moral̓ dici p̄t vl̓ ciuil̓ tangit̉ ab Areſto. vna cū p̄ſenti cer titudine in ethicoꝝ ſuoꝝ pͥncipio. Cuiꝰ ſen tentia ē/ diſciplinati eſſe in vnaqͣqꝫ re certi tudinē q̄rere iuxta exigētiā materie. Eq̄ enī vicioſū eſt inqͥt ꝑſuadente q̄rere mathema ticū ⁊ moralē demōſtrantē. nō enī ꝯſurgit certitudo moral̓ ex euidētia demōſtratōis ſed ex ꝓbabilibꝰ ꝯiecturis/ groſſis/ ⁊ figura libus magis ad vnā ꝑtē qͣꝫ ad alterā. Ta lem certitudinē ſi penitꝰ negauerint acha demici. ſi nō eā p̄terea ſufficiētē dixerint ad aliqͥd moralit̓ oꝑari/ viderint qͣ rōe p̄ſūpſe rint aliqͥd vel agere bonū/ vl̓ omittere ma lū. ꝯformit̉ ad iudiciū rōis. qͣle debꝫ eē cer tum ſicut certa eſt in ſe ꝟ̓tꝰ. alioqͥn virtꝰ nō eſt. ¶ Monicꝰ. Anīaduerto volucer; qm̄ ex pͥma certitudīe ml̓ta poſſumꝰ ⁊ dēmus nos fideles ſine ſcrupulo corde credere ad iuſticiā. et ore ꝯfiteri ad ſalutē. ꝓſeqͥ/ defen dere et tueri/ priuſqͣꝫ vacillet vl̓ auferat̉ a no bis hmōi certitudo. ¶ Intelligo p̄terea ꝙ ī agibilibꝰ hūanis q̄ tantā habēt varietateꝫ dicēte Areſto. ⁊ exꝑientia teſte/ vt caſu ma gis qͣꝫ arte ꝯſtare videāt̉. ſufficit tercia cer titudo qͣlis nō ſꝑ ſcrupulos oēs abijcit; ſuf ficit vt ꝯtemnat vl̓ ſuꝑet ſic oꝑando quaſi nō ſūt ¶ Sed qͣ rōe poſſit hͦ fieri ſcire cupio qͥd aduena nr̄ in his agat? ¶ Uolucer. De E ſcrupul̓ ſicut p̄diximꝰ iudicat alit̓ agēdum eſſe dū oriūt̉ ex p̄teritis. alit̓dū in eis q̄ agē da ſunt occurrerīt. De p̄teritis qͥdē oꝑibus iā amplectit̉ Gregorij ſnīam. Bonaꝝ mēti um eſt ibi culpā agnoſcere vbi culpa nō ē. Cōformit̓ ⁊ ad illd̓. Iuſtꝰ ī pͥncipio accu ſator eſt ſui. ¶ Cōſtituēs itaqꝫ ſe corā tremē do tribunali diſtricti iudicij dei/ ꝯſcīam ꝓ pͥam audit ⁊ ſuſtinet accuſantē eū. qͣnto ma iori ſeueritate ſcit ⁊ p̄t. qͣtinꝰ fiat ei ſpūs cō tribulatus ⁊ ingēs ꝯfuſio ꝯtritio ⁊ hūilia tio cordis. ita vt cadat a ſe ꝑ omnimodam ꝓpͥe defenſiōis deſꝑatiōeꝫ. neqꝫ enī vult cū diuīa iuſticia cōtēdere neqꝫ ꝯſcīe ꝓ iuſticia teſtīoniū ferēti ꝯͣ ſe reū/ ſilētiū īponere/ ſua det potiꝰ vt clamet vocibꝰ magnis. Iſte ē eqͥſſime iudex deꝰ. iſte qͥ ꝓ iuſto iudicio tuo damnādꝰ ē. peccauit enī in talibꝰ ⁊ talibus ſuꝑ numeꝝ arene maris / ita vt pctā ſua vix totꝰ caꝑe poſſit mūdus. Sūt enī abyſſus ml̓ta ⁊ tenebroſa nimis. que altā ſibi dāna tōis abyſſuꝫ meruerūt ⁊ inuocāt. Et hͦ dn̄e deꝰ/ in voce cataractaꝝ tuaꝝ. hͦ ē viaꝝ tua rū inſcrutabiliū ⁊ iudiciorū occultoꝝ. in qͦ bus hō ꝯſtitutꝰ videre nō p̄t an amore vel odio dignꝰ ſit. neqꝫ cogͦſcere d̓ ſuis oꝑibuſ qͣntūcūqꝫ iuſta videāt̉; quo terminent̉ fine aut qͣ diſtrictōe iudicēt̉. Accuſatus int̓ ta lia reꝰ nō defenſoris ſꝫ accuſatoris. teſtis ⁊ iudicis ī ſe ꝑtes agit exaggerāſ qͣntū poteſt Qui etiā ſi totiꝰ ppl̓i xp̄iani fudiſſet ſāgui nē/ ſꝑat ī illo apl̓i v̓bo/ ſi nos iudicaremꝰ ni vtiqꝫ iudicaremur. Quo ꝯͣ fit ī hūanis iu Liber quartus LVI dicijs. qm̄ ꝯfitenti crimē mors infert̉. apd̓ deū v̓o apd̓ quē ē miẜicordia ⁊ copioſa re dēptio/ miẜicordia h̓ dū viuimꝰ ſuꝑexaltat iudiciū. qͦ fit vt dānādꝰ ī curia iuſticie ha beat aditu cū fiducia ad thronuꝫ gr̄e eiꝰ. q̄ ſaluat dānātes ſe. abſolutōem ꝯferēs ī au xilio oportūo. p̄cipue ſi dimiſerit hō ex cor de debitoribꝰ ſuis. vt ꝑticipes velit eos fi eri gl̓ie. neqꝫ vīdictā q̄rere cupiat. ſꝫ oret ꝓ ſalute ſua. qͦ fit vt fidēter dicat deo. bullas venie ſue p̄ſtande hn̄s. dimitte nob̓ debita nr̄a ſic̄ ⁊ nos dimittimꝰ debitoribꝰ noſtris D ¶ Monicꝰ. Talia freq̄nt̓ audiui volu cer. Sꝫ qͣlit̓ abſqꝫ mēdacio vl̓ fictōne p̄t in ml̓tis tale aliqͥd agi nō ſatꝭ aꝑtū ē. Eſto nē pe ꝙ de p̄teritꝭ oꝑbꝰ ſcrupuli ſint ī ꝯſcīa n̄ idcirco reā ſe iudicare hꝫ. Eſt enī ſcrupulꝰ vacillatio q̄dā/ dubitatio vl̓ formido ꝯſui gēs ex aliqͥbꝰ ꝯiecturꝭ debilibꝰ ⁊ incertꝭ. Ali oqͥnſi ex vehemētibꝰ argumētis et ꝓbabili oribꝰ ꝓ hac ꝑte qͣꝫ ꝓ altera dubitatio ꝯſur geret. iā nō ſcrupulꝰ ſolꝰ vl̓ leuis trepida tio dici deberet/ ſꝫ moral̓ de trāſgreſſiōe cer titudo. Mirū v̓o neqꝫ cautū videret̉ ſi pro pter hmōi ſcrupulos/ ꝯſcīa teſtificatōeꝫ vl̓ dānatōeꝫ ferret certā. Nūqͥd īterrogata ab hoībꝰ vl̓ acrit̉ a ſeip̄a/ neqꝫ mētiri ſibi volēſ rn̄debit ꝓpt̓ ſolos ſcrupulos ſe ī ꝟitate reā: ſe crimīoſā; ſe dānādā exiſtere? nōne magis in hͦ caſu de merito qͣꝫ de pctō. ⁊ ita potiꝰ d̓ ſaluatōe qͣꝫ d̓ dānatiōe p̄ſumit? Quo pacto fert igit̉ ꝯͣ ſemetip̄am dānatōis ſnīaꝫ? Au get dubitatōeꝫ apl̓i dictū Mihi inqͥt ꝓ mi nimo ē vt a vob̓ iudicer vl̓ ab hūano die ſꝫ neqꝫ meip̄m dijudico/ qͥ tn̄ alibi ſe pͥmuꝫ fatet̉ int̓ pctōres. Uenit inqͥt deꝰ ſaluos fa cere pctōres; qͦꝝ pͥmꝰ ego ſuꝫ. ¶ Oro qͣlē ad iſta rūſionē aduena nr̄ daret. ¶ Uolucer Qualē nimirū dat apl̓s/ dū ſubdit ad p̄al legatū qd̓dā v̓bū. qͥ me iudicat dn̄s ē. Et alibi. Scio ꝙ ī me nō habitat bonū/ ꝯfor mit̓ ad illd̓ xp̄i. Qui ex ꝓprijs loqͥt̉ mēdax eſt. ¶ Certiſſima igit̉ nō ſcrupuloſa rōe tene redebꝫ oīs hō viuēs/ qm̄ ſine gr̄a dei dāna tus ē. q̄propt̓ hūiliet ſe hō qͣꝫtū potuerit. ſi bi vileſcat. ſe deijciat. ſe ꝯculcet ī r̄cogitatō ne ſua. qꝛ n̄ hr̄et qd̓ deo dānāti rn̄deret. qͥd obijceret dicēti. amice nō facio tibi īiuriā. accipe qd̓ tuū ē et vade. Quid ē aūt illd̓ tu um niſi pctm̄/ niſi mēdaciū? Legiſti ꝙ ſan ctꝰ abbas agathō moriēs/ frībꝰ īterrogāti bus an timeret/ ⁊ an in oꝑbꝰ ſuis ꝯfideret; rn̄dit. In ꝟitate timeo/ neqꝫ ꝯfido in oꝑbꝰ bus meis qͦuſqꝫ venero an̄ deum. qm̄ alia ſunt iudicia dei/ alia hoīm. ¶ Monicus. Totꝰ crede mihi volucer horrore ꝯcutior. totꝰ merore tabeſco. totꝰ in deſolatōeꝫ et in qͣndā velut deſꝑatōꝫ deijcior hec audiens. nec qͥd de p̄teritꝭ nec de futuris agam ſcio. ¶ Uolucer. Atuero germanꝰ tuꝰ hac ꝯſi deratōe ſic vti nitit̉ vt inter tot p̄mētia mū di mala. int̓ tot hoſtiles carnis ac demoniſ moleſtias ꝑ ip̄aꝫ dn̄o ꝓpicio fortiorē aſſur gere q̄rat in ſpem ſolidiorē cōſolatiōeꝫ. et ī trāqͥlliori pace qͥeſcere. cuiꝰ rōem et moduꝫ collocutio diei pͥoris expoſuit. ¶ Monicꝰ. Memini. ꝑ deſꝑatōeꝫ ei ad ſpem vēire do E cuiſti. Cauſant nihilominꝰ ſcrupuli tl̓es in qͥetudinē mētis quā fluctuare faciūt. a qua ſicut muſce moriētes ꝑdunt ſuauitatē odo ris .i. deuotōis ⁊ amoris ſentimētū. Euigi lare demū ꝯpellūt et exuſcitare dilectā pͥuſ qͣꝫ ip̄a velit. ¶ Uolucer. Accipito ꝯſiliū Secundū metrum quarti dicolon tetraſtophon. primi tres v̓ ſus ſunt trochaici alemanij dimetri acata lectici/ ſicut pͥmus in ſcd̓o metro qͣrti d̓ cō ſo. phi. Quartꝰ ē dactilicꝰ pherecratius tri meter acatalecticus ſicut ſecūdus in ſecun do metro ſcd̓i libri. Pontus ꝟſat arenas. Ad finem fit diſtrophon. Ituum tabeſcit in te ſ Scrupulis exagitatum Cor/ gemens et anxiatū Perſta fortius in ſpe. Filijs ſuis quid obeſt Prouida cura patris ſcit. Pane filiorum ſeruus Ut quandoqꝫ cibatur/ Sic cibo ſerui frequenter Paruus veſcitur heres Glorietur vt nequaqͣꝫ Et ſperet cor vtrinqꝫ Proximum ſolet iuuamen Fieri contribulatis Nonne fluctus et procelle Expurgant mare crebro Parturit filium mater Sed non abſqꝫ doloro Letus alacriſqꝫ fies Morum prole beatus Si memor dei recuſas Hic ſolamen habere L cc 4 De conſolatōne theologie Proſa tercia quar ti. ¶ Monicus. Ro qͥs blādimenta mūdi ſuꝑaue rit. qͥs adimpleuerit ꝓpheticū vo o tū. letet̉ cor meū vt timeat nomē tu um? Quis ad ſacrificiū ſalutis offerēdū ac cedere p̄ſūpſerit/ ſi fuerit alienꝰ a dulcedine dei. ſi aruerit ſic̄ mons gelboe; in qͦ nec ros deſuꝑ refrigerās nec pluuia rigās ⁊ fecun dās cadat. ſꝫ ſit ſibi celū eneū ⁊ t̓ra ferrea de ſerta ⁊ inaqͦſa? ¶ Uolucer. Pl̓imos crede mihi fefellit nimia ſentimētoꝝ hmōi ꝯqͥſi tio ſeu cupido hͦ ī turelupinis ⁊ begardiſ. hͦ in qͥbuſdā deuotꝭ nō ẜm ſcīaꝫ exꝑtū ē. qͥ deliramēta cordis ſui ꝓ dei ſentimētꝭ āple xantes turpiter errauer̄t. Alij fruſtra cona ti ſunt ad nihil paſſionabil̓r affici/ cū ſenti ret apl̓s aliā legē repugnātē. Alij ita deo ſe voluerūt tradere/ ꝙ oīa deꝰ ageret ī eis tm̄ mō paſſiue ſe hn̄tibꝰ. Alij ꝑ vnionē apicis mētal̓ cū ſpūſctō/ tradūt hr̄e ſcīaꝫ myſticā d̓ deo. ita tn̄ ꝙ deꝰ nō app̄hēdat̉ ſub qͣcūqꝫ rōe vl̓ entis vel veri vl̓ boni. ¶ Sꝫ ab iſtis ⁊ a pͥoribꝰ inqͥrit̉ vbi meritū erit ſi dilectōiſ volūtarie nullꝰ habeat̉ actꝰ? Atuero qͣ rōe debeat cor tuū medias int̓ ſcrupuloꝝ ac tē ptatōnū agitatiōes ſe gerere/ te doceat exē plū palpabile. Utūt̉ naute qͦdā vaſculo/ ī qͦ ſuꝑ cuſpidē erectā librata ē ex tranſuerſo volubil̓ acꝰ ferrea. cuiꝰ acies affecta ē ꝑ ma gnetē/ qͦ fit vt ī polū articum aſſidua ſit ſua directio. Nō aliter cor affectū dei dilectōe ī fide et ſpe ferri ꝯuenit ī deū. Porro ſicut ex motu vaſis ꝯtinētꝭ acū agitat̉ acꝰ aliorſū. nūc dextrorſū nūc ſiniſtrorſū. redit tn̄ ſꝑ ī idip̄m dū qͥeſcere ſinit̉. Cōformit̓ turbatō nē aūt vacillatōꝫ cor pati videt̉ ex ſcrupulo ſis motibꝰ. mō ꝑ has/ mō ꝑ illas paſſionū fluctuatōnes. maneat attamē diuinꝰ amor firmꝰ ſaltē in habitu/ qd̓ ſufficit ſi nō peni tus eiecerit ip̄m hō. Et ita ſufficit vt aliqͥs inueniat̉ ꝯſtātior reſiſtere pctīs. īmo corp exponere martyrio. carens actu talibꝰ ſenti mētis qͣꝫ aliꝰ abūdāter plenꝰ eis. ¶ Quare ptꝫ ſignū iſtud ſenſibil̓ ſuauitatꝭ inefficacit̉ arguere caritatē dei/ ſi nō affuerint comites caritatꝭ ſignate ꝑ apl̓m. Caritas inqͥt pati ens ē. benigna ē. cū reliqͥs qͣs ſubiūgit. ita qꝫ ſi fides/ ſi ſpes/ ſi cetere v̓tutes īformes eſſe pn̄t/ dū deeſt caritas effugiēs a facie la tētꝭ ſuꝑbie/ cur n̄ pot̓it hec exꝑta ſuauitas? Guſtas igit̉ hāc ſuauitatē vtere cū hūilitate et gr̄aꝝ actōe. Guſtu cares/ fer ī patiētia ⁊ māſuetudīe/ attēdēs ꝙ aliqn̄ demō abuti tur naturali bono teneri cordis. vt ē ī ml̓ie ribꝰ. ſic̄ ecōuerſo p̄t gr̄a naturale bonū tale ī adiutoriū ſui ſumere/ vt vehemētior et cre brior īualeſcat ſpūal̓ d̓uotio. Sꝫ dū ſurre pit ſuꝑbia (qͥbꝰ eī n̄ inſidiet̉ q̄ vexare voluit apl̓m) tollit̉ hec pax īterior/ reditqꝫ colaphi zatio tēptatōis/ cuſtos hūilitatꝭ. qͦ caſu ſuf ficiat gra dei. Nec more generatiōis pͣue ⁊ ꝑuerſe diuinū ſibi deuotōnis ſignū querat ¶ Monicꝰ. Ecce relabimur ī id qd̓ ab ini G tio q̄ſitū ē/ qͣ rōe pot̓it aliqͥs qͥcqͣꝫ aggredi ſub dubio ꝯſtitutꝰ. an agat recte ſi ex int̓io ri ꝯſcīe motu ſufficiēs certitudo n̄ habetur Peribit deniqꝫ oīs ars diſtīguēdi veras a falſis īmiſſiōes ꝓph̓icas aut reuelatōnes. ¶ Uolucer. Habes ſuꝑ hͦ vltīo ſcpͥta nō pauca ꝑegrini nr̄i ¶ Primū v̓o reſpectu eo rū q̄ futura ſūt (d̓ p̄teritꝭ qͥppe iā diximus) ſic obẜuare ꝯuēit/ vt nō reputet̉ culpa vbi culpa nō ē. Alioqͥn cauſat̉ erronea ꝯſcīa ꝯͣ qua ſi qͥlibet attētet̉ fieri. iā culpa ē ſi fluctu et animꝰ. ¶ Pret̓ea ſub hac dubitatōe velut ad vtrūlibꝫ neſciēs qͥd acturꝰ ſit/ ꝯſiliū eſt vt nō agat qm̄ exponeret ſe diſcrimī. qͦ ca ſu certū habeat ꝙ peccat ¶ Uis igit̉ qͥcqͣꝫ ſe curꝰ agere certꝰ ſis illd̓ eſſe bonū neqꝫ v̓tu ti ꝯͣriū. Sꝫ refert qͣ certitudīe. ſufficit nēpe certitudo moral̓ qͣlē notauimꝰ. vt vl̓ n̄ ſis ī pctō dū facꝭ qd̓ ī te ē. aūt ſaltē pctm̄ nō in curriſ nouū ꝑ temeritatē. exēpli gr̄a. celebra di. orta ē enī ex diligētia tue p̄ꝑatōis excu ſatio. ¶ Ceteꝝ moral̓ hec certitudo ꝑ doctri nā colligit̉ altero triū modoꝝ. Unꝰ ꝓuēit ex alt̓iꝰ auctoritate. Alt̓ ex ꝓpͥa eruditōne. Terciꝰ ab exꝑimētali ꝯſuetudīe. Sub pͥ mo viuūt īcipiētes et aīales. Sub ſcd̓o ꝓ ficiētes ⁊ rōnales. Sb̓ t̓cio ꝑfecti ⁊ ſpūaleſ Cōſonat ph̓s tradēs tres hoīm maneries ad doct̓nā īueniri. Pauci ꝑ ſeip̄os dociles ſūt ꝓpt̓ clarā ſue ꝯplexiōis armoniā. addo vl̓ aliā gr̄aꝫ gͣtis data qͣ faciliter agēda ꝯci piūt ſcpͥturas vt Augꝭ. ītelligūt. Multi ꝑ alios erudiūt̉ recipiētes ab eis ītelligētiaꝫ ſcpͥturaꝝ aūt ſi neq̄unt credūt ſaltē dicētibꝰ ⁊ obediūt. Terciū genꝰ deſꝑatū ē ad doct̉ nā. qͥ neqꝫ doceri pn̄t/ neqꝫ docētibꝰ aſſenti re volūt. Quibꝰ relictꝭ (ſunt enī plꝰ diſcoli qͣꝫ ml̓ta ex brutꝭ/ q̄ ꝑ hūanā domāt̉ īduſtri am. vt canes. vt eqͥ. vt ſimee. vt aues aliq̄) fiat ẜmo d̓ reliqͥs. ¶ Puto ꝙ religionū īſti H tuēdaꝝ pͥncipal̓ cā fuit auc̄tas regimīs cui Liber quartus Liber quartus LVI magis obediētia p̄ſtaret̉ qͣꝫ ꝓpͥe rōi/ q̄ ī plu rimis dubia valde ē; debil̓ ⁊ īcerta. Preua lere ſil̓r hꝫ hec auctoritas reſpectu iuniorū qͦrūlibꝫ ad mgr̄os vl̓ ꝑentes. qm̄ iudiciuꝫ ꝓpͥe rōiſ vl̓ nullū vl̓ imꝑfectū hn̄t. Hoc pi tagore ſchola ẜuabat. Sic iubet dn̄s dicēſ Int̓roga prēs tuos ⁊ dicent tibi/ maiores tuos ⁊ annūciabūt tibi. Maioreſ intelligo qͥ ml̓tis exꝑientijs eruditi ſūt ī agibilibus hūanis. qͦꝝ iudicia tradit Areſto. eē recipi enda tāqͣꝫ pͥncipia ꝓpt̓ ml̓ta vidiſſe. Extē dit̉ hͦ ad eos qͥ reſpectu diuīoꝝ ꝓpt̓ ꝯſuetu dinē exercitatos hn̄t ſenſus/ qͣles iā ī ſolitu dīe ſibi viuere ſufficiūt. ¶ Suꝑeſt ſctūſ do ctrīe modꝰ ꝓpoſito nr̄o vicinior vn̄ ſumit̉ ī agēdis ſufficiēs ⁊ moral̓ certitudo. Orit̉ modꝰ iſte nutrit̉qꝫ ex ſtudioſa ꝑſcrutatōne diuīoꝝ mādatoꝝ qͣlē ſuadet ſapiēs. Que ti bi p̄cepit deꝰ illa cogita ſꝑ. et ī pluribꝰ oꝑi bus eiꝰ ne fuerꝭ curioſus. Et iteꝝ. nihil dul ciꝰ qͣꝫ reſpicere ī mādatꝭ dei. Hinc beatū di cit psͣ. qͥ ī lege dn̄i meditat̉ die ac nocte/ cū ceterꝭ abſqꝫ nūero cadētibꝰ ī hāc ſnīaꝫ. Ita qꝫ ſel̓ ī ſcpͥturꝭ ſuis locutꝰ ē deꝰ/ ⁊ idip̄m (ait Iob) nō repetet/ qm̄ ſufficiēter erudiunt et ꝯſulūt. tm̄mō relegāt̉ puro fideli ⁊ integro corde. Maliuol̓ qͥdē et incredul̓ tenebroſi or inde naſcit̉ erroꝝ caligo. qd̓ ī hereticꝭ olī (neſcio ſi ampliꝰ nr̄a hac etate) ꝑſpicuū fuit qn̄ cecutiētes facti ſunt ml̓ti circa fores pͥn cipioꝝ moraliū/ q̄ ſunt de pͥmis imp̄ſſiōibꝰ nature. q̄ rurſus digito ꝓpͥo ſcpͥſit deꝰ ī ta bul̓ lapideis ad indelibilē mēoriā/ repetēs ea tercio ꝑ fidei traditiōeꝫ in euāgelio. Ita qꝫ lugere plāgereqꝫ ꝯpellimur. Terciū metrū quar ti. dicolon diſtrophon. Primus ꝟſus iam bicus archilochiꝰ trimeter acatalecticꝰ. ſe cūdus elegyacꝰ. currit cū tereio tercij d̓ cō ſo. phi. Quāuis fluente. Nigma qͣꝫuis ꝑferat ſecū fides e Eſt a fonte tn̄ lucis/ origo ſua Per hanc ſophie veritas recondita Quā natura nequit inſinuaſſe/ patet Reuelat ecce paruulis amans eos Atqꝫ docens ⁊ cum ſimplicibus graditur Sui ſuꝑbis mente cordis clauditur Uult intellectus ſubſit vt omnis ei. Petitqꝫ ſenſus omnis vt ſe deneget. Debet homo totus obſequiū dn̄o. Par nempe beſtijs peccando factus eſt Indiget hinc fidei ſubdere colla iugo. Ut ambulet vite vias nec offendat/ Pandit qualis ſit finis habendus ei Precepta rurſus inculcat prius data Nam mos ꝑuerſus obnubilarat ea. Uis ingredi vitam. mandata cōſerua Roborat hic decadē chriſtꝰ in alta leuans. Si prima ꝑ ſe nota precepta decem Mens ſcelerata docet falſa vl̓ ambigua. In his fides ſi fit obſcurior/ plena Heridie palpans/ ammodo quid ſuꝑeſt Ieſu benigne; quid poteſt magis tuam Externis legem tradere ludibrio; Modos et regulas viuendi deinceps Quos his euerſis/ plebs tua ſuſcipiet? Proſa quarta quar ti. ¶ Monicus. Oc eſt volucer ꝙ ſtomachabar nu h ꝑ mecū/ dū theologiā efferres/ vn̄ ſit ꝙ nōnullos ex theologis experū mur ī nullo meliores. vtinā nō dete riores ceteris hoībꝰ. ¶ Uolucer. Nolo monice de aliena vita theologoꝝ nec alioꝝ ſcruta tor eē vl̓ cēſor curioſus. Hoc vnū crredidi ꝓpt̓ qd̓ et locutꝰ ſum/ ꝙ theologia nō admi xta fidei ſpei ⁊ caritati/ inflat ⁊ officit/ quē admodū d̓ ph̓ia romanoꝝ refert apl̓is. qm̄ ꝓpter ingͣtitudinē dati ſunt ſuꝑ alios: hoīeſ in reprobū ſenſū. Cāꝫ reddit. qꝛ cū ē ogͣuiſ ſent deū nō ſic̄ deū gl̓ificauerūt. neqꝫ gͣtias. egerūt. Ingratitudinē ꝟo maiorē eſſe ī cō teptū vl̓ abuſu theologie qͣꝫ ph̓ie nemo du bitauerit. Preterea ſicut apd̓ ciceronē ora tor deſcribit̉. ꝙ ē vir bonꝰ dicēdi ꝑitꝰ. Ita theologū noīamꝰ virū bonū in ſacris lr̄is: eruditu. nō qͥdem eruditiōe ſoliꝰ intellectꝰ. ſed ml̓to magꝭ affectuſ. vt ea q̄ ꝑ theologiā intelligit/ traducat ꝑ iugē ruminatōeꝫ in af fectū cordis/ ⁊ executōꝫ oꝑis. qͣtinꝰ ſapien tia ẜm nomē ſuū ſapida ſit ī boniſ ſuauit̉ ⁊ iocūde. ī mal̓ triſtabilit̓ ⁊ acerbe/ alioqͥn ta les īſtar Urie ferūt lr̄as dānatiōis ſue. dāt aduerſus ſemetip̄os ex ore ꝓpͥo iudicium. plꝰ īficiūt exēplo vite qͣꝫ īſtruāt v̓bo doctri ne. ſacras deniqꝫ lr̄as īpudēter ſitis inqͥna tis moribꝰ ⁊ deſiderijs ſubẜuire ꝯpellunt. ſenſū a ſctīs pr̄ibꝰ traditū diſtorq̄nteſ. īmo ſepe neſciētes. neſcia ꝓfecto ē ꝑs magna tā liū qͥ ſe theologie ꝓfeſſores iactitāt. ita vt ex periri ſtupor ſit. Iō qͥppe theologiā neſci unt. qꝛ ſe curis alijs quotidie tradūt. Eſto ſciant. vides quemadmodū ratio/ dos ho minū p̄clariſſima vertitur reprobis ad ſuā. cc F De cōſo latione theo logie aliorūqꝫ ꝑniciē. Uinū qͦꝫ qͣnto meliꝰ tāto furioſiores eos qͥ ad ſob̓etatē ip̄o nō vtūt̉ reddit. nō vini vicio ſꝫ potātiū. Dicta ſint hec interim qͣtinꝰ aīo tuo triſti mos gereret̉ et ſolueret̉ q̄ſtio facta/ ſil̓ vt ea q̄ d̓ theologie ꝯſolatōe ſcribimꝰ qͣlit̓ et a qͥbꝰ accipienda ſint vtilit̓ īſinuaremꝰ. Cōfido ī dn̄o ꝙ apd̓ idiotas ſollicitos d̓ ſalute ſua/ in qͥbꝰ ē ſim plex fides. certa ſpes. ⁊ ſuauis caritas inſi debūt fructuoſiꝰ ī aīo theologice ſnīe (id̓o n̄ fruſtra ſunt) qͣꝫ apd̓ repletos lr̄is gignētibꝰ ſcīam illā quā inflare dicit apl̓s. Oculum ꝟo qͥs neſciat qͣntū turbat aūt excecat īfla K tio. ¶ Sūt alij minꝰ culpabilit̓ (neſcio ſi mi nus tolerabil̓r) errātes/ qͦs ex doct̓na dum moralē q̄rūt certitudinē/ nullū lumē rōnis mouet ad aſſenſū cuiuſuis agibil̓ tm̄mō ſa tis eſt ſi dicere potuerīt. Hoc ſcpͥtū ē. hͦ tal̓ doctor in lectura ſua ſenſit. hͦ aliꝰ ita poſuit. ſil̓es aſpiciētibꝰ v̓ſo ad ſolē dorſo ſplēdoreꝫ eiꝰ ī motibꝰ qͦs ad aſpectū ſol̓ nullꝰ ſufficit on̄dētis digitꝰ attollere. Cur ita? Quia de orſuꝫ oculū mergere ſoliti ſunt/ vbi nō aſpi cit̉ ſol niſi circūuolutꝰ caligine. Plane. lucꝭ natura nedū ſenſibil̓ ſed intelligibil̓ ita hꝫ vt qͣnto longiꝰ ab origīe ꝓtēdit̉/ eo fiat debi lior. craſſior. ⁊ ſubobſcurior. Propt̓ea ſi lu men intellectuale iugit̉ ad īfima ꝯſiderāda demergit̉/ groſſeſcit ⁊ craſſeſcit quodāmō. ineptūqꝫ reddit̉ ſuꝑiora qͣꝫuiſ lucidiora cō ſpicere. Sꝫ neqꝫ lumē ꝟitatis accipiūt iſti niſi circūuolutū ſit qͣdā veluti caligine tra ductōis hūane. ¶ Monicus. Exꝑimur id ſepe qd̓ dicis. Sed qͥd ꝓinde faciēduꝫ ſit inſinua. ¶ Uolucer. Monēdi ſunt ab i greſſu ſtudij nō ita figere ſolā ī ꝯſtitutōibꝰ ſuis retinēdis mēoriā / vt pl̓imū mos ē; qͥn exerceāt intellectū/ ratōnēqꝫ ꝯſulāt. ex qͥbuſ prīcipijs vl̓ moralibꝰ vl̓ theologicis origi nent̉ hmōi ꝯſtitutōes. Ita enī fiet vt collu ſtrent̉ lumīe pͥmoꝝ pͥncipioꝝ. ꝙ ſi vl̓ nolūt vl̓ neq̄unt/ credāt illuſtratis. Recogitēt in ſuꝑ p̄ſtantiā hūane ꝯditōis/ q̄ ad hͦ ꝯdita ē vt totū ſenſibilē mūdū qͥ ꝑ ſenſuū portas ī gredit̉/ impͥmēdo ſpecies ſuas atqꝫ ſimula cra; reducat in pͥmū pͥncipiū deū/ cū qͣdaꝫ ſimplificatōe et puritate. Ita ꝓcedēs a d̓o mūdꝰ fit eo ꝯtinue vtilior ī ſuis ꝑtibꝰ/ qͦ lō ginqͥor. ꝓut in elemētis videre ē. ⁊ ī ſolis lu mine. Rurſus aūt reddit̉ ſpūalior magꝭ ac magꝭ ꝑ oꝑatōꝫ ītellectꝰ agētꝭ ī fantaſmata corꝑalia. ex qͥbꝰ elicit ſua v̓tute ſpēs intelli gibiles ſimplices ⁊ incorꝑeas. Et ſicut na tū ex carne ſēſuū caro erat ſuo mō. ſic quod naſcit̉ ex intelligibili ſpū/ ſpūs ē. Adeo qui dē vt n̄ dubitauerit apl̓s dicere. qͥ adheret deo vnꝰ ſpūs ē cū eo. Hec oꝑatio p̄cipue ſpectat ad eleuatos theologos/ exercitates ſe ad theologiā myſticā. q̄ ꝑ abnegatōꝫ tē dit ī ſimplificatōneꝫ. veꝝ qn̄ veniēdū ē ad agibiliū tractatōeꝫ oꝑtꝫ rurſus in īferiora reſpiciēda deſcēdere Alioquin fallerent̉ iſti mō ad pͥmos ꝯͣrio ſi lumini pͥncipioꝝ he rerēt adeo ꝙ ꝯcluſionū viſiōem omitterent exēplo aſtrologi cadētis ī foueā dū ambu lās reſpicit aſtra. ¶ Deniqꝫ ꝑfectꝰ erit qͥ ſtu C dioſa circūſpectōe v̓ſabit̉ ī vtroqꝫ. hūc iu riſtā theologū/ et cū theologo iuriſtā iudi cabo. Quales fuerūt pͥmi doctores ex qͦrū ſentētijs decretales decretaqꝫ ꝯpacte ſunt. ¶ Monicꝰ. Raros affertetas nr̄a tales. cām ſcire deſidero. ¶ Uolucer Paucito lerāt laborē ſtudij. In ml̓tꝭ vl̓ etas vel īge niū vl̓ ſumptꝰ nō ſuppetūt. Euēit p̄terea ꝙ myſtica agar ancilla vidēs ſe peꝑiſſe hꝫ cō tēptui ſara dn̄am quā ſterilē exiſtimat. Ra chel inſuꝑ fortaſſis limpidos hn̄ſ oculos/ irridet aliqn̄ mordaciꝰ ſororis lye lippitu dinē cū ſe mutuo iure ſororio ꝯueniat ho norare/ ip̄am qͦꝫ agar imꝑio dn̄e ſue ſubijci dictatiſqꝫ ꝑ eā equū fuerat obedire. ¶ Sub inde ꝑpēdis difficultatē infinitā quā habꝫ morale negociū dū ꝓſeqͥ q̄rit̉/ qꝛ n̄ ſatꝭ ē in telligere qͥd veꝝ ſit ⁊ qͥd certū/ ſic̄ cadit ſub arte tradere. ſꝫ ꝑticulares circūſtātias q̄ va riabiles ſunt neqꝫ ſub arte neqꝫ ſub doct̉na veniūt. Circūſpicere neceſſe ē ſtatū ī pͥmis reipublice cū moribꝰ eā regētiū. ſi iuxta ꝯſi liū ſoceri moyſi ſint viri potētes/ timentes deū in qͥbꝰ ſit ꝟitas. ⁊ qͥ oderīt auariciā. ne qꝫ ſit apd̓ eos ꝑſonaꝝ acceptio. nͨ īcōſtātia neqꝫ dep̄uatū ꝯſiliū. Alioqͥn n̄ exibit ab eiſ iudiciū rectū qͣꝫtūcūqꝫ fuerit poſtulatū/ ni ſi ꝓuiderit ex alto deꝰ qͥ ꝑ pueros/ ꝑ iniqͦs/ ꝑ bruta/ ꝑ demōes ſepiꝰ exercuit iudicia iu ſta. Qua ī re thobias ore diuīo locutꝰ ē. dū filio iuſſit ꝯſiliū ſꝑ a ſapiēte ꝑqͥrere/ oī inſu ꝑ inqͥt tꝑe bn̄dic deuꝫ. ⁊ pete ab eo vt vias tuas dirigat. ⁊ oīa ꝯſilia tua ī ip̄o ꝑmaneāt Que ſint aūt ꝯſilia dei aperuit pſalmiſta lo q̄ns ei. Cōſiliū meū iuſtificatōes tue. n̄ ita tn̄ vt hūanū ꝯſiliū deſerat̉. qd̓ vtiqꝫ dꝫ exi ſtimari diuinuꝫ. ſi rite. ſi hūilit̓. ſi deuote. ſi obediēt̓ fuerit inqͥſitū. Quale zelꝰ feruidꝰ ⁊ oīs generaliter paſſio vehemens/ ſolet nec petere nec petito vl̓ ingeſto credere. ¶ Mo Liber quartus LVI LVI nicꝰ/ Omittamꝰ deīceps ea loqͥ q̄ ſub eru ditōe doct̉nali nō veniūt. neqꝫ enī moralis certitudo (qͣntū ex dictis colligo) p̄t ſub v na regula tradi q̄ ſufficiat in oī caſu ꝯſcīam agētis reddere ſecurā ſe non deliqͥſſe. qd̓ ex euētu re ꝑpēdi ſepiꝰ ſolet. ¶ Uolucer. Propterea ꝯſtitute ſunt in figura tres ciui tates refugij. fides ſpes et caritas/ cōtinen tes lauacrū pnīe/ ⁊ emunitatis aſilū/ quati nus pax ꝯturbata per ea ſe feciſſe formidat hō reformet̉/ que pax qualiter obſeruanda ſit intellige. Quartū metrū quar ti monocolon ꝟſus eſt dactilicꝰ alemaniꝰ. tetramēter hyꝑcatalecticus. currit cū qͥnto carmīe qͣrti de cōſo. phi. ſi qͥs arcturi. Ulcra pax/ ſūmi munus opimū Te; voluntati/ ſit bona tm̄ Nuncius defert miſſus ab alto Nam male menti qualis erit pax? Sternitur lecto ſorde repleto. Complet ⁊ ſpinis ſe viciorum. Qualium turba dilaceratur. Tracta nunc iſtuc/ rurſus et illuc. Diſſidet ſecum ſeqꝫ remordet. Uiribus vanis omnipotenti Stulta guerram dat more gigantum Pugnat econtra quodqꝫ creatu Ius ſui regis ſedulo ſeruans Si placet fiat vera tibi pax Ordinatus ſit primitus omnis Motus. affectus nec vagus erret; Queritans extra ſe poſſe quieto Se frui mundo. quod nequit eſſe. Pauca pertentet non alienis Litibus ſe det. ſed nec habenas Senſibus laxet. ſemper anhelet Legis eterne iuſſa tenere. Litteris ſacris aſſiduus ſit Quippedat pacem zelus earum. Pacis eterne pignus et arram. Proſa quinta ⁊ Vi tima libri quarti. ¶ Monicꝰ. Dueniat oro pax iſta nob̓. Atue A ro nōdū ſatꝭ explicuiſti q̄ ſit apd̓ ꝑegrinū noſtꝝ ꝯſolatio ſpecialiſ deliniēs eū in tā ꝯfuſibili reꝝ tē peſtate/ qualē in florētiſſimo nuꝑ frācie re gno. noīatim in celeb̓rima pariſiēſi ciuitate ꝯtigiſſe nō ꝓrſus ignorat ⁊ nos intuemur. ¶ Uolucer Accipe ſuꝑ iſtis doctrinam theologie celitꝰ īmiſſe quā deīceps nō me loqͥ putato. Cōquererꝭ o hō ꝙ etate tua ml̓ ti deꝑeunt. qͥd q̄ſo nouū accidit? Hꝫ etas oīs mortuos ſuos. qͦtidie recipit terra mil le modis hūanū genꝰ hos peſtis illos fa mes. alios gladiꝰ. multos naufragia. mor bi. incēdia. voragines abſumūt. qͥppe ter ra ſunt ⁊ in terrā reuertūt̉. Mētiebarꝭ o ne quā dū eue dicēti. Ne forte moriamur. ſub ītuliſti. neqͣqͣꝫ. oēs extūc capitali ſupplicio adiudicati ſūt. Nil refert qͥs pͥor. qͥs poſte rior ſecuri mortꝭ feriat̉. Unū dabo tibi qd̓ iure ꝯfitear eſſe timēdū. qͦ merito vl̓ demeri oto/ vita iāiā citiſſime deſitura/ finiat̉ apd̓ iu dicē deū. Scio mecū fateberꝭ. Interrogo te/ rn̄deat exiſtimatio tua. Mortuos qͦs ī matura violētaqꝫ nece d̓fles ereptos aut iu ſta cauſa ꝑdidit aut īiuſta? ſi iuſta. cur īcul pas iuſticiā? Cur nō letaris lauāſ manꝰ tu as ī ſanguīe pctōris? Si īiuſta; vide ſi ſo briū ē eos plāgere qͦs ꝓ iuſticia moriētes btōs xp̄s appellat? Sꝫ dices. potuerāt īiu ſti viuēdo corrigi. iuſti v̓o plꝰ ad ſuā alioꝝ qꝫ ſalutē ſuꝑſtites iuſtificari. Quid ſi ſordi dus ſorduiſſꝫ adhuc ſi ſue damnatōnis aſ ſidue penas auxiſſꝫ. Iuſtꝰ ꝟ̓o vt ſepe fit ex cidiſſꝫ a iuſticia? ¶ Patꝫ latiꝰ iſta d̓ductio. nōne varij ſūt euētꝰ belli. ⁊ nūc iſtū nūc illū ꝯſumit gladiꝰ/ vt nō gl̓iet̉ accinctꝰ vt diſcī ctꝰ/ qm̄ n̄ē fortiū bellū dic̄ Eccīaſteſ ¶ Sꝫ ad altiora ꝯſcēdere nr̄e rōes volūt. q̄ nihil caſuale. nihil fortuitū tradūt d̓o. cuiꝰ ꝯſilia ſuꝑ filios hoīm hūana curioſitas ꝯp̄hēde re ꝑ ſingl̓a n̄ p̄ſumat. Attī gamꝰ tn̄ aliqͣ qͣlia ex ꝓph̓icꝭ ⁊ hiſtoricꝭ libris nr̄is phas ē col ligere. Deſtruxerūt aſſirij ydolatre qͥdē/ ſine d̓o / hierl̓m ſctāꝫ ciuitatē cū ppl̓o. Quid ꝑ yſaiā dicat dn̄s audi. Ue aſſur v̓ga furorꝭ mei/ ⁊ baculꝰ ip̄e ē ī manu eoꝝ mea īdigna tio. Seqͥt̉. Ip̄e aūt nō ſic arbitrabit̉. ⁊ cor eiꝰ n̄ ita eſtīabit. ſꝫ ad ꝯterēdū erit cor eius. Ecce ꝙ deꝰ malos d̓ ppl̓o ſuo/ int̓ qͦs n̄ du biū fuiſſe qͦſdā īnocētes/ voluit ꝑllōge det̓i ores affligere/ qͣles appellāt v̓ga furorꝭ ſui. qͣꝫuis obſeqͥ deo blaſphemi nō crederēt. qͥd ſi tale aliqͥd oꝑatꝰ eſt mō deꝰ/ qͥ ptātē habꝫ vite ⁊ mortis. in cuiꝰ ꝯſpectu nō iuſtifica bit̉ oīs viuēs. Nōne freq̄nt̓ ī regimine rei publice cupiditas ſe putat caritatē? cū hec cōmune bonū. illa ꝓpriū cōmodū ſemper inqͥrat. Eſto ſit caritas/ qͥd ſi nō adhibuit ꝓ ſui ſuorūqꝫ cuſtodia ꝯͣ ꝓditioſas inſidi De cōſolatione theologie as cautelā; qualē hūana p̄t et exigit indu ſtria. Quid ſi bellaſſent aduerſus infideles aut aduerſus exteros ſui regꝭ hoſtes/ et oc cubuiſſent. felices eos ī altera vita. nōne iu dicares nec mortē turpi fūctos? Qd̓ ſi p̄ſen tē tm̄ reſpicis vitā/ terreat apl̓s ſi in hac vi ta tm̄ ſꝑantes ſumꝰ miſerabiliores ſumus N oībꝰ hoībꝰ. ¶ Quis p̄terea nouit ſi aſcēderit in aures dn̄i ſabaoth clamor flagitiorū ſce leꝝ et abominatōnū/ qͥbꝰ vel populꝰ vl̓ re ctores et nobiles. vel vtriqꝫ forſan peccaue rant. quos tradidit deꝰ nō ī manꝰ īfideliū/ vt aliaſplerūqꝫ. qn̄qꝫ ꝑ wādalos ⁊ gothoſ ⁊ hunos. aliqn̄ ꝑ alios noīatim ꝓpt̓ ſpur ciſſimā carnis corruptōem/ vt aliqͥbꝰ reue. latio dixit. expoſuit ſuoſ mō deꝰ cladibꝰ bel lorū ciuiliū vbi tumultuat̉ ppl̓s ꝯͣ nobileſ īmo ſine lege/ ſine ordīe nobiles int̓ ſe cum diſſecatōe mutua ppl̓oꝝ ſe deſtruūt Punit (crede mihi) deꝰ occultiora ſepe delicta per flagella patētiā. illa etiā q̄ ꝑ ꝯtritū cor ⁊ hu miliatū deleta pͥdē fuerūt qͦ ad culpā repe tit ī penā. Hinc fit vt aliqͦs p̄ſential̓r bene viuētes/ aliqn̄ ꝯp̄hēdat afflictio/ aut ꝓ par uo ſicut putat̉ delicto nouo/ grādior puni tio ſubſequat̉. quēadmodū cernere ē in cor ꝑis egritudībꝰ. q̄ ad occaſiōem facilē oriri vident̉/ aut recidiuū pati. ¶ Sꝫ da nulluꝫ neqꝫ modo neqꝫ antea p̄ceſſiſſe demerituꝫ/ virtꝰ vl̓ exercet̉ ad meritū; vl̓ ad p̄miū coro nat̉. Adde ꝙ mutat deꝰ vt placet regna de gēte ī gētē ꝓpt̓ īiuſticias ⁊ varios dolos. Nabuchodonoſor mēte captꝰ teſtꝭ ē. teſtis troia. teſtis roma. teſtis daniel de diſſipati one monarchiaꝝ qͣttuor pͥncipaliū. Habꝫ enī q̄libꝫ res in terris qͣndā ſue duratōnis periodū. atqꝫ viciſſitudini ſubiecta ē. ſit hō ſit domꝰ. ſit ciuitas. ſit regnū. ſit imperiū. Mutauit p̄t̓ea dn̄s ſacerdotiū hely iuxta reuelatōeꝫ ſamueli factā. Cuiꝰ genꝰ ſaul ex termīauit cū ciuitate ſacerdotū ī ore gladij viros ⁊ ml̓ieres/ ꝑuulos ⁊ lactētes. ¶ Ubi p̄cor attēde vigilater (Eſt enī ꝓpoſito res accōmoda) vide qͥs occaſionē p̄ſtiterit pro ximā neci crudeliſſime ſacerdotū ac viro rū veſtitoꝝ ephot lineo/ cū ml̓ieribꝰ et ꝑuu lis ⁊ lactētibꝰ et ꝓrſus īnocuis. cū horrēda demolitōe ciuitatis. Nōne legis ꝙ declina uerat dauid ad ab ymelech ſacerdotē/ ſum pſerat ī neceſſitate famis panes ſctōs cum gladio goliath/ neuter iſtic culpabil̓. Et d̓ dauid teſtꝭ ieſus in euāgelio. Licꝫ vſus ſit bona mēte; reū ſe mēoras. executꝰ ē nihilominꝰ ſaul irritatꝰ mala volūtate deſtructōꝫ quā dei volūtas optīa ſe facturā p̄dixerat. ¶ Canit̉ ī pſalmis de deo. Cōuertit cor eo rū. nō dubiū egiptioꝝ. vt odirēt ppl̓m ſuū ⁊ dolū facerēt ī ẜuos eiꝰ. Cōuertit ītellige. qꝛ materiā odij ⁊ doli mīſtrauit ī ml̓tiplica tōe hebreoꝝ et ī miracl̓oꝝ ꝑ moyſen on̄ſiōe Quocirca facile ptꝫ eē fallax argumētum Prouenerūt ex iſtiꝰ oꝑatōe ſcādala. morteſ malaqꝫ ſine nūero. Egit gͦ tal̓ culpabiliter. Nihil eī tā bonuꝫ qͦ neqͥcia ꝑuerſoꝝ neq̄at abuti. Exēplū in ꝓteſtatōe fidei ꝑ martyreſ claret. Et pͥmo in p̄dicatōe xp̄i; qͥ nō venit pacē mittere in t̓rā ſꝫ gladiū. Cuiꝰ ortꝰ vti qꝫ diuinꝰ tot īnocētes ꝑ herodē dedit neci. caſtigat pr̄ filiū. medicꝰ egrotū. ip̄i ſe peri mūt. nūqͥd aget pr̄ ſuꝑ filio. medicꝰ ſuꝑ egͦ to p̄nīaꝫ. qꝛ mortꝭ occaſiōꝫ dediſſe viſi ſūt; nō puto. ¶ Notauerꝭ ⁊ in pn̄ti re quēadmo dū pugnauer̄t filij iſrl̓ tribꝰ vicibꝰ ꝯͣ benia minob vindictā peſſimi ſcelerꝭ ī vxore leui te. Cā iuſta erat ⁊ qd̓ fortaſſe miraberis de derat deꝰ aſſenſum pugnātibꝰ victi ſūt pri mo ⁊ iteꝝ ſcd̓o vſqꝫ ad īternitōeꝫ qͥnqͣgīta miliū pugnatoꝝ ex iſrl̓. Tercia pugna de dit eis purgatis ⁊ hūiliatꝭ victoria vſqꝫ ad oīmodam pene d̓letōneꝫ beniamitice tribꝰ. ¶ Nō diſcurrā ꝑ pl̓ima. ſcrutāti qͥppe ſcpͥ O turas meas occurrūt tl̓ia copioſe qͦꝝ lectō viuax ē ⁊ qͣi malleꝰ ꝯterēs petras; ꝯſolatōꝫ deniqꝫ faciēs ꝯͣ mortaliū caſus īopinatos. ⁊ qͥ iuſta dei bonitate vidēt̉ īdigni. Si vi derꝭ (ait Eccīaſtes) calūnias egenoꝝ ⁊ vio lēta iudicia/ ⁊ ſubuerti iuſticiā ī ꝓuīcia. nō mireris ſuꝑ hͦ negocio qm̄ excelſo excelſior aliꝰ ē. Et īſuꝑ vniuerſe t̓re rex imꝑat ẜuiēti ⁊ ita imꝑat vt ẜuiāt ſibi/ etiā neſciētes/ etiā repugnates ⁊ odiētes vt demōes. Uis nul lū ex amicꝭ ꝑdere. vis eos poſſidere trāqͥlle oēs ī d̓o dilexerꝭ ſuā vitā. ſuā gl̓iaꝫ. ſuas di uitias ī eo recōditas habe. vtiqꝫ ſic̄ n̄ ꝑdit deꝰ. ſic amicos cū ſua vita. gl̓ia diuitijs ſꝑ ⁊ vbiqꝫ poſſideb̓. Ceteꝝ nēo deſꝑauerit de te ih̓u bone. qm̄ cū iratꝰ fuerꝭ mīẜicordie re cordaberis. Tu pꝰ tēpeſtatē trāquillū facꝭ Tu rēpublicā ꝑ varias agitatōes purifica re ſcis velut ex actōe mutua elemētorū no biliora gignis mixta. Apud te ſūt innume rabiles modi purgatōis ⁊ ſaluatōis electo rū. Unꝰ ꝑ ignominiā mortis/ q̄ liberat etiā a purgatorijs ſupplicijs. Aliꝰ ꝑ ablatōem totalē tꝑaliū cū corꝑe. vnde laq̄us ꝯteritur oīm debitoꝝ. quoꝝ fortaſſiſ alio modo nō Dyalogus apologeticus LVI erat bn̄ poſſibil̓ ſolutio. Alij forſitā egerūt tepide negligēter cāꝫ vl̓ iuſticie publice/ vl̓ legis diuīe. aut circūſtātias culpabiles ha buit ſua ꝓſecutio/ oīa mors abolere potuit eo efficaciꝰ qͦ ꝯtumeliꝰ illata eſt/ caruitqꝫ ſe pulcro. ¶ Talia qͥs oīa dinūeret? Audebo ſublimiꝰ vocē attollere plenā ꝯſolatōis ſā cte. Itaqꝫ deſolationū omniū qͣs futor ho ſtilis oꝑatꝰ eſt/ ꝓut ꝯq̄reris/ interrogo qͣlis aſſignat̉ cauſa? Si libido dn̄andi regēdi qꝫ. ſi vindicte zelꝰ efferuſ. ſi diuitiaꝝ vl̓ opū execrāda fames. ſi tituli fortaſſis alij nō mi nus ſcelerati ſacrilegi nephandiqꝫ. Felices oro nōne ſunt qͥ virtuoſis animis obſiſtere conati ſunt qͣꝫuis in ocl̓is hoīm ſuꝑati. Au ctores ꝟo tāto infeliciores qͣnto nihil infe liciꝰ impunita licētia ⁊ ꝓſꝑitate peccātium qualiū miſerearis velim/ ꝓ ſua ꝯuerſiōe ſa luteqꝫ dep̄cans. ¶ Qd̓ ſi cauſa/ iuxta qͦrun dā īpudētiā q̄ ſe de ꝑtinacia dānat aſſignet̉ defenſio catholice ꝟitatis. vicia q̄rēs et er rores corrigere. ⁊ hͦ corā iudice legitīo/ nūc ordinario/ nūc ſup̄mo. qͥdni fidenter affir mauerim/ btōs eē mortuos qͥ ꝓ lege dei ſui certauerint vſqꝫ ad mortē/ exēplo tot marty P rū? ¶ Quid ſtupes. qͥd me reſpicꝭ? nolito mi rari ſi hꝫ qͦtidie martyres ſuos mūdꝰ. ſi ca ro/ ſi diabolꝰ/ cur nō habeat ſuoſ xp̄s? Hīc apl̓s. Oꝑtꝫ hereſes eſſe/ vt qͥ ꝓbati ſunt ma nifeſti fiāt. Quō manifeſti? plane ī bonū ſi legē dei defēderīt ſtrēnue. ſꝫ ꝓrſus ī malū ſi vl̓ maligne īpugnauerīt aut īpugnātibꝰ fa uerīt īpudēt̓ ſb̓dole/ neqͥt̉ ſubuertēdo vl̓ ne gādo iuſticiā. Tl̓es dixerꝭ ſcādaloꝝ cāꝫ oīꝫ qͥlē egerūt ī alios ꝑſeq̄ntes aliqͦs vſqꝫ ad co rona martirij. qͦ pacto inqͥes? Rn̄deo. nōne martyriū cauſa fuit vt ꝓ xp̄o. ꝓ ꝟitate. ꝓ iu ſticia. ꝓ vicioꝝ redargutōe/ mors vndecun qꝫ tolerat̉? Attēde q̄ cā reddiderit ip̄m abel pͥmū martyrē ī lege nature. Hec nimiꝝ ꝙ ī odiū iuſticie r̄ligioſe qͣ ſacrificiū obtulerat deo placabile. Cayn frater eū nihil tale co gitātē egrediētē ī agꝝ/ īſidioſe ꝑemit Uideſ q̄ pacto fit aliqͥs martyr etiam dū ignorat. Omitto de ſeptē fr̄ibꝰ machabeis ī lege ſcri pta/ qͥ nō ob aliā cām qͣꝫ ne legem ī porcine carnis eſu violarēt/ atrociſſime necati ſunt Nō loqͣr de Ioh̓e bap: qͥ legis vtriuſqꝫ mo yſi ⁊ xp̄i limes qͥdā fuit. cuiꝰ martyriū aliā nō inuenit̉ cām habuiſſe niſi redargutōem publici inceſtꝰ. Thomas cātuariēſis ob d̓ fenſiōem eccl̓iaſtice lib̓tatis. Leodogariꝰ ob zelū domꝰ frācie ꝯͣ Ebroynū. A gatheſ agnes et lucia ꝓpter fidē caſtitatis glorio ſo celebrāt̉ martyrio. Et ita de pl̓imis qͦrū exēplis ꝑſpicuuꝫ fit oēm hoīem qͥ ꝑimitur odio iuſticie ⁊ vitatis/ dū ſectat̉ illā/ ꝓſeqͥt̉ aut defendit; inſignit̉ apud deū vero titulo martyrij. qualecūqꝫ fuerit apd̓ hoīes iudi ciū. Quid ſi plꝰ aliqͥd addiderim. Innocē tes qͥdē occiſos ꝯſidero/ qͦs eſſe martyres nullꝰ qͥ fidē habꝫ eccl̓ie dubitauit. Sed q̄ rō martyrij. nūqͥd alia dabit̉ qͣꝫ odiū xp̄i ex ambitōe regnādi ꝓueniēs? Ubi rurſus col ligit̉ hec regula. ꝙ īfantes aut pueri/ quan to magis ꝓuectiores qͦs in odiū xp̄ianoꝝ ſeu xp̄i vel ſue legis ꝑimūt infideles. iudei. ſaraceni. vel pagani/ aut aliqͥ noīe tenꝰ xp̄i oani hereticātes apoſtateqꝫ facti. aut ī tyrā nidis rabiē verſi; tales martyrio coronant̉ etiā mortꝭ timidi. p̄cipue ſi nō aliꝰ crimīs obex ineſt actu. ¶ Hec īſideāt aīo tuo ſi adſ qꝫ fictōe meꝰ es diſcipulꝰ. Hec mētꝭ ꝑtur batōes radicitꝰ euellāt. qm̄ altior. ſecurior. ſalubrior. religioſior. ⁊ gl̓ioſior nō eſt altera ꝯſolatō ad quā ꝓuchere poſſit doct̓na mee legis qͣꝫ martyrij tolerātia. ꝑ qd̓ delet̉ ī pro prio ſanguīe q̄libꝫ culpa ſil̓ et pena. vt ꝓti nus hō liber et expeditꝰ euolet ī celum/ vbi ſtatū habeat oīm bonoꝝ aggregatōne ꝑfe ctū. ¶ Uolucer. Hactenꝰ o monice theo logia locuta ſit. nos ex ſua nr̄aqꝫ collocutō ne breuit̓ epilogātes ſumamꝰ hͦ ꝯpēdioſuꝫ in oī tribulatōe ſolamē. vt toto corde ſuſpi remꝰ: leuātes ocl̓os ī celū ⁊ dicētes. Deꝰ eſt pr̄ miẜicordiaꝝ ⁊ totiꝰ ꝯſolatōis/ ī cuiꝰ mi ſeratōe ſperādū ē. cuiꝰ ſe volūtati ꝯforman dū ē. a qͦ eſt v̓tus patiētie. in qͦ ē ſerenatō cō ſciētie. Nos interim trahere conemur ī af fectū qd̓ ſub qͣdriduo diſſeruimꝰ ꝑ intelle ctū ¶ Monicꝰ. Fiat/ ita p̄cor/ ⁊ pax dei q̄ cxuꝑat omnē ſenſū corda ⁊ ītelligētias no ſtras cuſtodiat ī charitate d̓i. ⁊ patiētia xp̄i vt ꝑ patiētiā ⁊ ꝯſolatōꝫ ſcpͥturaꝝ ſpem ha beamꝰ. Amen. Finit Incipit dyalogus apologeticꝰ cuiꝰ collocutores ſūt volucer ⁊ monicus. vt in ꝯſolatōne theologie ſerua tū eſt. ¶ Uolucer. Em inqͥrimꝰ o monice quā nec Q paucis diebꝰ/ nec vllis pene ver bis explicare phas mihi ē. Pe tis cur termīata ꝑ generale ꝯcili um nō fuerit cauſa fidei ꝯͣ doct̓nā peſtiferā Iubentē tyrānos ꝑ inſidias interfici/ per Dyalogus quoſlibet etiā pͥuatos/ ordīe iuris nec diui ni nec hūani ẜuato/ et ꝯfederatōe qualibet nō obſtāte. ¶ Ego ſynodū nō incuſo; quaꝫ reuereor et veneror. ſꝫ pl̓imos in ſynodo cō uerſantes excuſare nō valeo; qͦs aīe paſſio nes et peſtes improbe qͥbꝰ mos ē cathedrā hūani ſubuertere iudicij fefellerūt ⁊ errare fecerūt alios in inuio ⁊ nō in via. alios ma le diſſimulare vl̓ negādo iuſticiā/ vl̓ id qd̓ credere debuerāt ad iuſticiā; nō ore ꝯfiten do ad ſalutē/ alios obſurdeſcere ad ſalutarē illā iacobi iuſſiōeꝫ. Nolite fratres in ꝑſona rū acceptōe habere fidem dn̄i nr̄i ieſu chri ſti. Siqͥdē fuit apud aliqͦſ impudētiſſima ꝑſonaꝝ acceptō/ dū eadē fidei cauſa/ iſti dā nati ſunt/ alij ꝑtrāſiti. ¶ Monicꝰ Fuerat igit̉ tutiꝰ o volucer atqꝫ ꝯſultiꝰ nō q̄ſiſſe iu diciū a talibꝰ qͣꝫ exponere ſanctū canibꝰ. et ꝓijcere margaritas an̄ porcos. qͥnetiā adue na noſter nōne debuerat pͥus ſedēs ꝯputa re ſi ſumptꝰ ei. ſi ſuffragia coadiutoꝝ ꝓ re tā ta ſuppeterēt. ne cū nō potuerit ꝑficere iure ceciderit in illd̓ īproperiū. iſte hō cepit edi ficare/ et nō potuit ꝯſūmare. ¶ Uolucer. Urges vehemēter o monice ⁊ ī has me tru dis anguſtias. vt qͥd reſpōſurꝰ ſim nō ſatꝭ inueniā. Itaqꝫ ſi iuſtificatiōem aduene nri ſuſceꝑimꝰ; poterimꝰ id qͥdē in multis ſpera mꝰ ꝑficere. ſꝫ ignominia oportebit ⁊ turpi tudinē reuelare nōnulloꝝ. qͦs colere quoſqꝫ reuereri/ qͦs diligere/ ſtatꝰ ſuus ⁊ ſocietas ef flagitat. ¶ Monicus Debuerāt circūſpi ci pͥus taliāa diligēter ne ī re tāta q̄reret̉ poſt exitū; turpis illa nec admittēda penitꝰ ex cuſatio; nō putaui. Eſt enī circūſpectio ꝑs maxima prudētie q̄ ſue ꝯſideratiōis ocl̓os circūgirat/ nedū in illa q̄ de ſe licita ſunt. ſꝫ que circūſtantijs oībꝰ attētis. vt tꝑe. loco. ⁊ ꝑſonis/ expediūt. Sūt enī q̄dam licita q̄ circūſtantijs obſtātibꝰ ideo nō expediunt qm̄ expediri nō pn̄t. et ad debitū cōſūma tōnis finē induci. ¶ Uolucer. Agis o mo nice iuxta vulgi ꝓuerbiū. poſt reditū a iudi cio vel a foro ſapiēter ꝯſulis. Quippeſi de generali cōcilio. ſi d̓ hoībꝰ ip̄m ꝯſtituētibꝰ. ſi de ſtudijs ac vniuerſitatibꝰ pene totiꝰ xp̄i anitatis habentibꝰ ibi legatos ſuos. ſi d̓ co adiutoribꝰ ad ꝓſeq̄ndum. ſi de cōmiſſarijs ad examinādū cauſas oēs fidei. ſi de ſacro dn̄oꝝ cardīaliū collegio ſeu romana curia ſuſpicandū male fuerat/ de mīſtratōne iuſti cie. curreret impugnatio vl̓ accuſatio tua p̄ ſertim qꝛ generale ꝯciliū fuerat ſpecialit̓ ce lebratū ad hūc finē extirpatōis hereſum et errorū. et hͦ ab initio ſic attemptatuꝫ ē fieri vt detinerent̉ etiā errātes in carcere. quorū aliqͥ poſtmodū ignibꝰ traditi ſunt. Primi tus enī bohemi. dehinc anglici d̓tulerāt er rores ⁊ vykleff. Bohemi circiter. xlv. angli ci plꝰ qͣꝫ ducentos. Pro qͦꝝ reprobatōe zela uit et p̄dicauit publice ⁊ aduena qͣntū alter alioꝝ. Uideat aūt prudētia tua ſi nō exiſti mare iuſtū erat nec temerariū; nō mīori di ligentia zelo vl̓ ꝯſtātia ꝓcedi debere ad dā natōem doctrine magꝭ in moribꝰ ⁊ republi ca peſtifere/ et hͦ om̄i tergiuerſatōe vel ꝑſo naꝝ acceptōe reiectis. Adde ꝙ ſereniſſimꝰ rex romanoꝝ p̄cipuus ab initio ꝓmotor ex titit; vt hec eadē doctrina tāqͣꝫ pͥncipibꝰ pa lam aduerſa damnaret̉. ſicut oſtēdit in aſſe cutōe damnatōis vniꝰ articuli vel aſſertōiſ cōtinentis totā in effectu doctrinā hāc om ni publice rei capitaliter inimicā. Cuiꝰ da natōis tenor eſt. Precipua ſollicitudine vo lens hec ſacroſancta ſynodꝰ ad extirpatōeꝫ hereſum et errorū ī diuerſis mūdi partibꝰ inualeſcētiū ꝓcedere/ ſicut tenet̉ ⁊ ad hͦ col lecta eſt. nuper accepit ꝙ nōnulle aſſertōes erronee in fide ⁊ bonis moribꝰ ac multipli cit̉ ſcādaloſe/ totiuſqꝫ reipublice ſtatū et or dinē ſubuertere moliētes dogmatizate ſūt. inter qͣs hec aſſertio d̓lata eſt. Quilibꝫ tyrā nꝰ p̄t ⁊ debꝫ licite et meritorie occidi ꝑ quē cūqꝫ vaſallū ſuū vel ſubditū. etiam ꝑ inſidi as et blādicias vel adulatōes. Non obſtā te quocūqꝫ iuramēto ſeu cōfederatiōe cum eo/ nō expectata ſentētia vl̓ mādato iudiciſ cuiuſcūqꝫ. Aduerſus hūc erroreꝫ ſatagens hec ſcā ſynodꝰ īſurgere/ ⁊ ip̄m fūditꝰ tollere p̄habita delib̓atōe matura d̓cernit d̓clarat ⁊ diffinit hmōi doct̓nā erroneā eē ī fide et moribꝰ. ip̄amqꝫ tāqͣꝫ hereticā / ſcādaloſaꝫ/ ſe ditioſaꝫ/ ⁊ ad fraudes/ d̓ceptōes/ mēdacia ꝓditōnes/ ꝑiuria/ vias dātē r̄probat ⁊ ꝯdē nat. Declarat īſuꝑ/ decernit ⁊ diffinit ꝙ ꝑti nacit̉ doct̓nā hāc ꝑnicioſiſſimā aſſerētes ſt̄ heretici/ ⁊ tāqͣꝫ tales iuxta legitimaſ ⁊ cano nicas ſāctiōes puniēdi. ¶ Monicꝰ Duꝫ E etiā atqꝫ etiaꝫ rcogito volucer v̓ba ſacre ſy nodi quēadmodū fatet̉ ſe p̄cipua ſollicitu dine deſtructōeꝫ hereſuꝫ ⁊ errorū debere ꝓ ſeqͥ quēadmodū p̄t̓ea ſeueri cēſura iudicij damnauit hāc aſſertōeꝫ q̄ totā fere ꝯplectit̉ doctrinā nouē aſſertōnū denunciataꝝ cuꝫ ꝓpoſitōe vn̄ fideliter excerpte ſunt/ non in uenio realē ſuſpitōis cām fuiſſe fingendaꝫ Apologeticus LVI quin et conciliū damnās/ et res ꝑmanēs/ et doctoꝝ cetꝰ cōſulēs debuiſſent ad vlteri ora ꝓcedere. Si aūt aliter vel cur acciderit omītto q̄rere. Hoc ad p̄ſens inqͥro. cur ad uena nr̄ p̄ ceteris in hac ꝓſecutōe notatꝰ ē? ¶ Uolucer. Noſti monice qͥd ad officiuꝫ cācellarie pariſien̄. cui deſeruit/ ſpectat in fi dei materijs/ noſti ꝓfeſſiōeꝫ ſuā/ exꝑtus es qualēcūqꝫ zelum ſuū ad ea q̄ religionē no ſtrā reſpiciunt. Scis qͣꝫ liber eſt ab om̄ibꝰ vincul̓ mūdane neceſſitatis/ qͣtinus poſſit ampliꝰ preꝑato aīo ꝓ veritate certamē hr̄e Talis eſt inſuꝑ de qͦ iuſticia ſi nō recte am bulauerit ad v̓itatem euāgelij valeat fieri; abſqꝫ ꝑturbatōe alioꝝ ſeu reipublice via fa cti. ꝓut al̓s corā inclita natōne francie vni militi palā dixit. Scis nihilominꝰ ꝙ a xp̄i aniſſimo rege francoꝝ. et a p̄clariſſima fili ſua vniuerſitate pariſiē. īmo ⁊ ab eccl̓ia ga licana/ ꝓ ꝓuincia ſenon̄. delegatꝰ extitit ad generale ꝯciliū/ ſub certis inſtructōibus ⁊ lr̄is/ que ꝓſecutōem materiaꝝ fidei; huius aūt nomīatim/ necnō vniōis eccl̓iaſtice. ſꝫ reformatōis morū ī capite et mēbrum ml̓ tipliciter imponebāt. ¶ Monicꝰ Eſto ſic fuerit/ accepi nihilominꝰ emanaſſe poſteri mandatū a rege dū de tractatu pacis ī fran cia fuiſſet agitatū. ꝙ hec materia nō expo neret̉ corā ſacro cōcilio ita tn̄ ſi ꝑs aduer ſa vellet deſiſtere. ¶ Uolucer Monice iam eſſe res integra ceſſauerat. iā ꝯmiſſio tribuſ dn̄is cardinalibꝰ etiā ante aduētū ambaſi atorū regis ab aduerſa ꝑte petita fuerat et obtēta. Sereniſſimꝰ p̄terea romanorū rex hāc materiā vt ſciret̉ ꝟitas; voluit ī mediū deduci ſicut ex lr̄is ſigillo ſuo ſignatꝭ ac ꝑ illa q̄ palā oꝑatꝰ eſt corā iudicibꝰ fidei ꝑſo nalit̓ ꝯparēs ꝑſpicuū eſt. ⁊ ex p̄dicta ꝯdem natōe qͥlibꝫ tyrānꝰ reddit̉ manifeſtū ¶ Mo T nicus. Attēde volucer ne dū ꝓſecutiōem pͥmo factā iuſtificare vis culpes eā q̄ poſt modū facta eſt ꝓſecutōis omiſſiōeꝫ. maxi me poſt electōem canonicā ⁊ legitimā ſum mi pōtificꝭ. ¶ Uolucer. Recordare quid antea dixeris ꝙ ī om̄ibꝰ circūſpectio tenen da eſt. vt penſet̉ nedū qͥd veꝝ vl̓ iuſtū ſit ſꝫ quid expediēs. Nā variata circūſtantiarū qͣlitate vere vl̓ eſtimatiue; nō erit vicioſum ſi mutet̉ in diuerſa vl̓ aduerſa ꝯſiliū/ quem admodū terencianꝰ ſenex ex ſe refert. ¶ Mo nicus. Un̄ cognitūo volucer plꝰ qͣꝫ an tea/ ꝙ nō erat expediēs ꝓſecutōis ꝯtinua tio. ¶ Uolucer. Ah monice q̄ſo ne tale aliqͥd ſcrupuloſe nimis q̄ſieris; qd̓ vt p̄nota tū eſt nullis v̓bis exeqͥ p̄t/ nec cū modeſtia q̄ neminē ledere vult nude tradi. Oro pate re germanū tuū patere potiꝰ morſibuſ alio rū qͣꝫ alios ip̄e mordere videat̉. ¶ Monicꝰ Expoſtulatō tua rōnabil̓ videret̉/ ſi tm̄mō de ꝑſone leſiōe vl̓ iactura nūc ageret̉/ ꝟitatꝭ vero. et tal̓ veritatis equo aīo quos ſuſtinu erit detrimentū fieri vt ꝑſonaꝝ qͣrundā oꝑi at̄ vl̓ ignominia vel culpa ¶ Uolucer Nō ne ſatis videt̉ ꝓ triūpho veritatis ꝙ nulla aduerſus eā pª tot agitatōes ⁊ ꝑtractōnes lata ē ſentētia/ que p̄ſertim ī rē trāſierit iudi catā. q̄ p̄terea diceret ea q̄ vitatꝭ erāt leſa eſ ſe. ꝓteſtātibꝰ hocip̄m ꝑ lr̄as ſuas ad chriſti gniſſimū frācie regē tribꝰ cardinalibꝰ; qͥ cir cūuenti p̄tēſam tulerāt ſnīam ſuꝑ nullitate ſnīe ep̄i ꝑiſien̄. de qͣ re latiꝰ alibi. Manꝫ igi tur ī robore ſuo deteſtatio falſitatis ⁊ here tice pͣuitatꝭ. Manet approbatio tā ſolēnis ſacre theologice facultatꝭ ī vniuerſitate pa riſienſi. cui cētū et qͣdragīta vnū theologi ſe manibꝰ ꝓprijs ſubſcpͥſerūt. Manet ſimiliſ approbatio p̄clare facultatis decretoꝝ ī ea dē vniuerſitate que ſil̓r in ſe tota pōdꝰ ap probatōis ſue dedit ſub lr̄is patētibꝰ. Ma net autēticū valde parlamēti regij decretū vl̓ arreſtū hmōi doctrine cū tota ꝓpoſitōe Io. ꝑui capitaliter dānatiuū. Manēt deli beratōes ſolēniſſimoꝝ theologoꝝ de diuer ſis ſtudijs qͦs ꝑuerſa nō ſubuertit affectio. Manet deniqꝫ iudiciū ſacre ſynodi genera lis integꝝ/ que ſuo ſilētio dānatōeꝫ p̄dicta rū aſſertōnū nō reprobās approbauit. iun cto qd̓ ī dānatōe tā ſeuera huiꝰ aſſertōis qͥ libet tyrnus ⁊c̄. voluit ſatis intelligi/ alias hmōi velut ī ſua radice dānaſſe. q̄ radix eſt vt neminē alter occidat autoritate ꝓpͥa qͣn tūcūqꝫ ſceleratū. neqꝫ iuſiurādū ꝓpt̓ incō modū tꝑale ſui vl̓ ſuoꝝ violet̉. ¶ Moni A cus. Sed qͥd de deliberatiōibꝰ qͦrūdam mēdicantiū cū magno nūero reſpōdeb̓. qͦs dicūt facta in vnū cōuentōe ſe cuidā ſcedu le ſubſcripſiſſe. quā ſigillauerūt ſigillis ge neraliū de quattuor ordinibꝰ vt p̄tendunt. vbi deliberāt. ſed ī ſacco et tenebris/ aſſerti ones iſtas nō eſſe iudicio fidei reprobādaſ īmo ſentētiādū eſſe ꝙ ad fidei iudiciū non ꝑtinēt. Neqꝫ enī in hāc inſaniā auſi ſūt ꝓſi lire/ vt aꝑte dicerēt ꝙ v̓e ſunt. Gl̓iat̉ tamen aduerſa ꝑs/ tāqͣꝫ eas deliberauerint veras eſſe. ¶ Uolucer. O ſi ſcires oīa monice q̄ circa ꝓceſſum talē emerſerūt. nūc iſtis nūc Dyalogus alijs vijs/ īmo inuijs et exorbitātijs. ebibe ret ſpiritū tuū vehemēs indignatio/ qͣlia n̄ ꝓſequor/ ne ſatyrā vl̓ tragedia aggreſſus eſ ſe videar. Hoc vnū ſcire potuiſti ꝙ p̄dicta deliberatio cōſpirata fuit tandē oblata co rā toto concilio tanqͣꝫ heretical̓ aut hereti ca prauitate vehemēter ſuſpecta/ ſub ꝓteſta tōe ſolēni facta ꝑ aduenā noſtꝝ/ quā tūc no mine regis et ambaſiatoꝝ ſuoꝝ ꝓpoſuit/ de ſubſcribēdo ſe ad penā talionis ſi aliqͦ quā tūcunqꝫ multiplicati ꝯͣriū vellēt ſuſtinere. Quintiā ſacra theologie facultas pariſiē. dū ad ip̄am ſcedula talis delata ē/ ꝓ ꝑte di cti chriſtianiſſimi francoꝝ regis/ ſuaqꝫ de liberatio q̄ſita/ reprobauit eā multiplici ac efficaciſſima ratōe/ ſub patentibꝰ lr̄is ſigil lo ſuo munitis. Non igit̉ p̄t aduerſa pars gl̓iari de pluralitatꝭ maiori theologoꝝ ne qꝫ numero. ¶ Monicꝰ. Scire velim ſi pꝰ aſſumptōem ſummi pōtificis aliqͣ ſaltē eo rū que modo cōmemoras/ ī fauorē cauſe fi dei/ regꝭ/ ac vniuerſitatis fuerint intimata X vl̓ ſuggeſta. ¶ Uolucer. Nolo monice d̓ ſctīſſimo dn̄o nr̄o et chriſto dn̄i. velut os ī celū ponēdo loqͥ; collaterales nihilominuſ habuit quos in hac et ſil̓i materia tāgente dn̄os polonos/ ꝓceſſiſſe dicunt aliqͥ minꝰ diligenter/ neqꝫ ſatis ad zelum et fauorē ca tholice ꝟitatis/ qui neqꝫ verbis neqꝫ ſcpͥtiſ exhortatorijs/ ad ꝓſecutōeꝫ ſeu terminatio nē potuerūt accēdi. ¶ Teſtis tibi ſit ſcedu la multis on̄ſa. quā hīc placet īſerere ſic ha bentē. ¶ Cōſiderēt zelatores xp̄iane religio nis et honoris dn̄i nr̄i pape ac huius ſacri ꝯcilij/ ſi articulꝰ ſecūdus pͥncipal̓ ꝯuocati onis huiꝰ ꝯcilij/ qͥ eſt ſuꝑ hereſum et erroꝝ extirpatōe nō tractet̉ vel expediat̉/ p̄ſertim in materijs ſolēnit̓ denūciatis ⁊ multiplici ter agitatis in hoc ſacro ꝯcilio qͣliter hͦ va rij varie potuerūt imputare. Quidā ad ne gligētiā/ in re tāta atqꝫ p̄cipua ſollicitudīe tractāda/ ꝓut fatet̉ ꝯciliū in dānatiōe hu qͥlibet tyranus. Alij ad ignorātiā ꝙ de pau cis ꝓpoſitōibꝰ q̄ nō ſunt de apicibꝰ fidei n̄ decreuerūt qͥd ẜm doctrinā ſacre ſcpͥture te nendū ſit. an videlicꝫ vere fuit vl̓ falſe ſane vel inſane/ approbāde vel reprobāde. Alij ad ꝑſonaꝝ acceptōem et hūanū timorē ſeu formidinē. et ad illoꝝ ꝯtra qͦs hic ꝓceſſum eſt in fidei materijs/ quēadmodū ſunt bo hemi remurmuratōeꝫ. Alij ad aꝑtā iuſticie denegatōem in materia fidei ⁊ moꝝ ſeu cu pabilē diſſimulatōem. Alij ad p̄latoꝝ ⁊ ali orū auariciā/ querentiū in eccl̓iaſtica refor matōe que ſua ſunt vl̓ vtilia/ n̄ que ieſu xp̄i vel ſpūalia. Alij ad regū pͥncipū et vniuer ſitatū/ qͥ ꝓmouerūt p̄dictas mat̓ias vilipē ſionē ⁊ indignatiōem. vt fuerūt rex frācoꝝ. rex polonoꝝ et vniuerſitas ſtudij ꝑiſien̄. et pl̓es alie. Alij ad autoritatis p̄latice ſuꝑ he reſibꝰ extirpādis in ſuis dioceſibꝰ eneruati onē. ⁊ ad curie romane ī eiſdē erroribꝰ extir pandis notoriā omiſſiōeꝫ. Alij ad ſordidā multoꝝ in hͦ ꝯcilio vno vl̓ alio mō corrup tionē. Alij ad omniū q̄ facta ſunt ī concilio ſcādalizatiōem vl̓ infirmatōem. Alij ad le gatoꝝ regū et vniuerſitatū qͥ ex iniuctōne vl̓ inſtructōe facta eis ꝓmouerunt et ꝓmo uere debuerūt p̄dictas mat̓ias/ negligētiaꝫ culpabilē. Alij ad theologoꝝ et p̄dicatium veritatis fidei ꝑiculū ⁊ dep̄ſſiōem/ vbilibꝫ ꝑ xp̄ianitatē. maxime dū errātes fuerīt po tentes et pͥncipes. Alij ad homicidioꝝ pro ditionū ꝑiuriorū ſeditōnū nutritōeꝫ ſeu iu ſtificationē. maxime dū bella fundāt̉ in ſu ſtinēdū erroribꝰ. Alij ad hereticātiū ⁊ errā tiū nō emēdatōem ſꝫ obſtinatōnem; nec ad fraternā ſeu iudicialē vl̓ paternā correctōeꝫ ſed violentiorē effrenatōeꝫ. Alij ad obediē tie general̓ p̄ſtari debite mō ſum mo pōtifi ci/ fortaſſis (qd̓ abſit) ꝑiculoſam dilationē apud ml̓tos chriſtianitatꝭ pͥncipes aut po pulos. Alij ad clericoꝝ apud laicos; īmo ⁊ apud fideles et paganos/ et p̄cipue petruꝫ de luna et ſuos fautores ſubſannatōem vel irriſiōem/ ꝙ ī materijs vulgo notiſſimis q̄ ſunt ip̄a precepta moralia/ alit̓ patiūt̉ erra re. et diuerſo ſibijnuicē ꝑtinaciter aſſerere ī p̄ſentia general̓ ꝯcilij intātū vt ſub ſummo pōtifice quē oēs ꝓ extirpatōe errorū p̄ſtola bant̉ maior diſſimulatio ſuboriri videatur Alij deniqꝫ (qd̓ omniū gͣuiſſimū eſt) ad offē ſam dei in deſertōe defenſiōis catholice ve ritatis/ īmo ⁊ fautoriā heretice pͣuitatꝭ/ dū ſcꝫ error cui nō reſiſtit̉/ approbat̉. ¶ Teſtes autē inuocāt huiꝰ ſcēdule ꝯpoſitores/ celū ⁊ terrā. ꝙ nō ad diffamatōem cuiuſcūqꝫ vl̓ irritatōem. ſed ad ꝓpͥaꝝ aīaꝝ liberatōem/ ⁊ ad obuiādū p̄tactis et cōſimilibꝰ ſcādal̓/ ſi nō hoc durāte ꝯcilio occurſum fuerit/ euen turis/ iſta ſcribūt atqꝫ notificant/ pati voce publica/ latiꝰ hec oīa deducere/ ſi ita placi tū fuerit dn̄o nr̄o pape. Hec ibi. ¶ Moni cus. Qualis data eſt ad hec incōueniētia v ꝓuiſiua reſpōſio ¶ Uolucer Nll̓a ꝓrſuſqꝫ/ ſed in det̓iora cōtinue res lapſa ē vſqꝫ adeo Carmen de cauſa canendi LVI ꝙ ꝓ ꝑte dn̄oꝝ polonoꝝ interiecta eſt tādeꝫ appellatio ad futuꝝ cōciliū. Cui appellati oni cū rn̄dendū eſſet/ lecta eſt vt d̓r in cōci ſiſtorio generali et publico qd̓ vltimo con ſtantie celebratum eſt. minuta q̄dā ſub for ma bulle deſtruēs vt aſſerūt qͥ legerūt eam / fundamētale penitꝰ robur nedū piſani ſed ꝯſtan̄. cōcilij/ et eoꝝ oīm q̄ in eis p̄ſectī ſuꝑ electōe ſummi pontificꝭ ⁊ intruſoꝝ eiectiōe attētata facta ve ſunt. Continebat itaqꝫ in nullo caſu licere appellatiōem a papa face re nec eiꝰ iudiciuꝫ in cauſis fidei declinare plane cōtra legē dei decretaqꝫ ꝯcilij. Sꝫ tā ceca ſꝑ eſt affectio que nō zelat ꝟitatē/ tam ſꝑ ſibi ꝯͣrians ⁊ diſſona ꝟitati mens adue ſa. ¶ Monicꝰ. Uellē pleniꝰ agnoſcere qͣ lis ex integro fuerit hec polonoꝝ cauſa. ne qꝫ enī illa leuit̓ crediderim q̄ poſtremo ſub intuliſti/ qͣꝫuis de occiſiōe oīm polonorum faciēda abſqꝫ lege vl̓ ordīe ip̄is nec auditi nec defenſis audierim. ¶ Uolucer. Poſ ſum que breuibꝰ ꝑſtrinxi v̓bis ea ſcriptis multiplicibus edocere/ quoꝝ aliqͣ ſuis titu lis ſeorſum notabo. Res enī ꝓlixa eſt. ⁊ ad alia te vocat ſentio pn̄s dies. Dabo p̄terea titulos qͦrūdā ex opuſcul̓ germani tui plu rimis obmiſſis/ q̄ vel memoria nō tenet. vl̓ vtilitas nō tāta ē. Ita enī phas erit tibi vl̓ alteri cui placuerīt illa ſub collectorio vno Z ſeu pluribꝰ ſcpͥtis dare. ¶ Monicꝰ. Gra tā mihi rē feceris volucer/ dicito nihilomi nus antea qual̓ de natura ꝯcilij ſit fratris exiſtimatio; inſtructꝰ qͥppe eſt nedū ex lr̄is vel hiſtorijs; ſꝫ ex ip̄a q̄ doctrix eſt efficax ex ꝑientia. vtpote qͥ nouiſſimo huic cōſtantiē ſi cōcilio ꝯtinuꝰ aſtitit. qd̓ numeroſitate cō ueniētiū. qd̓ agendoꝝ arduitate. qd̓ ſui p̄ ſertim duratōe/ maximū ſupͣ cetera fuit. qͦ niā ꝑ triēiū cū ſex fere menſibꝰ ꝓtenſum ē. ¶ Uolucer. Si pōdus doctrine vl̓ eru ditōis haberet exiſtimatio ꝑegrini nr̄i apd̓ alios qͣlē fac̄ amor apd̓ te; rē exigereſ cogni tione nō indignā/ nec inutilē fortaſſis po ſteritati. Sed neqꝫ plene didici ſuā in oībꝰ q̄ geſta ſunt vel opinionē vl̓ ſentētiā. qͣꝫuis pl̓ima ſcriptis reliq̄rit de ptāte cōcilij ⁊ ip̄i us qͣlitatē. Sua fuit inſuper ꝯuerſatio aſſi due cū illo p̄ceptore ſuo/ quē ſapiētiſſimuꝫ ⁊ prudētiſſimū nemo dubitauerit/ cardina lē cameracēſem dico/ poterit ille multo do ctiꝰ et ſalubriꝰ cū autoritatis pōdere ſuper hac re vl̓ verbo vel ſcripto tradere qͥ cogno uit. Hoc vnū ſcio ꝙ zelꝰ habēde vniōis ī ſciſmate tā deſꝑato/ tātiqꝫ tꝑis fecit multa tolerari q̄ fuiſſēt aliūde nec tolerabilia nec tolerāda. Uideo ꝙ eccl̓ie reformatio nūqͣꝫ fiet ꝑ ꝯciliū ſine p̄ſidentia ductoris affecta ti bn̄ prudentꝭ ſimul ⁊ ꝯſtātis. ꝓuideāt ſibi dū ſciuerint et potuerint mēbra ꝑ ꝓuīcias aut regna/ nō qͥdem in multiplicatōne con ſtitutōnū nouellaꝝ. hoc magꝭ interturbat qͣꝫ adiuuat. ſed ꝑ executiōem viuacē ⁊ viri lem eaꝝ legū q̄ iam late ſunt abūdātiſſime ſuꝑuacuis etiā reſecatiſ vl̓ omiſſis. Uideo ꝙ ī doctrinis q̄ fidē/ que religionē/ que bo nos et ſalubres reſpiciūt mores/ vix inue niet̉ in hac tēpeſtate/ rebꝰ vt ſunt manenti bus nec habito forti fauore potētie ſecula oris; terminatio debita vl̓ expedita iuſticia. Exꝑto crede neqꝫ deductōem pnūc aliam pete. neqꝫ de remedijs apponē̓dis v̓bū fe ceris ſurditati/ vbi nō eſt auditus; iubet ſa piēs. nō effundas verbū / his interim cōtē tus. Habes enī de theologica cōſolatōne grandiꝰ opuſculū. Tecū habita/ gratꝰ d̓o qͥ te ſegregauit ab his ſollicitudībꝰ/ et ꝓ ce teris in poteſtate ꝯſtitutis ora ꝯpatiēs flēſ ⁊ lugens. ¶ Monicꝰ Cōceſſerit ita deus/ bene vale volucer p̄cauens vie caſus. Sa lutaueriſqꝫ noīe meo frēꝫ/ monens eū ſedu lo circūſpicere vigilanter quēadmodū ī me dio natōis pͣue viuendū ſit. ¶ Uolucer. Et tu bn̄ valeto monice nr̄i memor in ora tōibꝰ tuis. Finit Sequūtur nōnulla carmina Iohānis de Gerſon/ que ⁊ p̄cedē tibꝰ et ſubſeq̄ntibꝰ tractatibꝰ cōnexionē ali quam habere vident̉. Primuꝫ carmen ad Iohānē germanū ſuū de cauſa canendi 7 Loquitur aduena ad Monicum Heu perurgent monice/ monice. e Anni ne faſti ſanguinei et necis. Ciuilis enſis cuilibet imminet. Qui iuſte viuit vera vel edocet. ¶ Reſpondet Monicus Meme fruaris aduena conſule Hac in ruina peſtifere vicis Ad te redito ſolus in ocia Eſto virilis/ vim facito tibi. Mens in ſuꝑna ſe leuet ocior Odas canoras pſallat alacrior Quales ſophie dictat amor pius dd̓ Carmē pro deſolatōe vniuerſitatis Non quas libido ſordida ſuggerit. Quas muſa garrit ſcenica crebrius/ Ut cor malignis vrat amoribus: Cure coquentes anxia pectora. Triſtes abibunt/ credito/ longius Nam ſpiritus cor viſere celicus Gaudet quod almū ꝑſonitat deum ¶ Opponit aduena At cū ſodales mors mihi ſuſtulit Cū pallas arcem vix habitet ſuam/ Quero ſonabunt cui mea cantica Nerui loquentes/ quos lyra temperat ¶ Reſpondet monicus O mitto muſas angelus audiet Sanctiqꝫ tecū/ nonne ſatis tibi Nec prorſus omnes mors tulit effera Petrus ſuꝑſtes/ quem ſapientia Totum repleuit/ cardo dedit ſibi Nomen ſtatūqꝫ/ ſufficit vnicus Carmen melodū cui reſonet tuum Uiuit gerardus quis rogo par ſibi Qui veritatis exul amore fit Noſtri clamengis dulce ſapit ſtilus Etas nouellam ꝓgeniē dabit Pro patribus quos ꝑdidit atropos Aliud eiuſde aſcie piadeum catalecticū Ernū tꝑus adeſt/ fac hilareſce Cor tepens gelide frigore brume v Surſum ſurrige te more volucris Que vires reparat ſole tēpenti Odas dulciſono gutture formant Alternantqꝫ modos/ cernis alaudam Sepennis liquidū librat in ethra Senſim ꝑuolitans/ deſerit ima Extra ſe rapitur ebria cantu Affariqꝫ deum leta videtur Huic ſpaſmata cadens vt redit ad ſe Iam degit ſolitis ſobria terris O ſi terapit hec extaſis alma Felix/ ſi iubilans excidis a te Hec ſemꝑ ſtolidas incolis oras Carmē lugubre pro deſolatōne vniuerſitatis pariſien̄. propter bella ciuilia Ngeli pacis gemitus amaros A Si cadunt in vos) facitote toto Mentis eniſu/ reboate celi Pallada flete. Palladis templū domus/ arxaſylum Gaudiū veſtrū/ decor omnis orbis Eorruerunt a ſcelerū miniſtris Ecce fons riuis helycon cruentis Pallada flete. Manat hinc ſacre fugiunt volatu Prepeti muſe/ reſonantqꝫ triſtes Pallada flete. Garriunt pice reprobis aggreſtes Uocibus/ liuens odium perurget In malo letas ob eam querelam Pallada flete Celicus cetus datus vt ſuꝑnam Percolas iugi ſtudio mineruam Lugeas pectus feriens ⁊ hortans Pallada flete. Non tue pridem cecidere docte Pallas athane ſimili ruina. Peior hec ſors eſt. cupidi ſophie Pallada flete Te quis o te collegium celebre Parhabens nullū phreneſi ſacratum Aſpicit/ qui nō miſerando dicat Pallada flete. Ordo te trinus decorabat ample Cum ſacerdotū cuneo decenti Sterneris vulgi manibus ſceleſtis Pallada flete. O leoninam rabiem/ tyrannos Horrida cunctos ſuꝑans nefandi Criminis noxa/ furit en erinis Pallada flete. Horror heu ſeuus/ nihil o deinceps Linquitur tutum/ nihil aūt inauſum Res en humanas ſuꝑeſt perire. Stabit aduerſans hereſi quis vltra Pallada flete. Sontibus quis non trepidus reſiſtet Quis bonos mores volet edocere. Pallada flete. Papa qͥ chriſti vice ſummus vti Gratularis/ vos pariterqꝫ mundi Cardines/ fidei cecidit columna Pallada flete. Filiam tu rex nimiū decoram Prole fecundā recolens videto Plangit orbam ſe viduamqꝫ clamans Pallada flete. Inclitū regnum tua clara doctrix Chriſtianū que titulū ferebat Monſtra non gignens iacet indecora Pallada flete. Canones artes medicanſqꝫ phiſis Et ſophie vultus lacrimis rigate Carmē in laudē ducis Auſtrie LVII Deperit vobis ſtudioſa turba Pallada flete. Palladis troie referunt imago Cuſtos ablata ſibi dat ruinam Francie caſum ſimilem timentes Pallada flete. Inuicem fedus ſociale ſeruant Clerus ⁊ miles/ patiente clero Nobiles veſtro ſtatui cauentes Pallada flete. Regij ſceptri rogitamus heres Clare delphine repares ruinas Hoſtice cladis miſeris vel odis Pallada flete Tale qui rurſus renouare queret Uiuito felix quater et beatus Ceſſet vt plāgor doloroſus iſte Pallada flete. Finit Carmen in laudeꝫ B ducis auſtrie. et ſtudij eiuſdem Ors miſerāda nimis te francia di ua fatigat. Pluſqͣꝫ cuiuſuis vox reſerare q̄at Olim ꝓſcriptos ꝓ libertate tuenda Proqꝫ fide paſſos/ mos releuare tuus Sēſiſti thoma ꝓprijs dū truſit ab oris Anglia te ſanctū ſenſit et eccleſia Heu pietas heu pͥſca fides cogūt̉ alumni Francigene mortes exiliumqꝫ pati Sūme deꝰ ꝓ lege tua quā ſub d̓cacordo Mentibꝰ imp̄ſſam ſcribis ⁊ in tabulis O quot theologi/ quot pōtifices ꝑiere Carcere qͦs clauſos dira necat rabies Effugit altera pars alienis incola terris Tutior exilio ſed ſpoliata bonis Inter quos vnus qui cancellariꝰ almi Pariſius ſtudij eſt cedit ⁊ aduena fit Auſtria tu felix/ felix ſtudioſa wienna Dux quibus eſt talis traditus in regimen Zelo qͥ fidei feruens/ ob eam fugitiuum Huic miſerans/ offert vltro refrigerium Aſſignatqꝫ locū cū libertate/ ſuiqꝫ Patribus egregij commoda collegij Sis ſua magͣ ieſu merceſ ꝓ cuiꝰ honore Doctorē recipit diſcipulumqꝫ tuū (būt Gl̓ia laus et honor dux inclite te reſona Dum pietas terras ſancta fideſqꝫ colent Aliud carmen de multiplici martyrio. Ors martyrum laudabilis m Pre ceteris optabilis Baptiſma ſupplens ſi deeſt Omnem reatum diluit Mors ꝓ fide viriliter Suſcepta reddit martyrem An ſub fide lex ponitur Quam littere ſacre docent Quare beatus omnis eſt Pro lege quem dei ſui Certando contingit mori Quicunqꝫ det caſus necem Corona fratrum ſeptena Refulget ob legis zelum Martyr Iohānes an fuit Culpans nefas adultere Ergo beati viuite Quos tetrius multo ſcelus Damnando/ martyriū publicū Occidit atrox carnifex O pulcra mors coram deo Iocunda plena gloria Conſpuat hanc vulgus licet Nequā profanū malignum Etas an hec felicior Quod martyres habet ſuos Culpanda vel forſan magis Nefanda pro tyrrannide Culpanda pro paſtoribus Luporū qui vices gerunt Tyrannidem diſſimulant Immo fouent/ augent/ probant. O veritas patris ieſu Obſecramus verſa vicem Ut veritas victrix eat Cruoris expers et necis Si vis vt in martyribus Uincat/ pateſcat omnibus Laus detur et palam tibi Patri ſanctoqꝫ flamini Carmen pro virtu te patientie. Spera qͥs fortūa p̄t tua dinūerare a Proſpera que tribuis licet inſcia. Inſcia nō tn̄ eſt ea patris cura benigni Pro virga qui te manibus gerit Nō alit̓ qͣꝫ vult nec acerbiꝰ ip̄a flagellas Fortis ob hoc remanet patientia Murmure nō lateat te ꝓmittentis honore Fert homines librans oculos ſibi Abba pater clamat/ magno ꝓ crimine nati Sat ſit patri ſupplicij parū dd̓ 2 Carme de puritate ſacre ſcripture Letiferū pando peccatoꝝ putre vulnꝰ Ut placet vre ſeca/ modo dep̄cor Nolis in eternā parcendo tradere mortem Eſſet en hec pietas/ furor efferus Sicut ſctūs amor placite cōquirit amādo Omnia que faciūt alij bona Sic tolerando ſuū patiētia vertit in vſuꝫ Omnia que mala reſpicit vndiqꝫ Cur igit̉ diues patientia nō erit inter Aſpera fortune tot tantaqꝫ Uerbere ſolat̉; gelidoqꝫ rigore caleſcit Potat eam ſitis. eſuries cibat Ex alijs ſoluit loculo ſua debita clauſo Exiliū patriam reputat ſuam Preſſurā mūdi facit in chriſto ſibi pacem Docta/ foro requiem medio capit Carcere cū vinclis fit libera qͥd moror vl Uertitur in vitā mors vltima (tr Eſt patiens melior forti/ patiēs qꝛ vincit Sepius hoc hoſtem ſine vulnere Nō tn̄ eſt aſino ſil̓is patientia laudi Stercoris et culpe tolerans onus Excutienda magis totꝭ hec ſarcina neruis Perpetienda prius mors corꝑis Hec eſt ſanctoꝝ patiētia v̓a ꝓbatrix Corde ſuum toto ꝙ amat olum Durior inferno nec aquis frigeſcit in vllis Stigmata ſigna ſui regis gerit Infert vim celo/ rapit aſtra iure triūphi Hic fructus ſuus hec poſſeſſio Materiā dat ei ſors aſpera qua malꝰ in ſe Scuit abutit̉/ amens enecat. Carme ad gerardū domini delphini confeſſorē Rō triſticiā repelle ſeculi o Mortē crede parit gerarde duplā Strīgit noxia cor/ pͥmit necatqꝫ Ex hac letifero plagatur ictu Culpe ſpiritus. et tabeſcit in ſe Nil mortale fleas nihil caducum Cur ꝑdas lacrimas nihil iuuantes Obſunt nec reparant peracta damna Quod mutare nequis; feras oportet Deduc in meritū neceſſitatem Damnū temporis ad perenne confer Si te pena breuis dolore torquet Ex hoc conijce qͣꝫ dolenda culpa Uis lugere/ dolor beatus iſte eſt Conſolatur enim ieſu docente Plora flagitiū/ memento finis Luctus mixtus erit ſapore dulci Ob ſpem ꝙ gemitureatus iſto Deletur/ manet et corona celo. Ultoris gladiꝰ ferire iuſſus Saluat luctificum thau gerentes Uult nos plangere lacrimoſa vallis Nil plus purificat cor aūt ſerenat Quā luctus vehemēs amaricanſqꝫ Hoc merſus pharao mari peribit Tellus melle fluens dehinc patebit Quā ros hic pluuius rigans venuſtis Ornat floribus ac perinde multos Fert fructus ſapidos decore grato Item aliud carme ad eundem Uid gerarde fit in nobis I Herent crimina quedam Intro cordis in medullis um radice ꝓfunda Que licet minora dicant Homines ad ſuperandum Prorſus excuti nequibunt Uix dum vixeris a te Flebis vbertim diuqꝫ Culpans corqꝫ remordens Ut graui mole depreſſus Euites recidiuas Fortis alacriſqꝫ pugil Proſternes grauiores Sub iugo peſtes/ eas vix Alij vincere quibunt Gratiam fateri dei Eſto certus oportet Ordinem videto ſuum Prouidus omnia librat Sub modi ſub ponderiſqꝫ Menſura ſapienter Uincis hoc vel illud ſcelus Sibi victoria detur Millies cadens reſurge Semꝑ ſuſtine ſpera Flens manus patri porrige Lacrimis eſt ſua lingua Non te deſeret in finem Tandem e ſtercore tollet Finit Carmen de purita te ſacre ſcripture reſpectu aliaꝝ Exoritur fons G Montibꝰ altis Unda nec vllo Purior auro Spurcicia ſceno Lumine ſolis Obice fulget Tu bibe tutus Te ſpeculeris Te tua nunqͣꝫ Ioſephina LVII Plurimus inde Fallet imago Riuulus exit Lapſus ad ima Putrida tellus Quo mage diſtāt Sordibus opplet Noxia miſcens In quibꝰ anguis Ranula vermis Mors latet vndiſ Bufoqꝫ ſerpunt Si ſitis vrget Cautior eſto Reddere veri Uis ſpeculari Turbida poſſunt Uix ſimulacrum Terreat hoc vos Quos derelicto Fonte Sophie Terrea potant ix Ioſephina Iohan nis de Gerſon carmine heroīco decātata Titulus breuis cō tinēs. xij. libros iuxta. xij. mat̓iaſ pͥncipalet Lare Ioſeph Ioſephina tuo ꝓ nomine carmen c Narrat vt is memphī ſepteꝫ illic conficis annos Nazareth inde redis operās/ vbi v̓gīs olī Cōceptū noras/ ⁊ ea cū v̓gine nubis Itqꝫ redit nupta te ꝑ montana volente Das latria infanti nato nomē ieſus addis Suſcipis hinc reges/ pueꝝ pꝰ ſedulꝰ offerſ Inuenis hinc tēplo/ tadē moriēs reqͥeſcis. Prohemium Ontē ſueuer̄t vet̓es celebrare poete Sacratū muſiſꝑnaſi mōte ſb̓ortū Quē pes fodit eqͥ ſꝫ hꝫ ſapīa mōtē Noſtra aliū fontē ⁊ muſas qͥbꝰ alt̓a vox eſt Fons vite/ v̓bū dn̄i ſublimibus exit A celis iugi/ puro ſalubriqꝫ meatu Criſtallo ſimilis manans a ſede ſuꝑni Mōtibꝰ eternis muſas nec curat agreſtes Que mortale ſonāt. q̄ noxia carmīa texunt Que ſolas vanis demulcēt corꝑis aures Nec dant arentē ſedare ſitim ſed adurunt Potantū aſſidue mellitis corda venenis Fons nr̄ nitidꝰ ſapidiſqꝫ ſalutifer vndis Quē ſuꝑirradiat vbi ſol diuinus aꝑtis Oīa crede notis mūdi ſpecl̓i vice mōſtrat. Pura tn̄ lux hec hebetas diuerberat oēm Uiſum mortalem/ velut ſol materialis Lucidior tuitus obſcurat nycticoracis Multa videre tn̄ fidei mediate berillo Cōceſſum nobis ī enigmate voceqꝫ certa. Miror loqͣr facies ſpeculāti qͣttuor offert Fons hic vt ſpecl̓a q̄dā ſic ezechielis Uiſio dat vultus aīalibꝰ eſſe quaternos Quattuor ancillis facies ſapiētia donat Senſus bis binos v̓bo naͣ mōſtrat ī vno Littera geſta docet. qͥd credas allegoria Moralis qͥd agas/ quo tēdas anagogia He penetrāt aures mētis dulcore latenti Tetralogo ſimul ac vno ſermone loq̄ntes Principio fons hic ꝑfudit myſticꝰ adā Poſt terris legit̉ fluuijs fluxiſſe quaternis Irrigat ⁊ totū riuis felicibꝰ orbem Te torrēte replet fecundius o ſtudiorū Mr̄ pariſius/ paris expers/ maior atheniſ Maior ⁊ egypto prior eſt tua ph̓ia Pura nec errorū ſceno ꝑmixta nocenti Sola cares mōſtrꝭ/ nec hēs portēta deoꝝ Quidā theoſophꝰ iſta nutritꝰ in vrbe Gr̄a cui nomē/ cognomen ⁊ aduena fecit Hūc iuxta fontē viridāte in ceſpite ripe Fructifero vite ſub ligno mēdra locauit More ſuo/ lenire vie faſtidia querens Oreqꝫ cordis aquas fontis guſtare beati Dulce refrigeriū cōtra temptaminis eſtū Eſſe ꝑegrinus ſignis erat agnitꝰ aptis Caſſidulū dextro fartū dependet ab armo Ad latus oppoſitū/ celſū caput orbicularꝭ Sileus obnubit ſoles qͦ pellat et imbres A vultū infeſtos baculꝰqꝫ teres regit artuſ Ferrea cui cuſpis/ munit̉ ſura cōturno Scutū leua gerit/ ſaphiro/ celo ve ſereno Cōcolor/ hic auro ſeptē radiare planetas Inſpiceres/ medio cor pēnatū velut igniſ Emicat ⁊ thau rutilo ſibi ſignat in auro Egide theoſophꝰ hac hoſtica tela retūdit Nec caret āgelico duce ſꝫ caro viſibꝰ obſtat Sedulꝰ hūc catulꝰ vt thobiā comitat̉ Uidi eqͥdē ſynodū cōſtantia dū generalem Colligit eccl̓ie fieret ſibi paſtor vt vnus Ueſꝑ erat gelidas ꝓtēdēs lōgiꝰ vmbraſ Aduena labēti iocūdo murmure riuo Lumīa dū figit meditās/ de fonte/ canora Uiſa loqͥ ſibi vox ꝓprijs accōmoda votis Uita ꝑegrinis q̄ te p̄mit exul in oris Uult libertatē patrie te q̄rere celis. Hoc moyſes/ hoc ip̄e leui/ dū noīa gerſon Dāt pͥmogenitis ſignāt multis alioꝝ Niteris exemplis. ſed ꝙ deꝰ acola terras Uenit in has fieri/ nihil hͦ hortamīe maiꝰ Terrigenā petere qd̓ te celeſtia cogat Ergo fides cū corde pio vult carmīe dici Quō terrene voluit regionis ad ima Deflecti/ claudiqꝫ deꝰ ſub ventre marie Quē natū ioſeph ī memphī geſtare ꝑegre Iuſſus/ vbi ſeptē fugitiuos ꝯficit annos Inde relatꝰ fit (miꝝ o) ſibi ſubditꝰ vltro. dd̓ 3 H Ioſephina Donec eū ſenio mors exoptata recepit Theoſophꝰ gaudꝫ dū vox ſymphonica tal̓ Inſonat aure ſua/ tollit ſuetudo timorē Quāuis mirāda vox ē froneſi/ qꝛ tetras Eſt ancillaꝝ/ datur et ſua cuiqꝫ loquela Qua dinoſcat̉ velut in fidibus cytharedi Organicis ſiue modulis ſeu carmīs odis Cōmodat ip̄e pias dictis ſolertior aures Senſibꝰ ac imīs/ res eſt nō parua/ reponit Quatinus aut reſeret audita ſodalibꝰ ore Inſerat aut cartis. ſupplex pͥꝰ īchoat orāſ Alme ioſeph pr̄iarcha ſacer ꝓ cuiꝰ honore Nr̄a canit phroneſis/ tu v̓go tu ieſus olim Uos tres vna domꝰ anguſtis incola terrꝭ Quos īmēſa locāt mō celica regna/ fauete Nr̄aqꝫ ſit facite pietas accepta camene Ancillans fidei/ nulli p̄iudica vero Multa ꝓbabilit̓ ſuadens/ temeraria nuſqͣꝫ Apta ꝑegrinū cor ſurſum attollere celis Hactenꝰ hec ſubeat pͥmū narratio fugit Cur ioſeph a pr̄ia/ ſponſa comitāte ieſuqꝫ Exemplū pͥmis magis id ſe ſenſibꝰ offert. Diſtīctio prima K m Embra ioſeph ſomno recreans de feſſa labore Corde vigil iuſſa q̄ nunciat angelꝰ audit Triſtia. ſurge ioſephfili dauid accipe mr̄eꝫ Cū puero/ fuge neu tardes/ egyptiā rura Feſtinꝰ pete/ nā pueꝝ trux q̄r et herodes Perder̄/ ꝓh pietaſ. laxat tremefactꝰ ⁊ horrēſ Mox gͣuidas artꝰ hūili ſtratu exilit/ atqꝫ Uirgineū ſpōſe thalamū meſtiſſimꝰ intrat Forte maria ih̓m quē cunis ſōnꝰ hēbat Tūc vigili blāde cura deuota fouebat. Ut vidit ſponſum cui nō mos nocte vēire Inſtātis p̄ſaga mali. cōclamitat/ o vir En qͥd id ē qͥd hēs q̄ fert te ſors rogo pāde Eheu ſurge cito pueꝝ rape q̄rit̉ infans Perdi crede mihi / ꝑ reges dirꝰ herodes Se dolet illuſum/ ꝓpera; mō nūciꝰ alto Demiſſus celo iuſſit nec fingo repente Sic fieri. tibi tūc animi qͥd virgo fuiſſe Crediderī noua tūc iuuēiſqꝫ puerꝑa pauꝑ Simplex ſueta domi regionū neſcia tales Tete du voces vrgent; ſed fiſa deo mox Cōploſis manibꝰ lacrimiſqꝫ ꝑ ora volutꝭ Triſtis/ vtrūqꝫ genu an̄ ip̄a ī cunabl̓a nati Flectēs te ſternis/ ſtupido fixoqꝫ parūper Heres intuitu/ quem ꝯtēplata benigne Plurima corde gemis tādē ꝓrūpiſ amaro Suſpirās aīo/ qͥd amor meꝰ o tener īfans Ac vteri dilecte mei/ qͥd tu/ qͥd agemus Iſte tuus cuſtos et ego qͣ parte feremꝰ? Quale patebit iter vbi ſūt gab̓el tua dudū Nūcia dicta mihi/ dn̄s ſedem dauid illi Crede dabit iacob ip̄e domo regͣbit ī euū. Enit in exiliū/ flendi cariſſima nō eſt Hora mō vir ꝓtulit anxius/ effugienduꝫ Parendūqꝫ dei iuſſis/ reducē (bn̄ ſpera) Promiſit puerū ⁊ faciet/ qꝛ dux viā/ vita ē Exltus his infans/ ocul̓qꝫ ſerenꝰ aꝑtis Iocūdo viſus riſu cognoſcere matrē Tunc animū ſtrinxit tenere pietatꝭ imago Uirgineū/ gladiꝰ ꝑtrāſijt intima cordis Mox ruit in faciē pueri/ ſuauiſſime fili Acriꝰ exclamat ſingultās mater abire Ac migrare ſtatim/ notos patriāqꝫ lareſqꝫ Cinq̄re cogimur arrides. nō nr̄a volūtas Sed dn̄i fiat ꝯiunx dilecta ioſeph vir Grādeuus replicat/ lacta cuniſqꝫ reſolue Infantē/ pannis inuoluēs/ noſter aſellus A me ſternet̉ gerulꝰ pueriqꝫ tuiqꝫ. Paret mr̄ nec mora nocte fugā capiūt clā Hoſtiol̓ poſt ſe clauſis/ nullaſqꝫ ſalutes Nulla vale tota vicinia chara recepit Mirādū maius inter ſpectacl̓a quale Cōſpicies aīa/ caſus nunqͥd fuit alter Aſꝑior/ ſummaqꝫ magis pietate ſtupēdus Ergo ꝯpatere ſaltē ꝓ cuius amore Oē fit hͦ/ deꝰ eſt fugitiuꝰ ⁊ aduena ꝓ te Uirgo tenella ioſeph gͣuis euo vixqꝫ bime Infās. ignota ꝑagrāt ac dura viaꝝ (ſtris Sat ꝓcul exierāt a nazareth haud ſine ml̓ L Cōtinuoqꝫ metu neu qͥs ſētiret eūtes (to Sine pedū ſtrepitu ſeu flētꝭ ad vb̓a mr̄is Uagitu pueri/ vel ab occurſu vigilantū Aut aſini ruditu/ latratu ve canino Uertice monticuli faciē ꝯuerſa retorſit Uirgo ſuā/ ſil̓ ip̄e ioſeph deuotꝰ vterqꝫ Subſtitit inde domū villā tēplūqꝫ ſalutāt Nūcia iam ſol̓ rutilās aurora decorum Spirabat lumē virgo doctiſſima legis Hūano partim ſtudio/ ꝑtimqꝫ ſuꝑno Largiꝰ afflatu d̓dit has (faſ credere) voces Magnifico te ſūme parēs ſpes vna ſalutiſ Certa mee mihi magna potēs agͦſco d̓diſti Grata fatebor enī/ memori iugiqꝫ repoſtū Corde gerēs ancilla hoīs parebo iubēti. Per mediū qͣꝫuis vmbre mortꝭ ſit eunduꝫ Nulla timebo mala/ qm̄ mecū deꝰ es tu Tuqꝫ puer diuīe ih̓u quē ſctūs obūbranſ O Spūs ex me formauit Te ſara virumqꝫ e iacob atzioſeph iudith heſt̓ teqꝫ ſuſānā Saluauit dn̄s ⁊ hebreos ꝑ mare duxit Per deſerta trahēs/ celi qͥbus eſca parata Ioſephina LVII Nō attrita fuit veſtis/ qͥd ꝙ danielem Et dauid eripuit rugiētis ab ore leonis? Quid ꝙ ꝑ coruos fugiētē pauit helyā) ge Dux raphael thobie/ dux michael ſynago Quid moror exēplis gab̓el mihi dux deꝰ il Que voluit fecit oīs ſibi poſſibil̓ res (la Nullꝰ liuor ei/ ſapiēs tn̄ omnia ſummꝰ Diſponit numero mēſura pōdere nō vult Tēptari/ ꝓpͥos ſed agi motus ratōis Quos valꝫ vt deſūt p̄ſto ſibi ferre iuuamē Hīc hoīeꝫ fugimꝰ ſubito cui tollere vitam Oīpotēs pot̓aſ vis pauꝑ ⁊ aduena fiat Filiꝰ iſte tuus mūdo qͥ regnat olimpo Fratribꝰ vt ſil̓is ſoluet/ moreſqꝫ reformet Uis ſcutū cordis nobis p̄bere laborem Uis fieri memores aliā nos q̄rere vitam Eſſe ꝑegrinos/ debereqꝫ triſtia letis. Semꝑ miſceri; lacrimaꝝ valle maligna Dux igit̉ rectorqꝫ comes ꝓtector ⁊ altoro Eſto ꝑegrinis nobis altiſſime regū Cui rex mortalis obſiſtere/ cui neqͥt obex Ullus velle tuo ſtatui/ ꝓmiſſio noſtris Dicta olim patribꝰ abraam cū ſemine fiat Dulce vale natale ſolū / valeant et amici Tuqꝫ hieroſolymis in ſyon v̓tice templū Dixerat hīc alacreſ aīo ioſeph atqꝫ maria Cōtor q̄nt greſſus et ſemita cepta tenetur Nazareth ī villa ml̓tū iā plebe ſubortū Murmur erat fugiſſe ioſeph fugiſſe mariā Cū puero/ gͣndis cognatos cura fatigat Querere qͦ ꝑgunt/ quales petiere latebras Scita fuge cauſa tadē ꝯpeſcuit omnes Ueſꝑa defeſſos ambos aſinū qͦꝫ laſſum Sera domi locat/ in qͣ diuerticula ville Cōmodiora ioſeph reputauit/ ꝓtinꝰ vlnis Excepit puerū ꝓprijs terreqꝫ reclinat Ip̄e ſinu matris ereptus vagit ⁊ inde Uir dat opē dn̄e ſatagēs d̓ſcēdat aſello (qꝫ Collapſu facili/ hoſpes dat ſtabulū paleaſ Augēt ligna focū gremnio mox v̓go r̄ceptū Faſciol̓ euoluēs infantē igne/ manūqꝫ Blāda ꝯtrectās refouet quis ⁊ o ſpecioſuꝫ Forma p̄ natis hoīm pulcerrime/ quis te Uirgineoſqꝫ tuos artꝰ/ faciēqꝫ decorā Cui ſacros oculis deitas afflabat honoreſ Cernere tradiderit/ da lac̓ da balnea v̓go Perfice cetera vir ita fit pꝰ ambo legumē Appoſitū ſumūt frugalit̓/ hymnus ab ore Grato pꝰ reſonat/ ſurſū frons/ corda leuāt̉ Secretū ſurgēs hinc v̓go cubile r̄cepit Se ſuꝑ hoſtiolo clauſo ſilet ⁊ vacat orās Donec dormiat is cuiꝰ ſemꝑ vigilat cor Quē pͥus ip̄e ioſeph blādū cōplexꝰ adorat Datqꝫ vale matri/ ſeruatur ei locꝰ alter Sedulꝰ intrat ibi/ pͥmū orās deīde qͥeuit. O qͥd ais nimias q̄rēs ambitio pōpas Splēdida qͦtidie tibimet ꝯuiuia magnas Inſtructaſqꝫ domoſ turbā ml̓tā famulātū Te pudeat/ te peniteat/ dū talia cernis Parua crede domo mīor ē dolor āxietaſqꝫ Sꝫ nocitura placēt placꝫ īſanuſqꝫ tuml̓tꝰ Hactenꝰ vna vie decurſa dies māifeſtat Quid valeat piꝰ in reliqͥs animꝰ meditari Oro p̄uideat diſcrimina plura viaꝝ Plures hoſpitibꝰ fraudes riſuſqꝫ malorū Solerter mentis oculꝰ/ qͦ ꝓgrediēdo Plus ignota ſubit/ plꝰ horrida ſeuaqꝫ tellꝰ O qͦtiēs latro qͦtiēs ſitis/ algor ⁊ ardor Atqꝫ fames potuit inopes vexare viātes Amboꝝ ſꝫ mēs virtutis in arce locata Deſpiciēs ima/ fugiens ad federis arcā Ueram nō tipicā/ te ſemꝑ chriſte petebat Cōfugiū/ vt moyſes/ ⁊ libertatis aſylū Adde ꝙ oīs eos acies comitata tegebat Terribilis virtutū donorūqꝫ beata Certa fides/ ſpes firma/ dei dilectio pēdēs Sobria iuſticia pollens ſuꝑ omnia fortis Quid ꝙ diuine legis tu virgo canoros Dulciſona poteraſ hymnos cū voce r̄ferre In nō parua vie ſolamina/ cantica ſyon Nam ſimul his typice poteratꝭ vocibꝰ vti. Eſto ꝑegrinis nobis cantabilis alma Lex dn̄i releuet que tedia dura viaꝝ Nam triſtes citiꝰ abeunt ꝑ inania cure Carmina dū diuinꝰ amor modulat̉ amena Ergo celigena miſeris mens aduena terrꝭ Sis pſaltes facito/ ſis odis dedita diuis. Nō ita te totā terraꝝ carcere tetro Sed celo poteris poſitam reputare ſereno Corde pio ſapiēs tua deuotꝰ meditetur Uirgo maria viro data v̓ba r̄cepta viciſſiꝫ Partē aliquā ſctī nr̄as referatis ad aures Blāditias iūge pueri formoſus et ip̄e Iocundꝰ ſolo aſpectu triſte om̄e fugabat. Addideris ꝙ multa ieſu ſolamina p̄bet Tota creatura/ quaſi p̄memorata beati Primeuiqꝫ ſtatus hoīs dū cuncta fuere Sub pedibꝰ ſb̓iecta ſuiſ volucreſqꝫ fereqꝫ Imꝑio qͣꝫuis nō ſepius vtitur iſto Utit̉ ip̄e tn̄/ nam quadraginta diebus Noctibusª et totidem legit̉ manſiſſe feraꝝ Deſerto ſocius/ eſſe cuiuſlibet expers Beſtia nulla ferox nocuit ſibi/ tutꝰ abūde Iuſticie dono primeue/ ſic fidei dat Plurima virtutū doctus miracula paul̓ Maiori ſuus eſt microcoſmꝰ finis ī orꝭ dd 4 Ioſephina Dū mutat̉ hō mūdꝰ variet̉ oportet Pro meritis varijs iuſtoꝝ ſiue maloꝝ Nāqꝫ creatori famulant̉ cuncta creata Qn̄ malis penas vult reddere p̄mia iuſtis Ergo certa fides; ⁊ ſpes/ oratio iugis Gratia quid diuina poteſt tu mēte capeſce Nā bonꝰ ⁊ ſapiēs factꝰ dn̄aberis aſtris N Quid ꝙ ⁊ ip̄e deꝰ dat ſi tēptatio ſurgit Prouētū/ ioſeph hͦ ſub imagīe ſciſſe putet̉ Noetibꝰ ē vultū ſibi viſa virago minaci Spinoſū exagitās māibꝰ d̓ more flagellū Uerberibꝰ ſeuis ſemꝑ torq̄re parata Ex re nomē habet tribulatio. ẜua tremēdi Iudicis hec hoīm cuſtoſ; dux atꝫ ꝓbatrix Penaꝝ multa dextris ⁊ multa ſiniſtris Turba comes/ nēo trāſcurrere nōia poſſet Cōtremit ip̄e ioſeph. ſꝫ mēs interrita q̄rit Dic p̄cor vn̄ vēis qͦ tēdis vbi ve morarꝭ? res inqͥt tecū comites habitare memēto Prima fides/ alia ſpes/ tercia gratia/ q̄ te Triplice de dubio qd̓ q̄ris certificabūt Uiſio diſparet ad ſeqꝫ redit ioſeph inde Lux orit̉/ ſurgūt/ incedūt limite cepto Uirgo ioſephqꝫ ſil̓ ioſeph oīa viſa r̄cēſet. Uirgo deū laudās ocl̓oſqꝫ ad ſidera tollēſ Sis bn̄dictus ait/ tēptatio cui famulatur A te nāqꝫ venit qͣſi ſummi nuncia regis Ad te deducit/ teſtis ſpes/ gratia porro Electas inter docet hanc habitare viātes. Suſcipiēda pijs animis; tēptatio nāqꝫ Eſt hoīs vita/ iob iudice/ militat ip̄i Cedit et in varios fructus/ ⁊ fine coronat Ultima penaꝝ nā mors fera terribiliſqꝫ Corporeos ſoluit nexus ⁊ vincula carnis Spūs vt liber petat alta palacia celi Omne ꝓcul murmur pellāt patiētia fortis Certa fides ⁊ ſpes/ ⁊ veri zelꝰ amoris Quid fortuna vaga/ qͥd īexorabile fatū Ponit̉/ omnia ſunt a libertate ſupremi Deducta arbitrij ſapiēter ⁊ ordine recto Nec ſua lib̓tas perit hīc nec nr̄a voluntas Cauſaꝝ qꝛ ſunt numero vl̓ ī ordine iūcte. Sed qꝛ ſepe latent cauſe fortuna vocat̉ Terris oīpotēs/ ⁊ ꝙ dominat̉ in omnes Oīa miramur ſtrepidū trepidamꝰ ad oēm At qͥ ſup̄mā domini cognouerit artem Omīpotens immēſa ꝙ eſt nec ſcibilis vlli Nil admirat̉ effectus dū videt imos Ni miret̉ eam res tā ꝓducere viles Philoſophis et theologis diuerſa notat̉ Et quaſi cōuerſa ratio/ nā philoſophia Scandit ab effectu ſatagēs ꝯgͦſcere cauſā Flectit̉ a ſummo ſed theologia deorſum Occurrit ſub ea nil mirū nilqꝫ timendū Uera refers dn̄a/ vir ait/ ſꝫ credita paucꝭ C Scis/ ſolꝫ aduerſus dn̄m ꝯſurgere clamor Ꝙ labor eſt iuſtis ⁊ iniqͥ pace qͥeſcunt Hoc fit care ioſeph qm̄ p̄ſentia ſolum More vidēt pecudū/ q̄ ſunt celeſtia nolūt Cernere ꝑ fidei lumen/ ſperare futura Adijce ꝙ ſolitis nature legibꝰ herent. Dicūt ꝙ ꝓprios curſus nō deſerit vnqͣꝫ Gratia que p̄ſit nature/ ꝙ dominatrix Sit dux ⁊ rectrix eiꝰ/ nō mente capeſcunt. Senſibꝰ vtunt̉ ſolis/ cū ſpiritualis Regio nobilior ſit corporee moderatrix Cōtinet infuſa v̓tutū hec regio dona Gr̄a q̄ format/ que dirigit aptat ⁊ ornat Dat motꝰ agere q̄ ſunt miracula nobis Natureqꝫ vices variat/ ſic gr̄a dudū (daſ Nōne marꝭ rubri velut vtre cohercuit vn Māna pluit pr̄ibꝰ/ ꝑuerſos t̓ra dehiſcens Abſorbet/ ꝓprias vires ſuſpēdit ⁊ ignis Om̄ia qͥs numeret; nature eſt gr̄a victrix Ut cithare nerui plectro moderāte ſonori lꝰ ve minꝰ tēſi varias dāt cernimꝰ odas Utitur haud aliter hoc toto gr̄a mūdo Carmina dans rebꝰ ꝯcētu armonica miro Finis habꝫ ſummꝰ vnū ſolidūqꝫ tenorem Poſtulat vt finis moderari cetera debēt Cum ſit in humanis celeſtis gͣtia finis Multiplici medio petit illū gr̄a ductrix Cōfiteor tēptare deū vult gr̄a nunqͣꝫ Qd̓ tēptata neqͥt natura hͦ gr̄a ſupplet Spenqꝫ tibi de tedū deſꝑaueris affert Matris more ſuos erudit ꝓuida caros Uerbera multiplicat patrati crimīs vltrix Iuſticie decꝰ/ vt peccati turpe reformet Aut vt p̄ſeruet / auget qn̄qꝫ flagella Seua ne fit pietas q̄ curans parcere ꝑdit Exercet iuſtos tēptatio ꝓ meritoꝝ Maiori cumulo/ et ne gloria vexet inanis. Hic ioſeph/ o dn̄a/ quero temptatio ſi ſit Utilis vt loqueris/ quo pacto tot ꝑeuntes Cernimꝰ aſſidue ꝑ ea. pͥmos ne parentes Perdidit/ et tantis ſubiecit cladibꝰ orbem Quō talia mens ꝑmiſit ꝓuida ſummi? Sed ſatꝭ hucuſqꝫ dictū/ decliuis olympo Ueſꝑa ꝯpellit recipi mox hoſpitio nos Plurima ſunt ſuꝑ his alijs repetēda diebꝰ Doctus ẜmo vie releuat fallitqꝫ laborem Oīa colluſtrās ꝓpͥos reuolutꝰ in orbes Sol r̄uehit r̄petitqꝫ dies/ qͥbꝰ alma maria Cū ioſeph eloquit̉ noſtre ſecreta minerue Que ſyon templo didīcit qͣſi palladis arce Prodijt vnde noua toti lex poſteritati Ioſephina LVII Cordibꝰ inſcpͥta/ tabul̓ n̄ ſculpta petrinis Quā docet explanās ſacre ſcola theologie. Que licꝫ īmenſū. ſit diuulgata ꝑ orbem Urbe tamē noſtra cumulo maiore reſedit. Quā repetas lector/ qꝛ vult anguſtia metri Tantoꝝ artari doctrinas myſterioꝝ Qualia virgo virū potuit docuiſſe viādo Diſtinctio ſecunda Oſt iter emēſū duri ml̓tiqꝫ laborꝭ De ꝓcul īſpicit̉ q̄ſiti terra canopi Hinc horror ſubitus amboꝝ cor da pauorqꝫ Cōcutit/ ip̄a licꝫ mēs incōcuſſa reſiſtat Uir prior alloquit̉ ſponſā/ ꝯgnoſco d̓cora Ꝙ ſis o dn̄a/ gens iſta libidine feruens Fedis vrgit̉ ſtimul̓/ ſi ſciuerit vxor Ꝙ mea ſis/ mihi qͥd niſi mors o ꝟ̓go ꝑa Atqꝫ pudicicie tibi diſcrimē/ pharaonis Ducet ad aſpectū mox te manꝰ īproba ẜui Sors īdigna nimiſ nos o tibi qͥd faciemꝰ Glāde puer fugimuſ ne te vnū ꝑdathero Deſerimꝰ dulceſqꝫ lares caroſqꝫ ꝓpī qͦſ (det Ecce ꝙ irruimꝰ in tanta pericula ſoli Ignoti atqꝫ inopes/ līgue ignari/ deꝰ alme Nobis qͥd facere voluiſti? queſo maria Filia dic mea ſis hoc etas credere verum Suadebit. reliquū auxilio ꝯmitto ſuꝑno Iure qͥdem dilecte ioſeph nobis ita ſꝑ Sꝑandū ſicca lacrīaſ trepidꝰ pauor abſit Uirgo refert/ nōne mēori nos mēte tenemꝰ Etatis priſce miracula. qualiter abram Qualiter et ſaram dn̄s ſaluauit et auxit Eſt opportuno ꝓtector tempore ſummꝰ. Omni corruerant egypto vana deorū Nuꝑ portenta/ venturū ſic Eſaias Predixit/ ſignū quoqꝫ virgīs hoc pariture Carmīa mēphitū ẜuabant abdita vatū Tale fuit tēpli pacꝭ tibi roma ruina Prodigiū/ eterna firmū qd̓ ſede putabas Emotis igit̉ ſimulacris hinc pharao rex Hīc in ſe mēphis/ fas credere/ tota mouet̉ Plurimꝰ hinc aditu explorator qͦlibꝫ aſtat Inuigilās gentēqꝫ locūqꝫ reqͥrere ſolers Dū penetrare ſuos aliqͥs vult aduēa fines Scire volēs vbi nā v̓go peꝑiſſe refert̉ Eminus inſpiciūt ambos te ꝟ̓go virūqꝫ Cū puero ꝓperāt occurrere ꝓtinus alter Cernit in alterutrū/ ſit ſermo mutuꝰ ip̄is Nutu correptis diuino/ o qͣꝫ ſpecioſa Quā ſpectabil̓ hec et qͣꝫ formoſa puella Diuini vultus/ quā vir comitat̉ honeſtus Pone mētū dn̄a/ dixit cui copia fandi Prima fuit/ faciem regis viſura beatam Te reputa/ tātū dic qua regione veniſtis O bone vir ꝯiūx ne tua hec/ vl̓ filia/ fare Quis pater infantis/ qͥ formoſiſſimꝰ alto Sanguine ſe natū vultus ſplēdore fatet̉ Pauca ioſeph gͣtaqꝫ r̄fert doctiſſimꝰ he Uob̓ mēphitici nll̓as īpēdere dignas (roſ Sufficimꝰ gͣtes/ quoꝝ dignatio tantū Pandit in occurſu pͥmo ſolamen openqꝫ Iſrael a terra/ nos ſors infeſta coegit Has horas petere infelix quā cernitꝭ huiꝰ Infantis mater mihi filia ſola relicta eſt Nāqꝫ pater pueri reſidet regio ne remota Fama loquax aulā regꝭ cito garrula totā gypti impleuit celebri veniſſe puellam Urbe hieroſolyma/ cuiꝰ d̓cor atqꝫ venuſtaſ Canta erat vt niſſupͣ/ cet clamutat oīs. Ergo ſtatim veniat/ veniat/ videat̉/ adoret Regē ſitqꝫ ſuis vxoribus annumerata Urbis in ingreſſu certatim cura videndi Cōglomerat ppl̓oſ variāt hi v̓ba viciſſim Hi nutus ad regē alij comitant̉ euntes. Corā qͦ poſiti/ tu v̓go/ ioſephqꝫ/ puerqꝫ Poplicibꝰ flexis ſolitos defertꝭ honores. Sit licꝫ idolatra. ſit flagitioſus/ in ip̄o Solus adorat̉ deus a qͦ cūcta poteſtas At rex ꝯtēplatꝰ eos/ interp̄te lingua Dulta petit/ cauſaſqꝫ vie/ ſortē/ genꝰ/ ortū Si q̄ p̄terea virgo peꝑiſſet hebrea? Uirgo filet d̓miſſo ocl̓o. v̓bū capit heros Gradeuus/ ſanctuſqꝫ mouet ſua ſpūs ora Rex in ſempiternū viue ſalus tibi/ qui noſ Afflictos/ inopes/ oculo ſpectare benigno ignaris/ tua ſit qͥ ꝯdidit omnia merces. Eſt nobis o rex tellus galilea ꝓpago. Fertilis et diues/ fuit in qua nobile regnū Reges inſignes ſed nil mortalibꝰ vſqͣꝫ Tutū vl̓ ſtabile eſt alienigeno dominatu Nūc p̄mit̉/ dicūt tn̄ his oracula vatum Regem ventuꝝ priſcoꝝ ex ſanguīe regū Quoꝝ p̄cipui dauid ⁊ ſalomon numerant̉ Quos genuere pr̄eſ abraā yſaacqꝫ iacobqꝫ Hec cui p̄diues olim fuit hoſpita terra Ad ſortē ſed rex venio q̄ ꝯpulit iſtam Et me cū puero fugitare ferocis herodis Imperiū qͥ cūcta timēs deſeuit ī omnes Et mō dū regnet ꝯfundit phaſqꝫ nephaſqꝫ Huius obinde pr̄ infantis cedere iuſſit Hāc miſerā/ medās comitē/ ꝑere moleſtū Sꝫ qͥd nō pietas valet extorq̄re paterna Aufugimꝰ noctu ꝑ tot diſcrimina rerum Tot varioſ caſuſ/ deꝰ huc nos appulit o rex Ergo tuū ꝑ ſceptꝝ ⁊ maieſtatis aſylum Ioſephina Regia ꝑ ſi iā clementia cepit egenos Atqꝫ ꝑegrinos miti tractare fauore/ Rex fer opem ꝓfugis/ petit hāc īfātulꝰ iſte Cū gemitu/ petit hāc noua nupta puerꝑa Nll̓i nos erimꝰ oneri/ panē neqꝫ gͣtꝭ (pauꝑ Sꝫ ꝑtū ꝓprijs manibꝰ queſiſſe voluntas Tā nitide lacrīas ꝑcuſſa mēte dederūt Rex iubet extēplo det̉ domꝰ et locꝰ aptus Nil duꝝ fiat/ vis nulla/ iniuria nulla. Porro memor repetit/ partꝰ ſi v̓ginis vllꝰ In iuda fuerit? ita v̓bum temꝑat heros. Ut neqꝫ ſcire neget/ neqꝫ ſe cognoſſe r̄uelet Nuꝑ ait variꝰ ſuꝑ hoc rumor fuit ortus. Urbe hieroſolyma/ ſcribaꝝ turba ſacrorū Cauſa fuit/ relegens vatū reſponſa ſuorū Tēpus eis dubiū ſed p̄ſtolatio certa Offert ſceptrū rex tangēdū/ munera donat Imꝑat vt ſurgāt/ deducāt̉qꝫ domū/ mox Aulica tota cohors r̄ſonat/ plaudit bn̄dic̄ Implet iuſſa libēs/ regē collaudat ouāter Cū fremitu vario/ ioſeph admirat̉ ab iſto Facūdus/ laudat alter ſpeciē mulieris Alter cōꝑatitur puero blādo atqꝫ decoro R O pater om̄ipotēs qͥs nō ſperauerit ī te In cuiꝰ ſunt corda manu regūqꝫ hoīmqꝫ Quouis inflectens ea/ rexen lubricꝰ/ aſper Plebs incōpoſita; fugitiuos ſuſcipiūt et Aſpiciūt gratis animis tractantqꝫ pudice Hoſpitiū p̄bent/ quo tu te virgo receptaſ. Cū ſponſo et puero ꝓ ſeruo cedit aſellꝰ Ligna/ cibū/ mēſam vir p̄parat/ at pia mr̄ Infantē lactat/ euoluens balneat/ inde Cunis aptatꝰ dormit/ quas tꝑus in iſtd̓ Dant laudes pēſa/ quotiēs o corda leuar̄t Cū manibꝰ dn̄o poſt tanta ꝑicula tuti O quotiēs v̓tūt ad tēplū ſyon ocellos Sic ſalomō docet/ hͦ daniel babylōe ꝑegit Quiſqͥs es ad ciues pat̓e celeſtꝭ anhelāſ Sic age ſic r̄tinēs meditare ꝙ aduēa tu ſiſ Exēplū tibi ſint xp̄s ioſeph atqꝫ maria Fortibꝰ oē ſolū patria ē/ vos viuite fortes Poſtera luxorit̉ ſurgit ioſeph officioſuſ Mox intrat venale foꝝ/ ſibi comꝑat apta Inſtrumenta qͥbus vti ꝯſueuerat/ artis Nāqꝫ fabrilis erat in ligno/ femina fortꝭ Queſiuit lanā et linū/ vicinia tradit Ut paret/ inqꝫ filos ſubtiles ꝓtrahit/ inde Textrino mādet oꝑi doctiſſimus artis Uirgineꝰ digitꝰ/ domꝰ ocia nulla recepit. Traquillꝰ paſcit labor ip̄os/ liber honeſtꝰ Qui bn̄dici vult qͥ māducare laborat Omne cor inficiūt occidūt ocia pigrū Creuerat ip̄e ih̓s binos euaſerat annos Mater ei tunicā polimitā neuerat/ et iam Stare licꝫ tremulo pot̓at pede ꝟbaqꝫ gͣto Nōdū ꝑfecta balbutit lingua ſuſurro Suauior hinc multo bladit̉ vtriqꝫ ꝑenti Arridet/ ruit in vlnas/ gremioqꝫ iocatur Brachiola attollēs vl̓t nectere colla ꝑentū Amplexu tenero vult oſcula figere caſta Inſerit atqꝫ manū māu tibi v̓go ioſephqꝫ Perqꝫ domū ſeqͥtur hūc et te diſpare paſſu Queqꝫ videt mirās ſciſcitat̉ vt oīa noſcat Forte interturbat veſtrū qn̄qꝫ laborem Pēſa/ colū/ calathos/ ſerras/ ꝑuaſqꝫ ſecureſ Cōtrectās; vltro ve petens ſeſe baiulari Dixerit hoc aliqͥs totū puerile relatu Nullo; ſed riſu dignū; puerile fatemur Sed puerile dei ſed ſtultū/ ⁊ debile maiꝰ Fortiꝰ et ſapiētiꝰ iſto eſt credite mundo lil duro corde peius; nil tetrius; at quid Maiori pietate facit molleſcere corda Quā dū certa fideſ cernit puereſcere ſūmū Propter nos hoīes miſeros nr̄amqꝫ ſalutē Uult ſimil̓ fieri nobis. vult ſit puero par Scandere qͥ ſatagit celi faſtigia paruus Innocuus purꝰ. hūilis ſuꝑ omīa ſimplex Infātes quaſi nūc geniti lac poſcite; nēpe Laceſcit vobis. virtus ſapientia vita Iā puer ip̄e ih̓s nūeroſis integͣ format S Uerba ſonis/ iā cū paribꝰ colludere geſtit Cū pueris puer it; ſimilis ſil̓es ſibi querit Inter ludēdū puer vnꝰ corde maligno Improꝑat tibi forte ih̓u; miſer aduena ꝙ Ignotꝰ/ patriāqꝫ pr̄em qͥ dicere neſcꝭ (ſis Dat palmā tibi/ daſ maxillā ꝑcutiēti (ptāſ Flēs redit ad mr̄em. gremio te blāda rece Cur ploras? qͥd hēs int̓rogat/ oſcula iūgit Exiccat lacrimas animꝰ ſi mater amarus Sit mihi. qͥd mirū: ꝓpriū qͥ neſcio pr̄em Nec patriā. ſi vera mihi nūc improperant̉ Ergo ioſeph ne pr̄ mihi? nōne hͨ pr̄ia nob̓ Mr̄ ad hec ſtetit immoto vultū ſine voce Secretū cordis intrās. multumqꝫ diuqꝫ Secū confert; ſi vel qͥd reſpōdeat ip̄i Qui nihil ignorat. cū ſit verbū caro factū Cunctantē puer ampliꝰ ad reſpōſa ꝑurget Nō ꝙ neſciꝰ eſt. verū exꝑientia certos Ferre modos poterat. hūano more ſciēdi Sic didicit penaſ obprob̓a vl̓ nera mortē Plurima ſic vult affatu cognoſcere mr̄is. Ergo rogat totus mr̄is ſuſpenſus ab ore Os reſerat tandē ſuſpirans talia fatur Heu mihi care puer ſentꝭ iā ꝓbra doloreſ Penas immeritꝰ deplorās hoc hieremias Et probris inqͥt ſaturabit̉. heu mihi fili Ioſephina LV II Crimina iā noſtra defers noſtroſqꝫ reatꝰ Suaue fuit pomū vetitū qͣle eua momor Sꝫ tibi qͥ n̄ peccaſti nimiū fit acerbū (dit Cara luis ꝓles qd̓ ꝯmiſere parentes. Et quia vis fili; prima ſub origine rerum Altius exorſa repetam q̄ mente reponas Principio celū terras deus ip̄e creauit Spūs angelicus nullo cū corꝑe merſus Protinus impleuit celū poſt qͥnqꝫ diebꝰ Corꝑa diſtinxit ornauitqꝫ oīa librans Pondere menſura nūero digitis qͣſi ternis Nāqꝫ potentia menſurā. ſapientia rebus Dat numeꝝ/ bonitas cūctꝭ ſua pōdera red Sic ſpēs modꝰ ordo d̓i veſtigia ſigͣnt (dit Hūc ex qͦ ꝑ quē ſunt in qͦ cuncta creata Hinc mirū molit̉ opus; deliberat ambas Nectere naturas. fit homo deitatis imago Pulcra. minor mūdus nature nulliꝰ exꝑs Mēs regit organicū corpꝰ ratōne capaci Que cōtemplet̉ vultū celeſtia recto Libertate potens eterne ſortis orizon Iuſticia pollens/ que ſpirituale qͥete Regnū hoīſ poterat ẜuare ſub ordīe pl̓cro Callidꝰ inuidit ſerpens/ a demone cuius Lingua mouebat̉. fili demon fuit olim Angelꝰ om̄ino pulcer. qͥ ſcandere montem Dum vult aſſimilās alto ſe mente ſuꝑba Corruit hinc ſibi fit mēs cōturbata furore Liuore ac odio vult extolli ſuꝑ omne Qd̓ deꝰ eſt ac d̓r. hinc mors venit in orbeꝫ Primū peccarunt. hͦ decipiēte parētes Uult homini vitā quā ꝑdidit ip̄e patere Oēs mēbra mali ſua ſunt/ oēs et iniqui Per quos inſeqͥtur iuſtꝰ ꝯturbat et augit Te petit ex cūctis. o qͦt pueros ꝑ herodem Iā dedit īnocuos ferro gladioqꝫ necādos Quot tibi p̄ꝑat inſidias tēptamīa fraudeſ Retur enī timidꝰ nec fallit̉ affore tempus Quo generi humano pādet̉ porta ſalutꝭ Captiuis miſeris p̄cioſa redēptio fiet Heu p̄ciū tua mors erit o ſanctiſſime fili. Horriſonū ad mortis nomē ꝯcuſſa dolore Uirgo flet atqꝫ gemit rupit plāgore q̄relaꝫ Porro tuū mox alme ih̓u cor pulſat acer Hic mr̄is dolor ⁊ dire p̄uiſio mortꝭ (bus Mēs īmota manet lacrime voluūt̉ amare Qualit̓ hͦ fieri valeat ꝯquirere dignū Spūs ⁊ ratio ſunt. ſi diſtinxeris apte Senſus/ ⁊ infanti/ deitas ſimul. gͦ volūtaſ In xp̄o qͣdruplex fuit. in diuerſa moueri Nō aduerſa ſolens. nā ſpūs ⁊ deꝰ vnū Semꝑ idēqꝫ volunt. aīe ꝟ̓o inferior pars Et ſenſus ſubſunt paſſiue conditōni Mortal̓ noſtre ſortis miſere. inde ſinūtur Nature in ꝓprios motꝰ ſe ferre licenter. Hīc ſperat/ metuit/ gaudet/ dolet/ iſte btūs Infans ex vtero nō cogit̉. hoc facit vltro Dū vidꝫ ī puero lacrīas mō v̓go d̓coras Uberior gemitꝰ pia viſcera torqͥt ⁊ angit Forte ioſeph rediēs oꝑis p̄ciū r̄ferebat Senſit in ingreſſu pͥmo lacrimas vt̓uſqꝫ. Sic facies ſic vox ita geſtus ſignificabāt Omnia ſic didicit tandem referente maria Acriter ingemuit ⁊ flens cū flentibus infit Equo ſors animo q̄cunqꝫ ſit vſqꝫ feratur Incola/ dū ſic vis deꝰ hec nos t̓ra r̄ceptat Expedit hoc dilecte ioſeph patiētia cuſtoſ Optima v̓tutū meritis diteſcit opimis Incipit hāc mōſtrare viā puer īdole pͥma Fors aliqn̄ ioſeph miſcet dū v̓ba coeuis Edoctis grauibuſqꝫ viris. gͣndeuior vnꝰ Intulit annuales ſil̓is tibi noīs hoſpes Hic referunt vnū priſcis habitare diebus Cuiꝰ ꝓuida mens magnā eſt oꝑata ſalutē Egypto toti. natus de gente tuorum Alter vt inſtructus erat aſtris forte mariā Dū gremio puerū geſtare/ ieſumqꝫ vocare Uiderat/ ⁊ quod erat ꝓlixi virgo capilli Mūda/ decēs memīt aliqͥd de v̓gine ſigno Quale ferunt alta celi regione videri Quid ſuꝑ his dicet ioſeph expectāt remo Ille paꝝ. tādē ſapiēti ꝓtulit ore (ratus Clari nēphite mihi ſꝑ iure colendi U Hoſpes enī tractor tāqͣꝫ ſim ciuis apd̓ noſ Geſta ioſeph cuiꝰ memīſtis ſcpͥta tenemꝰ. Legifer edocuit moyſes ſcripſitqꝫ ꝙ iſtum Progenuit pr̄iarcha ſenex iacob/ amplaqꝫ Turba ſibi fuerit ſꝫ amabil̓ ille ꝑenti (fratꝝ Plꝰ alijs/ liuor fratres ꝯuertit in hoſtes Somnia que retulit odij fomenta dedere Nā p̄tendebāt dn̄m ioſeph eſſe futurum Sicut erat fraterna cohors molit̉ amarā Mortē/ ſed voluit aliter mens ꝓuida ſūmi In cuiꝰ ſunt corda manu que ſingula v̓tit Finis ad obſequiū pͥmo quē vidit ab euo Uendit̉ ergo ioſeph dn̄s ne fiat/ ⁊ ecce Fit dn̄s varia ꝑ temptamenta ꝓbatus Tetragono vultus virtutū iuſtꝰ in om̄es Res dn̄i/ caſtus dn̄a ſuadente nefandū Cōcubitū/ fortis qꝛ cōtempſiſſe furentem Suſtinuit/ prudēs qꝛ ſōnia clauſa r̄uelat. Septēniqꝫ fami condit frumēta future Iudicat egyptus ꝙ ſit ſaluatio mundi Mutato ſed rege capit republica motū Nā ioſeph hic tantus tātū veneratꝰ ⁊ oēs Promeritꝰ laudes/ oblitus poſteritatis Ioſephina Excidit a corde/ ꝑtranſeo plurima tandē Nos de gente ſua dominꝰ ſic iuſſerat/ oras Iudee petimꝰ/ deſerto lege recepta Per prius in ſyna deꝰ vnicꝰ eſſe colendꝰ Tradit̉/ et nobis fieri ſimulacra vetātur. Aſtra nec vlla coli ſolū veneramur amāteſ Pl̓es eſſe deos hoſpes nolito negare Mox dixere ſenes mēorāt apis iſidis arat Idola multiplici ꝯfirmant numīe plena Mira qͥdem facere p̄dicere ſepe futura Sontes punire cultoribus auxiliari Uana ſuꝑſtitio ꝙ apis venerat̉ ⁊ yſis. Ille refert ſtatuis demon ſe miſcet in iſtis Ultro. nec vt fingit eſt vllo carmine tractꝰ Eſt eqͥdem liber vult diuinos ſꝫ honores Inde ſibi tribui vult veſtre illudere genti Dū mirāda facit ſignis fallacibus vtens. Porro qͣ celis vos dicitis eſſe figuram Signantē partū cuiuſdā virginis olim. Nil celi libris conſcriptū tale putetur Ordo nanqꝫ duplexrebꝰ fuit inditꝰ vnus Nature ſeruit de quo fateamur oportet Qd̓ ſcpͥtꝰ celo eſt voluit mēs ꝓuida ſūmi Tēporibꝰ ſibi cōplacitis ſeruare patrāda. Supra nature ſolitas miracula vires Que celum neſcit nec celis inditus ordo Credite tēpꝰ erit nec tardū ē virgine natꝰ Quādo patebit homo cuiꝰ ſe ſubdere legi Egyptus tota volet/ expulſis ſimulacris Ia nec apis bos nec mulier venerabit̉ yſit His ſuꝑ atqꝫ alijs docto ẜmōe putādū ē Diſſeruiſſe ioſeph de vera religione Cū ſenibꝰ thanaos ſed nec te virgo beata. Septēni toto cum vicinis ſiluiſſe Crediderim. ſed eas de lege ſacra docuiſſe Que ventura forent ⁊ q̄ credenda tenerent Unde ꝓbabile fit multos ad ſuſcipiendā Diſpoſitos tunc eſſe fidē dū fert̉ ad ip̄os Poſt mortē domini poſt te iudeo relictam Tercia diſtinctio X Um voluit puerū deus egypto re d uocare Iuxta vatiticas voceſ pͥꝰ ip̄e r̄uelat Myſteriū tibi iuſte ioſeph iā t̓cio ſomnis Angelʰ apparēs denūciat accipe matrem Cū puero/ terra rurſus repetatur hebrea Mors etenī rapuit pueꝝ qͥ morte ꝑabāt Perdere/ ꝯſurgit letus mox viſa reuelat. Leta fuit cōiunx/ letꝰ puer haud ſine q̄dā Triſticia/ notos etenī iā linquere meſtū Sanguiniſ ac patrie. tū ē vis ſuauior int̓ Tum diſceſſuros triſtis vicinia viſit Hortant̉ maneant ſecū/ nil defore ſpōdēt Dū neq̄unt retine/ diu comitant̉ euntes Interualla vie dum cogunt longa reuerti. Tūc mixti gemitꝰ/ plāgor lacrīeqꝫ viciſſiꝫ Plurima ſuſcipiūt/ reddūtqꝫ vale/ ſociant̉ Dextre cū dextris/ amplexus oſcula gͣtis Qualia dant animis nemo ꝓferre valebit. Quis tibi ſeptēni puero modꝰ ī gͣdiēdo Tūc fuerit dubiū ē/ baiulādꝰ vtriqꝫ parēti Tu nō appares ſat idoneus/ aſpera ferret Quō longa vie diſpendia pes tener/ at qui Nō aſino tua mēbra ſatis ſuffulta locares Curriculus ne vehit forſante v̓go ieſūqꝫ Cōſcius in qͣles mō vir fabrefecerat vſus An ſuꝑ etatem diffundit gratia vires In corpus/ vel iter ꝑagrat breuiore dieta Uirtꝰ angelica nec deeſſe mīſtra putāda ē Quis dederit ꝑegre tales vidiſſe viātes Alloquioqꝫ frui? facūdia quē ſatiaſſet Grata Ieſuꝫ puerilis nam ſolet etas Promptula velle loqͥ qͥcqͥd n̄ antea nouit Si videt aut audit ſiluis vl̓ in aere pictaſ Dulciſono volucres modulantes gutture Si gͣndes aqͥlaſ aūt ſi q̄ ſaltibꝰ āplis (voceſ Beſtia ꝯſpicit̉ vel reptile/ ſiqꝫ decoris Floribꝰ ornatos vidit ſplēdeſcere cāpos Tꝑe vl̓ pluuio formoſū foederis arcum Cucta velut mirans ſciſcitat̉ vtrūqꝫ ꝑentē Multa ſibi ratio q̄rendi vult puerilem Et veram carnē ſe ſuſcepiſſe videri Uult ex ſenſatis ita cōmonuiſſe parentes Ad inſenſata ſublimi corde petenda Exterius querit ſed ſolus perdocet intus Tandē pꝰ caſus multos varioſqꝫ viaꝝ v Incolumes ductore deo terrā iſrl̓ intrant Audito vir ꝙ illic archelaus hoſtis Regnaret/ timuit illo ire/ petit galileam Secedens ita cōmonitus ꝑ ſomnia rurſū Angelico alloquio/ iā tādem ꝓximus fit Nazareth opidulū/ velut in caligine qͣdaꝫ Cernitur en noſtrā fili dulciſſime villam Protendens illac dexterā faciēqꝫ retorq̄ns Ad pueꝝ mater gaudēs ait hec tibi letum Florenteqꝫ dedit ortum/ florētis obinde Hoc eſt nazarei p̄ſaga vocabula ſumes Applaudit manibꝰ hilarꝭ/ geſtuqꝫ reuidet Gaudet ⁊ ip̄e ioſeph/ ſalue dulciſſima tell̓ Qualis ꝟo fuit generatio talis habemꝰ Anna ſacerdotū ſacra/ de ſtirpe refulgens Bethleemita fuit/ ip̄i Ioachim ſociatur Regia cui ſeries dedit ⁊ cui nazareth ortū Ioſephina LVII Anna licꝫ pͥmo ſterilis/ tn̄ ip̄a mariam Poſtea. ſic voluit virtus diuina beato Germine ꝓgenuit ablactatamqꝫ reliqͥt In templo ſyon ſacra de lege docendam Annaqꝫ pꝰ mortē ioachī nupſit cleophe qͥ Frater erat tibi iuſte ioſeph/ ſpōſare mariā Iſqꝫ tibi voluit anna de cōiuge natam Ex anna cleophe fuit orta ſecūda maria Uirqꝫ thadeꝰ ei fert̉ genuiſſe quaternos Hi iacobꝰ mīor atꝫ ioſeph cū ſymōe iudaſ Qui frēs dn̄i quia cognati vocitantur Ex anna ſalome rurſus vir tercius vnam Tercia que ſubijt fertur genuiſſe mariam Ex qua tu iacobe maior tu ꝟ̓go iohannes Fratres exorti zebedeo patre fuiſtis Frugalē qͥbus ars dat piſcatoria victum. Tale fuit tibi xp̄e genꝰ ioſeph atqꝫ marie Nō dubiū plures alij pars mortua parſqꝫ Tūc nōdū exorta nec villula ꝓtulit vna Letior occurſu pͥmo plebecula clamat Cū puero veniſſe ioſeph veniſſe mariā O qͥ cōplexus q̄ gaudia qͦt lacrimas h̓ Extorſit pietas/ ſternūt ꝯuiuia/ plaudūt. Totus et ip̄e dies vario ẜmōe repletur Quale ꝑegrinis iter obtigit hoſpita tellꝰ Septēni toto/ quali ſub ſorte ꝑacta eſt Conqͥrunt pariter miſcent rn̄ſa viciſſim Sero domos repetūt/ laus et bn̄uīctio pꝰ Reddita gͣta d̓o deuoto corde pioqꝫ qͣꝫ Digna ꝑegrinis dat̉ hic ſpeculatio nob̓ Qui patria petimꝰ celeſtē qͣntus adepta Cordis dulcor erit/ qual̓ iubilatio mētis Quātꝰ et applauſus cūctoꝝ illic habitātū Z Plurima credo ieſus fecit/ fecere deīceps Cōuictu caſto iuncti ioſeph atqꝫ maria Que nō ſunt ſcripta/ nō totus (crede ioh̓i) Scribēdos caꝑet mūdus ꝑ ſingula libroſ Nil ſuꝑ ignotis igit̉ meditatio nr̄a Affirmet temere/ ſola ſuffecerit vti Cōiecturaꝝ topica ratione modeſte Ex ſcriptis inferre pōt nō ſcripta/ pio mēſ Cū ſtudio/ ſic certa fides incerta reuelat Qualia ſunt acta/ vl̓ que fieri potuere Credis ꝙ puer iſte ieſus deꝰ eſt benedictꝰ Femina materno regit ip̄m iure/ ioſephqꝫ Uir ſuus eſt/ credis ꝙ vir caput ē ml̓ieris Quāta putas ex his ⁊ qͣꝫ mirāda valebit Cōtemplatiuus animꝰ deducere ſolers Ut ſuus affectꝰ ſancto rapiat̉ amore Mens qͦꝫ ſuſpēſa ī ſpectacl̓a tāta ſtupeſcat Urbe hieroſolyma feſtiuū paſca qͣtānis Uenerat/ aſcēdunt illic vtriqꝫ parentes Cū puero/ certū hͦ legitur luſtriſqꝫ duobꝰ. Binos addiderat ih̓s annos qn̄ remanſit In tēplo. mediꝰ doctos interrogat om̄es De ſacra lege/ ſua ſunt reſponſa ſtupori Inuentus redijt ſubiectus vtriqꝫ ꝑenti Ex his phas fuerit paucis deducere ml̓ta Qualia nō credi ſed nec reprobare neceſſe Si ſubiectꝰ erat. vt erat tibi v̓go ioſephqꝫ Chriſtꝰ/ qͥd ſibi vultoro ſubiectio talis? Obſequiū nōne vobis p̄ſtabat. eratqꝫ In medio veſtrū ſicut qͥ rite mīſtrat Sepe focū crebroqꝫ cibū parat officioſuſ Uaſa lauat; baiulat vndā de fonte ꝓp in qͦ Nuncqꝫ domū ſcopit/ paleas vl̓ aquā dat Uicinis fert mr̄is opꝰ qd̓ texuit ip̄a (aſello Exercēda dat̉ ars crebro paterna fabrili In ligno vario/ fuit hinc faber ip̄e vocat̉ꝰ Fiſſile ꝑ lignū/ trahit̉ dētata viciſſiꝫ (ſtras Serra/ forāt ſtānū terebro/ planantqꝫ fene Linea caſtigat vl̓ regula/ queqꝫ vident̉ Aſpera nec directa ſatis/ fiunt tripodeſqꝫ Cū menſis arce/ currꝰ vl̓ aratra/ qdrige Nauiculas forte q̄ ſint piſcantibus apte In ſtagno genezar/ mare cui nomē galilee Cōpingunt/ pix linit eas/ liqͥdūue bitumē Cū muſto ⁊ clauis/ ꝑtes iūgunt̉ hiantes Cū puppi clauū cū malo vela coaptant Talia qͥ recolis qͦ plꝰ ẜuilia; plus ſunt Myſterio plena/ chriſti dignatio qͣntū Pro nobis fuerit humana benigna patēt Inſinuāt/ pudeat igit̉/ pigeatqꝫ ſuꝑbos Horrori qͥbus eſt hoīm labor/ ocia ſūmū Qui decꝰ eſſe putāt/ qͥd liberatis honorem Si ſine ſudore vultus iam pane fruuntur Emendicato p̄ſertim fraude doliſqꝫ Sabbatadū ẜuat patrie/ dū clauſa ſeorſū F Inuenit qn̄qꝫ ieſus ſolum ferianti Uirgo manēs orat/ blādo puer ītulit ore Mi pater oro/ tuū neu me celaueris ortū Et genus et vitā/ gaudet gͣndeuus/ et ip̄m Mox pueꝝ rapit ī vlnas/ gremioqꝫ r̄poīt Fili/ pr̄e iacob/ cleophas ⁊ ego generati Carne ſumꝰ legalis heli dictꝰ pr̄ ob qd̓ Ex vxore ſua frater dederat ſibi ſemen Lex etenī fieri ſic ꝓmulgata iubebat Porro iacob rex illuſtris dauid ordīe lōgo Progenuit dauid ex abraā natꝰ prīarcha ē Conga licꝫ ſeries interfuerit mediorū Iſtis a dn̄o dudum promiſſio facta eſt Ad bn̄dicendas in eorū ſemine gentes Iſrael ⁊ totus erit hoc in ſemine ſaluus Inſtruor a puero/ ſacre dinoſcere legis Iuſticias/ p̄cepta ſimul dn̄m reuereri (qꝫ Hūc vnū coler/ fugere idola/ cuiqꝫ bēignū eē Ioſephina Qui mihi ꝓximꝰ ē atqꝫ equū reddere fratri Inculcāt mihi crebro pr̄/ mihi talia mater Cū deꝰ eſt ſolꝰ/ ſolꝰ timeat̉/ amet̉ Cū verax/ eius inuanū ſumere nomen Noli/ cū bonꝰ eſt facito ſibi ſabbata ſoli Tu venerare pr̄es nō occiſor; nec adulter Nec fur nec fueris mēdax/ ambire caueto Uxorē/ res/ ancillam que ſunt alioꝝ Eſto ſorte tua cōtentus/ diſce labore Uiuere de ꝓprio/ totū cōmitte deo te Aduena ſic poteris vitam ſperare beatam romiſſaꝫ pr̄ibꝰ abraāqꝫ yſaacqꝫ iacobqꝫ Atqꝫ dauid/ clara de qͦꝝ ſtirpe refulges Cereus atqꝫ recēs animꝰ dū pectore puro Uerba ſigillat̉ ad talia/ mox ſibi totus Uileſcit p̄ſens mūdus/ celeſtia captat Sperno iocos fili/ luſus ⁊ ludicra/ blādaſ Illecebras/ vt ip̄e vides inſiſto labori Oro frequēs/ dū gͣndis ī his adoleuerat e Hāc vitā nr̄am mirās cognatio dic̄ (tas Eſt ducēda ioſeph/ ita lex a te petit/ vxor Sic petimꝰ tua gēs pr̄io d̓ more/ dauidqꝫ Regia nobilitas vult hͦ/ parere neceſſe ē Aduerſor/ refugit animꝰ molleſcere tactu Femineo/ cupit amplexꝰ caro nec mea tl̓eſ Fingere me plebs iſta putat neſcit ꝙ ame Spus vt guſtat̉/ ei caro deſipit oīs (n Celebs gͦ diu mea ſat mihi vita placebat Inuidie nec erat fr̄is mihi vita mariti Nō homī ſemꝑ licꝫ vt vult eſſe fatebor Care puer/ ſpōſam dn̄o mādante mariam Iure mihi dn̄am/ tibi matrem ꝯſociaui Nec doleo/ reliqͣ ꝑ eam nouiſſe licebit Ore puer blādo petit; inſtat vt oīa narret Cernit̉ interea thalamū reſerare maria Tota ſibi facies fulgore nitebat honoro Difficile eſt cor deuotū nō ꝓdere vultu Tumīe cor diuo plenū foriſ emicat; inſtar Lampadis accēſe moyſi teſtis facies ſit Illi aſſurgit vir reuerēter/ eamqꝫ locauit A dextris/ capit ip̄a ih̓m medioqꝫ reponit Sermones vr̄i qͥ ſunt. interrogat/ audit Sicqꝫ refert. nunqͣꝫ fili diuine cupiui Uirgo virū. ſed cur fuerim ſpōſata petenti Uera tibi referā/ quoꝝ iā cōſcius eſt vir Urbe hieroſolymīs ī ſyon vertice tēplū Ponit̉/ eſt illic tam ſedes regia qͣꝫ lex Sctā parens iſtic me tradidit erudiēdam Uirginibꝰ ſocians alijs de ſemine regū Deqꝫ ſacerdotū ſic mos inoleuerat ip̄as Sanctiꝰ in templū nutritū iri dare quare Meſſyas ꝙ erat tali de ſtirpe creandꝰ Temꝑa partimur/ cedit pars vna labori Nere labor noſter/ varias ⁊ texere veſtes Sacra ſacerdotū geſtamina/ cuiqꝫ dabat̉ Biſſus/ bis tinctu coccū/ linū ſericūqꝫ Pars cognoſcēde ſtudio dat̉ altera legis Obſcuras vatū et ſacras reſerare figuras Orādo ꝑs vna venit/ pſalmiſqꝫ canendis. Indulget tꝑus reliquū ſomnoqꝫ ciboqꝫ Tēplo ſctā freq̄ns affinis elizabeth/ almꝰ Uirqꝫ ſuꝰ/ ſteriles ambo/ me viſere crebro Me multo doctoqꝫ ſolēt ẜmone monere Filia tu noſtre ſtirpis clariſſima proles Fac vt eam pulcra virtutū nobilitate Exornes/ ſis noſter honor lumēqꝫ decorū Nos ſterileſ(ita iuſte deꝰ viſ) cernere fructū Da nos ex iſta bn̄dictū poſſe puella Cuiꝰ ſis rector/ cuſtos inſtructor/ amator Uerba ſacerdotes/ alij ſcribe ſeniores At ſymeon iuſtꝰ/ octogenaria ſanctis In viduis anna nobis inferre ſolebant Talia nōnuptis in laudē virginitatis Credite vos vates Eſaias p̄cinit/ ecce Uirgo cōcipiet/ pariet pueꝝ/ ſibi nomen Emanuel qd̓ nobiſcū deus inſonat hͦ eſt O ſi talis erit inter vos virgo reperta Ut facit aurora ꝯſurgens hūida rore Garritu vario celi reſonare volucres Nam vite fontē p̄ſaga voce ſalutant Uicinū ſolem/ qͥ dat cātus numeroſos Celeſtes hoīes ita/ cōplet mox oriturus Iuſticie ſol; a quo vita nouabit̉ omnis Inde tot audire eſt diuorū carmina vatū. Talibꝰ accenſa monitꝭ ꝓpono manere Uirgo/ deꝰ ſi nō aliud decreuerit. hinc iam Horreo miſceri ludētibꝰ/ horreo qͥcquid Turpe loqͥ qd̓ vel geſtu vel dedecet actu Nubilis at poſtqͣꝫ nobis aduenerat etas Uirginibꝰ de ſtirpe ſacra/ noſ nubere cogit Cura ſacerdotū/ maledictā lege loquunt̉ Iſrael in populo; niſi ſemen liq̄rit vllū Quid facerē/ q̄ verba darē/ cōmitto ſuꝑno Me totā arbitrio ſpes hec mihi ſola r̄licta Cūqꝫ timore dei ꝯſētio ſumere ſpōſū (eſt Tradit̉ ip̄e ioſeph ꝯiūx qͥ moribꝰ vltro Cōſonat ecce meis/ ſancto caſtoqꝫ pudore Antea notꝰ erat ꝓpter genꝰ / et qꝛ feſtis Ut mos/ me templo veniēs ẜmōe fouebat Plurima reſtabāt vt eaſ exponere cauſas Coniugij talis cum virginitatis honore Myſteriūqꝫ ſacꝝ gab̓el qd̓ miſſus ab alto Nūciat ⁊ qd̓ iuſte ioſeph ſomnis didiciſti Forte ſuꝑuenit extraneꝰ ac ita ceptum Rumpit̉ alloquiū ſed id infra lr̄a ſupplet Ancillans phroneſi cui cōſonat allegoria Ioſephina LVIIII LVIIII Moralis ſe iungit eis ſimul anagogia Nulla illa ſolers/ nūc has ſecernito voces Diſtīctio quarta Os apd̓ antiqͦs ꝓ r̄ligiōe verenda Creuerat iſte pr̄es/ dū ſpōſo ſpon in ſa daretur Antea qͣꝫ celebri fierēt ſolēnia ritu Foedera ꝯiugij/ mora tꝑis vna fluebat Qua ſpōſe mores ſpōſus dinoſcere poſſꝫ Hiſqꝫ dei poſſent interpellare diebus Numen ⁊ auxiliū; digna ꝓ ꝓle futura Proqꝫ diuturno cōuictu pacificoqꝫ Thobias hͦ ſara; ſil̓ fecere minores (bas Hoc tu clare ioſeph/ hoc docta maria ſcie Hīc tēplo ſpōſata pͥus/ pꝰ tecta ſubintras Nazareth ad cari pia cōtubernia ſponſi Diſcreti vobis thalami/ tūc ꝯueniētesᵈ Dū cibꝰ accipit̉ domꝰ aut diſponit̉ intra Dū ſimul alloqͥa cordis deuotio miſcet Sepiꝰ incluſa tn̄ oras virgo maria Tecū habitans/ tua ſit vt ꝯuerſatio celis Uernū tꝑus erat/ qͥdā bis qͣrto kalēdaſ Signāt aplis/ quo veſꝑe paſca colebat Iſrael vt dicunt v̓go diuinius intrat Mentis in archanū/ ſuſtollit ſeqꝫ ſuꝑ ſe Alta ſuꝑ rapit̉/ celos ſuꝑeuolat omnes Cūcta creata ſilent/ fruit̉ caligine diua Nullū interturbat tātā fantaſma qͥetem Excedit mens acta deo/ loqͥturqꝫ ſilenter Intꝰ et introrſus valde/ vt nō audiat intra Iūcta ſibi ratio/ ſenſū hec oēm ſuꝑat pax Sibulꝰ hic tenuis deꝰ in qͦ cernit̉ aure eſt Foelix h̓ ſomnꝰ qͥ ſomnia mira reuelat Ebria ſobrietas morſ viuēs lux ⁊ obūbrāſ Tūc aliqͥ paſcabis ſex vnoqꝫ kalendis Aplis numerāt/ ita dicere cōpotus vrget Si natale dei/ ſi mors numeret̉ ⁊ etas Aſt credēda manēt ſit calculꝰ iſte vl̓ alter Exurgēs tādē a ſomno hͦ lucēqꝫ reuiſens Corporeā/ ꝟ̓go ſibi ſobria dū redit ad ſe Ingemit hinc curat hūanā orare ſalutem Alme pr̄ totiēs hoīm miſerate labores Nūc miſerere p̄cor/ etenī tēpus miſerēdi Uenit/ quo dire frangat̉ ianua mortis Quo celos reſeres; vtinā diruperꝭ illos O celi rorate / pluanto nubila iuſtū Germinet ⁊ terra ſaluatorē benedictū Cōcurrūt pariter ſacroꝝ carmina vatū Qd̓ dn̄s ꝓpe qd̓ gens quē deſiderat om̄is Adueniet ꝓpera/ iā nō tardaueris oro Iam ſceptrū a iuda ſublatū. iam daniel̓ Uiſio ꝯplenda/ iam virgo ꝑuerꝑa fiet Iamqꝫ virū ml̓ier circūdabit emanuelem Sic Symeō/ ſic anna ſenes dixere recēter Et zacharias vir ⁊ elizabeth vxor anilis Dū me deifici templi ſecreta tenerent Myſteriū p̄grande nimis/ qͥs nouerit illd̓ Quis capiet? ſꝫ certa fides p̄ſtanda ꝓphetꝭ Tꝑis articulo tali delapſus ab alto Preradiās gabriel totus feſtiuus/ eo ꝙ Mittit̉ ad talem/ talē deferre ſalutem Gratia qua celis/ qͣ pax ſit reddita terris Infima q̄ iungat ſūmis/ deꝰ ac hō fiat Uirgīs īgredit̉ thalamū cū luce choruſca Cū pulcro nimiū vultū/ cultuqꝫ decoro Qualiter ex facili corpꝰ ſibi ſpūs aptat Aereū declarandū cōformiter ad rem Sic moyſi/ ſic et abrae/ ſic pluribꝰ olim Angelꝰ innotuit/ naturā cerue/ figuras Suſcipit vt varias aer denſatꝰ/ vt iris. Mille trahit pulcros aduerſo ſole colores Uirgo tremit/ nūc plꝰ ſolito ſplēdeſcere Angelicū/ tremit ⁊ ſpēꝫ/ qm̄ ſpecioſi (lumē Pre natis hoīm; quia dicere venerat ortuꝫ Formoſo nimis ornatu vultūqꝫ niteſcit Adde ꝙ inſtātis ſuſpecta crepuſcula noctꝭ Eſſe ſibi poterāt/ licꝫ hora nouiſſima md̓i Qua ieſus aduenit ſub veſꝑe rite notet̉ Quid ꝙ ⁊ ip̄e ſathā credi vult angelꝰ eſſe Lucis ⁊ hoc ſcit virgo/ tn̄ ſuꝑ oīa terret Mentē hūilē/ dū dicit aue/ dū gr̄a plena Dum dn̄s tecū bn̄dictaqꝫ tu mulierū Cogitat hanc q̄ ſit ſecū turbata ſalutem Pauꝑ vt ancilla ſi forte videre ſup̄mi Regis cōiugiū fama referente veniret Neſcia que fieret vxor/ ſi miſſus ad illam Nuncius a rege p̄ter ſpem quereret eiꝰ Conſenſum/ turbaret eam dignatio tanta Aſt gabriel trepidā ſolat̉ ⁊ īſtruit ip̄aꝫ Qualit̓ abſqꝫ viro ꝯplebit ſctūſ obūbraſ Spūs archanū hoc/ naturā gratia vincet Aſſenſum da virgo tuū/ noli eſſe recuſans Non ingrata deo dicit/ tu crede volenti Uelle tuū tribue/ gabriel te reſpicit/ omnis Expectat mūdꝰ/ celū/ tellus et abyſſi Aude magnanimis/ qꝛ magna fides oꝑat̉ Audet/ iamqꝫ fides qͣlem dilectio format Uerbigenā reddit aīam/ dū ꝓtulit ore Ecce ancilla dei/ fiat miſſum mihi verbuꝫ Uerboꝝ inſtanti pͥmo nō eſſe maria Exceſſum quendā patit̉/ qͣſi ſit ſopor/ ex qͣ Format̉ ſubito nouꝰ atqꝫ nouiſſimꝰ adā Immēſuſqꝫ deꝰ minimos ſinuat̉ in artus Hāc ꝟſam mirare vicē ſub origine pͥma Cōiugiū mirare nouū deitas vbi nubit ce 2 A Ioſephina Humani generis limo/ fit virgo deinceps Nulliꝰ apta fieri cōplexibꝰ/ hoc qꝛ corpus Sacratū dn̄o ſolos ſibi ſeruit in vſus Audijt vt gabriel rn̄ſa fidelia/ nouit Uirginei ventris thalamo virtute repēti Ꝙ v̓bum caro factū eſt illd̓ ꝓnꝰ adorat Atqꝫ ꝑacta videns mādata receſſit ab illa Glorificās dominū; celeſtis eū comitatur Multa cohors iubilās hymniſqꝫ canora Gl̓ia ſit cel̓ dn̄o/ ſit pax bōa t̓rꝭ (melodis Mr̄ ⁊ ip̄a noua gͣto noua gaudia corde Leta canit. iā magnificat ſecū orſa r̄tractat Hac hora ſe paſca puer ih̓s obtulit vltro Hūani p̄ciū generꝭ; factuſqꝫ ſacerdos Et caput eccl̓ie/ paſtor ſeu papa ſup̄mꝰ Unctꝰ ⁊ in regē ſummū/ cognoſce mariaꝫ Inuenit vt ſua mens cū letis iūgere meſta De puero aſſidue/ venture cōſcia mortis Meret/ letificat virtus p̄ſcitaqꝫ nati Gl̓ia/ dū p̄mit exiliū nos hāc īmitemur Triſtia ne frāgant aīos neu leta reſoluāt C Porro qͥd faciat v̓go/ tātū ne reuelet Spōſo myſteriū? fac dicere quō credet Da/ celet qͦ pacto deo tibi grata videt̉ Et ſponſo. cui res tandē manifeſta patebit Saltē cōiugij ſacrū dū foedus inibunt Solenni ritu/ nec enī clam foedera iūgēt Affines venient/ vicinia tota videbit Tꝑe quo ſi forte tumens vterus videret̉ Ambo ꝓbroſa fierēt in cantica vulgi Quid ꝙ cognatā p̄gnantē ad elizabeth ire Nec decꝫ aūt licꝫ hāc; niſi vir ꝯſenſerit an̄ Sed neqꝫ cōſenſū niſi cauſe ꝯſcius addet Dicēdū eſt igit̉ ꝯceptū qͥ dedit addet Ip̄e fidē ſponſo dubitataqꝫ ſcādala tollet Cecilia dū pͥma thori ſecreta tenerēt Cum ſpōſo legimꝰ forti diuinitus auſu Integra virgineū dū vult ẜuare pudoreꝫ Spōſo dixiſſe iuuenis gͣtiſſime pando Sctūs crede dei mihi cuſtos angelꝰ aſtat Tāgere polluto (me zelat) amore caueto Permaneas ⁊ tu caſtus te diliget vt me. Credidit/ ⁊ caſtū pꝰ firmat ſanguīe votum Maior nōne fuit auſus tibi ſpeſqꝫ maria Credulꝰ ip̄e tibi ꝙ vir ſanctiſſimꝰ eſſet Qd̓qꝫ dei tali caſu tibi numen adeſſet Feſta dies aderat qͣ plebs ſua ſabbata ẜ Ergo more ſuo cū ſpōſo ſpōſa qͥeto (uat Secretoqꝫ loco ꝯſedit/ vbi ſacra legis Dogmata colloqͥo ſecum pariter referebāt Tū v̓go intuitu ſolito plꝰ ſupplice vultū Libras ad ſpōſum. ſimplex ꝯuertit/ aitqꝫ Clare ioſeph cui ſum dn̄o ſponſata volēte Eſt mihi ſecretū qd̓ pādere ꝯuenit/ ⁊ te Participē fieri/ nos vno magnificemus Ore deū voto ſimili rōne pariqꝫ Spōſa potes dilecta loqͥ qd̓cūqꝫ placebit Audiſti iā crebro ioſeph ſermoqꝫ freq̄nter Inter nos tal̓ habitꝰ; cito ꝙ veniet rex Ortus ſtirpe dauid/ ppl̓m ſaluare potēter Et ꝙ ꝯcipiet pueꝝ virgo/ parietqꝫ Iſrael hoc oīs deſiderat/ optat ⁊ orat Orabam nuꝑ ⁊ ego pauꝑcula q̄ ſum Et cinis ⁊ puluis; dū medijudico ſolers Ille tn̄ cuius ocul̓ humiles placuerūt Qui tollit ꝓ velle ſuo de puluere tales Qui laſſo reqͥem/ panē veſtem dat egeno Qui facit vt ſteril̓ gaudēs fecūda domi ſit Grata/ fatebor enī/ ſic me reſpexit/ ⁊ ip̄e Fecit magna mihi cuiꝰ nomē benedictum. Elegit gͣtis/ ita crede ioſeph pariturā Me fore meſſiam cū virginitatꝭ honore Angelꝰ hec mandata dei iā ꝑtulit ad me Spūs et iā me gͣuidauit germīe ſacro (roſ Obſtupet ad v̓ba hec ſubito gͣndeuior he Et refugit/ qͥd aīs/ qͥs erit tecū oro deīcepſ Exi a me dn̄a nō hͦ ſum dignꝰ honore Petrus vti vidit multi miracula piſcis Rhetibꝰ incluſi/ ſtupor exclamare coegit Exi a me dn̄e/ peccator enim nimiꝰ ſum Sic viduā legimꝰ orbā ꝙ dixit helye Quid mihi qͥd ve tibi veniſti/ ꝯmemorent̉ Ut peccata mea/ puer inde meꝰ moreret̉ Corripit hīc ſe vir thalamo ſolūqꝫ r̄cluſit Cor trepidū vario curaꝝ fluctuat eſtu Eſſet cū iuſtus ſpōſam traducere nolēs Iniuſtū reputabat enī ſeducere talem Scādala ſꝫ metuēs voluit clā linq̄re/ facto Iuſtꝰ vtrinqꝫ ſuo/ ſecū dū tale volūtat Mentis litigiū; ſopor irruit/ angelꝰ aat Confortās loqͥt̉ ſacr̄mqꝫ reuelat Clare ioſeph filiqꝫ dauid nolito timere Coniugij ſed iure ſacri tibi iunge mariā Natū qͥcqͥd id eſt in ea d̓ pͥneumate ſctō eſt Cōcipiet puerū/ quē rite ieſum vocitabis Ip̄e ſuū ſaluās populū peccata remittet Uirgo puto vigil orabat p̄cibuſqꝫ ſuiſqꝫ Pro meritis ſpōſo data viſio celitus iſta Suſpitōe carēs ꝙ hō formauerit illas Uoces/ ſomnꝰ enī ſenſus ligat exteriores Tūc vbi vult ſpirat ex alto ſpūs aures Intellectiuas reſerās pulſis ſimulacris Lumine diuino radians ſecreta reuelat Uel de p̄terito p̄ſenti ſiue futuro Ecce ioſeph diuinū aliqͥd de v̓gine natum Intra cognoſcit/ ꝙqꝫ eſt paritura ſalutē Ioſephina LVIII Hūani generis deitas vbi pandit̉ apte Nāqꝫ deꝰ delere p̄t peccamina ſolus Splēdida v̓gitaſ niueo ſplēdore r̄fulgēſ D Angelico ꝯpar ꝯſors ⁊ amica decori Cuiꝰ ꝓpoſitū eſt nunqͣꝫ ſenſiſſe voluptas Qualis ſit carnis tactu fedata pudendo Heſitat/ angelica poſtqͣꝫ mādata capeſcit Ip̄i nanqꝫ ioſeph aderat/ cui talia fatur Quid mihi qͥd vob̓ almi ioſeph atꝫ maria Quid cū ꝯiugio qd̓ ꝓlis cedit in vſum Iura ne ſunt eius veſtro contraria voto Mutua nā duplicis fit ibi trāſlatio ſexus Ergo ꝯiugiū vos vel derelinq̄re oportet Uel me qͦ pacto fidei parebitis ambe Uana ne vel mēdax fieret trāſlatio talis? Uana qͥdē minime fiet puriſſima v̓go Docta refert phroneſis ſupͥmi filia regis Deſuꝑ allapſa/ pectuſqꝫ amplexa iacentꝭ Blāda viri/ nec erit mēdax nͤ cōpl̓a vana Legitimas inter ꝑſonas diſpare ſexu Mutua qua dabit̉ ī corpꝰ vtrūqꝫ poteſtaſ Ac indiuidue morem vite retinebit Non ꝙ carnalē poſt hec ꝓcedat in actum Obſtabit votū/ ꝓut eſſet cernere/ ſi que Uirgo virū poſtqͣꝫ nupſit cū v̓gine v̓bo Preſenti/ conſtat/ poterūt emittere votū Mutuo/ ꝙ carnale nihil poſt hec repetet̉ Immo cōditio ꝯſenſum ſi p̄it iſta An licet atqꝫ decet/ ſi nō p̄iudicet vſus Etlex eccleſie laqueos cauet atqꝫ ꝑicla Iure licent aliqua fieri nō expedit illa Raro qͥdem fomes diuino nec niſi dono Extinctus reꝑitur/ ⁊ hinc ꝯuentio talis Talis cōuictus qͣꝫ magnū rhete pararet Illecebris/ faceretqꝫ freq̄ns effrigere votū Sed neqꝫ cōiugijs alijs ſpiramine ſolo Edere vult ꝓlem deꝰ abſqꝫ viro velut iſtic Edita iam crede eſt dicetur ⁊ hec tua ꝓles Cur? qꝛ facta tue de ſpōſe corꝑe/ quale eſt Iure tuū/ ſemen ſctūs tibi ſpūs almū Suſcitat in fratris vice/ tu legal̓ haberis Hinc pater infantis nutritio ſola pr̄em te Nō faciet ſed nec ꝓpͥe cōmixtio carnis Plaude ioſeph qꝛ de dn̄o tibi fas erit oliꝫ Dicere. filius ecce meꝰ/ diuinius oro Quid ſublimius et p̄clarius attulit eas? Filius atqꝫ pr̄ nunqͥd non gͣndis amoris Nomina ſunt/ ⁊ p̄cipue pietatis imago? Obligat hec te laus titulo fundata prno Infantē cū mr̄e ſua ſeruare deinceps Cauſa ne coniugij talis tibi parua videt̉ Ut ſudore tui vultꝰ tua pane fruat̉ Uxor/ ⁊ illius ſis cuſtos fidus in omni Tꝑis articulo/ ſis teſtis virginitatiqꝫ Debeat ⁊ poſſit cui credulitas adhiberi Proderit atqꝫ tua trepidatio poſteritati Concludent ꝙ tu iuſtꝰ nunqͣꝫ violatam Duxiſſes ſponſam/ puniſſes vindice lege Adde ꝙ in vobis eſaie verba valebūt En habitabit (ait) iuuēis cū virgīe/ ſpōſus Spōſaqꝫ gaudebūt/ vos hi ioſeph atꝫ ma Quid ꝙ celādꝰ erat īfantꝭ nouꝰ ortꝰ (ria Cōiugis ob famā/ nā ꝑfida qn̄ maloꝝ Plebs iudeoꝝ pueꝝ ſine ſemine natū Crederet/ innupte nec parceret īpia mr̄i Adde ſathā fallēdꝰ erat/ reliqͣs ego cauſas Pretereo/ cur cōiugio iungenda maria Precipue tibi v̓go ioſeph vir iuſte ſenilis Etas quē nōdū frāgit vel reddit ineptū Curāde ſoboli cū mr̄e laboris et exors Nō es nō fidei/ te nulla libido titillat. Ante qͥdē nec pꝰ partū cognoſce cupiſces Uxorē nec enī tēplū temerare ſacratū Effractis votis fas eſſet/ ⁊ vnica ꝓles Hec ſat erit nuptis cū virginitatis honore Cādida v̓ginitas/ phroneſis dū tl̓ia fat̉ Aſſenſit/ ſomnuſqꝫ viri mox deſerit artꝰ Oīſtīctio quinta? e Xurgēſ ioſepha ſōno ſibi iuſſa ꝑegit Uxorēqꝫ ſuā v̓bo p̄ſente maria Accepit/ nec eā voluit cognoſcere donec Primo parit genitū nomēqꝫ ieſus d̓dit illi Nō ꝙ poſt partū (ꝓcul hͦ) cognouerit ip̄aꝫ Donec enī negat hic tꝑus qn̄qꝫ futurū Scādala ne tibi dēt ſcript̉e r̄ddere paſſum Cū paſſu ſtudeas doctorū more priorū Angelꝰ iſta ferens gabriel ſi credit̉ eſſe Non horret rō/ cur nō vtriqꝫ miniſter Aſſiduus fuerit/ diſcretio ſpirituū dat Et ſapor internus ꝙ nō ſit viſio vana Credo recēſenda ſūt v̓ba pͥora matthei Eſſet cū ſponſata maria ioſeph pia mater Antea qͣꝫ cōueniſſent/ de flamine ſacro Pregnās inuenta eſt/ inuenit vir ſuꝰ ip̄am Ut pus eſt poſitū que ſit cōuentio talis Neſcio/ ſi nō ſolēnis ritꝰ celebriſqꝫ More ſue gentis/ velut in chana galilee Affuit ip̄e ieſus ⁊ cum multis ſua mater Letificās miro ꝯuiuas germine vitis Que gens oro ꝓbat clā mr̄imonia factat̉ Illa palā iungit igit̉ conuentio talis Dicit̉ hic acceptio nō iocundiꝰ vllum Coniugiū ritu ve ſacro plꝰ concelebrādū Regia nobilitas inſignit nēpe parentes Iūge ſacerdotes/ priarchas/ iūge ꝓph̓as ee 3 D Ioſephina Progeniem veterē vicinos adde decēti Letos pauꝑie/ gazas exuꝑat omnes Ip̄e dei timor/ his cultꝰ et victꝰ honeſti Cōueniūt alacres qͦs ip̄e citauerat heros Angelicis parēs monitis cū virgine votū Uirgineū pͥus emiſit/ reuerēter adorās Hac in mr̄e deū/ dn̄aꝫ reputat neqꝫ pꝰ hec Fomitis illectu ſcit phas cognoſſe ſacratā Se dat cuſtodē teſtē comiteqꝫ fidelē Lr̄a tale canit/ cui cōcinit allegoria Non ſecꝰ eccl̓ie tu papa daris vice xp̄i Sponſus ꝓ paſtore pio violare pudicaꝫ Crede nephas ſed eaꝫ te cuſtodire neceſſe Diuina ſub lege datā/ vel cedere ſedi Scādala ſubiectꝭ vl̓ ſciſmata ſi ſtatꝰ affert Sēſimꝰ hͦ hodie/ tꝑuſqꝫ locūqꝫ notemꝰ Mille ſemel/ cētūqꝫ qͣter / ſeptēqꝫ decēqꝫ Orbibꝰ in ꝓprijs phoebꝰ ꝯfecerat annos Biſqꝫ decē bis terqꝫ dies ꝑagrādo leonis Iuliꝰ in ſigno dederat tūc ſciſmatꝭ altor Peſtiferi/ petrꝰ de luna cedere nolens Eijcit̉ ſede papali voce ſub vna Urbs dū conciliū retinet cōſtātia ſanctū Balthaſar eiectus fuerat; iā ceſſerat alter Triceps hͦ mōſtrū fuit/ vt ſūt cerberus hi Unū nulla mō ꝯtētio rumpit ouile (dra Legitimꝰ ſuꝑeſt ſpōſus/ paſtorqꝫ creetur Unꝰ in eccl̓ia cui totus pareat orbis Uirgo tuis fac hoc p̄cibꝰ meritoqꝫ potēti Ip̄a tuo celebres gͣtiſſima ſpero qͦt anis Fecūdo ꝓlis cū virginitatis honore Cōiugio/ ſpōſoqꝫ ioſeph ſacrabit honores Natali ne tuo ſic olim octaua dicata eſt: Hoc prior inſpira tali nos mūere dotes Alma redēptoris mater/ cui lege ſuꝑna Uir iuſtꝰ ꝟgoqꝫ ioſeph cū virgīe nupſit Da celebrē dignūqꝫ tuo ꝑſoluere cultū Cōiugio. fac nos ablutis ſordibꝰ omnes Poſſe deo iūgi/ fidei qͥ foedere puras Deſponſans aīas diuino germīe cōplet Mentis caſtꝰ amor nomen nō īuenit vllū Suaue magis penetrās liquefactis cor da medullis Quā ſpōſi et ſpōſe ſalomōis cātica cātant Ueꝝ ſi fedis affectibꝰ obſita mens eſt Diſcrimen timeas carmē tā molle r̄tractāſ Plurimꝰ aſt aīalis hō eſt/ ſꝫ ſpūalis Rarior/ hec pr̄es potuit mouiſſe pͥores Hoc ne cōiugiū ritus popularis haberet Cōcelebrare ſacrū/ tractare pudica pudice Uix valet impuꝝ vulgꝰ petulās et ineptū Inſanit gaudēs/ furit iratū/ mediū nil Sabbata neu cuml̓es ppl̓o/ male fūgit̉ ill̓ Sobriꝰ eccl̓ie mos eſt/ ideo vetus illud Olim ꝓdruidū phano memorabile tēplū Carnoti/ titulꝰ cui virginis eſt pariture Hoc mō ꝯiugiū celebri de more colēdū Cepit/ ⁊ exemplū deuotio ſctā ſequatur Poſt euāgeliū miſſus ſunt ordine recto Exurgēs autē ioſeph exurgēſqꝫ maria Miſſus mercurij poſt te lucia decoro Cultū ꝑlegit̉ ternū veneriſqꝫ ſeq̄nti Dat clerꝰ/ mediūqꝫ iouis nouꝰ obtīet vſus Miro pariſiꝰ tēplū molimīe ſtructū eſt Anulꝰ ē illic duplex/ cui gēmula duplex Auro cōſerit̉ tenui/ quos v̓go ferūt te Cū digitis aptaſſe tuis eſt addita zona Incertū tibi vir ſi tradidit iſta ſubarrās Foelix cōiugiū qͦ ꝓles eſtqꝫ fideſqꝫ Eſt ibi res ſacra q̄ ſignat myſtica trinas Cōingij ſpecies ſibi nā ꝯnectere noſtrā Natura voluit eterno de patre natus Illā ſuppoſitās/ idiomata miſcet vtrinqꝫ Nubit et eccl̓ie ꝓpͥo cū ſanguine chriſtꝰ Agnus in aſpectu fidei ſub origine pͥma Peccātis mūdi p̄uiſus morte cruētus Nubit et ip̄e deꝰ anime quā gr̄a format Que ſit verbigena fit virgo filia mater Triplex cōiugiū/ triplex pr̄iarcha figurat rimꝰ abram/ pꝰ huc yſaac/ iacob alt̓ ⁊ illi Spōſas duxer̄t vos ſara rebecca. rachelqꝫ Cū lya/ carbo tu ſara/ rebeccaqꝫ multū Diceris accipiēs. vitā ſignatis vtrāqꝫ Cōtēplatiua rachel. actiuā lya ſignas Ignis cū carbone facit iunctꝰ velut vnū Sic deitas carnē ſuccendit ⁊ vnit/ ⁊ inde Exorit̉ riſus yſaac/ q̄ plura recepit A ſponſo ſpōſa qͣꝫ que ieſus eccl̓ie dat Tot ſacramenta v̓tutes dona beata Hinc varie ſortis fratres eſauqꝫ iacobqꝫ Naſcunt̉/ bonꝰ hic ſimplex/ ſꝫ eū ferꝰ alter Perſequit̉ ſꝑ bonitas odioſa malignis Huicqꝫ iacob tot ſunt v̓tutes qͦt priarche Extremi tu care ioſephtū beniamin infās In primo creſcens diſcretio ſignificat̉ Accuſans alias virtutes vt moderent̉ Cōtemplatiuus eſt beniamin huiꝰ in ortu Mater obit ſpecioſa rachel. qꝛ deficit ip̄a Mens ꝯtēplātis/ ratioqꝫ ſagax alienū Trāſit in affectū. leuat ⁊ ſeſe ſuꝑ altos Migrat in exceſſus hͦ ſcit ſoror anagogia Cōſpicit̉ clara caligo lucida nubes Spūs effari ſecretū nec valet intro Qd̓ ſentit / ſcit id et docet exꝑientia ſola Spūs ac anima ſcindūt̉/ magnificat vox Eſt anīe. ſed ſpūs exultare refertur Ioſephina LV LVIII Apte virgo tuū carmen ſecreuit vtrūqꝫ Ignis ad exemplū qͥ diuidit ethrogenea Iuncta ſil̓ mixtis omogenea cogit ī vnuꝫ Nāqꝫ vides crudis vitrū/ focꝰ elicit herb̓ Hoc in calce ptꝫ. hͦ ml̓ta liqͣmīa mōſtrant Ignea/ cōſcendit ita thuris v̓gula fumi Sic aīam que pars hoīs terrena notat̉ Corporeis nexā mēbris vis cogit amoris Spūi ſubſtare ſuo/ volatima relinquens Uniri totus diuino ſpiritui vult Purus pura petēs/ cordis ꝯpūctio fontē Lotio qͦ fiat emundans crede miniſtrat Feruida cū luctu lacrimiſqꝫ rigata ꝓfuſis Hinc fit theoricꝰ exceſſus ⁊ extaſis alma Quā praxis ſequit̉ zelans oꝑoſa ſalutem Alterius/ ſeſe tu circa plurima v̓ſat Pax intꝰ trāquilla manet/ qꝛ mēs ī idip̄m Sepe redit/ ſꝑ oculis diuina tuetur Celitus eternis a montibus irradiata Ac oꝑando freq̄ns pͥmeuā ꝯſulit artē Raꝝ hoīm genꝰ ī terris o dixeris hoc ē Angelica hec vita eſt/ ſic eſt/ ſꝫ ꝓſpice tecuꝫ Ignibꝰ ī medijs qͥdnā laurentiꝰ vſtis Carnibꝰ eloquit̉. quid nā vincētiꝰ egit Quid ſacer obſeſſus turbis anthoniꝰ vrbiſ Alta qͥes erat illis in ſublime leuatis Gratia cor ſtabilit ⁊ miro robore firmat Talis crediderim fueris tu v̓go maria Dū poſt ꝯceptū iude mōtana petiſti Obſequioſa ſeni cognate myſtica facta es Martha/ maria ſimul vna qͦꝫ lya rachelqꝫ Nōne ioſeph tractāſ oꝑanſqꝫ fab̓lia crebro Deſuꝑ ethereos hauſiſſe putādꝰ odores Dū ſibi certa fides/ deꝰ ē abſcōditꝰ inquit Hoc in virginei fructu ventris bn̄dicto Qui fructus ſuꝰ ē vxoris carne creatus Inde ioſeph pater eſt qͣſi legiſ iure vocādꝰ Et ieſus ē heres verꝰ nec adoptio ſola Dat titulū hūc ſecꝰ ē vbi ꝓdit adultera ꝓ Abſqꝫ viri iuſto ꝯſenſu/ dicere nō eſt (les Ꝙ ꝓlē vir alat vel eam ſuccedere ius ſit Eſt alid̓ qd̓ corde capi neq̄at niſi puro Effariqꝫ petit verbis ac ore pudicis Quādo cōiugij fit ꝯſūmatio/ fiunt Una carne duo/ fit hō tanqͣꝫ caro/ tot Aſt in cōiugio qd̓ ſpirituale vocamus Deſipit ip̄a caro/ deus et mens ſpūs vnꝰ Fiunt/ ⁊ maior ac purior inde voluptas Sentit̉/ qͣꝫto cōiuncta potentia digno Dignior obiecto eſt/ p̄mat heu niſi ſarcina Zelotes dn̄s ⁊ totꝰ amabil̓ vltroᵐ (carnis Spōſum vult aīe ſe tradere; verbigenāqꝫ Reddit/ deliciaſqꝫ ſuas dignat̉ habere Spōſam cantauit qͣlē ſalomonis ab ore Sed q̄res ſi ꝯiugiū ioſeph atqꝫ marie Sit ſacramētū magnū te chriſte figurās Eccl̓ie ſponſum; qꝛ copula nō fuit vlla Carnalis/ ſed carne deus cōformis habet̉ Eccl̓ie membris/ an forſan carnea ꝓles Hoc in ꝯiugio ſignū ſuffecerit eſſe Un̄ fuit nexus niſi morte ſolubil̓ vnqͣꝫ In quali nexū fit virgo p̄uerꝑa/ natus Sic parit eccl̓ia nec virgo deſinit eſſe Porro velut mr̄em dn̄s cuſtode carētē Linq̄re nō voluit ſic quā plꝰ diligit vnam Eccl̓iam remanere vetat/ cuſtodis egentē Primus qͥ pater eſt ſpōſiqꝫ vicariꝰ almi Ampliꝰ ip̄e dauid rex vxori ſunamiti Caſte ꝯuiuens quā nō cognouit amatam Coniugiū ſignat recte ioſeph atqꝫ marie Non tn̄ ex equo nec enī volo crediderit qͥſ In ſponſi gremio ſic ꝯuixiſſe mariā Diſſuaſit fieri reuerētia debita matri Tale aliqͥd plꝰ qͣꝫ formido libidinis vlla Ul̓ ꝙ adhuc iuuēis ioſeph eſſꝫ/ nāqꝫ iuuē Ad qͥnqͣgīta ꝑhibēt ꝓducit̉ annos (tus Infra qͦs poterat ꝑtꝰ velamen habere Uirgineꝰ nec ſic effectus ſi ſenio vir Eſſet/ ⁊ hinc vates iuuenis cū v̓gīe deget Corrupto nūqͥd fuerat ſociāda puella Que gͣndeua fuit ſoli ꝯmiſſa ioh̓i (endū Quo magꝭ heluidi blaſphemū oſ cred̓ ſpu Ergo ioſeph reputaſſe ſenē fecere ſeniles In ſe v̓tutes/ vel neu carnalis haberet Suſpitio de te quicqͣꝫ carnale maria Donec virginitas tua fixa fidelibꝰ eſſet Cordibꝰ/ īde minor ē mētio de ioſeph acta Nō ſubito totā ſe mōſtrat gratia mundo Nunc ſecꝰ eſſe decet dū toto credit̉ orbe Copula virginea vobis ſine labe fuiſſe Mūda decēs/ cauta/ celeſti par ⁊ honeſta Heu qͣꝫ diſſimiles hꝫ etas ꝑdita mores Moralis ſoror hinc ꝯclamat q̄ſo/ cauēte Femineos fugite ꝯuictus/ nam latet igniſ Interiꝰ viuens/ cur ſtuppa immittit̉ igni? Credite qͥnetiā ſub religionis amictu Seuit amor cecus plꝰ fallens illicienſqꝫ Quāto puto turpē citiꝰ celare pudorem Credit ſe primo tutā deuotio/ ſenſum Uerba dat/ ⁊ geſtus/ qͥbꝰ eſt laſciuiā iūcta Ac ita paulatim fedo irretitur amore Tum ſe flagitijs tradūt/ pulſoqꝫ rubore Horrida cōmittūt meretrix q̄ non aget ef Nature iura dicunt nihil eē pudēdū (frōſ Et libertatē reputāt ſi qd̓ placet audent Ut peccata tn̄ celent/ foris aſpera fingunt eē 4 Ioſephina Secta flagellantū docet hoc/ docuere be Ph̓i tales olim dixere caninos (gardi Sed neqꝫ ꝯiugibꝰ violari debꝫ honeſtas Hactenꝰ hec/ euāgeliū iam littera narret Diſtinctio ſexta Xurgens aūt ip̄a maria diebꝰ ī illis e In montana abijt feſtina/ domuꝫ zacharie Dū ſubijt/ meruit ab ea cognata ſalutē Ut reputo pͥus accepit te virgo beata Uxorē vir qͣꝫ cognate tecta ſubires Et qͣꝫ ventre tuo notus fieret tumor vll Hoc tua poſcebat hͦ clari famā mariti Qd̓ ſi pregnantē/ ſi cōfeſtim pariturā Dū ꝓfeſſurus et dū numiſma daturus Sollicitus voluit te vir trāſducere ſecū Bethleem in villā turbis ⁊ frigore plenā Quid noua nupta tibi/ qͥd d̓litioſa puella Nūc faceret iuſtꝰ/ dū lōgiꝰ inſtat eundum Quō deſereret te ſolā/ nec comitatam Quid ꝙ paſca ſacrū l̓ erat vl̓ adeſſe ꝑabat Quādo hieroſolymis mas qͥlibꝫ eſſe tenet̉ Ergo p̄t ex his concludi ſufficienter Ꝙ dn̄e fidus cuſtos/ tantiqꝫ recenter Conſciꝰ archani/ dederit parit̓ comitē ſe Primo petis templū/ hinc affines viſe re curas Fecūdos nouiter qͥ bis duo milia diſtant Urbe hieroſolymis vbi ſors ē beniamin at que Totius eſt regni iude metropolis alma Eſto forte ioſeph cauſa qͣcunqꝫ remāſit Nazareth ip̄e tn̄ ꝓgreſſum virginis ante Nouit/ ⁊ adiūxit ꝯſortia fida parentū Non ꝙ formidet crimen zelotipus vllum Sed dare ſoliuagis nō vult exēpla puelliſ K O quali cū leticia/ dulcedine quanta Cordis deuoti/ circūſpicit oīa templo Etatis totos vbi flores virgo ꝑegit Crediderī ſocias vidꝫ h̓/ notoſqꝫ mīſtros Leuitici generis/ gerſonitas caathitas Atqꝫ meraritas ⁊ multos carne ꝓpinqͦs Oīa dicta priꝰ ſecū memorata retractat Surgitadorato dn̄o quē magnificat/ cui Pleno corde pias ſatagit ꝑſoluere grates Utqꝫ ſubit primū zacharie limen anilis Occurrit cognata ſibi q̄ manſerat intro Menſibꝰ abdita ſex/ ⁊ vt exaudita ſalutis Uirgo tue vox ē/ mox exultauit in eius Infans viſceribus/ implet̉ elizabeth almo Flamine/ ꝓclamat magna cū voce puelle Dicēs/ tu bn̄dicta inter omnes ml̓ieres Sis foelix/ fructuſqꝫ tui ventris bn̄dictuſ Atqꝫ hoc vnde mihi/ dn̄i ꝙ venerit ad me Mater celſa mei? tua ꝓtinus ecce ſalutis Auribꝰ vt vox facta meis vtero meꝰ īfans Geſtijt exultās et gaudēs/ plaude beata Que ſic credideris/ in te quia ꝑficientur A dn̄o tibi dicta/ maria refert igitur ſic Magnificat aīa deū mea/ ſpiritꝰ almo Iure ſalutari meus exultauit et altus Ancillam vidit hūilē/ ex hoc ecce beatam Me dicēt oēs/ qꝛ magna potēs mihi fecit Eſt in ꝓgenies reuerentes ſe piꝰ omnes In virtute ſua ꝑfecit magna potenter Cordis et ip̄e ſui diſꝑſit mente ſuꝑbos Exaltans humiles/ deponit ſede potentes Implet et hic inopes/ dites dimiſit īanes Suſcepitqꝫ ſuū pueꝝ iſrl̓/ vt memoratꝰ Eſt pietatis quam nr̄os p̄dixerat olim Ad pr̄es abraam cū ſemine iugiter eius Scire velim totis qͥd v̓go mēſibꝰ egit L Nanqꝫ tribꝰ māſit qͥbꝰ et tu nutibꝰ vſus O zacharia ſis cognata letus adepta An ſcriptꝭ aliquādo notas quod corde re poſitum eſt: O qͦtiens tibi v̓go ſenex cognata recēſet Lecto dū recubat vtero ſenioqꝫ grauata Seſtoꝝ ſeriē/ gaudet ſermone ſenectus Sede ſedes hūili ſuſpēſa loq̄ntis ab ore Quā magnꝰ dn̄s ⁊ qͣꝫ laudibil̓ oro eſt Talia qͥ fecit nobis miracula ſolus Iamiā nanqꝫ ſenex ſteriliſqꝫ puerꝑa fio De ſene/ tu grauida es de ſolo flamīe ꝟ̓go Hoc eqͥdē noui nō te referēte/ tumentē Non vteꝝ video. deus eſt ſecreta reuelans Implet qͥ cecinit vatū p̄ſaga priorū Pl̓ima vox veniet ꝓmiſſa redēptio plebiſ Hoc zacharias/ hͦ ⁊ ego depoſcere crebro Et tu nec dubiū ſoliti/ ſit qͣnta videmꝰ Orādi virtus bona q̄ plꝰ publica curat Obſequioſa deo/ cuiꝰ mandata tremiſcit Iuſticiaſqꝫ facit legis/ vitatqꝫ querelas Oratdū zacharias ꝓ vicis ordine ſanctū Ponit ⁊ incēſum tēplo; gabriel̓ honorꝰ Inſpicit̉ vultus ⁊ vox auditur/ eundē Exauditū eſſe/ linguā dubitatio plectit Obmuteſcit eſtī plebs extra tota ſtupeſcit Et mihi qͥs reputas timor affuit angor ⁊ horror? Donec myſteriū nutu calamoqꝫ reꝑādit Pandit vt ē nobis infans naſcet̉/ et omne Uinū nō bibet aut ficerā/ virtus ſed helye Splēdeſcens in eo mirabilis vſqꝫ patebit Ioſephina LVIII Qui quantū fuerit vīctu vl̓ veſte ſeuerꝰ Noſti/ qͣꝫ lucēs ardēſqꝫ lucerna potenter Concepi vt cernis (in peccato tn̄) infans Hic meus ex vtero ꝓmiſſus ſanctificari Senſit in occurſu noſtro quid protinus actum eſt Senſit et illuſtrata mei iubilatio cordis Multa mihi dicenda tibi cognata ſuꝑ Qualia diuinꝰ doctor legiſqꝫ ſacerdos (ſut Uir meꝰ edocuit ritus cultuſqꝫ ſacratos Non decet in tēplo ſolis nos ſenſibꝰ vti Oente opꝰ ē o qͣnto ſub velamīe ſignāt Sacrifici ritus ea que nondū pateriūt Informes formare volūt qͣꝫ pl̓ima mores Nōne notat ſus luxuriā/ carniſqꝫ lutoſas Illecebras ideo noſtrū nō cedit in vſum Sic lepꝰ et vulpis veſci ſic bubo vetat̉ Inuenit in vetitis in cōceſſis ratōem Ad mores aliquā/ quiſqͥs traduxerit aꝑte Myſtica ſunt veſtes/ ornatꝰ foederis arca Sic ars natura libros picturaqꝫ p̄bent Multos/ ſtolidꝰ eſt qͥ nō ſe dat vel in vno O ſi me priſcos dn̄s reuocaret ad annos Qualis erā cū me tēpli ſecreta tenerent Quali me cura qͣnto ve ardore ſciendi Tradiderim ſtudio/ quedam ſcio/ pluri ma noſſem Preſciato iuuenis p̄cij ſapiētia qͣnti eſt Ne doleat ſenio pigeat qͦꝫ tꝑis acti Aſt ſuꝑeſt magnū cariſſima magnifica Sꝫ ſuꝑat laudeſ līguas ſuꝑeffugit oēs (r Quis dederit cognata mihi gͣtiſſima/ natꝰ Filiꝰ ex te dū fuerit ꝯplectar in vlnas Attollā manibꝰ ac toto pectore ſtringam Officio fungor gerule/ figā oſcula fronti Ludat et in gremio nr̄o ludantqꝫ coeui Infantes tuus atqꝫ meꝰ ſed fata ſenilē Terrent/ nō ideo mihi p̄ſtolatio certa Uiue beata nimis q̄ ſis viſura qd̓ opto Pluraqꝫ dū fuerit etas gͣndeuior illis Huic deſiderio ꝯgaudet virgo benigne Sit licet introrſus merens/ qꝛ ꝯſcia ſortis Uēture eſt/ mauult ſecū ſecreta tenere Talia/ ſcit qm̄ letis refouenda ſenect Eſt ſeniū morbus/ leſis nō leſio danda Femina nec p̄gnās v̓bis onerāda moleſtiſ Surgit ad obſequiū cognate v̓go ferēdū Affert ip̄a cibos cunctātē hortat̉ ad eſum Preguſtās hilaris v̓bis vultūqꝫ ſereno Iamqꝫ dies natꝰ ſterili vēiebat ad octo Certatim accurrit oīs vicinia plaudens Ac de mōtanis iudea tuis ſimul aſſunt Mirant̉/ gaudēt/ plaudēt/ ⁊ vtriqꝫ parēti Forte tuis puerū virgo baiulaueris vlnis Oſtentās alacri plauſu vos cernite qͥntus Eſt decor infantis/ qͣꝫ gͣtaqꝫ gloria vultus Credo etiā ꝙ te gͣuidam cetus benedicit Nāqꝫ tuo iā ventre facit ih̓s ip̄e tumorem Et tu forte ioſeph aderas reduci comi Prebēs vxori/ poſtqͣꝫ tu ſyō ī arce (tem te Legis more ſacrā penthecoſten coluiſti Felicem tali te coniuge ꝓleqꝫ dicunt Simplicitas aliqͥ ꝙ ſit tibi virgoʳ colūbe Qd̓qꝫ pudiciciā vultus geſtuſqꝫ loquunt̉ Collaudant/ qꝛ nō vrit decor iſte videntū Lubrica corda virū ſed in ip̄is tꝑat eſtū Frigidꝰ ē facie qͣſi ros ſpirauerit intro Gaudia multa nimis oī de ꝑte pateſcunt Uox laudis/ cordis iubilatio/ carmen et hymnus O gabriel tua vera patet ꝓmiſſio/ multi Gaudebūt eius natali/ gaudia vite Eius ꝓ meritis nobis ſint ſpiritualis Quis ne putas erit iſte puer dicunt manꝰ ipſo Nam dn̄i puero ſignis ſe monſtrat aꝑtis Cernit̉ an p̄ter naturā corꝑe robur Aut aliqͥs forſan vſus ratōnis in illo eſt Un̄ pater ſibi decantās ⁊ tu puer inqͥt Perfectū ꝑfecta decet formatio; mirus Mira facit dn̄s/ naturā gr̄a vincit Uendicat hic celi nil conſtellatio iuris Deſerti puer hic hoīem ſuꝑ incola manſit Illa luce puer fit circūciſus/ et ip̄i ant nomē zacharie/ mater ſctā iohannē Uult appellari / ſcripto pater aſtruit illud Spūs implet eū ſanctus/ mox ore ſoluto Sit bn̄dictus ait dn̄s deꝰ iſrael hic nam Uiſitat et redimit plebē/ cornuqꝫ ſalutis Erigit in nobis dauid ip̄e domo ꝓut olim Ora ꝓphetaꝝ p̄dixerat ip̄e ſuorū Hoſtibꝰ ex nr̄is qui nos odere ſalutem Cum patribꝰ noſtris eius pia gratia fiat Atqꝫ ſui ſancti teſtamenti memoret̉ Iuſiurandū qd̓ abraam iuraſſe daturū De legit̉ pr̄em ad noſtrū; nos qͣtinus illi Serui ſancti iuſti libertate perenni Hoſtis ab incurſu pulſa formidie ſimus Tu puer vates ſummi vocitaberis ibis Ante ſuā faciē/ calleſqꝫ parabis eidem Sicqꝫ ſalutifera dabit̉ ſapientia plebi Et peccatorū completa remiſſio fiet Uiſcera ꝑ diue pietatis viſitat alto Nos qͥbꝰ exoriens; venit illuſtrare ſedētes In tenebrꝭ/ ⁊ ī vmbra mortis carcere ceco Noſtros dirigere greſſus in limite paee 5 M Ioſephina N Uirgo redit/ r̄ſidetqꝫ domi/ ſecūqꝫ r̄tractat Nunc zacharias q̄ cecinit mōqꝫ variorū Uocibꝰ audierat/ apicē nec iota relinq̄ns Cōfert corde ſuo/ neqꝫ paſſim q̄qꝫ reuelat. Aut huic aut illic/ ſatis eſt vix cōſciꝰ vnus Uiue btē ioſeph cui myſtica tāta pateſcūt Preuenis obſeqͥo dn̄am/ deūqꝫ vocat te Alter in alteriꝰ pariter cōgaudet honore Quō v̓bigena mēs fit docet anagogia Nā ſancte menti gabriel dū nūciat/ hͦ eſt Intimꝰ inſtinctꝰ dū ſuggerit; vt paritura Sit verbū dn̄i; ꝙ virtus alta ſup̄mi Imp̄gnabit eā foecūdās germine ſancto Sindereſis cōſentit ei/ virgo licet expers Sāguinis et carnis/ neqꝫ vir cogͦuerit illā Uir ſuꝰ eſt intellectꝰ/ vis cuiꝰ in iſtū Nunqͣꝫ ꝑtingit partū ſed ſufficit ip̄a Gr̄a verbigenā ſup̄mā reddere mentis Particulā/ q̄ ſe dat ei paſſiua miniſtram Conceptus eſt iſte tui/ typus alma maria Aſt pars inferior aīe/ que nō ita virgo Que de ſe ſterilis ⁊ q̄ corrupta freq̄nter Eſſe poteſt/ te ſignat elizabeth apte Parturit hec fructū virtutis rite iohānem Dixeris eſt in eo qꝛ gr̄a/ ꝓſpice rurſus Nunciat vt p̄gnans corrupte v̓go ſalutem Gaudet/ ſolat̉ ita mentis portio ſumma Dū fit v̓bigena/ ꝑtem deſcēdit ad imam Letificans ip̄am/ cū morū ꝓle beata Portio ſic maior venit obſeqͥoſa minori Sic fert actiue cōtemplatiua iuuamen Porro ſi tantas p̄ſentia virginis offert Iocūdas dotes in vtroqꝫ parēte iohānis Quid de te p̄clare ioſeph phas ē meditari Uirginis in reditu totis ſex mēſibꝰ actum Quorū fine ieſus orit̉ qd̓ lr̄a tradit Significatqꝫ locū/ reſerās qͥd gr̄a fatur Diſtīctio ſeptima Ax erat/ ⁊ martꝭ horrētia bella qui O (bus erant Creuerat auguſti iā qͣdragīta duo Annis imperiū/ totus deſcribit̉ orbis Ip̄ius edicto/ pax talis tantaqꝫ diui Munerꝭ eſt pͥdem a ſctīs ꝓmiſſa ꝓphetis Quiſqꝫ ſuā ꝑgit vt ꝓfiteat̉ in vrbem Inde ioſeph cū ſit iuſtus parere iubenti Uult regi/ qͣꝫuis ſit flagitioſus ⁊ exlex Hoc exemplari cōfundit̉ improba ceruix Que ſubijci renuēs erronea tradit in ip̄is Abſqꝫ fide ppl̓is/ ꝙ nec poſſeſſio iuſta eſt Nec regnū/ qͣſi ius nature gratia tollat Certe vult dn̄s/ iniuſtis tradere iuſta Imꝑia et regna q̄ trāſfert tollit et addit Ut placet hec ſua ꝓ titulo ē ꝓ iure volūtaſ Munera ſꝫ iuſti ſoli maiora capeſcūt Coniūx ſit licꝫ ad partū iā ꝓxima ꝑgit Et gͣuidam ſuꝰ oīno nō p̄grauat infans Alleuiat potiꝰ/ geſtat ſe nanqꝫ gerentē Bethteē intrarūt que voce interp̄te panis Dicit̉ eſſe domꝰ ſecūqꝫ ꝯſiderat alma Mox fore ꝯplēdū qd̓ dixerat an̄ micheaſ Exiet ex te dux ppl̓m reget iſrael/ eius Fiet et egreſſus eterna a ſorte dierū Sit natura licꝫ expers ꝓprie ratōis Diuina regit̉ que nunqͣꝫ fallit̉ arte Hīc nidos auis ide fauos apis efficit ap Gr̄a qͣꝫto magꝭ ad fines oīa/ librat (te Que ꝓſunt media/ venit ioſeph; et dn̄s fit Cirꝰ et expoſitꝰ ꝑdendus dente ferarū Scādit ad īperiū moyſē ſubmerſio ſaluat Bethleē ecce ioſeph veniēs/ oracula ꝯplet Sic a fine regit/ vſqꝫ ad finem ſapienter Gratia/ fortit̉ atqꝫ ſuauit̉ ordine miro Singula diſponēs/ res oēs ad bona v̓tēs Hec tua ſpes hoc ꝯſiliū/ fiducia tota Quicqͥd agas/ aut ꝓponas/ te dirigat/ ora Bethleē haud dubiū ē ml̓ti tibi v̓go ꝓpī Mr̄no ex genere diuerticl̓o tn̄ vti (qui Pauꝑtatis amor facit atqꝫ locꝰ nimis artꝰ Et dat̉ exēplū ꝙ nos mūdus p̄mit iſte Ueſper erat pͥmā qd̓ dat pꝰ ſabbata lucē P Dicere quā dn̄i ſolis vediē ſolet vſus Mēſe decēbrili iam bis qͣrto kalendas Se diuerticulo retrahit ſolāqꝫ recludit Uirgo ioſeph cedit/ felicem poſcit vterqꝫ Partus euētū. deꝰ hͦ vult. nec minꝰ orant Ac ꝓpe te virgo ſunt ignis balnea panni Pro cunis p̄ſepe/ tibi ſoli deus aſtat Multa viri ſubijt vt fit meditatio menteꝫ Mirat̉ ꝙ nō ſentit faſtigia partus Cōiunx; nec mōſtrat vlloſplāgere doloreſ Uiuidꝰ ī facie color eſt/ nec liuidꝰ ore Pallor vt ī gͣuidis; ſibi geſtꝰ/ greſſuſ alacrꝭ Soluit̉ in leuē ſomnū lapſūqꝫ ſilenti Cōplexūqꝫ ſacro demulcet pectꝰ amicū Gr̄a/ quā diuinus amor genuit peꝑitqꝫ Gratus amor vl̓ amans hinc gr̄a d̓r apte Cui facies formoſa nimiſgeſtuſqꝫ benignꝰ Ueſtis purpurea/ celeſtē os ſpirat amorē Hec ſibi viſa loqͥ n̄ v̓ba ſimillima; ſōno Mirari nolito ioſeph; ſi magna potēter Magnꝰ et oīpotēs vult atqꝫ p̄t oꝑari Gratia naͣm ſuꝑo naturā iudiciumqꝫ Iuſticie ſuꝑexalto/ ſum fortior eius Ioſephina LVIII Cōmuni lege ꝓprias mihi cōdere leges Ius reputo videas qͦt hꝫ miracula mūd Qualia nemo ſatis miratur/ ſed ſolet vſus Solis in raris laudem p̄cium ve putare Si celo terris ponto/ cunctis et abyſſis Inferior me tot; natura facit/ facietqꝫ Cur nō virgineū mihi phas erit edere ꝑtū Quō dolor oīſ abeſt/ nͨ fractꝰ ſit pudor vll Sol radiū genuit/ radiꝰ vitꝝ penetrauit Emicuit botrꝰ ruptū nil inde videbis Porro iuſticiā ſine qͥ pax affore nollet In terris/ primū placandā noueris eſſe Ip̄a tenax veri/ ſua ſtat ſentētia mortis In genus humanū ꝓ crimīe iuſta ꝑentū Fiat ꝑuulus hic qͥ mox naſcet̉ oportet Uobis iuſticia/ ſapiēs ſctūſqꝫ redemptor Curas depone dn̄m bn̄dicito letus Uirginis inſtantē conceptū ſignificare. Et potui et volui redimens ꝑfectiꝰ ip̄am Preueniēs caſum/ qͣꝫ ſit releuaſſe iacente Tota fuit pulcra; nulli vnqͣꝫ obnoxia cl̓pe Abſit vt attritꝰ ab ea ſerpens caput eiꝰ Antea cōtriuit peccati ſub pede fedo Abſit et vt hoc fuerit mēbrū demōis vnqͣꝫ Gratia ſuppleo iuſticiā quā ꝑdidit adam Uix mihi maior īeſt; licꝫ oēs tollere penas Nō ſoleā; nulla p̄met hac anguſtia partus Cur? qꝛ nulla fuit in cōcipiēdo libido Interea ꝑagrat mediū nox algida curſū Uirginis clauſa tūc porta ꝓdijt infans Sermo dei omp̄s regali a ſede beatus Mox pānis inuoluit eū ſola et pia mater Preſepeqꝫ locat/ p̄bet latriā prior illi Uult infans pͥmaꝫ nobis ſil̓em dare vocē Lugubrē/ vagit vagitū/ cuius vt audit Soluit̉ a placido vir ſomno/ letꝰ ⁊ intrat Ad te ſancta parēs/ tibi colletatꝰ adorat oplite deflexo; natū puerū dn̄mqꝫ Stringit ⁊ ad pectus; tete tradēte fouēdū Deficit hic ſenſus/ rō ſtupet/ oēqꝫ mētis Caligat lumen/ dum te vir cernere tali Conor in obſeqͥo) qͥd dicam neſcio voces Nullas inuenio; tua q̄ p̄conia dicant Nōne dei verbū cuſtodis/ cernis et audis Contrectas manibꝰ/ attollis letꝰ in vlnas Sētiat h̓ qd̓ qͥſqꝫ volet/ mihi ſuadeo nll̓oſ Inter dilectos dn̄i vixiſſe pͥorem Qui teneros chriſti totiēs ita ſēſit amoreſ Pectore tu dn̄i recipis ſecreta Iohānes Sed ſemel hͦ fruit̉ qͦtiēs hͦ iuſtꝰ honore O bn̄dicta cohorſte ꝟgo ioſephqꝫ ih̓mqꝫ Cōſociās/ o qͥs ſpectacl̓a tanta videre Et ſi nō oculis poterit vel mente fideli Dū vos letificat ambos mō ꝑuulꝰ ortꝰ Dū blāda flētē cura refouere ſtudetis Paſtores celeri cōcurſu bethleem intrāt Conqͥrūt vbi ſit nouus infans ortꝰ in illa Ad diuerticulū veniūt; aut indice qͦqͣꝫ Inſtinctu ſigno ve aliqͦ diuinitꝰ acto Dic nō grande ſpecꝰ vbi bos aſinꝰ qͣꝫ ligati Sūt ad p̄ſepe/ medio ieſus eſt reſupinꝰ Atqꝫ voluminibꝰ ligat ip̄m faſcia ſtrictꝭ Heros mirat̉/ fremitū pͥmo ſtrepitūqꝫ Turbe aduētātis/ q̄ pulſās clamitat an ne Femina ꝑturijt intꝰ? petimꝰ videamꝰ Dic nobis bone vir ſi qͥd cognoueris ip̄e Nā ioſeph exierat ad eos intrate videte Rn̄det/ veniūt/ puerūqꝫ vidēt et adorāt Un̄ ſit hͦ vir paſtores interrogat o vos Felices aiunt/ o tali ꝓle beatos Oīs plebs plaudat/ ppl̓s cōgaudeat oīs Ecce qd̓ angelica p̄dixit viſio nobis Uiſio q̄ qualis ve p̄cor dum vir petit/ oēs Enarrare volunt tandē ſermo dat̉ vni Inchoat ac pueꝝ certatim eſt cura vidēdi Fertil̓ et letus ad paſcua cāpꝰ abūdans Ad triplex miliare ſitus/ grex multꝰ in illo Quē vigiles dū cuſtodimꝰ nocte ꝓfunda Tꝑe ſolſticij quo ſol meat in capcorno Angelꝰ aſtitit/ et lux circūfulſit in omnes Clara micās tremimꝰ/ magͦqꝫ pauore ſtu Angelꝰ ē nob̓ nolite timere locutꝰᵐ (pemꝰ Ecce euāgelizo vobis gaudia magna Omni ꝓ ppl̓o quia vobis eſt mō natus Saluator mūdi chriſtꝰ dn̄s dauid vrbe Addidit et ſignū nos quale videmꝰ aꝑte Et ſubito facta eſt celeſtis multa cohortis Militie vox; q̄ dn̄m laudat reſonatqꝫ Gl̓ia ſit celis dn̄o/ pax reddita terra Humano generi qͥbꝰ ē nō pͣua volūtas Talia mirant̉ hi quoꝝ venit ad aures Sermo. ſuo cūcta ꝯſeruat corde maria Cōſeruatqꝫ ioſeph ⁊ ſecū audita recēſent Paſtores abeūt collaudāt gl̓ificantqꝫ Oībus his dn̄m q̄ cernere cōtigit ip̄os Credet forte aliqͥs; ꝙ d̓ grege mūera cetꝰ Paſtoꝝ gͣtus trāſmiſerit aut ob honorē Diuinū; vel ꝙ fuerit miſeratus egentes Non aurū vt reges; ſꝫ mel lac ſiue butiruꝫ Uellera vl̓ nenda vl̓ oues agnoſqꝫ tenelloſ Et qͥd nos agimꝰ? nūquid nō gl̓ificare R Ac laudare decet dn̄m/ cognitio maior Eſt quibus indulta de chriſti religiōe Naſcat̉ nr̄o puer hic in corde fideſqꝫ Sit ſemen/ ſit neuma pr̄/ ſint gr̄a ſpeſqꝫ Obſtetricantes/ aſt mentis portio ſumma Q Ioſephina Inuiolata manens ſit mater filia virgo Dū mēs v̓bigena meditādo parturit ex ſe Diuinū nouiter v̓bū/ ſuffecerit illud Panniculis tegere ſi defuit aurea veſtis Pro ſe fulget enī cultu nō indiget vllo Non tn̄ ornatū reijcit qn̄ datur vltro Plus gaudet veſte q̄ v̓bis texta ſacris eſt A ſolis qͣꝫ ſi fuerit depicta politis Gr̄a multimode partit̉ dona ꝑ oēs Qualiter ingͣtos tn̄ accipe gr̄a culpat Euoco te mortal̓ homo rn̄de vocanti Gr̄a ſum; tibi ꝯtulerim qͣꝫ magna videto Tu redimēdus eras; qꝛ ꝑditꝰ exul et atre Mortis in imꝑio poſitus/ ſꝫ ſoluere ſoluſ Hoc poterat p̄ciū deꝰ/ eternalis ⁊ altus Quē fruſtra caꝑe temptaſſes ſiue videre Feci ꝙ ſil̓is fieret tibi/ tꝑe factus Immēſus menſus/ ⁊ ꝑuulus atqꝫ vidēdꝰ Obijcit̉ tibi ſacco veſtre carnis oꝑtus Palpāduſqꝫ dat̉/ ſi formidabil̓ eius Uiſa prius fuerat ſapientia/ flagitioſos Accuſans/ ſi iuſticie damnatio terrens Conturbabat te/ ſideinde potentia ſeuis Horrida tormētis formidine ꝯcutiebat Iuſte damnatū; nūc reſpirare memēto En ſapiētia fit infantia/ fit qͣſi non fans Porro iuſticia damnat̉/ iuſticiat̉ Ut ſoluat penas tanqͣꝫ rea; criminis oīs Iudice me ꝑ me ꝓſtrat̉ ſumma ptās Do legem iuſto vinclis aſtringo potentē Deniqꝫ cōcludo v̓bum ſapientis in ore Uictrici dat̉ ergo mihi de iure triūphus Omnis ingrate ſi nō ſit gratia talis Grata tibi/ qͥd ſi multa maiora rependi Pauꝑ eras / ꝓ te ditando diues egenus Efficit̉. mirū ſi nō ſunt ſufficientes Diuitie tales infinituſqꝫ theſaurꝰ Ampliꝰ efficio mens ꝙ tua celica v̓bi Eſſe p̄t ſummi ſancto ſpiramine mater Ue tibi ſed raro ꝑpendo ſigna nitere Infantis nati virtutū te quia panni Faſcia nec religāt diſcipline nec in imo Uis inclinari; nec te puero ſil̓em das Uis altꝰ diues pōpoſus grandis haberi O reſip̓ iſce vidēs infantē ⁊ vtrūqꝫ ꝑentem Funde p̄ces ad eos/ pete natū qͥ tibi natuſ Eſt hodie/ nec enī pueri mos ē reminiſci Ire rancoris/ odij ve nec impia fiet Ergate mater pietatis; mater amoris Nec ioſeph inuidꝰ eſt nullā patiere r̄pulſā Iuſticie/ ſi iudiciū formidine terrēs Pregͣuat appella/ pete me/ mea ſuſcipiet te Curia/ ſaluus eris/ ſi te dānaueris vltro Parabūtqꝫ tuā cauſam ioſeph atqꝫ maria Immo tuas ih̓s accipiet ꝓ iudice ꝑtes Dū ſedeo ꝓpera/ ſi ceſſero clamor inanisˡ Fiet crede/ meis etiā ſub legibꝰ eſto Uis tibi dem veniā parcēs alijs veniā da Paſtores imitare gregis cuſtos vigil vt ſiſ Grex tuus h̓ ſenſus ⁊ motꝰ colligit om̄es Auribꝰ intēde cordis/ qͥd turba canoro Celeſtis reſonet hymno/ pariter cane vita Cōcordat voci/ nō ſit ſimphonia diſcors Gr̄a plena ſatis hominē monuiſſe putet̉ Addidit infantis dū circūciſio fiet Cū lachrimis et cū valido clamore ſalutiſ Nomē qd̓ ieſus ē capiet ſub luce ꝓpinqͣ Quo ſine nulla patꝫ homī ſaluatio terris Diſtinctio octaua Oſt ortū pueri fulger̄ dieſ ꝓperabat Octauꝰ iā bifrōtꝭ pͥmo kalēdas Aſtāti tibi iuſte ioſeph ſic ꝟgo locu Mi vir mi dn̄e ſit circūciſus oꝑtet (ta Infans iſte; ſuis vt fratribꝰ aſſimilet̉ Legibus aſtrictos vt ſaluet lege ſub eſto Quāuis ſit dn̄s nō legi obnoxius vlli Dixerat et faciē detorquet v̓go benignā Ad cunas nati; leui qͥbus ip̄e ſopore Forte qͥeſcebat fili ſuauiſſime dixit Iā fundendꝰ erit ſanguis tuꝰ atqꝫ tenella Cultro p̄ſcindēda caro/ nudaberis acri Uulnere ſauciꝰ/ ⁊ frigus tolerabis iniquū Undabit lachrimis facies ſpecioſa/ dolēti Uagitu/ ſil̓ et valido clamore replebis Aures aſtantū/ meme penetrabit acutus Plāgoris gladiꝰ/ maternaqꝫ viſcera rūpet Parendū tn̄ eſt/ fuerit quecūqꝫ voluntas Abba pater tua/ tu mō mi vir ſctē mīſtros Accerſi legis/ fiat nec erit mora crede Rn̄dit iuſtꝰ tremula cū voce/ tremorē Incuſſit luctus. qͦ fit turbatus/ amate Uxoris pueri matriſqꝫ vicem miſeret̉ It merēs ſecū meditādo pl̓ima voluit Aſt poſtqͣꝫ mr̄ cū ſolo clauſa remanſit Tū lacrimis totas v̓biſqꝫ r̄laxat habenas Quid loqͣr aūt ſileā. qn̄ puriſſime fili Innocuū ſine peccato te cerno reatus Humani luere generis/ maledicta ꝑentū Primoꝝ noxa potuiſti cōditor alme Ne caderēt ẜuare pͥus vl̓ vt hi cecidiſſent Nunqͥd nō poteras alit̓ ſeruare cadentes Sanguīe qͣꝫ geniti penis et atrocibꝰ eius O gabriel memini mihi te dixiſſe ſalutem Ecce dolore p̄mor/ oīs qꝛ crimīs expers Ioſephina LVIII Diras peccati tenero fert corꝑe penas Aſt ita vult fieri/ q̄ ſum? q̄ murmura ꝯͣ Uelle ſuū dederī qͣꝫuis dolor vrget amarꝰ Extorq̄tqꝫ meo molli ſuſpiria corde Soluit̉ int̓ea pueri ſopor hīc adaꝑtis Paulū palpebris lucē q̄rēs ꝓpe cernit Aſtantē matrē vultū que ꝓtinus eiꝰ Inclinata petit delibans oſcula fronti Dat lacrimas qͥbꝰ ip̄e ſuas īmiſcuit infanſ O cor duriciē ſolidi ſuꝑans adamātis Qd̓ nō emollit tantepietatis imago Affore ꝟ̓go notās horā quā tradere oꝑtet Exhibet effert̉/ nomēqꝫ ieſus dat̉ ip̄i Premonet id mater/ ſibi dixerat angelꝰ an̄ Dixerat atqꝫ viro/ fieret qꝛ cauſa ſalutis Dulce ieſus nomē/ ex qͦ tu virgo ſubortas Cōpeſcis gemitꝰ/ cor ꝯtemplatio ſurſum Subleuat ⁊ gaudes toto orbe venire ſalu Gaudia ꝯpēſant paucos et̓na dolores (tē Romani veteres poſuere ſalꝰ tibi tēplū Uera ſalꝰ ieſus ē/ ſine qͦ ſaluabero nemo Uexillū fuit hͦ nomen tibi paule ꝑ orbem Cuiꝰ ſunt fidei ſtrati virtute rebelles Eſt cordis iubilus ieſus/ exultatio mētꝭ Eſtqꝫ triūphale nomē vincēs ſceleratas Peccatoꝝ acies ieſus gͦ mihi ieſus eſto O dignare/ ſalꝰ tua ſū mihi dicere ſeruo Nomē ad hͦ ieſus ī celis terris et abyſſis Cuncta genu flectūt/ tēptatio diffugit oīs O celebrāde ioſeph cui nomē tale ruelat Angelꝰ ī ſomnis qͦtiēs nomē ieſus ore Duaue tuo ſonuit/ v̓bo dum faris amico Sepe ſibi qͣnta dulcedine cor recreat̉? Gratia nature dn̄ans/ hodie bn̄dicit Anni principio/ ſunt hec encenia nobis Magna nimis nō q̄ ſolita ē p̄bere viciſſiꝫ Uana ſuꝑſtitio nobis modo gr̄a donat Ualde ſalutiferū ſacro cū ſanguīe nomē Ergo redde vicē p̄be ſibi qd̓ petit a te Nanqꝫ tuū cor crede petit/ cor trade petēti Quis neget ingͣtus donatū/ nēo retractet Cara ieſus cordis poſſeſſio/ pars bn̄dicta Adijce ꝙ thronꝰ meꝰ in qͦ gr̄a verſor Eſt puer iſte ieſus/ cuiꝰ gerulꝰ ioſeph aſtat Accedas ad eū pete me ſecurꝰ ab ip̄o Aude/ quid refugis; īcredulꝰ eſſe caueto Flecte genu cordis/ ſit ſimplex/ ſitqꝫ fidele Pacis amās hūile/ dn̄i qd̓ v̓ba tremiſcat Tale cor īplere mihi credito magͣ voluptat Forte ioſeph meditās qͥd circūciſio ſig Miſtica/ q̄ cordiſr̄ſecar̄ ſuꝑflua nouit (net Incircūciſum nam cor vetat eſſe ꝓpheta Mente videt/ qm̄ lugēs cōtritio cultrū Seu ꝯpūctio fert moral̓/ ⁊ alma ſacerdos Gratia/ mittit eā vicioſos radere mores Notū qͦ pacto/ poſt hāc videt allegoriam Errores gladio fidei p̄ſcindere cordis Altior et potior eſt circūciſio qͣlem Intellectus agens in nobis efficit vtens Abſtractiua vi/ quaſi celte vl̓ enſe ſecādo Materie ꝑtes vt ſpirituale ſeorſum Seꝑet/ et fantaſma loco fantaſmaqꝫ motu Intro ſuſceptū denudās materiales Abſtrahat a formis vi forti conditōes Sicut vbi/ qn̄/ qͣꝫtum/ vel quale relatū Ueꝝ abſtractiua viſ hec hebetata freq̄nt̉ Reddit̉ a carne ſed eā meditatio feruens Ut cos exacuit. ſi circūciſio duplex Facta prior fuerit/ quā moſdat ⁊ allegoria Exēplar dignū factor ſtatue tibi mōſtrat Ex ligno īformi pulcrū qͥ format agalma Adijcit ip̄e nihil/ fit ibi detractio ſola Pr̄is multiplicis formoſa reſultat imago Sic qͣſi materiā cui pulcrā viſdare formā Entis fantaſma ꝯfuſū/ vel vnde quale Corde tuo facile retines ⁊ qd̓ pͥus intrat Accipito/ nihil addideris/ ſpēs latet intro Eradas facito quicqͥd ꝑfectio nō eſt Entis in hͦ verbo cōcluſū/ qd̓ vagꝰ affert Secū cōceptꝰ/ vt dicimꝰ eſſe creatū Eſſeqꝫ dependēs/ cui iūcta potentia tꝑus Aut pͥuatio ſit/ vbi/ quale/ relatio qͣntū Hec abſtractiue virtutis diſtrahe celte Protinus erūpet entis pulcerrima forma Cortice purgata/ deformi/ nuda remotis Turpibꝰ inuolutris; om̄iqꝫ qd̓ accidit enti Conſpicies ꝙ ſit vnū puꝝqꝫ neceſſe Eternū nec hn̄s aliqͥd cauſabile reꝝ Principiū finis/ exemplar forma/ ſigillū Conceptꝰ tn̄ hic vl̓ imago viſio nō eſt Clara ſed abſtracta quaſi circūciſa ꝑ om̄e Qd̓ notat imꝑfectū ſi nudaueris entis Nomen vt edocui; ꝓprie tunc ꝯuenit vni Sup̄mo ſoliqꝫ deo/ diceſqꝫ ꝙ hoc ens Eſt infinitū pelagus ſubſtantia dictū Nomē ſigͣt idē tetragrāmaton appropͥate Nā neqꝫ reſpectū gerit ad res qͣſqꝫ creatas Hec ꝯtēplatꝰ ſecū ioſeph/ eſtimo ſpōſam Uult fore participē qͥd nō cōmūicet illi Doctior illa qͥdē ſuꝑ hiſ ea ꝯprobat addēſ Abſtrahit ens vt aīs dū mens ſibi format agalma Sꝫ capit ip̄a boni formā dilectio q̄ nō Permanet intra ſe nec imagine ſiſtit̉ entis Cōcupit ire foras in amatu ſe ſibi ꝓrſus Uult trāſfor mari/ vult ſe trāſfūdere totam T Ioſephina Fortis enī qͣſi mors amor ē vt flāmeꝰ ignit Ac velut accēſa rutilās fornace liq̄ſcit Aurū/ fitqꝫ potēs omnē trāſſumere formā Nec ꝓpͥa ſiſtit/ ſic mens ignita ſuꝑno Cum deſiderio ſemꝑ liq̄facta mouetur Donec fine boni primo reqͥeſcatamato Eſt eqͥdem bonitas hec fornax ſpūalis Illius ignis quo debet ferueſcere tota Mēs in amore dei/ qm̄ ſolꝰ bonus eſt/ ⁊ Hoc nomē bōitas ꝓpriū ſibi qd̓ ih̓s apte Denotat excelſo demiſſuꝫ nomē olimpo Ordine ꝓcedūt amor et rō quaſi ꝟ̓ſo Ens ſibi cōſimilat ratio/ ſꝫ amor fieri vult Ip̄e bono ſil̓is/ notat hͦ puto carmē amorꝭ Dilectꝰ meꝰ ē mihi; ſum ſibi/ ꝯſil̓amur; Intellectꝰ enī mihi ſe ſꝫ amor ſibi medat? Sed nec amor/ motꝰ ē diſcurſiuus vt eſſe Uult rō/ ſatis eſt vno ſi ſiſtit amato Tūc reqͥes ſibi tūc ſomno plaſmata qͥeſcit Se p̄mit in ſolido cū toto pōdere cētro Ergo potens fit circūciſio vim ꝑ amoris Iunctꝰ ſit fidei ſit amor virtus ratōnis Non ita laudat̉/ qꝛ cōquiſitio ſenſum Multos ī reprobis dedit agnouiſſe dabat̉ Ꝙ deꝰ ens pͥmū/ ꝙ mēs ſuꝑ oīa p̄ſtans Gl̓ificare tn̄ meritas nec reddere laudes Non latrie cultū bn̄ viuēdo voluere Quin libertatē ſibi detraxere docentes Ingrati/ ꝙ eum fato parere neceſſe Aut ꝙ fortuito fluitarent omnia caſu Legibꝰ orba dei mores idcirco nephādos Ac execrādos pulſo fecere pudore Flagitioſa ſui cordis cōmenta ſecuti Fūcti fine malo/ ſꝫ amor ſtudet obſeqͥoſus Eſſe deo/ refugit ſcrutari pl̓ima credens Conteſtāte fide/ deꝰ eſt ꝙ liber ⁊ omne Qd̓ voluit fecit cel̓ terrꝭ et abyſſis (ramuſ Quo ſine nec paſſer cecidit/ nec ab arbore Hic pr̄ eſt nr̄ merces querentibꝰ ampla Quāuis ꝓpter ſe ſit totus amabil̓ vltro Iſta fides ſe ſimpla bono defigit in vno Sit licꝫ infirma rō/ ſit deforis/ intrat Intima fortis amor dilecti fidit/ ⁊ audet Sup̄mū nec iā penſat dn̄m ſꝫ amicū Aſt alijs tantus rōnis tantus amoris Erga diuina defectus/ ſpirituale Nil capiunt; vita mergunt̉ ꝯꝑare brutiſ Cauſat et hāc freneſim carnal̓ virꝰ amoris Ꝙ reputāt aīas vel nullas vel perituras Noſtra tn̄ qꝛ vis intellectina capax eſt Numinis eterni/ cōcludit ꝑpetuam ſe Credit et indignā ſe carnis ſternere legi Hoc aꝑit̉ ſi ſit circūciſio cordis Precipue ꝑ cauteriū celeſtis amoris Additus ⁊ ſi ſit luctꝰ lacrimoſus et vngēs Et cur dulcorās qd̓ cōſolatio linit Iā ſatis ē dn̄a ioſeph ītulit/ ecce ꝑ orbē Neſcio/ qͥs rumor audit̉ video qͥd ſit Orta qͥdeꝫ ſuꝑ aduētu vaga fama magoꝝ Prepetibꝰ pēnis nūc hac nūc euolat illac Interea dat lac puero/ dat balnea mater Nōdū erat in carne pueri curata cicatrix Preputij/ pellis hec portio ſciſſa refert̉ Terris māſiſſe/ negat hͦ alius; qꝛ chriſtus Inquit ſurrexit cū carne ⁊ ſanguīe totꝰ Totū qͥcqͥd erat nos ſurrexiſſe fatemur Integrās hoīs naturā/ pellis adempta Si cruor effuſus/ ſint talia/ crede reſūpta His ſuꝑ atqꝫ alijs ſenſus ſit ſobrius/ ⁊ tu Dic ita ꝙ fidei pietas nō deroget vlla Conſiliū tale dat lr̄a: deinde ſuo infert Viſtinctio nonay Rbe hieroſolyma iudee regia ſedes Ac ſtudiū legis templūqꝫ iure co lendum Extitit a docti ſalomōis tꝑe regis Nūc alienigēa ſua ſceptra tenebat herodeſ Unde iacob patris oracl̓a vera vident̉ Deſuꝑ aduentu meſſie gente cupiti Uenerat ille qͥdem/ gentes regionis eoe Abalaam docte qͥ iob memorat̉ amicus Qui maledicta parās ſuꝑ iſrl̓ addere/ v̓tit̉ In bn̄dicta/ potente dei virtute coactus Ex iacob hic cecinit oriet̉ ſtella refulgens Stella fuit formata noui p̄nuncia regis Cōſpiciūt illā reges/ veniūt/ et in vrbe Sancta dū ſiſtunt/ conqͥrūt/ eſt vbi natus Iudeoꝝ rex? hec vrbem queſtio turbat Te ꝑturbato nimiū crudelis herodes Iugiter anxia fit dn̄andi ſeua cupido Et qualis rector vrbis tales habitantes Ul̓ ſunt vl̓ fingunt/ rōem plebe requiras Inuenies nullā / vēto eſt plꝰ mobile vulgꝰ Turba ſac̄dotū/ ſcribaꝝqꝫ agmīe multo Cōmoniti veniūt; et dant reſpōſa petēti Naſcet̉ chriſtꝰ in iude bethleem vrbe Sicut diuīa deprompſit voce micheas Auxilio nimis hūano qͥ fidere q̄runt Perdūt diuinū/ fit in vrbe recōdita ſtella Deforis inſpicit̉/ reges p̄cedit ad vſqꝫ Clara domū ſupͣ pueri conſiſtere viſa Congaudēt valde/ crudel̓ clam pͥus ip̄is Rex accerſitis fallax condixerat ite Querite de puero/ vt veniēs deuotꝰ adorē Ioſephina LVIII Mentiris/ fraus ficta tibi/ nā ꝑdere q̄ris Nō colere infantē/ ſic ſe ꝑquirere verum Fingit ypocrita/ vult expugnare reꝑtum Inueniſſe ioſeph paſtores lr̄a tradit Mētio nulla fit h̓/ ſed qͣliter huiꝰ honoris Huiꝰ myſterij māſiſſe putabit̉ exors Preſertim reges/ qꝛ nō ceſſere repente Dereditu vetito/ nā ſomnis viſio facta eſt Quid ꝙ muneribꝰ erat aptꝰ ſuſcipiēdis Atqꝫ recōdendis/ an ſola relicta videt̉ Mater cū puero/ qn̄ vaga fama ꝑ vrbē Inſonuit totā/ reges veniſſe potentes In dromedarijs in pulcro ⁊ diuite cultu Quid ꝙ fortaſſis p̄grandis fulgida ſtella Uiſa fuit multis/ ſigno que ſtella ꝑacto Materiā redit vnde fuit formata priorem Tātos nōne ioſeph tecū mirarꝭ honores Nūqͥd nō mr̄i ꝯgaudes triſtia paſſe Multa pͥꝰ/ puto qͥd vult hec veneratō q̄rꝭ? Rn̄det v̓go vates memorata priores Mi vir/ mi dn̄e/ ſaluandas credito gētes Et ſua ꝑfundet fidei luſtratio corda Primitie veniunt/ inter miracula nullum Maius p̄dictū eſt/ totoqꝫ implebit̉ orbe Fiet ⁊ eccl̓ia de gentibꝰ/ aſt ſinagogam Magna ꝓ ꝑte cecauit deuius error Diuitias reges et opes cumulare cupiſcēt Addēt ornatꝰ tēplis cū dotibꝰ amplis Pl̓ima dona ferēt/ q̄ myſtica pl̓a docebūt Nox vēit ⁊ iuſtū ioſeph admiratō gͣndiſ Mētis ī exceſſum rapit/ ⁊ ſecū meditat̉ Secluſus ſolꝰ humili caſtoqꝫ cubili Conqͥrit ſi forte magi ſtudio ratōis Edocti veniunt/ vl̓ tractu legis in aſtris Nam deduxit eos radiātis ſtella nitoris Dicit̉ an ne magꝰ magicas qꝛ nouerit arteſ Decidit in ſomnū ſenſim dū talia penſat Uiſa loqͥ gͣndeua parens natura decoꝝ Aſtriferūqꝫ caput illi qd̓ ſignifer ornat Circulꝰ atqꝫ orbes ſeptē/ totidēqꝫ planete Cōtinet hec vtero cunctaꝝ ſemina reꝝ Semina ſunt elemēta ſibi q̄ tēperat/ ⁊ que Influa cōciliat vis celi/ mixta ꝑinde Profert aſſidue ſpecies diſtincta ꝑ oēs Noli clare ioſeph dubiā deducere mētē Querēs forte meis ſi feci viribꝰ illā Que ſtetit hic ſtellā / ſi me ductrice magorū Uenerit iſta cohors rōnis lumine fiſa Scito tale nihil celis vl̓ in aere geſto Funereas cogͦſco meū formaſſe cometas Flāmiferaſqꝫ faces ſil̓es radiātibꝰ aſtris Quas admirant̉ ſubito ꝑ inania labi Huic aliꝰ motus huic ꝑduratio diſpar Nunc circa pueꝝ (nec denego) pl̓ima fiunt. Que nr̄as ſuꝑant leges/ ꝑquirere cauſas Non noſtꝝ/ dn̄o parere neceſſe iubenti Sꝫ neqꝫ nobis eſt hoīm ſubiecta volūtas Libera nūc illuc nūc hūc cōuertit̉ vt vult Idcirco leges nequit exꝑientia certas Colligere hūanos dū ſub me r̄ſpicit actꝰ Cur? qꝛ nec celū nec ego cauſauimꝰ illos Iunge ꝙ humanꝰ ſupͣ me finis habet̉ Gloriā dicta beans/ ad quā dux gr̄a ſola Nō ego nec media diſponere ſufficiēs ſū Aſt aliter fuerat hoīs formatio prima Nā nemini / ꝑ cuncta ſibi dedit officioſaꝫ De dn̄s/ iuſſit illi poſt eſſe rebellem Sed maiora dedit valeat qͣꝫ nr̄a poteſtas. dum reꝑare placet/ ⁊ eaꝫ vult eſſe redēptā Myſteriū fateor hoc neſcio/ nā ſua reges Nō mea ſtella trahit/ peꝑit ſine ſemīe ꝟ̓go Abſqꝫ dolore carēs/ paſtoribꝰ ⁊ data lux ē. Romē oleū fluxit/ cecidit pacꝭ mō tēplum Nō meus hic terris nō celis inditꝰ ordo Gratia mea ſuꝑeſt illā pete/ ꝑdoceat te Nec inter ſomnꝰ elabit̉/ ⁊ ioſeph omneꝫ Peruigil vxori ſeriem docet atqꝫ retexit Uiſa ꝓbat roburqꝫ ſuo ſuꝑaddidit ore Poſt hec legitimū dū tꝑs adeſſe dieꝝ Quos qͣdraginta nūerat lex ſenſit ab ortu Iam pueri/ ſponſo loqͥtur noſti qꝛ templū Nō ſine muneribꝰ nos viſere ꝯuenit/ īfans Eſt etenī pͥmogenitus/ redimat̉ oꝑtet Non ꝙ eū vel me legis cenſura coartet Sponte placet ſubdi/ fiatqꝫ oblatio nr̄a Pauꝑibꝰ ſimilis/ mores hūiles doceamus Diſtictio decima Eſpōſū ſymeō accepit d̓ſuꝑ olim Nō te mors rapiet niſi chriſtū vi deris ante Chriſtꝰ vbi venit qͥd gr̄a ſuggerit audit Gratia celeſtis radiās bonitatis imago Ecce ſuū venit ad templū dominꝰ dn̄ator Iuſte ſenex timorate dei/ quē ſpūs implet Interno afflatu; fac occurras venienti Ulnis accipito pueꝝ/ bn̄dicito dicens Dimittis dn̄e me nunc in pace ẜm. Uerbū ſancte tuū/ qͥ ſum ſeruꝰ tuus alme Nāqꝫ tuā ꝓprijs oculis nūc cerno ſaluteꝫ Siue ſalutare qd̓ cunctorū populoꝝ Ante paras faciē/ lux gentibꝰ alta reuelās Iſrael ip̄e tue laus eſt/ ⁊ gloria plebis Mēbra ſenex gͦ qͣꝫuis lāguore grauata Cord̓ vigēte mouꝫ/ tēplū petit ornatouāt̉ Nūc ea/ nūc illa loca tēpli/ ſuadet alacris Ioſephina Sic faciāt alij/ qꝛ mox veniet dn̄ator Proſpicit ex aditis tēpliqꝫ ꝑ atria/ qn̄ Promiſſus veniet/ vidit ꝓcedere tandem Bethleē ex vrbete virgo ioſeph puerūqꝫ Agmine cū ſancto vicinorū atqꝫ parentū Spūs extēplo ſctūs ſibi ꝓdidit hic eſt Exilit ⁊ iubilat nō ſe capit/ atqꝫ iuuentus Eſt aqͥle viſa/ mens in dn̄o renouat̉ Turturis illic par duplicatꝰ ſiue colūbe Pullꝰ ꝓ puero datur huic qͥ ſacrificat̉ Obtorto collo guttur dirumpit̉ vngue Sanguis et effuſus diuīa altaria tingit Pluma veſiculaqꝫ cineres mittūt̉ in atros Uidit ⁊ īgemuit noua ꝟ̓go puerꝑa noſcēs Paſſuri hāc pueri ꝓ nobis eſſe figurā Infantē redimens virciclos qͥnqꝫ dediſti Forte ſacerdotū ſancta de ſorte beati Tūc aderat cū te puero venerāde ioh̓es Uir zacharias ⁊ olim ſterilis ſua cōiunx Uenerat anna ſenex octogenaria vates Deqꝫ ieſu cūctis multo ẜmone loquunt̉ Intulit ⁊ ſymcon tibi matri v̓go maria Uoce ꝓphetali/ poſitus puer iſte ruinam Eſt in multorū/ multiſqꝫ redemptio fiet Iſrael ex ppl̓o ſed erit cui dicere contra Cōtinget ſignū/ gladiꝰ trāſibit acerbꝰ Crede tuā mater aīam/ ſic corda patebūt. Singula corde ſuo r̄tinet v̓goqꝫ recēſet Dictaqꝫ facta ſimul cū letis triſtia ꝯfert Tuqꝫ ioſeph nec eī memorē nō eē decebat Mos erat in tēplo diſtinctis ſedibꝰ vti Uirginibꝰ nuptiſqꝫ pcto qͣ ſede reſedit Uirgo die tali/ puto nuptis aſſociat̉ Ip̄a humil̓ ſecreta tegēs/ ⁊ elizabeth illi Conſignare locū ſatagit cognata ꝓpīquū Concordāt aliq̄ fors qͣſdā liuor inurit Diuitias reputat ſolas plebs ml̓ta colēdaſ Poſtqͣꝫ ꝯplerūt legē ioſeph atqꝫ maria ꝯ In tēplo ſyon/ redeūt ad nazareth vrbē Querit eūdo ꝓut fit ꝯſolādo laborē Uir pueꝝ ꝓprijs vlnis ad pectora geſtās Faſciculū veluti mirrhe qͣſi cordiſ amorē Quid ne putas dn̄a ſibi vult dictū ſymeo Hic erit in ſignū cui ꝯͣdictio fiet (nis Preſertim quia p̄dixit mihi viſio certa Ꝙ foret iſte puer populoꝝ cauſa ſalutis? Mi vir/ mi dn̄e vicijs contraria virtꝰ Uirtus in medio rectū tenet/ aſt viciorū Sunt tortā extrema/ falſi cōuentio nulla Cum vero nec que fidei natura capeſcit Nec videt inflatꝰ oculꝰ/ nec crimīe lipp Signa petit iudea/ placet ſapiētia grecis Stulticiā verba reputabit grecia chriſti Signaqꝫ q̄ faciet/ iudei ſcādala dicent Si de corporeis ratio vix reddit̉ vlla Ni deus illuſtret/ capiet celeſtia nemo Infans iſte dei dicetur filiꝰ. o quot Philoſophi ſimul et iudei tale videntes Corpus qd̓ peꝑi qd̓ noſ geſtauimꝰ ambo Dicent/ quid cū carne deo/ quis filiꝰ illi Eſſe poteſt/ cū ſit ſimplex eternꝰ ⁊ vnus? At cū dicet̉ de virgine natus; et abſqꝫ Contactu cuiuſqꝫ viri/ ꝙ vagijt infans ac ꝙ ei dederim; ꝙ tu nutriueris illum Scādala ſtulta vides fidei ſi lumīa deſint Nō aliter qͣꝫ nicticorax ſi fulgida ſolis Tumina cōtendat tenebroſo cernere viſu Aut ſi qͥs varia ꝑ nubila denſaqꝫ lunam Inſpiciat/ fallunt ip̄a radiante colores Eſt oculis mentis tetra oīs paſſio nubes Paſſio iudiciū variū variata rependit Practica/ p̄cipue ratio dijudicat vt fit In deſiderio tractus nunc iſte vel ille Hīc oculꝰ trahit̉ oculo/ velut orbibꝰ orbeſ Quid ꝙ care ioſeph ſēſiſti ſurgere ml̓tū Murmur iam ppl̓o/ ꝙ nr̄ erit pͥuer h̓ rex Conſortē nō regna volūt/ nō ampla ptās Urbe hierofolyma ſcis q̄ turbatio facta ē. Ecce ſed o mi vir natiuū cerno ꝓpīquū Nazarethopidulū verbis iā terminꝰ eſto Mutua poſteriꝰ ſuꝑ his collatio fiet Complacet/ inqͥt vir video ꝯcurrere nr̄os Affines/ leti veniūt applaudere nobis Proqꝫ puerꝑio/ pueroqꝫ tuo/ redituqꝫ Sic erat/ o qͣꝫ mens venture neſcia ſortis Fient in luctū q̄ ſunt mō gaudia meſtū Interea nā ſe reputās truculētꝰ herodeſ A Regū reſpōſis deluſum ꝑfurit amens Ergo regnabit aliꝰ; regnoqꝫ repellar Iudee/ fiet aliter pueros nece ꝑdam Bethlcem ī tota/ placꝫ hͦ regiōe morātes Hoc ita ꝓpoſuit pͥmo ſed ꝑgere romā Urget natorū delatio facta ſuorū Hec inter ioſeph eſt egiptū ꝑgere iuſſus ū matre et puero ſicut deſcripſimꝰ ante Sic dn̄s ſeuo ſapiens eſt vſus herode In bōa/ oīa mala ſcit ꝯuertere geſta maloꝝ Rex redit et mādat crudelia iuſſa ꝑ oēs Bethleē heu terre fines/ nulluſqꝫ bimatuꝫ Attingens puer ac infra delinqͥtur expers Mortis/ ⁊ in ꝓpͥos gladiꝰ deſeuijt equus Regnātis natos hinc ceſar/ porcꝰ herodiſ Eſſe malim qͣꝫ filiꝰ heu deſcribere tale Quis poterit facinꝰ/ qͥs fando eqͣre dolorē Matrū ē cōplexū pueri rapiunt̉/ et ip̄os Ubera lactātes fodit crudelior enſis Ioſephina LIX Excerebrant alios/ elidunt corꝑa petris Innocuo matꝝ lac̓ tīgere ſāguīe gaudent Mēbratī excerpūt alios/ pes ꝓterit iſtos Improbꝰ/ ⁊ matꝝ lacrīas iuſtoſqꝫ dolores Atqꝫ p̄ces/ geſtꝰ hūiles riſiſſe voluptas Quid tibi vis ceca/ t̓reni ambitio regni Nō eſt ꝯſiliū nō eſt prudētia contra Crede deū/ placito deus oīa fine cohercet Dixerit hic aliqͥs matrū infelicia fata Sed felicia ſunt/ nec enī longeuior etas Profuerit; qͣntū mors ꝯtulit accelerata Ecce tuū ſymeon verbū iam verificat̉ Fit puer iſte ieſus multorū dura ruina Corꝑe dura qͥdem eſt aīe vos viuite lete Non etenī ieſus aduenit cōcedere terris Pacē ſed gladiū qͦ pax conqͥrit̉ alma Felices pueri quos circūciſio puros Primitꝰ effecit ſacrat ꝓpriꝰ modo ſanguis Heu qͣꝫtū miſeris mortalibꝰ horrida ſors ē Perdere qn̄ mal̓ phas vitā īpune bonoꝝ Cuilibet ē ſi phas ſeuos iugulare tyrānos Cur ſceleratꝰ/ cur truculētꝰ viuit herodes? Sꝫ nō phas/ tibi vīdictā deꝰ alme r̄ẜuas Solis qͦs ſtatuis eſt exercēda miniſtris Corporeas ꝟo ſi mortes has puerorū Horreſcit meditās/ qͣꝫ tetrior illa tyrannis Que genitas nouiter aīas iugulare reqͥrēs Ridet/ ⁊ exēpli gladio ſecat īproba calcan Sub pedibꝰ mō ſuffocat hos modo ſtran gulat illos Mēs noua v̓bigena dū ſe trāſferre iubet̉ Egypti tenebris/ hoc eſt caligine diua Tutādū/ ſimulacra ruūt/ fātaſmata cedūt Dirigit ip̄e ioſeph hͦ eſt diſcretio greſſum Neu cadat ī p̄ceps petulātis carnis aſell Perfurit ītereā ſathanas qͥ ꝑdere/ ꝑdens Multa/ neqͥt pueꝝ ignota regiōe repoſtū. Hactenꝰ hec mētis ocl̓os dū retro r̄fle Inſpicioqꝫ diē qͣ tēplo ſiſtit̉ infans (cto Februus intrabat mēſis qͦ more celebri Romā cū facibꝰ ppl̓s luſtrabat ouanter Uana ſuꝑſtitio/ fidei dū roma recepit Lumen mutata feſtiuo ceſſit honori Uirginis atqꝫ ioſeph pueri ſymcōis ⁊ āne Hinc cādela manu portat̉ cerea multa In templis hodie prudenti cōſilio fit Qd̓ popularis mos/ qͥ tolli vix potuiſſꝫ Funditꝰ/ in finis melioris vertit̉ vſum Auguſti ſic pͥma tuis data petre cathenis Sic iano poſſunt encenia facta colorem Sumere v̓tutis/ nobis dat̉ ergo ſalubris Regula/ dū moreſ popularia corda repler̄t Uana ſuꝑſtitio qͥbus eſt ſeu deuiꝰ error Tollere cū facile neq̄as/ mutare doceto Fine bono/ ſit eis melior directio cordis O qͣꝫ lata patꝫ hec regula/ que vicioſos Actus innūeros virtutes reddere poſſet Dū numos recipit qͥs ſacramēta mīſtranſ Tollite ꝓclamat ſunt ſymōis om̄ia plena Quis numeret? qͦt dāt vſure noīa rebus Quicqͥd eis vanū/ qͥcqͥd vl̓ diſplicet acri Iudicio feriūt/ mortali crimine damnāt Plura tn̄ fieri poſſunt aliqn̄ merendo Talia/ ſi fuerit prudens directio cordis Nec tn̄ hec noſtꝝ ſingula tradere metris Sed redeo/ nō roma mō luſtrāda pͥore Nec venerāda ſibi ſūt idola muta deīceps Cū face ſuccēſa/ ceſſit iam cereus ardens ¶ In decꝰ eccl̓ie/ nomen candela diei Multiplicata dedit/ flāmāti ſplēdida luce Que fert leticiā/ q̄ myſtica multa figurat gne vigor/ fulgor/ ardor ſūt appropͥate Pre vigor/ fulgor genito/ ſuauiſſimꝰ ardor Pneumate ſūt ſacro/ v̓tutis ſit vigor in te Fulgeat in mēte ſapīa/ ſerꝑat amoris Ardor ī affectu/ deuotio ſancta coruſcis Luceat exemplis/ ſi cordibꝰ ignea lex eſt Nam ieſus atqꝫ ſui nobis exēpla ꝑentes Religioſa ſatis liquerūt/ qn̄ quotannis Iſſe hieroſolymis referunt̉ viſere templuꝫ Annꝰ erat puero biſſextꝰ qn̄ remanſit Per triduū in tēplo/ redijt ſubiectꝰ vtriqꝫ Diſtīctio vndecīa Cire velim p̄clare ioſeph preclara maria (vrbem Dū ieſuſa tēplo r̄diēs ad nazareth Tramite ꝓtēſo plꝰ qͣꝫ miliaria bis ſex Cū puero qͥs ſermo fuit nec enī ſiluiſtis Quis dederit trilogꝰ fuerit notꝰ mihi vr̄ Ambulat vt mediꝰ ih̓s int̓ vtrūqꝫ ꝑentē Nexa manū manui r̄petit ſuauiſſima mr̄ Fili qͥd nobis feciſti ꝑdite totum Per triduū? q̄ v̓ba tibi/ q̄ facta fuerunt? Enarres placeat via naͣm ſermone leuat̉ Prima ſacerdotes ⁊ ſcribas viſere mr̄ Templo cura fuit/ de lege interrogo ml̓ta Multa ſuꝑ ritu ſacroꝝ/ ſi cito regem Uenturū ſperāt meſſiam/ cuius et ip̄e Natꝰ erit? qualive loco naſcet̉ et annor Diues vl̓ pauꝑ? q̄ vita? qͥs exitus illiꝫ Quiſqꝫ refert vt doctꝰ erat/ ceciniſſe ꝓph̓aſ Libris ī varijs/ ergo veniſſe reuinco Dictis ex ꝓprijs meſſiam viuere terris Mirant̉ ſe reſpiciūt parit̓/ nec habētes Reſponſum ſolidū/ me rn̄dere ꝑurgent Ioſephinſa Talibus intentū reꝑiſti ſedula mater Inter eos/ reliquo cū notis tꝑe verſor Quos genus affines reddit/ nutritꝰ ab ill̓ Incola qͥd faciat deſerti noſter in annis Par ſciſcitor/ vite cui celica forma ioh̓es At nos blāde puer nimis anxia cura coq̄ Me cū mr̄e tua/ rurſus ne ꝑdere tēteᵐ (bat Quereret impietas chariſſime ſeua tyrāni Quid ne putas agimꝰ pͥme dū nocte diei Una domꝰ recipit nos ambos/ te ſine fili? Nāqꝫ viros mos a ml̓ieribꝰ ire ſeorſum Aſt pueris aderat fas iſtac ire vel illac Hinc ego cū matre te mecū ꝑgere credit Nōne fuit tecū petimꝰ/ q̄rimurqꝫ viciſſim Fit nobis nox vna vigil/ flemuſqꝫ p̄canteſ Primo mane cito ꝯſurgimꝰ/ atqꝫ ꝓpinqͦs. Nunc hos nūc illos inter te q̄rere cura eſt. Teqꝫ die tota fili non inuenientes Qn̄ tercia lux orit̉ repedamꝰ ad vrbem Heu nimiū triſtes defeſſus anhelat vterqꝫ ſtū ſed remouet inuentio leta dolorē Oramus fili ne taliter egeris vltra Nec faciā/ remanebo domi/ parebo vobis Rn̄dit puer hinc fit ꝓxima nazareth illi Intrauere domū fuit illis cena parāda Nō erat intꝰ aqͣ vicino fonte petēda eſt Protinꝰ vrceolū puer accipit obſeqͥoſus Ad fontē ꝓperat/ laſſus licet/ o gabriel qͥd Iſta vidēs reputas tecū/ qm̄ deꝰ ecce Seruit ⁊ obſcqͥt̉ t̓ris/ quē regia celi (dorāſ Tota cohors tremit ⁊ ſupplex venerat̉ a Quid dices hoīs ignaua ſuꝑbia? nullū Dignās obſeqͥū/ toleras nec pigra laborē? Ampliꝰ exemplū pulcrū de religione Qd̓qꝫ ꝑentibꝰ ⁊ hūilis ſubiectio danda Seruitiūqꝫ freq̄ns puerꝭ dn̄s ieſus offert Sedula nō minꝰ hic ſpeculat̉ cura parētū Quanto cū ſtudio nati ſeruent̉ oportet Corꝑe ne ꝑeant/ anime ſaluatio cura Conqͥrenda/ tamen maiori ſolicitaqꝫ Inſuꝑ hoc ſpeculo cor deuotū meditet̉ Quid querat qͥd agat quādo declinat ī irā Qn̄ ꝑditus eſt ab eo deꝰ/ ⁊ ieſus extra Diffugiens fictū/ vel de virtute ſuꝑbū Fac tibi diſcurſus/ et ꝑ loca celica quere Cū pedibꝰ mentis maībꝰ qͣꝫ repēſ/ pauor ī Urgeat/ ⁊ dolor anxiꝰ/ oēs īpete ſctōſ (gēs Sis importunꝰ/ nec deſine ſepe r̄pulſus Irrue tū qͣſi mētꝭ īops l̓ ad hos vl̓ ad illos Pādite/ dic vbi ſit fugiēs dilectꝰ/ ⁊ illū Reddite/ n̄ fas ē vobis / o lāguor et horror En morior/ ꝓſtrata pedes nec deſero vr̄os Ni redeat mētꝭ vtero de pneumate ſacro Quē peꝑi mater eſt totus amabilis ille Ue tibi mens tumida talē qꝛ reijcis a te Senitet heu heu/ nūqͥd eū penitētia reddet Quo q̄rā? qͥd agā/ ſi nō inuenero celi Templo qͦ fugiā vel vbi moribūda qͥeſcā Dic rurſuſ p̄cor alme ioſeph/ tibi ſupplico Ambos obteſtor/ mēores eſtote pͥoꝝ (v̓go Curaꝝ ⁊ deſiderij quod torſit vtrūqꝫ Et quot circūitꝰ. quota q̄ſtio facta ꝑ om̄eſ Querendo pueꝝ/ cū declinare parumꝑ A vobis voluit querentibꝰ vt miſereri Forſan ſciretis/ miſeros miſeret miſeroruꝫ Ergo ioſeph ſicut viſus tibi durior eſſet Querenti puerū/ ſi qͥs celaſſe repertꝰ Nec iuuiſſe volēs fuerat/ mihi mollior eſto Cōdeſcēde pijs votis ſi recta reqͥro Etas in puero/ ſapiētia/ gratia corā Mūdo creſcebant/ ⁊ in illis ꝓficiebat Ac ita ſe geſſit triginta donec ad annos Uenit/ cōtinue ioſeph vt patrē veneratus Secū habitans/ pr̄eꝫ ꝙ plebs exiſtīat oīſ Fſſerit hͦ lucas/ notat hͦ ⁊ ſermo philippi Ad nathanael ſe xp̄m reperiſſe loquentis Quē ſcpͥſit moyſes a nazareth ex ioſephor Deſerto veluti ſtuduit latitare ioh̓es (tū Tꝑus ad hͦ/ celat ita cura domeſtica xp̄m Uera repētine nō vult ſe ꝓdere virtus E At ioſeph īcuruꝰ ſenio ſua mēbra bacillo Suſtīet atꝫ regit/ labor huic nō ꝯuēit vll̓ Uir factꝰ reſidere domi/ qn̄qꝫ benignꝰ Ut ieſus inſpexit ꝯſedit ꝓximus illi In pͥmis repͥmit aſſurrexiſſe volentē Hīc loqͥt̉ dilecte ioſeph fidiſſime cuſtos Etas dū tulerat tua iure colendo mīſter Exercēdū opus ē ꝓ qͦ ſū miſſus ī orbē Nec reſidere domī tibi nec ſocial̓ adeſſe Hactenꝰ vt feci/ potero tolerare labores Quos habiturꝰ ero poteris nec dura viaꝝ Forte nec inuidiā mea q̄ bene geſta ſequet̉ Flet ioſeph/ ac imo ſuſpiria pectore traxit Ergo mori p̄ſtat inquit ſpes vnica vite Tu ſolamē eras nobis/ qͥd vita deinceps Profuerit? cū ſit mortis lex omnibꝰ vna Proxīa/ ſꝫ ſenibꝰ venit ⁊ mortale qͥd vltra Cōcupīa? qͥd amem ſi nō ꝯuiuere fas eſt Sed vereor dn̄e/ fili ſanctiſſime quādo Nomīe dignaris hoc me vereor ſceleratos Iudee ml̓tos hoīes ſimul et galilee In qͥbus et verax v̓bū et v̓tꝰ odio ſunt Que tibi ſola placent/ hoꝝ ſi carꝑe vitam Si mores formare bonos tēptauerꝭ/ cheu Mox volet vt pͥſcis te liuor ꝑdere nequā Et volet agnoui ih̓s ītulit/ ecce videmꝰ Ioſephina LIX. O gͣndeue parens mō ꝙ nos diligit om̄is Nazareth hic ppl̓s ſed noueris affore tꝑs Hac nr̄a qn̄ phariſei me ſynagoga Torti rancore dū v̓ba ꝓphetica de me Scripta legā/ ꝙ me dn̄s trāſmiſit et vnxit. De ſuꝑ hoc mōte me p̄cipitē dare q̄rent Sꝫ mihi cedꝫ mōs veſtigia mōte relīquā Mollior hūana lapidū natura patebit Hi mea ꝑuertēt miracl̓a/ dogmata ſꝑnent Et dicent medice temet curare memēto Plurima ſubticeo ſꝫ qͥcqͥd erit ꝑagēdū ē Intrepide mihi qd̓ ſtatuit diuīa volūtas Sit labor atqꝫ dolor/ afflictio/ vulnera car Sit gladiꝰ/ ſit crux dn̄o ꝑere neceſſe (cer Mors etiā tolerāda pijs/ patiētia vincit Et celi regno tribulatio multa coronat Equa mēte feras qͥcquid tolerare neceſſe Nec mihi nec dn̄o pater aſſentire recuſes Hec ait/ ⁊ ſolēs lacrimoſa voce q̄rentē Liquit et huic celerē p̄dixit adeſſe qͥetē Hec ſuꝑ introijt ꝯiūx ſctīſſima querit Mi vir mi dn̄e qͥd habes? plāgore dolorē Nempe ſuū ſenſit/ lacrimiſqꝫ ꝑ ora volutis Hic ſilet ac tādē potuit qͣ voce recēſet Singultu mixto/ p̄nuncia triſtia chriſti Cōdolet afflicto vultū tn̄ ip̄a ſerenat Uerbaqꝫ dat blāda/ p̄mit alto corde dolo Scit qm̄ triſti ꝯfert affabile v̓bū (res Diſtīctio duodecīa Enerat illa dies q̄ vitā morte parꝫ Perpetuā tibi iuſte ioſeph/ dauid inclita ꝓles Chriſtus adeſt cū mr̄e pia/ qͥbꝰ officioſe Seruieras/ vultu placido ſolant̉ euntē Ora licꝫ lacrimis oppleuerit intꝰ obortis Naturalis amor/ etenī ſat credere fas ē Ꝙ pr̄em ieſus/ ⁊ ſpōſum fleuit morientē Uirgo benignaſuū/ fidi cuſtodis amato Procūbit lecto/ cōplexans mēbra pudiciſ Oſcula dat labijs/ mi vir ꝯclamat abiſneꝫ Deſeris et viduā paſſurā dira relinqͥs Uelle tn̄ dn̄i fiat/ dilecte valeto Nil timeas/ dn̄s placida te ſede locabit Protinꝰ ip̄e ioſeph p̄cioſa morte qͥeuit Lugubres recipit veſtes viduata maria Exequias reddūt deuotas nazareth vrbe Tota virū flet plebs qͥ vixerat abſqꝫ q̄rela Omnibꝰ in cōe bonꝰ ſanctiſſimꝰ heros Terta dauid regis ⁊ p̄clariſſima ꝓles Nec tn̄ eſt oblitꝰ ſat certa dies; qꝛ ſignant Hanc varij varie ꝓ religione colendā Eſt februariꝰ/ eſt ⁊ marciꝰ/ eſtqꝫ decēber Primi nona dies/ cū deno nona ſecūdi Alteriꝰ decima ꝑ qͦſdā ⁊ nona notat̉ Sit q̄cūqꝫ dies ſua nob̓ mors honorāda Caſta velut turtur ſi ꝯpare ſit viduata Sola volat repetēs arētes arbore ramos Pro cātu reſonat plāctu gemebūda pu Sic dolet abrupto vite ſocial̓ amore (dico Uirgo gemēs/ deflēſqꝫ viꝝ plāgore mode At ſemel vt ſenſit ſubtriſtē filiꝰ eius (ſto G Solans alloqͥt̉ ſecretaqꝫ pl̓ima pādit Atqꝫ futuroꝝ ſeriem breuiādo recenſet Cara mihi in pͥmis mr̄ nolito doloris Accumulare tibi cauſas; ſed reſpice mētis Interiori oculo fidei cū lumine/ quales Collegio patꝝ bn̄ qui vixere priorū Applauſus iubiloſqꝫ d̓dit cuſtodis amici ecedēs aīa/ dū limbū ingreſſa ꝓpīquā Sic etenī nouit denunciat eſſe ſalutē Nā ſaluator adeſt/ ego ſum ſaluatio certa Porro te ſolā mater cuſtode carentē Neu reputes ſubeo curā/ iā diſcipulorū Sl̓imꝰ aſtabit numerꝰ mihi/ iā ml̓ieres Sancte gaudebūt ſeſe p̄bere mīſtras Audis vt affinis noſter piꝰ iſte ioh̓es Hactenꝰ hec deẜta colēs mō flumīe cepit Iordanis baptiſma nouū baptiſmate c Abluar/ vt ſit aqͥs recreādis ſpiritibꝰ vis Me ppl̓o on̄det digito mōſtrabit ⁊ agnꝰ Inquiet/ ecce dei/ mudi qͥ crimīa tollit Nāqꝫ colūbina ſpecie ſuꝑaſtitit ⁊ almꝰ Spūs et manſit in eo dū tingit̉ vndis Uidi eqͥdem et noui celi teſtantur aꝑti Uox ego clamātis in deſerto/ paret oīs Dirigat et calles dn̄o populꝰ veniēti Quēqꝫ ſui pigeat ſceleris/ qꝛ ꝓximat ecce Regnū celorū/ trunco eſt affixa ſecuris Crebriꝰ et hec pl̓a feret que conciliabunt Auditoꝝ aīos/ mihi gens ſociabit̉ vltro Carcere claudet̉ volet hͦ immitis herodet Quē timor et liuor ſtimul̓ agitabat acerbiſ Publicꝰ inde mihi ſermo ꝓcedet ad oēs Iudee terras/ ꝑ ſabbata/ ꝑ ſynagogas Deſerto tn̄ ip̄e prius remanebo diebꝰ Bis viginti/ me deducet ſpūs illuc Tēptandū a ſathana/ rabida qͥ turdidꝰ ira Plurima ꝑplexa ſecū rōne reuoluet Hic ne deꝰ qͥ iam potuit ieiunia ꝑ tot Ferre dies? de qͦ ſunt multi tanta locuti Ꝙꝫ veniet noſtꝝ ſpoliās violentꝰ auernū Si ꝟo deus eſt mō qͣliter eſurit? ibo Tēptaturꝰ eū/ comites aderūt mihi peſteſ Tres herebi furie/ gula pͥma/ ſuꝑbia deīde Mentetumēs/ alia reꝝ ſcelerata cupido ff 2 Oratio Turpes celabūt vultꝰ ſub imagīe pulcra Uirtutū ſub fallaci fictoqꝫ decore Debita ſum dicet gula ſuſtētatio carnis Altera fide deo/ dicet qͥd ſanctiꝰ hoc eſt Tercia ꝙ toti diues dn̄abitur orbi His potui mōſtris pͥmos ſuꝑare parētes Nā qͥd ⁊ hūc alijs ſil̓em ſubuertere poſſū Iſta ſathā ſecū ſꝫ erūt tēptamīa fruſtra Diuini gladio verbi confoſſus abibit Deniqꝫ multa mihi mater dilecta trienni Tꝑe patrāda/ quorū tu conſcia fies Nā p̄ſens aderis ſub me cuſtode deinceps Conſpicies ocul̓ tandē me ſcādere celos Scādet ⁊ ip̄e ioſeph vt mecū regnet ī euū Regnabis parit̓ fuerit dum vita ꝑacta Nomē laus et honor dabit̉ ꝑ ſecula vobis Procūbit mr̄ genibuſqꝫ affuſa repēdit Grates/ ⁊ repetit/ fiat tua nate voluntas Debeo ſolari rurſus viſura ioſeph te Et nos xp̄icole talē veneremur; amemꝰ Fūdamꝰ qͣꝫ p̄ces ſibi ſupplice carmīe tales Oratio Lluſtris pr̄iacha ioſeph dauid alta ppago (phetis Iuſticie cultor. claris nūerāde pro Uirgineo ſplēdore micās cuſtoſqꝫ marie Teſtis nutritor/ et chriſti fide miniſter Conſcie myſterij qd̓ neſciuere priora Secula/ tu verbū vite qd̓ erat caro factū Geſtaſti manibꝰ etiā tibi ſubditꝰ vltro Dignatꝰ fieri nutu qͥ temꝑat orbem Tu vir/ tu dn̄s matris dn̄i dn̄orum Magne ꝑegrine dudū terris/ mō regnas Felix in celi patria ſecurus et omnis Exꝑs terroris/ labor anxietas ꝓcul abſūt Queſumꝰ intēde nob̓/ miſeroſqꝫ benignus Inſpice nos ocul̓ qͦs tāta ꝑicula turbāt Eſto ꝑegrinis fautor/ dux auxiliator Defeſſos refoue/ tot ſcādala tolle viarū Dirige cecos/ erige lapſos/ optima det̉ Gr̄a dux/ baculuſqꝫ ſpei firmiſſimꝰ aſſit Pax in credēdo/ cordis meditatio ſuauis Tēptamēta/ ſathan/ mūdi carnis ſuꝑemꝰ Te ꝓtectore/ peccatores nec abhorre Pro qͥbus a dn̄o dignatio talis oborta eſt Ergo te/ ſponſamqꝫ tuā dn̄i genitricē Sic age ꝓ cumulo meritorū ⁊ laude tuoꝝ Aduena ꝙ fueris ⁊ gerſon myſticꝰ olim Multis implicitꝰ curꝭ memiſſe p̄camur Ex his q̄ paſſus es noueris vt miſereri Cōpatiens eſto/ nos heu retinet tenebroſa Torquet ⁊ egyptꝰ ſis ſaluator velut alter Egregiꝰ pr̄iarcha ioſeph frumēta recōdēs Prouidꝰ/ o iā iamqꝫ fame refoue ꝑeuntes Iſta fames nr̄as aīas nō corꝑa ꝑdit Alter laudat̉ ioſeph inſignis/ qꝛ chriſtū Conſepelire ſuo legit̉ curaſſe ſepulcro Dignus ⁊ alter erat dici cognomine iuſtꝰ Filiꝰ alphei iacobus cū ſymone iudas Hinc fratres dn̄o affines comiteſqꝫ fuere At noſter ioſeph hic qͦtiēs ⁊ qͦt tibi chriſte Prebuit obſeqͥa viuo/ plꝰ plurima iuſtꝰ Iuſtꝰ in omnimoda virtutū beata Sit ſua iuſticia nobis ꝓtectio nobis Pro meritis nobis ſaluatio fiat Cipriꝰ aſt aliꝰ ioſeph extitit h̓ ſua vēdēs Inte pedes poſuit pͥmorū diſcipulorū Cognomenqꝫ fuit ſibi qd̓ ſolamina p̄fert Omoſter petimꝰ ꝯſolator ioſeph eſto Tu ioſeph accreſcēs dictꝰ/ qꝛ ſemita iuſti I Creſcit ad vſqꝫ diē ꝑfectū/ creſcere fac nos Uirtutū gͣdibus donec dn̄s videat̉ Gloria nō tollit naturā ꝑficit ipſam Plus ea dignificans q̄ mūdo digna fuere. Ergo ſi dederit natura et gr̄a terris Incola dū fueras tibi muera tāta ꝙ altus Celorū dn̄s eſt dignatꝰ tibi ſubdi Quid mō gl̓ia dat? qͣnta o fiducia/ qͣꝫta eſt Uis impetrādi qꝛ dū vir dū pater orat Uxorē ⁊ natū velut imperiū reputat̉ Cui nō blaſphemꝰ ſermo p̄cor hic videret̉ De celis niſi q̄ fuerit dignatio penſet In terris? et que miracula gratia fecit Perſonas inter ſil̓es eſt nexus amoris De ioſeph aſt rō ſuadet ſua ꝙ facialis Forma/ ieſu forme ſil̓is reputāda fuiſſe eſt Si nō qͦ pacto pr̄ eius creditus eſſet? Qualiter oīmoda matris ſaluaſſꝫ honoreꝫ Diſparitas vultus ꝓlis cū patre putato Gratia nature fieri vult conſona ſepe Nonne minor iacobꝰ frater dn̄i ꝑhibet̉ Ualde ſibi ſimil̓ qd̓ gr̄a nō caro fecit Nuꝑ in auſtera vir religione ꝓbatus Dū ꝑagrabat iter ꝓpe finē noctis opace Uentis et pluuia ſimul ac errore viarū Turbatus/ vr̄i memīt ioſephatqꝫ maria Orans hoſpitiū/ mox villa petita pateſcit Poſſumꝰ hoc ſigno portū ſꝑare ſalutis Corꝑa multa ih̓u dn̄o moriēte ſepulcrꝭ Exurrexiſſe/ ⁊ veniſſe ferunt̉ in vrbem Sanctā/ ſi tu iuſte ioſeph pr̄iarcha beate Ex illis vnꝰ fueris/ ſi teqꝫ videndum Uxori dederis meſte/ diffinio neutrū Re ſuꝑ hac/ ſatis eſt aīos pulſaſſe fideles H Proſa LIX LIX Certū ꝙ magͦ es venerari dignꝰ honore In terris immēſa tenet quē gl̓ia celis Eſt et enī xp̄e tecū tuus iſte miniſter Eſt ⁊ cū ſponſa ſpōſus chariſſimus alma Uirgineos ne tuos ſedes locat eqͣ ꝑentes Sic tn̄ hac in re ſimplex meditatio nr̄a Sctīs ſaluū ſ honor volumꝰ/ alijs ſuꝰ eſto Quos de primatu cōtentio nulla fatigat Magne ioſeph magͦ velut īꝑioſe patrone Cū deſiderio petimꝰ fer opē nr̄i miſerere Celica ſuſcipiat nos tandē patria tecū Talis dum fieret oratio corde fideli Uiſa vides radijs intꝰ ſplēdere coruſcis Fulgurat vt ſubito colliſus nubibꝰ ignis Flāmea rima micat/ celos plebs credit ap Tali ſub radio mētē rapit anagogia (toſ Empireū ī celū/ videt illd̓ vt angelꝰ implet Iā nō ſolus ei ſed plurimꝰ aſſociatur Spūs humanus/ patria qͥ regnat adepta Ergo impetrādi nobis fiducia maior Interceſſores quo plures gratia donat Neſcio qͥd corde meditor/ mirabile dictū Diſſerat hoc pietas / terris tu nōne viatrix Uirgo diu degis/ poſtqͣꝫ ꝯſcenderat aſtra Filius/ atꝫ pr̄es ſancti int̓ quos pr̄iarcha Spōſus erat/ cuſtoſqꝫ ioſeph fidiſſimꝰ olī Nunqͥd nō deuota p̄ces? deuota ſalutes Crebro ſibi mittis/ quas letatꝰ ſpeculat̉ Clariꝰ in verbo/ te forſan nōne reuiſit Ecelis agilis terras delapſus ad imas: Angelico more/ cur hoc nō credere fas ſit Ut de martino quē tu/ quē tecla vl̓ agnes Degentē in terris viſiſtis/ pluribꝰ idqꝫ Cōtigit in mūdo hͦ miſere ad ſolamīa vite Aut ꝓ doctrina/ vel qͦdam pignore vite Iamiā venture ſeu ꝯtra demonis aſtꝰ Addit ad hec pietas ꝙ amorꝭ cātica ſpō Mutua cū ſpōſo ſalomō q̄ ꝯcinit aꝑte (ſe Cōueniūt tibi ſpōſe ioſeph/ tibi ſpōſa ma Quā felix illa puro qͥ corde recēſet (ria Sup̄ mel ſupraqꝫ fauū p̄dulcia/ menti Qualia guſtare/ qͣꝫ v̓bis ꝓmere p̄ſtat Finis Annotata fuere verba q̄ ſequūt̉ in extre mo margine eiꝰ exemplaris. vn̄ hec correxi mus ⁊ q̄dam manu ip̄ius xp̄ianiſſimi viri Ioh̓is de Gerſon correcta. M.ccccxviij Iulij xxvij. in cōmemoratōe ſancte Anne a Rathenberg qn̄ ꝯpilabat̉ de conſolatiōe theologie Argumentū pro or dine rei geſte nō vt ꝯſcripta eſt hoc carmīe Alme ioſeph ioſephina tuo de noīe carmē Narrat/ vt angelica ꝯceptū viſio pandit Uirgineū/ celebri ritu cōnubia iūgis Itqꝫ redit ſponſa te ꝑ montana volēte Das latriā infanti nato/ nomē ih̓s addis Suſcipis inde magoſ pueꝝ tu pꝰ ea tēplo Siſtis/ ⁊ īde fugis ī mēphim ſeptimꝰ ānꝰ Illic trāſierat/ redis/ īuenis hinc duodēnē In tēplo pueꝝ/ placido poſt fine quieſcis Finis r A dno Guilhelmo ſciſſoris cartuſien̄. prius ſcholari nauarre/ In maio. M.ccccxxiiij. recepta ſūt hec me ctra lugduni Sicut es humane Gerſon diueqꝫ ꝑitꝰ Legis et eloquij ioſephinā ſenſibꝰ altam Auribꝰ in noſtris/ ceciniſti gutture dulci Quaꝫ duros paruiqꝫ ieſu/ matriſqꝫ marie Et ioſeph vna domꝰ fuerit ꝓpeſſa labores Dū fugit aptantē letalia tela tyrannū In mortē pueri/ noctē dū captat opacā Dū petit egyptū/ dū viuit gente ſub ip̄a Dū natale ſolū repetit/ cū virgine natū Arte ioſeph quāta rexit/ qͣꝫ iuſtꝰ vtriqꝫ Cuſtos/ egregie ſcripſiſti/ donec adultus Ac fieret ih̓s/ ac aīaꝫ ioſeph adderet aſtris Illic fine ioſeph illic ioſephina qͥeuit Uirgo ieſu/ ꝟgoqꝫ ioſeph/ ꝟgoqꝫ maria Nūc domꝰ etherea nūc orbis ſūma ptās Tūc inopes/ tūc terricole/ nā carmīe ſacro Diſſerit vt vob̓ gͣuis extitit hoſpita tellꝰ Cōpenſate vices in regna vocate ioh̓em Ueſtra p̄cor/ vr̄m date cetū/ ſit date veſter Te ioſephina polo gerſon doctiſſime ducꝫ Que tā pulcra ſolo te dictatore relucet Iſta proſa canitur ꝯformiter ad iſtā Mittit ad virginem nō L Primū quēuis nunciū D ioſeph mittit̉ In ſōnis nūciꝰ Iuſtū alloqͥtur Spirās interiꝰ Aſſenſū numini Noli metuere Proles dauitica. Spōſam acciꝑe Iuſſa te celice Scundum Nubūt hīc v̓gi Tibi rex glorie Mariā copulat Mira vis gratie Pudicū poſtulat Hoc matrimoniū Crede magͣnīs Hec ſt̓ magͣ nīs Audi nil heſites Cur nouū cātites Epithalamium. ff 3 Sermo de natiuitate Tercium Sis licet conſci Ꝙ habet filium Fac iuſſa citius Dū ſcis myſterium Noli hoc ꝓdere Exurge nuncia Dic ſponſe ꝓtinus Tibi me maria Nam vult hoc dn̄s Uirum do ꝓpere Quartum Dei diſpoſitū Uirgo ſuſcipias In quo ꝑficias Uoti ꝓpoſitum Cum ꝓlis gratia Uolo quod nūciaſ Uirgo dans gr̄as Refert humiliter Ergo ſolēniter Iungunt cōnubia Quintum Nubūt angelicis Chorus canentibꝰ Plaudūt ſanctificis Parentes luſibus Caſte tripudiāt Dulce canentiū Hymen inſeritur Uehēs ad gaudiū Qd̓ celo gerit̉ Et illis inhiant Sextum Cognatam viſita Uirgo celeriter Uis me ioſeph ita Uult/ ⁊ dat pariter Fideles comites Clamat elizabeth Plauſū infans edit Prophetat q̄libet Uirgo tādē redit Parit neu dubites Septimum En ioſeph paruulū Decorū aſpice Da ioſeph oſculū Fer foue refice Qualis o gloria En tibi ſubditur Qui celis imperat Seruit obſequit̉ Qui mundū tꝑat O mirabilia Octauum Tuum dic filiū Iam iuris corꝑe Conſenſus robore Ius habes ꝓpriū Dati coniugio Sanctꝰ ſe ſpūs Fecundans celitꝰ Dedit vicariū Uxoris gremiū Te voluntario Nonum Uirgo verbigena Uirgo fons gratie Nos nos gēs aduena Pleni miſerie Pleniqꝫ vicio Te virgo petim Ueſter quē colim Te ioſeph inclite Ieſus nos placite Locet in gaudio Finit O venerāda trinitas Ih̓s ioſeph ⁊ maria Quā ꝯiūxit diuītas Charitatiſ ꝯcordia Mr̄ ꝟ̓go puerꝑa Iacet in diuerſorio Cui ih̓s ſugit vb̓a Gaudꝫ ioſeph obſeqͥo Hic ꝟgo ẜuit v̓gini Hūili benignitate Sꝫ ꝟ̓gineo germini Ampliꝰ charitate Magͣ laus hūilitatis In ioſeph/ ſꝫ ī ꝟ̓gīe Maior ⁊ in deitatꝭ Prole lauſ ē ī culmīe Hūc hūilitatꝭ tronū Triniſ diſtīctū gͣdibꝰ Tātoqꝫ gratie donū Nūc extollāꝰ laudibꝰ Ut hūilitatis viā Suis ſeqͥ ſuffragijs Donet̉ et ꝑ gratiā Eternis frui gaudijs Amē dicāꝰ ſinguli Huic ſacro cetui trino Laudes canētes ẜuuli Uni trinoqꝫ dn̄o O Sermo de natiuita te glorioſe virginis Marie. et de cōmēda tione virginei ſponſi eiꝰ Ioſeph magiſtri Ioh̓is de Gerſon in cōcilio Conſtantien̄. Acob autem genuit Ioſeph virū marie; de qua natus eſt ieſus qͥ vo catur chriſtus. Originaliter Matth̓ .i. et recitatiue in e uangelio p̄ſentialiter lecto. ¶ Inuocandaꝫ te iudicamꝰ in pͥmis o maria de qua natus. eſt Ieſus qui vocatur chriſtꝰ. Neqꝫ enim laus altera p̄clarior tibi dari pōt/ qͣꝫ ꝙ ex te natus eſt dn̄s nr̄ ieſus chriſtꝰ Tibi qͦqꝫ fu it vir ioſeph iuſtus et virgo tue teſtis ⁊ cu ſtos virginitatis. Iacob inquit genuit Io ſeph virū marie. tu hodie regali ex ꝓgenie orta refulges. cuiꝰ p̄cibꝰ nos adiuuari mē te ⁊ ſpiritu deuotiſſime poſcimꝰ. ¶ Fac noſ obſecramus in hac ſacratiſſima natiuitate tua mori peccatis. mori mūdo. viuere ⁊ re naſci deo. fac naſcat̉ in nobis per gr̄am ih̓s qui vocat̉ chriſtꝰ. quēadmodū prius in te natus eſt ꝑ fidem ⁊ amorē (dicēte Auguſti no) qͣꝫ naſceret̉ ꝑ corꝑalem incarnatōnem. cui diuīe incarnatōni faciēde cōſenſiſti ſalu tata pͥus ab angelo ſicut ⁊ nūc te ſalutamꝰ implorātes ⁊ dicētes Aue maria ⁊c̄. ¶ Ia cob autē genuit Ioſeph ⁊c̄. ¶ Natiuitas ē hodie ſancte marie virginis/ patreſ celeber rimi. patres apoſtolici. dn̄i ſapiētiſſimi et ornātiſſimi viri. Eius eſt inquā hodie na tiuitas cuiꝰ laudes inclitas conabor vt po tero deducere modo quodā ſcholaſtico pl̓ qͣꝫ declamatorio vel accurato ſermōe. et hͦ ex p̄aſſumptis euāgelij verbis tanqͣꝫ ex pͥn cipijs noſtre fidei firmiſſima credulitate te nendis. Sic enī philoſophi ſolēt ex princi pijs naturaliter cognitis ad eliciēdas con cluſiōes; nūc ex euidenti; nūc ꝓbabili cōſe quentia ꝓcedere. ¶ Offeruntur aūt nobiſ ex preaſſumptis Matthei euāgeliſte verbis duo nr̄e fidei prīcipia. Primū ꝙ ex maria natus eſt ieſus qͥ vocatur chriſtꝰ et ita fuit mater dei. quia chriſtꝰ eſt deꝰ. Alteꝝ ꝙ Io M Virginis Marie LIX ſeph fuit vir marie. et ita caput eiꝰ. quia ca put mulieris vir ẜm apl̓m. Ex hoc autem duplici pͥncipio ꝯcluditur alteruꝫ duple ¶ Unū ꝙ decuit vt maria tanta puritate ni teret (ſicut dicit Anſelmꝰ) qua ſub deo ma ior nequit intelligi. ¶ Alterū ꝙ decuit vt io ſeph tanta p̄rogatiua polleret/ que ſimilitu dinē et cōuenientiā exprimeret. talis ſpon ſi ad talē ſponſam mariā. de qua natus eſt ieſus qui vocatur chriſtus. Unde ſic̄ laus marie eſt laus chriſti filij ſui/ ita laus Io ſeph in preconiū redundat vtriuſqꝫ ieſu ⁊ marie. Sic̄ ex aduerſo dicit ſapiēs ꝙ dede cus filij eſt pater ſine honore. ſimilit̓ dede cus ſpōſe eſſet ſpōſus ſine honore derelict ¶ Soluitur ex his q̄ſtio/ cur de marie/ cur de ioſeph p̄conijs dignitatibꝰ ⁊ excellētijs virtutibꝰ oꝑbus et geſtis ampliora nō tro dit ſacra ſcriptura. Neqꝫ enī mundus īp̄e caperet omnes qui ſuꝑ his ſcribēdi eſſent libros. ¶ Sed ex hoc quadruplici princi pio velut fecūdiſſimo quodā copioſiſſimo ⁊ ampliſſimo laudū ſeminario habet deuo ti contēplantis animꝰ vnde faciliter aſſur gat ad laudes quātaſlibet marie et ioſeph quō ſic recte aſcribat eis ꝑ ſufficientiā. aut virtualē continentiā laudes quas in alijs creaturis etiā angelicꝭ ꝯſiderat. Nā habet hoc hierarchicꝰ ordo ẜm Dyoniſiū. vt in feriorū virtutes ſint in ſuꝑioribꝰ ꝑfectiori modo repoſite. quēadmodum ſapiētia ꝑfe ctior eſt in ſeraphin qͣꝫ cherubin. Eſt auteꝫ maria ſuꝑ choros angeloꝝ ꝑ gr̄am ⁊ gl̓iaꝫ ſublimata. quale aliqͥd de ip̄o ioſeph nega re nō audeo. ſed nec affirmare p̄ſumo. Erūt igit̉ in ambobꝰ ꝑfectōnes ceteraꝝ creatura rū irratōnabiliū et ratōnabiliū. etiā angeli caꝝ eminenti quodā modo reꝑibiles ⁊ at tribuibiles. Et hoc qͣꝫ late pateat ad ꝯmē datōem vtriuſqꝫ ꝑſpicuū eſt ſolerter intuē ti et ꝑ cōſiderationē intrāti cāpos ampliſſi mos omniū virtutū donoꝝ beatitudinum fructuū ſpiritꝰ et ſimiliū. ¶ Colligamus tn̄ ex his principijs laudes virtuteſqꝫ ioſeph ſcꝫ et marie coartādo ſermonē circa ea que in bn̄dictiſſima natiuitate marie cōcurrūt interſerēdo de iuſto ioſeph virginali ſpōſo ſuo. quia laus eiꝰ marie laus eſt. et hoc ſub quadruplici ꝯſideratōe fiat. ¶ Aget̉ in prīa de nobilitatis origine marie et ioſeph. Age tur in altera de ſctificatōe vtriuſqꝫ. Aget̉ ī tercia de fomitis rep̄ſſione in vtroqꝫ. Aget̉ in quarta de multiplici natiuitate chriſti reſpectu ioſeph et marie. ¶ Erit autē dedu ctio noſtra īmitatrix ſanctorū ac deuotiſſi morū patrū qui ad cōmouendū piarū mē tiū deuotōnem; dixerunt multa de ſanctis ⁊ de diuinis. ¶ Que ⁊ qͣlia magis ex conie cturali quadā ꝓbabilitate qͣꝫ ex fidei neceſ ſitate tenēda ſciebant. Sic eorū que dicen tur pl̓ima volo potiꝰ intelligi. Ita vt non tam q̄ facta ſunt qͣꝫ q̄ fieri potuiſſe pia qua dā religioſitate credi poſſunt abſqꝫ vlla aſ ſertōnis temeritate et ſine p̄iudicio ſentētie ſanioris referantur. rima conſiderato ¶ Maria (de qua natus eſt Ieſus qui vo catur chriſtꝰ) ſicut fuit regali ex ꝓgenie da uid orta. ita Ioſeph virū marie decuit ⁊ le gimus de domo dauid eſſe progenitū hoc ex euangelica traditōne certū eſt. ¶ Sꝫ po terat hic ſermo multus de nobilitate fieri. qͥd ſit/ et quid vel quantuꝫ laudis habeat. De moribꝰ inſuꝑ nobiliū. ſicut apud Ari ſto. apud Ciceronē. apud Saluſtiū. apd̓ Boetiū et alios plures inuenimꝰ. ¶ Etenī cum nobilitas ſit quedā de meritis veniēs laus parentū. hoc in ip̄a nobilitate bonuꝫ eſt vt impoſita nobilibus neceſſitudo vide atur ne a maiorū virtute degenerent. ¶ Al terū nobilitatis bonū; quia ꝓbabile eſt ẜm Ariſto. ex bonis bonos naſci. p̄ſertim vbi diſciplina bonarū artium et virtutū iā cō feſtim a puero tradi poteſt et debet nobiliꝰ. ⁊ hoc ſi vero et nō ficto nomine nobiles ve lint haberi. Colant in primis p̄cipua ſolli citudine deum. cuius oraculū ad puerulū ſamuelē tale factum eſt. Qui me contēnūt erunt ignobiles. Neqꝫ enim faciunt nobi lem antiquate diuitie vt videtur Ariſto. de ſcribere. neqꝫ dominatio ſuper ceteros. aut aliquod hmōi tēporale dat nobilitatē ſed ſeruitus dei. cui ſeruire regnare eſt. cuiꝰ agi frenis ſumma libertas ē. Sic Agatha the ologizans gloriabat̉ inter obprobria dicēſ Summa ingenuitas iſta eſt in qua chriſti ſeruitus cōprobatur. ¶ Ex quibus. elicere ꝓtinus fas nobis eſt mariā et ioſeph ſūma nobilitate preditos fuiſſe. Que ratio? Ni mirū quia ſupremā eos in dei obſequio eti am corporali ſeruitutē exhibuiſſe credi de bet. Nobiliores igit̉ qͣꝫ nobiliſſimuſ reguꝫ dauid. ſicut eo ſanctiores et timoratiores in dei fuerūt ſeruitio. qͣꝫuis illa fuit mirabi ſima ſtupendaqꝫ nobilitas dauid dū rn̄dit ff 4 Sermo de nariuitate illi michol irridēti ⁊ cōtemnēti eū in corde ſuo. Uiuit dn̄s et ludā ante dn̄m. ⁊ vilior fiam plꝰ qͣꝫ factus ſum/ et ero hūilis in ocu O lis meis. ij. Regū. vi. ¶ Porro ſi d̓ nobilita te corꝑis quā dare videt̉ armoniaca ꝯple xiōis diſpoſitio bona loqͥmur. Inuenimꝰ marie corpꝰ miracl̓oſe ꝯpoſitū. qm̄ ex vte ro ſterili formatū eſt ab illo cuiꝰ ꝑfecta ſunt oꝑa. qui ideo ꝑfecte materiā diſpoſuit ex qͣ marie corpus formatū organizatūqꝫ ē. Ac ꝓinde colligimꝰ ꝙ neqꝫ maliuolus aſpectꝰ cuiuſlibet ex planetis nocuiſſe credendꝰ eſt in ip̄o cōceptōis aut natiuitatis exordio. ſi cut nec hmōi formatio ſubijciebat̉ celoꝝ ī fluxibꝰ. quoniaꝫ qͥcqͥd agebat̉ hoc totū gr̄e magis erat qͣꝫ nature. ¶ Sumeret̉ hoc lo co efficax argumētū cōtra ſuꝑſtitioſam. ne qꝫ fundabilē aſtronomoꝝ de iudicijs circa natiuitates hoīm traditōem. quo ad pluri ma q̄ aſſerūt. qm̄ gratia dei ⁊ libertas arbi trij ſic dominiū obtinent ſuꝑ naturales in fluxus ꝙ ꝑ exꝑientias ſumptaſ ex hominū oꝑatōnibꝰ nulle poterūt regule certe tradi ⁊ vniuerſales. Sed hec omittamꝰ quoniam ad alia ſermo deproperat. ¶ Inqͥri vero p̄t de anne ſterilitate vn̄ erat. Nō enī videt̉ ꝙ ex ſenectute vl̓ ſenio licꝫ anus appellet̉ dū de marie cōceptōe fit mentio. Cōſtat enim ex hiſtorijs et Hiero. teſtis eſt ꝙ anna poſt genitā mariā ex ioachim duobꝰ viris nup ſit cleophe ⁊ ſalome. et a pͥmo mariam cleo phe. ab altero mariā ſalome ſuſcepit. quarū genealogie metris ꝯp̄hēſe ſunt. ¶ Anna tri buſ nupſit. ioachim. cleophe ſalomeqꝫ. Ex qͥbus ip̄a viris peperit tres anna marias. Quas duxere ioſeph alpheus zebedeuſqꝫ. Prima ieſum. iacobū ioſeph cū ſymōe iu dā Alt̓a dat/ iacobū dat tercia datqꝫ ioh̓eꝫ P ¶ Inueniunt̉ ꝓinde doctores aliqͥ ſatꝭ mo derni vt dn̄s Armacanꝰ ꝯquiſitōem faciē tes de nobilitate Ioſeph ⁊ marie. An vide licꝫ illa taliſ fuerit ⁊ tā ꝓxima ip̄i dauid ẜm rectā genealogie legē. ꝙ vel ip̄a maria vl̓ ip ſe ioſeph hereditario ſucceſſiōis iure debu erāt in regnū tꝑale dauid ſublimari. Et an ieſus benedictꝰ fructus ventrꝭ marie fuerit iure ponendꝰ ſuꝑ ſedem dauid ⁊ thronum eius. tanqͣꝫ rex tꝑalis ⁊ ſpecial̓ iudeorum. Unde ꝯſeq̄nter inqͥrit̉ ab aliqͥbꝰ ſi ml̓iebri ſexui deficiente maſculino/ apud reges ius ſucceſſionis ad regnū debeat etiā iure diui no ⁊ inuariabili vl̓ imp̄ſcriptibili ꝯpetere. Que diſceptatio nō paruā inter duo regna chriſtianoꝝ clariſſima Frācie ⁊ anglie/ vel fecit vel fouit cōtrouerſiā/ ſicut ex opuſcu lis hincinde ꝯfectis ſciri p̄t. quoꝝ ſentētiaſ omittere decreuimꝰ ꝓ p̄ſenti. Puto tn̄ ꝓba biliꝰ ꝙ regnū chriſti ſuꝑ iudeā nō fuit tꝑa le ſed ſpūale; ſicut in alijs regionibꝰ. Dicit̉ autē ſpecialiter rex iudeoꝝ. qm̄ eis in ꝑſona ꝓpͥa regale ſacerdotiuꝫ exercuit p̄dicando. ꝓpterea dicit. Nō ſum miſſus niſi ad oues q̄ ꝑierunt domꝰ iſrael. Hec enī fuit p̄cipua cauſa deceptiōis iudeoꝝ circa xp̄m verum meſſiā. qm̄ omnia q̄ de xp̄i regno dicunt̉ in ſcripturis accipiūt carnaliter ſeu tꝑaliter. Cum tn̄ vere pilato dixerit. Regnū meum nō eſt de hͦ mūdo. ſed ⁊ alteri q̄reti. Dic fr̄i meo vt diuidat mecū hereditatē. Reſpōdit Quis me ꝯſtituit iudicē ſuꝑ vos. Et ita d̓ plaribꝰ. ¶ Et fatendū tn̄ eſt ꝙ ip̄e eſt rex re Q gum et dn̄s dn̄antiū. Iure ⁊ titulo multi plici/ quēad modū declarat inter ceteros qͥ dam doctor anglicanꝰ ꝓbare volēs ꝙ falſū ⁊ blaſphemū eſt dicere ꝙ xp̄s mendicaue rit. īmo ꝙ potuit mēdicare. Eſt enī inquit mēdicare ip̄m mendicātē petere de ſolo de bito naturali/ ſine oī dignitate iuſticia ſeu debito ꝑſonali habito ad petitū. Fuit autē impoſſibile chriſtū aliqͥd petiſſe ſeu mendi caſſe oſtiatim. vl̓ aliter de ſolo debito natu rali. ſine om̄i dignitate iuſticia ſeu debito ꝑ ſonali. Hoc enī faciēdo fictus extitiſſet et falſus cum ſibi ꝯpetiuerit dignitasⁱ ꝑſona lis ex iuſticia ⁊ debito. quam dignitatē r̄pu diare nō potuerat ẜm veritatē. Fictio autē longe erat ab eodē. Mendicitas eī defectū dicit. quia mene defectꝰ eſt. Aut igit̉ mēdi cans habꝫ dignitatē aliquā ꝑſonalē aūt ali quā iuſtā cauſam ad petendū id qd̓ petit. vt qꝛ miniſtrauit illi ſpiritualia. ſcilicꝫ p̄di catōnem. oratōnem/ vel miſſam. vel tēpo ralia ſicut obſequiū. et ſic non petit ex ſolo debito naturalis indigētie. ſed habet debi tum et obligatōem iure ꝑſonalis dignita tis. aut alicuiꝰ alterius meriti perſonalis. ⁊ ita non vere mendicat. Et ſi mendicare ſe ſe dicit. fingit hͦ eſt mentit̉. Si autē nō ha bet titulū dignitatis aut alicuiꝰ meriti ꝑſo nalis. ⁊ eſt in neceſſitate poſitus/ fatendū ē in hoc caſu ꝙ veraciter ⁊ licite mendicꝰ eſt. Si ꝟo deficit vtrūqꝫ/ vt qꝛ nō indiget/ vel ſi indiget p̄t retribuere vl̓ retribuit merituꝫ ꝑſonale. ⁊ ſic mendicat. Iſta ꝓrſus eſt ficta ⁊ hypocritalis mendicitas. Spiritꝰ auteꝫ ſanctꝰ effugiet fictū. nec hypocrita placebit Virginis Marie LEX deo. et ergo mēdicare nō ꝯueniebat chriſto Quaꝫ late pateat hec mat̓ia viderit doctor p̄dictus. viderit et vr̄a beatitudo. ¶ Sꝫ ori tur dubitatio cū maria ⁊ ioſeph fuerint de regia ſtirpe ꝓgeniti qͦ pacto voluit ip̄e Io ſeph ſeruilibꝰ oꝑbꝰ ītēdere? Fuit enī faber lignariꝰ. Sil̓r dicit Hiero. Mariā operi textrino operā dediſſe. ¶ Reſpondemꝰ mi radū nō eſſe ſi pauꝑtatis honeſte p̄dicator ⁊ amator ieſus/ voluit in honeſta pauꝑtate naſci ⁊ laborioſiſſimꝰ cū laborātibꝰ educa ri. Dans in hoc exemplū omnibꝰ etiā nobi libus ne vacēt inerti ocio qd̓ eſt fomēs fōs et origo oīm viciorū. qm̄ ml̓ta mala docu cuit ocioſitas ¶ Recogitēt inſuper nobiles et ignobiles illud pͣs. Labores manuū tu arū qͥ māducabis/ btūs es et bene tibi erit. Agerē hic de mēdicitate. niſi ꝙ ad alia feſti no. ¶ Ceterū plurima ſuppetebat hoc loco querimonia cōtra quoſdaꝫ ſuꝑbe et enerui ter ocioſos p̄ſertim eccleſiaſticos et religio ſos. ſed aduerſus eos ſatis ſit volumē illud egregiū qd̓ d̓ oꝑe mōachoꝝ ꝯpoſuit Aug. a quo poſteriꝰ multa Hugo de ſcō victoro ſumpſit/ et explicādo diſſeruit. ¶ Itaqꝫ illd̓ qd̓ de forti mulieri p̄dicat ſapīēs marie cō uenit que panē ocioſa nō comedit ſꝫ queſi uit lanā ⁊ linū ⁊ oꝑata eſt ꝯſilio manuū ſu arū. Ideo rite ſubinfert̉ myſtice de ioſeph viro ſuo ꝙ nobilis in portis vir eiꝰ. Et hec de nobilitate ioſeph ⁊ marie dicta ſufficiāt ¶ Sequit̉ de vtriuſqꝫ in vtero ſāctificatiōe Secūda cōſidetato 2 ¶ Maria (d̓ qͣ natus eſt Ieſus) ſicut fuerat in vtero ſcīficata priuſqͣꝫ naſceret̉. ita de io ſeph virginali viro ſuo pia credulitate cre di pōt qͣꝫuis nō oīno ſimiliter. ¶ Pōt forſā hec diſſil̓itudo notari in hoc ꝙ ioſeph poſt originale ꝯtractū ſcīficatus eſt in vtero ba ptiſmo flaminis ſicut ioh̓es baptiſta ⁊ ali orū plurimi. Sic enī in officio hieroſoly mitano de ioſeph cōpoſito ꝯtinet̉. ⁊ ex pre miſſo quadruplici pͥncipio ſequi videtur. Mariā v̓o ita p̄uenit gratia ſcīficans. vt qͣꝫuis lege cōi teneret̉ obnoxia pctō origīa li iuxta cauſas vniuerſales generatiōis ab adā traducte. nō ſic aūt filius eius ieſus qꝛ nō ex virili cōcubitu genitꝰ eſt. nihilomin ip̄a maria lege pͥuata ac pͥuilegiata ſic p̄uē ta eſt vt nequaqͣꝫ illd̓ generale ꝯtraheret. qͥ niā hͦ et potuit ⁊ decuit fieri vt ꝑfectiſſimuſ ſaluator filiꝰ eiꝰ ꝑfectiſſimū in ſua mr̄e mo dū ſaluatōis impēderet talit̓ eā ſanctificā do a peccato vt in illud in quod aliqn̄ caſu ra erat. ip̄o ſanctificāte et gr̄am infundente nō caderet. et ita cōtereret caput ſerpētis an tiqͥ nunqͣꝫ ab eiꝰ pede ꝯtrita. ¶ Longꝰ eſſꝫ ſermo ſi cūcta ꝓſequi vellemꝰ de hac ſctīfi catōis materia/ quā ad bn̄dicte conceptō nis ſue feſtiuitatē remittimꝰ. eliciētes religi oſum ac morale documentū pie ⁊ crebro p̄ dicandū. Cōſtat itaqꝫ deū miẜicordiā ſal uatōis ſue nō ita legibꝰ cōibꝰ traditiōis xp̄i ane; nō ita ſacr̄is ip̄is alligaſſe qͥn abſqꝫ p̄ iudicio legis eiuſdē poſſit pueros nōdum natos extra vteꝝ intus ſanctificare gͣtie ſue baptiſmo vel v̓tute ſpūſſctī ¶ Debēt igitur ml̓ieres p̄gnantes. ſil̓r et viri ſui ꝑ ſe ⁊ alioſ diligentiꝰ p̄ces fundere deo ⁊ ad ſctōs an gelos cuſtodeſ hoīm; etiā pueroꝝ in vtero Debēt ad ceteros ſctōs ſctāſqꝫ oēs ꝯfuge re qͣtinus infans nōdum natꝰ ſi forte mo riturꝰ eſt priuſqͣꝫ ad baptiſmi flumīs gr̄aꝫ ꝑuenire valeat dignet̉ ip̄m dn̄s ieſus ſum mus pontifex baptiſmo ſpūſſctī p̄ueniēdo miẜicorditer cōſecrare. Quis enī ſcit ſi for te exaudiat deꝰ. īmo qͥs nō deuotiꝰ ſperare valeat ꝙ orōnem hūiliū ⁊ in ſe ſperātiū ne quaqͣꝫ d̓ſpiciat. ¶ Proficit hec ꝯſideratō ad excitatōem deuotōis ī ꝑentibꝰ. ꝓficit ad le uiandū eoꝝ anguſtiā dū ſine baptiſmo de cedit puer/ quia nō oīs inde ſpes ſalutꝭ ab lata eſt. Sed neqꝫ abſqꝫ reuelatōe dat̉ (fate or) certitudo. ¶ Sꝫ orit̉ ī hac ꝯſideratōe ſe cūda ⁊ ī ſil̓ibꝰ dubitatō theologica ſalubrit̓ corā hͦ ſacroſcō ꝯcilio et publice ꝑtractāda Neceſſitas enī maior incūbit. vt hͦ fiat qͣꝫ antea crediderā. Dicit qͥppe nr̄a ꝯſideratō ꝙ maria fuit ī vtero ſctīficata/ īmo et ip̄e io ſeph. Conſtat aūt ꝙ hoc in ſcpͥtura ſacra q̄ eſt canō biblie neqꝫ cōtinet̉ explicite. neqꝫ ī ꝯtētis in eadē educit̉ euidenter. ¶ Eſt igit̉ queſtio ſi de neceſſitate fidei tenēda ē veri tas nr̄e ꝯſideratōis ſecūde. Et hͦ eſt inueſti gare ſub generali regula. que ꝟitas eſt cer ta fide et de ſalutis neceſſitate tenēda. q̄ de ſola ꝓbabilitate/ q̄ d̓ pietate fidei. ⁊ q̄rit im ꝑtinens? ¶ Rn̄dere ꝓpoſueramꝰ ꝑ vnicam diſtīctōeꝫ ſeptuplicē collocādo v̓itates ꝑti nētes ad religionē xp̄ianā ſub ſex gͣdibꝰ ad inuicē ordīatis. inferēdo breues ⁊ paucas ꝓpoſitōes corollarias q̄ forſitā minꝰ habēt p̄dicatōiſ locū qͣꝫ exercitiū ſcholaſticū r̄ſpi ciūt. qͣle exercitiū poſteriꝰ habere ſperātes nos hac dubitatōe r̄licta trāſibimꝰ ad r̄liqͣt Sermo de natiuitate conſideratōes terciā et quartā Tercia conſideratio ¶ Maria (de qua natus eſt ieſus) ſicut ha buit rep̄ſſionē fomitis originalis ne in vi cioſam exardeſceret cōcupiſcētiā. ſic de Io ſeph virginali ſpōſo ſuo intelligi pie p̄t/ pre ſertim dū mr̄imonialiter eidē cōiunctꝰ eſt ¶ Un̄ ſicut maria potuit ex ſentētia dicere illud Sare vxoris Thobie iunioris filie raguelis. Tu ſciſ dn̄e qꝛ nunqͣꝫ ꝯcupiui vi rū. et mūdam ſeruaui aīam meā ab om̄i cō cupiſcētia. virū aūt cū timore tuo nō cū li bidine mea cōſenſi ſuſciꝑe. ſic ip̄e ioſeph po tuit apd̓ deum gl̓iari ita enī pie teneo. Tu ſcis dn̄e quia nunqͣꝫ ꝯcupiui feminā. ⁊ mu dam ſeruaui aīam meā ab om̄i ꝯcupiſcen tia. Uxorē aūt cū timore tuo nō cū libidīe mea cōſenſi ſuſciꝑe. ¶ Teſtis et aſſertor hu ius ſentētie nobis eſt Hiero. libello de ꝑpe tua v̓gītate marie ꝯtra heluidiū ⁊c̄. Simi liter Hugo de ſctō victore in tractatu d̓ cō iugio beate marie ⁊ alij ſctōꝝ pl̓imi. Hie ronymꝰ enī ioſeph ꝑmanſiſſe virginē n̄ du bitat aſtruere. ¶ Ioſeph igit̉ pͥuſqͣꝫ iungere tur cū v̓gine maria; corruptꝰ vl̓ vxorat̉ꝰ nō fuerat. Et hoc maxime ꝯcludimꝰ ex eo qꝛ ſi mr̄i ſue dn̄s iā ꝓuecte neminē dare cuſto dē voluit niſi virginē .ſ. lohānē euāgeliſtā. qͣnto magis exiſtimandū eſt ꝙ hͦ fieri volu it in adoleſcētiori etate? Sil̓r filiꝰ ieſus ſic̄ nō voluit naſci; ita nec nutriri niſi in puri tate virginali. ¶ Porro ioſeph ſi ab vxore poſt īmediatū tꝑs nuptiaꝝ ꝯtinuit ſemet ip̄m ſicut euāgeliſte teſtimoniū habet ꝙ n̄ cognoſcebat eā donec peꝑit filiū ſuū pͥmo genitū. ⁊ hͦ ꝓpter reuerentiā tāti ſacramen ti tātiqꝫ myſterij. ¶ Hic aꝑtiſſime dat̉ intel ligi ꝙ nec poſt partū cognouit eā/ qm̄ vrgē tior erat rō tunc qͣꝫ pͥus vt ab eiꝰ cognitiōe ſe tꝑaret. Et hͦ nobis nō vt dubiū ſꝫ vt cer ta fide tenēdū nunc iniūgit̉. ſic ꝙ maria ꝑ ꝑtū īuiolata ꝑmāſit ¶ Addamꝰ ꝙ ioſeph cū eſſet vir iuſtꝰ cū p̄terea fomitē original̓ pec cati vel rep̄ſſum vl̓ extinctū haberet (ita eī decebat fieri ne marie ſpecioſitas vl̓ famili aritas ſibi cederet in ſcādalū vl̓ ruinā) ipſe ex cōuictu et cohabitatōe familiari marie n̄ mouebat̉ ad libidinē ſed ad caſtitatē taꝫ ex rep̄ſſiōe hmōi fomitis in ſeip̄o/ qͣꝫ ex marie virtute et merito/ qͣꝫ ex diſciplinato ꝯuerſa tōis modo. ¶ Hic figuraliter pōt illd̓ de ſu namite q̄ erat puella pulcra nimis ⁊ dormi ebat in ſinu dauid/ qͥ tamē nō cognouit eā. nec ī eiꝰ cōcupiſcētia quōlibet exarſit. Sic enī certiſſimū ē de maria ꝯiuge ſua ꝙ ex cō uictu ſeu aſſociatiōe viri nulla eā carnis ti tillatio. nullꝰ pruritꝰ. nulla illecebra p̄ueni ens rōeꝫ vl̓ inobediēs ſibi vexabat eā. Aliꝰ oquin peccaſſet ſaltē venialit̓/ quod Augꝰ negat. Negant et doctores/ qꝛ gr̄e plenitu dinē habuit ad vincēdū ex omī ꝑte pecca tū. plꝰ qͣꝫ adam ex originali iuſticia. ¶ Tra dit dn̄s bonauētura hͦ ſe habuiſſe a iudeoꝝ fideli narratōe ꝙ nullꝰ ex aſpectu gl̓ioſe v̓ ginis qͣꝫuis eſſet pulcra nimis vrebat̉ aut inflāmabat̉ ad fedā carnis ꝯcupiſcētiā/ ſꝫ eam potiꝰ extinguebat ille diuinꝰ aſpectus quaſi frigidꝰ qͥdam ex ocul̓ ros virgineus ſpiraret vl̓ efflueret a mente ſua caſtiſſima Sic ex aduerſo de peccatrice ac petulanti ml̓iere verū eſt illud oratij. Et vultuſ nimi um lubricꝰ aſpici. Sic de talibꝰ notauit ia cobus. Oculos inqͥt hn̄tes plenos adulte rij ⁊ inſatiabil̓ delicti. vnde ꝯſurgit faſcina tio q̄dam illecebroſa in aſpiciētes. ¶ Me mini me latiꝰ alias cū de cōceptiōe virgīs ſermo fieret materiā hanc ꝑ ſil̓itudīes ⁊ ra tōnes ꝑtractaſſe vt de ſamma herba cuiuſ et aliorū quorundā p̄cioſoꝝ lapides/ mo uet aſpectus ad caſtitatē. ¶ Elicio ꝓtinꝰ ad cōfirmandā marie ꝑpetua virginitatē cuꝫ ioſeph. Non oportet credere ip̄m ioſeph iu ſtū virū marie ſenio fractū/ debilitatuꝫ aut frigidū fuiſſe dū nupſit marie adoleſcētule ad ſaluandū caſtiſſimū atqꝫ pudiciſſimuꝫ cū ea ꝯuictū. Potuit vtiqꝫ plꝰ oꝑari ſpūſſā ctus in ꝯẜuando caſtitatē ip̄iꝰ ioſeph ꝑ re p̄ſſionē vl̓ extinctōem fomitis original̓ in ip̄o. qͣꝫ ſenectus vl̓ ſeniū oꝑet̉. ¶ Etenī quiſ neſciat qͦſdam ſenes ſeptuagenarios aut oc togenarios ſpurciſſimis et fediſſimis libi dinibus exarſiſſe euntes poſt deſideria ſua et in adinuentōibus ſuis turpiſſimis/ qua les etiam vel cogitare/ vel dicere pudor et fetor eſt cōputreſcētes. Senſit virginitatꝭ gr̄am qui dixit. Scio enī ꝙ cōtinens eſſe nō poſſum niſi dederit deus. ¶ Sic autem exiſtimo ioſeph fuiſſe iuuenē. ſicut iuuentu tis termīos ponit Iſidorꝰ/ quos extēdit a xxviij. annis. vbi terminat adoleſcentiā vt qꝫ ad annū quinquageſimuꝫ quo tꝑe etas tūc ſenectutis īchoat. ¶ Fuit igitur ioſeph dum primo deſpōſatus eſt ſub quinquage ſimo anno conſtitutus. Nec vrget in oppo ſitum libellus de infantia ſaluatoris. quia Virginis Marie LIX iure damnatꝰ ē. Mouet autē ad hoc pie te nendū multiplex rō. ¶ Prīo ꝓpter myſteri um ꝓpheticū qͦ dicit̉ ī Eſaia. Letabit̉ ſpō ſus ſuꝑ ſpōſam/ ⁊ habitabit iuuenis cū vir gine/ vbi gloſa interlinearis ⁊ ordīaria dic̄ ioſeph cū maria. Mouet hiſtorie ꝯſidera tio/ qꝛ Cleophas ſcd̓us maritꝰ anne. ex cu ius filia ſorore marie ꝟgīs geniti ſunt qͣttu or fratres iacobꝰ ioſeph ſymon et iudaſ / ha buit frēm ip̄m ioſeph virum marie filiaſtre ſue. Non igit̉ videt̉ ꝓbabile ꝙ in etate tātū diſtaret ioſeph et cleophas fratres ¶ Mo uet tercio finis et ratio deſpōſatōnis marie cū ioſeph. Que rō duplex pͥncipalit̓ aſſigͣt̉ ¶ Una ꝓpter mīſteriū et obſeqͥum p̄ſtāduꝫ ip̄i marie ⁊ puero ieſu euntibꝰ in egyptū il lic manentibꝰ/ ⁊ inde remeātibꝰ. et ꝯſeq̄nter vſqꝫ ad ꝑfectā etatē. Cōſtat aūt ꝙ ad talia nō fuiſſꝫ idoneꝰ hō ſenio ꝯfractus ⁊ impo tēs/ qͣlis eget ampliꝰ vt ei mīſtret̉ qͣꝫ mini ſtret. Qualis p̄terea oneroſior marie qͣꝫ ob ſeq̄ntior extitiſſet. Altera rō fuit ad ꝯẜuā dā marie famā apud ꝑfidos iudeos/ ⁊ ad ī carnatōis myſteriū celādū demonibꝰ. q̄ rō ceſſaſſet ꝓrſus ſi ioſeph ſenex frigidꝰ et qua ſi maleficiatꝰ palā apparuiſſꝫ. Talis enī qͦ pacto credi potuiſſꝫ alicuiꝰ pater infantis⁊ ¶ Quereret igit̉ aliqͥs cur ſenex d̓pingitur? Rn̄ſio/ depingit̉ alicubi ſenex ꝓpter mentꝭ ⁊ caſtitatꝭ virtutē. ſic̄ dicit ſapiēs ꝙ etas ſe nectutis vita īmaculata. Quo cōtra dic̄ ꝓ pheticꝰ ſermo ꝙ maledictꝰ puer centū an norū. ¶ Uel ideo pingebat̉ ſenex ab initio naſcētis eccl̓ie dū marie ꝑpetua v̓gītas nō dū vt mō radices fixerat in cordibꝰ fideliū ne ſuſpicarent̉ carnale aliqͥd d̓ ioſeph et ma ria. Hinc fortaſſis omiſſa ē ſolēnizatio ce lebris de tā venerādo letoqꝫ ꝯiugio. ¶ De pictū tn̄ inuenimꝰ ioſeph velut in etate iu uenili qͣlem p̄diximus ſicut ī hac alemania crebro notaui. ¶ Uel dic illd̓ Oratij Picto ribꝰ atqꝫ poetis Qd̓libet audendi ſemper fuit equa ptās. Suggerebat hͦ loco religi oſa ſtudioſitaſ pl̓ima ꝯqͥrere d̓ caſtiſſima ⁊ ſanctiſſima ꝯuerſatiōe ioſeph cū maria de ꝯfabulatōnibus ſuis diuiniſſimis; in loco ꝑegrinatōis ſue ſuꝑ myſterijs nr̄e redēpti onis/ ſuꝑ canticis ip̄iꝰ marie zacharie et ſy meonis. Suꝑ his p̄terea oībꝰ q̄ dicebant̉ de puero ieſu. et q̄ videbant̉ in eo et q̄ reue labant̉ ab angelo. īmo ⁊ que felici exꝑimen to tu maria didiceras. ¶ Und̓ ſicut decuit mariā vt ſumma puritate niteret. ſic decuit vt haberet ſuo mō parē ſponſū puriſſimū qͥ cum ꝑpetua virgine virgo pͥus ac poſte riꝰ ꝑmaneret. Uterqꝫ regali ꝓgenie renitēs ⁊ illuſtris. Uterqꝫ ſanctificatiōem in vtero recipiēs cū maria plena gr̄a fomitē repͥmē te manſit ioſeph repletꝰ gr̄a; peccatū ſaltem mortale qd̓libet ſuꝑante. ¶ Uouit maria v̓ ginitatē vouit et ip̄e ioſeph ẜm doctores. cui voto nō repugnauit vera matrimonia lis cōiunctio neqꝫ corpoꝝ mutua trāſlatio In qͦ mr̄imonio ꝓles fuit fides atqꝫ ſacra mentū. ¶ Nouit maria myſteriū incarnatō nis a ſecul̓ abſcōditū āgelo nūciāte. nouit ⁊ ioſephammonitꝰ ſuꝑ hec ī ſomnis vt exi ſtimo pie priꝰ edoctꝰ familiariter a maria; Ecut beatā Ceciliā legimꝰ valeriano ſpon ſo ſuo dixiſſe. Eſt mihi myſteriū quod re uelem amantiſſime iuuenis ſi tota illd̓ fide cuſtodias ⁊c̄. Quidni fuerit audentior di uino ꝯfidens auxilio maria erga ſponſum. ſuū ioſeph pudiciſſimū cū eſſet iuſtꝰ/ qͣꝫ ce cilia erga valerianū; quē vrgebat impetus nuptiaꝝ. ¶ Turbata eſt maria in angelica ſalutatōe; ſed nō conturbata vl̓ incredula. Turbatus eſt ip̄e ioſeph ad ſtupendū tan te nouitatis miraculū/ ita vt nollet mariaꝫ traducere nō tamē cōturbatus vl̓ culpabi liter incredulus/ ſed ſtupor quidā app̄hen derat eū/ ſicut de petro legimꝰ dū ait ad Ie ſum. Exi a me dn̄e; quia peccator ſum. Io ſeph ſimilit̓ cōiungi cōiugio tā excellētiſſi me virginis marie indignum ſe iudicabat. Propterea nō ex credulitate ſuſpitioſa; ſed ex ꝓfundiſſima humilitate videt̉ mariam traducere noluiſſe/ ſed quaſi dixiſſe. Exi a me domina; quia peccator ſum. Hinc an gelꝰ ad eum. Ioſeph fili dauid noli timere acciꝑe mariā coniugē tuam. nō dixit/ noli incredulus eſſe. ¶ Uiſitauit maria zachari am ⁊ elizabeth/ nō dubiū quin de licentia ⁊ cōſenſu viri ſui ioſeph iam de ſacramēto in carnatōnis inſtructi. Uiſitauit ⁊ Ioſeph vel illo tūc/ vl̓ in ſolēnitate paſcali que pro xima erat/ ⁊ ad quā ire iubebat lex in hieru ſalem. ¶ Decātauit canticū maria/ cecinit et ip̄e zacharias. Non dubiū quin ꝑticeps ⁊ cōſcius canticorū iſtorū ioſeph extiterit. ¶ Cōgratulata ē maria cū ceterꝭ ꝑentibꝰ et ꝯgnatis ip̄i elizabeth puerꝑe/ dū ioh̓eꝫ eni xa ē. a qͣ congͣtulatōe ioſeph alienꝰ fuiſſe n̄ putādus eſt. Recogitabat maria ſignū da tum ip̄i achaꝫ de virgine paritura in ſe cō pletuꝫ fuiſſe. Gloriabat̉ et hoc ipſe ioſeph Sermo de natiuitate magnificās deū in corde ſuo/ et aſſidue gͣti as agens. ¶ Obediuit ioſeph edicto qd̓ fec̄ ceſar auguſtꝰ/ obediuit et maria. Scriptū eſt eī ꝙ Ioſeph iuit ī bethleem cum maria vxore ſua p̄gnāte. Sciebat enī obediēduꝫ eſſe ptātibꝰ ſublimioribꝰ. qm̄ ſic ē voluntaſ dei. ¶ Maria filiū ſuū pͥmogenitū mox vt natus eſt adorauit cū gaudio ⁊ exultatōne Ioſeph ab hoc adoratōis gaudio ⁊ exulta tōe nequaqͣꝫ alienꝰ fuiſſe credēdꝰ eſt. ¶ Ma ria ꝯẜuabat oīa q̄ dicebant̉ de puero ieſu ꝑ paſtores/ ꝑ tres reges/ ꝑ ſymeonē/ ꝑ anna ꝑ ceteros ꝯferens ea in corde ſuo et admi rās. nō ex ignorātia ſꝫ ex īſolita myſterij re uerētia Ioſeph ſil̓r. Naꝫ ſcpͥtū ē ꝙ erāt pa ter ieſu et mater admirātes ſuꝑ his q̄ diceˢ bant̉ de puero. ¶ Obediuit ioſeph angelo iubēti in ſomnis vt acciꝑet matrē cū pue ro vt fugeret in egyptū. Obediuit et maria noua illa puerꝑa et delicata iuuēcula nocte ꝯſurgens. In qͣ ꝑegrinatōe laborioſiſſima dicere poterāt vterqꝫ ad dn̄m. Cantabiles mihi erāt iuſtificatōes tue in loco ꝑegrina tiōis mee. Unde qͥdā metrice ſcribit velut ex ꝑſona ꝑegrinātiū ⁊ pſallentiū d̓ lege dn̄i Eſto ꝑegrinis nobis cantabilis alma Lex dn̄i releuans tedia dura vie Nam fugiūt triſtes citiꝰ ꝑ inania cure Carmina diuinꝰ dum modulat̉ amor Ergo celigena miſeris mens īcola terrꝭ Sis pſaltes liricis iugiter apta modis Sic nō te totā lacrimaꝝ valle moleſta Sed celo poteris/ dicere te poſitam y ¶ Et o bone ieſu o ſalutifer chriſte qͥs ſuffi ciēter exiſtimare poſſit egreſſum ꝓgreſſuꝫ ⁊ ingreſſum ꝑegrinatiōis illiꝰ ſeptēnal̓/ qͣn fuerit hinc labor dolor et timor/ qͣntꝰ īde di uinoꝝ ſapor ⁊ dulcor. Et vnde? Nimiꝝ ex diuina ꝯſolatōe q̄ facit etiā cū tēptatōne ꝓ uentū. Ex mutua rurſus collatōe ⁊ allocu tōe ioſeph cū maria/ et amboꝝ cū puero ie ſu. Ex recogitatiōe tandē diuī ꝯſilij ſuꝑ re demptōe generis hūani/ ſicut Augꝰ ꝯfitet̉ ꝙ nō ſatiabat̉ dulcedine mirabili. ſuꝑ alti tudine ꝯſilij diuini in redemptōne generis hūani. Quis det int̓fuiſſe collocutōibꝰ hu iuſmodi? Quis ꝑegrinantibꝰ hiſ cōceſſerit aſtitiſſe? Quis iconomiā illā honeſta pau ꝑtate gͣtiſſimā viri ⁊ vxoris cū filio/ vbi ꝓ famulo dabat̉ aſinuſ ẜm origenē ꝯſiderare poterit? ¶ Unde ſi vetꝰ illa mr̄ elizabeth ex clamauit ꝓphetice ad vnicā marie ſalutati onē/ ſi exultauit p̄ gaudio iohānes infans ī vtero ſuo. qͥd ex cōtinua cohabitatōe ⁊ al locutōe cū maria ⁊ puero ieſu/ iuſtꝰ ioſeph acceperit diuie cōſolatōis ⁊ illuminatōnis dici neqͥt? ¶ Quis det hymnū de cāticꝭ ſyō ex maria ſuauiter audiuiſſe in terra aliena? Quis det eā baiulātē in vlnis/ ſpecioſum forma p̄ filijs hoīm/ que blādiebat̉ arridē ti. q̄ ꝯdolebat vagienti. q̄ freq̄nter tibi viro ſponſo ſuo ioſeph baiulādū/ fouēdū/ oſcu landūqꝫ tradebat/ vidiſſe? ¶ Legimꝰ p̄terea pueꝝ ieſum dū duodecim annoꝝ factꝰ eſſꝫ ſubditū fuiſſe ioſeph et marie. q̄ ſubiectio ſicut ineſtimabilē notat hūilitatē in ieſu. ita dignitatē incōꝑabilē ſignat in ioſeph ⁊ ma ria. ¶ Porro legimꝰ in trāſitū marie ipſum aſtitiſſe. Hoc enī Hiero. argumētat̉. Sic ⁊ in obitu felici ioſeph recte credendū ē ma riā ſponſam ⁊ filiū ieſum corꝑalit̓ affuiſſe. Ante enī chriſti paſſionē defunctꝰ ē. Alio qͥn enī cuſtodia mr̄is alteri ꝯmiſſa n̄ fuiſſꝫ. ¶ Hinc metricus quidā ¶ Uenerat illa dies qͣ vitā morte ꝑaret Perpetuā tibi iuſte ioſeph dd̓ īclita ꝓles Chriſtꝰ adeſt cū mr̄e pia quibꝰ officioſe Seruieras. vultu placito ſolant̉ euntē Ora licꝫ lacrimis/ oppleuerit intꝰ abortꝭ Naturalis amor/ etenī ſic credere fas eſt Ꝙ pr̄em ieſus/ et ſponſū fleuit morientem Uirgo bēigna ſuū/ fidei cuſtodis amator Procūbit lecto/ ꝯplexans mēbra pudicis Oſcula dat labijs/ mi vir ꝯclamat obiſ ne Deſeris et viduā paſſurā dira relinqͥs Uelle tn̄ fiat dn̄i/ dilecte vale mi. Ecce ieſus tuus/ in placita te ſede locabit Protinus ip̄e ioſeph p̄cioſa morte qͥeuit ¶ Legimꝰ chriſto moriēte multa corꝑa ſan ctoꝝ ſurrexiſſe ⁊ veniſſe in ſctām ciuitatem hieruſalē et apparuiſſe multis. ¶ Hīc forte dicit apl̓us. Acceperūt ml̓ieres de reſurre ctōe mortuos ſuos. Recogitetoro piꝰ ani mus ſi iuſtꝰ ioſeph vnꝰ eſt ex illis putāduſ fuiſſe. qͥ marie apparuerit chariſſime ſpon ſe. qͥ eā cōſolatꝰ ſit/ qͥ tandē chriſto in celum aſcēdente ſimul ⁊ aſcēdit gl̓ificatꝰ. Nō du biū ī aīa/ ſꝫ an̄ ⁊ ī corꝑe; neſcio/ deꝰ ſcit. ⁊ col locatꝰ eſt a dextris ip̄iꝰ ieſu. hͦ eſt in potiori bus bonis ſuis. ¶ Concludit̉ ad extremuꝫ Z ꝓ p̄miſſis et alijs ienarrabilibꝰ iuſti ioſeph p̄conijs/ qͣꝫ recte/ qͣꝫ religioſe faciūt et fecer̄t qͥ celebritatē de virginali cōiugio marie et LIX virginis marie ioſeph qui feſtiuitatē ſolēnē de beato trāſi tu eiuſdē ioſeph ꝑagere ſenſerūt tam verbiſ qͣꝫ ſcriptis ſuis/ q̄ ſcripta quoniā vl̓ haben tur vl̓ faciliter haberi pn̄t/ ea breuitatis a mor linqͥt. Et ad vltimā ſe trāſfert cōſidera tionem. que poſt v̓bū de nobilitate ioſeph ⁊ marie in pͥma ꝯſideratiōe Dehinc de ip̄o rū ſctīficatiōe in altera Rurſus de fomitis rep̄ſſiōe in tercia/ loquit̉ de multiplici nati uitate ieſu. ⁊ de habitudīe quam habet ad mariā atqꝫ ioſeph hmōi natiuitas ¶ Felix illa dies/ toto celeberrima mūdo Sacra docens leta/ qͣ ſcādit ad ethera ꝟgo Mater/ ⁊ angelicos ciues ſuꝑeuolat om̄s huc tibi ꝟ̓go ioſeph ih̓ſ ⁊ tua ſpōſa ꝓpīquū Credere fas ſtatuūt ſoliū tl̓es ob honores Concinimꝰ/ facite nobis hec gl̓ia det̉ Quarta cōſideratio De Maria natꝰ eſt ieſus qͥ vocat̉ chriſtus nedū corꝑaliter ſed ſpūaliter qͥdem. Et de virginali ſponſo ſuo Ioſeph ſuo mō dici p̄t. Non eqͥdem dici pōt ꝙ de ioſeph nat̉ ſit ieſus. modo qͦ blaſphemat iudeꝰ infelix qͥ dicit xp̄m ex ioſeph ſemīe eſſe natuꝫ/ pro cul hͦ a pietate fideliū. ¶ Sed attēdo tripli cem natiuitatē ieſu chriſti/ attēdat ⁊ vr̄a be atitudo. ſcꝫ eternalē/ corꝑalem/ ſpūaleꝫ vel mentalē. Naſcit̉ enī eternaliter ex pr̄e. quē admodū naſcit̉ ſplēdor ex luce coeuꝰ luci. Hinc eſt illud eccl̓ie canticū. O oriēs ſplē dor lucis eterne. Et in ꝑſona ſapiētie incre ate dicit Eccl̓iaſticus. Ego ex ore altiſſimi ꝓdij pͥmogenita ante oēꝫ creaturā. Et Eſa ias. Generatōeꝫ eiꝰ qͥs enarrabit? Et ī pͣs. Ex vtero ante lucifeꝝ genui te. In hac eter nali natiuitate xp̄i ieſu; neqꝫ maria neqꝫ io ſeph cōmūicat. ¶ Altera natiuitas xp̄i ieſu fuit corꝑaliter in mūdo ex virgine. De qua angelꝰ ad mariā. Spūſſctūs ſuꝑueniet in te ⁊ virtꝰ altiſſimi obūbrabit tibi. Ideoqꝫ ⁊ quod naſcet̉ ex te ſanctū; vocabit̉ filiꝰ dei Et hoc factū eſt qn̄ cōpleti ſunt dies Ma rie vt pareret/ ⁊ peperit filiū ſuū pͥmogeni tū. Et in hac qͥdem natiuitate ſola Maria materiā mīſtrauit. Atuero qꝛ corpꝰ marie fuit ip̄ius ioſeph iure mr̄imoniali qͦ fit mu tua trāſlatio corpoꝝ viri ad mulierē ⁊ econ tra. Uideamꝰ ſi cū intelligētie ſobrietate di cere fas nob̓ ſit ꝙ ex corꝑe ⁊ carne Ioſeph natus eſt chriſtꝰ ieſus. Et hͦ dici forſitā poſ ſet niſi piarū auriū timeret̉ offenſio. ¶ Anī aduertamus tn̄ ex lege veteri/ ꝙ ſi frater de ceſſiſſet ſine ꝓle/ frater ſuꝑſtes ducebat vxo rē defuncti vt ſuſcitaret ſemen eiꝰ. Ac natꝰ inde puer dicebat̉ filiꝰ nō qͥdem naturalis ſed legal̓ illiꝰ qͥ iā obierat fratris. Sic eniꝫ ꝯcordat̉ euangelica ſeries genealogie chri ſti dū ioſeph legit̉ habuiſſe duos preſ. vnū quē mattheꝰ noīat Iacob. alterū quem ap pellat Lucas hely/ qͥ legalis fuit pater. Ia cob vero natural̓. Quorſum iſta? Nimirū ꝓ intelligētia lr̄e ne pateat irriſiōi vel ſcāda lo neſcientiū morē ſcripture. quaſi Ioſeph habuerit duos pr̄es naturales. Uel ꝙ euā geliſte mētiti ſunt/ prout opponit Iulianꝰ ¶ Proinde qͣtinus daret̉ intellectꝰ quō Io ph dictus eſt pater ieſu chriſti/ nedū a iu deis hͦ putantibꝰ et carnalit̓ ſentiētibꝰ ſed ab ip̄a etiā virgine maria. Fili inquit quid feciſti nobis ſic. Ecce pr̄ tuꝰ et ego dolētes querebamꝰ te. ¶ Fuit itaqꝫ ioſeph pr̄ ieſu reputatōe. Fuit pater curatōe. qꝛ nutriciꝰ. Fuit tercio pater generatōe. nō qͥdem ſua; ſꝫ marie vxoris ſue/ cooꝑante ſpūſctō. ⁊ qd̓ āmodo vices ioſeph gerēte/ nō virili ſemi ne ſed myſtico ſpiramīe. Propterea pr̄ qui dem ioſeph nō natural̓ ſed legal̓ pueri ieſu dici p̄t. cui ſpūſſctūs ſuſcitauit ſemē carna le. Ualentiꝰ. Natus eſt igit̉ ieſus in t̓ra ſeu fundo ip̄iꝰ ioſeph. de qua terra clamat Eſa ias. Rorate celi deſuꝑ et nubes pluāt iuſtū aperiat̉ terra et germinet ſaluatorē. Et ī pͣſ. Ueritas de terra orta ē. Quidni ꝯpetat igi tur ip̄i ioſeph ius aliqd̓ legale vltra ceteroſ homīes in bn̄dicta pueri ieſu formatōe. qͦ niā natus eſt in ea ⁊ ex ea carne cuiꝰ domi niū iure mr̄imoniali vere trāſlatū erat ī ip ſum ioſeph. Un̄ nō cōfundebat̉ maria vo care ioſeph dn̄m ſuū / quēadmodū de ſara ad abraam ſcribit apl̓us petrꝰ. Un̄ ⁊ p̄po nit eū ſibi vbi pͥus. Ecce pater tuꝰ et ego q̄rebamus te. Nimirū. Quia maior in ma ria qͣꝫ ſara humilitas. et Ioſeph dignitas abrahe dignitatē ſuꝑabat. Fuit aūt hec ꝓ creatio pueri ieſu in te maria ꝑ ſpiritū ſctm̄ de cōſenſu v̓o vel interp̄tatiuo viri mi Io ſeph. Uolebat enī ꝙ fieret volūtas dn̄i per oīa cū eſſet iuſtꝰ. ¶ Hec autē dicimꝰ ad ex 7 cludendū partus adulterinos vxorū. in qͥ c bus mariti vel nō cōſentiūt/ vel ꝯſentire ra tionabiliter neq̄unt. Nullū idcirco ius pa ternitatꝭ in talibꝰ filijs (licꝫ in fundo ſuo ge nitis) vendicare poſſunt. ¶ Libet hic excla gg Sermo de natiuitate mare. O mirāda ꝓrſus ioſeph ſublimitas tua. O dignitas incomꝑabilis. vt mr̄ dei regina celi. dn̄a mūdi appellare te dn̄m nō indignū putauerit. Neſcio ſane pr̄eſ ortho doxi qͥd hic ampliꝰ habeat/ mirabil̓ vl̓ hu militas in maria. vel in ioſeph ſublimitas qͣꝫuis incomꝑabiliter exuꝑet vtrūqꝫ puer ieſus bn̄dictꝰ in ſecl̓a. de quo ſcriptū ⁊ iam dictū eſt ꝙ erat ſubditꝰ eiſ. Subditꝰ fabro is qͥ fabricauit aurorā et ſolē. Subditꝰ fe mine textrine cui flectit̉ omnē genu celeſtiū terreſtriū et infernoꝝ. ¶ Cuperē mihi v̓ba ſuꝑpeterēt ad explicādū tā altū ⁊ abſcōdi tū a ſecul̓ myſteriū. tam admirādā venerā damqꝫ trinitatē ieſu ioſeph ⁊ marie. Uellē mihi qͥdem adiacet ſed poſſe nō inuenio ac in ip̄o conatu deficio. Un̄ cū gͣtia ſimiliter ⁊ gl̓ia naturā nō tollat ſꝫ extollat et ꝑficiat; recogitemꝰ pia deuotōe ꝙ ſi vincl̓o qͦdam naturali / obligatio ꝯſurgit filij ad mr̄em et matris ad ſpōſum ſuuꝫ. ⁊ vtriuſqꝫ .ſ. filij et matris ad fideliſſimū vigilātiſſimū ⁊ ſedu lū cuſtodē ⁊ nutritium ioſeph; qͥ fuit caput marie; habēs inde auctoritatē aliquā/ prin cipatū dn̄atōeꝫ/ vl̓ imperiū in mariā/ ſicut ⁊ maria ſuo mō in filiū ſuū ieſū iure nat̉al̓ mr̄nitatꝭ. quātꝰ exiſtimādꝰ eſt iuſtꝰ ip̄e Io ſeph nūc in gl̓ia et in cel̓ qͥ talis ⁊ tantus ī uentus eſt h̓ in miſeria ⁊ in terris? ¶ Profe cto ſi nō mentiebat̉ ieſus qͥ ait. Ubi ſū ego illic ⁊ miniſter meꝰ erit. Ille ꝓximior videt̉ collocādus in cel̓ qui in miſterio fuit vici nior obſeq̄ntior atqꝫ fidelior poſt mariā in uentꝰ in terrꝭ. ¶ Sed hec hactenꝰ de ip̄a na tiuitate corꝑali ieſu xp̄i cuiꝰ ꝑticeps quem admoduꝫ Ioſeph extiterit ſupͣ viros cete ros/ ⁊ de ſublimitate ſua aliqͣliter aꝑtū ē ho nore ſanctoꝝ ſanctarūqꝫ oīm īter qͦs nō ē ꝯtentio quis eoꝝ videat̉ maior eſſe ac intel A ligētie ſobrietate ſemꝑ ſaluis. ¶ Nūc de ter cia natiuitate que ſpūalis eſt ⁊ omni deuo te viuēti ꝯmūicabilis ſermo loquat̉. d̓ qua chriſtꝰ apd̓ Ioh̓em ait. Oportꝫ vos naſci denuo. Et iteꝝ. qd̓ natū eſt ex carne caro ē. ⁊ qd̓ natū eſt ex ſpū ſpiritꝰ eſt. In hac autē natipitate viciſſitudo mirabil̓ eſt. qꝛ dū na ſcit̉ ieſus in aīa deuota ꝑ fidē ⁊ gr̄am fit ip ſa verbigena. hͦ eſt verbū generaſ ⁊ mr̄ dei. que tn̄ anīa nedum ꝑ naturā ſed ꝑ gͣtuitam adoptōem eſt filia. vt veꝝ ſit de qͣlibet tali aīa ꝙ ip̄a eſt virgo mr̄ et filia. Itaqꝫ ꝙ ma ter ſit teſtis eſt om̄ī exceptōe maior qui ait. Qui fecerit volūtatē pr̄is mei qͥ in celis eſt ip̄e meus frater ſoror ⁊ mater eſt. Porro de filiatōe qͥd iohānes. quid paulꝰ dixerīt ſci mus. Dedit eis ptātē filios dei fieri inquit ioh̓es. Et quō? ſubdit ꝙ ꝑ fidē. qꝛ his qui credūt in noīe eiꝰ. Eodē enī teſte. Oīs qui credit qm̄ ieſus eſt chriſtꝰ ex deo natus eſt. Sequit̉ aliud qd̓ ꝑtinet ad anime v̓bige ne; dei mr̄is et filie virginitatē. Qui nō ex ſanguinibꝰ (ait) neqꝫ ex voluntate carnis. ne qꝫ ex volūtate viri. ſed ex deo nati ſūt. Ne ſcio dicere qd̓ ſentio neſcio ſi ſatiſ aſſequor verbis/ ſuppleat imꝑfectū meū ſapientiſſi ma beatitudo vr̄a. ¶ Itaqꝫ cōſiderat̉ ī aīa rōnali indiuiſibili qͥdem ſubſtātialit̓ porti uncula q̄dā virginalis/ que nec obnoxia p̄t eſſe violatōi. Hec appellat̉ quādoqꝫ a do ctoribꝰ ſynderiſis. qn̄qꝫ apex mentis. qn̄qꝫ ſcintilla ratōis. qn̄qꝫ naturalis inſtinctꝰ in bonū. Hanc aūt ſynderiſim nec ip̄i viola toresⁱ ⁊ ꝯſtupratores aīaꝝ demōes corrū pere pn̄t; etiā ī īferno qͥn ad bonū ſtimulet ⁊ ad malū remurmuret. Hinc naſcit̉ acer biſſimꝰ ille vermis qui nō moriet̉. Hīc ri xa diſcerpēs ⁊ diſſipās (ſupͣ qͣꝫ cogitari p̄t) aīam infelicē dū ſyndereſis impellit ad di lectōem dei/ ſed reproba volūtas toto odi orū conatu reſilit ī aduerſū. ¶ Sꝫ ad quid iſta de ſynderiſi? Certe vt oſtenderemꝰ eaꝫ ſꝑ virginē eſſe que dū carꝫ obūbrāte ⁊ fecū dante ſpūſancto manet infelicit̓ ſteril̓. duꝫ autē adeſt idē ſpūs viſitās gratificans ⁊ fe cūdans/ fit ip̄a verbigena. hͦ eſt verbū pa riēs. et hoc ſine corruptōne. qꝛ nō ex ſangui nibꝰ corporaliū fantaſmatū. neqꝫ ex volun tate carnis deſiderioꝝ carnaliū. neqꝫ ex vo lūtate viri. hoc ē ex poteſtate liberi arbitrij. ſed ex deo eſt qͥcquid hic natū eſt. Nec ta men excludit̉ ſynderiſis/ ratōiſqꝫ cōſenſus. Sed dum nūciatrix gratia afflatu ſecreto et intimo veluti clauſo ſuꝑ animā oſtio ſug gerit aduentū verbi in mentē reſpōdet ſyn deriſis humili genuflexione. Ecce ancilla dn̄i fiat mihi ẜm verbū tuum. Deinde viſi tat Elizabeth ſenē et corruptā. ꝑ quā myſti ce deſignat̉ inferior portio ratōnis/ ſe con uertens ad corꝑalia ⁊ terrena/ vnde qd̓am. modo violatur. ſed ex munere diuino iohā nem in ſe recipit. hoc eſt; gr̄am participat. Et ita gaudiū marie verbigene ī elizabeth grauidam partu tali gr̄e deriuari recte me morat̉. ¶ His itaqꝫ breuiter ⁊ ꝓ captu tan te rei tenuiter expoſitis de hac virginali na tiuitate et filiatōe dū in aīa naſcitur ieſus qͥ LX Virginis marie vocatur chriſtꝰ/ nulli dubia relinquit̉ veri tas noſtre huiꝰ principalis quarte cōſide ratōis. ꝙ ſcꝫ tam ex maria qͣꝫ ex ioſeph nat̉ eſt ieſus qͥ vocat̉ chriſtꝰ Ꝙ ſi traducere pla cuerit verba thematis ad hūc anagogicuꝫ intellectū. poterimꝰ cōueniēter aptare ꝙ ia cob genuit ioſeph virū marie. Quid enī ꝑ iacob (qui ſupplātator appellat̉) rectiꝰ acci pitur qͣꝫ lucta et ſupplātatio viciorū qd̓ fit in actiua. in qua primū cōtemplatiuū exer ceri neceſſe eſt. Oportꝫ inſuꝑ vt actiuꝰ poſt ſe gignet ex ſe meditatōem. ¶ Eſt aūt medi tatio vehemēs animi applicatō ad diuinū aliqd̓ inueſtigandū/ cognoſcēdum ⁊ degu ſtandū. q̄ meditatio recte ꝑ ioſeph expͥmit̉. quia ioſeph creſcēs interp̄tat̉. Neqꝫ enī pōt aliter aīa melius excreſcere ſpiritualibꝰ au gmētis qͣꝫ ꝑ meditationē fortem ⁊ ſalubrē. ꝑ quā aſcendit aīa de virtute in virtutē/ re iecta vel ſuꝑata fluxibilitate inaniū cogita tionū. ⁊ volūtabro deſiderioꝝ carnaliū eua cuato. Hec inſuꝑ meditatio qꝛ robuſta eſt neqꝫ fluida vel eneruis ſicut eſt ip̄a cogita tio; rectiſſime vir dicit̉. Sed cuiꝰ vir? Uir vtiqꝫ marie ꝑ quā oīs mens illumīata vel illuminatrix diuinitꝰ intelligit̉. Audi medi tatōem illuminantē. In meditatōe mea (in quit pſalmiſta) exardeſcit ignis. Ecce ſplen dor illuſtrans. Ex hac autē maria myſtica naſcit̉ ꝑ cōtemplatiōeꝫ ieſus qͥ vocat̉ chri ſtus. nō qͥdem ex cōmixtione viri ſui/ qͥ eſt meditatio. ſed ꝓut expoſitū eſt/ myſtico ſpi ramine dū ſpūſſanctꝰ obumbrat anīam ad terrena nō ꝯſpiciēda/ refrigerās ab ardore illecebraꝝ carnaliū Illuminat aūt ad diui na libero ītuitu. lōge lateqꝫ ꝯtemplāda cū deguſtatōe qͣꝫ ſuauis eſt dn̄s. ¶ Hec eſt illa beata natiuitas in qua caſtiſſimis amplexi bus tenet̉ ⁊ deoſculat̉ puer ieſus. in qͣ paſci tur ⁊ nutrit̉ lacte deuotiōis ⁊ melle cōtem platōis. in qua dulcor ⁊ ſplēdor eſt. Quīeti am ꝟ̓ſa vice r̄naſcit̉ aīa chriſto. vt ita ſe mu tuo ꝯdeceant adoleſcēs ⁊ adoleſcētula ī mē tis exceſſu. ⁊ dicat ad dilectū ſuum dilecta. Dilectus meꝰ. ſupple ꝯdecet mihi ⁊ ego il li. ¶ Hec eſt gͣtioſa vere deſiderāda natiui tas. Sic enī naſcens ſuccedit deo patri in nobilitate. qꝛ deus efficit̉ ip̄e participatiōe diuinitatis. Sic deducit Boeciꝰ. Et pro pheta ait in ꝑſona dn̄i. Ego dixi dij eſtis ⁊ filij excelſi omnes. ¶ Adeo quidē maria fu it diuina. vt ea q̄ de ſapiētia increata ſcribit Eccl̓iaſticus; eccleſia trāſferat ad mariaꝫ. vt eſt illd̓. Ab initio ⁊ ante ſecula creata ſū. ¶ Succedit. p̄terea talis deo in dilectōne. Uidete (inquit Ioh̓es) qualē charitatem dedit nobis deꝰ pater vt filij dei noīemur ⁊ ſimus. Succedit in ſtrēnuitate. qꝛ omne qd̓ natū eſt ex deo vincit mundū. Et iteꝝ. Omnis qui natꝰ eſt ex deo nō peccat. Nō ne tibi magna videt̉ ſtrēnuitas vīcere mū dū ⁊ nō peccare? Succedit demū in here ditate. quia ſi filij et heredes ⁊c̄. ¶ Quo con tra niſi qͥs renat̉ fuerit ex aqua ⁊ ſpūſācto nō poteſt intrare in regnū dei. quod ē here ditas patrꝭ noſtri. ¶ Legit̉ Ariſtotelē dixiſ ſe. Gaudeāt bene nati. gaudeāt plane/ quia nō ex ſanguībꝰ neqꝫ ex volūtate carnis. ne qꝫ ex voluntate viri/ ſꝫ ex deo nati ſunt mo do dicto. Quo cōtra maledicit Iob. male dicit ⁊ Hieremias natiuitati ſue. rep̄ſentā tes illd̓ apl̓i. Om̄es naſcimur filij ire. Hec eſt natiuitas nature corrupte/ q̄ ſecluſa gr̄a miſerabilis eſt. Iob. homo natꝰ de ml̓iere breui viuens tꝑe replet̉ multꝭ miſerijs. Et Eccl̓iaſtes laudauit magis mortuos qͣꝫ vi uentes. ⁊ feliciorē vtroqꝫ qui nōdū natꝰ eſt ¶ Qua in re ſtultiſſimū eſt ſolēnizare natiui tatē hominū quemadmodū fecit herodesᶻ diē natalis ſui celebrē in quo ioh̓es occiſuſ Myſtice gratia ꝑdita. ¶ Hinc recte tradit̉ facere gens tracie que natiuitates hominū deplorat. ꝯgaudet moriētibꝰ. ¶ Dies ꝟo na tiuitatis ſpiritual̓ dum hō regeneratꝰ eſt ꝑ gram baptiſmo vel flumīs vel flaminis/ ſub intentōe celebrari p̄t. nedū ſine culpabi li rep̄henſionē ſed cū laudabili grarū acti one apud deū qui talit̓ dedit naſci denuo. Propterea poſt celebritatē natiuitatis bea ti Iohānis baptiſte ſacratiſſimā ⁊ iocūdā quia ſine peccato natꝰ eſt ꝑ ſanctificatōeꝫ inſtituit eccleſia natiuitatē beate ⁊ glorioſe ſemꝑqꝫ virgīs marie celebriter fieri admo nita prius mira cl̓o. Addidit cōſeq̄nt̓ octa uas propter adipiſcēdā (ſicut hyſtorie tra dunt) eccleſie pacē. Hinc in oratōne natiui tatis eiuſdē dicit̉. Famulis tuis dn̄e celeſtꝭ gratie munus īpartire. vt quibꝰ beate cirgi nis partꝰ extitit ſalutis exordiū. natiuitatiſ eiꝰ votiua ſolēnitas pacis tribuat incremē tū. ¶ Si ꝟ̓o ꝓpt̓ finē cōſimilē cōgruat hu ic ſacroſācte ſynodo laudis aliqͥd vl̓ hono ris inſtituere ꝓ virginali ſponſo marie Io ſeph/ cuiꝰ honor redūdat in ip̄am ⁊ in euꝫ qͥ de ea natꝰ eſt ieſum chriſtū/ viderit vr̄e he atitudinis ſapiētiſſima d̓uotio. Nō ꝙ mul gg 2 Proſa in circūciſione dn̄i tiplicationē feſtiuitatū apud vulgꝰ qd̓ de labore manuū viuere habꝫ ſuadeamꝰ/ eſſꝫ vtinā apud tales hmōi numerꝰ feſtiuitatuꝫ minor/ ſicut in reformatōe hic in cōcilio no tatum eſt. ſed apud eccl̓iaſticos ⁊ de eccl̓ia ſticis talia loqͥmur dū de celebritate virgi nalis cōiugij Ioſeph cū maria/ vel de ip̄i felici trāſitu fieri ſolēnitatē exoptamus Ad qͥd iſta? Quatenꝰ ita marie meritis ⁊ inter ceſſiōe tanti tamqꝫ potentis ⁊ imꝑioſi qd̓ā modo patroni apud ſpōſam ſuā de qͣ natuſ ē ieſus qui vocat̉ chriſtꝰ/ reddatur ecclefia vnico viro vero ⁊ certo ſūmo pōtifici ſpon ſo ſuo vice chriſti. Noſqꝫ deniqꝫ ſinguli d̓o renaſcamur felici natiuitate hic ꝑ gr̄am ⁊ ī futuro ꝑ gl̓iam que eſt natale ſanctoꝝ. In tercedente te et ſi fas eſt dicere/ quodā iure tuo iubente glioſiſſime ioſeph vir marie. d̓ qua natus eſt ieſus qͥ vocat̉ chriſtꝰ Uerſus ad predicta Alma redēptoris mater/ cui lege ſuꝑna Uir iuſtꝰ v̓goqꝫ ioſeph cū v̓gine nupſit Da celebrē/ dignūqꝫ tuo ꝑſoluere cultū Coniugio/ fac̄ nos purgatis ſordibꝰ oēs Poſſe deo iūgi/ fidei qui federe puras Deſponſans aīas. diuino germīe cōplet Portio nature. p̄ſtantior eſſe maria Credit̉ hec celis/ hec mūdo dignior ip̄o Gratia nā ſuꝑat naturā/ gratia que ſe Diuidit in reliqͦs; iſtam fontalit̓ implet Que clauſit gremio/ quē totꝰ nō capit orb̓ Olim/ nam celi gabriel feſtinus ab arce Preradiās alacer/ totꝰ iocūdus in ip̄am Nazareth/ vrbem galilee mittit̉ illic Deſpōſata viro/ dauidis d̓ ſtirpe/ ioſeph qͥ Dictus erat/ clauſo reꝑitur virgo maria Oſtiolo/ cui dixit aue/ cui gratia plena Cui tecū dn̄s/ gabriel que verba ſalutis Uirgo ſilens cogitat/ aīo turbata qͦuſqꝫ Nunciꝰ archanū/ diuo ẜmone retexit Hoc natura ſtupet/ ſtupet hocqꝫ ioſeph re putans ſe Myſterijs tātis indignū voce modeſta Clamot id vn̄ mihi qͥs ſū: te dep̄cor a me Mox exi dn̄a/ nec enī mihi nubere tecū Fas video/ dū ml̓ta ioſephtrepidꝰ cogita Soluit̉ ī ſōnū. cui iuſſio celica dixit (ret Aude clare ioſeph vxori trade virū te O nimiū dilecte deo/ cui ſpōſa freq̄nt̓ Blāda ieſuꝫ gremio poſuit fidēter adimꝰ Hūc thronū reſidꝫ vbi gr̄a ſaluificās noſ Mira ioſeph iuſti ꝟtꝰ/ laus mira/ mariam Cui deus vxorē ſociat/ mirare ſacratū Fecundū ꝓlis cum virginitatis honore Coniugiū/ fabero mirꝰ/ cui ſubdit̉ vltro Aurora ⁊ ſolē qͥ fabricat hūcqꝫ benigno Noīat ore pr̄em tali qͦꝫ gaudet alumno Regia ſtirps ⁊ ſacra ioſeph te reddit ab Claris īſignē titulis/ te leta decēter (ortu Pauꝑies manuūqꝫ labor nutriuit/ obinde Strēnuus ⁊ liber ac pſalmo teſte beatus Hinc vxor tua tecū ſicut vitis abūdans Te dn̄m/ ſpōſumqꝫ vocat nos redde btōſ Carme eiuſdem de diuerſa īmunitate a pctō chriſti ⁊ mr̄is ſue. Oſtrā dignatꝰ naturā ſuppoſiture n Filiꝰ eterne ſaluificare volens Circulꝰ vt fieret cōiūxit ad ima ſu Uirgīs eſſe ſatꝰ abſqꝫ viro voluit (p̄mū Uirgo caret culpa peccati/ pena remāſit Natus vtrūqꝫ tenet attamē impariter Uirgo neceſſaria nature lege ſubiſſet Culpam/ ni dominꝰ ſanctificaret eā Sed caruit chriſtꝰ prima ſub origīe culpa Peccati/ penā ſponte ſubire volens Ad peius ſubiecta fuit nō ſpōte maria Quāuis virtutis traxit ad obſequium Indiguit redimi nō filius/ ergo redēptā Perfecte fieri/ matris honor voluit Copula legitima fuit / ⁊ ſemen benedici More ſacro potuit/ feſtus ⁊ eſſe dies Omnis eā virtus pͥmo decorauit ab ortu Certatim dotes quelibet accumulat Edocuit noſter ſermo vulgaris idip̄m Totam qui pulcram magnificauit eam Proſa in circūciſiōe dn̄i ꝯpoſita ꝑ p̄dictū egregiū doctorē. que cantatur in cantu. Ueni ſancte ſpiritus Apparuit hodie mira virtus gratie que deū circūcidit. Nomen ei celicū nomē ⁊ ſa uificum. quod eſt ieſus indidit. Nomen ſalus homini/ nomē qd̓ os do mini ab eterno nomīat. Dudū matri numi nis hoc ⁊ ſpōſo virginis/ angelꝰ denūciat Tu neqͣm vim zabuli. tu peccatū ſeculi nomen ſacruꝫ ſuperas ieſu noſtꝝ precium Ieſu ſpes merentiū. mentes ſalua miſeras Qd̓ deeſt in homine/ ſupple tuo nomīe quod eſt ſalutiferū. Tua circūciſio/ cordis ſit p̄ciſio efficax cauteriū Sāguiſ fuſus ſordidos/ lauet/ riget ari dos/ meſtis det ſolatiū. Anni nūc īitio bo no ꝓ encenio/ date ieſu p̄mium Amen Centilogiū de conceptibus LX Fratres igitur chariſſimi/ ad mariā ex ultātes ſic deuote iubilātes dicamus vna pariter O maria maris ſtella. alma celorū regi na. In huiꝰ mundi procella Ad nos vir go te inclina. Nūc gaudeas ac letare/ q̄ meruiſti porta re deū rōſa ſpecioſa ſuꝑ roſam tu formoſa Tu es roſa ſingularis/ ſola roſa tu voca ris. Tu liliū et viola. Gaude plena fauis ⁊ ſuauis Blāda carꝭ/ nulli grauis. Cordi nr̄o cō iungaris/ menteꝫ noſtrā alloquaris/ fac vt ſpernamus friuola Gaude vernās paradiſus/ in qͣ viget nr̄ viſus/ de qͣ ſurgit flos decoris. de qua fluit fons amoris et omne qd̓ eſt optimū Gaude dulcꝭ philomena. cuiꝰ vox amo re plena. tua ſuauis cātilena/ laus ſanctorū eſt amena/ ⁊ gaudiū angelicū Gaude roſis coronata/ om̄i flore purpu rata/ ante thronū o decora/ dulcem ꝓlē pro nobis ora. vt ſe nobis det in p̄miū. Amen Dulcis virgo atqꝫ mater/ quā elegit deꝰ pater Aue plena gratia. Tuū natū ora chri ſtum/ vt coronet chorū iſtum inpenni glo ria. Amen. Incipit centilogiū de cōceptibꝰ magiſtri Iohānis Gerſonis Cancellarij pariſien̄. ⁊ eximij ꝓfeſſoris in ſacra pagina Sequit̉ prohemiū I Onceptū de virgine magnificātes ⁊ im c plorātes cū illa q̄ mente pri us qͣꝫ carne ꝯcepit. Cuiꝰ nō men ſanctū. qͥ de ſe ꝑ Salo monem loquit̉ in ꝑſona ſapiētie. Necdum erāt abyſſi ⁊ ego iā cōcepta erā. Agemꝰ pau ca de cōceptibꝰ obediētes ꝯſilio ieſu filij ſy rach Precurre autē inqͥt prior in domū tuā ⁊ illic aduoca te. ⁊ illic lude ⁊ age ꝯceptio nes tuas. nō in delicijs ⁊ v̓bo ſuꝑbo. Sic agebat aſſidue illa cui dictū eſt ꝑ angelum. Ecce ꝯcipies in vtero ⁊ paries filiū. Nam ꝯẜuabat om̄ia verba de filio cōferens ī cor de ſuo. Conferēs ⁊ cum virginali ſponſo et cuſtode ſuo Ioſeph. Sepeqꝫ reiterās can ticū ſuū nouū. Magnificat anima mea do minū. Procedemus ꝑ verba centū/ ⁊ partes octo. ꝓpicijs Ieſu Ioſeph ⁊ Maria Primū verbū Onceptus ī ſua generalitate dicit̉ actus ꝯcipiētis in vtero ꝓprio vel alieno ad diffuſiōem ſeu ꝯmūicati onē bonitatis ꝑ amorē. Sic ꝯceptꝰ ꝓut et generatio reperit̉ in omni re ſic̄ ⁊ amor ẜm Dyoniſiū. Hinc orit̉ illa nature deſcriptio ꝙ eſt vis inſita rebꝰ ex ſimilibꝰ ſil̓ia ꝓcreās vel cōcipiens. ¶ Cōceptus entis eſt pͥmus omniū cōceptuū. quos ꝯcipit pͥmꝰ deus; ſit ad intra ſit ad extra. Ad intra qͥdem d̓ fi lio. Ex vtero ante lucifeꝝ genui te. Hic enſ pͥncipiū de pͥncipio. De creaturis v̓o loqͥ tur ꝑ ꝓphetam. Portaui in vtero meo ⁊ ge ſtaui a vulua ſeu matrice mea. Eſaie. xl. Et ī geneſi. he ſunt generatōes celi ⁊ terre ¶ Cō ceptio entis primi actiua nō eſt niſi deꝰ ip̄e ꝯcipiens ſit ad intra ſit ad extra. Sꝫ con ceptio paſſiua dicit̉ ip̄a res cōcepta/ ſit ad ī tra ſit ad extra. Nec oportet ponere in crea turis ꝯceptōem eſſe relatiōem mediā realē inter deū ꝯcipientē ꝓductōe. et rem conce ptā ſeu ꝓductā. Eſſet enī talis relatio crea tura dependēs cū nō eſſet creatrix eſſentia. Et ſi nō eſſet ſua depēdentia ꝓceſſus eſſet ī finitꝰ. aut equaliter ſiſteremꝰ in prima de pendētia creature. ¶ Conceptio in diuinis actiua que eſt pater cōcipiens dicit̉ ẜm po ſitōem aliqͦrum diſtingui ſeip̄a a ꝯceptōne paſſiua que eſt filiꝰ. Sic de ſpiratōe actiua ⁊ paſſiua dicerent. Que ſpiratio nō eque ꝓ prie vel vſitate ꝯceptio noīatur. nec aliquo modo generatio dici debꝫ/ ſꝫ ſpiratio ¶ Cō G ceptus entis in vniuerſali rerū vtero ſicut ⁊ amor incitans ad cōcipiendū multiplex inuenit̉. Diuinꝰ. angelicꝰ. ratōnaliſ. anima lis. vitalis/ et pure natural̓. ¶ Conceptꝰ en tis relatus ad primū ꝯcipientē deum ſemꝑ eſt bonus/ pulcer. nobilis/ ⁊ generoſuſ. nec aliter eſſe poteſt. Secꝰ ſi fiat relatio ad cre aturas que cōcipiūt ⁊ concipiunt̉/ preſertī ſi rationales ſint ⁊ libere. conceptꝰ enī pec catorū ſunt ignobiles/ degeneres/ ⁊ ſpurij ſeu baſtardi. ¶ Conceptꝰ diuinus interio primꝰ eſt ⁊ ſolus ⁊ neceſſariꝰ. Ceteri ſunt tē porales/ quia nihil ineternū niſi ſolꝰ deus. contra platonē ſpecialiter ⁊ alios philoſo phos/ īmo ⁊ theologos quoſdā qui vniuer ſalia etiā realia poſuerūt eterna. Quos ⁊ re gula fidei et pariſien̄. dānat articulꝰ. Quic quid enī eſt/ vel eſt creatura vel creatrix eſgg 3 Centilogium ſentia. Eternū autē nihil eſt niſi deus vl̓ in deo. In quo certe nihil eſt qd̓ non ſit deus. ¶ Conceptꝰ creaturaꝝ tot modis varia no bilitate quot modis in ſua ꝑfectōe ⁊ bonita te ⁊ cōcipiendi manerie diſtinguitur. Ita ꝙ nomen ieſu ẜm humanitatē primū eſt et ſuꝑexaltatū. Deinde nomen marie matris ſue. Deinde ſunt angelorū nomina ẜm hie rarchias ordīata. Lucifer vero ceterorūqꝫ noīa ẜm ſubſtantie ſue claritatē/ noīa ſunt dei. ſed ab eis ꝑ priuationē lucis gratie de formata ſeu cōtenebrata vileſcūt. ¶ Conce ptus quāto ſunt intimiores ⁊ intra manen tes/ tāto ſunt ꝑfectiores. ⁊ ecōtra ceteris pa ribꝰ qͣꝫ ꝯceptus extra ꝓdeuntes quēadmo dū diuinus conceptꝰ eſt ꝓrſus īmanens ⁊ ꝯſubſtantialis. Ceteri ſunt in creaturis ꝑ reſpectū ad deum velut extra ꝓdeuntes. ta qͣꝫ noīa ſeu voces ⁊ verba dei. Sunt etiaꝫ inter ſe diuerſi realiter. et ſi fuerint intra ma nentes ſunt ſepe accidētales. Quicqͥd ſit d̓ ponentibꝰ ꝙ eſſentia rōualis anime germi nat ſuas vires ⁊ potētias ꝯſubſtātiales. cu iuſmodi ſunt intellectꝰ ⁊ voluntas/ qͣs eſſe accidentia cōnaturalia qͥdā tradunt. ¶ Cō ceptus primi cōcipientis ad extra non pōt totaliter eſſe equiuocus nec penitꝰ vniuo cus ſed analogꝰ dici poteſt ꝓpter aſſimila tiōem aliquā ad formā entis quā ꝯmūicat primus concipiēs/ vel ex nihilo vel ex vte ro materie prime. vel ex vtero obedientialiſ potentie que latior eſt ī om̄i re. ¶ Conceptꝰ entis tanto nobilior eſt atqꝫ generoſior qͣn to plꝰ habuit de actualitate ⁊ minꝰ de potē tialitate que tribuit̉ materie. Secꝰ de poſ ſibilitate virtuali q̄ forme tribuit̉. que qͣnto eſt multiplicior tāto eſt vnitior et ꝑ paucio ra ſuā cōſequens ꝑfectōem. Contra d̓ mul tiplicitate ex materia ꝯſurgente. ¶ Cōcept habiti de deo poſſunt ſub ordine qͥntuplici notari. Primꝰ eſſentialiū ſpectantiū ad eē. Secundꝰ eſſentialiū ſpectātium ad actio nes. vt intellectualitas voluntas. Tercius obiectorū. vt intelligibile volibile. Quart̉ eſſentialiū ſpectantiū ad ꝑſonas. vt intelle ctus potēs ꝑ intelligibile adequatū. Et vo luntas volibile infinitū. Quintus eſt ꝯſur gens ex priori ordīe. vt ſcꝫ idētitas. Equa litas. Similitudo. Et quia totū neceſſari um p̄cedit poſſibile eſſe intelligamꝰ ex iſtis ꝓducta intelligibilia ⁊ volibilia ad extra. q lia continet ratio deitatis. nō ſicut ſubiectū paſſionē ſed ſicut cauſa effectū ſub triplici genere cauſe. quas in deo ſemꝑ coincidere neceſſe eſt/ q̄ ſunt. efficiens. formalis/ nō in trinſeca et rei conſtitutiua/ ſed exemplaris. ⁊ finalis cauſa. Secūda partitio de ꝓ ꝯceptibꝰ aīe ratōnalis/ vl̓ hoīs in ſpeciali Onceptōnes in omni creatura re peribiles reperiunt̉ in homīe. qui ꝓpterea dicit̉ omnis creatura vel minor mūdus. He ſunt cōceptō nes intellectualis. ſcꝫ ratiōis animal̓ vital̓ et pure naturalis. Equiuoca inſuꝑ virtute ⁊ ānaloga libera quoqꝫ ⁊ ſeruilis. moralis deniqꝫ ⁊ artificialis. ¶ Conceptꝰ cognitiui formaliter d̓ quibꝰ ſolis deinceps erit ẜmo cū affectiuis ſunt in triplici genere ẜm tres anime ratōnalis vires ſeu potentias prin cipales in vtero ſuo/ q̄ ſunt Mens ſuperi or prima. Ratio vl̓ ſenſus interior ſecūda. Et ſenſus exterior tercia. ¶ Conceptōes in vētriculis anime ratōnalis ſolent geminos fructus ſeu ꝯceptus afferre. Quoniā aliqͦ ſunt cognitiui vl̓ app̄henſiui. Alij vero af fectiui. Conciꝑe autē dicit̉ quaſi ſimul ca ꝑe. et intelligere qͣſi intus legere. ⁊ reperire ī memoria quaſi iteꝝ parere. ¶ Cōceptōnes in vtero ſenſus exterioris ſunt in genere qͥn tuplici/ ẜm ꝙ habꝫ vterus iſte quinqꝫ ſinꝰ prīcipales. quos dicimꝰ Uiſum Auditū Olfactū Guſtum Tactū. de quibꝰ non eſt hic dicēdum ꝑ ſingula. vt ſi ſenſus ſint eiuſ dem ſpeciei in omnibꝰ ꝑfectis animalibus Et q̄ ſūt ꝓpria cuiuſlibet ſenſus obiecta cū ſimilibꝰ. ¶ Conceptus exteriores iſtoꝝ ſen ſuum talē habent primitatē ⁊ coordinatō neꝫ ad reliquos interiores nobiliores/ ꝙ ne q̄unt abſqꝫ ip̄is gigni. Quoniā oīs nr̄a co gnitio ⁊ diſciplina intellectiua fit ex p̄exiſtē te cognitōne ſenſitiua/ ẜm philoſophū. qui dat hoc ſignū. Quia deficiente nobis vno ſenſuū a natura; deficit ⁊ noticia ꝓpria de ſenſibilibꝰ illius ſenſus. ¶ Conceptꝰ exte rioris ſenſus in ſuis quinqꝫ ventricul̓ ſunt initiales/ et quaſi ſubſtātiales reſpectu con ceptuū ſuꝑiorum. vnde ꝓdeunt om̄es phi loſophice ꝯceptōes; quas in tria genera di uidimꝰ. Naturalē Rationalē Moralem. Quarū ſūt multe ſpecies a philoſophis or dine miro tradite. Ut ſub naturali Meta phiſica de eſſentijs reꝝ. Mathematica de nūeris ⁊ figuris. Phiſica de motibꝰ. Sub ratōnali ſeu ſermotiōali grāmatica. logica De conceptibus LX LX rhetorica. Sub morali Ethica yconomi ca. politica. Quibus addite ſunt ꝯceptōes artiū mechanicarū varie. nec hic numeran de. ¶ Conceptus exteriorū ſenſuū nequeūt fierij ꝑ reflexionē concipiētis ſupra conce ptum ſuū. Non enī eſt ſenſus virtus ſupra ſe reflexiua. Sicut oculꝰ nō videt ſe vide re. nec auris audit ſe audire. ⁊ ita de reliqͥs. Sola enī virtus intellectiua ſe ſupͣ ſe perfe cta reditōne reflectit ⁊ reducit. Quod maxi me patet in intellectu primo qͥ deus eſt. vbi monas gignit monadē. ⁊ in ſe ſuū reflectit amorē. que reductio ꝑfecta eſt. nec alit̓ eſſe poteſt ne ſit ocioſa. ¶ Cōceptus exterioruꝫ ſenſuū ſicut ſunt ſimplices abſqꝫ cōpoſitōe enūciatiua. Ita nulla eſt in eis falſitas qua lis ī cōceptibꝰ cōplexis ⁊ iudicialibꝰ inue nimꝰ. Et ita viſus aſpiciēs baculū ī aqua non fallitur. ſed fantaſia vl̓ ratio ſi iudicet ip̄m fractū. Conceptio in matrice quinqꝫ ſenſuū ſemꝑ eſt naturaliter pulcra. qꝛ mo dū habet ſpeciē et ordinē ꝓut alie res om̄s que non ꝓducunt̉ abſqꝫ numero pōdere ⁊ menſura. ⁊ hec dicit̉ veritas vel nobilitas naturalis indelibil̓ re ſtante. Secꝰ de veri tate cōplexa ſigni ſignificantis ad placituꝫ ꝑ oꝑationem intellectꝰ. ¶ Cōceptiōes ſen ſuū exteriorū dant occaſiōem freq̄nter ſen ſui interiori ⁊ ratōi vel menti iudicāti ꝙ er rent in ſuis cōceptibꝰ vt falſi deformes mō ſtruoſi et ignobiles. falſitate ſcꝫ ſigni. ⁊ de formitate vicij. et hoc ꝓ ſtatu nature poſte riꝰ deſtitute/ nō pͥmitꝰ inſtitute quō homo non fuiſſet deceptꝰ nec vigilās nec ſomni ans/ dn̄o ꝓuidente ⁊ intellectu regulāte re ſpectu omniū potentiaꝝ in tota generatōe conceptuuꝫ. ¶ Cōceptꝰ exteriorū ſenſuum ſunt ſimplices ⁊ exꝑimentales geniti natu rali neceſſitate ab obiectis ſuis ꝓprijs vel cōmunibus actualiter manētibꝰ ꝑ ſpecies ſuas imp̄ſſas/ etiā dum obiecta pereūt vel ſubtrahunt̉. Exempla ſunt plurima d̓ ſo no et de viſibilibꝰ radioſis. ¶ Conceptiōes exteriorū ſenſuū iudicant̉ falſe turpes ⁊ di ſtorte ex tribus principalit̓. quorum pri mū eſt indiſpoſitio organi vel ventriculi qͦ fit conceptio. Alterū eſt indiſpoſitio medij ꝑ quod ſpecies obiectorū trāſeunt ad ſen ſus. Terciū eſt diſtantia obiectoꝝ ꝑ ꝓpin quū vl̓ remotū improportionata. Sequit̉ tercia parti tio de conceptibꝰ interiorū ſenſuū Onceptōnes plures ⁊ nobilioreſ I fiūt in ſecūdo aīe ratōnalis vtero interiori organico/ ſicut traditio nes quas recipit a ſenſatōnibꝰ/ tā qͣꝫ ſemina ſunt ſpūaliores. ⁊ potētia cōcipi ens illic amplioris v̓tutis eſt. Utrū ꝟ̓o ſo la ratōnalis aīa ſit ſubiectū inheſiōis oīm cōceptuū ſuoꝝ/ vel totū ꝯpoſitū ex organo ⁊ anīaꝫ ꝓbleuma videt̉ ꝓut d̓ ſubiecto ma terialiū accidentiū Dicunt aliqͥ ꝙ ſolā ma teriā informant qͣꝫuis totū cōpoſitū deno minent. Sic viſio que cauſat̉ ab aīa ratio nali vtiqꝫ indiuiſibili inheret ſibi ſoli/ qͣꝫuiſ totū oculū vel hominē videre denominet. ¶ Conceptōes interiores ⁊ organice qͣꝫuis fiant originaliter ⁊ radicalit̓ a corde/ tamē ꝑficiunt̉ in cerebro velut in triplici ventre. ẜm tres capitꝭ ꝑticulas aut cellulas. Qua rum anterior que maior eſt cōtinet vim ſen ſus cōmunis cū imaginatiua. Secūda ve ro q̄ mediocris eſt ꝯtinet formatiuā. ſeu co gitatiuā cuꝫ eſtīatiua. Tercia v̓o poſteri or et minor ꝯtinet retentiuā cum memora tiua. Dicunt̉ alijs noībus Sinciput. occi put. interciput ſeu mediū in capite. ¶ Con ceptiōes ſenſus cōmunis ſunt tot ſimul qͦt fiunt ꝑ ſenſus exteriores ſinguloſ. etiā ī ani malibus ꝑfectis. Ex qͥbus cōceptōibꝰ alie ⁊ alie pullulant imagines ⁊ forme ꝑ aſſoci atōeſ ⁊ cōbinatōes varias factas tam ī ſen ſu ꝯmuni qͣꝫ in fantaſtica ⁊ eſtimatiua vir tute. Quod ingeniatū ē a natura ꝓpter pro creationē neceſſariorū ad vitā. dū non ha bent aīalia ꝑfecta alimentū cōiunctū/ ſicut plante vel animalia ſolū tactū habētia. ſic̄ patet in conchis ⁊ oſtreis. ¶ Conceptiōes virtutis formatiue cū eſtimatiua p̄cellūt ī multiplicatiōe conceptuū etiā in brutis ſu per virtutē ſenſus cōmunis/ quia multipli cius ſeꝑare et cōiungere poſſunt imagines cū intentōnibuſ/ et vtraſqꝫ ad inuicē ꝑ vim eſtimatimā que ex ſenſatis elicit inſenſata. vt ouis ex figura lupi elicit inimiciciā. Ni ſi dicamus hoc pure naturalit̓ fieri/ quem admodū ab igne fugit aqua in lignis viri dibꝰ. et exteriores ſenſus qui ſimplides ſūt horrent cōtraria ꝑ nature ſenſus vel natu ralē inſtinctū. ¶ Conceptōnes in hoc ven triculo medie cellule cerebri poſſunt cōtur bari in brutis. et plꝰ in hominibꝰ ex ꝯturba tione prioris cellule. qua priori nō impedi ta poteſt nihilominꝰ iſta ſecūda multiplici ter cōturbari vt nō cōcipiat vel eliciat niſi gg 4 Centilogium mōſtruoſos partus/ maximedū accipit re rū ſimilitudines ꝓ rebꝰ veris ad extra vt fa cit ſomniās. Poteſt inſuꝑ ventriculꝰ tercie cellule cōcludi/ ne pariat memorādo exiſtē tibus pͥmis ſanis. ¶ Conceptōes in vtero fantaſie brutorū animaliū ⁊ irrationalium variant̉ ꝑ diuerſas induſtrias ex variatōe complexionū armonicaꝝ adeo ꝙ ꝑueniūt ad ratōnis induſtrias quodāmodo ꝑcipiē das. Iuxta regulā Dionyſij. ꝙ ſup̄ma infe riorum iungunt̉ infimis ſuꝑiorum. ¶ Con ceptus irratōnaliū nō ſunt nobiles vel ig nobiles formaliter. quia nō habent vt ho mines cōiunctā rationē ꝑ quā regulari poſ ſint aut debeāt. ſed impetū motōis obiecta lis inſequunt̉. et pulcri ſunt. vt ira in cane ⁊ in vulpibus aſtutia. ¶ Conceptōes in ſe cundo ratōnalis aīe ventriculo plꝰ per au ditū diſcipline ⁊ nobilius multiplicant̉ qͣꝫ ꝑ alios ſenſus. qͣꝫuis viſuſ in ſe ſit nobilior qꝫ auditus. ¶ Conceptōes vltime ⁊ poſte rioris cellule cerebri que memoratiua dicit̉ ſumūt̉ cū circūſtantia p̄teriti. Et illic ſpeci es quaſi ſopite dicunt̉ niſi fuerint excitate ꝑ vias īgeniatas a natura vnde fantaſma ta fluunt ⁊ refluūt de cellulis anterioribꝰ et medijs in poſtremā ⁊ ecōtra. ¶ Conceptuſ formari poſſunt ab aīa rationali mediante ſpiritu aīali/ qui eſt ꝓximū anime inſtrumē tum in cellulis cerebri ⁊ hoc rebꝰ ad extra nō ita ſenſatis/ ſicut concipit̉ mons aureꝰ ⁊ colores medij in nubibꝰ et iride. īmo ⁊ qͥd ditates ſubſtantiaꝝ ꝑ diſcurſum ⁊ reſoluti onem ſic formant̉ in ventreratiōis. quia ꝓ ſtatu vie nō intuitiue cernūt̉. Alioqͥn intel lectus cognoſceret panē nō eſſe in hoſtia cō ſecrata. ¶ Conceptꝰ poſſunt gigni ab anīa ratōnali ī cellulis cerebri/ qui ꝓpter coniū ctionē ratōis et imperiū eius dicerent̉ libe ri nō intrinſece ſed denomīatiue. quoꝝ ali qui ſunt nobiles ⁊ actus imꝑati virtutum Alij ignobiles vicioꝝ. ¶ Conceptōnes na turales ſeu ſermocionales de qualibꝫ ſcien tia poſſunt formari in cellulis cerebri ꝑ ver ba exteriora ad placitū ſignificātia cū nuti bus ignis. quēadmodū videmꝰ in pluri bus qͥ garriūt de diuerſis ſciētijs. de qͥbus intelligūt ꝓpͥe nihil plꝰ qͣꝫ ceci de coloribꝰ. quales dicebat apuleiꝰ philoſophari ſolis auribꝰ. Et de qͥbꝰ accipi poteſt dictū chri ſti ſumptū a ꝓphetis. ꝙ audiētes nō intelli gunt. Tales philoſophꝰ vocat incōtinen tes tꝑe paſſionis qͥ loquunt̉ empediocleaſ. id ē ſentētias graues quas mente nō ſenti unt ꝓut ebrij ⁊ pueri ex ſola fantaſia ml̓ta dicunt. et alij multi qui carent iudicio rōis Sequitur qͣrta par titio De conceptu entis in ſpeciali. Onceptus entis ſimplex pͥmꝰ eſt c inter om̄es cōceptus/ tā in deo qͣꝫ in creaturis. In deo qͥdem dū pa ter cōmunicat eſſe ſuū ⁊ eſſentiaꝫ. que idē eſt filio. Et ip̄e cum filio cōmūicat ſpirituiſancto. In creaturis autē ꝯmunica tur pͥus eſſe que cōmūicatio eſt quoddam cōciꝑe. his quidē clariꝰ his autē obſcuriꝰ ¶ Conceptꝰ ſimplex entis eſt primū pͥnci piū incōplexum apud vtentes ratōe vl̓ in tellectu. Nec aliqͥd vere ⁊ ſincere concipit̉ niſi reſolutio fiat ad hoc eſſe. ¶ Conceptus ſimplex entis ſincerꝰ et elicitꝰ nō habetur ī via naturaliter ⁊ de ꝯmuni lege. niſi ꝑ mul tas abnegatōes ⁊ reſolutōes factas ab in tellectu qͥ fundat ſe in hoc lumine diuīo ſi gnato ſuꝑ eum. quo omne imꝑfectū neceſ ſario reducit̉ ad ꝑfectum. ſicut potentia ad actū ⁊ priuatio ad habitū. ¶ Conceptꝰ ſim plex entis recipit̉ multipliciter in ſe ⁊ ī paſ ſionibus ſuis pͥmis; que ſunt. vnū. verum bonum. pulcrū. nedū intellectualibꝰ. ratio nalibus ⁊ cognitiuis. ſed ſuo mō generalit̓ in omnibꝰ creaturꝭ. ¶ Conceptus ſimplex entis in viatoribꝰ hominibꝰ recipi pōt ⁊ gi gni tot modis quot modis in ceterꝭ qͥbuſli bet creaturis vnde ꝯcipi poteſt ens primo naturaliter ſicut amor ⁊ bonitas Secūdo potētialiter/ vt mēoria meminit ſui ẜm Au guſtinū. Tercio habitualiter/ ſicut ꝑ habi tū acquiſitū vl̓ infuſum. Quarto obiecta liter ꝑ ſpecies ꝓprias ſenſibiliū. Quīto ob iectaliter ꝑ ſpeciēs alienas ꝯponendo diui dēdo ratiocinādo abſtrahēdo. Sexto ſpe cialiter in hoīe per nomīa ad placitū ſigni ficantia. Tandē intuite in patria. ¶ Conce ptꝰ ſimplex entis genitus ꝑ intellectū via toris in vtero pure intelligētie ſi diu ꝑſiſte re poſſet ſine ꝯmixtiōe vel inuolutro ſollici tudinū fantaſmatū ⁊ ꝯcupiſcētiaꝝ ille me rito ſincera veritas diceret̉. ⁊ agalma pulcer rimū et p̄cioſe margarite claritas fulgēs in mēte. Et talē appellabat Augꝰ ꝓ ſtatu vie ſincerā veritatē que mox inſtar choruſcatō nis vt illuxerit reſorbet̉ et inuoluit̉ nubecul̓ fantaſmatū/ ſi nō ſtabiliat̉ mens. ¶ Conce ptus ſimplex entis accipit̉ hic in via de cō De cōceptibus LX muni lege nō intuitiue/ ſed ſeptē alijs mo dis in genere. ſcꝫ ꝑ experientiā ⁊ reſolutōeꝫ ſeu depurationē quinqꝫ modis. ⁊ duobꝰ ꝑ impoſitionē ⁊ autoritatē ſeu fidem alterius ſeminātis. ¶ Cōceptus ſimplex entis acce ptus ꝑ experientia eſt aliqͣndo pure vagus et ꝯfuſus vt hoc ens. qꝛ qui dicit hͦ ens di cit ens. īmo et qui dicit nō ens dicit ens. et ita de ſimilibꝰ entis acceptōibꝰ cum imꝑfe ctōe. vt ens in potētia. ens ānalogū ẜm qͥd ⁊ contingens creatū ⁊ dependens. ¶ Cōce ptus ſimplex entis acceptus ꝑ abſtractōeꝫ ⁊ reſolutiōem purior eſt ⁊ determinatior qͣꝫ p̄cedens. Et habꝫ quattuor gradus. Unꝰ eſt dū accipit̉ ens ꝯmūiter ⁊ ānalogice ad ens creatū et increatuꝫ. Secundus eſt ad ens increatū ⁊ ſubſtantiā creatā. Tercius eſt ad ens creatū carēs imꝑfectōe qualicū qꝫ. Quartus eſt ad ens ſimplex vnū ⁊ ꝑfe ctum quo nihil maiꝰ ſeu meliꝰ cogitari p̄t. verū eſt ꝙ p̄ſuppoſita fide poſſunt haberi conceptus altiores etiā per intelligentiā d̓ beatiſſima trinitate. et ꝑ affectōem anagogi ce ſublimatā de torrēte voluptatis fontꝭ vi te. ¶ Conceptus ſimplex entis habitꝰ ꝑ im poſitōem. vt apud ph̓os. vel ꝑ fidē vt apd̓ chriſtianos ſignificat ⁊ rep̄ſentat aliqͥd qͥc quid illud ſit quo meliꝰ cogitari nō poteſt. ⁊ hec eſt cognitio qͥd noīs ſeu quid nomen ſignificat. cū qua ſtat ignorātia vel dubie tas ſi res ſignificata ſit aut quid ſit. Sed nequaqͣꝫ dum habet̉ cōceptus rei ꝑ intelli gentiā nedū intuitiue ſed abſtractiue mo dis dictis. ¶ Conceptus ſimplex entis iſte quo maiꝰ cogitari nō poteſt dicit̉ pelagus quoddā eſſentiale infinitū ẜm damaſcenū qd̓ neceſſario ē eſſe ſuū ⁊ ſolū neceſſe eſſe ꝑ eſſentiā ⁊ vnū ⁊ verū et pulcrū et bonum. Cetera aūt omnia ꝑ participationē ⁊ quā dā imitatōis analogiā. Et ſunt hec ita cer ta de deo apud illos qui cōcipiūt reſoluti ue purū eſſe ꝙ dubitare nō poſſunt. qꝛ ſunt ꝑ ſe nota intellectis terminis taliū. Nihilo minus teneat̉ regula dionyſij ad gaium/ ꝙ ſi qͥs videns deū intellexit qd̓ vidit nō ip ſum ꝯtemplatꝰ eſt ſed aliqͥd eorū ab ip̄o exi ſtentiū ⁊ cognitorū. hoc verū eſt d̓ ꝯmuni quia nō videt̉ intuitiue hic et nunc. ¶ Cōce ptus ſimplex entis nullo modo poteſt eſſe verꝰ bonus ⁊ pulcer niſi caracterizatꝰ ſeu ſi gillatus ⁊ formatꝰ et quodāmodo viuifica tus ſit ab enteprimo ſimpliciter qͦ maius excogitari nō p̄t/ cuiꝰ nomen eſt vnicū ſan ctum ⁊ benedictū in ſecula. ¶ Concurrunt. aūt in ieſu duo noīa prima ⁊ ſup̄ma. Unū increatū/ quod eſt ip̄m eſſe purū dei ſibi ſo li comp̄henſibile. Aliud creatū qd̓ eſt hūa na natura. q̄ ſicut eſt ꝑfectiſſima creaturaꝝ ſic eſt nomē exaltatū et magnificatū ſuꝑ oē aliud nomē. ¶ Sortit̉ aūt deꝰ plura nomi na ꝑ negatōem intellectꝰ ꝓut ī opuſculo de modis ſignificādi habꝫ dici. Deꝰ ẜm Bo nauenturā ī breuiloqͥo dicit̉ lux. vt ē rō co gnoſcendi oīa. dicit̉ ſpeculū. vt eſt rō ꝯgͦſcē di viſa ⁊ approbata. Dicit̉ exēplar vt eſt rō ꝯgnoſcēdi p̄diſpoſita. Dicit̉ liber vite vt ē ro ꝯgnoſcēdi p̄deſtinata ⁊ approbata. Eſt igit̉ liber vite reſpectu reꝝ redeuntiū. Exē plar vt exiſtentiū. Speculū vt eūtiū. Lux reſpectu omniū. Et ad exēplar ſpectat idea verbū. ars. ⁊ ratio. Idea ẜm actū p̄uidēdi. v̓bū ẜmactū ꝓponēdi. ars ẜm actū ꝓſeq̄n di. ratio ẜm actū ꝑficiēdi qꝛ ſuꝑaddit ra tionē finis vl̓ intentōem. Cognoſcit inſuꝑ cōtingentia infallibilit̓. mutabilia īmuta biliter. futura p̄ſentialiter. tꝑalia eternalit̓. qꝛ ꝑ ſeip̄m eſſentialiter Sequitur quita par titio de cōceptibus complexis Onceptus cōplexi quos orōnes C. dicimꝰ/ capiūt euidentiā et quaſi vitā immortalē ⁊ eternā ꝑ viuifi catiōem entis pͥmi ſimplicis. ẜm triplex genꝰ cauſe. efficientis. formal̓ vl̓ ex emplātis. ⁊ finalis. Recipien̄. vt ab efficien te vnitatē modū ⁊ mēſurā. Recipien̄. vt ab exēplāte ſeu formāte ſpeciē nūeꝝ ⁊ vitatem Recipien̄. vt a finiēte ordinē pōdꝰ ⁊ boni tatē. E qͥbꝰ oībꝰ neceſſario ꝯſurgit pulcritu do de qͣ laudat̉ pulcerrima mulierū in cāti cis canticorū. ¶ Conceptꝰ ꝯplexi qͦs dici mus rōnis dicunt̉ ꝑ ſe noti/ dū ꝯceptꝰ ſim plices ex qͥbus componūt̉ app̄hēſi reddūt ꝓtinus complexionē euidentē in lumīe ra tionis intellectiue/ vt de qͦlibet eſſe vl̓ nō eſ ſe. cui nō ꝯtingit intellectis termīs diſſen tire. Tales vtiqꝫ ſunt ꝯmūes animi conce ptōes ⁊ hebdomades/ ⁊ pͥme imp̄ſſiōes et prima pͥncipia. ¶ Cōceptus ꝯplexi d̓icunt̉ euidētes qͥ recipiūt̉ ab ītellectū n̄ ſolū ſuꝑ ori ꝑ lumē ītelligentie ſꝫ etiā ab īferiori per certitudinē ſenſual̓ exꝑientie: vt ꝙ ignis ē calidꝰ/ et ꝙ abſinthiū ē amaꝝ. ¶ Cōceptus ꝯplexi oēs medij dicunt̉ qui nō recipiunt euidentiā. niſi ꝑ reductōem ſeu reſolutōem gg 5 Centilogium ad conceptus experimētales primos vl̓ ſe cūdos. que dicunt̉ ꝯcluſiones. ſicut habet̉ in pͥma ph̓ia ⁊ ī prudētia ⁊ arte. ⁊ ī oī ſcīa. Et hoc nō intelligit̉ de cognitione dei que nullatenꝰ eſt diſcurſiua aut cōpoſitiua. nec de angelica cognitōe q̄ a multis ſimilit̓ po nit̉ nō diſcurſiua ſaltē in pluribꝰ nō opor tet. Secꝰ in nobis hic ī via. ¶ Cōceptꝰ cō plexi ſicut ⁊ incōplexi reꝑiunt̉ in hoībꝰ pro ſtatu nature deſtitute freq̄nter abortiui vel turpes et ſpurij ꝓpter indiſpoſitiōeꝫ matri cis aīe ratōnal̓ ex mala diſpoſitōe corporit vel praua cōſuetudine. vl̓ aliūde multꝭ mo dis. Proſunt autē ad fecunditatē ⁊ decorē ingeniū clarū. exercitiū electū. ⁊ ociū ſctm̄ ſeu deuotū et ſobriū. ¶ Conceptꝰ cōplexi tā to ſunt deformiores/ ignobiliores ⁊ vitu ꝑabiliores qͣnto ꝓpinquiores ſunt pͥmis ꝯceptibꝰ euidentibꝰ/ qui ꝑ experientiā ſuꝑi orem vel inferiorē accipiunt̉. dum degene rant ab eis nec imitant̉ eos aſſimilatōe ꝑfe cta. quēadmodū culpabilior eſt errās in ia nuis ⁊ meridie qͣꝫ d̓ nocte. ⁊ turpior iudica tur ſymia q̄ deficit ab hoīs figura quā vi det̉ imitari. ¶ Conceptꝰ complexi in vtero mentis geniti ꝑ ſemina pͥmoꝝ pͥncipioruꝫ ꝯplexorū vel incomplexorū/ ſunt nobilio res ⁊ generoſiores/ ceteris paribꝰ qͣꝫ geniti ꝑ ſemen exꝑientie ſenſualis. Propterea ſciē tie morales que reſpiciūt ꝑticulariores actꝰ hominū ſuꝑ omnes minꝰ habēt certitudīſ Similiter ⁊ ſciētie nō abſtrahētes a motu ⁊ a materia. ſed mathematice ꝓpter abſtra ctōem hmōi ſunt in pͥmo certitudinis gͣdu quo ad nos ⁊ ꝓ iſto ſtatu. ¶ Cōceptꝰ com plexi poſſunt in vtero mētis vl̓ ratōnis gi gni pulcri nobiles ⁊ certi ꝑ ſemen experien tie ſenſualis ſed nō abſqꝫ ſemīe ꝯciliate ſeu fouente pͥmi lumīs intellectualiſ in quo vi dent̉ pͥma pͥncipia practica moraliū. vt ꝙ nemini eſt iniuria faciēda. vnde p̄t elici ſci entia pure ſpeculatiua de virtutibꝰ ꝑ dedu ctione ratōis logica mediāte. que adhͦ īuē ta eſt ne ꝑalogizādo falleremur. ¶ Cōcept̉ ꝯplexi variant̉ in nobilitate ⁊ ignobilitate moraliter ꝑ varios gͣdus quales ſolēt aſſi gnuri in certitudine veritatū ſub nūero qͥn tuplici ẜm acceſſum vl̓ receſſuꝫ a pͥmis pͥn cipijs moralibꝰ ꝑ ſe notis. In pͥmo gradu ſunt pͥma pͥncipia. In ſcd̓o cōcluſiōes eui denter conſeq̄ntes. In tercio ſunt ꝓpoſitō nes ⁊ articuli ex autoritate diuiua ſuſcepti. In quarto ꝯcluſiōes inde certitudīalit̓ de ducte. In quinto ſunt ꝯcluſiōes ꝓbabiles: ⁊ de fidei pietate. ¶ Conceptꝰ cōplexi d̓ di uinis et ſpiritualibꝰ ſunt ex ſe ⁊ via nature generoſiores ⁊ robuſtiores qͣꝫ de creaturis ſi capacitas vteri rōnalis ⁊ ītellectualis ad eoꝝ ſuſceptionē ⁊ nutritionē haberet armo nicā ⁊ expeditā diſpoſitōem. qꝛ q̄ ſunt pri ma in natura ſunt ī ſe certiſſima ¶ Cōceptꝰ complexi formātur in vtero ratōnal̓ aīe no biliꝰ ⁊ generoſiꝰ ꝑ ſemen fidei ſimplicis ⁊ ī corrupte. qͣꝫ ꝑ ſemē ſolū philoſophie tripli cis. naturalis/ ratōnalis/ ⁊ moralis. qͣꝫuis hoc ſemen adiuuet̉ vehementer ſi receptuꝫ fuerit ꝯgruenter. ¶ Cōceptus complexi ſo lēt gigni ſatꝭ ꝯformit̓ in ſecundo ventricu lo vl̓ ſinu matricis anime ratōnalis. quo rum vnus dicit̉ cognoſcitiuus recipiēs ſe men entis. Alius dicit̉ affectiuus recipiēs ſemen bonitatis. De quorū quolibet erit ſe quens ſermo. Sequitur ſexta par titio De conceptibus intelligētie in vtero; O non vtentis organo corporali. Onceptus in vtero ratōnalis ani me in ventriculo intelligentie nō vtentis organo corporis ꝓximi ſunt cōceptōibus angelicis/ ſicut ſuprema inferiorū iungunt̉ infimis ſuperi orū. nō quin intellectus immediate forme tur a deo/ nō ab alia intelligentia ẜm erro rem aliquorū. et hoc quo ad tria. que ſunt. natura. gratia. ⁊ gloria. ¶ Conceptōnes ali que dicunt̉ immediate fieri in vtero intelli gentie humane; nō quin requirat̉ obiecti p̄ ſentatio ⁊ lumīs ſpiritalis irradiatio. ⁊ ſpe cies intelligibilis/ que mediat inter poten tiam ⁊ obiectū/ ſicut in viſione corꝑali me diat ſpecies coloris inter coloreꝫ et viſum. nec minꝰ dicit̉ color immediate videri. qꝛ nihil mediat inter potentiā viſiuā ⁊ actum ſue viſionis. quod ſi cōtingeret viſio medi ata diceret̉ aut reflexa. Sic in propoſito. ¶ Conceptiones intelligētie qualiſcūqꝫ pre ter primā que deus eſt/ ſunt accidentia vel actus ab intelligētia diſtincti. quia ẜm ar ticulum pariſien̄. nulla intelligentia creata eſt ſua intellectio. vnde patet ꝙ intellectus poſſibilis ponēdus eſt in angelis; qͥ idem eſt eſſentialiter cū agente. ſed diuerſi ſunt reſpectus. Itaqꝫ ſic angelus malus eſſet ſua beatitudo/ quod eſſe nō poſſit. ¶ Con ceptiones intellectus humani nō fiunt ab De cōceptibus LX intellectū agentę ī intellectū poſſibilē tanqͣꝫ intellectus agens fiat cognitio poſſibil̓ in tellectus/ quatinꝰ ſint idem intellectus rea liter/ que ẜm eccl̓ie determinatōem eſt pro pria homīs forma/ agens ꝯceptōnes ſuas in ſeip̄o/ eſſentialiter ab eo diſtinctꝰ. ¶ Con ceptōnes intelligētie humane nō fiunt hic naturaliter in via/ niſi cōiuncto vel preuio fantaſmate. Secꝰ de miraculo vl̓ priuata lege. vt in paulo ⁊ in moyſe/ et in v̓gine bn̄ dicta. Alioquin raptus ⁊ ꝓphetie tā in vi gilia qͣꝫ in ſomno poſſent accidere natura liter. vt Auicēna mentitꝰ eſt in fauorē ſecte machomēti epilētici/ ⁊ contra dictū ſancti Petri ꝙ volūtate humana nō eſt allata pro phetia. ¶ Conceptōes intelligētie humane nō fiunt per imp̄ſſionē idearū ſeꝑatarū que nō ſunt deus/ vt Plato dicit̉ poſuiſſe. Nec ꝑ ſolam inſpectionē fantaſmatū/ vt Ariſto. dixit. nec ꝑ influxum ſolū intelligētie vl̓ ſe parataꝝ intelligentiaꝝ/ vt Auicena poſuit. nec ꝑ actualem incluſionē rerū intelligibili um in aīa. vt alij fabulati ſunt. Sed ꝯflat̉ ex omnibꝰ verus catholicoꝝ modꝰ ꝙ anīa in ſui prima creatiōe eſt ſicut tabula raſa. et ꝙ capit ſcientiā ſuā a ſenſibꝰ ⁊ a fantaſmati bus ꝑ abſtractōnem ab hic ⁊ nunc ⁊ a ma teria. et ꝓinde ſciētia eſt de neceſſarijs ⁊ et̓ nis ⁊ impoſſibilibꝰ aliter ſe habere. qꝛ non accipit intellectꝰ res vt in actu ſed vt ī apti tudine. que aptitudo neceſſaria eſt nō qui dē in ſe vt ſonat poſitio Ariſto. ſed in deo. quia nihil eſt eternum niſi deus/ vel in deo. Et in hoc cōcederet̉ poſitio platōis ẜm in terp̄tationē Auguſt. ꝙ deꝰ eſt eterna cauſa rerū omniū in eſſendo/ ſupple aptitudina liter. et ratio eterna cognoſcēdi. ſupple exē plaris vel idealis. ⁊ eternꝰ ordo viuendi tā qꝫ cauſa finalis. ¶ Conceptōes humane in telligētie poterāt ꝓ ſtatu nature inſtitute/ fi eri de inſenſibilibꝰ ꝑ abſtractōem a motu ⁊ a materia ⁊ a ſuis appēditijs. Et in illis cō ceptōibus potuiſſet hō/ ſinceriter ꝑſtitiſſe. Hinc Augꝰ. Que cauſa cur pͥmā lucē acie fixa videre nō poſſis/ niſi vtiqꝫ infirmitas? Et quis eā ibi fixit/ niſi vtiqꝫ iniquitas? ¶ Cōceptōnes intelligētie ꝓ ſtatu nature in ſtitute vident̉ potuiſſe fieri nedū ꝑ aſpectō nem vel inſpectiōem fantaſmatū/ vt hic in via. ſed ꝑ irradiatōem a ſuperioribꝰ intelli gentijs ⁊ fortaſſis a ſenſibilibꝰ creaturꝭ ali ter qͣꝫ ꝑ ſenſum. vt ꝑ intelligentiā q̄ virtua liter ⁊ eminēter ꝯtinet vires ſēſitiuas ¶ Cō ceptōes anime ſeꝑate vident̉ aliter fieri poſ ſe freq̄nter qͣꝫ ꝑ miraculū / ꝑ ſuſceptiōeꝫ ſpe cieꝝ tam ab intelligētijs qͣꝫ a ſenſibilibꝰ per naturalē ſui luminis irradiatōem. licꝫ imꝑ fectius multo qͣꝫ in angelis/ aut in ſtatu in nocentie. ¶ Conceptiōes humane intelligē tie hic in via/ de pͥmo ente triplices eſſe poſ ſunt. Quedā faciales ⁊ intuitiue. ſic̄ ī Pau lo moyſe ⁊ maria. licꝫ in raptu qͦdam. Que dam ſpeculares ⁊ ſincere ſine fantaſmatum inuolutro. licꝫ trāſitorie ⁊ raro. Quedā con iuncte fantaſmati ⁊ cōtinuo. ¶ Cōceptōneſ humane intelligētie ſpeculares ⁊ ſincere vi dent̉ potuiſſe fieri ꝑ reflexionē ītelligētie ſu per actꝰ viſiōis intuitiue. qualis fuit ī pau lo. īmo qualis eſt in beatis. Eſt autē viſio ſeu cognitio vnitiua in exꝑientia obiecti p̄ ſentis in ſe vel in ſua ſpecīe ꝓpria. vel in ſu ꝑeminenti rep̄ſentatiōe. qualē deus habet. ¶ Conceptōes humane intelligētie ſūt oēs vel intiuitiue vl̓ abſtractiue/ videāt qͥ tale aliqͥd ponere voluerūt. forte ꝙ ſunt alie et alie ꝯceptōnes obiecto p̄ſente ⁊ abſente Sequitur ſeptima partitio de cōceptōibꝰ volūtatis ī ſpeciali. Onceptōnes in vtero vel matrice c ratōnalis anime tot modis poſ ſunt multiplicari quo ad potenti am appetitiuā/ quot modis vari antur qͦ ad app̄henſiuā ſeu cognitiuā ¶ Cō ceptōes appetitiue nobiliores ⁊ liberiores ſunt in ſuo genere; ceteris paribꝰ/ qͣꝫ cogni tiue niſi degenerēt in viciū. ſicut dicitur de peccatore ꝙ cōcepit dolorē et peperit iniqͥ tatem. que duo ꝑtinent ad affectiuā ¶ Con ceptōnes affectiue neq̄unt fieri ſine preuia cognitione ſeꝑata vel ꝯiuncta. Seꝑata de us eſt. coniūcta vero ratio. Concurſus au tem dei generalis nō impedit libertatē/ īmo cauſat/ fortificat ⁊ actuat. qͣꝫuis nō neceſſi tet. quia tolleret primū motum ſuū. ¶ Con ceptōnes affectiue poſſunt gigni et conti nuari/ facta p̄ſentatōne obiecti diligibilis/ per cognitiuā/ qͣꝫuis indiſtincte etiā vel cō fuſe. Obiectalis autē p̄ſentatio ſiue agat in voluntatē ⁊ cum volūtate/ ad productem volitōnis et nolitōis. ſiue non vt aliqui vo lunt ꝙ corpus non agit in ſpiritum. Nihi lominus nulla conſurgit inde neceſſitas il libertans voluntatem. ¶ Conceptōnes af fectiue conſequentes ad conceptum primi entis ſerenum. et purum/ ſunt nobiliores Centilogium ſincere et delectabiles ſupͣ humanū ſenſum Unde beati p̄dicant̉ mudo corde ⁊ qui gu ſtant de duodecim fructibꝰ ligni vite. ¶ Cō ceptōes affectiue/ tāto nobiliores ſunt ⁊ io cūdiores qͣnto ſe magis imprimūt ⁊ con iungūt pͥmo enti; vice ꝯtraria ad cōceptio nes affectiuas de ſenſibilibꝰ q̄ ſunt impuri ores fetidioreſqꝫ qͦ ſunt intimiores ꝯiūctio reſqꝫ/ vt tactus ⁊ guſtus. ꝓpterea iocūdiſſi ma ſunt ⁊ caſtiſſima diuini amoris cātica q̄ ſuum reſonāt amplexū/ oſculū ⁊ guſtum ſed nō infectis corde. ¶ Cōceptōes affecti ue nobilitatē ⁊ libertatē ſuſcipiūt ab intrin ſeca ratōnalis aīe libertate/ que eſt liberum arbitriū id ē liberū de ratōe iudiciū conſi ſtens ex tribꝰ. que ſunt/ facultas/ ratio ⁊ ve luntas. Un̄ patꝫ ꝙ actus volūtatis dupli cē contingentiā ſortiunt̉/ dū effectꝰ natura liter ꝓdeūtes habeāt niſi tm̄ vnā/ reſpectu prime cauſe. ¶ Conceptōes affectiue ratio nales adeo ſunt libere ex vi ſue originis ꝙ ſeruili neceſſitate neq̄unt ab aīa ꝓcedere/ qͣꝫ uis alique neceſſario forment̉ vt pͥme com placētie. cōſeq̄ntes primas app̄henſiones q̄ nō habēt laudē et vituperiū ſicut nec for malē arbitrij libertatē. ¶ Cōceptōes affecti ue rōnales ⁊ intellectuales vt rōnales ſunt ⁊ intellectuales differūt in nobilitate ⁊ lib̓ tate a brutalibꝰ q̄ ſeruiles ſunt impetꝰ cōſe q̄ntes obiectales. Non ſic ille ꝓcedūt ſed a libertate volūtatis; nō qualicūqꝫ ſed arbi trij libertate. que p̄t agere ⁊ nō agere. aut in ſuſpenſo ſe tenere poſt p̄ſentationē obiecti. qͣꝫuis hec cōditio nō ſit de libertate volūta tis ſimpliciter ſed ex imꝑfectiōe cōſurgit ī actibꝰ ſuis. qͥ poſſunt eſſe ⁊ nō eſſe ꝓpterea libertas arbitrij nō ponit̉ in deo ad ītra ſꝫ bene ad extra. Fit aūt ſuſpēſio vl̓ negatiue nihil volēdo/ vel poſitiue ſe ad alia diuertē do. vl̓ ẜm aliqͦs ꝑ actū exꝑimentalē mediū īter velle et nolle. ¶ Cōceptōes affectiue du os habēt ſinꝰ vl̓ ventriculos in vtero rati onalis aīe. qͥ nominant̉ a ph̓is ⁊ theologiſ ꝯcupiſcibilis ⁊ iraſcibil̓. vnde gignunt̉ et ꝓdeūt omnes anime paſſiōes. circa quas ſunt virtutes ſub tēperantia ⁊ fortitudine cō ſitute. dū ꝑ prudentie directōnem fiant ꝯformes recteratōi/ que regula eſt agibiliū humanorū. ¶ Conceptōes affectiue poſſūt circa rē eandē diuerſificari/ et circa diuer ſas vniri virtute ratōnalis anime/ ſicut in cognitiua ſic ⁊ in affectiua. nec in iſtis ē mē dacium. Determinatio aūt voluntatꝭ ad pͥ mum velle nō fit niſia ſeip̄a ꝑ formale illd̓ velle. ſicut determinatio diuīe volūtatꝭ ad extra reſpicit determinatōem in effectu. pro pterea ſi futurus ſit effectus dicit̉ determi nate ꝙ erit ſed nō de poſſibili quin ſemper ante poſitionē fieri nō poſſit. ¶ Cōceptōes affectiue vehemētiores ſunt ⁊ efficaciores ceteris paribꝰ qͣꝫ cognitiue/ īmo ſine eis lan guidi ſūt cōceptus cognitiui velut inertes ⁊ mortui. Et ideo nobiliores dici debēt. ſi cut et volūtas in hoīs regno principatur. ꝓpterea lex ⁊ ꝓphete dependēt ex dilectōne ſeu charitate. de corde puro. ⁊ ꝯſciētia bo na ⁊ fide nō ficta. Sequitur octaua ⁊ vltima partitio appropͥata conceptibꝰ mē tis ẜm cognitōem practicā Onceptus hominis vt hō eſt/ di o citur ꝓprie de ꝯceptū mentali co gnitiuo. licꝫ ad effectū extendat̉. ¶ Cōceptus cognitiuꝰ ſimplex ē actus entis. et verbū eius naturaliter repre ſentās obiectū ⁊ nomīe eius declarās obie ctū ip̄m. Sic inueſtigauit Augꝰ ꝑ verbū ſeu conceptū intelligentie noſtre verbuꝫ in diuina trinitate. hoc verbū nō eſt alicuius idiomatis ſed ſil̓e apud omnes. nec ī ipſo cadit eqͥuocatio qualiſcūqꝫ ¶ Conceptꝰ in teriores in vtero mētis naturaliter ſignifi cātes nō ſuffeciſſent ꝓ ſtatu nature deſtitu te ad cōſecutōeꝫ ſentētiaꝝ philoſophicaliū ſi nō fuiſſent inuēta noīa ad placitū ſignifi cantia. vn̄ grāmatica. logica. rhetorica ſū pſerunt initiū ꝓceſſit inde diſtinctio de in tentōibꝰ primis ⁊ ſecūdis in anīa. Dicunt̉ enī ꝯceptus eſſe intentōes/ qͣſi intꝰ tentōes. Intentio ſcd̓a dicit̉ que rep̄ſentat cōceptꝰ vt genꝰ ⁊ ſpecies ⁊ noīa ꝯceptuū. ¶ Conce ptus mētales ab exordio habiti ſunt. nō ꝑ ſolam obiectoꝝ apprehēſionē naturalē ſed etiā ꝑ ſuꝑnaturalē infuſiōem/ ex qͥbus po tuerūt formari varij cōceptꝰ cōplexi interi us. ⁊ hinc exteriꝰ noīa ad placitū ſignificā tia inſtitui ꝓpter ciuilē inter homīes ꝯmu nicatōem in amore fundatā. ¶ Conceptus ꝟo taliū nominū ſunt naturales/ nec repre ſentant ad placitū/ niſi ꝑ diſcurſum/ qͣꝫuis imꝑceptibilē/ qꝛ dū ꝑcipit̉ vox extra memi nit intellectꝰ ad qͥd ſignificādū fuerit īpoſi ta. de qͦ ꝯceptū nouū formauit. Confirmat hoc verbū textus geneẜ de Adā qͥ vocauit res adductas nominibꝰ ſuis. ¶ Cōceptus Q De cōceptibus LX metaphiſicales p̄ceſſerūt via natural̓ ꝯgni tōnis vel adquiſitōnis cōceptꝰ grāmatica les vel logicales. licꝫ ecōuerſo ſit via diſci pline ſeu cōmunis deductiōis. Eſt aūt ꝓ ceſſus natural̓ adquiſitōis in pͥmis inuen toribꝰ. quia pͥmo ꝑ ſenſus acceperunt acci dētia cū ſubiectis ſecū inuolutis/ ſecundo abſtraxerūt qͥdditates reꝝ ab hic ⁊ nunc. ⁊ denudauerūt ab accidētibꝰ ſubſtātiaſ. Ter cio impoſuerūt apud ſemetip̄os v̓ba men talia/ que qͥdditates hmōi rep̄ſentarēt. Et ita fuit in eis logica q̄dā mētalis pͥuſqͣꝫ vo calis aūt ſcripta. īmo ⁊ grāmatica priꝰ ita cōpoſita eſt. q̄ minꝰ aſpicit res qͣꝫ logica. qꝛ fundat ſe ⁊ ſuos modos ſignificādi ī cōce ꝑtibus qͥ ſunt pͥme intentiōes vel ſecunde. ꝯſeq̄nter ars imitata eſt naturā in vocibꝰ ⁊ ſcripturis. īmo ⁊ in nutibꝰ ⁊ ſignis ſenſibi libꝰ ad placitū inſtitutis. ¶ Cōcipiēs alit̓. rem qͣꝫ ſit. nō ꝓpter hoc decipit̉ cum intelle ctus ſit virtꝰ abſtractiua potēs vnita diui ſim cōciꝑe. ⁊ diuiſa ꝯiunctim materialia qͦ qꝫ immaterialit̓ ⁊ ſingularia vniuerſaliter. ¶ Cōcipiēs ꝙ res ſit alit̓ qͣꝫ ſit/ decipit̉ duꝫ abſtrahit diuidit aūt ꝯꝑonit ſua fictiōe ſi ne correſpōdentia ī re. Suꝑ qua deceptōe recurſus habēdꝰ ē ad pͥmā philoſophiaꝫ q̄ metaphiſica nomīat̉. ¶ Cōcipiēs rem peni tus eandē diuerſis cōceptibꝰ nō ſynoni mis fallit̉ ſi nō fundet̉ hmōi diſtinctio ſuꝑ diſtinctōe ꝑſonali relatiua/ qual̓ eſt in diui nis/ et nō altera in creaturis/ que cognoſci tur ex hͦ velut a poſteriori. ꝙ deꝰ poteſt hu iuſmodi res ſeꝑare ⁊ ſeꝑatas ꝯẜuare vt du os hoīes/ aut duas qͣlitates. aut generalit̓ om̄e accidēs a ſubiecto. Et ita nō oꝑtꝫ po nere in relatōibꝰ ⁊ reſpectibꝰ diſtinctōes eſ ſentiales a ſuis fundamētis/ ſicut nec vni uerſalia realia diſtincta a ſingularibꝰ. ſꝫ ſuf ficit ꝙ ꝑ negociatōꝫ intellectꝰ tl̓es relatōes reſpectꝰ ⁊ vniuerſalitates ꝯſurgant ex rebꝰ intrīſecis/ ne ponat̉ pluralitas ſine neceſſi tate aūt ꝓceſſus in infinitū. aut diuīe potē tie deroget̉. Deniqꝫ ſic diceret̉ nec ꝙ pūcta indiuiſibilia nec inſtantia ſunt in corꝑe vl̓ R tēpore p̄ter omnē oꝑatōem intellectꝰ. ¶ Cō cipiens diſtinctōem ī diuinis vl̓ in creatu ris minorē ex ꝑte rei qͣꝫ ſit diſtinctio ꝑſona rū diuinaꝝ fallit̉ ſiue dicat̉ diſtīctio forma lis ſiue relatiua ſiue modalis niſi tm̄ modo rōis. que diſtinctio qͣlit̓ fiat et ſignificet̉ ex modis ſupponēdi ⁊ ꝯnotādi in cōceptibꝰ vl̓ terminis ſciri debꝫ a logico vl̓ gramati co/ qͥ a metaphiſico trahunt ſcientiā. qꝛ no men bene et ꝓprie nequit imponi rebꝰ/ eēn tijs eaꝝ īcognitis. Qua ſuꝑ re latior erit ſer mo in opuſculo d̓ modis ſignificādi. ¶ Cō ceptōes diſtinctōis ſeptuplicis quam aliqͥ ſe trahere dicūt ex ſcotiſtꝭ referri pn̄t ad treſ dūtaxat modos iuxta ockamiſtas. quorū vnꝰ ſolꝰ reꝑit̉ in diuīs q̄ eſt relationis real̓ Aliꝰ ſolū reꝑitur in creaturis q̄ eſt eſſentia lis diuerſitatꝭ. Terciꝰ eſt modꝰ diſtinctōiſ rōis quā fabricat intellectꝰ tā circa deū qͣꝫ circa creaturas modis innumeris. Noīan tur hi ſeptē modi pͥmꝰ rōis. ſecūdꝰ ex parte rei. terciꝰ formalis. qͣrtus realis. qͥntꝰ eſſen tialis. ſextꝰ ſe totis ſubiectiue. ſeptimꝰ ſe to tis obiectiue. ¶ Conceptꝰ diuerſoꝝ modo rū dicendi ꝑ ſe ⁊ ꝑ accidens ⁊ ꝑ ſe pͥmo ⁊ ꝑ ſe ſcd̓o. ⁊ ꝑ ſe de ẜm ꝙ ip̄m .i. ꝯuertibiliter fundat̉ ſuꝑ diſtinctōe reꝝ eſſentialiter diſtī ctaꝝ in creaturis. ⁊ relatiue in diuīs. vt iſta nō eſt ꝑ ſe pͥmo cōuertibiliter. eſſentia eſt pr̄ generas. ſic enī omne qd̓ eſt eſſentia eſſꝫ pr̄. Et inde cōſurgit ꝙ hec eſſentia nō p̄t eē me diū in ſyllogiſmo expoſitorio in diuīs. qui nō reſoluit̉ ad dici de omni .i. ꝑ ſe prīo con uertibiliter. quod oportꝫ ī medio ſyllogiſ mi expoſitorij ⁊ ī alijs ſil̓r. Cognoſcit̉ autē diſtinctio ratōnis/ qua formal̓ dici poteſt ⁊ cōſurgit ex parte rei/ quādo ⁊ vbi rō diffi nitiua vel deſcriptiua vniꝰ termini non eſt ratio alterius; vel ecōtra. vnde conſurgit ꝙ p̄dicata cōtradictoria verificant̉ de termi nis vel cōceptibꝰ illis/ īmo et ꝯgruitas tol litur et variat̉. Dicimꝰ enī ꝙ materia appe tit formā. et cū materie appetitus nō ſit ni ſi materia; nihilominus incōgrue diceret̉ ꝙ materia materiat formā. Nec dicimuſ ꝙ intellectus vult ⁊ voluntas intelligit. ⁊ ita de eſſe ⁊ eſſentia/ de albedine ⁊ ſimilitudīe propter modos ſignificandi alios et alios ¶ Cōcipiēs res naturales modo doctrina li poteſt duabꝰ vijs quaſi cōtrarijs incede re ⁊ ordinē ſciētijs dare. Una via ē ex par te rerū cognoſcibiliū a priori. Altera via eſt ex parte cognoſcentiū a poſteriori. qual̓ tra dita eſt ꝑ philoſophos in om̄ibus ſciētijs a grāmatica vſqꝫ metaphiſicā ꝑ ſcientia termedias. ſicut docet ordo pulcerrimꝰ ſci entiarū. Non autē ſola volūtate vel a caſu ꝓgrediens; ſed in rerū natura fundatꝰ. vt ī de modis ſignificādi habet tradi. ¶ Conce ptus intellectuales ratōnabiliter ⁊ ſufficiē ter a philoſopho numerati ſunt. dū diuiſit De vita ſpirituali anime eos in ſapiētiā ⁊ intellectū/ et in ſcientiam ⁊ prudentiā/ ⁊ in artē. Quorū cōceptuū rō ⁊ diſtinctio alibi ſatis aꝑte tradita eſt. Sil̓r de ſubiectis ⁊ obiectis oīm ſciētiaꝝ ſingil latim ⁊ quēadmodū imp̄ſſum gerūt veſti giū beatiſſime trinitatis q̄ cunctis eſt cau ſa eſſendi. ratio intelligendi ⁊ ordo viuendi ¶ Conceptꝰ habiti de ſciētijs vel artibꝰ ſub alternis faciliter inueniuntur erronei ſi cor tenti nō fuerint terminis ſue inqͥſitiōis. aui niſi trāſeant aūt ſe reſoluant ad cōceptꝰ ſciē tie ſubalternātis. p̄cipue ad metaphiſicam ſpectat ſcire an abſtractōes quas facit a ma teria ſint ita ī re ad extra vl̓ in ſolo ꝯceptū. Nec ad medicū ſpectat ſi aīa ſenſitiua diſtī guatur ab intellectiua. Nec ad aſtrologum vt tal̓ eſt/ ſi motꝰ eſt res diſtincta a mobili. Et ſi ſint veraciter epicicli vl̓ intelligētie a celo diſtincte. ⁊ ita de ſil̓ibꝰ ſciētijs ſuo mō. Utrū v̓o metaphiſica ꝯtentet̉ in ſuis expli catōibus grāmatica ⁊ logica. vl̓ ſi latiꝰ ac cipit ens ſub diuerſis analogijs nō eſt no ſtrū int̓ formaliſtas ⁊ terminiſtas tantā cō ponere litē. que ꝓfecto ſepe ꝓcedit ex eqͥuo catōe quid nomīs/ q̄ nō patitur in quauis diſputatōne fieri poſſe cōcordiā. Eſſꝫ igit̉ vtraqꝫ via a ſcholaſticis cognoſcēda. ¶ Cō ceptus ſpeculatiui faciliter trāſeūt in affini tatē practicoꝝ ⁊ ecōtra. ſicut veꝝ ⁊ bonū in ente ꝯnectunt̉. īmo nulla ē ſcīa vel ſapiētia quin ad dilectōem dei debeat ordinari. vbi ſua ſtat ꝑfectio libertas ⁊ nobilitas. Sec in amore ſenſibiliū vl̓ ip̄orū factōne. ¶ Cō cipiens quicqͥd eſt ſcibile naturaliter ꝑ in tellectū vl̓ adeptū vl̓ aſſimilatū ſeu diuinū iuxta modū traditōis platonicoꝝ peripate ticorū nō ob hͦ dicendꝰ eſſet vere felix. īmo ſe fundat in principijs erroneis. de intelle ctu humano et intelligētijs. vn̄ ꝯfinxerunt idolatre ⁊ demonicole theletas et theorgiā ꝓ purificatōibꝰ animaꝝ ad ꝯformitatē in telligentiaꝝ/ ⁊ tandē dei. Sed defecer̄t ſcru tantes ſcrutinio/ ⁊ mentita eſt iniqͥtas ſibi ¶ Concipiēs aīa diuinū verbū hic ꝑ fideꝫ ſpem ⁊ charitatē dicenda eſt felix initiatiue ritualit̓. Adipiſcit̉ beatitudinē cōſūma ra ꝑ partū verbi in gloria ſi ꝑſeuerauerit vſ qꝫ in finē. De quo partu theologizātes ma gna dicūt/ que nec oculꝰ vidit. nec aurꝭ au diuit/ nec in cor hoīs aſcendit que p̄ꝑauit deus diligētibꝰ ſe. Ip̄i ſoli gloria ineternū ⁊ vltra Amen. Prefatio magiſtri Iohānis Gerſonis in librū de vita ſpiri tuali anime. Euerēdo ī chri ſto patri ⁊ ſacre theologie ꝓfeſ ſori eximio dn̄o Petro Came racenſi ep̄o/ eius diſcipulꝰ Io hānes cācellariꝰ indignus eccl̓ie pariſien̄. ꝓ ſe humilē obedientiā ⁊ ꝓ cōmuni ſalute ſapere ea q̄ recta ſunt. ¶ Poſtulare dignata eſt beniuolētia tua p̄ceptor inclite/ qͣtinus ſcripto tibi traderē vna ex lectōnibꝰ meis/ cui p̄ſentiā tuā p̄ſtare nō erubuiſti. nec inſo litā hāc rē effugiſti/ tu ſchole theologie iu bar radioſiſſimū. tu iā doctor emeritꝰ Eru bui fateor/ īmo ⁊ tota ſchola obſtupuit ad hanc humiliatōem dignitatꝭ ⁊ ſapiētie tue/ quaſi lumē ſol a ſtella. mare aquā a fluuio. lanā ouis a capra mēdicare videret̉. Sed ita verū eſt/ vbi ſapiētia ibi hūilitas. ſicut ecōuerſo teſtis eſt ſapiēs ibi ſapientiā eſſe vbi reperit̉ humilitas. Tu deniqꝫ quanto maior es (iuxta eiuſdē cōſiliū) hūilias te in omnibꝰ. Minus quoqꝫ nūc mirādū eſt ſi illā (quātulacūqꝫ eſt) meā eruditōnem dili gis ⁊ amplecteris cuiꝰ tu nutritor fotor et auctor hactenꝰ extitiſti. Quod fecit qͥſqꝫ tu etur opus/ vt ait Naſo. Ita hoc ī loco chri ſti verbū non inepte iungit̉. Doctrina mea nō eſt mea/ ſed eius qui miſit me pr̄is. Et certe tu pater me miſiſti/ quia me ꝑ te licenti atū in ſacre theologie facultate feciſti. Tu per te ⁊ ſub te magiſtralibꝰ me inſignijs de coraſti. Te inſuꝑ motore in cācellariatꝰ of ficium tibi ſucceſſi/ qͣꝫqͣꝫ nō meritis equis. ¶ Feci aūt cumulatiꝰ qͣꝫ queſiſti. Seq̄ntes itaqꝫ lectōes eiuſdē materie mittēdas d̓cre ui. nō qͥdem ad te docendū ſeorſū hec p̄ſū ptio. Sed vel ad obediēter cōplacendum vl̓ ad p̄ſtādū guſtū aliquē veteris ocij ōne roſis curis tuis. vl̓ qd̓ moleſtiꝰ ē ad corri gendū ꝑficiendūqꝫ imꝑfectū meū qd̓ vide rūt oculi tui. ¶ Attamē qͦ faciliꝰ ignoſcat no ſtro huic opuſculo ſi qͥs forte lector aliꝰ in ip̄m cōiecerit ocl̓os. Et ſi offenderit eū ſer mo incultus nec ſatis ꝑfecto et pulcro vt tractatū decuerat ordine cōtextus/ recogi tet pius interpres aliū ꝓ lectōnibus alium ꝓ tractatibꝰ ſtilū eſſe. Sciat nō ita cohere re que varijs tꝑibꝰ ꝓlata ſunt quēadmodū Lectio prima LX LX illa que elaborata ſub vno tenore dictauit oratio. ¶ Nihilominꝰ his lectōibus moreꝫ tractatꝰ nūc impoſui qd̓ qͣntū faſ extitit/ di uidens eas in tres ꝑtes ẜm materiā pͥnci palē triplicē. Et ꝯformit̉ ad hec tria apl̓i ꝟba infra ꝯmemorata/ ⁊ quaſi ad quoddā thema. In ip̄o viuimꝰ mouemur et ſumꝰ. viuimꝰ enī in deo viuificatōe gratie. Mo uemur in eo ⁊ ad eū/ pōdere oꝑatōis meri torie. ⁊ tandē circulo qͦdā intelligibili ſumꝰ in eo velut in cētro nr̄o ꝑ quietē ꝯtemplatō nis ſtabilis ⁊ ſerene. Primū eſt oīm in gr̄a exiſtentiū quaſi incipiētiū. Secūdū ꝓfici entiū. Terciū perfectorū. ¶ Primum in ba ptizatōne fluminis vl̓ flaminis. Secun dū in temptatōne ꝑegrinatiōis. Tercium in ꝯſolatōe angelice admīſtratōiſ. Sic̄ xp̄s pͥmo baptizatus eſt/ poſtmodū tēptatꝰ. de inde cōſolatꝰ. Sicut ip̄e eſt vita animans: via mouēs. veritas ſtabiliēs. alpha ⁊ o/ pͥn cipiū mediū ⁊ finis. In qͦ viuimꝰ ꝑ fidem formatā. quia iuſtꝰ ex fide viuit. ⁊ hͦ ī vi ra tōnali. Mouemur ꝑ ſpem deſiderantē que ſurſum ſunt in iraſcibili. Sumꝰ ꝑ caritatē radicatā ī ꝯcupiſcibili. ¶ Prima gͦ ꝑs opu ſculi q̄ latior eſt ⁊ ꝑ lectōes diſtinguit̉; agit de vita aīe ⁊ de morte ip̄ius. ⁊ de egritudi nibus ſpiritalibꝰ/ inqͥrēdo qͥdditatē pecca toꝝ a radice/ ⁊ eliciēdo moralia documēta inde ſeq̄ntia. Scd̓a tractat d̓ vita ſcd̓a ani me q̄ eſt motus eiꝰ vl̓ inſtinctꝰ inqͥrēdo di ſtinctōem int̓ bonas inſpiratōes ⁊ īmiſſio nes ꝑ angelos malos/ ī diuerſis materijs. ⁊ de modo tēptatōes ſuꝑandi. Tercia loqͥ tur de vita aīe ꝑ ꝯtemplatōes ſtabilite ⁊ cō ſolate. Bene valeas pater in chriſto ⁊ ore mus ꝓ inuicē vt ſaluemur. Pars prima incipit de vita ſpirituali anime Go vos bapti zaui aqͣ. ille vos baptizabit ſpiri tuſctō. Antiqͣ iā atqꝫ notiſſima patꝝ traditōne ꝯꝑtum habemꝰ qͥd oꝑabat̉ baptiſmꝰ iohannis. ⁊ qͥd baptiſmꝰ chriſti. Nam cū baptizari ſit naſci denuo; ſicut ni codemo dicebat chriſtꝰ. tantū intereſt inter baptiſmū ioh̓is ⁊ chriſti/ qͣntū ip̄a diſpoſi tio ad vitā differt ab introductiōe eiuſdem vite ſpūalis in nobis. ¶ Erat itaqꝫ nob̓ ba ptiſmus iohānis p̄paratoriꝰ ad vitā ſpūſ ſancti ꝯplendā in ſuſcipiētibꝰ. ſed chriſtus. ſolus ve viuificabat. qꝛ ſolꝰ vere baptiza bat ſpūſctō. Placet aut vt omiſſa interim ꝑtractatiōe lr̄ali ſuꝑ hoc duplici baptiſmo quoniā notiſſima eſt; vertamꝰ ꝯſideratōeꝫ nr̄am ad loq̄ndū de vita aīe. quā ſpūſſctūs oꝑat̉ in nobis ꝑ baptiſmū/ qͥ vſitato iā no mine dicit̉ eſſe flamīs. Ille enī baptiſmus ꝑ ſe efficax ē. Abſqꝫ eo aūt nec baptiſmꝰ flu minis nec ſāguīs ꝓdeſt qͥcqͣꝫ. Dicebat pau lus atheniēſibꝰ allegās vnū ex eorū poetis dū de deo loqueret̉. In ip̄o enī viuimꝰ mo uemur ⁊ ſumꝰ. Act̉. xvij. Que v̓ba ſi quis ad corꝑalē ⁊ hāc viſibilē vitā motū ⁊ exiſtē tiā referat nihil eū errare crediderim/ qm̄ ſi cut vas aquā ꝯtinet ⁊ figurat. ita vt veꝝ ſit ꝙ aqͣ plꝰ ī vaſe qͣꝫ in ſe figurat̉. ſic ml̓to inti miꝰ in ip̄o deo tanqͣꝫ in vaſe omnē creature labilitatē ꝯtinēte viuit qͥcqͥd vtuit. mouet̉ qͥcqͥd mouet̉. ⁊ oīs exiſtētia ne defluat ī ni hilū/ in ip̄o eſt atqꝫ ꝯſeruat̉. Sꝫ de ſpūali bus ⁊ inuiſibilibꝰ locuturi dicamꝰ ꝙ anīa rōnal̓ hꝫ in ſpūſctō ſuā vitā ſuū motū/ ſuā exiſtētiā. Eſt qͥppe hͦ ꝓpriū ip̄i creature rō nali ſuꝑ ceteras/ ꝙ capax eſt vite alicuiꝰ gͣ tuite ⁊ diuine/ ſil̓r ⁊ motꝰ ⁊ exiſtētie/ vltra id qd̓ ē ī ſe naturale. Et quēadmodū materia pͥma. ⁊ ſi de ſe nō ſit nihil. capit tn̄ ſuū eſſe pͥncipaliꝰ ꝑ formā. Sic et aīa ī eſſe ſuo na turali ꝯſiderata imagināda eſt tāqͣꝫ mat̓ia nuda q̄ fieri p̄t ſubiectū qͣſi deferēs ip̄m ſpi ritūſanctū tāqͣꝫ eiꝰ verā vitā nō qͥdē forma lem. Hoc enī dudū ꝑ mgr̄os nr̄os dānatū eſt. Sed formali nō ꝓrſus diſſil̓em. ¶ Et qͦ modo fiat iſtd̓ ſi forſan interrogaſ? Rn̄deo ꝙ ꝑ baptiſmū ſpūſſctī. cui tn̄ p̄uius eſt aut natura aut tꝑe/ baptiſmꝰ aque viue ⁊ mun de/ tanqͣꝫ qualitatiua diſpoſitio p̄requiſita ad vite huiꝰ formalis introductōem. ¶ Eſt autē baptiſmꝰ iſte gratie et aliarū virtutuꝫ infuſio. aſperſioqꝫ intima animā abluens; ⁊ reddens idoneā/ cui ſpūſſanctus ſeipſuꝫ vitā et motū ⁊ eſſentiā inſpiret ⁊ donet In ip̄o viuimus vt in vita. mouemur vt ī via. ſumus vt in veritate. ¶ Et vide ſi nō ita cor tex littere abſconditum habet in myſterio. Nā ſi iohānes interp̄tatōe ſua gratiā fꝑat ⁊ baptiſmꝰ ablutōem noīat. qͥd ioh̓is bap tiſmus niſi gratie ablutio deſignat̉? Et hec (vt p̄diximꝰ) ablutio nō niſi p̄paratio eſt ī aīa ip̄a vt ſpūſancto baptizetur. hoc ē viui ficet̉ vt iā nō in ſe ſolū ſed in ſpirituſctō vi uat/ moueatur ⁊ exiſtat. quemadmodū di cebat diuinꝰ paulꝰ. viuo ego iam non ego; De vita ſpirituali anime viuit vero in me chriſtꝰ. ¶ Fatendū eſt ni hilominꝰ eſſe quaſdā diſpoſitōes freq̄nter in aīa que lōginque ſunt ab iſtiꝰ vite. ſpiri tus ſcꝫ infuſiōe. Ita enī videmꝰ ꝙ in natu rali generatōe anīalis plurima p̄cedūt ad ꝓpinquā diſpoſitiōem que formā inuehit materie. Iſtas diſpoſitōnes appellāt theo logi in adultis oꝑatōnes informes quibꝰ peccatrix aīa intēdit facere qd̓ ī ſe eſt; ſe diſ ponit ad vitā. nō ꝙ iſta diſpoſitio ſufficiat vtpote q̄ lōginqua eſt/ ⁊ nihil de vita ſpūs habēs in ſe. ſed quia nihil interim aīa maiꝰ habꝫ qd̓ faciat qͣꝫ vt bn̄ vtat̉ ſuis naturali bus potētijs ⁊ donis qͥbuſdā gͣtuitis; licꝫ nō viuificatis. Quo facto ſicut credis aīaꝫ introduci in materiā naturalibꝰ tm̄mō acti onibꝰ qualificatā nō qͥdē in v̓tute hmōi qͣ lificatōis/ ſed de ſola liberalitate oīpotētiſ ſima creatoris. nō alit̓ exiſtimes in ip̄a vite ſpūs infuſiōe. Qualeſcūqꝫ enī ⁊ qͦtcūqꝫ p̄ ceſſerint diſpoſitōes/ ex ip̄o conatu anīe ad hanc vitā ex morte tēdentis nihil ſunt/ ni hilattīgūt; niſi miſeratꝰ ex alto ſpūſſanctu vltimatā cōplexionis armonice ſpūal̓ qua lificatōem infuderit/ cū qͣ ⁊ in qͣ ip̄e qͥ ver eſt anīe ſpūs ip̄am viuificat ſuo illapſu et afflatu ſecreto/ qͥ afflatꝰ baptiſmꝰ flaminis dicit̉. ⁊ baptiſmꝰ in ſpūſctō. ¶ Et hec dicta ſint ꝓ cōſonātia lr̄e ad ea q̄ tractare ꝓponi mus ſuꝑ aīe vita in ſpūſancto. ¶ Iā ex pre miſſis attendamꝰ ꝙ aīa rōnalis vite q̄du plicis capax exiſtit. Eſt enī vita nature/ eſt vita gr̄e eſt vita actōis meritorie. ⁊ eſt vita ꝯfirmatōis ſtabilite. ⁊ hͦ duplicit̓. vl̓ ī via vel in patria. ¶ Uitā nature in anīa dicimꝰ puritatē ſue eēntie cū integritate ſuaꝝ potē tiarū. Attribuunt̉ etiā huic vite alia quecū qꝫ acqͥſita vl̓ infuſa/ citra gr̄e gͣtificātis ſta tū. Intātū ergo ꝑfectiorē vitā hāc natura lē aſcribimꝰ ip̄i aīe/ quāto p̄cellētior fuerit ⁊ viuacior in ſuis naturalibꝰ/ ⁊ ſi ceterꝭ gͣtu itis fuerit ſpoliata. ¶ Altera vita eſt vita gͣ tie. q̄ ideo talit̓ noīat̉ qꝛ ſpūſſctūs qͥ ſua di gnatōe ⁊ beniuolētia aīam viuificat vt po tens ſit ad vitā terciā/ de qͣ dicēdū mox ſuꝑ eſt. am gͣtū facientē p̄influit in aīam/ ve lui diſpoſitōem qͣndā armonicā de lege ne ceſſaria. ¶ Preſupponit̉ autē huic vite pͥor q̄ naturalis dicit̉ tanqͣꝫ ſuū naturale ſubie ctum. ¶ Ceteꝝ ꝑ vitā terciā nō aliud intel ligo qͣꝫ actōem meritoriā vl̓ gͣtificā/ ab hac vita ſcd̓a deriuatā/ ſicut oꝑatio q̄libꝫ viuē tis nomīatur a ph̓o pͥmo de aīa vita ſecun da eiuſdē. ¶ Poſtremo vita qͣrta nō tā vita altera ꝓpͥe dicta eſt/ qͣꝫ duplicis vite prioriſ ſtabilitio atqꝫ ꝯfirmatio. qd̓ fit vel in via ꝑ abūdātiā ſpūaliū cariſmatū animā a mor te ꝯͣria ꝓhibentiū. vel in patria ex ꝯditōne btītudīs ⁊ ſtabilite felicitatis. ¶ Et attēda mus p̄cor ſi apl̓ica verba a ph̓is vſurpata inſinuare nob̓ poſſint hanc triplicē vitam anime ſpūalem. qꝛ de pͥma q̄ natural̓ dicit̉ paꝝ nunc loq̄ndū eſt. In ip̄o inqͥt viuimꝰ Ecce vitā pͥmā gͣtie. Mouemur. ecce vitā ſcd̓am. Et ſumꝰ. ecce vitā terciā/ q̄ eſt cōfir matōis ſtabilite ⁊ ꝑmanētis exiſtentie. Et has vitas nōne in myſterio exēplauit nob̓ chriſtꝰ in ſuo baptiſmate. quoniā pͥmo ve nit baptizādus/ tanqͣꝫ bn̄ vtēs vita natura li. Deinde baptizatꝰ ē tanqͣꝫ vitā gr̄e recep turꝰ. quā tn̄ in ꝟitate pͥus habuerat. Poſt modū aſcendit de aqua oſtēdens vitā ter ciā actōis virtuoſe. Candem māſit ſuꝑ eū ſpūſſctūs in ſignū vite qͣrte/ q̄ eſt ꝯfirmati onis ꝑmāſiue. ¶ Dicamꝰ adhuc ꝙ huic vi y te quadruplici opponūt̉ totidē mortꝭ gene ra. Nā ē mors nature/ q̄ fit ſeu ꝑ annihila tionē eius totalē ſeu ꝑ ablatōnem eoꝝ q̄ na ture ſue debita ſunt ſeu ꝑ īmiſſionē ꝯͣriorū habituū ꝓhibentiū libeꝝ exercitiū huiꝰ vi te. quēadmodū ē peccatū originale qd̓ fo mes mortis dicit̉ / ⁊ tyrānus mēbroꝝ. ⁊ lex peccati/ ⁊ a quo ꝓueniūt cetera incōmoda. vt debilitatio viriū ignorātia hebetudo/ ⁊ ſimilia etiā poſt baptiſmuꝫ. Iuxta hͦ dica mus ꝙ eadē aīa poteſt ſil̓ eſſe particeps vi te natural̓ et mortis natural̓. Mortis dico q̄ nō eſt ꝑ annihilatiōem ſed aliūde modis dictis. ¶ Si de vita ſecunda que ē vita gr̄e loquamur inuenimꝰ mortē ei ꝯtrariā/ q̄ cō tingit ex corruptōne debite illius armonie qua ī gr̄a gͣtū faciēte ꝯſiſtere poſuimꝰ. quē admodū enī ſi corrūpit̉ corꝑalis illa ꝯple xio reſultans ex qualitatibꝰ pͥmis ꝯtempe ratis adinuicē/ aīam abſcedere neceſſe eſt. Sic deficiēte gr̄a nō remanet ſpūſſanctus anīe vitā p̄ſtans. ¶ Porro vite tercie ꝯͣriat̉ actio ꝑuerſa aut ceſſatio ab oꝑatōe tūc de bita. Uidemꝰ enī ꝙ natura abhorrēs ociū pati nequit aīam diu eſſe in materia abſqꝫ ꝓprijs et debitis actōibꝰ. Nō minꝰ pōt eē diu ſpūſſctūs in aīa que vl̓ crimīalit̓ vl̓ ni hil oꝑat̉. ¶ Demū nulla eſt mors corrūpēs quartā vitā cōfirmatiōis ſtabilite. et hͦ ī ea dem aīa. Sed obſtinatio in pctō q̄ pecca tū dicit̉ ad mortē. Et he vite cōditōnes hꝫ Lectio prima LX LX Zoppoſitas ī diuerſis. ¶ Addamꝰ rurſus di centes ꝙ impoſſibile eſt aīam ſola vita na turali viuentē oꝑari ſalutē ſuā. Cuiꝰ oppo ſitū pelagianꝰ error aſſerebat. Itaqꝫ ſi non pōt corpꝰ mortuū vitales oꝑatōes exerce re. quō dicet aliqͥs aīam vita ſua carentē q̄ eſt ſpūſſctūs ī oꝑa vite ſpūalis exire poſſeꝫ Non enī eſt aīa ratōnalis par alijs viuenti bus/ quibus ſicut nō ꝯpetit niſi finis vnꝰ natural̓ ſic vna vita eſt ſufficiēs. Aīe vero ratōnali p̄paratus eſt finis qͥdē ſuꝑnatural̓ Quis ergo negare poterit ſuꝑnaturalē ei vi tam et oꝑatōem eſſe neceſſarias vt ꝑtingat ad eū qͥ ſuꝑ ip̄aꝫ eſt beatitudīs finē ⁊ termi num. ¶ Nolo tamē negare qͥn anima poſſit ex ſua vita naturali bene moralit̓ agere. ⁊ fa ciēdo qd̓ in ſe eſt ſe ad vitā gratie diſpōere. Et pͥmo ſi aīa nll̓a morte ſit infecta habēs naturaliū ītegritatē ī nullo eſtimo fieri am biguū qͥn habeat ī ſuo arbitrio cauſare opꝰ bonū de genere moris veſtiēdo ip̄m oībꝰ circūſtantijs/ quas ip̄a bonitas moral̓ exi gittam in fine ꝓpinqͦ qͣꝫ in obiecto ⁊ inten tōe. alioqͥn hō ſine culpa exiſtēs miſerabili or eſſet oībꝰ animantibꝰ. Cur ita? qͥppe ce tera aīalia poſſūt in oꝑatōes ſue nature de bitas ſuppoſito dei generali auxilio/ nō ſic homo poſſꝫ. ¶ Sed qͥd dicemꝰ de aīa que mortē circūfert ſecū vel peccati originalis. vl̓ crimīs actualis?. Fuerūt qͥ dicerēt aīam tali morte p̄ſſam nō poſſe ad actus bonos morales aſſurgere. quēadmodū eſt celebriſ de ip̄is demonibꝰ et dānatis opinio ꝙ bn̄ moralit̓ neqꝫ velle poſſunt neqꝫ agere. Ra tōem aſſerūt ſic ponentes etiā in viatoribꝰ mortificatis ꝑ peccatū abſqꝫ vita gr̄e. Tā ta eſt inqͥunt incuruatio ⁊ dep̄uatio ſeu cor ruptio ⁊ mortificatio vite natural̓ in aīabꝰ taliū/ vt potiꝰ trahant̉ in malū qͣꝫ ī bonum. Nā violētior eſt ī eis tractꝰ mortis qͣꝫ vite. ꝓpterea dicūt ꝙ oīa ad turpitudinē ſuā/ q̄ eſt mors ſua referūt ex ꝯſeq̄nti omnia oꝑa mortua ſūt/ vtpote a morte ꝓcedētia. ¶ Ad dunt ꝓ ꝯfirmatōe ꝙ in omī actu pctōrꝭ de eſt circūſtantia gr̄e. bonuꝫ ꝟo qꝛ ſubſtat ex omnibꝰ ſuis ꝯditōibꝰ ſicut ex vnica ſi deſit. reſultat malū/ ẜm dicta dionyſij. Nihil ſim plicit̓ bonū eſt qd̓ ab arbore mala ⁊ a radi ce viciata gignit̉. ¶ Hec v̓o ſentētia ⁊ ſi tali bus alijſqꝫ pl̓imis apparētijs fulcita vide atur. pͥdem tn̄ repulſa eſt tāqͣꝫ dura. ⁊ plus ad deſꝑationē qͣꝫ ad edificatiōem ꝓficiens. Quis enī nō obſtupeſceret audiēs ꝙ abſqꝫ gratia honorare parētes/ elēoſinas dare/ ec cleſiaſtica p̄cepta de ieiunijs facere. īmo ꝑ attritōem ſe ad gr̄am diſponere eſt mortali ter delinq̄re. Non enī reqͥrit̉ ꝙ in om̄i actu nr̄o agamꝰ ex gratia. aut ꝙ gr̄a illū īforme mus niſi ꝓ qͣnto / ⁊ dū mereri tenemur per aliquē hmōi actū. Reliqͥ ꝟo actꝰ ſi fiant cir ca materiā bonā de genere/ ⁊ cū intentōe de bita finis īmediati/ ponēdo alias circūſtā tias bonas moraliter. ⁊ ſi nō ſint meritorij vite eterne ſunt tamē boni moralit̓/ ⁊ bono rum tꝑaliū meritorij. ⁊ ad gr̄am de cōgruo p̄paratorij. qꝛ ꝑ eos hō facit qd̓ in ſe ē. Nā facere qd̓ in ſe eſt; intelligo hͦ facere qd̓ ho mo pōt ẜm vires quas actualit̓ hꝫ. ¶ Hoc loco diſtinxerūt aliqͥ de gr̄a. Nam ſi gratiā appellamꝰ omne illd̓ qd̓ a deo liberalit̓ da tur ſine meritis/ totū eſſe noſtꝝ ⁊ viuere in ter gͣtuita numerat̉. et in nobis ⁊ in brutis/ qͣꝫqͣꝫ pl̓ꝰ in nobis. qꝛ btītudinis capaces ſu mus. et ꝓ ip̄iꝰ adeptōe dat̉ nobis qͥcqͥd da tur. Nunqͥd deo cura eſt de bobꝰ/ inqͥt apo ſtolꝰ. Nō de brutis ſed d̓ hoībꝰ ait ꝙ omīa cooꝑant̉ in bonū ⁊c̄. Hoc mō oīs tribula tio/ oīs infirmitas/ īmo ⁊ ip̄e tēptatōes int̓ gͣtuita numerant̉. Cuiꝰ ratio eſt. qꝛ dei bo nitas qͣꝫtū eſt de ſe nobis immittit aut eue nire ꝑmittit ad bonū noſtꝝ ſi nō ꝑuerſe re nitimur abutimurqꝫ. Et iuxta hūc accepti onis modū de gr̄a/ ꝑſpicuū ē nihil nos bo ni poſſe abſqꝫ gͣtia. ¶ Si v̓o gr̄am nomine mus donū aliqd̓ infuſuꝫ diſtinctū ab anīa ſupͣ vel vltra vires ſuas naturaleſ ⁊ īduſtri as. nulla videt̉ neceſſitas dicere talē gratiā eſſe neceſſariā ad hͦ vt bonū de genere aga mus per libeꝝ arbitriū/ plꝰ qͣꝫ nō ponimus talē gr̄am ad cognoſcēdū veꝝ circa natura lia ꝑ intellectū. ¶ Deinde dici p̄t ꝙ impletio p̄ceptoꝝ vt in multis qͣꝫtū ad ſubſtantiā p̄ cepti nō coexigit gͣtiā gratūfacientē. qͣꝫuis intentio p̄cipiētis nō ꝯſeruet̉ ſi nō fiāt in gͣ tia vel ex gr̄a. Intentū qͥppe eſt in om̄i p̄ce pto vt ꝑ illd̓ mereamur ad vitā īgredi. Sꝫ hanc intentōem nō ſꝑ ponimꝰ eſſe obliga toriā ſimplicit̓ ad peccatū ſi nō obſeruetur Tātūmodo ꝯditionalit̓ obligat/ vt ponit Durādus/ ſi mereri volumꝰ. aut dūmereri tenemur/ quēadmodū cōtingit in ſuſceptō ne ſacramentoꝝ. aut dū ad gr̄am reſurgere vel ex ea iā habita debemꝰ oꝑari. hoc mō ī telligunt illd̓ chriſti. Si vis ad vitā ingre di ſerua mandata. ¶ Decurſis aliqͥbꝰ circa pͥmā vitaꝫ quā habemꝰ ante baptiſmū gr̄e gr̄e hh De vita ſpiricuali anime factum a ſpūſancto. ⁊ quidē ſub multa bre uitate. quia ꝑ doctores plurimos materia hec ⁊ ſil̓eſ incidētes latiꝰ tractate ſunt. Per gat noſtra ꝯſideratio ad loquendū/ de vita vera gr̄e que ē baptiſmus ī ſpūſcō ⁊ ꝑ quā fit vt viuamus in ipſo. Et ſil̓ tractabimus vitā alterā/ ꝑ quā ſumus ⁊ ſtabilimur in eo Nā ⁊ ſil̓ dictuꝫ eſt. in ipſo viuimus moue mur ⁊ ſumus. Hoc etiā tractabimus de il lis q̄ vitas iſtas vel alterā earū funditus ex tinguunt ⁊ enecāt. De illis īſuꝑ q̄ illas tm̄ mō debilitāt ⁊ in egritudines trahūt. ⁊ hoc eſt q̄rere ſub termīs vulgatōribꝰ/ qͥd eſt pec catū mortale ⁊ qͥd veniale. ⁊ quēadmoduꝫ cōtrahunt̉. ¶ Circa quā materiā licet vſita ta videat̉ intēdo ꝑticularia q̄dā afferre in qͥ bus tū difficultas. tū vtilitas ꝓ ꝯſcīaꝝ ſe renitate verſant̉. ¶ Placet aūt vt neglecto in terī vel temꝑato ſtilo/ nos ꝑ ꝓpoſitiones ⁊ corollaria ꝓcedamus. Hic enī modus ac cōmodatior ē ſcole. ⁊ inqͥſitiōi tali ſpecula tiua ꝟitas ſepe p̄ciſior atqꝫ lucidior inuenit̉ ¶ Erūt aūt pͥmitus due materie pͥncipales ꝑtractāde/ vna de qͥdditate ⁊ qͣꝫtificatione pctōꝝ. ꝑ q̄ vita aīe vel tollit̉ vl̓ impedit̉. Al tera de qͥdditate pͥme legis diuīe ⁊ iuſticie/ ꝓut nobis ex ſcriptura ⁊ alijs īnoteſcit. De noticia qͦꝫ ad dr̄iaꝫ pctōꝝ penes illā legem ſic ad extra deriuatā. tractādo pͥncipalit̓ qͥd ꝓprie debeat dici de iure diuīo. qͥd de natu rali. qͥd de hūano. inferēdo qͣliter ſtatuta re ligionū ⁊ cōmunitatū obligāt. Et ſi ſꝑ vo ta. iuramēta. ⁊ p̄cepta cōminatiōes qͣꝫ ſeu interminatiōes mortis et̓ne/ aſtringant ad mortale. ¶ Pro pͥma materia ſit hec vnica ꝯcluſio cū ſuis corollarijs. ¶ Omne pctm̄ ꝓ qͣꝫto ē offenſa dei. ⁊ cōtra legē eius eternā eſt de ſua ꝯditōe ⁊ indignitate mortifeꝝ ẜm rigorē iuſticie ⁊ a vita gl̓ie ſeꝑatiuū. ¶ Ra tio ē. qm̄ oīs offenſa in deū pōt iuſte ab ip̄o iudice deo puniri pena mortis tā tꝑalis qͣꝫ et̓ne. īmo annihilatiōis pena. Eſt igit̉ de ſe mortifera. Aſſumptū deducit̉ ex hͦ ꝙ nulla pena talis/ ē ita mala. qͣꝫtū mala ē ip̄a offen ſa. Et ex alio. qꝛ potius toleranda eſſet oīs mor penal̓ ⁊ annihilatio/ qͣꝫ cōmittēda eſ ſet qͣꝫtūlibet ꝑua offenſa in deū. da oppoſi tū. Iā offenſa dei licite fieri deberet in caſu ¶ Preterea q̄libet offenſa dei niſi remitteret̉ repelleret a gl̓ia dei. ꝑpetuo ⁊ abſqꝫ termīo puniret̉ alioqͥn maneret dedecus culpe ſi ne decore iuſticie. ꝙ aūt offēſa dimittit̉/ ſeu remittit̉ ē ex pura liberalitate dei remittentis ⁊ nō ampliꝰ imputātis. ¶ Deniqꝫ noͣ mi nus ē fugibilis offenſa dei qͣꝫ ſit eligibile il lud bonū. ꝓ qͦ adipiſcendo nullo mō debe ret cōmitti. ſꝫ ꝓ infinito bono nō deberet fi eri offenſa dei/ ⁊ ſi qͥs infinita bona poſſide ret. poſſet iuſte omībꝰ a deo ſpoliari/ ſi cade ret in offenſaꝫ dei. Ex his radicibꝰ argumē toꝝ qͥ poſſent in latius ramificari. videt̉ eſ ſe ſufficienter deductū ꝙ oīs offenſa dei eſt mortifera ex ſui ꝯditiōe ⁊ indignitate. īmo ꝙ ē infinite fugibilitatis ⁊ īputabilitatꝭ ad dēdo vel intelligēdo ꝙ ſit in īiuriā boni in finiti. ⁊ qͣꝫtū in ſe ē abijcit ab hoīe deuꝫ tāta elōgatiōe ꝙ nūqͣꝫ poterit niſi ꝑ ſolā ⁊ merā gr̄aꝫ illi ꝓximus eſſe maxīe ꝑ vitā gl̓ie. Pa tet etiā de veniali. ¶ Sꝫ diceret aliquis/ ꝙ deꝰ ideo qꝛ dn̄s ē ſue creature in ſuꝑmitate pleni dominij ad faciēdū de ea qͥcqͥd volue rū ⁊ quōcūqꝫ voluerit. ꝓcedunt rōnes p̄di cte ad on̄denduꝫ ꝙ pōt ꝓ aliqͣ offenſa penā quātālibet poſſibilē infligere nec poterit ei quiſqͣꝫ dicere. cur ita facꝭ? Hoc aūt diceret̉ ita de iuſtiſſima creatura. aut nō peccatrice ꝙ ip̄a ſubiacere pōt cuicūqꝫ afflictiōi ⁊ pe nalitati/ abſqꝫ hͦ ꝙ oporteat dicere eā eſſe in aliqͦ culpabilē. ¶ Rn̄det̉ ꝙ deus pōt abſo lute ⁊ iuſte dare qualēlibet afflictōeꝫ ſue cre ature īmo virgini Marie. Sꝫ hͦ nō erit in penā ⁊ punitiōeꝫ cuiuſcūqꝫ delicti. ⁊ ita qͣꝫ uis ſit afflictio iuſta. nō tn̄ eſſet ibi iuſta pe na ſeu punitio. nec etiaꝫ iniuſta. qꝛ nulla ibi poneret̉ ratio pene. cū pena ⁊ culpa correla tiue dicant̉ ad inuicem. igitur ⁊c̄. Primū corollariuꝫ ¶ Nulla offenſa dei eſt venial̓ de ſe. niſi tātū modo ꝑ reſpectū ad diuinā miẜicordiā q̄ nō vult de facto quālibet offenſaꝫ imputa re ad mortē. cū illd̓ poſſet iuſtiſſime. Et ita ꝯcludit̉ ꝙ peccatū mortale ⁊ veniale in eſſe tali. nō diſtinguūt̉ intrīſece ⁊ eſſentialit̓/ ſꝫ ſolū ꝑ reſpectu ad diuinā gr̄am q̄ peccatuꝫ iſtud imputat ad penā mortis. ⁊ alid̓ non. Omne enī peccatū culpabile ex ſui indigni tate mortīfeꝝ eſt modo dicto. Addidi cul pabile. qm̄ peccatū eſt in agētibꝰ naturali bus. vbi tn̄ nulla culpa vl̓ offenſa reꝑit̉. qͣꝫ qͣꝫ in materia hac ſynonime capiant̉ vt plu rimū peccatū ⁊ culpa. Secūdū corollariū ¶ Si nullū infinitū vel infinite tale poſſit altero eſſe minus. nullū peccatū ī eſſe offēſe Lectio prima LXI eſſet minus alio. qm̄ omne pctm̄ eſt infini te offenſiuuꝫ. Non eſt tn̄ ꝯcedendū ꝙ pctā oīa ſimpl̓r ſint eqͣlia. ꝓut dixiſſe ſtoycos re ferūt Seneca ⁊ Tullius ⁊ alij. Si eniꝫ ꝑ imaginationē poneret̉ linea infinita in lon gitudine ⁊ ſuꝑficies infinita in latitudīe ⁊ lōgitudine ⁊ corpus in trina dimenſione. Uel ſi a linea recta ꝓtraherent̉ linee recur ue in infinitū. vel in caſibꝰ ſil̓ibꝰ multis. nō oporteret dicere oīa iſta eſſe equalia. vel in dimenſione. vl̓ in curuitate. quāuis eēt qd̓ libet in ſuo genere infinitū. Sic nō offēſas etiā infinitas oporteret ponere eqͣles eſſe. ſꝫ vna ē grauior altera ⁊ multiplicior. qͣre ⁊c̄. Terciū corollarium ¶ Obligamur deo ad gratificationē. ⁊ gra tiarūactionē. ex hoc ꝙ pctā nr̄a venialia n̄ imputat ad mortē. ſicut tenemur ex remiſſi one mortaliū. qm̄ vtrobiqꝫ ꝯcurrit miſeri cordia dei nō imputans pctā niſi ad penā temꝑalē. q̄ de ſua indignitate imputabilia ſunt ad mortē. vnū de poſſibili. aliud de le ge ſtatuta. īmo forte ita diceret̉ de oībꝰ iu ſticijs noſtris. que qͣntū de ſe ſunt; ſunt ſic pannus mēſtruate/ p̄ſertim poſt peccatum aut abſente gratia. Quartū corollariū ¶ Peccās venialiter ex deliberatiōe. abutit̉ dei miẜicordia. que ꝯceſſit pctm̄ illd̓ eē ve niale nō mortale. Relucet īſuꝑ miẜicordia dei in hͦ ꝙ abuſus ille deliberatꝰ nō eſt niſi venial̓. Iuxta regulā magiſtralē ꝙ ꝯſenſuſ in veniale nō eſt niſi venial̓. intelligēdo de veniali ex ſuo genere. ⁊ nō de eo qd̓ veniale dicit̉ ex eo ꝙ ꝑ ſurreptōem aut infirmitateꝫ aūt ignorantiā aūt actꝰ imꝑfectōꝫ ꝯmittit̉ Oppoſitū enī dicere eſſet dānare oēſ homi nes p̄ſertim eos qͥ mentiunt̉ etiā iocoſe. qꝛ deliberate faciūt actū quē ſciūt eſſe culpa bilē. ¶ Regula v̓o illa ꝙ nullū pctm̄ ē adeo veniale qͥn fiat mortale dum placꝫ. intelligi tur de venialibꝰ ſcd̓o modo dictis. q̄ ideo ſunt venialia. quia ſine pleno ꝯſenſu ratōiſ ꝑpetrant̉. ad que ſi ꝯfeſſus ꝑfectus ⁊ pla cens aduenerit nil mirandū ſi reddūt̉ mor talia. qͣꝫqͣꝫ nō ſintiā idē actus qͥ pͥus. ſꝫ bn̄ ſimiles in ſpecie. ex alia tn̄ radice videlicet a libero ꝯſenſu ꝓcedentes. Ul̓ intelligēda eſt tal̓ regula ſi ⁊ dū peccatū veniale place ret inqͣntū peccatū ē ⁊ dei offenſiuuꝫ abſqꝫ aliqͦ quocūqꝫ motiuo vl̓ allectiuo ad peccā dum. Iſtud enī videt̉ eſſe dyabolice obſti natōis ꝓpriū ꝙ impugnet̉ deꝰ ⁊ odio ha beat̉ gratis. Sed vbi qͥs habꝫ actū quem ſcit eſſe venialē. nō motus qꝛ offendit deuꝫ. ſꝫ qꝛ delectat ſe. ⁊ n̄ vellet ip̄m agere ſi deꝰ ad morte ⁊ amicicie ſue ꝑditōem īputaret. agit qͥdem male ſed non mortaliter de lege. ¶ Si rurſus obijcit̉ ꝙ agens ꝯtra ꝯſciētiā edificat ad gehennā. diſtinguēdū erit de qͣ litate ip̄iꝰ ꝯſcīe ſi ſit de mortali vl̓ veniali. ⁊ ẜm hoc reſpondendū eſt. Quintū corollariū ¶ Nullꝰ idē actus numero elicitꝰ bonꝰ aut meritoriꝰ eſt peccatū etiā veniale. Huiꝰ op poſitū opinati ſunt aliqͥ ſed iudicio meo fal lunt̉. aut quia loquunt̉ de actibꝰ exterioribꝰ qͥ nō ſunt niſi reſpectiue boni aūt mali. vbi idem actꝰ ē optimꝰ ⁊ peſſimꝰ diuerſis reſpe ctibꝰ. ſicut paſſio chriſti q̄ erat actio iudeoꝝ Aut ſi loqͣnt̉ de actibꝰ intrīſecis elicitꝭ a vo luntate nō habebūt ꝙ eadē volitio q̄ eſt ma la venialit̓/ ſit bona meritorie. qͣꝫuis illa q̄ ſi milis eſt. ⁊ q̄ velut imꝑceptibiliter p̄t ſucce dere ad eā magni valeat eē meriti apd̓ deū Sextu corollarium ¶ Ueniale peccatū ſi nō remittit̉ punit̉ ſe ſo lo vl̓ cū mortali pena eterna. hͦ eſt qꝛ deꝰ tā xauit de lege ſibi certā penā. quā ſoluta re mittit̉ offenſa total̓ ꝯtracta. Et ita p̄t vtra qꝫ opinio ſuſtineri/ tā illa q̄ ponit pctm̄ ve niale cū mortali puniri eterna pena in foro iuſticie infernalis. vt dicit Prepoſitinꝰ. qͣꝫ illa q̄ dicit oppoſitū/ ponēdo ꝙ offenſa ve nialis bn̄ remittit̉ ſoluta pena abſqꝫ remiſ ſione mortal̓/ ſicut de pena vl̓ penitentia de bita pctō mortali dimiſſo/ ꝓbabilis eſt opi nio; dicens illā penitētiā qn̄qꝫ finiendā eti am ī inferno. ſicut ⁊ ſoluit̉ in hac vita hoīe exiſtente in mortali pctō. ⁊ vocat̉ penitētia ſoluēs nō recōciliās Oppoſitū ſenſit alioꝝ ſnīa ſed hec mitior eſt. ¶ Et ꝓ intellectu p̄ miſſorū cōſiderādū eſt ꝙ in om̄i pctō actu alitria ſunt ſaltē diſtincta rōe. ſcꝫ auerſio a deo bono incōmutabili. ⁊ iſta vocat̉ oen ſa eius. ad quod ſequit̉ neceſſario imputa bilitas ad penā que vocat̉ indignitas. qͣꝫ uis poſſet nō imputari. ⁊ dū imputat̉ vo cat̉ reatus. ⁊ hoc eſt ſecūdū. terciū eſt con uerſio ad bonū cōmutabile quod ſecū īpor tat maculā ⁊ obſcuritatē. quoniā aīa quan to ampliꝰ inheſerit ꝑ cupiditatē rebꝰ muta hh 2 De vita ſpirituali anime bilibus. tāto plꝰ maculat̉ ⁊ fedat̉. ⁊ ab illa luce ſuꝑna decidēs in tenebroſa demergit̉. ¶ Dicamꝰ igit̉ ſeptimo ꝙ pctm̄ quodlibet ſicut eſt finitꝰ actus ſic eſt finita ꝯuerſio et finitatalis macula ſeu tenebroſitas. ⁊ iuxta hāc ꝯuerſionē libidinoſam maiorē vl̓ mi norē (dic̄ ſctūs thomas) ꝓportionari penā ẜm intenſiōem ⁊ remiſſionē acerbitatis. vt qͣntū gl̓ificauit ſe in delicijs/ tātum ꝓpor tionabiliter habeat ⁊ tormentū. ¶ Ad hāc peccati ꝯditōeꝫ aſpiciūt (vt opinor) illi qui ponūt quodlibꝫ peccatū eſſe ſolū finite ma licie. Sed nō video eos ſaluare poſſe ꝙ nō debeat̉ ſibi pena īfinita ẜm acerbitatē ſi na tura eſſet capax. vel deꝰ hanc vellet inflige re. quoniā hoc agēdo deꝰ nō ſolū iuſte ſꝫ et miſericordit̓ ageret cōſeruādo naturā. Et ſane implicatio eſt dicere ꝙ abſqꝫ miẜicor dia poſſꝫ peccatū aliqd̓ ꝑ finitā penā aut ī finitā ſufficiēter puniri. Nā qͣntūcūqꝫ dare tur de pena ꝓ pctō. niſi deꝰ miẜicorditer re mitteret offenſam/ ſꝑ remaneret dignū pu niri vt pͥus. īmo ꝙ talis pena ſit remiſſiua ⁊ deletiua pctī eē nullo mō p̄t abſqꝫ dei mi ſericordia liberaliſſima. ¶ Si v̓o attenda mus pctm̄ ẜm ita pͥmā ⁊ ſcd̓aꝫ rōes/ ꝯſtat ꝙ peccatū mortale qd̓libꝫ auertit a ſummo bono. ⁊ eſt obiectiue infinitū. ſimilit̓ impu tat̉ etiā de lege ad penā eternā ⁊ infinitā du ratiue. ¶ Sed de peccato veniali an̄ ꝓpͥe de beat dici offenſa ſtāte lege. qꝛ nō pͥuat amo re. licet ip̄m quodāmō ledat/ an etiaꝫ de fa cto imputet̉ ad penā eternā ẜm forum iuſti cie infernalis/ iā aliqͣ dicta ſunt/ ⁊ poſtmo duꝫ tractabit̉ dū inueſtigabimꝰ ſi peccatū veniale ſit contra p̄ceptū dei. Dico tn̄ gene raliter de omni peccato illud eſſe ad penā ī finitā imputabile. ⁊ ꝙ n̄ imputat̉ hoc agit miſericordia copioſiſſima redēptoris Octauū corollariū D ¶ Implicat deū punire ad ꝯdignū ſi ꝑ hoc intelligamꝰ ſic eū punire ꝙ iuſte nō poſſit ampliꝰ. Si aūt dicamꝰ punire ad ꝯdignū quia punit qͣꝫtū recta rō ⁊ iuſticia exigūt et taxent de facto tale peccatū eſſe puniēduꝫ. tūc omne peccatū punit̉ aut puniet̉ ad cor dignū. qꝛ ſcꝫ tantū punit̉ qͣntū puniri deuſ vult ⁊ ordinat rectiſſima iuris ratōe. Nonū corollarium ¶ Nullū peccatū p̄t remitti niſi ꝑ hoc ꝙ de us liberaliter nō imputat illd̓ ad peccatuꝫ. Hoc ꝓpheta vidit dicēs. Beatus vir cui nō imputauit dn̄s pctm̄. quaſi exponēs il lud qd̓ p̄miſerat. Beati qͦꝝ remiſſe ſunt ini qͥtates. Nā hoc poſito peccatū tollit̉. hoc remoto nūqͣꝫ amouet̉. ¶ Qualit̓ ꝟo fiat iſta nō imputatio variant̉ doctores. ¶ Quidaꝫ dicūt nihil aliud eſſe deū nō imputare pec catū qͣꝫ illd̓ nō imputare ad penā. Deꝰ vti qꝫ cū ſit īmutabil̓ inqͥunt nō dicit̉ nūc īpu tare ⁊ poſt n̄ imputare ad penā. niſi ꝑ reſpe ctu ad extrinſecū ⁊ relatōnem ad penā. Ta les ꝯſeq̄nter habēt ꝯcedere ꝙ nullū pecca tū totaliter remittit̉ qͦuſqꝫ pena tota ꝑſolua tur neqꝫ mortale neqꝫ veniale. licꝫ dicat̉ re mitti mortale qn̄ deſinit imputari ad mor tē eternā tanqͣꝫ pͥncipalē. ¶ Alioꝝ eſt poſitō ꝙ ſi etiam nulla pena vnqͣꝫ fuiſſet ſtatuta a deo ꝓ peccatis. nihilominꝰ p̄t adhuc ꝯmit ti peccatū. et poteſt etiā remitti nō qͥdem ex mutabilitate dei. ſed qꝛ in eternitate ſua de creuit ꝓ tali tunc ſic agentē eſſe indignum ſuo amore ⁊ ſua iuſtificatōe ⁊ dignū puni tōne qͣntalibet. etiā poſito ꝙ nullū vellet in fligere/ et ꝓ alio tūc/ qꝛ talis mouet̉ aūt alio mo ſe hꝫ qͣꝫ prius. ſaltem ex decurſu tꝑis di gnificat iſtū ſuo amore. ⁊ tollit omnē indi gnificatōeꝫ ad penā. ¶ Et ſi q̄ritur rō. Sit ꝓ rōe voluntas. Nam hoc honore dignꝰ ē quē rex voluerit honorare. ¶ Seqͥt̉ ex hac poſitōe q̄ ꝓbabilior videt̉ nullā eſſe abſolu tam neceſſitatē ponēdi charitatē diſtinctaꝫ ꝓ iuſtificatōe impij. ⁊ ſaluat̉ ꝯmode verifi catio cōtradictorioꝝ ſine dei mutatōe/ pro ut tactum eſt. Decimū corollariū? ¶ Probabile eſt nullū actū creature de ꝑ ſe ⁊ intrinſece eſſe bonuꝫ bonitate moris aut meriti. aut ſil̓r malū niſi ꝑ reſpectū ad diui nā ratōem ⁊ voluntatē. qꝛ videlicꝫ diuina volūtas et rō dignificat hoīem ꝓ tali actu ⁊ ꝓ alio īdignificat. īmo dicimꝰ ꝙ ſine actu quocunqꝫ poſſet dignificare creaturā. vtꝝ ꝟo eā poſſꝫ ſil̓r abſqꝫ qͣcūqꝫ actōe aut omiſ ſione aūt ꝓ qͦcunqꝫ actu cuiuſcūqꝫ generis īdignificare nō ita eſt mihi ꝑſpicuū. qͣꝫuis ſi attēdat̉ dominatiſſima dei v̓tus reſpectu ſue creature/ qualit̓cunqꝫ ſe habētis ī agen do vl̓ omittēdo/ n̄ videt̉ vſqꝫquaqꝫ euidēs eſſe ꝙ hoc nō p̄t. ſicut exemplū videt̉ eē apo ſtoli de figulo/ qͥ ex eadē maſſa format vas in honorē. aliud in ꝯtumeliā. Si aūt attē ditur dei ſapiētia ⁊ bonitas iſtud dicere nō Lectio prima LXI videt̉ ꝯgruū. Ideo nihil hic pono nec aſſe ro/ magꝭ tn̄ inclinor aſſentire ſcd̓o qͣꝫ pͥmo. ⁊ cauſa patebit in dicēdis in materia d̓ ob ligatōe. ¶ Et iuxta hoc ꝯſeq̄nter habet̉ faci lis manuductio ad videndū quō nihil eſt malū niſi qꝛ ꝓhibitū. ⁊ nihil bonū niſi qꝛ a deo acceptū. et deꝰ nō ideo actꝰ nr̄os vult vel approbat quia bonos. ſed ideo boni qꝛ approbat. Similiter ideo mali qꝛ ꝓhibet ⁊ r̄probat. Nemo tn̄ murmuret; nēo ꝯq̄rat̉ qm̄ iuſtꝰ ē ī oībꝰ vijs ſuis ⁊ ſcūs ī oībꝰ oꝑi bꝰ ſuis. Sap̄. xij. Quis tibi īputabit ſi ꝑie rit natōes qͣs tu feciſti? ¶ Ꝙ ſi dicat̉ aliquē actū eſſe malū ꝙ nll̓o mō p̄t eſſe bonꝰ ⁊ ecō tra. Ex qͦ videret̉ ꝙ tal̓ actꝰ/ vtpote odiuꝫ dei eſſet intrīſece malꝰ. Rn̄det̉ hic ꝑ ſimile de actu ext̓iori ꝓcedēte ab interiori. Nā et ſi ſit aliqͥs actus exterior ita malꝰ ꝙ ſtanti bus eiſdē circūſtātijs oībꝰ nullo mō poſ ſit eſſe bonꝰ. nihilominꝰ dicit̉ extrīſece ma lus et p̄t eſſe nō malꝰ. ſi ꝑ ſe poneret̉; vl̓ a qͥ buſdā circūſtātijs ſuis eſſet denudatꝰ. Di cendū eſt ſil̓r de actibꝰ interioribꝰ compatiſ ad pͥmā regulā. Nā actꝰ odij dei elicitꝰ a de monibꝰ; vt elicit̉ cū oībꝰ ſuiſ circūſtātijs. n̄ p̄t nō eſſe malꝰ. pōt tn̄ nō eſſe malꝰ ſi ꝑ ſe po neret̉ aut alijs circūſtātijs veſtiret̉. Et ẜm hͦ tractaret̉ hic ⁊ ſolueret̉ queſtio de diſpen ſabilitate vl̓ indiſpēſabilitate legis diuine reſpectu creature. ⁊ quō poteſt vl̓ nō p̄t deo obligari. Undecimum coroi. ¶ Omnis rectitudo moralis ip̄iꝰ volūtatiſ reſultat ex ꝯformitate eiꝰ aut ſuoꝝ actuum vl̓ omiſſionū ad diuinā legē ⁊ eiꝰ rectā rati onē. ſicut actꝰ exteriores nō dicunt̉ boni ni ſi ꝑ ꝯformitatē ad interiores elicitos. Iu xta qd̓ poteſt eſſe pulcra deductio/ qualiter nihil eſt veꝝ/ nihil pulcruꝫ/ nihil potēs ni hil appetibile niſi ꝓ qͣnto prime veritati et pulcritudini ⁊ potētie ⁊ ſuauitati ꝯformāt̉. ⁊ ita d̓ ſil̓ibꝰ. Et ꝓportionabil̓r de falſo tur pi ⁊ fugibili Hoc eſt ꝙ antiqͥ dicebāt nihil eſſe veꝝ niſi a pͥma ꝟitate. Hoc modo ſepe deducit btūs Augꝭ. noīatim in ſuis ꝯfeſſi onibꝰ. ꝙ volūtas quelibet in ſuis oꝑatōibꝰ querit imitari deū/ qͣntūcunqꝫ erret aūt ma le habeat. quēadmodum ī illa furtiua ꝯme ſtiōe pomoꝝ in etate ſua puerili dicit q̄ſiſſe nō voluptatē ſed ſil̓itudinē qͣndā om̄ipotē tie ⁊ libertatis diuīe/ pͥmo ꝯfeſſionū. Sil̓r de catilina quē Saluſtiꝰ dicit gͣtuito malū fuiſſe deducit. ¶ Hec oſtendūt ꝙ bonitas creaturaꝝ et eaꝝ veritas ⁊ pulcritudo ⁊ ſi milia nō ſint aliqͥd maiꝰ intēſiue cū deo qͣꝫ deꝰ ſolus. licꝫ poſſint dici plures bonitateſ aut ꝟitates impropͥe ⁊ qͣſi extenſiue. Exem plū de ſanitate vrine ⁊ corꝑiſ. ⁊ de bonitate actꝰ interioris ⁊ exterioris. Palā eſt gͦ ꝙ in ip̄o viuimꝰ mouemur ⁊ ſumus. Duodecimū corol. ¶ In eodē actu ꝯcurrere poſſunt multipli ces rectitudīes aut bonitates. vna nature. alia moris de genere. altera gr̄e. altera gl̓ie. ⁊ hoc eſt ẜm diuerſas habitudīes ꝯſideran di eundē actū ꝯformari multiplicit̓ diuine legi ſeu bonitati. Non ꝙ ī deo ſit aliqͣ diuer ſitas in ſuis legibꝰ q̄ dicat̉ realis vel forma lis. ſed ꝙ ip̄am eandē ꝯcipimꝰ diuerſimo de/ et ꝯſideramꝰ ẜm habitudīes diſtīctas realiter ad creaturas/ q̄ habitudines n̄ ſūt ip̄e deꝰ ſolus ſꝫ ip̄e ⁊ creatura ſic relate ⁊ cō ſiderate a qͥbus diſtincti ꝯceptus ab intel lectu formant̉ ⁊ abſtrahunt̉ ꝑ potentiā lon ge fortiorē qͣꝫ ſit eſtimatiua ouis/ q̄ ex ſpecie bus lupi ſenſatis elicit inimicicia nō ſenſa tā. Et qͣꝫuis ꝯceptꝰ abſoluti nō ꝯnotēt. tn̄ qꝛ a tali multiplicitate cōnotatoꝝ eliciunt̉ ⁊ abſtrahunt̉/ retinēt in ſuis modis rep̄ſen tādi virtualit̓ illos modos rep̄ſentatiuos reꝝ diuerſaꝝ/ ex qͥbus ſumpti ſunt ⁊ cauſa ti. ſicut eſſentia vita ⁊ intellectꝰ in deo ⁊ ſa piētia et iuſticia ⁊ fortitudo ⁊c̄. nō dicūt ni ſi deū ex ꝑte rei penitus eundē. qͣꝫuis ope ratio intellectꝰ diuerſimode negociet̉ circa eū ex his que videt in creaturis ⁊ ex habitu dinibꝰ eaꝝ ad deū ⁊ ad inuicē. Dicit̉ vlteriꝰ ꝙ deꝰ intuitiue viſus ſufficit cauſare tales ꝯceptꝰ diſtinctos ⁊ abſolutos abſqꝫ hoc ꝙ neceſſe ſit ponere ī motiuitate obiectali que deꝰ eſt/ aliquā diſtinctōeꝫ ex ꝑte eiuſdē. Si autē in oppoſitū alleget̉ Augꝭ. de ideis/ ꝙ alia ratōne conditꝰ eſt hō. alia equꝰ. ⁊ ꝙ ille ratōes ſunt incōmutabiles ⁊ eterne/ remit to ad intellectū quē dat ockam in hac mate ria ſuꝑ primo ſnīaꝝ. in qua explicatōe ſi ru dis iudicet̉ neſcio qͥd appellabit̉ ſubtilitas ¶ Notet̉ hic ꝙ doctores etiā ſancti ſūt ma gis reuerēter gloſandi in multis qͣꝫ ampliā di. quoniā nō oēs ſemꝑ aduerterūt aut ad uertere cogitauerūt ad ꝓprietatē locutōis. Improprietas autē nō ampliari debꝫ. ſed ad ꝓprietatē reduci. aliquin qͥd mirū ſi au getur deceptio. ¶ Sequit̉ poſtremo ꝙ nō G hh 3 De vita ſpirituali anime eſt in poteſtate libera volūtatis create faci re aliqd̓ bonū morale aut gratuituꝫ niſi ex dignificatōe volūtaria pͥme legis. ¶ Et ſic patet pͥmo ꝙ nulla p̄t eſſe creatura rōnalis impeccabil̓ ꝑ naturā. aut naturalit̓ rectitu do honeſtatis. ¶ Patet inſuꝑ neceſſitas po nendi gr̄am eſſe neceſſariā ad omne bonū ſupͣ gͣtuitā largitōnem bonitatis natural̓. quā bonitatē ꝯſtat nō eſſe ſtāte re ip̄a/ qͣꝫuiſ nō ſit bonitas niſi ꝓ qͣnto fluit a pͥmo bono ⁊ exemplarit̓ eidem cōformatur. Sap̄. xij. Uirtus enī tua iuſticie initiū eſt. Dico igit̉ ꝙ ſic̄ oīs actus poſitiuꝰ habet ꝯformitateꝫ naturalē ad pͥmū bonū. ⁊ ideo bonus ē ſal tem bonitate naturali. Ita ſi ille actus ſit li ber/ tātū habet de bonitate honeſtatis qͣn tū habet de ꝯformitate ad primā honeſta tē. Sed iſtam ꝯformitatē nō poteſt elicere nuda natura volūtatis/ niſi ꝯmunicata ſit ſibi facultas ⁊ gr̄a ī ꝓducēdo alia qͣꝫ ſit illa ſolum reſpiciēs ſubſtantiā actus ⁊ nō cete ras circūſtantias. quēadmodū ſunt circū ſtātie finis ⁊ directōnis intentōnis ⁊ ſil̓es Ex qͥbus ꝯſequenter deducit̉ neceſſitaſ hu miliatōis nr̄e ad deū. et ꝙ non gl̓iet̉ an̄ euꝫ ſtulta p̄ſumptio om̄is carnis. nec apponat vltra magnificare ſe hō ſuꝑ terrā. ¶ Ex hoc inſuꝑ pelagiana hereſis ⁊ ingͣtitudo ſuꝑba ꝯfunditur. Deniqꝫ ꝑſpicuū eſt qͣnta neceſſi tate deſꝑare debeamꝰ de viribꝰ noſtris/ nec ponere carnē brachiū noſtrū. nec ꝯfidere ī homine. ſed ꝓijcere totā ſpem noſtrā in deū ne ꝯfundamur. ſed liberemur ⁊ nutriamur et glorificemur. Innitamur igit̉ ſibi tanqͣꝫ ſumme potētie ⁊ gl̓ioſiſſime maieſtati quo ad appropͥatū patri. et hoc ꝑ vim iraſcibi lem. cuiꝰ obiectū eſt bonū arduū ⁊ honori ficū. Innitamur ſibi tanqͣꝫ pͥme ⁊ infallibi li ꝟitati quo ad appropͥatū filio. ⁊ hoc per vim ratōnalē. Innitamur ſibi tanqͣꝫ bono optimo ⁊ ſuauiſſimo indefectibili qͦ ad ap propriatū ſpūiſancto. ⁊ hoc ꝑ ꝯcupiſcibilē H ¶ Iſtas vero innitentias operant̉ et ſolidāt tres ipſe virtutes theologice. fides ſpes et charitas. hec tria profecto miraculoſiſſima oꝑa cauſant in aīabꝰ iuſtoꝝ fideliū. ¶ Non ne miraculū ingens ē taliter inniti verita tibus incognitis et ineuidētibꝰ. p̄ter aūt cō tra omnē ratōnem naturalē; ꝙ citiꝰ diſſen tiret homo vere fidel̓ pͥmo pͥncipio ꝓut di cit Guilhelmꝰ pariſien̄. qͣꝫ alicui articl̓o qͣn tūlibet ineuidenti. Hoc enī eſt ꝯtra ſapien tiā grecoꝝ. ⁊ ſcādalū iudeoꝝ. et ſeuiciā tyrā norū. et corruptelā vicioꝝ originaliū. Pro pterea bene enūciauit apl̓s ꝙ fides ē donū dei ne quis gloriet̉ ſi credit. aut qͥ gloriat̉ in dn̄o gloriet̉. ¶ Ceterū nō minus eſt in ipſa ſpei certitudine miraculū. Nā qualiter ob ſecro inter tot fluctus hūane fragilitatis et viciſſitudīs incertiſſime p̄t dicere aliqͥs cū apl̓o. Certus ſum ꝙ nec morſneqꝫ vita ⁊c̄ me ſeꝑabit a charitate dei q̄ eſt in xp̄o ieſu. Qualiter inter hec p̄t ita certificari aīa ⁊ qͥe tari vt dormire dicat̉ ⁊ reqͥeſcere in idip̄m. quoniā ſingulariter in ſpe ꝯſtituit eā dn̄s. quēadmoduꝫ pulcre declarat Bern̄. ſuper cantica ſuꝑ illo. Introduxit me rex in cu biculū ſuū. Cogita ſi potes ⁊ qͣntū potes. Tu hoc hic eſſe miraculū gͣnde fateberis. ¶ Porro de charitate qͥd dicemꝰ qͣle eſt in ea qͣntūqꝫ miraculū. purificat hominē et gͣ tū eddit deo. ambulantē in oībꝰ mādatis eiꝰ ſine q̄rela. Nihilominꝰ dicere facit ex af fectu homini qͥ eiuſmodi ē cū apl̓o. Uenit deus ſaluos facere pctōres. quoꝝ pͥmꝰ ego ſum. Non. vtiqꝫ mētiebat̉ apl̓s ſtudio hui litatis. ſꝫ ita de ſe ſentiebat reputatōe ꝓprie fragilitatis ⁊ indignitatis/ cui tn̄ dignꝰ nō erat reliquꝰ mūdꝰ. ¶ Si q̄rat aliqͥs a me. qͦ modo poſſunt hec fieri? Nō me īterroget; īmo nec quēqͣꝫ alioꝝ. qm̄ ſolꝰ ſpūſſctūs ho rū miraculoꝝ ſpūaliū ſicut eſt oꝑator ſolꝰ. ita ſolꝰ eſt doctor. Preparet hō ad hec ca piēda mētis puritatē nō oris loqͣcitatē ex pectet. Uiſ gͦ ſecretū cognoſcere trāſfer te a theologia intellectꝰ ad theologiā affectꝰ. de ſciētia ſcꝫ ad ſapiētiā. de cognitōe ad deuo tōem. Hec eſt theologia illa quā magnꝰ ar ſenius vir grecis ⁊ latinis lr̄is tūc eruditꝰ fatebat̉ ſe neſcire. īmo nec primā lr̄aꝫ alpha beti ſui didiciſſe. que theologia vtinā nob̓ omnibꝰ qͥ theologi nominamur tā familia ris eſſet qͣꝫ extranea eſt ignotaqꝫ. ¶ Poteraꝫ diutiꝰ ac lōgiꝰ iſta ꝓtrahere/ p̄ſertim ad col laudatōem ſpei collocāde in dn̄o. Sed ni mia fortaſſis eſſet digreſſio. ⁊ in ſctōꝝ opu ſculis laus huiꝰ virtutis abunde poſita eſt Nominatim in Guilhelmo pariſien̄. de v̓ tutibꝰ. ⁊ in illa ꝯpilatōe ſatis vulgata ⁊ cer te fructuoſiſſima. que de virtutibꝰ ſimiliter intitulat̉. quā cōpilatōem ita cōſonare ver bis et ſentētijs cū eodē Guilhelmo ꝑiſien̄. experior. ꝙ ꝑſuaſum habeo vnā ſummā ab altera ſumptā eſſe. aut vnū vtriuſqꝫ autorē extitiſſe. Ad hec ſcripta ⁊ ſimilia vos remit to. quoniā etiā materia ⁊ q̄ſtio poſt p̄ndiū diſputanda. poterit nos eleuare magis ad capiēdū miracula ⁊ myſteria huiꝰ ſpei. Eſt enī q̄ſtio vtrū inter omnes v̓tutes theolo gicas virtus ſpei ſit nobiliſſima ſiue ꝑfectiſ ſima ⁊c̄. Hec de lectione prima Lectio ſecunda Sſum ꝓmiſſioni mee. nā polli a citus ſum ſi meminiſtis me pro xima lectōe inueſtigatuꝝ pro vi ribus Qualis eſt illa lex cuiꝰ trāſ greſſio vitā ſpūalē quam dat baptiſmꝰ ſpi rituſſctī adimit ⁊ mortis eterne reum facit. ¶ Hec nimirū dubitatio nō parua eſt. neqꝫ inutilis. vbi nō de lana caprina (ſicut loqͥ tur ſatyricꝰ) ſed de anima. nō de pauꝑe reg. iuxta verbū ſtatij. ſed de vita beata fit que ſtio. Si ſocrates omnē philoſophie ratio. nem ad mores tranſtulit/ ⁊ hinc laudatꝰ ē a Tulio Seneca ⁊ Auguſtino. Si prete rea philoſophi fere oēs p̄ſertim ſtoyci/ īmo ⁊ ip̄i (qd̓ vix credideris) epicurei ſolā bn̄ vi uendi cognitōem; ceteris p̄tulerūt. tanqͣꝫ ea ſola teſte Apuleo vituperabiliter ignoret̉. Quid aget chriſtianꝰ cui repromittit̉ eter nitatis ſpeſ ꝓ p̄mio bone vite. ip̄e ſuꝑuacu is et inutilibꝰ inueſtigādis quo pacto ſe to tū impēdit omiſſis q̄ ad vita ſunt neceſſa rijs; quaſi nō ex alto iubente audiat. que ti bi p̄cepit deꝰ illa cogita ſemꝑ. ⁊ in pluribuſ oꝑibus eiꝰ ne fueris curioſus. Un̄ ⁊ iude is quāqͣꝫ carnalibus ⁊ minꝰ capacibꝰ cele ſtium dicebat dn̄s de lege ſua Deutero. iiij. Hec enī eſt ſapiētia veſtra et intellectꝰ corā ppl̓is. ¶O quiſqͥs adeſt qui de ingenij acu mine gloriat̉. qui preter ſubtilia et difficilia nihil inueſtigare dignat̉. vertat hūc aciem ſue ratōnis velim/ ſuum hic ingeniū exerce at. Affirmo multā hic eſſe ꝓfundā ⁊ vberē ſtudioſiſſimis quātalibet ingenij laude p̄ ditis/ ꝑſcrutatōnis materiam etiā ſuꝑ eas ſteriles quas nōnulli ſolas mirari ſolētima ginationū varietates. ¶ Propterea non me dignū arbitratꝰ ſum qui difficultatis huiꝰ nodos ad integrū valerem exoluere. Nihi lominus aliqͥd dicere vel imperfectū. tum neceſſitas. tū vtilitas omniū pluries impu lerunt. Mecū ſiquidē et cum alijs ſepe re cogito. multas ex ignorātia huius negocij ſuboriri turbatōnes in policijs tā eccleſia ſticis qͣꝫ tēporalibꝰ. In hominū p̄terea cō ſcientijs modo ſcrupuli vani cōtemnendi ſurrepunt. modo cōtemptus inſurgit teme. rarius et audacior qͣꝫ ſatis eſt. fit inſuꝑ (quo niā ignorat̉ virtus legis diuine) freq̄nter ir ritū mandatū dei ꝓpter traditōnes homi nū. Fit amplius de leui iugo chriſti et lege libertatis iugū ferreū ⁊ onus graue. p̄menſ ceruices chriſtianorū. dū ſcilicꝫ aliqui ſu as omnes leges. ſuas inſtitutōnes. ſuas re gulas ⁊ ſtatuta arbitrari volūt accipiēdas eſſe ſicut p̄cepta legis dei/ ad eterne mortis interitū ſi pretereant̉ mergētia. Has vero teaditōnes hominū quis cūctas dinume ret/ in canonibꝰ ſummorū pontificū. in cō ſtitutōibus ſynodalibꝰ ꝓuinciarū aut dio ceſiuꝫ. in religionū regulis. in vniuerſitatū collegiorū et eccleſiarū ſtatutis. in edictis imperatorū ⁊ principū. ⁊ in plebiſcitis cō munitatū. Quarū plures ſub excōmunica tione late ſententie. Alie ſub interminatōne diuine indignatōis. Alie ſub voto. Alie et fere omnes ſub iuramēti aut fidelitatis de bito ſtringūt ⁊ obligant. Ꝙ ſi Adam vir talis ⁊ tantus/ vnicū diſcipline p̄ceptū ha bens/ in illo corruit. nos inter innumerabi lia poſiti qualiter euademꝰ? Uix poteſt im becillitas noſtra diuīas leges ad numeruꝫ paruū gͣtuita ſua benignitate reductas im plere. Uiā igit̉ obſitā tot ſpinis ꝯſtitutio onū ſemet inuoluentiū ⁊ obumbrātiū quiſ inoffenſo pede trāſiliet? Scimꝰ quid dixe rit Petrus apl̓us Actuū. xxv. Quid tēpta tis deū imponere iugū ſuꝑ ceruicē diſcipu lorū/ quod neqꝫ nos neqꝫ patres noſtri por tare potuimus. Hoc animaduertēs et pia compaſſiōe deplorans egregiꝰ doctor Au guſtinus ad inqͥſitōnem ianuarij. ip̄am in quit religionem noſtrā quā manifeſtiſſimiſ ⁊ pauciſſimis celebrationū ſacramētis; dei voluit miſericordia eſſe liberā ſeruilibꝰ pre mūt oneribus; vt tolerabilior ſit conditio iudeorum qui legalibus ſacramentis non humanis preſumptionibus ſubijciuntur Si tuo temꝑe ſic dolebas o ſapiēs Augu ſtine. quid noſtra tempeſtate dixiſſes. vbi pro varietate ⁊ motu capitum. incredibilis eſt varietas ⁊ diſſona multiplicitas oneruꝫ huiuſmodi ſeruilium. ⁊ humanaꝝ ꝓut toq̄ ris p̄ſumptionū. Inter quas velut inter la queos aīaꝝ ⁊ ligatia retia/ vix quiſpiam ſe curus ⁊ indeprehēſus inceſſerit. Hec eſt q̄ rela qualem olim apud deuotum Bern̄. de tulerunt quidam ex monachis/ et propter quā compeſcendā/ ſicut mō nitimur agere hh 4 De vita ſpirituali anime ſcripſit volumen pulcerrimū de p̄cepto et diſpenſatōe qui liber huic oꝑi nr̄o ꝓ funda mento ſupponat̉. ¶ Deniqꝫ qͥcqͥd dixero ac cipiat̉ nō determīatiue ſꝫ inqͥſitiue poſitū. p̄ſertim vbi determinatōem p̄cedentiū ſan ctoꝝ ⁊ doctoꝝ exp̄ſſam nō īuenero. Mihi qͥdem occaſiōem ſtudioſis mīſtraſſe ſuffe K cerit. ¶ Et ꝓ intellectu dicēdoꝝ ſunt deſcri ptōes ⁊ diſtinctōes ꝑ modū ꝯſideratōnuꝫ p̄mittēde. ¶ Lex diuīa p̄ceptoria eſt ſignū verū reuelatū creature rōnali. quod eſt noti ficatiuū recte rōis diuine. volentis tenere il lā creaturā ſeu ligari ad aliqͥd agendū vl̓ n̄ agendū ꝓ dignificatōe eiꝰ ad et̓nā vitā cō ſequendā/ ⁊ damnatōem euitādā. ¶ Deſcri ptio hec cauſalis eſt aut ad cauſalē reduci bil̓. Cuiꝰ rōnabilitatē nō meliꝰ ſuadere va lemꝰ qͣꝫ ꝑ deſcriptōis ꝑtes ſi diſcurſum ha beamꝰ. ¶ Ponimꝰ igit̉ ſignū ꝓ genere. quia deꝰ ſe ſolo nō obligat creaturā rōnalē niſi ꝑ notificatōem ſue rōis recte. dictātis ⁊ volē tis creaturā ſic teneri ſeu ligari. Et qꝛ noti ficatio iſta fit aliqn̄ ꝑ voces. nūc ꝑ ſcpͥturā. nunc ꝑ internā inſpiatōem. Hoꝝ ſignorū aliud eſt vocale. aliud eſt ſcriptū. alid̓ men tale. dimitto ꝯcordātias. ¶ Ꝙ autem crea tura rōnalis nō ꝓprie obliget̉ niſi ꝑ notifi catōeꝫ qualē p̄diximꝰ. apparet quia niſi ſic dicat̉ eſſe poſſibile naturalit̓ fatuos ⁊ īſen ſatos obligari. īmo nulla videret̉ rō cur nō etiā brutis taliſ obligatio poſſet īponi cuiꝰ trāſgreſſio eſſet imputabil̓ ad penā aut pre miū. qd̓ nullꝰ conceſſit. Non negamꝰ tn̄ qͥn res q̄libet indiſpēſabiliter tendat in deū. ⁊ ī qualibꝫ re lex quedā inuenit̉. ꝓut dicūt Ba ſiliꝰ in ſuo hexameron ⁊ ſequax eiꝰ Ambro ſius inſil̓i libro. ꝙ volūtas dei lex nature ē Et Boctiꝰ hunc habꝫ vſum loq̄ndi in plu ribꝰ. ⁊ cōmentator dicit naturā agere tanqͣꝫ rememoratā ab agēte infallibili. ¶ Si quiſ obijciat de ꝑuul̓ quos obligauit deꝰ ad ba ptiſmata ſuſcipiēda. ⁊ talit̓ ꝙ in vtero ma terno ſi moriāt̉ abſqꝫ hmōi baptiſmo quē ꝯſtat eos nō ſolū ignorare īmo nec hr̄e poſ ſe/ damnabūt̉. Rn̄demus ꝙ nec ibi eſt p̄ce ptū quale loqͥmur cuiꝰ trāſgreſſio ſcꝫ impu tetur ad culpā nouā actualē. Sed ē ibi qd̓ dā ſtatutū diuinū quo nō obẜuato nō red ditur hereditas ī adam amiſſa. ¶ Ex qͦ ꝓti nus eliciendū videt̉ corollarie ꝙ nulla cre atura ratōnal̓ p̄t eſſe indigna deo. tāqͣꝫ ꝓpͥe peccatrix abſqꝫ ꝯmiſſione vl̓ omiſſiōe libe ra rei illicite. ad cuiꝰ oppoſitū erat obligata ¶ Obijceret aliqͥs de policia hūana q̄ adi uina exēplata ē. In illa eī qn̄qꝫ ligant̉ igno rantes in eis q̄ iuris ſunt. Rn̄det̉ ꝙ nullus qͥ poteſt ignorātiā inuincibilē ſufficiēter al legare p̄t trāſgreſſor legis appellari. neqꝫ qͦ ad deū. neqꝫ qͥ ad hoīes. Plerūqꝫ tn̄ p̄ſumi tur apud hoīes aliqͥs eſſe ſciens. qꝛ nō pōt iuridice ꝑ teſtes iuſtam ſue ignorātie cauſā aſſignare. ꝓpterea cōdemnat aliqn̄ ꝑ hoīes ille qͥ vere innocēs eſt apud deū. ¶ Seqͥtur ſtatim ex his ꝙ apud faciētē illud qd̓ in ſe ē nulla eſt ignorātia inuincibil̓ neqꝫ iurꝭ ne qꝫ facti in lege diuīa. vl̓ agens ex ignorātia tali nūqͣꝫ peccat. Primā ꝑtē tenuer̄t docto res excellentes. vt Guilhelmꝰ pariſien̄. Cō tra quos ſunt valide rōes p̄ſertim de igno rātia facti. nā ⁊ ī talibꝰ eccl̓ia etiā fallere p̄t ⁊ falli abſqꝫ peccato. vt ꝯcubitꝰ iacob cum tya nō inculpat̉/ ⁊ ita de ſil̓ibꝰ. Pro ꝑte alte ra ſunt alij. vt Guilhelmꝰ antiſiodorenẜ. qͥ talē ignorantiam p̄ſertī facti aut iuris hu mani dicunt poſſe ꝯtingere. ⁊ eā inſuꝑ care re peccato. Et eas ſil̓r actōes nō eſſe culpa biles q̄ ꝓueniūt ex ip̄a. et hoc fit qn̄ ſi nō eſ ſet ignorātia talis nō fierent hmōi actiōes. ſecꝰ vbi agens nō minꝰ efficeret id qd̓ agit ignorātia tali n̄ extāte. ¶ Deniqꝫ dicit̉ ſignū veꝝ quoniā ſigna falſa ⁊ ſi ligare qn̄qꝫ dicā tur de ꝑ accidens vt cōſciētia erronea. nihi lominus de ꝑ ſe et ꝓprie legis obligatorie vim non habent. ¶ Subiungit̉ in deſcrip tione/ ſignū reuelatū creature ratōnali. Ete nim ſola ratōnalis creatura obligabilis ē. quia ſola capax eſt diuinorū p̄ceptoꝝ cum ſubiectione. Unde poſſet eſſe aliqua creatu ra ratōnalis nō eleuabilis ad cognitōnem hmōi. vt infantes ſunt de facto ꝓ temꝑe nō eleuati. ideo nō obligati. aut ſi eſſet capax et ſi nō eſſꝫ ſubiecta deo quēadmodū ſpūſſan ctus nō eſt ſubiectus patri et filio. a quibꝰ ꝓcedit/ et cognitionē īmenſam accipit. taliſ nō eſſet ꝓprie obligabilis. Et quoniā p̄ce pta diuina ꝓut ordinant ad deū vt beatifi catiuus eſt/ cognoſci nō poſſunt a creatura ratōnali ex ſolo lumine naturali. neceſſe fu it ꝯcurrere reuelatōeꝫ quocūqꝫ mō fieret/ ſi ue ꝑ angelos/ ſiue ꝑ hoīes/ ſiue ꝑ internam illuſtratōem/ ſicut apl̓s loquit̉ de ph̓is/ qͥ bus dicit fuiſſe reuelatū illd̓ qd̓ occultū eſt dei. Sic enī ſentiūt doctores ꝙ nemini de eſſet deus in quocunqꝫ loco poneret̉ qͥ face ret quod in ſe eſt. vtendo ſcꝫ bene donis iaꝫ habitꝭ/ qͥn cū de neceſſarijs ad ſalutē diuītꝰ Lectio ſecūda LXI illuſtraret. ſicut dicit Petrus Actu. ¶ Se quit̉ in deſcriptione ꝙ eſt notificatiuū diui ne rōnis recte volētis teneri illā creaturam vel ligari ad aliqͥd agendū vel nō agendū. qꝛ fit a quibuſdā q̄ſtio que ſit rō obligato ria in deo vel recta rō vel voluntas? Ponit̉ hic vtrūqꝫ/ qꝛ nec recta ratio ſine volūtate. nec ecōtra ſunt in deo obligatiōis cōplemē tum. Preterea qͣꝫtūcūqꝫ notificet̉ voluntas ſui ſuꝑioris niſi ꝑ illā velit ligare non ꝯſur git obligatio ẜm deductione Durandi in hac materia vbi q̄rit an teneamur in oībus ꝯformare voluntatē noſtrā volūtati diuīeꝫ Si enī ſortes leuat feſtucā. ſcit theologus ꝙ hoc deus vult ⁊ ita de quocunqꝫ effectu qui ꝓducit̉. Nō oportet tn̄ vt videt̉ ꝙ theo logus talis obliget̉ velle ſil̓r/ qͣꝫuis forte in his q̄ pctā nō ſunt teneat̉ non ſe difformare remurmurādo aut cōtranitēdo volūtati eſ ficaci dei plene cognite. quēadmodū forte Guilhelmus antiſiodorēſis ⁊ alij ſentiētes oppoſitū pͥoris ſnīe intellexerūt. Attamen hec ꝯſequētia nō valet. Iſta volūtas eſt iu ſtiſſima/ vel iſta inclinatio ⁊ tendentia ſunt rectiſſime. vtputa inclinatōnes naturales. ergo ꝯformās ſe ꝑ actuꝫ libeꝝ tali volūtati aut inclinationi in re volita. aut in obiecto ad qd̓ eſt inclinatio; nūqͣꝫ peccat. Stat enī ꝙ deus p̄ceptū ad oppoſitum dederit vt ꝙ actualiter voluntas nihil eliciat. Fatemur tn̄ ꝙ ſi actus elicitꝰ eſſet oīno talis. qͣlis eſt actꝰ natural̓ ille nūqͣꝫ eſſet difformis. Nā hͦ claudit repugnātiā. ſꝫ hͦ dicere. vel paꝝ vel nihil ē ¶ Tandē ſubinfert̉ in deſcriptiōe. ꝓ dignificatōe ad eternā vitā ꝯſequēdā/ ⁊ dā nationē euitādā. Memini me legiſſe ī Du rādo ꝙ ſi nulla fuiſſet facta reuelatio hoī d̓ ſua btīficatōe ſuꝑnaturali aut dānatiōe. nō incurriſſet pctm̄ faciēs ſeip̄m reū dānatio nis et̓ne/ ⁊ ita nulluꝫ fuiſſet pctm̄ mortale. Hoc dictū de lege ſtatuta v̓itatē hr̄e videt̉. ſꝫ de poſſibili neq̄qͣꝫ. Nōne videmꝰ ꝙ dās operā rei illicite pōt ad penā hūanaꝝ legū quāuis ſibi pͥus incognitā iudicari. Et qͥc qͥd ſit tn̄ d̓ poſſibili ita d̓ facto ſe res hꝫ/ oēꝫ obligationē diuine legis apud viatores ad finē tēdere vt dignificet̉ hō ad vitā eternaꝫ ⁊ infernalē mortē euitet. Iuxta qd̓ ſaluant aliqͥ non improbabilit̓ qͣliter apd̓ dānatos vl̓ beatos nō ſunt leges p̄ceptiue. qͣles loqͥ mur. ad quas ſcꝫ volūtas diuīa velit teneri ſaluatos aut dānatos ſub nouis p̄mijs aut penis. qꝛ in ſaluatis nō eſt neceſſe. In qͥbꝰ maxime habꝫ locū illd̓ apl̓i. Iuſto nō ē lex poſita. ⁊ in damnatis eſſet inutile. Alioqͥn dicendū ē vt videt̉ damnatoſ ꝯtinue mor taliter demereri. Quāuis aūt dignificatio ad vitā eternā p̄cipue ꝯſurgat a deo digni ficāte vt a cauſa ſup̄ma ⁊ dn̄antiſſima. ſic ⁊ lex q̄libet a pͥma lege ꝓfluit vt emanatio q̄ dam luminoſa. Nihilominus dignificatio formal̓ fit ꝑ gr̄aꝫ ſeu charitatē. ⁊ meritoria ꝑ actōem bonā p̄ceptoꝝ impletiuā; ad p̄ci pientis intentōem/ qua explicauit cum ait. Si vis ad vitā ingredi ẜua mādata. ¶ Si nō erramꝰ in deſcribēdo legē p̄ceptiua taꝫ affirmatiuā qͣꝫ negatiuā ꝓut nō erraſſe pu tamus. aꝑta eſt nobis via nō mediocrꝭ ad ꝑgendū quo tendimꝰ. pl̓imū quoqꝫ lucꝭ al latū eſt aciei nr̄e mentis ad inferēdū cogno ſcendūqꝫ ſequentia. Corollariuꝫ primū H ¶ Non ideo dicit̉ aliqͣ lex appropͥate vl̓ pu re de iure diuino. qꝛ ad illā obligat deꝰ. Fa cilis eſt declaratio. qm̄ ſicut nihil fit abſqꝫ deo cauſante/ et nihil eſt veꝝ abſqꝫ pͥma ve ritate. Nam oīs ſapīa a dn̄o deo ē. Nihil p̄ terea bonū abſqꝫ pͥma bōitate. nihil pulcꝫ neqꝫ ſuaue/ ⁊ ita de alijs ꝓut lectio p̄cedenſ diffuſiꝰ oſtendit. Ita oīs obligatio caſſa ē. nec alicuiꝰ roboris vl̓ momenti. ſi nō a deo imꝑatore ſup̄mo vires habuerit. Nō ē po teſtas niſi a deo/ inqͥt apl̓us. verūtamē nec oīs effectꝰ dicit̉ appropͥate diuinꝰ/ nec oīs veritas ꝑtinet ad fideꝫ. nec oīs bonitas ad adoratōem. Cur nō ſil̓r poterit eſſe obliga tio aliqͣ a deo q̄ nō ob hͦ appropͥate ſpecta bit ad legem diuinā. Corollariū ſecūdu ¶ Nō iō p̄ciſe dicit̉ aliqͣ lex diuīa ſeu de iure diuīo appropͥate. qꝛ illā creatura rōnal̓ per reuelatōeꝫ accepit. Itaqꝫ fieri p̄t ſic̄ ī antio lege teneo fuiſſe ī pluribꝰ/ ꝙ deus reuelet ⁊ tradat īmediate aliqͣs leges ꝓ ſolo regimīe politico ⁊ ciuili. quēadmodū de ordinatōe legꝭ iſrl̓. de taxatōne penaꝝ ciuiliū ⁊ ſil̓iū di ceret̉. ⁊ tales appellāt̉ a doctoribꝰ leges iu diciales. qꝛ tn̄ leges tales nō īmediata ⁊ di recta intētōe ordināt ī finē vltimū ⁊ ſuꝑna turalē. deficit vna ꝯditio deſcpͥtōis an̄dicte ¶ Pro cꝰ elucidatōe ⁊ vt dicti hꝰ rōnabili tas magꝭ īnoteſcat aduertēdū ē ꝙ hō qͥ ſb̓ſi ſtit ex duplici ſb̓a. vna ſpūali et̓na diuīaqꝫ. alia corꝑali ⁊ mortl̓i; duplicē hꝫ finē. vnū De vita ſpirituali anime ſuꝑnaturalē. aliuꝫ naturalē qͥ humanꝰ pōt dici ſeu politicꝰ ⁊ ciuilis. Nunc ꝓ ꝯſecutōe pͥmi finis date ſunt leges a deo ꝓportiona te ad finē illū. de qͥbus eſt noſter pͥncipalis ſermo. ⁊ illas appellamꝰ appropͥate diui nas ſeu theologicas. ſeu de iure diuīo. quē admodū nō oēs virtutes ſꝫ eas dumtaxat q̄ ad deū immediate dirigūt. theologicaſ ⁊ diuīas nominamꝰ fidē ſpem atqꝫ charita tē. Proinde ad ꝯſeq̄ndū finē alterū qͥ hūa nꝰ qn̄qꝫ dicit̉. qn̄qꝫ ciuilis ⁊ politicꝰ. leges alie late ſunt. et vt pl̓imū ꝑ humanā inue ſtigatōem impoſite. Ille v̓o qͣꝫuis ordinēt̉ finaliter ad finē btītudinis eterne ſicut ea q̄ corꝑis ſunt. et corpus ip̄m ꝓpter animā factū nullꝰ ambigit. eas nihilominꝰ diui nas nequaqͣꝫ dicimꝰ. alioqͥn leges ⁊ regl̓as medicine qͦ pacto nō eſſe diuīas cēſebimꝰ: Ille ſiqͥdē reſpiciūt ſanitatis armoniā ⁊ vi uacitatem ſenſuū integrā. quibꝰ leſis nōne anima ab vſu virtuoſoꝝ actuū diuinoꝝ im pedita torpeſceret? Illas tn̄ leges ſeu regu las eſſe de iure diuīo nōdū qͥſqͣꝫ dixit. qͣꝫuiſ teſtet̉ ſapiēs medicinā ab altiſſimo creataꝫ. qͣꝫuis deniqꝫ ſint in ea vl̓ eſſe poſſint ꝯcluſi ones plurime ꝑ reuelatōem magis qͣꝫ ꝑ hu mana inueſtigatōem inſerte. Perſpicuū eſt igit̉ arbitratu meo legeꝫ aliquā nō idcirco dici appropͥate de iure diuīo quia deo reue lante ſuſcepta eſt. Hmōi aūt corollarij co gnitio ꝓdeſt nō paꝝ ad elucidatōꝫ materie p̄ſentis/ tā circa legem antiquā qͣꝫ in noua. Corollariū tercium N ¶ Circa qd̓ deducit̉ vlteriꝰ ꝙ nō oēs cano nes ſummoꝝ pontificū vl̓ decreta ſūt de le ge diuina. patet hͦ ex radice premiſſa qͣꝫuiſ alie nō deſint inferiꝰ aſſignāde. Sūt itaqꝫ plures hmōi canones ad politicā ſolū con uerſatōnem accōmodati. ¶ Ꝙ ſi dicat ali qͥs. Nonne bona eccl̓ie oīa ſpūalia ſunt. qꝛ ſpūalitatē reſpiciūt ⁊ ad ſpūalitatē īducūt? Reſpondemꝰ ſub alia diſtinctōe/ ꝙ in po litica ꝯuerſatōe hominū ſicut ſunt qͥdā ſpe cialit̓ deputati ⁊ dedicati ad obſeq̄ndū d̓o qͥ anthonomatice eccl̓iaſtici dicunt̉ ſeu reli gloſi. Ilij qͣꝫuis ad deū tendant. qꝛ tn̄ ſuuꝫ magis eſt officiū tractare ea q̄ ſunt ſecl̓aris policie. iō ſeculares nominant̉. Nō alit̓ di cunt̉ bona pͥmoꝝ eſſe ſpūalia. licꝫ ſint res mere tꝑales. ⁊ corpus ꝯẜuantes ſicut ī alijſ Sil̓i rōe leges ordinātes eccl̓iaſticā poli ciam dicunt̉ plerūqꝫ ſpūales ſeu diuīe. qͣꝫuis impropͥe. ⁊ alie ciuiles ⁊ hūane. ¶ Et hͦ loco fallunt̉ et fallūt crebro qͥdam canoni ſtaꝝ p̄ſertim ī materia quā tractauimꝰ de ſy monia. vbi ſpūalia iudicāt illa q̄ eſſe carna lia et materialia nullꝰ neſcit. Corollariū quartū ¶ Lex aliqͣ nō ideo dicit̉ diuina appropͥate qꝛ ex pͥncipijs iuris diuini deducit̉. Prīo qꝛ ſicut ome veꝝ om̄i vero cōſonat. ſic oīs lex qͣntumcūqꝫ poſitiua ⁊ hūana ꝯſonat di uine legi. īmo ex ea deducit̉ ſaltē a deo ⁊ be atis. Ampliꝰ nulla eſt lex que nō innitatur pͥncipijs iſtis. deo iubēti obediēdū eſt. Au torizatis a deo parēdū ē Suꝑioribꝰ ſuis ī eo ꝙ ſuꝑiores ſunt nō eſt inobediēdū. et ita nulla eſſet lex pure hūana. ꝯtra id qd̓ veri tas habꝫ ⁊ vſus ꝯmunis. ¶ Et ꝓ manudu ctōe capiamꝰ ſimile ī eis q̄ dicūt̉ fidei. Nō enī fidei aſcribimꝰ omnē vitatē q̄ ſeqͥ p̄t ex ꝟitatibꝰ ꝯtentis in ſacra ſcriptura. Sꝫ illaſ tm̄ modo ꝟitates ſibi damus que ſpecialit̓ reuelate ſunt et date ad credendū ꝓ btītudi nis fine cōſequēdo. Scimus inſuꝑ ꝙ non omnia q̄ ꝑ ſummos pōtifices. īmo nec per eccl̓iam approbata ſunt/ eſſecēſent̉ de fide: alioqͥn obligarēt ad ſui credulitatē opuſcu la ſanctoꝝ omniū doctorū q̄ ꝑ eccl̓iam ap probant̉. ſicut de multis exp̄ſſum eſt in de cretoꝝ diſtinctionibꝰ. Hoc aūt dici nequit qͣre nec oīs lex appellabit̉ d̓ iurediuīo quā tulit vel ſummꝰ potifex vel eccl̓ia vel prin ceps qͥlibet autoritatē hn̄s dei in ſubditos ¶ Si ꝟo q̄rit̉ numerus veritatū taliū q̄ ap probate ſunt de fide. Remitto nūc ad ea q̄ tractauit ockā in ſuo dialogo libro. ij. qͣꝫuis aliqͣ ꝓ incidētali declaratiōe ſum dicturus. Corollariū quintū ꝯ ¶ Sequitur ex p̄cedētibꝰ coaſſumptis qui buſdam veris/ ꝙ eadem lex dici pōt de iure diuino ⁊ naturali ⁊ hūano ſeu poſitiuo ſed alia ⁊ alia ratione reſpectu diuerſorum. Et quidē qualis eſt legis diuīe ratio dictū eſt. ¶ Lex ꝟo naturalis p̄ceptiua talem habet rationem. ꝙ eſt ſignū inditum cuilibet ho mini. nō impedito in vſu debito rōnis no tificatiuū volūtatis diuine/ volētis creatu ram rationalem humanā teneri ſeu obliga ri ad aliqͥd agendum vel nō agendū ꝓ ꝯſe cutione finis ſui naturalis. qͥ finis eſt felici tas humana/ ⁊ in multis debita ꝯuerſatio domeſtica. ⁊ etiā politica. homo enī natura Ti Lectio ſecūda animal ciuile eſt. ¶ Lex humana ſiue poſiti ua p̄ceptiua pure ⁊ appropͥate deſcribit̉ ꝙ eſt ſignū verū hūana traditōe ⁊ autoritate īmediate cōſtitutū. aut ꝙ nō infert̉ neceſſa ria deductōe ex lege diuina et naturali ligāſ ad aliqͥd agendū vl̓ nō agendū/ ꝓ cōſecuti one finis alicuiꝰ hūani. ¶ Si qͥs ꝑticulas harū deſcriptōnū diſcurrat/ agnoſcet tum differētes rōes triplicis huiꝰ legis/ tū ꝯue nientiā in re eadē. ¶ Et qͥdem lex diuīa dif ferta ceteris in duobꝰ ſpecialit̓ ¶ Prīo quia innitit̉ pͥncipalit̓ reuelatōi diuine. lex vero natural̓ innitit̉ dictamini rōis. quod eſt in ſitū cuilibꝫ homini nō impedito in vſu de bito rōis. quod impedimentū fit aut ꝑ im merſionē cū ſenſualitate nimia. aut ꝑ leſio nem viriū naturaliū ſenſitiuaꝝ. aut ꝑ d̓pra uationē radicatorū vicioꝝ ⁊ ꝯſuetudinum ꝑuerſaꝝ. Lex autē hūana pͥncipalit̓ innitit̉ traditōi hūane aūt quaſi hūane. ⁊ hoc qua ſi humane dicimꝰ ꝓpter illas traditōes pu re iudiciales quas ꝑ moyſen dedit dn̄s. ⁊ q̄ nō innitunt̉ principalit̓ reuelatōi vt reuela tio eſt. nec ex reuelatis aut ex dictamīe pu re naturali ꝯuenienti deductōe paterēt apd̓ oēs ſi nō accederet ſuꝑioris alicuiꝰ determi nantis autoritas. Exemplum de iſta lege. Prīceps in hac terra ꝯſtituēdꝰ eſt ꝑ ſucceſ ſionē hereditariā. principi dabunt̉ annua tim mille talenta auri ꝓ tributo ⁊ ſil̓es. que nec deducunt̉ aꝑte ex veritatibꝰ legis diuīe ⁊ natural̓. nec tn̄ illis ꝯͣdicere cognoſcūtur. alioqͥn ille nō tam eſſent leges dicēde qͣꝫ ſe ue ⁊ iniq̄ tyrānides ⁊ vitate carētes. ¶ Se cūda differētia legis diuīe ad naturalē eſt. quia lex diuīa principalit̓ reſpicit finē ſpūa lem. lex natural̓ naturalē. hūana v̓o lex pōt ad vtrunqꝫ dirigere ꝓpter diſtinctōem que data eſt in tercio corollario de canonibꝰ ſū morū pontificū. quoꝝ aliqͥ ſunt pure hūa ni reſpiciūt tn̄ īmediate finē ſuꝑnaturaleꝫ btītudinis ſempiterne. ¶ His declaratꝭ pa tet ſcd̓a ꝑs corollarij. Sed pͥmā manife ſto noīatim de hoc p̄cepto. nō furtū facies Nam ⁊ a deo reuelatū eſt ad ꝯſeq̄ndū fineꝫ vltimū. et inſitū eſt cuilibꝫ homī nō īpedi to in vſu debito rōis ad ꝯſeq̄ndū finem na turalē. Nihilominꝰ reſpectu qͦrundā homi nū impeditorū ī vſu debito rōis. potuit re peti tanqͣꝫ hūana tm̄ autoritate latū eſſꝫ. qͣꝫ uis nō debeat ſimplicit̓ hūanum nomīari Ex hoc nihilominꝰ patet ꝙ apud aliqͦs ex cellētis ingenij ⁊ multaꝝ lr̄aꝝ. ſicut p̄t vna ꝓpoſitio dici fidei ꝓprie que non ſpectaret ad fidē explicitā exēplificatā alterius. Ita de legibꝰ fatenduꝫ eſt. Hac de cauſa miſeri cordiā dei quaſdā leges que naturaliter eſ ſent note ſi nō ꝑ pctā oblitterate ⁊ qͣſi delete fuiſſent. decreuit rurſus īnouare/ ⁊ innouā do cōitati hominū tradere/ vt eſſent inexcu ſabiles. ⁊ vt ꝑ eas finē ꝯſequerent̉ non na turalem tm̄ modo ſed eternum. Corollariū ſextum⁊ ¶ Sequit̉ ꝙ nō abſurde ꝯcedi pōt oīa pͥn cipia iuris natural̓ eſſe de lege diuīa ꝓprie dicta. lꝫ diuerſa rōne. hͦ ꝑſpicuū erit ſi atten dimus quēadmodū oīa pͥncipia iuris na tural̓ deo reuelāte ac iubēte ꝯtinet lex tā an tiq̄ qͣꝫ noua ad finē btītudinis et̓ne. Et aliū de forſan iſtud ſuadere poſſumꝰ ex hͦ ꝙ ta liū pͥncipioꝝ indita eſt notificatio creature rōnali ꝑ īmediatā diuīe lucis irradiationē quēadmodū tradiderūt Augꝭ. ⁊ alij docto res eleuati. ⁊ olī ſuꝑ hoc fuit articulus pari ſien̄. tꝑe Guilhelmi pariſien̄. ꝓut legi in be ato Thoma. ⁊ bonauētura declarat pulcer rime in itinerario mētis in deū/ on̄dēs nul̓ lum eſſe dictamē recte rōnis ſoliduꝫ ⁊ obli gatoriū niſi in pͥma lege ⁊ luce ſtabiliatur. Propterea ph̓oꝝ maximi ⁊ p̄cipui. int̓ qͦs floruerūt Socrates ⁊ ceteri achademici in genue ꝓfeſſi ſunt. nihil in rebꝰ mutabilibus ſe ſcire nullā in eis reꝑire ꝟitatē ⁊ nullū eſ ſedictamē rectū rōnis. ꝙ ſi ꝑ hoc oēꝫ a no bis ꝟitatē ⁊ rectū dictamē ſimpl̓r exclude bāt/ errabāt intolerabilit̓. ꝙ de tātis inue ſtigatoribꝰ ꝟitatis ſentire nephas eſt/ niſi ꝓ quāto forſan deū nō ſicut deū gl̓ificantes. neqꝫ gr̄as agētes. qꝛ q̄ abſcōdita eius erāt manifeſtauerat eis. dati erāt iā in reprobuꝫ ſenſuꝫ ⁊ deficiebāt ſcrutātes ſcrutinio. Sē tiebāt igit̉ ſi bn̄ ſentiebāt in hac tāta ꝯfeſſio ne ignorātie ꝙ ſolus deꝰ ſicut ē īmobil̓ ita eſt ꝟitas ſtabil̓. ⁊ lex certa ⁊ ꝯſtās/ in qͣ vi demus q̄ bona ſunt ⁊ vera/ ꝯſonātes in hͦ ꝓ phete eximio. qͥ poſtqͣꝫ p̄miſerat. multi di cunt qͥs on̄dit nobis bona. Rn̄dēs ſubin tulit. Signatū eſt ſuꝑ nos lumen vultꝰ ti dn̄e. Alienū ſubinde nō ē dictū apl̓i pluri es allegatū qͦ dicit. in deo nos viuere ⁊ mo ueri ⁊ eſſe. Omnis quippe cognitio verita tis in nobis nonne precor quedam motio eſt. vt igitur in deo ſit oportet ꝯfiteri. Et h̓ eſſet ſpeculatio gratiſſima ſi non ad alia ꝓ peraret intentio. De vita ſpirituali anime Corollariū ſeptimū ¶ Sequit̉ ex p̄miſſis notanda valde diſtin ctio ad aꝑiendū illud magis ⁊ magis qd̓ q̄ rimꝰ. Aliqua eſt lex pure diuīa. aliqͣ ꝑtinēs ad diuinā. aliqͣ imꝑtinens. Nihil hͦ nouuꝫ fingo. diſtinxerūt itaqꝫ in ſil̓i doctoreſ ante nos ꝙ veritas aliqͣ eſt pure de fide. aliqͣ ſo lum ꝑtinens ad fidē que dici p̄t de pietate fidei. Aliqͣ īꝑtinēs q̄ dici p̄t apocrifa. Sic̄ in ꝯͣrio aliqͣ falſitas eſt hereſis. aliqͣ ſapiens hereſim. q̄ dici pōt error. aliqͣ oīno imperti nens/ ſaltē qͦ ad nos viatores ⁊ nr̄aꝫ dedu ctōnem. ¶ In lege pure diuīa pōt quadrū plex ſignari gͣdus. In pͥmo gradu reponū tur leges īmediate reuelate a deo ꝓ tota cō munitate hoīm aūt pͥncipaliori ꝑte ſcpͥte ī biblia ⁊ p̄ſertim in euāgelijs a xp̄o latis ad ꝯſeq̄ndū beatitudinē. Et ex hoc ſtatim pa tet ꝙ in plꝰ ſe habꝫ ꝟitas qͣꝫ lex pure diuīa. ꝓpter illud qd̓ p̄dictū eſt de multis legibꝰ pure iudicialibꝰ antiq̄ legis. ⁊ qꝛ multe ve ritates ſunt q̄ nō ſunt imꝑatiue ⁊ exhinc nō obligatiue. In ſignū autē ꝙ leges iudicia les antiq̄ legis nō eēt ꝓprie de iure diui no. ſicut nec deducebāt de directo īmedia te ī finē beatū. chriſtꝰ legiſlator ꝑfectiſſimꝰ volens ꝯdere legē digniſſimā ⁊ beatificati uam. omnes tales legeſ ordinātes hominē ad finē humanū ⁊ politicū reliqͥt ad arbi triū p̄latoꝝ ⁊ pͥncipū. ita tn̄ vt ſemꝑ memīſ ſent poteſtatē eis datā ꝓ ꝟitate nō ꝯͣ ꝟitatē ⁊ ad edificatōem nō deſtructōem ꝓut loqͥt̉ apl̓s. Ꝙ ſi ꝯtentioſe qͥſpiā obnitat̉ ⁊ dicat leges hmōi iudiciales fuiſſe de iure diuino ꝓpe? Rn̄deat gͦ quō diſpēſabiles erāt. ⁊ nō ſolū mutabiles ſed mutate. ⁊ ꝙ multis ea rū licebat abſqꝫ damnatiōis ꝑiculo contra ire. ¶ In ſecūdo gͣdu reponent̉ leges diuīe q̄ ex p̄cedentibꝰ ſolis in ꝯſeq̄ntia euidenti aut ſaltē reuelata ⁊ ꝓpͥe credenda d̓ducunt̉ Dixi notant̓ ex iſtis ſolis ⁊ in ꝯſeq̄ntia eui denti aut ſaltē ꝓprie de fide. quoniā ſi neceſ ſario coaſſumeret̉ ꝓpoſitio alia q̄ nō eſſꝫ ꝓ prie de lege diuina aut de fide. aut ſi ꝯſeq̄n tia eſſet euidens. nec ꝓprie de fide. ꝯcluſio n̄ eſſet ꝓprie de fide ẜm mox dicēda. Addidi in cōſequentia reuelata ⁊ ꝓpͥe credenda ꝓ pter determinatōem eccl̓ie rite factā. quam ſuppono in his q̄ ſunt ad ſalutē neceſſaria/ errare n̄ poſſe. ¶ In tercio gͣdu reponent̉ le ges diuine īmediate a chriſto tradite; aut ab eis dicto modo deducte. que ꝑ ſucceſſiuam relationē apl̓oꝝ et aliorū ad nos equi ualentē ſcripture canonice notificate ſunt. vt forte eſt iſta lex. vniuerſal̓ eccl̓ia pontifi ci romano ſubiecta ſit. Non enī poſſet eui dēter aūt ꝑ ꝯſequentiā pure de fide ex legi bus pͥmi generꝭ hūana deductōe fulciri. ꝙ tn̄ ſit lex pure diuina patꝫ. qꝛ niſi ſic; poſſet humana traditōe pͥmatus iſte caſſari. ¶ In R qͣrto gradu ſunt leges ſpecialit̓ inſpirate ⁊ reuelate qͥbuſdam ſingularibꝰ ꝑſonis ꝓ ſe aūt ꝓ paucꝭ ad hͦ electis. Sil̓r qͥcqͥd ex ta libus legibꝰ deduceret̉ modis p̄dictis in ſe cūdo gͣdū. de his legibꝰ notat̉ in decretis. ¶ Ex his aꝑitur intellectus qͣlit̓ dicta apl̓o rum ⁊ diſcipulorū chriſti ſunt alteriꝰ auto ritatis qͦ ad aliqͥd etiā pure d̓ fide qͣꝫ ſucceſ ſorū ſuorū. quoniā pͥmi a chriſto doctrinā īmediate ſuſceperūt/ eiꝰ inſuꝑ facta vider̄t. ⁊ ad eos exp̄ſſe dictū eſt. Qui voſ audit me audit. ⁊ rurſus. que dico vobis in tenebris p̄dicate ſupͣ tecta. Iſte p̄terea ſunt ī euāge lijs poſite ⁊ a xp̄o īmediate tradite. Petrꝰ fuit apl̓s Petrus accepit autoritatē ligādi ⁊ ſoluēdi. Petrus edoctus ē in die penthe coſtes a ſpūſcō de omni veritate neceſſaria ad ſalutē. Tales aūt de quocunqꝫ ſucceſſo rum petri formate. non ſic habent̉ a chri ſto ⁊ in ſcriptura ſacra. p̄ſupponūt eī ſemꝑ ad minus iſtā ꝙ talis rite ſuccedat petro ꝑ electionē aūt aliter. ⁊ hoc ē humana traditi one ſolū cognitū. Niſi forſan quis diceret ꝙ vniuerſalis eccleſie autoritas a ſpūſctō ſpecialiter inſpirata determinauit de qui buſdā ꝙ Petro in papatu ſucceſſerunt. vt Clemēs Silueſter ⁊ Gregorius/ qͣꝫuis in eis que ſunt facti nō ſit neceſſe eccleſiā non poſſe errare. ¶ Cōſequēter deducit̉ quō ma ior fuit primitiue eccl̓e autoritas quo ad p̄ dicta qͣꝫ nūc ſit/ ⁊ ꝙ nō eſt in poteſtate pape aut cōcilij aut eccl̓ie immutare traditiones datas ab euāgeliſtis/ ⁊ a Paulo ſicut qͥdaꝫ delirāt. Nec habēt quo ad hoc qd̓ eſt face re aliqͥd eſſe pure de fide parē autoritatꝭ fir mitatē. Unde qͣꝫtū licꝫ dubitare de iure ali cuius in papatu vel ep̄atū/ tantundeꝫ licet ſuas inſtitutōnes in dubiū reuocare. Hāc materiā tractat Durādus. Et hic aꝑit̉ mo dus intelligēdi illud Augꝭ. Euāgelio non crederē niſi me autoritas eccl̓ie cōpuliſſet. Ibidē enī eccl̓iaꝫ ſumit ꝓ pͥmitiua congre gatione fideliū eorū qui xp̄m viderunt au dierūt ⁊ ſui teſtes extiterūt. ¶ Declaremus S nunc poſtmoduꝫ quid ſit lex pertinens ad C Lectio tercia LXI diuinā ⁊ quid imꝑtinēs? Et dicamus ꝙ i lalex eſt ꝑtinēs ſolū/ q̄ licet deduci non poſ ſit a veritatibꝰ ſolis legis diuīe. deducit̉ tn̄ ex eiſdē coaſſumptis aliqͥbꝰ veris ꝓbabili bus/ q̄ pie ⁊ rōnabilit̓ negari nō pn̄t. Quia etiā ẜm regulā magiſtralē. Cōcluſio ſꝑ inſe quit̉ debiliorē ꝑtē alicuius p̄miſſaꝝ q̄ neceſ ſario coaſſumit̉ ad ſui illationē. Aut etiā ſi ꝯſequētia ſit ineuidēs nec ꝓprie de fide cō ſequēs ē vt ꝯcluſio illa ſignas talē legē non dicat̉ ꝓprie lex diuīa. exqͦ vel vna p̄miſſarū vel ꝯſequētia deficiūt a rectitudine fidei vl̓ euidētie. Sic enī veꝝ eſt ꝙ ꝓpoſitio copu latiua ex vna ꝯtingēte/ dr̄ tota ꝯtingens. ⁊ ex falſa vel īpoſſibili; tota falſa vel īpoſſibil̓ iudicat̉. Ignorātia aūt iſtius diſtinctiōis multos plerūqꝫ turbat ⁊ inuoluit. ¶ Imꝑti nēs lex erit ad legē pure diuinā q̄ non pluc ex eadē deduci pōt qͣꝫ oppoſita. vn̄ nulla ē ꝓpoſitio q̄ ita pure ſit fidei/ quin ip̄a poſſit ꝯiūgi cū alijs imꝑtinētibꝰ ad fidē. ⁊ ita to tū reſultās erit imꝑtinēs fidei. vt iſta ꝓpo ſitio ē pure fidei. Euāgeliū iohānis ē veꝝ. dicēdo tn̄ ſic. hoc euāgeliū iohānis ſcriptū a roberto ē veꝝ erit iſta ꝓpoſitio imꝑtinēs ad fidē. ſicut ē iſta quā ꝯcludit/ robertꝰ ſcri pſit hoc euāgeliū. ¶ In legibꝰ ergo non pu re diuīs aſſigno qͣttuor gradus. Primus gradus ꝯtinet leges q̄ licet late fuerīt a deo īmediate vel ab autorizatis īmediate ab eo tn̄ hoc nō ꝯſtat niſi ꝑ hiſtorias aut relatio nes q̄ ꝓprie nō ſunt in fide; qͣꝫuis ipſe nega ri nequeāt abſqꝫ ſcādalo ⁊ ꝓteruia manife ſta. Exemplū de iſta lege. Electio ſcī clemē tis ſpectabat ad petꝝ. Non enī dubitat̉ qͥn petrus exqͦ ita fecit habuerit ſuꝑ hoc auto ritatē īmediatā a xp̄o. ⁊ ꝙ ita fecerit licet rō nabiliter negari nō pōt. tn̄ negās ab hereſi ſe defenderet. nec vt talis eſſet puniēdus/ ſꝫ bn̄ vt ꝓteruus ⁊ ſcādaloſus ⁊ inciuilis/ ⁊ qͦ uſqꝫ ſe purgaſſet aūt expoſuiſſet/ deberet de hereſi ſuſpectꝰ vehemēter haberi ⁊ tractari. ¶ Scd̓s gradus hꝫ leges q̄ nō late ſunt im mediate a deo. tn̄ coaſſumptis aliqͥbꝰ q̄ rō nabiliter ⁊ abſqꝫ ſcādalo negari nō pn̄t. ille inferunt̉ a legibꝰ pure diuīs. Exempluꝫ de iſta lege. Electio ſūmi pōtificis ſpectat ad cardinales/ rebꝰ ſtātibꝰ in eccl̓ia vt ſtāt. ⁊ ſe de vacāte. Ex iſta enī lege pure diuīa ꝙ ele ctio ſūmi potificis ſede vacāte dꝫ celebrari Coaſſūpta iſta q̄ rōnabilit̓ negari non pōt ꝓ nūc/ ꝙ eccl̓ia cōmiſit hāc ptātē cardinali bus. ſequit̉ lex p̄dicta. tn̄ de negāte iſtā dice ret̉ ſicut pͥus. ¶ In tertio gradu ſunt leges que ad ſui deductionē ꝑ leges diuinas reqͥ rūt ꝓpoſitōes dubias/ q̄ tn̄ plus incitant ⁊ edificāt ad deuotionē ⁊ religionē qͣꝫ oppo ſite/ aut qͣs tutius ē ꝯcedere qͣꝫ negare. Exē pla multa ⁊ qͦtidiana ſunt in canonibꝰ ſum moꝝ pōtificū ⁊ decretalibꝰ. Illi qͥppe cano nes aut epl̓e decretales innitunt̉ legibꝰ di uinis/ vtpotę talibꝰ vniuerſalibꝰ. Qui vos audit me audit. Obedite p̄poſitis vr̄iſ. q̄ di cūt facite ⁊ ſil̓ibꝰ. Sꝫ ſubſumēdo ꝓ mino ri ꝓpoſitōe aūt in ꝯſequētia coaſſumunt̉ ſe pius ꝓpoſitōes q̄ nō ſunt de lege diuīa/ aut que dubie ſunt aut nō ꝓrſus certe ꝙ ꝓficiūt obſeruātibꝰ/ tn̄ in multis tutius ē eas ꝯce dere nec ꝑtinacit̓ impugnare. Exemplū de iſtis. qͣdrageſimale ieiuniū obferuandū eſt. excōicatōes timēde ſunt ⁊ ſil̓es. In hͦ gra du reponunt̉ ꝯſtitutōes multe p̄latoꝝ ⁊ ca nonizatōes ſanctoꝝ. qm̄ faciūt ad pietateꝫ fidei coaleſcendā nec eidē ſūt aduerſe. ¶ Po ſtremus gͣdꝰ ꝯtinet leges q̄ ex legibꝰ diuiniſ nō plꝰ d̓duci pn̄t aūt minꝰ qͣꝫ oppoſite. Ex emplū iſtiꝰ/ tallie magne ⁊ tributa ꝯceden de ſunt huic pͥncipi et ſil̓es ⁊c̄. ¶ Similem diſtinctiōem de lege pure naturali ⁊ de lege ꝑtinēte ſolū ad naturalē aūt imꝑtinēte ꝯci ꝑe pōt qͥlibꝫ vel mediocriter inſtructus ¶ Gratias deo qͥ fundamēta ſolida ⁊ decen tia dedit nos iacere ad id edificādū vtiliuſ qd̓ ſuꝑeſt. qͥ p̄terea de tenebraꝝ qͦdaꝫ inuo lutro lucē harū deſcriptōnū ⁊ diſtinctōnū fecit ſplēdeſcere ad intuendū limpidiꝰ ſecu tura. c Incipit tercia lectio Ergere feſtinabamꝰ ad reſpōdē p dū q̄ſito pͥncipali ꝑ vnicā ꝯclu ſionē poſt has termīoꝝ elucida tōes. Sꝫ reclamauit veſtigiaqꝫ retorſit affinis valde materia ei quā tracta uimꝰ. Eā qͥppe inſeqͥt̉. Figamꝰ ſic pedem poſt pedē. Hec materia eſt qͥd ſit ius. ⁊ qͦtu plex eſt/ et qͥd diuinū vl̓ euangelicū vel na turale vl̓ humanū? Sil̓r de policia. Querē tes itaqꝫ qͥd p̄lati poſſunt ⁊ pͥncipes; con ſeq̄ns eſt iſta nō neſcire. ¶ Expediemꝰ autē ſub ꝯpendio et dicemꝰ. ¶ Ius eſt facultas ſeu ptās ꝓpinqua ꝯueniēs alicui ẜm dicta men recte rōis. Ita ꝙ tota ⁊ finalis reſolu tio materie nr̄e ad dictamē recte ratiōis ter minat̉. Recta rō ⁊ dictamen ſuū eſt pͥmo et originaliter ⁊ eſſentialit̓ in deo. ⁊ an ſit ideꝫ De vita ſpirituali anime omnino qd̓ voluntas eiꝰ; remitto ad diffi cultatē de formalitatibꝰ. ⁊ ad braguardinū in ſumma. ꝯſtat ꝙ ī praxibꝰ moralibꝰ recta ratio nō eſt prior volūtate. vt nō ideo deuſ vult dare leges ſuas creature ratōnali. qꝛ us recta ratio ſua iudicet hͦ eſſe fiendū; ſed ęcōtra potiꝰ. Uidet̉ igit̉ poſitio eſſe magis catholica ⁊ expedita ſi dicamꝰ neutꝝ prius eſſe altero ī deo. ſicut in ſil̓i nō ideo/ quia ſic eſt in re extra. ꝙ ſortes ambulabit deꝰ ſic iu dicat. nec ꝓpͥe ecōtra/ ſed correlatiua ſunt ⁊ ꝯcomitant̉ quodāmodo ſeſe inferētia. ita ī ꝓpoſito ⁊ multis ſil̓ibꝰ. Recta rō ꝯſeq̄nter ⁊ ꝑticipatiue ſolū cōuenit rōnalibꝰ creaturꝭ Ponit̉ in deſcriptōe facultas ſeu poteſtas. quoniā ꝯueniūt ẜm dictamē recte ratōnis aliqͥbꝰ q̄ nō dicunt̉ iura eoꝝ. vt pena dam natoꝝ. vt punitōes viatoꝝ. Non eī dicim aliquē ius habere ad eiꝰ nocumentū. tn̄ nō eſt pēitꝰ alienū a ſcriptura ſacra/ ꝙ ea dicā tur iura que diuīa ꝓuidētia ſapiēter ordīat. ſicut pͥmo Regū dicit̉ ꝙ hͦ erit ius regiſ ⁊c̄. Et demones dicimꝰ habere ius ad puniti onē damnatorū. ¶ Ponit̉ ꝓpinqua qm̄ ml̓ ta poſſunt alicui ꝯpetere ẜm dictamē recte rōis que ẜm idē dictamē ei d̓ facto nequaqͣꝫ ꝯueniūt. vt exiſtens actualit̓ in pctō morta li habꝫ facultatē ſeu ptātē merēdi vitā et̓nā nō tn̄ ꝓpinquā/ vel vt dici ſolet. nō ẜm p̄ ſentē iuſticia. ¶ Uidet̉ aūt hͦ nomen facl̓taſ dictū a fas ꝯgruētius eſſe hͦ noīe poteſtas/ vt hic loco generis ſtatuat̉. ⁊ hec ptās ſeu facultas aliter titulꝰ iuris vocaret̉. ¶ Dein de ſicut dicta ratio ꝑticipatiue in creaturis rōnalibꝰ diuidi ſolet a doctoribꝰ in portōeꝫ ſuꝑiorē ⁊ inferiorē. ſic ſunt eius dictamina mītiplicia. quedā ſunt circa vniuerſalia pͥn cipia. que app̄hēſis cognitiſqꝫ termīs mox nō cognoſci n̄ pn̄t. nec p̄t eis rō diſſentire. Etiā vbi ẜm opinionē ꝓbabilem aliqͦrum poſſꝫ ad tꝑus ſuū aſſenſū ſuſpēdere. Alia ſunt dictamīa circa ꝯcluſiōes ex eiſdē pͥnci pijs deducibiles. Ex pͥmo officio nomīat̉ ip̄a rō ſyndereſis. q̄ ſemꝑ virgo hͦ eſt inuio lata ꝑſeuerat. ¶ Rurſus ip̄a rō p̄t iuuari lu mine ſuꝑiori ⁊ ſuꝑnaturali irradiatōne/ ad aliqua practice cognoſcēda ſupͣ ꝯmunē cur ſum creaturꝭ rōnalibꝰ. vtputa hoībꝰ ꝯſtitu tū vl̓ mō nō vſitato naturaliter. hͦ mō noīa ri poteſt ip̄a rō diuīa/ dum diuīe reuelatōni U pͥncipaliter innixa cognoſcit. ¶ Dicamꝰ igi tur ꝙ omne ens poſitiuū qͣntū habꝫ de en titate/ ⁊ ex ꝯſeq̄nti de bonitate/ tātūdem hꝫ de iure ſic generaliter diffinito. In hūc mo dū celū ius hꝫ ad īfluēdū. ſol ad illuminā dū. ignis ad calefaciēdū. hyrūdo ad nidifi candū. īmo ⁊ q̄libꝫ creatura ī om̄i eo qd̓ bn̄ agere naturali p̄t facultate. Cuiꝰ rō ꝑſpicua eſt. qm̄ oīa talia ꝯueniūt eis ẜm dictamē re cte rōis diuīe. alioqͥn nunqͣꝫ ꝑſiſterēt. Sic hō etiā pctōr iuſ habꝫ ad multa. ſicut ⁊ alie creature naturis ſuis derelicte. Atuero ius tale qͣꝫuis ita ſepiꝰ a metaphiſicis capiat̉ et ad euitādū eqͥuocatōem illd̓ ſic aꝑire ꝯue niat. Contractior tn̄ eſt eius acceptio apud politizātes vt ius dicat̉ ſolū de illis q̄ com petūt creaturis rationalibus vt vtunt̉ rati on. Preterea rō q̄libet ſicut ē munus diui nū deſcēdens a pr̄e luminū. ita p̄t dici diui na. Propterea n̄ abſurde ꝯcedi poſſꝫ nihil alicui ꝯpetere niſi iure diuino. quēadmodū nulla eſt facultas aut poteſtas ꝓpinqua cō ueniēs alicui abſqꝫ dictamīe recto diuīe ra tionis. Nihilominꝰ iteꝝ ſumit̉ ius diuinū limitatiꝰ ad ea que vel ex reuelatōne vl̓ mō reuelādi ꝑ miraculū ſuꝑ ꝯmunē nature cur ſum īmediate ꝑ deū ratio recta creata ꝯgno ſcit. Notet̉ id quod diximꝰ ex reuelatōe vel mō reuelandi. qm̄ nulla eſt veritas ita natu raliter cognita. qͥn in ſuꝑiori lumine ſuꝑin fuſo diuinitꝰ poſſet agnoſci. Hoc liqͥde cō ſtat in decē p̄ceptis iuris diuini. q̄ ⁊ ſil̓ ſūt naturalis iuris pͥncipia/ ꝓut in ſuꝑioribus iā habitū ⁊c̄. ¶ Nūc ſuꝑeſt oſtēdere qͣlit̓ ex iure ſic deſcripto multiplices ſaltē ẜm rati onē oriunt̉ politie. et multiplices iuriſditō nes/ ⁊ diuerſe dn̄atōes. regna vl̓ imꝑia. quo rū noīa ⁊ ſi freq̄ns vſus habeat/ ⁊ ſi p̄terea ſatis ꝯcipiant̉ a multis qͣlis in hͦ vel in illo ſit politia/ iuriſditio vl̓ dn̄atio. verū tn̄ hec generali deſcriptōe nō ita cognoſcūt̉ ſꝫ ſoliſ exēplis q̄runt̉ fieri ꝑſpicua. docet hͦ initiuꝫ decretorū. Quāobrē ſtudui ī re quā tracta mus/ ip̄am de nobis verboꝝ reſoluere. at qꝫ de tenebrꝭ nubiloſaꝝ varietatū latentem elucidare ꝟitatē/ n̄ quidē alia dicturꝰ qͣꝫ alij qͣꝫqͣꝫ forte alit̓. nec mediocrit̓ hoc ꝓdeſt pro ut nec ſtatim facile eſt datis hoc mō pͥnci pijs generalibꝰ deſcriptōes elicere/ atqꝫ or dine cathenato ꝯnectere ꝓpoſitōnes ſubſe q̄ntes/ quoniā ml̓tas ⁊ pͥma facie vix ꝯce ptibiles ꝯcluſioneſ. qn̄ poſſꝫ alit̓ geomēter vl̓ ariſmetricꝰ in lucē ꝓdere. ⁊ ad eis aſſenti endū ꝯmouere. ¶ Eſt itaqꝫ politiaꝝ q̄dam X diuīa quedā natural̓ quedā humana. Et ſimilit̓ iuriſditionū alia diuīa/ alia natural̓ Lectio tercia LXI alia hūana. Sic de dominijs. aliud eſt do miniū naturale. aliud humanū. ¶ Politia diuīa vl̓ vſitatius loq̄ndo eccl̓iaſtica ꝓprie dicta eſt ꝯmunitas viuēs ſub iure pure di uino/ vel ẜm id regulata. Sub hac deſcri ptōis generalitate comp̄hēderet̉ politia be atorū. Ip̄i enī iure diuino cuiꝰ ſup̄ma lex ē charitas regulāt̉. Sic appellat̉ noua hie ruſalē ciuitas ſancta regnū eternū. īmo ſic forte diceretur btīſſima trinitas eſſe politia Aſt apud politicos reſtringit̉ ius ad ius p̄ cticū obligatoriū ſeu coercitiuū. qͣlit̓ nega re videt̉ apl̓s iuſto eſſe legē poſita Ampli ꝟo ⁊ ſi in damnatorū horrēda ꝯfuſione re gnet ius diuīe ſeueritatis. ⁊ ſi ſub hoc reſpe ctu diceret̉ illic eſſe politia ſub iure diuino qꝛ tn̄ damnati nō habēt facultatē regulatā ad illas penas inflictas/ nec ꝑ eas ſe regu lant. ip̄i oīno negant̉ hr̄e diuinā politiā. ha bent potiꝰ diuiſionē ſempiternā. Porro n̄ minus diceremꝰ politiā qͣndā eſſe natura lē īter aīalia aut res qͣſlibꝫ ſi ius general̓r eſ ſet acceptū. Uel etiā int̓ tyrānos qͦs regna re ꝑmittit deꝰ ꝓpt̓ pctā ppl̓i ⁊ in interitum ſui. Sed loqͣmur deinceps de politijs cre aturaꝝ rōnaliū nō qͣrūlibet ſed hominū. n̄ omniū ſed viatorū. ¶ Politia eccl̓iaſtica eſt ꝯmūitas ẜm leges pure diuīas obliganteſ vel ꝯſulētes aut mouētes pͥncipal̓r regula ta. Dixi pͥncipalit̓. qm̄ etſi q̄dā ſint decreta et ſtatuta ſpūalē ſtatum regulātia. illa vl̓ ī nitūt̉ īmediate legibꝰ pure diuīs. vl̓ minuſ pͥncipalit̓ intendūt̉. Sub hac politia iurꝭ debꝫ eſſe viator qͥlibet. ⁊ de facto ſub ea ſūt oēs xp̄iani tā laici qͣꝫ clerici. ¶ Nihilominꝰ vt eqͥuocatōe nō fallamur rememorāda eſt diſtinctio de eis q̄ ſpūalia ꝓprie dicunt̉. ⁊ q̄ ſolū attribuitiue. quēadmodū ſunt bn̄ficio rum eccl̓iaſticoꝝ redditꝰ. ⁊ ſil̓ia certe carna lia ac tēꝑalia. niſi ꝙ ſpūalibꝰ ſubẜuiūt eiſqꝫ dicata ſunt. Hec autē adinuētio annexe ſpi ritualitatis turbatiōes plures qͣꝫ ſcribi pōt traduxit in eccl̓iam. ¶ Politia naturalis eſt cōitas ẜm leges pure naturales pͥncipalit̓ regulata ¶ Politia hūana ē cōmunitas ẜm leges pure ciuiles vl̓ hūanas pͥncipalit̓ re gulata. Dixi vtrobiqꝫ pͥncipalit̓; eadem de cauſa qͣ pͥus. ¶ Non autē iudicamꝰ h̓ diffi cultatē eſſe an aliqͣ ſit politia ſolū naturalis inter viatores. aut ſolū diuīa. aut aliqͣ dum taxat hūana. ſic ꝙ vna nequaqͣꝫ alteriꝰ ꝑti cipatōem aſſumat/ ſatis ē nobis diſtinxiſſe ratiōes. ⁊ vt a p̄dominātibꝰ ī politia legibꝰ denoīatio capiat̉. ¶ Conformit̉ ad hec ha bet viā vnuſqͥſqꝫ expeditā a vepribꝰ ambi guitatū. ꝑgere vlteriꝰ ad deſcribēdū iuriſ ditiōes vtraſqꝫ. Nā cū iuriſditio nihil alid̓ ſua interp̄tatiōe ſignificet qͣꝫ iuriſditōnem. hͦ eſt poteſtatē iuris. vnuſqͥſqꝫ tātūdē habe bit ⁊ talit̓ de iuriſditōe ad aliqͥd qͣntū habꝫ ⁊ qualiter de iure ad illd̓/ ſi nō ꝯͣxerimꝰ mo re loq̄ndi politicoꝝ iuriſditōem ad ptātem nō qͣlēlibet ſꝫ coercitiuā. q̄ ſcꝫ ī alteꝝ vel tan qͣꝫ in alteꝝ p̄t exerceri. etiā inuitū. Hoc ita qꝫ facientes ſecernemꝰ ptātē ordīs a ptāte iuriſditiōis. Habeat licꝫ ſimplex ſacerdos ptātē ex iure diuīo ad ea q̄ ſunt ſacramēta ⁊ alia pl̓ima/ que ptās eſt vtiqꝫ ptās ſeu iuriſ ditio magna. nullꝰ tn̄ ei ad tulia iuriſditiōꝫ dicit eſſe vſus. alioqͥn abſqꝫ iuriſditōe eſſet nemo ⁊c̄. Erit igit̉ iuriſditio eccl̓iaſtica po teſtas coercitiua ẜm ius diuinū politicuꝫ. Iuriſditio natural̓ ẜm naturale. Et iuriſ ditio hūana illa erit que hūano iure collata eſt. ¶ Poſtremo par erit dominioꝝ diſtin Y ctio. euāgelici. natural̓. hūani vl̓ ciuil̓ ¶ Do miniū euangelicū eſt ptās ꝓpinqͣ aſſumen di res alias vel vt alias in ſui facultateꝫ vel vſū ẜm regl̓as iuris diuini ꝓpͥe dicti. ¶ Do miniū naturale ē ptās ꝓpinqͣ aſſumēdi reſ alias vl̓ vt alias in ſui facultatē vl̓ vſū ẜm regulas iuris natural̓. ¶ Dominiū huma nū ē ptās ꝓpinqua aſſumēdi res alias aut tanqͣꝫ alias in ſui facultatē aut vſum ẜm re gulas politicas et ciuiles iurꝭ hūani. ¶ Cō ſeq̄nter videre facile ē qn̄ ⁊ qualit̓ iura iſta ⁊ iuriſditōes ī eadē ꝑſona cōcurrūt qͣꝫqͣꝫ di uerſis reſpectibꝰ. ¶ Ex his etiā patꝫ diſſolu tio illiꝰ difficultatis q̄ multos turbat/ an in iuſtꝰ poſſit iuſte dn̄ari. ⁊ an̄ ex quocūqꝫ pec cato mortali ꝑdat̉ ꝯtinuo dominiū. Simi liter quō apd̓ religioſos ⁊ quō non maneat dominiuꝫ ſupͣ res ꝯmūes? ¶ Nihilominꝰ qꝛ nōnulli materiā hāc tractates/ noīatim dn̄s Armacanus acciꝑe vident̉ dominiuꝫ diuinū vl̓ euāgelicū ⁊ etiā naturale ꝯſtricti us qͣꝫ ſupͣ ſcpͥſimus. Nos ad intellectū ſue poſitōis ⁊ elucidatōeꝫ clariorē p̄miſſorum notemꝰ ꝙ ſicut nō eſt ptās niſi a deo/ dicen te apl̓o. Sic ptās q̄libꝫ dicit̉ donū dei. de us ꝟo ī donis ſuis donare ſe dicit̉ creaturꝭ Ita loqͥt̉ apl̓us ꝙ ſpūſſctūs dat̉ vnicuiqꝫ diuidēs ſingul̓ ꝓut vult. Hec aūt liberalis ⁊ dignatiua donatio dei/ quo pacto cōcipi poteſt abſqꝫ iure ⁊ dominij alicuiꝰ collatōe apd̓ creaturā cui donat̉/ qm̄ recta rō dictat li 2 De vita ſpirituali anime vt illud ſit debitū ⁊ ſuū creature qd̓ deꝰ ei dē ꝯferre voluerit. ¶ His p̄ſuppoſitꝭ adue tamus deinceps deū ſe donare creaturꝭ ml̓ tiplicit̓ noīatim qͣdruplicit̓ .ſ. ꝓ ſtatu natu re inſtitute. deſtitute. reſtitute ⁊ glorificate. ¶ Prīo mō dat ſe in donis nature integre. in eis p̄terea q̄ naturā illā vt tal̓ ē ꝯſequūt̉. quēadmodū eſt original̓ iuſticie donū ī ho mine ẜm opinionē bn̄ ꝓbabilē. Nō enī vi det̉ bn̄ poſſibile ꝙ natura hūana integͣ ſit a iuſticia originali q̄ d̓r integritas ⁊ obediē tia aīe viriū inferiorū ad ſuꝑiores deſtituta Et ita titulꝰ dominij natural̓ fundamētuꝫ habꝫ ī hac originali iuſticia. ſiue illa dicat̉ donū aliqd̓ gͣtuitū ſuꝑaddituꝫ nature. ſiue ſit natura ip̄a ꝯnotādo rectitudinē q̄ dicta eſt. ¶ Erit igit̉ naturale dominiū donū dei qͦ creatura iuſ habet īmediate a deo aſſume re res alias inferiores ī ſui vſum. ⁊ ꝯẜuatio nē pluribꝰ ꝯpetens ex eqͦ ⁊ inabdicabile ſer uata originali iuſticia ſeu integritate natu rali. Hoc mō habuit adā dominiū ſuꝑ vo lucres celi et piſces marꝭ. ⁊ ad ꝯmedendū d̓ om̄i ligno qd̓ erat in ꝑadiſo ſecluſo ligͦ ſciē tie boni et mali. hinc appellata eſt ptās he reditas ſua. ¶ Ex qͥbꝰ mox īfert̉ ꝙ dominiū originale nō erat neceſſario in charitate fur datū ¶ Ad hͦ dominiū ſpectare p̄t dominiū lib̓tatis/ q̄ ē facultas q̄dā libere reſultās ex dono dei liberalit̓ ſe donāte ad agēdū vl̓ n̄ agendū cū aīa rōnali in ꝓductōe ſuoꝝ actu um elicitoꝝ vl̓ eoꝝ ſuſpenſiōe ad finē btīſſi me fruitōis obtinendū. Et hͦ dominiū tan to liberiꝰ ē ⁊ latiꝰ qͣnto minꝰ p̄t in malū. et qͣnto ꝑ bonos habitꝰ ē ad bonum vl̓ bono ſtabilitū. ¶ Secūdo mō dicimꝰ deū dona re ſe creature ratōnali ꝓ ſtatu nature corru ꝑte in donis qͥbuſdā ſeu naturalibꝰ ſeu gͣtu itis. nō tamē gͣtū facientibꝰ. ⁊ in eis q̄ inde ſequunt̉. Cū enī natura nunqͣꝫ ſit ita deſti tuta/ qͥn ea ꝑmanēte deꝰ ſe det eidē plus aut minꝰ. Nullꝰ erat ita pctōr qͥn habeat aliqd̓ dominiū qd̓ dici poterat naturale vl̓ gͣtui tū gratis datū. habꝫ ſaltē dominiū lib̓tatiſ in actu pl̓ habitu. Haꝝ ꝟo gr̄aꝝ diuerſe ſūt ſpecies ſic̄ diuerſimode deitas ſeſe cōicat. ⁊ īmutabilē ſe reddit. nūc ẜm potentiā nūc ẜm gl̓iam. nūc ẜm ſapīam. nūc ẜm opulē tiā. ⁊ ita ꝯſeq̄ns erit dicere ꝙ ī dono tali qͦ libet tāqͣꝫ in titulo fundari poterit domini um abſqꝫ hͦ ꝙ ſic dominās habeat charita tē. Nec ꝑdet illud dominiū niſi ꝑdēdo ſuū in qͦ fundatū eſt donū. Exēpli gra. p̄ſuppo ſito pctō et violētijs inde ſeq̄ntibꝰ neceſſe fu it alios alijs p̄ferri/ vt hoīes qͥete viuerent. ⁊ ſuū vnicuiqꝫ ius tribueret̉. qd̓ fieri nō po tuit ſi nō arceret̉ īprobitas malignoꝝ. Do nauit igit̉ deꝰ aliqͥbꝰ ptātē hāc ſuꝑ alios re gitiuā atqꝫ coartiuā ſeu ꝑ ſe īmediate ſeu mediū aliorū ſub aliqͦ ſigno cognoſcibili qͥ le eſt electō. aut qͣle eſt hereditaria ſucceſſio. aut qͣle eſt volūtaria ad eū ſubiectio. aut qͣle eſt qn̄qꝫ prudētia magna potētiaqꝫ ciuil̓ ſu per alios idiotas. aut qͣle eſt habitudo pr̄ni tatis ad filiū. ⁊ viri ad vxorē. ſapiētꝭ ad ſtul tū ⁊ ſil̓ium. Propt̓ea manifeſtū ē ꝙ abſqꝫ charitate p̄t tale dominiū retineri. qm̄ non in ea ſꝫ ī alio dono fundatꝰ ē ſuꝰ titulꝰ. nec ꝑdit̉ hmōi dominiū niſi ꝑdito dono ſeu ti tulo qd̓ ip̄m fuſtētabat fundabatqꝫ. ¶ Erit igit̉ dominiū tale gͣtis datū ius ſeu facl̓tas in alteꝝ ꝯſeq̄ns ſeu reſultās ex dono aliquo naturali vl̓ gͣtuito gͣtis dato. Iſto mō ſunt apud infideles ⁊ pctōres iuſtiſſima domi nia/ dn̄oꝝ ad ẜuos/ patrū ad filios. virorū ad vxores. ⁊ oīm general̓r ad ſuas heredita tes ⁊ ciuiles poſſeſſiōes ẜm leges hūanitꝰ ī ſtitutas. ¶ Un̄ ciuile domiuiū ſeu politicū (qꝛ d̓ illo vſitatior ē ſermo) ſic deſcribit̉ ꝙ ē dominiū occaſiōe pctī introductū/ nō ꝯpe tēs pluribꝰ ex eqͦ/ retinibile ⁊ abdicabile ſer uata vl̓ nō ſeruata charitate. Abdicat̉ autē vēdendo. donādo. negligēdo. permutādo. ¶ Deinde tercio mō dat ſe deꝰ in dono chari tatis ſeu gr̄e gͣtū faciētis. que ꝓpͥa ⁊ vera di cit̉ donatio. qm̄ fit ꝑ eā adoptio filial̓ ius p̄bēs hereditariū ad oīa bona dei poſſiden da. quēadmodū dicit apl̓s pluries. Om̄ia nr̄a eſſe. oīa nob̓ data eſſe abūde ad fruēdū. ꝙ p̄terea ſumꝰ qͣſi nihil hn̄tes ⁊ oīa poſſidē tes. ⁊ ſi ꝓpͥo filio ſuo inqͥt nō peꝑcit ſꝫ ꝓ no bis oībꝰ tradidit illū. quō non etiā nob̓ oīa cū ip̄o donauit? Et rurſus. ſi filij ⁊ heredeſ. heredes qͥdē dei/ coheredes autē xp̄i. ¶ De ſcribit̉ autē iſtd̓ dominiū qd̓ appellat̉ a ml̓ tis euangelicū ꝙ ē dominiū īmediate a d̓o inſtitutū/ ꝯpatiēs ſecū ex eqͦ quolibet do minos/ ⁊ inabdicabile ſeruata charitate. Trāſfert v̓o ml̓totiēs ſacra ſcpͥtura ſub tro pis metaphoricꝭ dominiū ciuile cū ſuis at tinētijs ad hͦ dn̄ium charitatis/ dū nomīat illic venditōes eē ⁊ emptōes ⁊ donatōes et ꝯmutatōes ſpūales cū deo qͣſi vicꝫ numiſ ma legitimū ſit charitas dās p̄ciū actibus nr̄is. ꝑ qͦs ex digniſſima ſeu dignantiſſima ꝯdeſcēſiōe dei mercamur cū eodē de regno Lectio tercia LXII celoꝝ cū fenore multo. Et qͣꝫqͣꝫ oīa q̄ damꝰ eidē ſint de ſuo. ⁊ ſuſceꝑimꝰ ea d̓ manu ſua. ⁊ ita dare ꝓpͥe neqͥmꝰ qͥd ꝓ qͦ. Nihilominuſ ip̄e totꝰ deſiderabil̓ acceptat bona nr̄a ex va lore hmōi numiſmatis. tāqͣꝫ nr̄a eſſent ap propͥate ⁊ nō ſua. Reddit qͦꝫ abſqꝫ vlla com mutatōe ciuili/ ſed emptōe gͣtuita vinū cō punctōis. lac deuotōnis. īmo ⁊ ſeip̄m ⁊ re gnū celorū. ita vt ibi ſit lōge fecūdior ꝯmu tatio qͣꝫ in ciuilibꝰ. qm̄ illd̓ qd̓ venditur fit ampliꝰ et multipliciꝰ de poſſeſſiōe venden tis qͣꝫ ſi retīeret̉. īmo qͣnto plꝰ ꝯmutādo da tur/ tāto ꝑfectiꝰ et cumulatius poſſidetur. ¶ Hoc dn̄ium tāte eſt latitudīs ⁊ īmēſitatꝭ vt ꝓſꝑa oīa ⁊ aduerſa ſint ī eiꝰ ditōe. qm̄ di ligentibꝰ deū oīa cooꝑant̉ ī bonū. Tāte īſu ꝑ ſtabilitatis vt tolli neq̄at ab inuito. Tan te deinde puritatis vt nihil crimīalit̓ coin qͥnatū ſtet cū eo. qꝛ lex eiꝰ lex īmacl̓ata ē cō uertens aīas. Perdēs aūt hmōi dominiuꝫ fit ꝓditor et reꝰ leſe maieſtatꝭ. ⁊ infamis co rā deo ⁊ angel̓ eiꝰ. et ī tota curia btōꝝ. qͣꝫqͣꝫ nō ita ẜm leges ciuiles vt iudicet̉ neceſſe ē. ¶ Poſtremo ſūt alie donatōes dei nō ita ad pſens ꝓpoſitū. ⁊ hͦ pro ſtatu nature gl̓ifica te ⁊ ꝯfirmate. ẜm diuerſos excellēdi modoi vt deꝰ ſededit hūanitati xp̄i ꝑ vnioneꝫ h poſtaticā. ⁊ plenitudinē oīs gr̄e tāqͣꝫ capiti in mēbra īfluēti qͥcqͥd habuit vite ſpūalis. ⁊ tāqͣꝫ imꝑatori oīa iudicāti ⁊ regēti. Dedit inſuꝑ v̓gini btē autoritatē maternalē/ vt di cat̉ hr̄e ius maternale in deū ꝑ cōicatōnem idiomatū qͣſi deꝰ ſit ſubditꝰ ei ſicut filius mr̄i. Nec dubiū ē qͥn ml̓te ꝯditōeſ p̄clare ⁊ poteſtatiue ꝯſeqͣnt̉ ad has donatōes mira biles ſupͣ ceteras creaturas. qͣs oēs nequa qͣꝫ cogͦſcimꝰ etiā lōge vltra ceteros btōs. qͦ rū tn̄ in corꝑe gl̓ificato ⁊ aīa āmirabileſ do tes erūt/ ⁊ ſtupēde ptātes. vt ꝙ agilitati cor porū nihil reſiſtet. nihil obſtabit qd̓ eoꝝ vi ſum latebit. ꝙ erūt qͣſi ſpecl̓a ⁊ libri lucidiſ ſimaꝝ inſcriptōnū libere ſeſe p̄ſentātes ⁊ ſi milia. ¶ Aduertitis exiſtimo qm̄ modꝰ iſte elucidādi naturā atqꝫ diſtinctōem domini orū reducit ſe tādē ad diuinā voluntatē/ li beraliſſima dignatōe donantē ſe vario mō creaturis. Alter ꝟo modꝰ ad dictamē pͣcti cū recte rōis diuīe ſeſe reſoluebat. ſꝫ ī eadem ꝓrſus cadūt ſentētiā. ¶ Nunc ex p̄cedentibꝰ aliqͣ ꝯcludamꝰ. ¶ Et pͥmo ꝙ diffinitio iſta iuſticie. Iuſticia ē ꝑpetua ⁊ ꝯſtās volūtas ius ſuū vnicuiqꝫ tribuēs. ꝯpetit pͥncipalit̓ iuſticie diuīe ī ordīe ad ſuas creaturas. de nēpe ſolꝰ ē qͥ volūtate ꝑpetua ⁊ ꝯſtanti dat vnicuiqꝫ qd̓ ſuū ē. ſuū inqͣm nō ex debito ri goris ſꝫ ex lib̓aliſſima ⁊ dignātiſſima cōde ſcēſiōe aut donatōe creatoris. Rurſus quia om̄ia ꝓpt̓ ſeip̄m oꝑatꝰ eſt dn̄s. ip̄e oīm ha bet ſolꝰ plenariū dn̄ium ⁊ eſſentiale ¶ Dum gͦ q̄rit̉ radix diuini dominij ſuuſqꝫ titulꝰ/ fa cilit̓ inueniet̉ ī dictamīe rectiſſimo ſue rati onis ⁊ bn̄placito volūtatis. ſed ⁊ fōtale pͥn cipiū cuiuſlibet dominij apd̓ pr̄em reꝑitur qͣꝫqͣꝫ filio ⁊ ſpūiſctō collatū ſit idē penitꝰ cū pr̄e ⁊ a pr̄e ꝑ emanatōes internales tam ex dictamīe recte rōnis ſue qͣꝫ ex bn̄placito ſue volūtatis. ¶ Porro ſi nomē iuſticie trāſfer re placeat ad iuſticias ꝑticipatas ī creaturꝭ eſſent iuxta varietatē creaturaꝝ et donoruꝫ diuerſe deſcriptōes iuſticie. ꝯſiderādo ꝙ iu ſticia ſit quodāmodo actꝰ a iure habitꝰ vel tanqͣꝫ habitu ꝓueniēs. Aut forte ꝯueniētiꝰ eſt trāſuertere ꝙ iuſticia ſit habitꝰ vl̓ tanqͣꝫ habitꝰ ꝯformis diuīe iuſticie eiuſdēqꝫ imi tatiuꝰ ꝑ ꝑticipatōeꝫ. ⁊ ius actus ſit vl̓ vſuſ vel effectꝰ talis iuſticie. Iſto mō diceremuſ aliā eſſe iuſticiā originalē. aliā gͣtuitā nō gͣ tificantē/ q̄ in mēbra plura ſecernit̉. maxīe in ciuilē iuſticiā. ⁊ politicā tā canonicaꝫ qͣꝫ legalē. Altera deinde eſt iuſticia gr̄e gͣtū faci entis. Altera poſtremo gl̓ie btīficātꝭ. Iſta rū iuſticiaꝝ qͥppe q̄libet eſt habitꝰ vl̓ quaſi habitꝰ qͦ reddit̉ huic vl̓ illi qd̓ ſuū ē. prout exigit tal̓ iuſticia. ꝓtendēdo etiā nomē iuſti cie ad naturā ip̄am vt a deo iuſta liberalita te donatā. ¶ Ceteꝝ dimiſſa interim ꝓtracti on de iuſticia ⁊ dn̄io ⁊ iure ꝓ ſtatu nature ī tegre. ſil̓r pro ſtatu nature gl̓ificate. loqͣmur aliqͥd de ſtatu nature lapſe. ⁊ de ſtatu natu re ꝑ charitatē reꝑate hic in via. on̄dētes qͣn tū interſit inter ſua dn̄ia; ⁊ p̄ſertim inter illa q̄ vſitatiꝰ inter doctores ventilant̉. ¶ Et iā deſcripſimꝰ dominiū ciuile ſeu politicum. Sil̓r dominiū charitatis qd̓ antonomati ce euagelicū qͥdā appellāt. ¶ Ex qͦꝝ deſcpͥti g onibꝰ tres differētias elicimꝰ int̓ dominiū ciuile ⁊ euāgelicū hͦ mō ſumptū. Nā qͦniā alit̓ nōnunqꝫ accipit̉ vt patuit pͥus cū ip̄m deſcribebat̉ eſſe ptās ꝓpinqͣ aſſumēdi res alias in ſui facultatē vl̓ vſum ẜm regl̓as et leges iuris/ ꝓpͥe diuini. Hoc enī mō conue nit pl̓imū cū ciuili. nec ē in ſolo charitatis titulo ſtabilitū vt dicet̉. Itaqꝫ dominiū ci uile inſtitutū ē occaſiōe peccati original̓ et alioꝝ inde ꝯſequentiū/ quibꝰ nō extatibꝰ do miniū tale d̓fuiſſet. Dominiū ꝟo charitatꝭ ii 3 De vita ſpirituali anime noͣ p̄ſupponit peccatū. ſed ē īmediate a deo deriuatū ſicut ip̄a charitas. Ciuile aūt ma gis hūana adinuentōe ⁊ vtilitatis publice reſpectu ſtatutū ē. Nimirū ꝓpt̓ea ſi radicē infectā habēs illiꝰ ſaporē contrahit. ⁊ ſi vix exercet̉ ⁊ tenet̉ abſqꝫ ꝯtaminatōe ꝑ aliquod delictorū. Radix vero dominij euāgelici ē charitas. q̄ patiēs eſt. benigna ē ⁊c̄. ¶ Se cundā differētiā inuenimꝰ/ qm̄ dominium charitatis (qꝛ nō q̄rit q̄ ſua ſunt) p̄t ex equo ꝯpetere quolibet dn̄is ꝓpter ſui ſpiritalita tem abſqꝫ ſui diminutōe. quemadmodū de us ſuū dn̄ium cōicat angelis ⁊ hoībꝰ. nec inde minorat̉. Sed dominiū ciuile tū pro pter ſui materialitatē/ vt ſic dicamꝰ. tū pro pter appropͥatōem quodāmō auarā ⁊ que rentē q̄ ſua ſunt/ neqͥt ex eqͦ pluribꝰ ꝯuēire. nam qͣꝫuis eueniret ꝙ habeāt dominiū ci uile rex ⁊ vaſallꝰ vl̓ burgenſis ſuꝑ eādē he reditatē. hoc tn̄ nō eſt ex equo; neqꝫ eodē iu re neqꝫ ſil̓i plenitudine ciuil̓ ptātis. ¶ Po ſtremo diſtinctōem terciā habēt. quia ciui le ē retinibile vel abdicabile ẜuata charita te. nō ſic euāgelicū. vnde qꝛ ciuile politicis legibꝰ innitit̉ ⁊ inſtitutōibꝰ/ vt ꝙ qͥlibꝫ rem ſuā poſſit alienare vl̓ vēdere vl̓ ꝯmutare. eā inſuꝑ defendere iudicialit̓ atqꝫ repetere aut modis alijs ꝯẜuare. Et talia agere magnā ſepe habꝫ ſollicitudinē annexā ꝓpt̓ea dn̄i um hoc ſollicitū eſt anxiū ⁊ penale. et p̄t ab dicari a ſe. p̄t nihilominꝰ iuſte retineri ⁊ ex erceri etiā extra charitatē ẜm mox dicenda. ¶ Charitatis vero dominiuꝫ qͥs abdicare aut vellet aūt iuſte poſſet. qm̄ illd̓ nihil alid̓ eſt qͣꝫ filialis adoptio dei/ vl̓ aliqͥd ꝯſeq̄ns ad illā. Idcirco iure neqͥt abdicari ſicut nec B charitas repudiari iuſte poſſit. ¶ Atuero qͦ niā altercant̉ multi an̄ ciuile ⁊ generalit̓ oē dominiū p̄ſupponat ꝓ fundamēto charita tē. Notandū ē ꝯformit̉ ad p̄miſſa ꝙ ſic̄ li beralitas diuina ſe cōmūicans nō ꝯmuni cat ſe ẜm oēm plenitudinē ſuā. ſꝫ dat ſingul̓ ꝓut vult. Ita dū ſubtrahit ſe a ſua creatu ra iuſto iudicō/ qꝛ peccauit ei; nō ſubtrahit ſe penitus qͥn aliqͣ donoꝝ ſuoꝝ miſericordi ⁊ dignātiſſima lib̓alitate reẜuet eidē creatu re. alioqn̄ flueret in nihilū. Quāobrē abſqꝫ vllo dubietatis ſcrupulo/ dicemꝰ ꝙ dn̄ium ciuile et politicū nō p̄ſupponūt vt inſint iu ſte alicui ꝑ titulū charitatis. vn̄ qͣꝫuis crea tura rōnal̓ n̄ ſit ſimpl̓r iuſta ſine charitate: eſt tn̄ in caſibꝰ iuſtꝰ dn̄s ciuil̓ aut politicuſ. ⁊ hͦ rōnabilit̓ a ſup̄ma iuſticia ſtatutū ē. ne dn̄ia ciuilia apd̓ hoīes ſꝑ incerta ⁊ dubia mutabiliqꝫ fluitatōe vacillarēt. nec aliquid haberēt vtilitatis roboris vl̓ momēti. Nū qͥd dauid ꝑdidit ius ī regͦ. qꝛ adulterij cri mīe pollutꝰ ē? Nunqͥd apd̓ infideles qͦs to tiēs ſcriptura reges noīat nullꝰ oīno iuſte politizat? Abſit. qͥd miꝝſi nō qd̓libꝫ crimē tollit ius dn̄andi ciuilit̓ qn̄ ꝑ ip̄m ius n̄ tol litur corpꝰ xp̄i ꝯſecrādi. ⁊ cetera exercēdi di gniſſima ſacramētoꝝ myſteria. Ꝙ ſi quis ꝯtēderit iſta nō fieri ꝓrſus iuſte extra chari tatē videat ne qͥd noīs eū fallat de hͦ qd̓ eſt aliqͥd iuſte fieri. Et breuit̓ iſta eadē eſt peni tus difficl̓tas/ ⁊ ſil̓r enodāda. qͣlis ē illa. an abſqꝫ charitate pōt aliqͥs bn̄ moral̓r oꝑari. nā ⁊ iuſte dn̄ari ciuilit̓ morale eſt. ¶ Adda mus p̄terea ꝙ ſic̄ ciuilia dominia rōe pecca ti ⁊ ꝓ extrīſeca vtilitate reipublice ſolū īdu cta ſunt. ⁊ nō ꝯferunt̉ regularit̓ abſqꝫ ſigniſ exterioribꝰ. ſic nō ꝑdit̉ eoꝝ iuſ regularit̓ abſ qꝫ peccatis manifeſtis; nec ex qͥbuſcūqꝫ ſed ex illis q̄ ſtare neq̄unt cū debito vſu tal̓ do minij in republica. ⁊ dū ꝑ ſententiā diffini tiuā talia eſſe mōſtrata ſunt ⁊ dānata. Exē pli gͣtia. Uaſallus aliqͥs habꝫ ex dono dn̄i B. hereditatē ad fidelitatē ſibi p̄ſtandā. va ſallꝰ iſte nō ꝓ qͦcunqꝫ delicto ꝑdet heredita tē. īmo ꝓ nullo interiori; ſed nec ꝓ exteriori. niſi ꝯtrariet̉ fidelitati debite dn̄o. ⁊ adhuc ante ſententiā diffinitiuā nō erit ab heredi tate ſpoliatus. qͣꝫuis pͥus ita ſpoliari meru iſſet. aliud qͥppe ē demereri iure ſpoliatiōeꝫ hereditatis. alid̓ de facto ſpoliatōis ⁊ ꝑdi tiōis pena plecti. Exhīc ꝑpendit̉ ꝙ nulla hereſis occulta. nulla ſymonia mental̓. nul lū deniqꝫ crimen occultū tollit ciuile domi niū. ſiue illud ſit canonicū ⁊ ſpūale. ſiue le gale ⁊ tꝑale. Neqꝫ ꝯſeq̄ns eſt ſi tales ꝯmit tūt in ſup̄mū dn̄m deum crimē leſe maieſta tis. ⁊ eidem ꝓditores exiſtūt. ꝙ oīa ꝑdant cōtinuo que ab ip̄o ſuſceperunt; ꝓut ſupra deductū eſt. Alioquin pctōr mox annihila tōne puniret̉. Hmōi autē igͦrātia fallit mul tos/ ⁊ noīatim qͦſdam ex doctoribꝰ angli canis. ⁊ longe deteriꝰ qͦſdā ex hereticis qͥ omnē a p̄latis ſi nō ſint in charitate tollen dā eſſe dicūt obediētiā/ tanqͣꝫ ius om̄e ſuꝑi oritatis amiſerīt. Errāt p̄terea circa domi niū ſummi pōtificis illi qͥ ꝓ qͦlibet delicto occulto/ aut etiā ꝓ publico nō ꝯͣrio directe vſui ſue ptātis; ab eiuſdē obedientia tanqͣꝫ a nō papa diſcederēt. Cur aūt addimꝰ. tan qͣꝫ a nō papa īfra docebimꝰ. ¶ Ex his per Lectio tercia LXII ſpicua eſt tercia differētia dominij charita tis a dominio ciuili/ qm̄ deꝰ ſe ſolo īmedia te dat tituluꝫ charitatis ad oīa ꝓpinqͦ iure aſſumenda in ſui facultatē/ fruēdo vl̓ vten do licite ⁊ meritorie. qͦ titulo ſtāte illd̓ īab dicabile ē dominiū. quo ſublato repēte tol litur vt veꝝ ſit qd̓ iacobꝰ apl̓us ait. Qui in vno peccauerit factus eſt oīm reꝰ. Cur aūt dictū ſit ꝓpinquo iure al̓s docuimꝰ. quo niā pctor ius tale ſed remotū habet an ob ſtinatōem. dū faciēdo qd̓ in ſe eſt ad illud p̄ parare ius ſe habet. ¶ Sed in ciuilibꝰ do minijs ſicut alij tituli ſunt ea fundātes ita remanent manētibꝰ titulis ſuis in integrita te ſua/ qͦuſqꝫ ꝑ leges ciuileſ ẜm quas illa do minia regulant̉ ⁊ robur aſſumūt caſſantur quēadmodū rex frācie regnuꝫ habꝫ titulo ſucceſſiōis hereditarie ex pͥmo ꝯſenſu ciuiū ſuorū. Sunt aūt q̄dā publica crimīa ꝓpt̓ q̄ leges ciuiles iudicarēt hūc ſucceſſiōis ti tulū annullandū fore ex oppoſito ciuiū diſ ſenſu. In alijs titul̓ eſt ꝯmuis electio. legeſ ꝟo certe ſunt q̄ electōeꝫ hāc vl̓ nullā ip̄o fa cto vel annullādam ⁊ caſſandā eſſe dicerēt. vel ab ea recedendū decernerēt. quēadmo dū exp̄ſſa decreta ſunt de electōe ſummi pō tificis/ ꝙ hereſis tunc aut poſtmodū p̄t ad inualidatōem electōis aut electi deſtitutiōꝫ oꝑari. ſicut dicit exp̄ſſe Bern̄. in quadā epi ſtola de ſciſmate petri leonis. ꝙ electio vici oſa debꝫ pͥus examīari rōe et caſſari iudicō Quod qͣliter et qn̄ veꝝ ſit. iſtd̓ ex iuriū exp̄ſ ſa declaratōe cognoſcit̉. qm̄ ſi paſſim ꝓ vo lūtate cuiuſlibet liceret diſcedere a ſuo ſuꝑi ore abſqꝫ ſentētia iudicij rōe huiꝰ vel illius delicti qd̓ eidē qͥs īponit/ qͥs nō videat oīa dominia ꝓtinus fore miſera ꝯfuſiōe turbā da? Rurſus ex aduerſo ſi ſuꝑiores ꝓ ſua li bidine poſſent inferiores deijcere/ ꝯculcare affligere et ꝑdere. ⁊ ꝙ eoꝝ violētie ſe oppo nere neqꝫ facto neqꝫ v̓bo liceret/ male irent reſpublice ꝓ qͣꝝ vtilitate ptās oīs ſtatuta ē. Male pret̓ea eēt qͥbuſdā ꝑſonis ſingulari bus vbi ſuꝑiores ſui via facti ſpreto oī iu ris ordine eis vim inferrēt/ ſi vim illā per vim repellere nefas foret. qd̓ vtiqꝫ fas foret immutabili iure naturali ſi modeſtia ī r̄pel lendo vim vi ꝯſeruet̉. Seruat̉ autē qn̄ reſi ſtit̉ qͣntū reqͥrit̉ et ſufficit/ ẜm qualitatē iniu rie declinandā/ ⁊ intentōe p̄cipua ſeſe ꝯſer uādi. Qua ī re ſtatim apparet ml̓tos caſus eſſe poſſibiles in qͥbꝰ aliqͥs gerens ſe ꝓ pa pa ⁊ ꝓ tali habitꝰ ab eccl̓ia pot̓it a ſubdito licite occidi vl̓ incarcerari/ vel ꝑ modum quēdā appellatōis ab eo vl̓ ſubtractiōis a ptāte ſue obediētie declīari. niſi forte qͥs on̄ deret ꝯſtitutōem aliqͣm reuelatā obſtare. qꝛ humanū ius hͦ naturale tollere non potuit. fundat̉ enī in titulo natural̓ exiſtētie ꝯmūi cate a deo ip̄i creature rōnali. ad quē tituluꝫ ꝯſequit̉ ius defendendi ſe ⁊ noxia repellēdi hͦ eſt vim vi repellēdi. modo pͥus expoſito. vel in titulo charitatis ad queꝫ ꝯſequit̉ ius refugiēdi omne pctm̄ mortale. vt caſtitateꝫ ſuā ꝯſeruādi. Hoc v̓o ius nō extendit̉ ad ī noxios ſic ꝙ ex eoꝝ morte poſſim vitā meā ꝓrogare. nec ad iudices qͥ via iuris me ꝯdē narent etiā innocentē. Sed neqꝫ tenet vbi via iuris abſqꝫ tali via facti aꝑta ē. Aut vbi libido regnat aliū impetēdi Nagis qͣꝫ ſe de fendēdi. ¶ Nūc aꝑtior via ē ad inueſtigan dū qͣlis ſit habitudo dn̄oꝝ ciuiliū ad ſubdi tos ⁊ ecōuerſo in oī policia tā eccl̓aſtica q̄ ſeculari. Eſt enī apud quālibet policiā ſuū ius naturale. Eſt p̄terea ſuū ius diuinū ſeu in charitate ſeu in alijs gratuitis donis fū datū/ q̄ iura ⁊ dominia inde ꝯſequētia nul la pn̄t hūana ꝯſtitutōne deſtitui/ vt ꝙ poli tia tēdat ad ſui ꝯſeruationē ⁊ ne ſue deꝑditi oni vijs cōgruis obnitat̉ ꝙ nihil agat con tra leges et̓nas mortaliter delinquēdo. ⁊ cō ſil̓es. ex qͥbus palā infert̉ de politia qͣlibet ſicut de ꝑſona ſingulari mō dicebat̉/ ꝙ con tra ſuꝑiorē ſuū quēlibet impetentē eā via fa cti/ ius hꝫ vim vi repellere. Exēpli gr̄a. pa pa de quo minus videretur. ſi via facti vel let ignes ſpargere ꝑ domos xp̄ianoꝝ ꝑ ſe vl̓ alios improbos. aut mulieres violare. non ꝓpter hͦ deſineret eſſe papa. attn̄ nulli dubi um eſſe debet qͥn huic vie facti eccleſia vel eius ꝑs poſſet viā facti demolitioni ſuoruꝫ bonoꝝ ⁊ violationi vxoꝝ reſiſtere/ etiā ꝑ in carnationē realem pape. vbi tūc aliter neqꝫ via iuris neqꝫ via facti obſtare relictum eſt. qͣꝫto magis hͦ agere fas hr̄et eccl̓a vel ꝑs ec cleſie/ vbi ſua caſtitas ſpūalis in legis diui ne obſeruatione. aut ſua vnitas in qua vita ſua poſita eſt ab aliquo papa viā facti certiſ ſime violari quereret̉. Qd̓ ſi quis in oppoſi tum mille decretales vel decreta ꝓduxerit tanqͣꝫ pape in nullo caſu dicere liceret/ cur ita facis? tanqͣꝫ inſuꝑ ſuꝑior ſit tota eccleſia vel tāqͣꝫ a nemine poſſit iudicari. Rn̄demꝰ ꝙ poteſtas ſuꝑioris nihil pōt ſtatuere ad uerſus veritatē legis naturalis ⁊ diuine. ꝙ inſuꝑ poteſtas eoꝝ data eſt nō in deſtructiii 4 De vita ſpirituali anime onem ſed in edificationē. quibus improbe agētibus modis ſil̓ibus ad p̄tactos. ſi reſi ſtit̉ iam nō poteſtati ſꝫ eoꝝ improbitati reſi ſtit̉. Scimus tn̄ ꝙ cuꝫ modeſtia magna ⁊ timore ⁊ nō niſi cogēte manifeſta neceſſita te talia attēptare ſecuꝝ eſt. Quo in loco ni mis delirant quidā iuriſtaꝝ qͥ textibꝰ ſuis adeo fixi adeo preſſi coherēt ꝙ ad leges na turales ⁊ diuinas ẜm qͣs adeqͥri humanas atqꝫ moderari neceſſe eſt nō aſſurgūt. ¶ De niqꝫ mixtio atqꝫ ꝯcurſus varioꝝ dominio rum in eadē ꝑſona pape multos facit para logiſare dū illa a ſeipſis ſecernere vel nolūt vel neſciūt. Habet itaqꝫ papa pͥmo domi niū ſuꝑioritatis a xp̄o ſupra totā eccleſiam cū plenitudine poteſtatis in eis que ſpūa le regimē eccl̓ie ꝓprie dictū reſpiciūt. ¶ Ha bet p̄terea ſecundo poteſtateꝫ canonica ſuꝑ res eccleſie/ que dicunt̉ improprie ſpūales quemadmodū ſunt collationes quedā bn̄ ficioꝝ ⁊ iuriſditionū quaſi temꝑaliū atqꝫ ꝑ uentuū. ¶ Habet tertio poteſtatē ex ꝯſenſu tam pͥncipū p̄ſertim imꝑatoꝝ qͣꝫ alioꝝ ſub ditoꝝ in quadā temꝑaliū appropriatione. quā ei ꝯſtat iure diuino nequaqͣꝫ conuenire qm̄ ⁊ ſi diceret̉ dn̄s eſſe oīuꝫ in temꝑalibus non tn̄ omnimodā dominationē ciuilē ha beret in eis. qͥn aliqͥs modus poſſidendi ei dē poſſet nouiter aduenire. ſicut de facto cō ſtantinus aliquo mō ꝯtulit imꝑiū romanū quo mō pape ātea nequaqͣꝫ debebat̉. ¶ Ha bet quarto ptātē qualē iure naturali ſuꝑior habet ad ſubditos. ¶ His ꝟo ptātibus cor reſpondēt ſibi mutuo ſeruitutes. ad qͣs ob ligat̉ ex iſtaꝝ aſſumpta qualibet poteſtatū. Neqꝫ enī eſt dn̄atio in quocūqꝫ p̄ter deum abſqꝫ ꝓportionabili obligatiōe ſeruitutis. ꝓpt̓ea ſic̄ papa ē ſuꝑior oīuꝫ ita oīum ſeru nō ficta hūilitate; ſꝫ metaphiſica ⁊ morali atqꝫ theologica veritate noīat̉. vt ſi glorie tur in dn̄o gloriet̉. ⁊ nō de ptāte tumeat ſed E timeat de annexa ſeruitute. ¶ Prima ptās cognoſcit̉ ex euāgelijs ⁊ actibꝰ apl̓oꝝ. et ex eis q̄ ꝑ ſucceſſiua relationē eoꝝ ad nos tan ta certitudīe ſunt deuoluta/ vt merito teme rarius ⁊ ſcādaloſus/ īmo ſciſmaticus iudi cet̉ qui ptātē hāc vel abolere vel diminuere p̄ſumpſerit. De hac ptāte ſunt ius ꝯuocan di ꝯcilia vniuerſalia. Ius determinādi cū ꝯcilio q̄ſtiones fidei ꝑ modū articuloꝝ om nes generaliter obligantiū. Correctio inſu per p̄latoꝝ inferioꝝ ⁊ eoꝝ ſi demeruerint te talis deſtitutio/ ⁊ ſil̓ia q̄ vel vniuerſalem ec cleſie ſtatū tangūt. vl̓ finalē ſup̄māqꝫ deter minationē reſpiciūt. Et hec ptās in eccl̓ia īmobilis ꝑſeuerat/ qͣꝫtūcūqꝫ ꝑſona pape ꝑ mortē naturalē vel ciuilē mutaret̉. aut qͣꝫtu cunqꝫ vſus talis ptātis a papa remanente tolleret̉ in ꝑte vel in toto ſeu ꝑ ignauiaꝫ. ſeu ꝑ aliā. ſicut poſſibile eſt iuſta rōnē. Xp̄s em̄ optimus legiſlator. ſi nō taliter eccl̓ie ſue in eis q̄ religiōis ſunt ꝓuidiſſet/ ip̄e politiā ec cleſiaſtica nō optime (qd̓ nephas ē ſentire) ꝯſtitutā reliqͥſſet. Sed ⁊ textꝰ euāgelicꝰ et ꝯcilioꝝ generaliū determīatio/ ⁊ eccl̓ie vni uerſalis ꝯſenſus tātus ⁊ aſſertio. īmo ⁊ ra tio natural̓ p̄ſuppoſita fide ꝓ hac ſuꝑiorita te tā aꝑte faciūt/ vt ꝯͣ eū qͥ ſe ꝓ catholico ge rit negantē hoc/ magis ſit deſtitutōe qͣꝫ diſ putatōe certandū. Huiuſmodi ſunt qui di cūt quēlibet ī ſua dyoceſi eſſe papā ſupͥmū. aūt ꝙ plures eſſe papas licꝫ vl̓ expedit. aut ꝙ nō oporteret q̄rere papā vnū ꝓ eccl̓ia et ſimiles. Hec ptāſtā īmediate a deo collata eſt vt tota eccl̓ia illā neqꝫ deſtruere. neqꝫ no uit̓ ſi tolleret̉ edificare valeret. ea tn̄ cōceſſaꝫ p̄t ad ip̄am qͥs aſſumi ẜm leges poſitiuo iu re canonico latas. ꝑ electōem hāc vel illam ſic vl̓ ſic celebratā. ¶ Ampliꝰ ꝟo ſcd̓a ptās pape ꝑ canonicas inſtitutiōes q̄ ſunt hūa ne ⁊ variabiles robur habet. ¶ He ptātes due tātū differūt. vt qͥdā noīatim ip̄i greci pͥmā cōcedentes; ſcd̓aꝫ abnegēt. errāt qͦꝫ il li qͥ miſcēt hanc coequatōem ꝗdā cū p̄cedē ti. Etenī qͥs neſciat xp̄m et Petrū ſucceſſo res multos abſqꝫ tali poteſtatiuo exercitio circa tꝑalitatē eccl̓e in papali culmīe plene fuiſſe ſtabilitos? Ut gͦ talia exercitia ad pa pā diuīo iure ſaltē īmediate nō ꝯpetāt dice re; ꝯſeq̄ns eſt. ¶ Magis ꝟo de tercia ptāte iſtud diceret̉. cū qͣ ptāte ⁊ eiꝰ exercitio ī con ẜuādo eā qm̄ ꝑmixta eſt ptās excōmūicati nū q̄ iure diuīo ⁊ pͥmo ꝯpetit pape. ſubſecu ta eſt magna turbatio ⁊ horror qͥdā eccleſie nimis officiēs. ¶ Demū qͣrta ptās naturali iure pape ꝯueniēs habet et reqͥrit vt tanqͣꝫ ſuꝑior ⁊ tutor atqꝫ ꝯſeruator honoret̉ ⁊ iu uet̉ ab oībꝰ. quā ptātē poſſꝫ eccl̓ia ſi deeſſet ordinare aut alit̓ ꝯmutare ſicut alteriꝰ po litie mos habꝫ. Papa ꝟo qͥ nec impeccabil̓ eſt neqꝫ ꝯfirmatus in gr̄a. ſubditus eſt legi bus diuīs et naturalibꝰ. ⁊ in qͥbuſdā ad le ges hūanas obligat̉. Propt̓ea ſi peccet̉ cor ripi p̄t iure diuino ⁊ naturali fraternaliter. Huic enī legi diuine ſubditus eſt. ⁊ ſi nol let corripi; poteſt tandē denūciari eccl̓ie. p̄ Lectio quarta LXII ſertim vbi denūciatio illa nō plꝰ afferret de trimenti qͣꝫ vtilitatis. vbi p̄terea vicia talia eſſent que notabili ſcādalo ꝑturbarēt eccle ſiam. Ꝙ ſi reqͥſitus nolit legitime cōciliuꝫ celebrare. ⁊ nihilominꝰ ꝑſeueret in delictis. p̄t ip̄e haberi tanqͣꝫ ꝟe ꝑtinax nō paratꝰ au dire eccl̓iam. ¶ Ꝙ ꝟ̓o papa caſus iſte ⁊ ꝯſi miles ſubijciant eccl̓ie tanqͣꝫ minor ſit iure diuīo. qͥcqͥd hūana verba ſonarēt. liq̄t ex hͦ ꝙ membrū deuiabile ⁊ potens infici minꝰ eſt corꝑe reſiduo/ quod a ſanitate neqͥt totū deſtitui. Sil̓r ꝑſonā deuiās regulā habere debet ⁊ iudicē indeuiabiles. qͥbꝰ mediātibꝰ ab exorbitatōe poſſit arceri. Regula hec in deuiabilis eſt lex diuīa. Iudex incorrupti bil̓ ſaltē circa ea que iuris diuini ſunt eſt ec cleſia aūt ꝯciliū generale eccl̓iam rep̄ſentās Porro vbi perſona pape mortua eſſet/ aut morte corꝑali aut morte ciuili/ quam ꝑtina cia notoriā et conuicta in ſuo crimīe deſtru ente eccl̓iam manifeſtat. cōciliū generale ro bur haberet ex ſede apl̓ica ⁊ xp̄i approbati on. qui in neceſſitate tali vellet nob̓ nō de eſſe. Hoc forte intelligūt qͥ dicūt ꝯnexionē mēbroꝝ eccl̓ie ad vnū caput chriſtū eſſenti alē eē ⁊ nō ad eiꝰ vicariū papā. qͥ eſt caput ſecundariū. quoniā ip̄o deſtituto nihilomi nꝰ manet vnitas eccl̓ie. qͣꝫqͣꝫ referri pōt hec vnitas ad vnitatē ſedis apl̓ice q̄ in ſuo for mali iugiter ꝑſeuerat. iuxta dictū cuiuſdaꝫ diſtinctōis ponētis in papatu aliqd̓ eē for male qd̓ eſt papalis dignitas. alid̓ materia le qd̓ ē ꝑſona dignitatē hāc rep̄ſentās. ¶ Ce teꝝ de ptāte ſecūda ⁊ tercia pape dicimꝰ eā ꝑ eaſdem cauſas poſſe deſtitui ꝑ qͣs exorta eſt. vtputa ſcd̓a ꝑ cōcilia generalia. ⁊ tercia ꝑ diſſenſum dn̄orū temꝑaliū cauſis occur F rentibꝰ legitimis ꝓ vtilitate manifeſta ¶ Di utius ſpe noſtra tenuit nos ẜmo de hac po teſtate ſummi pōtificis. qm̄ tēpeſtas p̄ſens ad hoc impulit ꝓ qͣ magis neceſſe eſt pote ſtatē hanc ad claꝝ dinoſcere atqꝫ ſecernere qͣꝫ olim antea p̄ſertim ad vidēdū ſubtracti onis facte iuſtificāde vl̓ caſſande ratōnem p̄ſuppoſitis eis q̄ facta ſunt. ¶ Nunc tandē de abdicatōe dominij quedā ſubiungamꝰ qͣntum hoc liceat vel expediat/ oſtendenteſ ⁊ in pͥmis remememorādū eſt ex prioribꝰ. ꝙ neqꝫ dominiū charitatis qd̓ ab aliqͥbus euāgelicū dicit̉. neqꝫ dominiū naturale ne qꝫ originale/ neqꝫ beatificū cadit ſub abdi catōe volūtaria ⁊ licita. De ſolo igit̉ domi nio politico et coerciuo ſiue illd̓ ſit naturale ſiue diuinū ſiue hūanū ſermo habendꝰ ē. Et qͥdem vniuerſali v̓bo dicere poſſumus ꝙ omne dominiū tale politicū licēter in ca ſu vel renuit̉ vel abdicat̉. Et de papatū qꝛ qͦndam fiebat dubitatio illa ꝑ determinati onē exp̄ſſam ſopita ē. Celeſtinꝰ itaqꝫ reſigͣ uit/ ⁊ dignitatē quoqꝫ illā btūs Gregorius ⁊ alioꝝ plurimi qͣntū in ſe fuit nōne legunt̉ depuliſſe? De regnis p̄t̓ea ⁊ alijs dominijs abdicatis certa ⁊ approbata exempla ſunt. Attamē abdicatiōes iſte ſuis veſtiri circū ſtantijs debēt vt fiant ſicut oꝑtet/ ⁊ qn̄ oꝑtꝫ ⁊ autoritate qͣ oportet. neqꝫ enī ꝑtinaciter ⁊ abſqꝫ alia lege priuata ſpirituſſancti renitē dum eſt ſuꝑiori ſarcina alicuiꝰ dominij cer uicibus illiꝰ qui ſibi ſubditus eſt ratōnabi liter imponēti alioqͥn periret Pūilitas. pe riret obedientia. ꝑiret quādoqꝫ reipublice vtilitas. ¶ Ceterū abdicatio cuiuſlibet do minij ciuilis ⁊ appropriatōis hereditarie ī propͥo ⁊ ꝯmuni fieri poteſt cū merito/ ſic ꝙ ſolo vſu pio et titulo naturali ⁊ charitatiuo taliter abdicans cōtentus ſit. ſicut dicimuſ titulū naturalē ad quē conſeqͥtur ius nutri endi corpꝰ. ſic ꝙ ī eiꝰ neceſſitate oīa ſibi ſint ad hͦ cōmunia. Non eſt autē neceſſitas ſi ꝑ ſe poſſit de victū ſufficiēti ꝓuidere ſibi per laborem. qͣꝫqͣꝫ ⁊ in hoc caſu mendicare ne ceſſaria vite ſue ſit res licita de genere/ q̄ me ritoria fiet ſi nulla ex circūſtantijs adhibē dis defuerit. ¶ Hec aūt abdicatio total̓ in proprio et cōmuni de ſe plꝰ habet ſimilitu dīs ad ſtatū innocētie ⁊ patrie. ⁊ pͥorū qͦrū dam heremicolaꝝ qͣꝫuis nō habeat mēdica tōem de neceſſitate ꝯiūctā. Patuit hͦ ī here mitis qͥ viuebāt ex labore/ nihil tn̄ appropͥ antes ſibi. ſed erāt qͣſi nil habētes. parati .ſ. omnia relinq̄re priꝰ qͣꝫ ꝓ eis repetendis iu dicialiter aut aliter decertarēt. Stat enim abdicatio talis cum quantalibet bonoruꝫ vbertate que ſibi in nullo animus pauꝑ ap propriat. nec ẜm leges ciuiles eadem occu pat cum obligatione ſcilicꝫ. vl̓ non ad re petendum ea cum iurgio. vel aliter ſi rape rent̉ defendendum. ad hoc quoqꝫ voto ſe ſe poteſt aſtrinxiſſe. ¶ Quāqͣꝫ igitur abdica tio cuiuſlibet proprietatis in proprio et in cōmuni/ ſimilior ſit ꝑfectiſſimis ſtatibꝰ hu mane creature. nihilominus preſuppoſito peccato et modo rerum ſe habendi in poli tia eccleſiaſtica qualem experimur viuere d̓ proprio et cōmuni. videtur regulariter eſ ſe ſtatus ſalubrior atqꝫ ſecurior. Itaqꝫ mul ii 5 De vita ſpirituali anime ta decent vnū ſtatum. vtputa ſtatū innocē tie que alteri nequaqͣꝫ expedirent vt viuere in nuditate filios ꝓcreare. nullū coercere ad bonū. ⁊ ſil̓ia honeſtabāt naturā pͥus inſti tutā. qͣ lapſa in pctm̄ ꝯͣria his q̄dā decēt. q̄ dā expediūt. q̄dā exigunt̉. Propt̓ea fallax ē argumentū. Statꝰ iſte ꝑfectiſſimis ſimili or eſt. ergo ꝓ imꝑfectis expediētior. Aliter enī opinio ſocratis ꝙ oīa ſint ꝯmūia vide ret̉ ſuſtinēda. ¶ Qualit̓ ꝟo ea q̄ habent̉ in ꝯmūi liceat a qͦlibet ſuū dicere. aut quō re petere ſi auferant̉. ⁊ ſil̓ia/ digreſſiōis nimie formido ſuadet ne tractet̉. Sed ⁊ de onere p̄lationū ꝑ tales ꝓpͥetarias tū iuriſditiōeſ. tū poſſeſſiōeſ. qd̓ onꝰ imꝑiti et īexꝑti hono ri ⁊ exoneratōi deputāt. ⁊ qͦuſqꝫ teneat̉ p̄la tus ꝓ talibꝰ toēdis vl̓ agēdis iudicialit̓ cō tēdere/ ceteris omiſſis ſpiritalibꝰ exercitijs. ſil̓i rōe ꝑtrāſimꝰ ꝓfecto diuītus/ vel enunci atū ē vel enūciari potuit de talibꝰ. venenuꝫ eſt effuſum in eccleſia dei. S Lectio quarta Oſtqͣꝫ deſcriptōes atqꝫ diſtīctio nes materie neceſſarias p̄ceden tes lectōes poſuer̄t. tū de lege pͥu re naturali. tū de lege pure diuīa p̄ceptiua. tū de lege ſolū hūana. ⁊ ſil̓ oſten dimus q̄ leges et qͦt ſunt diuine. que ⁊ quotꝰ ſunt ꝑtinentes ad diuinā. ⁊ q̄ imꝑtinentes Suꝑaddimꝰ qͥd ⁊ qͦt modis ius ⁊ domi niū ⁊ iuriſditio vocarēt̉. Suꝑeſſe video vt ad declaratōem vnice ꝯcluſiōis nr̄e cū ſuiſ ſequelis diuertat ſermo noſter. ¶ Erit igitur hec ꝯcluſio. Aīa rōnalis ſicut a deo ſolo ī ſpirāte ⁊ influente habꝫ vitā gr̄e q̄ ē baptiſ mus in ſpūſctō. Sic ip̄o deſerente ſolum mō ꝑdit aīa vitā hmōi p̄habitā dū p̄cepti ue legis ſue p̄uaricatrix inuenit̉. ¶ Prīa ꝑs de ſe ꝑſpicua ē ⁊ ante deducta in ſecūda le ctōe ¶ Scd̓am ꝑtē ſuademꝰ ex hͦ ꝙ alius a deo ſicut nō habꝫ ptātē infundere gr̄aꝫ / ſic nec eriꝑe. Ip̄e pret̓ea ſolꝰ habꝫ claues vite ⁊ mortꝭ eterne. qͥ aꝑit ⁊ nēo claudit. claudit et nemo aꝑit. ¶ Iſta ꝟ̓o ꝯcludūt ꝙ ſolꝰ pōt dare p̄cepta affirmatiua aut negatiua ſub pena mortis et̓ne. qꝛ illā īfligere ſolꝰ p̄t. nul lus gͦ ꝑdet gr̄aꝫ. nullꝰ reatū dānatōis et̓ne incurrit niſi ꝓ qͣnto diuīe legꝭ p̄ceptiue trāſ greſſor extiterit. Ad hͦ ē autoritas auguſti ni deſcribētis pctm̄ actuale ꝯmiſſiōis. Pec catū inqͥt eſt dictū factū vl̓ ꝯcupitū cōtra legē dei eternā. Ad hͦ inducit̉ illud apoſtoli. Stipendia peccati mors. Corollariū primū. ¶ Nulla trāſgreſſio legis naturalis aut hu mane vt natural̓ eſt vl̓ humana. eſt de facto peccatū mortale. Et appellamꝰ h̓ peccatū mortale qd̓ pene et̓ne reatū oꝑat̉ ẜm curſū a deo iā inſtitutū. nō qͥ poſſꝫ inſtitui. Addi mus p̄terea. vt natural̓ eſt vl̓ hūana. qꝛ ea dem lex tal̓ ſepe ꝯmūicat cū diuīa. pꝫ corol lariū ex p̄miſſis. Et ex alio. qꝛ lex natural̓ ⁊ humana vt tales ſūt nō poſſunt attīgere ad cognitionē et̓nitatis in pena vel p̄mio. non gͦ ferunt̉ ad finē talē ſuꝑnaturalē/ ⁊ pluſqͣꝫ humanū. ¶ Rurſus fruſtra darent̉ leges cū appoſitiōe penaꝝ qͣs legiſlatores infligere neqͥrent. īmo nec de eis in foro ſuo cogno ſcere. Alioqͥn poterit legiſlator om̄es fere le ges ſuas ſub pena qͣntalibet poſſibili vel ī poſſibili. quā abſurditatem dicere qͥs aude ret? Sic eſt de qͣcūqꝫ lege naturali vl̓ hūa na. ꝙ neqꝫ natura neqꝫ hoīes/ p̄lati vel pͥn cipes poſſent trāſgreſſores ſuaꝝ legum ple ctere pena dānatōis eterne. nec de ea ad exa men ſuū ꝑ teſtes aut aliter d̓ducere. ¶ Hac ratōe fulciunt ſe doctores nomīatim Durā dum ponētes p̄ceptū nō poſſe imponi ꝑ p̄ latos aut pͥncipes ſuꝑ actibus intrīſecis et occultis. qꝛ videlicꝫ illoſ traducere neqͥrēt ad forū iudicij ſui. qd̓ nō niſi publicū eſt ⁊ de manifeſtis. Itaqꝫ ſecꝰ agere velle eēt ho minū ꝓpriū officiū ignorātiū et fruſtra co nātiū. īmo ⁊ diuinū iudiciū temeritate cul pabili damnabilit̓ vſurpantiū Ex hͦ ꝯſeq̄n ter inferūt. ꝙ actus ꝯfeſſiōis ſacramentaliſ neqͥt directe cadere ſub p̄cepto eccl̓ie ſꝫ in directe dū iubꝫ aliqͥd ad quod digne exeq̄n dū requirit̉ cōfeſſio de lege diuīa. cuiuſmo di ē ſuſceptio corꝑis xp̄i ſemel ī anno. Idē dicimꝰ de qͦlibet actu interiori aut de exteri ori. qui talit̓ ſecretꝰ ē ꝙ publicari licite non p̄t ꝑ teſtimoniū duoꝝ aūt triū. Iudices ꝟo qͥ de talit̓ ſecretis interrogare ⁊ cognoſcere p̄ſumūt; errant vt diximꝰ. p̄ſertim vbi nihil aliud de publicis actibꝰ accuſat politiā ſuā ledentibꝰ. ex qͥbus iſta ſecreta rōnabili ⁊ ve hementi p̄ſūptōe ꝯcludāt. ſicut ē fama pub lica vita qͣꝫqͣꝫ nec ſi fas habeat iudicialiter addicere ſupremo ſupplicio non conuictoſ neqꝫ confeſſos/ diuino ad hoc obſtante p̄ cepto. Corollariū ſecundū Lectio quarta LXII ¶ Nullus legiſlator eccl̓iaſticꝰ vl̓ ciuil̓ ha bet directe autoritatē p̄ceptiuā ſuꝑ iſtd̓ vt ī teriori actu diligat̉ deus ſuꝑ oīa. aut ꝙ ī eū ſperet̉ vl̓ credat̉; ptꝫ ex īmediate p̄cedenti bus. Et ex ꝯſeq̄nti dicimꝰ ꝙ qͣntūcūqꝫ le giſlatores intēdant ꝑ ſuas leges ſuos ſub ditos debere fieri meliores interiꝰ ⁊ ſancti ores quo ad diuinū foruꝫ occultū. tales ta men intentōnes ſue non cadunt ſub eorum p̄cepto. Itaqꝫ ſi fiant actus exteriores ſuo rum iuſſoꝝ etiam cum ꝑuerſiſſimis inten tōibꝰ ⁊ finibꝰ occultis. nō erit ibi tranſgreſ ſio hūane legis vt hūana eſt ſꝫ diuīe. Et ita ſi dicā horas meas canonicas cuꝫ qͣcunqꝫ mentis euagatōne et nulla attētōe. Si ieiu nē in qͣdrageſima tm̄mō vt ſanior fiam. vel vt poſtmodū voraciꝰ ⁊ inde voluptuoſius ꝯmedā. Si ferā tonſurā clericalē/ aut va dā dn̄icis diebus ad eccl̓iam auditū miſ ſā ꝓ vana gl̓ia aut fraude alia. Sil̓r d̓ alijſ actibꝰ extriſecis p̄ceptorū. ago qͥdem male apud deū peccās in legeꝫ ſua. me tn̄ ꝓ trāſ greſſore humanoꝝ p̄ceptoꝝ nullus accuſa bit. Et hic accipiūt fundamētū dicētes ꝙ in caſibꝰ p̄miſſis nō teneret̉ aliqͥs horas ite rare/ ſicut nec aliā miſſam audire. ſꝫ ſufficit de pctō in deū ꝯmiſſo ꝯteri ꝯfiteri ⁊ ſatiſfa cere ad arbitriū cōfeſſoris. Hec aūt ſenten tia mitis ē ꝓ ſcrupuloſis circa hūanoꝝ ob ẜuationē p̄ceptorū. qͦs iugiter inqͥetat con ſciētia de iterādo ſi id qd̓ faciūt nō ſꝑ atten te ⁊ deuote ꝑficiant. Corollariū tercium ¶ Stat ſimul aliquē obẜuare p̄ceptū hūa num et tamē peccare mortaliter. ſicut aliqͥs merēdo apud deū poterit humani p̄cepti violator accuſari. Ptꝫ pͥmum in caſibꝰ pri oribus vbi fit actus p̄cepti hūani ad fineꝫ ꝑuerſuꝫ. ¶ Patet ſcd̓m vbi aliqͥs habēs ex cuſatōem ſufficientē interiꝰ de qua tn̄ nō p̄t facere fidē exteriꝰ omittit aliqͥd de oꝑbꝰ p̄ ceptis ꝑ eccl̓iam. quēadmodū damnat̉ ab eccl̓ia ille qui n̄ vult redire ad ſocietatē mu lieris quā ficte deſpōſauit in facie eccleſie. ¶ Sed obijcit̉ ꝑ illud apl̓i. deus eſt qͥ iuſti ficat. quis eſt qͥ ꝯdēnet? Rn̄demꝰ ꝙ alio et alio reſpectu deꝰ ip̄e iuſtificat ⁊ ꝯdēnat. vl̓t qͥppe legiſlatores publicos de publicꝭ tan tumodo ſentētiare/ et ad iudiciū ſuū occul ta reẜuari. ꝓpterea idē opus ſicut eſt occul tu eccl̓ie ⁊ manifeſtū deo. ſic aliter ⁊ alit̓ po terit iudicari. ¶ Sed iteꝝ fortiꝰ opponitur Nullū eſt iudiciū rectū niſi ꝓ qͣnto diuīe le gi ꝯformat̉. quod eſt dictamē pͥme regule ⁊ recte ratōis. Quis autē dixerit diuina legē falſam eſſe. aut qͥs dictamē recte rōis credi derit erroneū? Ut igit̉ q̄libet lex vera ſit ne ceſſe ē. aut ſi falſa erit/ lex nō erit. Eſt aūt fal ſa rō dū iudices errāt. vt ꝙ petrꝰ quē ſuppo nimꝰ apud deū innocētē ſit ꝓ homicida cō demnādꝰ. et ꝙ petrꝰ ſit ꝯpellēdꝰ reddere de bitū nō vxori ſue/ ꝙ exiſtes ī charitate. et ex hinc de ſocietate ſctōꝝ ſit excōmūicatꝰ Sē tit hͦ idē deuotꝰ Bernardꝰ ī de p̄cepto ⁊ diſ penſatōe. qͥ ſimplicē oculū qͦ totū corpꝰ ope rationū lucidū fiat dicit oꝑtere rectu ⁊ ve rum eſſe. qꝛ nec veritas ſine recta intentōne nec recta intētio ſine ꝟitate ſufficiunt. Alio qͥn nō inculpaſſet apl̓s qͦſdā qͥhabebāt ze lū nō ẜm ſciam. nec xp̄s ꝯdemnaſſꝫ interfe ctores martyꝝ/ qͥ arbitrabant̉ ſe obſeqͥuꝫ p̄ ſtare deo. ¶ Huic oppoſitōi rn̄dentes ꝯce I dimꝰ ꝓ regula ꝙ nullū dictamē ꝑticulare p̄ cticum qͦ imperat̉ actio ē rectū niſi ſimul ī ꝟitate ſubſiſtat. Sed qm̄ ex falſis bn̄ ſequi tur veꝝ ꝯcedimꝰ multa eſſe iudicia practica vera q̄ ex falſis deducunt̉. Exēpli gr̄a. fiat hoc argumentū. omnis homicida patris ē ſuſpendendꝰ. petrus eſt homicida patrꝭ. er go petrꝰ eſt ſuſpēdendꝰ. Maior eſt lex hūa na vt ſupponit̉. minor ꝓbata eſt ꝑ falſoſ te ſtes. qui tamē repelli nō poſſunt/ vt etiā ſuꝑ ponit̉. et cōcluſio ſequēs eſt dictamē iſtud. petrus his ſtantibꝰ eſt ſuſpendendꝰ. quod vtiqꝫ verū eſt apud cōcedentes ignorantiā. inuincibilē in eis que facti ſunt aut iurꝭ hu mani. ¶ Altera eſt reſponſio ⁊ forſā ratōna bilior/ et magis ad intētionē beati Bernar di dicens minorē p̄cedentis ſyllogiſmi aut alteriꝰ ſimilis nō eſſe iſtā. Petrus eſt homi cida. ſed iſtā Petrus ꝓbat̉ homicida per te ſtes incōuīcibiles de falſitate. ⁊ hec vera eſ ſet apud eos ſicut maior. Si igitur cōclu ſio vera ſit taliū; nullus mirabitur. Uerū tamen hoc loco pro diuerſitate opinionuꝫ de ignoraatia ſi ſit inuincibilis aliqua/ aut ſi nulla/ eſſent conſeq̄nter varietates reſpō ſionū. Et quicqͥd ſit de ignorātia facti aut iuris humani et naturalis poſitiuit cōcors eſt ſententia. Nullā in his que legis diuīe ſunt cadere ignorantiā inuincibilē. quoniā facienti qd̓ in ſe eſt deꝰ ſemꝑ aſſiſtit paratꝰ illuſtrare mentē qͣntum oportebit ad ſalu tem/ et erroris euitatōem. Quocirca palaꝫ eſt ratio cur martyrizātes apl̓os credēdo ſe De vita ſpirituali anime preſtare deo obſequiū/ oculū ſimplicē n̄ ha buiſſe culpant̉. ſicut nec illi quos apoſtol arguit habere zelum nō ẜm ſcīam. ¶ Iuxta hec aꝑit̉ intellectus ad cognoſcēdū/ ſi fides inclinare poſſit ad falſuꝫ / ⁊ charitas ad ma lum. Cōſtat ꝙ nō īmediate ⁊ ſub falſi ⁊ ma li rōe. Sꝫ an mediate ꝯſideret ſtudioſus in quiſitor. ¶ Ex incidēti dicimꝰ ꝙ nullꝰ fide lis credit articulos d̓ futuro ꝯtingēti ſic ab ſolute qͥn ſciat deū id poſſe nō facere. Deus ergo ſi ꝑ potētiā abſolutā faceret nihil fore futuꝝ nō videt̉ ex hīc aſſenſus fideliū falſi ficari/ qͥ potētiā nō abſolutā ſꝫ ordinatā iu xta legē datā intēdūt/ quēadmodū falſe nō fuerūt aſſertōes Ione ad niniuitas ⁊ eſaie ad Ezechiā. nā ſubuerſio ad demerita nini uitaꝝ/ ⁊ mōrs Ezechie ad curſū nature cō munis referebant̉. nō enī mīaꝫ dei ad corre ctos. ⁊ potētiā ſupͣ curſum nature hi ꝓph̓e ſecludebāt. Ita nec catholicoꝝ fides exclu dit potētiā dei abſolutā ad nō faciendū ea que fieri ordinata eiꝰ potētia ſtabiliuit. Corollariū quartū. ¶ Omiſſio horaꝝ canonicaꝝ/ trāſgreſſio ie iunioꝝ eccl̓iaſticoꝝ/ ⁊ gn̄alit̓ oīuꝫ ſtatutoꝝ ⁊ regulaꝝ ⁊ canonū nūqͣꝫ ē mortale pctm̄ niſi ꝓ qͣꝫto diuīe legi p̄ceptiue diſſonās īue nit̉. Et ita qͣꝫtū lex aliqͣ hꝫ admixtū de lege diuīa p̄ceptiua/ tātūdē ⁊ nō ampliꝰ ē eius trāſgreſſio mortalit̓ vicioſa. Quamobrē de cernere de legibꝰ oībꝰ manifeſtū eſt ſpectare pͥncipalit̓ ad theologiā/ velut ad ſcīaꝫ ſupe riorē/ ⁊ architectonicā. qͣtinus recta rō ſeꝑa ret illud qd̓ iuris diuini ē in eis ab illo qd̓ hūanū ē ſiue poſitiuū/ tāqͣꝫ ſi aurifaber ꝑi tiſſimꝰ ſecernat auꝝ ab argēto. ⁊ argentū a plūbo. Et qm̄ multi hāc p̄cipuā artificem theologiā vel ignorāt vel negligūt vel ſper nūt. q̄ tn̄ de ſeip̄a dic̄ legū ꝯditores ꝑ ea iu ſte decernere. iō turbatōes in politijs ⁊ ꝯſci entijs ſepeoriri cōpertuꝫ ē. Idcirco p̄terea legiſlatores eccl̓iaſtici ⁊ ciuiles plerūqꝫ ſua ptāte ⁊ autoritate noſcūt̉ abuti. p̄ſertī eccl̓a ſtici illi qͥ qͥcqͥd ordināt/ qͥcqͥd monēt/ qͥcqͥd p̄cipiūt/ volūt ꝓ diuinis legibꝰ hr̄i. par eqͣle qꝫ robur hr̄e ꝑ intermīatiōꝫ dānatōis et̓ne Neqꝫ tn̄ accuſauerī oēs legiſlatores talit̓ ⁊ talia loquētes. Preſumo enī ꝙ ad rectā re gulā ⁊ diuinā ſapīaꝫ ſermōes ſuos voluer̄t gloſari. īterp̄tari. ⁊ recipi. ꝙ ſi n̄ hͦ intēderūt ꝓnūcio nō ego ſꝫ apl̓s/ ꝙ nihil pn̄t ꝯͣ ꝟita tē. ſꝫ neqꝫ ꝯtra charitatē. Deniqꝫ ſuū ē talibꝰ vti v̓bis in ſuis inſtitutōibꝰ/ ꝙ a vero neqꝫ deuiēt/ neqꝫ ſimplicioribꝰ ⁊ ignarꝭ timores ⁊ ſcrupulos vanos īgerāt. qͣſi videlꝫ ipſi li gēt̉ vbi liberi ſūt. tāqͣꝫ p̄t̓ea gͣui iugo p̄māt̉ vbi ad leue iuguꝫ ⁊ ſuaue vocauit eos xp̄s. Corollariū quintū. ¶ Ex hͦ ꝙ aliqͥs peccaret mortalit̓ trāſgredi endo ꝯſtitutōes aliqͣs hūanaꝝ traditōnū; nō ſufficiēter ꝯcludit̉ ꝙ ille ꝯſtitutōes obli gent ad mortale delictū. Declarabimꝰ iſtd̓ argumētantes a ſil̓i vl̓ minori. Sit aliqͥs peritꝰ medicꝰ ordinatus ꝓ republica. dicat ille. Petre do tibi legē ꝓ tua ſanitate. quā ſi trāſgreſſus fueris ſtatim diſſoluet̉ corpꝰ tu um. qd̓ eā ꝯẜuādo ꝯualeſcet. Nō bibas vi num puꝝ hoc triduo. Nullꝰ neſcit ꝙ medi cus vt medicꝰ caret facultate ꝯdendi leges obligantes ad peccatū mortale. ⁊ tn̄ in caſu trāſgreſſor huiꝰ legis ſue damnatōeꝫ incur ret. Poneret̉ ſil̓e in materia de ebrietate aut furie ꝑiculo. Si medicꝰ denūciet ignorāti bus. tale vinū ne biberitis. alioqͥn vel ī ebri etatē vl̓ furiā incidetis. qͥs neſcit trāſgreſſo res temerarios crimīaliter delinq̄re? nō qui dem ꝓpter medici p̄ceptū. qͣꝫuiſ in caſu ſi n̄ ita p̄cepiſſet nō peccaſſent excuſante eos ig norātia. Sed qꝛ p̄uaricatores ſunt hoꝝ p̄ ceptoꝝ diuīoꝝ ⁊ ſil̓iuꝫ. nolite ineb̓ari vino. nolite vos occidere ⁊c̄. Non ꝓrſus diſſil̓r ē in ꝓpoſito. qͣꝫuis enī leges humane et ciui les vt tales ſunt; ſint ſolum pro ordinatōe politie humane eccleſiaſtice vel ciuilis in eis que corpus reſpiciūt. ⁊ ita ſolū merent̉ punitōem tēporalē violatores earūdē. ⁊ ob ſeruatores premio temꝑali donant̉. Nihi lominꝰ ex cōſequenti ⁊ mutua colligatōne ac mixtiōe quā ad leges diuīas habēt r̄ſul tat crimen faciēs reos eterne dānatōis ip ſos cōtēptores. Corollariū ſextum. ¶ Si aliqua lex humana canonica vl̓ ciuil̓ nō poſſit concludi ex lege diuina niſi coaſ ſumendo ꝓpoſitōeꝫ vel cōſequentiā legi di uine impertinēntē; cōſequenter imꝑtinens eſt. An trāſgreſſio illius legis ſit mortalis. an non mortalis patet ex p̄cedentibꝰ. Ꝙ ſi quis prelatorū vellet hmōi legem aut dice ret habere robur legis diuine ſibi fas eſſꝫ ꝑ theologos aut alios hoc ꝯgnoſcentes reſi ſtere in facie. et dicere ꝙ non recte ambulat̉ ad veritatem euangelij. Ex quo amplius Lectio quarta LXII videt̉ nō eſſe ſecuꝝ aſſerere tot leges ⁊ cano nes ⁊ regulas qͦt reꝑiunt̉ om̄s obligare ad pctm̄ mortale/ tū ex multis cauſis inferiuſ aſſignādis/ tū noīatim ex eo ꝙ ml̓te hmōi ꝯſtitutōnes imꝑtinētes ſunt legi diuīe; q̄ in euāgelijs cū ſuis expoſitōibꝰ ſufficiēter tra dita explicataqꝫ eſt. ¶ Et hic notādū ē ꝓ re ſolutōe materie/ ẜm quā reſolutiōꝫ omīa di cta ⁊ dicēda volo ītelligi. ꝙ p̄cepta affirma tiua dei/ qͣꝫuis obligēt ad ſꝑ nō tn̄ ꝓ ſꝑ. vt ē ꝯmunis regula magiſtroꝝ. Obligāt gͦ ſub ꝗdā diſiūctōne ad hͦ faciēdū vel illd̓ ꝓ iſto vel illo tꝑe. ꝓut caſus incidit ⁊ ſapiēs d̓ter mīabit. Sicut exēpli gr̄a. Occurrētibꝰ du obꝰ ī extrēa neceſſitate famis quoꝝ ſoli poſ ſum ſuccurrere. teneor ſuccurrere iſti vel illi ſub diſiūctōne. et nō ambobꝰ ſil̓. Et qͦniam ī cōitate chriſtianoꝝ pauci ſūt qͥ ſcirēt iudi care de tꝑe certo/ qn̄ p̄cepta affirmatiua fa ciēda ſunt. Propt̓ea p̄lati qͥ ſapiētes ſunt li mitāt illa p̄cepta tanqͣꝫ ſub qͣdam diſiūctōe obligātia ad certa oꝑa ⁊ tꝑa d̓termīata. Ex empli gr̄a. Lex diuīa vult vt aliqn̄ cultꝰ la trie exterior d̓o ꝑſoluat̉. ne igit̉ peccarēt ho mines aut ꝑ ignorātiā/ aut ꝑ deſidiā ⁊ īad uertentiā limitauit eccl̓ia certū tꝑs ⁊ certū modū exeq̄ndi p̄ceptū iſtd̓ .ſ. diē dn̄icuꝫ/ ⁊ ceſſationē ab oꝑbꝰ ẜuilibꝰ. ⁊ miſſe auditōꝫ Quo adimpleto īpletū ē p̄ceptū illud affir matiuū. ꝙ ſi peccat qͥs mortalit̓ trāſgrediē do limitatōem iſtā eccl̓ie hoc nō eſt ꝓpͥe ex hͦ ꝙ eccl̓ia ſic p̄cepit. ſed qꝛ ſic limitare expe diebat ꝓ ꝯmūitate. Etiā hō fit ꝯtēptor di uini p̄cepti ⁊ ſuoꝝ ſuꝑioꝝ qͥbꝰ ſpōte ſe ſub miſit/ aut ſūmittere debuit ꝓ vtilitate ſui et cōmunitatis cuiꝰ eſt ꝑs. qͣꝫuis adhuc in ta libꝰ limitatiōibꝰ q̄dā adducunt̉ magis ad quādā decētiā qͣꝫ p̄cepti neceſſitatē. Et nō poteſt vniuerſalit̓ dari regula niſi vt eqͥtas q̄ a ph̓is d̓r epykeia iudicabit. veꝝ ē eī illd̓ pſal. Omnia mādata tua eqͥtas Corollariū ſeptimū ¶ Nulla lex appellāda ē neqꝫ ferēda tāqͣꝫ ne ceſſaria ad ſalutē eternā/ que nō ē d̓ iure di uino ī aliqͦ quattuor gͣduū qͦs lectio p̄cedēſ expoſuit. Oppoſitū ſentiētes aut facientes moliūt̉ iugū īponere gͣuiſſimū ſuꝑ ceruiceſ hoīm/ ⁊ ſpargere laq̄os pedibꝰ eoꝝ lapideꝫ ⁊ ſcādalū. Quāobrē theologia q̄ ē lex euan gelica (dicā meliꝰ/ eiꝰ doctrix ⁊ explicatrix) debꝫ in oībꝰ p̄cedere p̄latos eccl̓iaſticos in ſuis ꝯſtitutōibꝰ ⁊ decretis. ne vl̓ obſint p̄ce ptis dei ꝓpter multitudinē oneroſaꝫ. iuxta improperiū chriſti factū phariſeis. vel ne credant̉ ligare ad penā eternā vbi pena ci uilis ſola reꝑitur. Doctrina hec p̄cipue lo cum habꝫ in materia excōmunicatōnū late ſentētie. Nā qui ꝓ ſolis incōmodis tꝑalibꝰ euitādis/ aut cōmodis politicis ꝯẜuandiſ eternā vult infligere mortē cui q̄ſo ſimilis erit? Illi nimirū qui volēs abigere muſcā a fronte vicini/ eā ſecuri ꝑcutiēs vicinū ſto lidꝰ excerebrauit. Aut eī parē dixerim qui ſtudēs curatōeꝫ modici vulneris ī pede eqͥ ſui. pedē cōfeſtim abrupit ⁊ ſcidit/ equūqꝫ ꝑemit. Sola itaqꝫ ꝯtumacia vera vel pre ſumpta/ renuēs ſtare iudicio eccl̓ie; reddit hominē ꝓ chriſtiano ſe gerentē dignū excō Porro differt pl̓imū qͣlis ē ꝯtumacia ⁊ qͣꝫ dānoſa eccl̓ie. ꝓ qͣ materia ⁊ circa quā īcur rit̉. Nam peior eſt ꝯtumacia ī materia fidei ⁊ religiōis qͣꝫ puſille q̄ſtiōis de paucis de narijs. vbi nūqͣꝫ tātū ꝓdeſt obediētia qͣntū obeſt excōmunicatio ſeꝑatiua a ſpūalibus ſuffragijs ⁊ ſocietate ſanctorū. Ita vt lōge mitior ſit ꝓceſſus qͥ fit in curijs ſecularibꝰ ꝑ punitōnes corꝑales ſeu tēꝑales/ qͣꝫ vbi ꝑ platū p̄ſcindi q̄ritur aīa a deo vita ſua. ⁊ da ri ſathane in interitū; non ſolū carnis ſꝫ ſpi ritus. ne iā ſaluus fiat ab alioꝝ auxilijs de ſtitutus. Coroliariū octauū. ¶ Occurrēte dubio ꝓbabili d̓ aliqͣ lege vt diuīa ſit aut diuīe ꝯnexa ſeu ꝑtinēs tutiꝰ ē legē illā ꝓ diuīa fuſciꝑe qͣꝫ ꝓ hūana neglige re Tene certū (cōſulit Augꝰ) et dimitte ī cer tum. ¶ Eſt itaqꝫ regula magiſtral̓. ꝙ expo nēs ſe diſcrimī peccati mortal̓ peccat mor taliter. ⁊ hāc fundat dictū ſapiētis. Qui a mat ꝑiculū ꝑibit in illo. Nō tn̄ de oī dubio ſed ꝓbabili ⁊ vehemēti hoc veꝝ ē. Totā in hoc loco materiam de ꝯſcīa erronea/ quō li gat ⁊ quō nō. Et de ꝑplexitate an ſit poſſi bilis/ ⁊ de ſcrupulis quomō fugandi ſunt aut deponēdi tractare ꝑtinēs eēt/ niſi ꝙ alt um locū hn̄t ⁊ ad euentū feſtinamus. Hoc vnū generale damꝰ documētū credere .ſ. fa ciliter ſapiētioꝝ ⁊ bonoꝝ iudicio ⁊ contra cōes eoꝝ ſnīas n̄ leuit̓ ſibimet formare ſcru pulos anxios ⁊ timidos. Fallor ſi nō ita iu bet ſapiēs. Fili ne īnitaris prudentie tue. ⁊ rurſus. Noli trāſgredi termīos qͦs poſuer̄t De vita ſpirituali anime pr̄es tui. Hoc p̄cipue neceſſariū eſt apd̓ re ligioſos reſpectu ſuꝑioꝝ ſuoꝝ. hoc ⁊ apud ignaros diuinaꝝ legū/ qͥn etiā iuniores qͣꝫ qꝫ theologicis lr̄is imbuti talē debēt reuerē tiā ſenioribꝰ ī qͥbꝰ vita cū ſcīa ꝯcordarūt vt vix ꝓpt̓ aliqͣs nouas ſuaſiōes qͣꝫtūcūqꝫ ap parētes ꝑtinax vnqͣꝫ ferat̉ cito ꝯͣ determina tōes eorūdē aſſertio. v̓tꝰ qͥppe qͣlē habebāt genitā ex ml̓tꝭ exꝑientijs. lōge certiꝰ arte iu dicat ⁊ oꝑat̉. Porro iudiciū rōis ſic̄ obte nebrat̉ ⁊ lumīoſa eiꝰ radiatio diuerſis vici atur apparētijs ꝑ int̓poſitiōeꝫ nubiloſaruꝫ paſſionū ⁊ pͣuoꝝ affectuū etiā ī lr̄atꝭ. iuxta ſil̓itudinē ſol̓ viſi ꝑ nubes. Sic ꝑ paucā ī ſtructōeꝫ ītellectꝰ ī ſciētijs p̄ſertim diuinis; cauſant̉ nōnunqͣꝫ errores ī eis qͥ ſe totos de uotōi tradere credider̄t. dū voluerūt plꝰ ſa ꝑe qͣꝫ ſibi ſatis erat. ¶ Ad p̄ſens corollariuꝫ inducamꝰ exēplū iā īductū d̓ medico. cui ꝯſilio aliqn̄ parere debemꝰ ſub pena pecca ti mortal̓/ dū ex trāſgreſſiōe ſui ꝯſilij vl̓ ſci mus/ vl̓ ꝓbabil̓r ⁊ vehemēter credimꝰ noſ inebriādos/ ⁊ ꝯn̄r trāſgreſſuros legem dei. Corollarium nonū ¶ Salub̓rimū eſt ſapiētis documētū qͦ ait Que tibi p̄cipit deꝰ illa cogita ſꝑ. ⁊ ī pl̓ib oꝑbꝰ eiꝰ ne fueris curioſus. Etenī ꝓpt̓ igͦ ratiā diuīoꝝ p̄ceptoꝝ quā plerūqꝫ gignit ſu ꝑuacua occupatio circa traditōes hūanas aut curioſa īueſtigatio reꝝ penitꝰ īutiliū cō ſurgūt ex ꝯn̄ti facil̓r trāſgreſſiōes diuīe le gis. ꝙ ſi hͦ dānabile ſit apud oēs qͣntā p̄cor dānatōeꝫ ſibimet accumulāt culpabiles in hͦ vicio vl̓ eccl̓iaſtici rectores/ vl̓ religionū ꝓfeſſores. Miratꝰ ſum aliqn̄ qͣ rōe ip̄i eccl̓i aſtici p̄ſertim ordīati ⁊ religioſi ꝓhibēt̉ a ſci entia medicine ⁊ nō remouēt̉ d̓ facto a ſtu dio traditōis hūane. Nā corpꝰ lōge meliꝰ eſt qͣꝫ t̓rena ſub̓a/ cui traditōes iſte deẜuiūt. ꝙ ſi ꝑ alios corpꝰ p̄t curari nōne ſil̓r ꝑ vi carios ⁊ alios d̓ eccl̓ia ꝯtēptibiles ꝓut iu bet apl̓s poſſent tꝑalia mīſtrari. Nōne ſan ctiꝰ ē eccl̓iaſticū ꝑ ſe deo ẜuire ⁊ mūdo per vicariū/ qͣꝫ ordīe ꝯuerſo īmo ꝑuerſo vicarijſ Sſtitutis ꝓ ſpūalibꝰ/ ſeip̄m negare d̓o/ ⁊ tra dere totū mūdo? Prorſus ita. Corollariū decimū ¶ Ueritates oēs vniuerſales/ ī qͥbꝰ fundat̉ legiſlatoꝝ hoīm ptās/ ſonātes ꝙ parē hn̄t autoritatē traditōes ſue cū lege diuīa. ⁊ qui eas ſꝑnit/ deū ſpernit ⁊ deo reſiſtit/ neceſſario debēt intelligi ſi ⁊ qn̄ ptāte ſua nō abu tunt̉. ⁊ dū legibꝰ diuīs ſufficiēter īnitūtur. Autoritates qͦꝫ ſctōꝝ ⁊ canōes pōtificū ſū moꝝ qͦtqͦt allegēt̉ ſic̄ ⁊ abſqꝫ nūero pn̄t īdu ci/ nihil alid̓ p̄n̄t ꝯfirmare. ¶ Quāobrē dici mꝰ ꝓ regula/ qͣntū ⁊ qͣlit̓ licꝫ dubitare d̓ po teſtate alicuiꝰ ꝓpt̓ defectū debite electōnis ſue/ aut abuſū ſue autoritatꝭ/ tātūdē ⁊ taliter licet dubitare d̓ obligatōe traditōnū ſuaꝝ/ vt ſue ſunt p̄ciſe. ¶ Addimꝰ adhuc ꝙ nulla traditio vl̓ regula vl̓ lex vl̓ det̓mīatio puri hoīs qͥ ī talibꝰ fallere p̄t ⁊ falli/ obligat/ vt p̄ ciſe tal̓ ē/ ſubditos ad credēdū eā taqͣꝫ ꝟita tē fidei/ aut diuinā legē. licꝫ obligare poſſit ſub pena politica/ ad ext̓iorē eiꝰ receptōem ⁊ ad nō impugnādū eā. ¶ Exinde patꝫ via ad īueſtigādū ꝑticularit̓ qͥd oꝑent̉ det̓mīa tōes ſummoꝝ pontificū. qͥd ꝯdēnatōes ar ticulorū pariſiꝰ vl̓ alibi facte. Poterit ſiqui dē fieri vt abſqꝫ pctō mortali/ īmo cū meri to magno ſit aliqͥs theologus vl̓ alius pru dens qͥ diſſentiat corde ab humanis deter minatōibꝰ aut traditōibꝰ/ qui tn̄ obligabit̉ ꝓpter euitatōem ſcādali vel aliter nō repu gnare exterius. Nam p̄t aliqͣrū publicatio ꝟitatū ꝓhiberi/ ⁊ aliquaꝝ falſitatū dogma tizatio ꝑmitti. ¶ Uolumꝰ tn̄ vt notet̉ vigi lanter modꝰ loq̄ndi noſter de traditōibꝰ ho minū vt taliū p̄ciſe ſunt/ qͥ fallere in illis et falli pn̄t. qm̄ determīatōes eccl̓ie vniuerſal̓ in eis q̄ fidei ſunt ab hͦ numero ſecludūtur. in qͥbꝰ nec fallere p̄t nec falli. Fieri qͦꝫ p̄t vt determīatōes aūt leges hūane ꝑticipēt cuꝫ diuinis. ⁊ hac rōe eas eſſe ꝓ diuīs ſuſcipiē das neſcit nemo. ¶ Sequit̉ deinceps ꝙ ſic̄ ad fidē ita ad legē diuinā p̄ceptiuā nō po ſet aliqͥs p̄latoꝝ qͥcqͣꝫ adijcere qd̓ non eſſet pͥus de fide vl̓ lege diuīa. qͣꝫuis nō eſſet hoc autoritatiue declaratū/ aut humano prece pto ſancitū. Corolla. vndecimū/ ¶ Traditōes eccl̓iaſticaſ ⁊ hūanas ſic̄ fatu um eſſet om̄es ꝓ lege pure diuīa ſuſciꝑe. ita nihil ī oībꝰ velle d̓ diuīs legibꝰ agͦſcere neqͣ qͣꝫ ſcādaloſa temeritate vacaret. Scd̓a ꝑte qꝛ notiſſima ē ⁊ ꝯceſſa ab omnibꝰ indiſcuſ ſa. Ad pͥmā ꝑtē inducamꝰ id ſapiētis. No li eſſe nimis iuſtꝰ/ qꝛ qͥ nimis emūgit elicit ſanguinē. Et vt terentianū ꝓuerbiū ē. Nō nūqꝫ ſummū ius ſūma iniuſticia fit. et ſic eſſe in ꝓpoſito plane docebimꝰ. Nec audi ar ego ſꝫ xp̄s/ qͥ mādatū dei dixit phariſeoſ Lectio quarta LXII LXII fuiſſe trāſgreſſos ꝓpter mādata hominuꝫ. Dixit inſuꝑ eos alligare onera gͣuia et īp̄or tabilia ceruicibꝰ ſubditoꝝ. ⁊ claudere eiſ re gnū celoꝝ. Ueꝝ eſt qͥppe illd̓ Iulij ceſaris apud Saluſtiū. vbi intēdētis ingeniū va let. a qͣ ſentētia vulgatus ꝟſus nō diſcordat Pluribꝰ intētus minor ē ad ſingula ſenſus Subditi ꝟo ſimplices et timorati qn̄ tot traditōibꝰ intendere ꝯpellunt̉ a ſuꝑioribuſ ſuis. qͥd mirū ſi minꝰ capaces reddūt̉ diui noꝝ p̄ceptoꝝ. qꝛ ⁊ minꝰ ī eiſdē edocent̉. nū qͥd nō acerrimo ſupplicio aut acerbiſſima obiurgatōe puniet̉ qn̄qꝫ ꝓ ꝑuula inobedi entia legis hūane/ ⁊ abſqꝫ omī rep̄henſione peccare qͦtidie ꝯtra legē dei enormit̉ ꝑmitte tur. Nō habemꝰ neceſſe exēplis īmorari cre briora cernimꝰ qͣꝫ vellemuſ. ¶ Ex his elicio ꝓ doctoribꝰ theologicis doctrinā ſalubrē ne ſint faciles aſſerere actōes aliqͣs aut omiſ ſiōes eſſe pctā mortalia/ p̄ſertim ſub verbo vniuerſali. ⁊ dū p̄dicandū erit ad populuꝫ a lr̄ato qͦdam ⁊ exꝑto viro accepi ꝑnicioſa eſſe in omni arte vl̓ doctrina aſſertōem au dacē ⁊ extremā. maxime vbi obẜuatio cōis obnitit̉ obuiatqꝫ. Itaqꝫ debꝫ qͥlibet nunqͣꝫ obliuiſci qͣꝫ incerta eſt ſcīā nr̄a. ita vt idē ſe pe hō breui momēto tꝑis nūc ī hanc nūc ī oppoſitā ferat̉ ſentētiā. Fit p̄terea qn̄qꝫ vt ꝑ tales aſſertōes publicas nimis duras ge nerales et ſtrictas/ p̄ſertim in nō certiſſimiſ nequaqͣꝫ eruunt̉ hoīes a luto pctōꝝ. ſed ī il lud ꝓfundiꝰ/ qꝛ deſperatiꝰ īmergunt̉. Ua rie p̄terea ſuboriunt̉ ⁊ qͣſi infinite circūſtan tie ꝓ quaꝝ diuerſitate diuerſificari debꝫ iu diciū ita vt vix poſſit aliqͣ in moribꝰ gene ral̓ regula tradi/ q̄ in ꝑticularibꝰ caſibꝰ exce ptōeꝫ nō admittat. Deniqꝫ generāt̉ exhinc ſcrupuli inqͥetatiui ꝯſciētiaꝝ ſimpliciuꝫ vt in eis ſit ſolidū nihil. Nā et ſi btus vir qui ſꝑ eſt pauidꝰ ⁊ qͥ veret̉ oīa oꝑa ſua. ob ẜuan dū eſt tn̄ ſummoꝑe illd̓ terentianū. ne quid nimis. Et vt idē loqͥt̉. ne in ſcirpo nodū q̄ rāt. ne qͦꝫ eis improperet̉ illd̓ eiuſdē. Quid ſi celū ruat. Demū qͥd ꝓdeſt īmo qͥd nō ob eſt coartare plꝰ iuſto mādatū dei qd̓ ē latū nimis? Quid īſuꝑ expedit amariꝰ gͣuiuſqꝫ illd̓ reddere iugū xp̄i quod ſuaue eſt ⁊ onuſ eius leue? Nā et ſi cōtemptꝰ ex hac laxatōe ⁊ dulcedīe apud qͦſdā improbos maiorori atur habētes velamē malicie libertatē. Aſt apud alios bn̄ inſtitutos gr̄aꝝ reſonabunt actōes. Preſtabit̉ etiā ſeduliꝰ obſequiū do mino ⁊ patri tāte māſuetudīs cuiꝰ mādata gͣuia nō ſunt. ⁊ qͥ vult nos nō tēptari ⁊ nō grauari ſupra id quod poſſumꝰ Corol. duodecimū. ¶ Sic̄ pene reſtrīgende ſunt/ ita leges hūa ne grauiter penales nō ſūt abſqꝫ manifeſta vtilitate multiplicāde. In pͥma ꝑte ꝯcors eſt omniū iuriſtaꝝ traditio. quos tn̄ aliqͣn do miratꝰ ſum. dū eos audiui rōem reddē tes cur nomē hͦ excōmūicatōis ſi ſolū poni tur maiorē ſignificat excōmunicatōeꝫ. Ex cōmunicatio inqͥunt nō pena eſt ſꝫ medici na. Atuero ſi excōicatio nō eſt pena/ qͥd ali ud penā appellabimꝰ? Neſcio v̓e. Nō ſolū pena ē ſꝫ dānoſiſſima pena. Nec obſtat hu ic dicto. ꝙ medicinal̓ eſſe debet. h̓ nēpe pro priū eſt omnis pene/ p̄ſertim nō extermīati ue. ¶ Secūda pars ſeq̄ns ex pͥma iunctꝭ pͥ oribꝰ ꝯdēnat eos qͥ tāta leuitate ne dicā te meritate/ ſulmināt excōicatōes ⁊ irregula ritates/ cū innūerabili multiplicatōe ſtatu torū/ q̄ vix aliqͥs n̄ dicā adīplere/ n̄ dicā r̄ti nere / ītelligerre ⁊ ꝯcordare. ſꝫ vl̓ legere tota vita ſufficeret. Utinā attenderemꝰ om̄es et imitaremur benignitatē ſaluatoris nr̄i dei. Potera (nec eſt dubiū) exigere a nobis iu ge ſeruitiū in p̄ceptis longe pluribꝰ gͣuiori buſꝙ ſed cōdeſcendēs fragilitati nr̄e certū ⁊ paucū numerū dereliqͥt p̄ceptorū/ que ſi pleuerimꝰ qͣꝫqͣꝫ inutiles ſerui ſumꝰ preſer uant a morte. Et qͥcqͥd ſuꝑerogauerimꝰ cō uertit ad deletōem p̄cedentiū delictoꝝ. aut cumulata gl̓ia remunerat. Teſtat̉ ſapiēs ꝑ timorē dei hominē recedere a malo. Ita ſa ne meliꝰ qͣꝫ ꝑ auſteritatē humanarū legum. Nolumꝰ tn̄ nec debemꝰ inculpare deuotio nē religioſorū. qui ꝑfectōis viā aggreſſi tā to p̄cepta diuina diligētiꝰ implent qͣnto cō ſilijs ⁊ alijs obſeruatiōibꝰ ſalutiferis ſemet aſtrinxerūt. Sūt fatemur vincula taliū al ligatura ſalutaris qͦꝝ diſcretꝰ vſus nō īpe dit ſꝫ expedit gͣdiētes viā mādatoꝝ dei. At tn̄ qͥ p̄t caꝑe capiat. qꝛ nō om̄es capiūt ver bū iſtud. Idcirco aliud d̓ ꝯmūitate hoīm. aliud de paucitate eſt iudiciū Corollarium. XIII. ¶ Oīs lex hūana vel poſitiua pōt abrogari in eo ꝙ nō neceſſario participat cū naturali ⁊ diuina. Hec aūt abrogatio fit/ vl̓ ꝑ ꝯſue tudinem oppoſitā iuxta qd̓ dicūt iuriſte et verū eſt/ ꝙ cōſuetudo eſt optima legū inter pres. Nec vnqͣꝫ dicenda eſt corruptela/ niſi De vita ſpirituali anime vbi legē diuinā aūt naturalē ledere ꝯuincit̉ Nā ſicut ꝯſuetudo dicit̉ alt̓a natura. ſic lex ꝯſuetudīalis quaſi lex naturalis habēda ē. Fit etiā abrogatio ꝑ exp̄ſſam aut interp̄ta tiuā reuocatōem factā ab illo qͥ ꝯdendi ha buit ptātē. Fit deniqꝫ abrogatio cauſa ma nifeſte dānatiōis ſi lex illa ſeruaret̉. Patent hec oīa ex deſcriptōe ⁊ ꝯditōibꝰ legis bone. qm̄ honeſta eſſe debet. iuſta. poſſibil̓. iuxta naturā et ꝯſuetudinē patrie/ loco tꝑiqꝫ con ueniēs. neceſſaria vtilis ⁊ manifeſta. vt ha bet̉ ex dictꝭ Iſid̓. ¶ Ex his liqͥde ꝯſtat qͣꝫ te merariū eſt ⁊ iniquuꝫ velle oīa decreta fiue eccl̓iaſtica ſiue ciuilia ad om̄e tēpꝰ ad oēm gentē ⁊ patriā extēdere. quoniā lex q̄ ꝓ vno tꝑe et loco aut ꝑſonis eſſet vtil̓ eſſet ī alijs tꝑe loco et ꝑſonis impoſſibil̓ aut dānoſa. ī mo velle ſic oīa ſtatuta ſtabilire hoīm eſt d̓ lirantiū/ ⁊ qͣſi contēdentiū vt oppoſite leget ſimul obẜuent̉. Hic fundāt ſe qͥ dicūt non ita expedire vnū imꝑatorē dn̄ari oībꝰ ciui liter/ ſic̄ vnū papā ſpūalit̓/ qm̄ lex fidei vna eſt apud oēs. nō ita leges fori. Pret̓ea poſi tū eſt in decretis di. iiij. ꝙ leges inſtituunt̉ cū ꝓmulgant̉. firmant̉ cū moribꝰ vtētium approbant̉. Igit̉ ꝑ argumētū a ꝯͣrio ſenſu Si moribꝰ vtentiū neqqͣꝫ approbant̉/ ille nullū habent firmamētū. ⁊ ita ppl̓s hꝫ ml̓ tū in ſua ptāte dare robur legibꝰ aut tollere Q p̄ſertim ab initio. ¶ Sūt autē hic q̄ſtiōes difficiles. qͣlis .ſ. debeat eē ꝯſuetudo ad ab rogandū legē aliquā/ et qͣnti tꝑis. Et ſi poſ ſit ꝯſuetudo introduci ꝯͣ legē illā quā cum renouatōe iuramēti qͥlibet intrās aliquam policiā ꝓfitet̉. ⁊ qͥd ſit interp̄tatiue renoua re(al̓s reuocare) Dicimꝰ aūt ꝙ vbi nō ē ta xatū tꝑs a legibꝰ alijs/ debꝫ fieri abrogatio ꝓut ſapiēs iudicabit. nūc tardiꝰ/ nūc citiuſ iuxta neceſſitatis aut vtilitatꝭ qͣlitatē. ¶ No bis inſuꝑ dicendū videt̉ ꝙ multe ſunt inſti tutōes ad qͣꝝ obẜuatōes vident̉ om̄es ſe qͦ tidianis iuramētis aſtrīgere qͣs tn̄ obẜua re non tenent̉. nō ꝙ ꝑiuriū ſit licitū ſed quia iuramēta talia ſunt ſꝑ intelligēda ciuiliter. Hoꝝ exēpla ſumere poſſumꝰ in p̄clara vni uerſitate ꝑiſien̄. ⁊ in eccl̓iaꝝ alijs collegijs. Cōſtat ꝙ nouit̉ intrātibꝰ dictā vniuerſita tē vl̓ collegia/ legunt̉ explicite ꝯſtitutōnes aliq̄ inter ceteras q̄ nullatenꝰ obẜuant̉. qui bus lectis petit̉ ab eis. Uultis iſta iurareꝫ Qui rn̄dent. ita iuro. nec aliqͥd excipiūt. ꝙ ſi qͥs dixerit oēs p̄ſentes tā eos qͥ exigūt/ qͣꝫ illos qͥ p̄ſtāt iuramentū crimīalit̓ deficere. videat quō tot ⁊ tales ſumme lr̄ature ⁊ pro bitatis viros poſſit abſqꝫ temeritate dāna re. ¶ Propt̓ea ī om̄i iuramēto vt ꝯditōnes multe ſubintelligāt̉ neceſſe ē. ¶ Prīo ī om̄i ꝯſtitutōe ꝑ ſuꝑiorē edita reẜuat̉ ſꝑ eiꝰ auto ritas. īmo nec p̄t excludi/ qͣꝫtūcūqꝫ aliqͥs iu ret ſe nolle vnqͣꝫ in poſterū vti diſpenſatōne ſeu relaxatōe ꝑ ſuꝑiorē faciēda. qͥn ſuꝑioriſ autoritas ſit in hoc ſuꝑior. Et ita vſus ha bet in pͥuilegijs ꝑ ſūmoſ pontifices collatꝭ tam in vniuerſitatibꝰ qͣꝫ officiarijs dn̄orū. qͣꝫuis aūt videret̉ eſſe tutiꝰ explicare ſuā in tentōem in pͥncipio iuramēti iſtd̓ tn̄ nō exi git̉ ad euitatōem ꝑiurij. nā a lege ſufficiēter explicat̉. ¶ Rurſus iuramentū ſicut ⁊ votū nō obligat vbi v̓gunt palā ad deteriorē exi tū. idcirco recipiūt diſpenſatōeꝫ aut relaxa tōem aut ꝯmutatōem / vt ſapiēs p̄ſertim ſu ꝑior iudicabit. ¶ Ampliꝰ iuramentū n̄ pl̓ debꝫ obligare qͣꝫ voluerit aūt rōnabilit̓ vel le debuerit obligare ordinator tal̓ iuramen ti. ⁊ in cuiꝰ fauorē fit. Hinc ſaluat̉ qd̓ dictū eſt de p̄ſtatiōe iuramēti apud vniuerſitates ⁊ collegia ſuꝑ multis q̄ manifeſtū eſt nullo mō cuſtodiri. Habēda eſt itaqꝫ p̄ſumptio ꝙ exigētes talia iuramēta nō intēdūt obli gare ad ea que nec ip̄i nec pr̄es eoꝝ obẜua runt. Sꝫ ſubītelligit̉ ſꝑ ⁊ ſi nō explicet̉ hec aūt ſil̓is additio. Si ⁊ qͣꝫtū rōnabiliter ta lia cadūt ſub iuramento iuxta ꝯſuetudineꝫ ⁊ vtilitatē policie. De hͦ rurſum infra dicet̉ ¶ Et ſi ꝑ pctm̄ etiā poſſit aliqͣ lex abrogari R aut ꝑ maliciā ſubditoꝝ. Puto enī ꝙ ſic ⁊ ꝙ ad multa agēda vl̓ omīttēda p̄latꝰ aliqͥs p̄t obligari ꝓpter generalē maliciā aut errorē ſubditoꝝ. quoꝝ oppoſita aliqn̄ agere vel o mittere tenet̉. ſicut in materia nūc currente dixiſſe ⁊ ſcripſiſſe memī. ꝙ etiā vbi via ceſ ſionis fuiſſet minꝰ bona; tn̄ acceptare eam debebat dn̄s Benedictꝰ .ſ. petrꝰ de luna. at tenta deliberatōe regiſ frācie ⁊ aliorū ſubdi torū ſue obediētie. Sꝫ d̓ his alibi ⁊c̄. ¶ Po ſtremo cēſendꝰ eſt ſuꝑior reuocare ſuā legeꝫ poſitiuā de qͣ ſꝑ loqͥmur qn̄ cognoſcit ſub ditos paſſim ⁊ publice illā trāſgredi. ⁊ pa tit̉ neqꝫ cōtradicit. aut ſi ꝯtradicit tn̄ dāno ſe ꝯtradicit. aut ſolis v̓bis cū deberet vti fa ctꝭ. Notet̉ hic ſctūs Thomas. Idē gaud̓. Ad hoc corollariū prīcipale ē exēplū mul tiplex in corꝑe decretoruꝫ. vbi magna pars ctiā eorū que ſtatuerūt generalia. cōcilia/ n̄ ẜuant̉. Nā ⁊ ī pͥmo vigore eccl̓iaſtice diſci pline multa ſeuero rigore ſtatuta ſūt. q̄ mō Lectio quarta LXII defluētibus in peiora moribꝰ nō ſolū inuti lē ſed impoſſibilē haberēt executionē. Hoc attendēs legiſlator noſter xp̄s vtiqꝫ ſapien tiſſimus/ iudicialia oīa tanqͣꝫ variabilia re liqͥt illoꝝ iudicio qͥbus dixit. Qui vos au dit me audit ita tn̄ vt nouerīt ſe poſitos ad edificatōeꝫ nō ad deſtructōeꝫ. ⁊ vt ẜm legeꝫ dei q̄ regula eſt general̓ oī xp̄iane religioni ꝓfeſſoꝝ ſub vno abbate xp̄o. ip̄i iudicēt/ eā nō ampliātes/ neqꝫ reſtringētes/ neqꝫ duri orē faciētes qͣꝫ exp̄ſſerit xp̄s. qͥ iugū ſuū di xit eſſe ſuaue/ ⁊ onus leue. Nō enī plus hn̄t in ptāte p̄lati eccl̓ie ligare ſubditos ad aliqͣ que nō ſunt tradita in regula euāgelica pro feſſa ab oībus xp̄ianis/ qͣꝫ hn̄t abbates ſuꝑ religioſis ſuis ad obligandū eos p̄ter regu lare ꝓfeſſionē ſuā/ de qͥbus tn̄ eſt ſnīa ſancti Thome ⁊ alioꝝ doctoꝝ ꝯcorditer/ ꝙ nos pōt abbas mōacho p̄ciꝑe aliud qͣꝫ in regu la ſua ꝓfeſſus fuerit. Hoc enī eſt voti obedi entie interp̄tatio/ ꝙ eius ꝓfeſſores ẜm regu lam obedientes ſe preſtabunt. Corollarium. XIIII. ¶ Uelle oēs excōicationū/ ⁊ ſuſpenſionū/ ⁊ irregularitatū inſtitutiōes/ q̄ ſcripte ſunt/ ꝓ nō abrogatis exeqͥ/ videt̉ irrōnabile ⁊ legi bus tā diuīs qͣꝫ hūanis aduerſum. Cōſtat enī oēs hmōi ꝯſtitutōes aut fere oēs eſſe d̓ iure poſitiuo pure. Conſtat p̄terea multas eaꝝ in diſſuetudinē veniſſe ꝑ nō vſum aut vſum cōtrariū ſciētibꝰ p̄latis nec obuiātibꝰ īmo nec obuiare debētibꝰ. Cōſtat deniqꝫ ꝙ tāta eſt hmōi inſtitutionuꝫ multitudo ꝙ ſi teneret̉ in ſuo rigore/ maxīa ꝑs eccl̓ie dāna ret̉/ ⁊ charitas q̄ eſt finis totius legis etiaꝫ diuīe/ lederet̉. Attn̄ oīs lex tantū p̄ciſe hꝫ de bonitate ⁊ ſtabilitate/ qͣꝫtū ꝑticipat de cha ritatis lege/ q̄ eſt finis p̄cepti ⁊ ẜm quā de berēt cetera moderari ¶ Et qm̄ materia iſta de excōicationibꝰ ꝑplexa ē ꝯfuſeqꝫ tractata Ego aliqͣs ꝓpoſitōes examinationi ſuꝑio rū ac prudētioꝝ d̓creui ꝓponēdas abſqꝫ a ſertōe eaꝝ/ qͣs ipſi aſſerēdas iudicauerīt ad quos ſpectat. ¶ Prima ꝓpoſitio Expediēs videret̉ nullā excōicatiōis ferri ſnīaꝫ/ niſi ꝓ manifeſta ꝯtumacia. qͣ ſe mōſtrat aliqͥs au dire eccl̓iaꝫ nō paratū. Rō eſt/ qm̄ dū ſemꝑ paratus ē audire eccl̓iaꝫ. cur habebit̉ ſicut ethnicus ⁊ publicanus. Cur ab eadē p̄ſcī det̉? Hoc tenet Scotꝰ in. iiij. ſnīaꝝ. di. xxv ⁊ allegat ad hͦ textū xp̄i in qͦ fundata ē auto ritas excōicandi/ ⁊ correctiōis fraterne. Et hic ſumit̉ validū cōtrario ſenſu argumētū Iuxta hͦ videre eſt qͣliter īpoſſibilitas parē di mādatis eccl̓ie/ facit vt qͥs apud deum nulla ſit excōicatōe ligatus. ꝙ ſi talis īpoſſi bilitas notoria ſit/ īpedit ne qͥs poſſit ab ec cleſia ꝑ excōicatōis ſnīaꝫ iuſte ſeꝑari. Ad hͦ videt̉ vſus eccl̓ie dū qͥs excōicatus ꝓ debi tis abſoluit̉; dū cedit bonis ſuis oībus / qꝛ facit in hͦ vltimū eius qd̓ pōt. Ceteꝝ dū ali qͥs ex ignorātia qͣꝫqͣꝫ culpabili aūt ex īfirmi tate ⁊ paſſione vicioſa. nō tn̄ ꝯtumaci; facit aliquē actū/ ꝓ qͦ ſtatuta eſt ſnīa excōicatōis late ſnīe ab aliqͦ p̄latoꝝ. videāt iuriſte ⁊ iudi ces ſi talis poſſet dici excōicatus ip̄o facto cū ſemꝑ ſit ⁊ fuerit ꝓmptus ſtare correctōi eccl̓ie ſuꝑ delicto ſuo/ ꝓut ſupponit̉/ qꝛ non ex ꝯtēptū clauiū ⁊ iuriſditōis eccl̓iaſtice/ ſꝫ aliūde motus/ vt dictū eſt malū fecit. Non enī q̄libet inobediētia ꝯtumacia reputat̉ ⁊c̄ ¶ Scd̓a ꝓpoſitio expediēs videret̉/ vt nul Z lus teneret̉ aliū vitare qͣꝫtūcūqꝫ excōicatū a iure/ niſi poſtqͣꝫ denūciatus fuerit eſſe tal̓ a ſuo iudice In oī qͥppe alio cāu fere pōt hō rōnabiliter p̄ſumere ꝓximū ſuū nō eſſe excō municatū ⁊ oppoſitū faciēs exponit ſe fre quēter diſcrimini pctī mortalis alienū ſer uū temerarie iudicādo. Exēpli gr̄a Uideo ſortē interficere ſacerdotē aut eū vulnerare. Si iudico ſorteꝫ excōicatū/ poſſum errare qm̄ vel a iudice potuit hr̄e mādatū vt hoc faceret/ vl̓ ebrietaſ aut furor eundē excuſat. aut aliqͥd aliud interuenit ꝓpter qd̓ in iudi cio cōtentioſo dū ad illud venerit abſoluet̉ Preterea qͥcqͥd ſit in p̄ſentia facti. neſcio tn̄ īfra biduū an a ſuo iudice fuerit abſolutꝰ. quā abſolutōeꝫ neqꝫ mihi neqꝫ ceteris tene tur nūciare. Secus ē dū iudicialiter eſt cō demnatꝰ. qꝛ iudicio publico debꝫ abſolui ſi nō vult euitari. ¶ Quereret aliqͥs. qͥd oꝑant̉ tunc excōmūicatōnes late ſentētie ꝑ cano nes? Rn̄deo ſic̄ accepi a p̄ceptore meo/ eas tantūdem oꝑari vt abſqꝫ ꝓceſſu alio iudici ali/ aut noua ꝯſtitutōe poſſit iudex ſtatiꝫ ꝓ bato facto vel cōfeſſato/ ferre iuris ſentētiā ⁊ eandē publicare. nō ſic vbi canones eēt ſolum ferēde ſentētie/ quoniā monitiōes et ꝓceſſus ẜm terminos iuris p̄reqͥreret̉ mul tiplices. ¶ Ex eadem radice videt̉ ꝙ nulluſ parochianus debꝫ euitare curatū ſuū / a ſu is ſe mīſterijs publice ſeꝑando niſi preuia ſui ſuꝑioris ſentētia fuerit publicatꝰ. debet enī tolli quantū poſſibile eſt a ſubditis oc caſio rebellionis ad ſuꝑiorē/ ⁊ diuiſiōis int̓ KK De vitā ſpirituali anime ſe/ ⁊ temerarie dijudicationis cuiuſcūqꝫ al terius qm̄ iſta ſunt pctā grauiſſima. Sed dare licentiā vel p̄ceptū ꝯfuſum ꝙ ſubditi vitēt curatos ſuos nō p̄uia ſnīa ⁊ publica ta/ eſt eos p̄dictis pctōꝝ ꝑiculis exponere. Itaqꝫ cuꝫ laici clericis ſint infeſti/ poterūt leuiter dicere de ſuis curatis ꝙ ſint fornica tores publici/ ſi forte colloquiū vel ꝯſortiū modicū viderint apud eū cum mulieribus Rurſus ⁊ ſi curatus fuerit heri fornicator; potuit tn̄ penitere/ ⁊ ẜm iudiciū ſui ſuꝑio ris ⁊ ꝯfeſſoris obtulit ſe dimiſſuꝝ ꝯcubinā ſuā temꝑe ⁊ loco. qꝛ nō ſubito tenet̉ ſemꝑ hͦ facere. ſicut nec penitēs aſtringeret̉ remoue re ſubito a ſe qͥcqͥd fuit aut eſt occaſio pec cati. tūc parochianus vitādo iſtū vere ab ſolutū/ quonō nō peccabit? nō aūt dꝫ leui ter ſuſpicari/ nūc aut alias ꝙ vero careat be neficio abſolutōis/ niſi dū ꝑ ſnīam iudicis fuerit vt talis ꝓmulgatꝰ. Sꝫ tūc tādiu vi tabit̉ qͦaduſqꝫ fuerit publica denūciatione nouiter abſolutus. Adde ꝙ ſtabit tunc eſſe diē dominicū dū parochianus pͥmo inci peret ſuſpicari vel iudicare ꝙ curatus ſuus eſt fornicator ⁊ publicus ⁊ ita vitādus/ qͥd aget in hoc caſu? aut vitabit eum ⁊ hoc erit cōtra p̄ceptū eccl̓ie de audiēdo miſſam die dn̄ico/ qꝛ aliam vt ſuppono nō poterit illo die ꝓcurare. aut cōicabit ⁊ hoc erit cōtra cō ſcientiā ⁊ edificabit ad gehennaꝫ. Poterit etiā falli vt dictū eſt de impenitētiā ſacerdo tis forte penitētis ⁊ abſoluti iudicādo. īmo eū potius dꝫ iudicare penitentē ⁊ bonuꝫ qͣꝫ oppoſitū. cū ſubito potuerit a ſpūſctō viſi tari ⁊ penitere/ ⁊ ꝯfeſſionē actu vel voto ꝑfi cere. Poſtremo qͥs nō videat hanc licentiā eſſe fomitē ſciſmatū inter ſubditos alijs di centibꝰ de curato/ qꝛ bonus eſt. alijs nō ſꝫ vitādus/ qꝛ nec ē par oīuꝫ affectio nec par diſcretio/ nec par eoꝝ q̄ iuris ⁊ facti ſunt co U gnitio. ¶ Obijcit̉ fortaſſe nobis illa decreta lis cū ſuis gloſis queſitū. de cohabitatiōe clericoꝝ ⁊ mulieꝝ/ vbi ꝑ argumentū a ꝯtra rio ſenſu trahit̉. ꝙ fornicator notorius qͥ .ſ. nulla tergiuerſatōe negari pōt eſſe talis/ vi tādus ē/ etiā nō expectata ſuꝑioris ſentētia Hic dicimus aliqͣ vel ꝙ ꝯſuetudo oppoſi ta/ ⁊ p̄latoꝝ tolerātia que nō executa ē hanc decretalē in curatos et ſubditos interp̄ta te ſunt illā legē nō eſſe ſeruandā. vel ꝙ ante ſnīam ſuꝑioris ⁊ qͣꝫdiu tolerat̉/ nihil ꝓprie dꝫ ita notorium crimē a ſubditis reputari quin aliqͣ poſſit tergiuerfatōe negari. Iuſte quidē/ aut ꝓpter inſpirantē gr̄aꝫ / vt dictuꝫ eſt/ q̄ neſcit viſitādo tarda molimīa/ aut qꝛ neſcit̉ oꝑantis intētio aut cauſa. Nōne poſ ſet mulier in caſu frequētari a curato/ ꝓ ſua ꝯuerſione? ſicut egerūt aliqͥ ſcōꝝ erga publi cas meretrices. Sic p̄ſbyt̓ etiam meritorie tradi poſſet morti. Ad hoc facere videt̉ de cretalis īmediate p̄cedēs. Multa inſuꝑ de creta q̄ nō loquunt̉ in hac materia niſi d̓ ſa cerdotibꝰ ſnīalit̓ ꝯdemnatis ſi bn̄ videant̉. aut ſi aliqͣ ſonēt aliter/ pōt eis nō incōgrue interp̄tatio talis aptari. Et videāt obſecro oppoſitū ſentientes/ qͣꝫ irrōnabile ſit/ vt p̄ latus cōicet cū curato parochiali/ ſaltē duꝫ tolerat eū ſcitū eſſe talē. ⁊ parochiani eun dē euitare nō dico poter̄t ſꝫ debebūt. ¶ Qꝫ ſi queſierit aliqͥs qͥd valebit ergo iſta diſtī ctio famoſa int̓ fornicatorē notoriū ⁊ nō no toriū? Plane ad hoc ꝙ notorius pōt abſqꝫ alio iuris ordine ꝓtinus ꝯdēnari ꝑ iudicē Alius nō niſi teſtibꝰ legitimis iuris ordīe pͥus victus. Iuxta hoc elici forſan pōt in tellectus ꝙ dꝫ fornicarius notorius euita ri / qꝛ ip̄e pōt aūt dꝫ ſtatī iudicialit̓ ꝓ euitā do iudicari. Iudicari dico non a ſubditis ſed p̄latis/ ꝯſuetudo īmo ⁊ vtilitas publi ca vident̉ ꝓ hac interp̄tatōe militare. ⁊ hāc reddere nō diſtortā. Pro dictis omībꝰ ſunt gloſe ordinarie Augꝭ. ⁊ Ambro. ſuꝑ illo. i. ad Chorinth̓. v. Si qͥs frater nomīat̉ ⁊c̄. ¶ Sil̓it̓ diceremus de ſentētijs ꝓmulgatꝭ generali mō loquēdi abſqꝫ nominū exp̄ſſio ne ꝑ eccl̓ias vt dicēdo. excōicamus oēs ſor tilegos/ oēs impedientes iuſticiā eccl̓iaſti cam/ oēs qͥ talē rem ſurripuerūt ⁊c̄. Talis modus loquēdi generalis ⁊ ꝯfuſus non li gat vt videt̉ audientes ad euitanduꝫ illos quos in ꝑticulari tales cognouerūt niſi ꝑ iudiciū tales eē nomīatim ꝓmulgent̉. Nō enim parē habet efficaciā generalis mod loquendi cū ſpeciali. Sicut ſacerdos litte ratꝰ p̄t dicere ꝙ oīs fur eſt ſuſpēdendꝰ/ nec irregularitatē incurrit. qͣ innodaret̉ ſi dice ret. hic fur ſuſpendio meruit interimi. Alie cauſe patent ex p̄dictis. ¶ Deniqꝫ rō ad pro poſitōem eſt/ qm̄ magna eēt pena. magnuꝫ inſuꝑ eſſet diſcrimen ꝯſcientiaꝝ apud inno cētes ſi ꝓpter alioꝝ delicta ip̄i paſſim ⁊ abſ qꝫ iudicio tenerent̉ excōmūicati. Audiui d̓ papa Urbano. v. ꝙ gl̓iabat̉ ſe papam eſſe/ ob hāc p̄cipue cauſam/ ꝙ nullis penis ex cōmunicatōnū ⁊ irregularitatū erat obno xius. qͥ ſi dilexiſſet ꝓximos ſuos ſic̄ ſeip̄m. U LXII Lectio quarta ⁊ hoc aduertiſſet/ relaxaſſet fortaſſis tot la q̄os. tot onera. tot ꝑicula ab eoꝝ ceruicibꝰ. vt aliqͣli ⁊ ſi nō pari ad ip̄m libertate gratu X lari potuiſſent. ¶ Tercia ꝓpoſitio. Expe diens videbit̉ vt om̄es ſentētie excōmūica tōis/ quaꝝ vſus nullꝰ eſt/ aut plꝰ obeſt qͣꝫ ꝓ ſit/ tā in eccl̓ia vniuerſali qͣꝫ in ꝓuincijs ⁊ di oceſibꝰ/ exp̄ſſa reuocatōe caſſarent̉. Ratio nabilitas patꝫ ex p̄miſſis. Et ſi cōſideremꝰ ꝙ excōmunicatio q̄libet medicinalis eē de bet/ ſicut finis amare potōis eſt ſanitaſ. ita finis excōmūicatōis eſt emēdatio aūt ꝯſer uatio charitatis et vniōiſ in ſubditis. ꝓpte rea qn̄cūqꝫ excōmunicatio veriſimili conie ctura nō p̄ſumit̉ vtilis reipublice/ nec ſub ditorū correctōem afferre illa debꝫ omitti. Tunc enī locū habꝫ quod dicit Augꝰ lib̓. ij. cōtra epl̓am Permeniani in decretꝭ. xxiij q. iiij. i. q. viij. quotiens. ſupͣ e. Ip̄a pietas. ⁊. ix. q. i. ordinatōes. Reuera cū ꝯtagio pec candi multitudinē inuaſerit ꝯſilia ſeꝑatio nis .i. excōmunicatōis ⁊ inania ſunt ⁊ ꝑni cioſa atqꝫ ſacrilega. qꝛ impia ⁊ ſuꝑba ſunt. ⁊ plus ꝑturbāt infirmos bonos; qͣꝫ corri gāt animoſos malos. Et Gregꝰ. de qͥbuſ dā peccātibꝰ ait Un̄ nͨ a tl̓i ꝯſuetudīe auer ti poſſunt. ⁊ ideo cū venia ſuo ingenio relin q̄ndi ſunt. Et Matth̓. xiij. dicebat chriſt dimittēda eſſe zizania ne eradicaret̉ triticū Sic palea dimittit̉ cū gͣno donec illud in troducat̉ ī horreū. Sic ſagena eccl̓iaſtica om̄e genꝰ piſciū cōgregat nec ſeꝑat/ p̄terqͣꝫ ī littore finalis iudicij. Sic iudas cū apo ſtolis dimiſſus eſt. Sic iebuzeꝰ inter filioſ iſrl̓. Sic peſſima (dicit Hierouymꝰ) ſꝑ cuꝫ optimis iūcta eē. Sic tolerati ſunt filij iſra eldare exteris ad vſurā ⁊ vti libello repu dij. ſic hodie ꝑmittunt̉ meretrices ne vicijſ deterioribꝰ oīa ꝯfundant̉. Propt̓ea dic̄ Au guſtinus vbi pͥus. Nō p̄t eē ſalubris a mul tis correctio niſi cū ille corripit̉ qͥ nō habet ſociā multitudinē. Cum v̓o idē morbꝰ plu rimos occupauerit. nihil alid̓ reſtat bonis qͣꝫ dolor ⁊ gemitꝰ. vt ꝑ illud ſignū qd̓ Eze chieli ſancto reuelatū eſt. illi ſic euadere ab eoꝝ infeſtatōe mereant̉. Deſcēdendo ad ꝑti cularia pn̄t ꝯcluſiōes morales elici ex lociſ ⁊ temꝑibꝰ qn̄ expedit ⁊ qn̄ nō in pctōres. vt ſunt fornicarij ⁊ ſciſmatici ⁊ vſurarij ⁊ ſy moniaci excōmunicatōes ꝓmulgari. Pre lati enī nō ſolū poſſunt; īmo debet ab excōi catiōibꝰ aut irregularitatibꝰ ferēdis deſiſte re. aut iā latas tacite vl̓ exp̄ſſe reuocare con tra vicioſos. vt ſunt fornicatores publici vl̓ ſciſmatici/ ſi nō viciū tale adeo ī qͥbuſdā partibꝰ inualuerit/ ꝙ ꝑ excōicationū vel ir regularitatū ſnīas nullo mō p̄ſumit̉ corri gi ſed deteriores effici delinq̄ntes. Et in hͦ ꝟitatē habꝫ qd̓ dictū ē; p̄latos ad ml̓ta nō teneri ꝓpter incorrigibilitatē ſubditorū ad qͦꝝ oppoſita ip̄i ſi corrigibiles haberēt ſub ditos tenerent̉. Porro qͥd ſit reuocare taci te iam diximꝰ corollario. xiij. ¶ Ex his vide tur aliqͥbꝰ tꝑa mala ꝯſiderātibꝰ ꝙ nō expe dit ferre ſnīas excōicatōnū generales ī for nicarios ſacerdotes. ⁊ iubere ꝙ a ſubditis euitēt̉. Rigor eī eccl̓iaſtice diſciplīe vix cre di p̄t qͣꝫtū laxatus ſit. ſed et nulla ⁊ rara fit electio ī ſacerdotū introductōe. ꝓpt̓ea ma lum iſtd̓ tam late ſerpit ꝙ multiplicāt̉ iuue nes inutiles ⁊ lubrici in ſacerdotes. de qͥbꝰ ſtultiſſimū eſt ſperare ꝙ poſt ſuſceptū ſacer dotiū caſtior ſit eoꝝ vita ⁊ honeſtior/ et nō potiꝰ diſſolutior/ qͣꝫto iā habent illd̓ a quo priꝰ ex mala vite fama formidare poterant expelli. Quāto ſtultiꝰ igit̉ īmo iuxta verba Aug. qͣꝫto ꝑnicioſius iniqͥus ⁊ ſacrilegio ſi miliꝰ eſt velle tales effrenatiſſimos ꝑ excōi catōnū ſnīas ꝯpeſcere. q̄ ꝓfecto non tā eos corrigunt qͣꝫ inficiūt. nō ſolū eos ſed paro chianos cū eis ꝯuerſantes. Nōne meliꝰ eſ ſet nocētes qͦſdā īpunitos remanere/ qͣꝫ pu nire īnocentes. Iuſte qͥdem p̄t aliqn̄ mali cia tolerari. īnocentia puniri nūqͣꝫ. Puniū tur aut parochiani dū ꝯuerſatio curatorū eis interdicit̉. dū ſcrupulis gͣuiſſimis ꝯſci entiaꝝ inqͥetant̉. ¶ Sed diceret aliqͥs. pctā igitur vis remanere impunita? Sic abſqꝫ freno pene corruēt oēs in flagitia. ſic om̄is eccl̓iaſtice diſcipline rigor abſcedet. ¶ Abſit vt hoc velim. laudo medicinā ſed nō eaꝫ q̄ vulnꝰ augeat aut vitam tollat. fiat a radice morbi curatio. nō eligant̉ ad ſacerdotiū in corrigibiles nō indiſciplinabiles. alioquī ſibi deputēt p̄lati qͥ tales elegerūt. Et ſi ta les deū qͦtidie ī ſuis p̄ceptis tā impudent ꝯtemnūt/ qͥd mirandū aut vindicādū ſi le ges hūanas et ſtatuta nihilipēdūt qͣs etiā vidēta ſuis latoribꝰ nō ẜuari. cū tn̄ recte iuſ ſum ſit. patere legē quā ip̄e tuleris. Deniqꝫ ſi cā ſit vt meretrices tolerēt̉/ dicūt ſic opi nātes/ ꝙ maior eſt rō tolerandi ſacerdotes fornicarios. nec rigorē talē ẜuandi ſicut ab initio. quēadmodū ante tꝑa gregorij noni maiori rigore hec vt alij dicunt diſciplina tenebat̉. Hinc rn̄dēt ad quedā dicta ſctōꝝ Kk 2 De Vila ſpirituali anime vt thome ⁊ alioꝝ peccare eos dicentiū qui a fornicarijs miſſam audiunt nec excuſare eos ꝓpter negligentiā p̄latorū. Tūc enī vl̓ vigebāt ampliꝰ timor dei ⁊ diſciplīa chriſti ane religiōis ita vt poſſit leuit̓ talis lex exeqͥ Uel inexꝑti forte erāt hi doctores qͣꝫ gene rale et qͣꝫ radicatū ſit hͦ malū. ⁊ quō deterio ra flagitia circa vxores aut filias parochi anorū et abominatōes horrēde in alijs ꝓ uenirēt apud ml̓tas patrias/ rebꝰ ſtantibuſ vt ſtant/ ſi q̄rerent̉ per tales cēſuras arceri. Scandalū certe magnū eſt apd̓ parochia nos curati ad ꝯcubinā ingreſſus ſed longe deteriꝰ ſi erga parochianas ſuas nō ẜuaue rit caſtitatē. Multos itaqꝫ ꝯpertū eſt ex ſā ctis doctoribꝰ fuiſſe qͦs inexꝑientia tēporū fefellit ⁊ locuti ſunt. non qͥd fieri poſſꝫ aut expediret. ſed qͥd ſtricta iuris diuini vl̓ hu mani regula faciendū eſſe dictaret. Hi duꝫ ad exꝑientiā difficultatū/ ⁊ tēpoꝝ/ ⁊ homi nū incorrigibilitatē veniūt/ mutat plerūqꝫ ſentētiā dicētes. ꝙ ⁊ ſi talia mala ſunt q̄ agū tur a ſubditis. tolerare tn̄ magis illa expe dit/ qͣꝫ cū ꝑicl̓o deteriori ea velle ad vngui reſecare ¶ Quocirca peccāt nō mediocrit̓ qͥ dā ex religioſis ſolitarijs/ qͥ dū vitā attēdūt p̄latorū/ dū ſubditorū effrenatā maliciā in tuent̉. cōfeſtim murmurāt ⁊ mox inaudita ꝑte ip̄i cōdemnatōnū ferunt ſentētias ī ab ſentes. eos quoqꝫ rodūt ⁊ d̓uorāt. nō aduer tentes .ſ. inexꝑti reꝝ/ qͣꝫ difficile ⁊ freq̄ntius impoſſibile ſit oīa ad normā equā flectere. Utinā hi ſaꝑent ⁊ ſuꝑ ſeip̄os oculum retor q̄ntes intelligerēt qͦt lites amaras qͦt defe ctus culpabiles tolerare cogit̉ qͥlibꝫ in ſei ſo. nec ſufficit tali ſolicitudīe ſe vnū ſufficiē ter emēdare. Ip̄i vtiqꝫ parciꝰ alios argue rēt/ qͥ beluā tot capitū vnaꝫ loqͦr dioceſim aut regnū nō ꝑ oīa regulatā habēt. ⁊ ꝓfecto iuxta comici ſententiā. ſi hmōi eſſent ī loco ſcꝫ p̄latorū/ alit̓ ſētirēt/ alij iudicarēt. ¶ Hec dicimꝰ nō ad excuſatōem inertie dānabilis quorūdā ſuꝑioꝝ deſtruētiū peſſimis exem plis viuēdi ⁊ moribꝰ factiſqꝫ reprobiſſimiſ vitā ſubditorū. ſed vt boni qͣꝫqͣꝫ in multis deficiāt nō acerbiꝰ iuſto mordeāt̉. ¶ Quar Z ta ꝓpoſitio. Expediēſ videret̉ īſtitutio/ aut iā inſtitutorū talis interp̄tatio/ vt ſolꝰ excō municatus aūt ſuſpēſus a iudice ⁊ nō a ſo lo iure cōtraheret irregularitatē/ immiſcen do ſe ſacris. ⁊ talis ſolꝰ iudicialiter ꝯdem natus a ptāte abſoluēdi in foro ꝯſciētie ſpo liatus cēſeret̉. ¶ Primū ideo dicimꝰ qꝛ non ſtatim aduertit aliqͥs ſe excōmunicatōem a iure de facto latā ꝯtraxiſſe. ꝙ ſi in tali neſciē tia īmiſcuerit ſe ſacris aut alioruꝫ ꝯſortio ſe iunxerit/ durū videret̉ talē eſſe irregulareꝫ. ⁊ tali irregl̓aritate a quā ſolꝰ papa poſſꝫ ab ſoluere. hinc cōtemptꝰ apd̓ multos aut ſcru puli varij/ ⁊ ꝑicula maiora qͣꝫ dici pn̄t ori unt̉. ¶ De excōmūicatōne minori qͦ ad irre gularitatē nō cōtrahendā eſt exp̄ſſa decre talis. Sil̓r de ſuſpenſiōe ptꝫ/ qm̄ oppoſitū nō eſt exp̄ſſum in iure. Pene auteꝫ nequaqͣꝫ ampliāde ſunt. Circa qd̓ mirant̉ aliqͥ quō decretalē illā Cū medicinal̓. qͥdā retorq̄nt ad ꝓbandū/ ꝙ oīs ſuſpenſus a iure ſit irre gularis ſi ſe ſacris īmiſceat. qm̄ ibi fit ẜmo de vna tm̄mō ſpecie ſuſpēſiōis ⁊ ī caſu cer to. Alia aūt decretalis ab eiſdē allegata loqͥ tur de ſuſpēſiſ ab homīe. Scd̓am ꝑtē ꝓpo ſitōis idcirco poſuimuſ. qm̄ ſi oppoſitū te neat̉ attētiſ rebꝰ vt turbate ſunt in eccl̓ia. to ta fere chriſtianitas fraudata eſt bn̄ficio cō feſſiōis ſacramētal̓. Qd̓ ſic oſtendimꝰ. Si oīs excōicatus a iure aūt ſuſpēſus aut irre gularis ꝑdit ptātē abſoluendi ſacramenta liter. qꝛ ꝑdit vt dicūt iuriſte iuriſditōeꝫ oēꝫ in alios. talis in foro ꝯſciētie neqͣqͣꝫ abſol uit. Sed maxima ꝑs eoꝝ qͥ ꝯfeſſiōes audi unt incidit ſepe in ſuſpēſionē aut irregula ritatē ⁊ excōmunicatōem. et hͦ vel ꝑticipā do cū ſuis parochianis excōicatis/ vl̓ tenē do publice ꝯcubinas. vl̓ dum ſunt infama ti vicio aliqͦ publieo. vl̓ ſymoniaci. vl̓ mer catores publici. vl̓ ex alijs cētū radicibꝰ. tā apud religioſos qͣꝫ alios. Formidabūt igi tur ſꝑ ſubditi/ an fuerint rite ⁊ ꝟe ſacramen taliter abſoluti/ ⁊ hoc rōnabilit̓ in tāta ſen tentiaꝝ multiplicitate. Hoc aūt aſſerere qͣn tū ſit ꝑiculū ⁊ ſcādalū p̄lati viderint ⁊ iuri ſte. Pro hac ꝑte ſcd̓a ꝓpoſitōis facit decre talis q̄ monet vt in neceſſarijs ſubditi ꝯmu nicēt cū curato ſuo/ qͥ tn̄ qn̄qꝫ ſuſpenſus ē. vtpote cū fornicario publico. Cōſtat autē ꝙ ꝯfeſſio ē neceſſaria. Si v̓o nō p̄t abſolue re ſacerdos excōicatꝰ a iure aut ſuſpēſus fit illuſio talibꝰ ſubditis. qm̄ nec ſacramētalit̓ abſoluēt̉ nec finalit̓ alid̓ reportāt qͣꝫ ſcrupu los/ dū poſtmodū audiūt ſacerdotes ſuoſ ptāte abſoluēdi caruiſſe. ¶ Quīta ꝓpoſitio. Expediēs videret̉ vt nulla ſnīa excōicatōiſ ferret̉ niſi ꝓ ꝯtūacia facta ī rebꝰ pure ſpūali bus/ ⁊ vbi trāſgreſſio v̓git manifeſte ī diſſi patōeꝫ fidei ⁊ ſue lib̓tatis. ſicut eſt de hereti cis ⁊ ſciſmaticꝭ ⁊ eorūqꝫ fautoribꝰ. ſicut de LXII Lectio quarta interdicto diceremꝰ. Excōicatio ſiqͥdē ba culꝰ eſt pure ſpūal̓. ꝓpt̓ea nō videret̉ rōna bilit̉ aſſumēda ad ꝓtectōeꝫ reꝝ tꝑaliū ⁊ qͣſi ꝓphanaꝝ. qm̄ res tꝑales nō debēt ꝯſeruari vl̓ reꝑeti cū maiori detrimēto eorū a qͥbꝰ re petūt̉/ qͣꝫ ſit vtilitas ꝓueniēs apd̓ repetēteſ. Sed excōmūicatio maiꝰ dānū infert qͣꝫ ſit vtilitas alia tꝑalis. ¶ Pret̓ea nō debꝫ eccle ſia gͣuiꝰ punire delinqͣntes ciuilit̓ qͣꝫ ſecula ris ptās. Oppoſitū tn̄ fit dū ꝓpt̓ ꝯtumaci am cadentē in cauſa reꝝ tꝑaliū iudex eccl̓ia ſticus īcarcerat ⁊ ligat aīas gͣuiſſimis excō municatōis vincul̓. Iudex v̓o ſecularꝭ ſo la corpoꝝ detentōe cōtentꝰ ē. Rurſus nō ē vſqꝫ q̄qꝫ certū an̄ ius diuinū ꝯceſſerit p̄latiſ iuriſditōem tꝑalē īmediate/ aut ſaltē eiꝰ ex ercitiū. ſicut xp̄s illud a ſe abdicauit. autſ hoc ꝯſtare p̄t; remaneret tn̄ īcertū ſi iuriſdi tōnem ſecularē ex ꝯſuetudīe vl̓ dono pͥnci pū ꝯceſſam ſibi poſſit eccl̓ia ꝑ iuriſditōem ſuā pure ſpūalē exercere/ ꝓſeqͥ ⁊ defendere. Sicut habꝫ eccl̓ia iuriſditiōes tꝑales / ha beat ip̄a ⁊ carceres/ ⁊ alios coercēdi modoſ etiā corꝑales. q̄ coertio corꝑalis licꝫ apud groſſe intelligētes ⁊ carnales auſterior indi caret̉/ quis tn̄ fideli mēte ꝓſpiciēs/ negaue rit excōmunicatōem penā lōge deteriorem excellere? īmo ẜm dicta ſanctorū morte cor ꝑali d̓teriorē exiſtere. Si aūt nō ꝓ qͣlibꝫ cō tumacia īfligit̉ mors apud pͥncipes ſecl̓a res/ q̄ ē iſta eccl̓iaſtice lib̓tatis māſuetudo vt paſſim ꝓ ſil̓ibꝰ aut minoribꝰ culpis ſpū alem inferat mortē? ¶ Deniqꝫ dixerim iſta nō ad detrahēdū factis p̄latoꝝ. ſꝫ vt occa ſio p̄ſtet̉ maturiꝰ ī hac re ſtatuēdi ⁊ tollendi tot vexatōes incredibileſ/ qͣs pauꝑibꝰ labo rantibꝰ/ ꝓmotores curiaꝝ ⁊ alij qͥdam his bacul̓ fulti p̄ſtant in ꝯtemptū dei. dānatōꝫ p̄latoꝝ. ⁊ eccl̓iaſtice iuriſditōis irriſionem. Ampliꝰ iſta nō ſunt ad determinādū q̄ di ximus in his ꝓpoſitōibꝰ/ p̄ſertim vbi texi iuriū palā repugnare viderent̉. Sed datā volumꝰ eſſe occaſiōem ſtudēdi iura illa/ et mitiori interp̄tatiōe ea dijudicādi/ qͣꝫ faciāt qͥdaꝫ ad pauca aſpiciētes. ⁊ qͥ de facili enū ciāt ꝓ alioꝝ illaq̄atōe/ illibertatōe ⁊ dānatō ne. ¶ Sexta ꝓpoſitio. Expediētiꝰ ē ī mul tis defectibꝰ illos vl̓ tolerare vl̓ ad bonū fi nem ordīare/ qͣꝫ ꝑ ſulmīatōnes ſentētiaꝝ et ꝯdēnationū/ aut ꝑ p̄dicatōes rigoroſas eo conari funditꝰ extirpare Rō ptꝫ ex p̄miſſiſ. vn̄ p̄cedentia facta ſctōꝝ nos docēt/ qͥ mul ta q̄ male fieri videbāt ⁊ neqͥbāt corrigere. vel tolerabāt/ vl̓ ad aliquē finē bonū ordīa bant. Sic idolatraꝝ ſuꝑſtitio facta in Fe bruario/ ob honorē februe/ trāſit ī honoreꝫ v̓ginis mr̄is. Sic honor auguſto ceſari p̄ ſtatꝰ/ in honorē Petri eſt ꝯuerſuſ. Sic pā theon templū omniū idolorū v̓tit papa in eccl̓iam oīm ſctōrū. Forte tali arte poſſent encenia que pͥma die anni mittūt hoīes ad bonū finem trahi. Sic natiuitatis ſue cele bratio apud qͦſdā pͥncipes chriſtianos ad gaudiū de ſuo baptiſmate poſſꝫ retorqueri Hec enī agere faciliꝰ ē qͣꝫ torrēti ꝯſuetudīs ꝑtinaciter obniti velle. ¶ Hoc mō docendi ſunt om̄es habere oculū ſimplicē. oculum intentōis rectū. qͦ habito merebunt̉ ī multꝭ vbi al̓s graui ſe delicto ꝯſtrīgerent. Exem pli gr̄a de celebrātibꝰ miſſam ſumpta pecu nia. de eūtibꝰ ad horas canonicas ī eccl̓ijs. ⁊ ad obitꝰ ſpe diſtributōnū. de dātibꝰ ⁊ ac cipiētibꝰ curas ⁊ bn̄ficia ad cēſum annuū. de recipiētibꝰ pecunias in collatōe ordinū. de p̄dicantibꝰ ꝓ mercede. de q̄rentibꝰ place re in ſuis actibꝰ ⁊ ẜmonibꝰ publicis. ⁊ arti ficialiter ob hͦ ordinatis. de habentibꝰ plu ra bn̄ficia/ ⁊ ſil̓ibꝰ. in qͥbꝰ peccant multi ob defectū doctrine ⁊ rectificatōis ſue intentō nis/ qͥbus alioqͥn merces deberet̉. ¶ Tāga mus hic ad extremū ꝑfunctorie modū re ctificandi aliqͣ ex p̄miſſis. Si qͥs celebrat miſſam aut alid̓ quodcūqꝫ opus ſpūale ꝑ agit/ ⁊ inde ſperat mercedē tꝑalē. cōſtituat ip̄e ſibi mercedē illā nō tanqͣꝫ p̄ciū ſpūal̓ il lius oꝑis. Non eī eſſet equa ꝯmutatio. Sꝫ accipiat̉ illud tꝑale ꝓ ſuſtentatiōe miniſtri. Nō debet itaqꝫ qͥſqͣꝫ ſuis ſtipendijs milita re. Et qui altario ſeruit (ſicut dicit apl̓s) de altario viuere debꝫ. Hoc titulo qͥ dicit̉ ſu ſtentatio; mīſtri ſaluat̉ oīſreceptio modera ta reꝝ tꝑaliū ꝓ ſpūalibꝰ. iuxta ſnīam domi ni Duradi in hac materia. Hec aūt ſuſten tatio qͣlis aut qͣnta eſſe poſſit nō cadit ſub arte general̓r diffinire. Sed hoc loco ſicut ⁊ in om̄i v̓tute mediū ſumi debꝫ ꝓut ſapiēſ iudicabit attētis circūſtātijs oībꝰ. aut ꝓut hominē vnctio diuīa docebit. ¶ Hāc eadē ſnīaꝫ dicūt alij ſub alijs v̓bis. ꝙ oīs res ſpi ritual̓ ꝓpter tꝑale lucrū tanqͣꝫ ꝓpt̓ motiuū minꝰ pͥncipale/ aut ꝓpt̓ finē deo ſubordina tū qͥ dici poteſt finis cōſecutiuꝰ/ licite q̄ri di ligi vel exerceri poteſt. Ad hͦ nimirū ē illuc phete. Inclinaui cor meū ad faciēdas iu ſtificatōes tuas ineternū ꝓpt̓ retributōeꝫ. Exiſtimo neminē dubitare qͥn poſſet deus kk 3 De vita ſpirituali anime diligi a me ⁊ exorari/ vt mihi det vite ſuſtē tatōꝫ ad liberiꝰ eidē ẜuiendū. Actꝰ aūt ma gis ſpūalis qual̓ eſt qͣꝫ dei dilectio vl̓ ad eū dem orō? Fas habꝫ inſuꝑ aliqͥs exercere ſe vl̓ ī vna religiōe vel cura vl̓ alio ſpūali oꝑe vt inde ſuſtentet̉ ad vite neceſſaria. nō qͥdē ſiſtendo in hoc ſꝫ vlteriꝰ referēdo in deū vi habitis talibꝰ vite neceſſarijs ip̄e deincepſ liberiori mente valeat deo militare. Dicunt doctores/ nomīatim dn̄s Anthiſiodoren̄. ꝙ nullꝰ p̄dicare debꝫ. hoc eſt p̄dicatōeꝫ ſuā ordinare tanqͣꝫ mediū ad habendū vite ſu ſtentatōem. Eſſet inqͥunt h̓ ordo ꝑuerſuſ. ſi digniꝰ ad indigniꝰ ordīaret̉. Hoꝝ dicta ſic accipiēda ſunt vbi ad illd̓ tꝑale figeret̉ ī tentio pͥncipal̓. ⁊ ad dei honorē ip̄a nequa qͣꝫ vlteriꝰ referet̉. Dū aūt nō eſt finis pͥnci pal̓ ſuſtētatio hec mīſtri q̄ſita ꝑ aliqͦs actuſ ſpūales. ſed eſt vl̓ motiuū qd̓daꝫ. vel finis minus pͥncipalis in alterū finē rurſus ordi natus. nullū videt̉ hic de ſymoniaca ꝑuerſi tate ꝑiculū īminere. ¶ Iſta ſic elucidare tu tiꝰ ē ad ſerenādū ꝯſcīas ſimpliciū. ⁊ ꝓ recti ficatōe ſuaꝝ intentōnū/ qͣꝫ tragica aūt ſatiri ca rep̄hēſiōe oēſ generali ſymonie lep̄ redde re infames velle. Hac intentōe p̄t teneri cu ra ad cēſum annuū/ pōt haberi reſpectꝰ ad lucrū diſtributōnum. Poteſt in caſu recipi moderata pecunia ab ordīatis ſub p̄latꝭ ſi ſit aliūde nimis pauꝑ. nec īmineat ſcāda lū. quoniā oēs decretales ſuꝑ hoc confecte ſunt de iure hūano qͦ ad ml̓ta quas p̄t abo lere ꝯſuetudo ad oppoſitū dū fuerit ocu ſimplex mō dicto. Sic pn̄t obtīeri duo vl̓ tria bn̄ficia ẜm eoꝝ tenuitatē/ ⁊ ſi ſine ſcan dalo fiat/ attenta ꝑſone obtinētis qͣlitate/ ⁊ ip̄iꝰ ad eccl̓iam vtilitate. Sic pōt īmo ſepe debꝫ querere p̄dicator aut aliꝰ placere hoī bus in ſuis actibꝰ nō ꝓpt̓ ſe ſed vt vidētes gl̓ificent deū. ⁊ vt libētiꝰ monita ſalutꝭ acci piāt. ¶ Neqꝫ tn̄ ſum neſciꝰ/ qͥn in p̄dictꝭ ſepe cadit vilis q̄ſtus atqꝫ ſymoniacꝰ. vt ſi quiſ habeat aliūde ſufficienter vn̄ viuere poſſit. ip̄e multiplicat ſibi ꝑ talia oꝑa ſpūalia grā diores diuitias ſuꝑuacuas/ aut p̄ter neceſ ſarias. aut ſuā beneficiorū pluralitatē cau ſa ratōnalis non excuſat. Lectio quinta A D determinatōem ſolidiorē ma a terie quā tractādā ſuſcepimꝰ ſu ꝑ qͥdditate peccati mortal̓ et di ſtinctōe eius a veniali. multa qͣſi iam fundamēta iecimꝰ/ ꝑſcrutādo fundit̉ꝰ qͥd ſit lex ꝓprie diuina. qͥd natural̓ qͥd hūa na/ et de cōditōibꝰ vtrarūqꝫ. Hic eſt enī vi uax fundꝰ totiꝰ difficultatis. Porro iā nō nulla diuerticula qͣſi ſupedificātes adieci mus. Perſcrutādū rurſus eē video/ ne nos eqͥuocatio fallat. ⁊ vt edificij nr̄a ſtructura certiꝰ ſurgat. ſi forte ſit aliqͣ lex diuina q̄ nō ſit obligatoria. Nā de obligatoria ẜmo dū taxat habitꝰ eſt. Uidet̉ nēpe lex diuīa toti dē modis dici qͦt modis diuīa volūtas no minat̉. Dicit aūt magiſter in pͥmo ſnīaꝝ. ꝙ qͥnqꝫ ſunt dei volūtates/ ſumedo ſignū pro ſignato. Et he ſub hoc metro ꝯplexe ſunt. Precipit ⁊ prohibet. ꝑmittit. ꝯſulit implet ¶ De volūtate p̄ceptiua ⁊ ꝓhibitiua multa ia diximuſ. ¶ De ꝑmiſſione ꝟ̓o memini me alio loco diſtīxiſſe. ꝙ aliqͣ dicit̉ ꝑmittere de us Primo qꝛ nō vult ꝓhibere aut p̄cipere oppoſitū. hͦ mō ꝑmiſit libellū r̄pudij ⁊ vxo rū pl̓itatē ī antiqͣ lege. Scd̓o ꝑmittit qꝛ n̄ punit pena tꝑali. hͦ mō ꝑmittit mala fieri q̄ nō punit in iniuſtꝭ. Deinde tercio aliqua ꝑ mittere dicit̉ nō qꝛ nō puniat ſed qꝛ nō im pedit ea fieri. cū id vtiqꝫ poſſꝫ qͣꝫqͣꝫ hͦ iuſtiſ ſime faciat/ eliciēdo ex hiſ mal̓ bona ẜm po tentiſſimā ſapīam ſuā attingentē a fine vſ qꝫ ad finē fortiter/ ⁊ ꝑ inſcrutabilē abyſſuꝫ iudiciorū ſuoꝝ. Deniqꝫ quarto p̄t aliqͥd ꝑ mitti nō quia iudicet̉ faciendū/ aut ꝙ non denunciet̉ ꝑ leges ⁊ ſtatuta puniendū. ſꝫ qꝛ de facto nō exequūt̉ leges punitiue ꝯtra de linq̄ntes tales ne deteriore exitum res ha beat. Hoc mō tolerant̉ qn̄qꝫ heretici ⁊ ſciſ matici/ et alij inter chriſtianos/ dū ſciſſura. deterior ex eorundē exterminatōe veriſimi lit̓ timeret̉. De hac igit̉ lege ꝑmiſſiua/ ſil̓r ⁊ de īpletiua q̄ dicit̉ eſſe efficax oꝑatio dei. et que nō eſt de ꝑ ſeobligatiua intātum dicta ſint. ¶ Suꝑeſt dicere d̓ cōſilio ꝙ lex appel latur nō ꝙ liget ad obſeruatōem ſui. eā qͥp pe deſerens penā nō incurrit. Impletio tn̄ eius premiū meret̉ et coronā. Eā p̄terea le gem cōſiliorū diuinoꝝ nihilipēdere velut ī utilem ⁊ tanqͣꝫ obẜuatores eorū nō inde ꝑ fectiores fiant improbare/ dānatōeꝫ nō eua dit. Hec lex potiſſimū reſpicit terciā vitaꝫ quā eſſe poſuimꝰ cōfirmatōis ſtabilite/ aut eorū qui tali vite iāiamqꝫ approximāt. vt ſunt viatores ꝑfecti. ¶ Hec ſummatim me morata ſint ex eis que d̓ qͥntuplici ſigno vo luntatis diuine/ q̄ eſt lex pͥma doctores tra diderūt. ¶ Atuero legē alterā ſi ſuꝑaddide/ B Lectio quinta LXIII rimus mediā inter cōſilium ⁊ p̄ceptū q̄ mo nitio vel mandatuꝫ/ vel ordinatio/ aut alio noīe abſqꝫ controuerſia nominet̉/ forte vi debimur ꝓtinus trāſgredi termīos qͦs po ſuerūt patres nr̄i/ ſꝫ nō ita ē. conſonabimꝰ potius eoꝝ traditiōibꝰ ⁊ eas aꝑtius intue bimur. Apparentes quoqꝫ ꝯtrouerſias in ter ip̄os de pctō veniali et mortali/ nos faci liori nexū in vnū ꝯpingemꝰ. ¶ Loquuntur itaqꝫ nōnulli ſanctorū de pctō veniali tan qͣꝫ ſit cōtra p̄ceptū diuinū. vt Bern̄. in libel lo ſuo d̓ p̄cepto ⁊ diſpēſatōe. ⁊ Ganden̄. idē ponit ex autoritate Aug. in ſuo qd̓ lib̓. iij. q. xxi. ¶ Alioꝝ eſt opinio ꝯtraria vt thome et cōis ſchole dicentiū/ veniale nō eſt cōtra ſꝫ p̄ter p̄ceptū. ¶ Primi faciliꝰ ⁊ expeditiꝰ lo vident̉/ ponētes qd̓libet peccatū eſſe ꝯtra p̄ ceptū. quoniā ꝓfunda ꝯſideratio reꝑit ni hil eſſe peccatū niſi qꝛ ꝓhibitū. Preuaricā tes reputaui omnes pctōres terre inqͥt ꝓ pheta. Prohibitū dico. vl̓ lege diuīa imme diate/ vl̓. naturali aūt hūana/ voce ſcripto vl̓ mente. Nam nō habētes legē ip̄i ſibi ſūt lex. Ad Ro. ij. Preterea freq̄ns vſus eſt in omni lege. Ius in antiqͣ ius in noua/ ius ī religiōibꝰ ⁊ vniuerſitatibꝰ/ vt multa ſtatuā tur ſub noīe p̄cepti et voti ⁊ iuramēti/ ⁊ cō minatōis eterne mortis. quoꝝ aliqͣ omitte re vl̓ oppoſita facere nō facit hominē reuꝫ peccati mortalis. Nōne data erat antiqua lex iudeis in p̄ceptū/ ꝑſpicuū eſt hͦ Deuter̄. vij. et. viij. Et addunt̉ maledictōes. c. xxvi. Idem Hiere. xi. Habet̉ inſuꝑ Deute. xxvi quō ip̄i ꝓfitebant̉ anno qͦlibet totā legem Deniqꝫ poſitū eſt Ioſue. xxiiij. qͣlit̓ populꝰ iudeoꝝ expreſſa voce ſeip̄m obligauerit ad oīa facienda que dn̄s mādauerat. Attn̄ qͥs diceret eos in om̄i trāſgreſſiōe cuiuſlibꝫ cō tenti in illa lege mortaliter d̓liqͥſſe? Agebāt nihilomīꝰ vt videt̉ ꝯtra p̄ceptū ⁊ votū ⁊ ꝓ feſſiōem maledictōis intermīatōe vallataꝫ Preceptū vtiqꝫ habebāt ſicut ⁊ nos nō mē tiri. multa tn̄ eſſe mēdacia ſola venialia nul lus negat. Sil̓em facit rōem Bern̄. libello p̄dicto de eis q̄ in euāgelio ꝯtenta ſunt. vt ꝙ nō ſit iraſcēdum fratri. nō gͣuāda corda crapula ⁊ eb̓etate. ⁊ curis huiꝰ ſeculi. nō di cendū verbū ocioſū neqꝫ iurādū ⁊ ſimilia. qͦꝝ actus crebro veniales ſunt. Ita ī ſtatu tis religionū qͣꝫtūcūqꝫ iuramēto aut voto firmatis. Qd̓ vt manifeſtiꝰ fiat accipiamꝰ aliquē qͥ iuramento aut voto vt ſepe fit ſe aſtrinxerit. Sit ita ꝙ fidelit̓ et diligēter ad implebit opus iniūctū. aut ꝙ in oībꝰ ſuo ta li ſuꝑiori honorē ẜuabit. Nullꝰ arbitror au debit ꝯdemnare iſtū ſic iurātē ꝓ qͣcūqꝫ ne gligentia aut irreuerētia ad mortale delictū cū poſſit intercidere negligētia ⁊ irreueren tia. nūc ex ignorātia aliqͣntulū craſſa ⁊ ſupi na. nūc ex impotētia ⁊ infirmitate. aut abſ qꝫ ꝯſenſu ꝑfecto. aut qꝛ trāſgreſſio talis nō eſt notabilis damni ſeu ꝯtēptuſ apd̓ eos qͥ bus ip̄e fideliter ẜuire ⁊ qͦs honorare iura uit. Attamē oīs negligētia ꝯtrariat̉ primo iuramento. ⁊ irreuerētia ſcd̓o. niſi qͥs gloſa uerit iuramenta hec ꝓut infra docebimus. ¶ Quid dicemꝰ ad hec? Nūquid ē ſpiritꝰ C diſſenſiōis ī cordibꝰ ſanctoꝝ dei. vt qd̓ vnꝰ approbat aliꝰ dānet. Studcamꝰ ergo cō trouerſiā hāc verbalē (quia de re ſatis con ſtat ⁊ ꝯuenit) ad ꝯcordiā adducere. Ita enī agere hic ⁊ alibi modeſtiꝰ ⁊ ſalubriꝰ ſubtili uſqꝫ eſt/ qͣꝫ vni ꝑti vl̓ alteri tā ꝑtinaciter in niti ꝙ altera ꝯdemnet̉. Intolerabile ſiqͥdeꝫ eſt ꝯfeſtim exiſtimare de ſāctis ſapiētibꝰ/ et tanta ſedulitate ꝟitatem ſcrutātibꝰ eos ī re bus nō vſqꝫquaqꝫ difficilibꝰ diſſonis aſſer tionibꝰ errauiſſe. ¶ Hos cōtrouerſie nodos faciliꝰ enodare poterimꝰ ſi aliquā priꝰ dede rimus ſil̓itudinē ex viſibilibꝰ/ ꝑ quam qͣſi ꝑ ſcalam ad inuiſibilia ꝯſcendamꝰ. Cōꝑe mus gͦ peccatū ad morbū ⁊ vitā ſpūalē ad corꝑalem / vt ab initio fecimꝰ/ ⁊ repetamus dicēteſ ꝙ vita aīe quadruplex eſt .ſ. nature. gratie. actōis meritorie. ⁊ ꝯfirmatōis ſtabi lite. ẜm hoc ponūt̉ aliq̄ ꝓpoſitōes pͥmo de pctō. de hinc de merito. ¶ Prīa ꝓpoſitio Peccatū mortale ⁊ veniale nō ſunt ꝯͣ vitā pͥmā. ſic ꝙ ea ꝓrſus enecent. ¶ Hec enī vi ta ꝯſiſtit in bona diſpoſitōe naturalium. vt ſunt viuax ingeniū. tenax memoria. ⁊ ſil̓ia. aut in donis gͣtuitis/ nō tn̄ gratū faciētibꝰ. vt ſunt ſciētia multiplex. ⁊ habituatōes q̄ dam bone ad v̓tutes ſolū morales. Hec ve ro ⁊ ſi ledant̉ qn̄qꝫ ꝑ pctm̄ nō tn̄ ea fundi tus expelli neceſſe eſt. alioqͥn nullꝰ in pctō mortl̓i viueret vita nature p̄dicta. ¶ Scd̓a ppoſitio. Solū pctm̄ mortale eſt ꝯͣ vitam ſcd̓am/ tāqͣꝫ ſibi oīno incōpaſſibilē. Cū enī vita aīe ſpūal̓ ꝓpͥe dicta ſit ip̄e ſpūſſctūs/ n̄ qͥdē formalit̓ ſꝫ intima qͣdā vniōe ⁊ illapſu viuifico nobis inexplicabili Hec vita tam diu ⁊ nō vltra ē in aīa/ qͣꝫdiu manet ī eadeꝫ ip̄a armonia charitatis ⁊ alioꝝ donoꝝ per eā formatoꝝ/ cuiꝰ armonie ſpūal̓ facta diſ ſolutōe/ deꝰ diſcedit ab aīa ⁊ morit̉ illa mor kk 4 De vita ſpirituali anime re de qua ꝓpheta denūciat. ꝙ mors pctōꝝ peſſima. Eſt igit̉ pctm̄ mortale quaſi vul nus letifeꝝ aut cibꝰ peſtifer diſſoluēs quali tatiuā illā diſpoſitōeꝫ cōplexionalē in qͣ vi ta ꝯſiſtit. ¶ Sꝫ pctm̄ veniale nō ē niſi mor bus qͥdam aūt vulnꝰ citra mortē. ⁊ ſicut ex mille vulneribꝰ nō mortiferis hō nō morit̉ niſi ex illoruꝫ multitudine generet̉ quidam morbus aliꝰ mortifer vt ſepius obtingit. Ita ex quotcūqꝫ venialibꝰ peccatis vita gͣ tie nequaqͣꝫ amittit̉/ lꝫ bene diſponāt ad ge neratiōem mortalis. videt̉ tn̄ oppoſitū vo luiſſe dn̄s anthiſiodoren̄. ſi nō caute intelli gat̉. Iuxta hāc ſil̓itudinē taliter ⁊ nō aliter dicit̉ eſſe veniale peccatū cōtra vitā gratie. qualiter morbus aliqͥs citra mortē/ vl̓ lan guor febrilis tercianꝰ/ aut leue vulnus dici tur eſſe cōtra vitā in corꝑe. ¶ Tercia ꝓpoſi tio Actus peccati venial̓ ratōnabilit̓ pōt dici ꝯtrariꝰ vite tercie q̄ eſt actiōis merito rie. quā vitā appellamꝰ vitā ſcd̓am gr̄e. ſic̄ oꝑatio viuentis ſua vocat̉ ab Ariſtot̓. vita ſcd̓a. Actus itaqꝫ peccati venialis nō cōꝑa titur ſecū in eadem aīa/ et ꝓ eodem tꝑe acti onē meritoriā a vita gr̄e ꝓcedentē. Nunqͥd nō impoſſibile ē ſimul eādem aīam agere li bere ex gr̄a ⁊ nō ex gratia? Sic idē actꝰ nō p̄t eſſe meritorius ⁊ venialis. nec eadē anīa ſimul agere meritorie ⁊ venialiter demereri. Hanc intētōem (ſicut opinor) habēt docto res qͥ dicūt peccatū veniale n̄ eſſe ꝯtra cha ritatē ſꝫ ꝯtra charitatis feruorē/ appellātes feruorē actōeꝫ ex charitate veniētē. q̄ qͥdem actio ꝓtūc impedit̉ dū actio venial̓ ꝯmitti tur. Exinde ptꝫ deductio qualit̓ peccatum veniale fugibile eſt cū impediat opꝰ actōis meritorie que in magnū cederet augmentū gl̓ie. Sic forte rōnabiliter diceremus mor bos aliqͦs magis eſſe contra vitā aīalis ſe cundā qͣꝫ pͥmā. licꝫ ī vita prima ſpūali hec ſit diſſil̓itudo ad corꝑalē ꝙ tota ⁊ ſubito ꝑ ditur vl̓ integra retinet̉. Niſi qͥs diceret ꝙ armonia vite ſpūalis q̄ eſt charitas nō pa rū ſtabilit̉ ꝑ alias diſpoſitōes virtutū qua litatiuas quibꝰ debilitatis aut ꝑditis cha ritatem leuiꝰ expelli cōſeq̄ns eſt. Signāter vero locuti ſumus de actibꝰ peccatoꝝ veni alis ⁊ mortaliſ. qm̄ habitus dicti bn̄ ſtāt cū actibꝰ oppoſitis. vt habitus auaricie cum actu gr̄e. ¶ Quarta ꝓpoſitio. Actꝰ ⁊ habi tus peccati cuiuſlibet repugnat qͣrte vite/ q̄ eſt vita cōfirmatōis ſtabilite. p̄ſertim in pa tria/ q m̄ in via forte p̄t eſſe ꝯfirmatio aliqͣ ꝯpatiēs veniale. Nūc ad ꝓpoſitū ſic̄ habe mꝰ in p̄cepto/ aut nō ī p̄cepto/ habere vitas p̄dictas. ita pctm̄ vēiale affirmabit̉ aut ne gabit̉ eſſe cōtra p̄ceptū. Propt̓ea ſic̄ ſola vi ta gr̄e gͣtū faciētꝭ cadit ſub p̄cepto. ſic ꝙ ha bita ea ẜuat hō legem totā. ⁊ ea nō habita n̄. ꝑfecte cuſtodit eā. ita pctm̄ ſolū mortale di cet̉ iſto mō ꝯtrariari p̄cepto. Ecce qͦ pacto diuerſis reſpectibꝰ veniale d̓r vel negat̉ eſſe p̄cepto ꝯtrariū. quoꝝ reſpectuū illi iſtum/ alij ex doctoribꝰ aliū habuerūt. ¶ Quīta ꝓ poſitio. Nullū meritū vite eterne ꝓcedit a ſola vita pͥma. Rō in ꝓmptū ē. qꝛ tal̓ vita nō īcludit charitatē que ē radix meriti. De meritū vite et̓ne ſicut ꝓcedere p̄t a vita pri ma. ⁊ ſil̓r merituꝫ boni tꝑalis. ſic vita alte ra/ gr̄e .ſ. nullū demeritū vite et̓ne. licꝫ bene nieritū et demeritū boni ſoliꝰ tꝑalis ꝯpatit̉ ¶ Declaremꝰ ea in qͥbꝰ p̄t eſſe ambiguītas ⁊ dicamꝰ ꝙ ī pura vita nature qͣlē diximꝰ poſ ſibile eſt hoīem eterne mortis eē reū. ⁊ tn̄ bo ni alicuiꝰ tꝑalis facit eum deꝰ gͣtis partici pem de ꝯgruo ꝓpter qͣndā adequatōeꝫ ope rū ſuoꝝ bonoꝝ de genere ad bonū aliqd̓ tē porale. Quāuis enī pctōr indignꝰ ſit etiaꝫ pane quo veſcit̉ dicēte Aug. ⁊ hͦ de rigore ſeuere iuſticie. Tn̄ iuſticia dei miſcd̓ie tāte ꝯiūcta ē vt nō ſinat bonū etiā de genere abſ qꝫ decore rerauneratōis ſaltē trāſitorie. Ce teꝝ nihil īpedit qͥn hō viuens vita gr̄e qn̄ qꝫ bonos actꝰ ꝓducat nō ex vita ſcd̓a gr̄e. nō ex charitate. ſꝫ ex ſola vita pͥma .ſ. nature. quo caſu meret̉ hō iuſtꝰ nō minꝰ qͣꝫ iniuſtꝰ. nō tn̄ vſqꝫ ad meritū btītudinis eterne. qꝛ n̄ eſt ſuꝰ actus a vita gr̄e radicalit̓ elicitꝰ. me ret̉ gͦ ſolū bonū tꝑale. Reliqͣ patent intuēti. ¶ Hic p̄terea dicendū videret̉ de merito ſo liꝰ boni tꝑal̓ qͦ ad vitā ſcd̓am/ q̄ ē actōiſ me ritorie/ ſicut de pctō veniali diximus/ ꝙ vi delicꝫ eodeꝫ momēto tꝑis nō ſe ꝯpatiūtur. nō de ꝑ ſe ex malicia actꝰ. ſed de ꝑ accidens ex imꝑfectōe eiꝰ. qm̄ agere ſimul ex gr̄a non ꝯtingit ⁊ ex ſola vita nature. ¶ His itaqꝫ de terminatis ꝑ ſil̓itudinē aīaduertere poſſu mus qͥd ſit peccatū mortale. qͥd veniale. qͥd meritū ⁊ demeritū aut boni et̓ni aut ſolius tꝑalis. Oīs itaqꝫ actꝰ libere elicitus aut diſ ſoluit pͥncipalē armoniā in qͣ ꝯſiſtit v̓a ani me vita q̄ deꝰ eſt. ⁊ ſic eſt mortal̓ ⁊ demerito rius vite et̓ne. aut impedit tm̄ mō de ꝑ ſe vi tā ſcd̓am gr̄e q̄ d̓r actio meritoria. aut vitā nature turbat ⁊ obſcurat. ⁊ ſic ē pctm̄ veni ale et demeritoriū boni tꝑal̓. Dixi d̓ ꝑ ſe cā Lectio quinta LXIII dicta. Sil̓r oīs actꝰ libere elicitꝰ ſi fiat ex vi ta gr̄e eſt meritoriꝰ vite et̓ne. Si fiat ex ſo la vita nature cū circūſtātijs eādē vitā ꝯcer nentibꝰ/ ē meritoriꝰ boni ſoliꝰ tꝑalis. ⁊ ſepe de ꝯgruo ad vitā gr̄e p̄diſponit. ¶ Placꝫ ite rū alias ſil̓itudines ſub maiori ꝯpēdio ſtrī gere. dicit ꝓph̓a de deoº. qꝛ ip̄e eſt dn̄s deuſ nr̄. nos aūt ppl̓s eiꝰ. Eſt igit̉ q̄dā politia ī ter deū ⁊ nos/ ſic̄ int̓ dn̄m ⁊ ſubditoſ. Uide mꝰ aūt in oī politia leges inſtitutas eē tan qͣꝫ ꝯẜuatrices vite ciuilis ſubditoꝝ inter ſe ⁊ ad dn̄m. Iſtaꝝ legū in politia hūana que exemplata eſt a diuīa/ aliq̄ ferunt̉ ſub pena mortis. ideo capitales ac mortales noīan tur. Alie ſub mīori pena q̄ nō ē ext̓mīatiua ⁊ d̓r pena ciuil̓. Has ꝟo leges oēs vocat v ſus cōis edicta ⁊ p̄cepta ⁊ iuſſa. ſeu ꝓhibiti ones. ꝓpt̓ea ꝯſeq̄nt̓ habēt dicere ſic loq̄nteſ ꝙ oīs trāſgrediēs aliqͣm legū p̄dictaꝝ pec cat ī legē ⁊ ꝯͣ legē pͥncipis. hic qͥdē capitali ter. h̓ ſolū ciuiliter. Ecce quō p̄t etiā pecca tū veniale in politia ſpūali dici ꝯͣ legē fieri ꝓhibentē illud nō ſub pena mortis ſed alia mitiori. ¶ Alia ꝯꝑatio eſſet tercia. amici ad amicū. patris ad filiū. ſponſi ad ſponſam. vtrobiqꝫ enī reꝑire ē q̄dā vincl̓a amicicie q̄ eſt vita ciuilis inter eos. Offenſarū ꝟ̓o que dam ſunt diſſoluentes amiciciā/ q̄dā duta xat illā turbāt ⁊ ledūt/ dū qͣndā indignatōꝫ adducūt. nō tn̄ vſqꝫ ad odiū. Prīe offenſaꝝ carent venia qͣſi ſint mortales. alie non ⁊cͣ. ¶ Quarta ſil̓itudo poneret̉ de arbore mala reſpectu fructuū mortiferoꝝ qͥ a radice cu piditatis nō niſi ꝑ truncum ꝯſenſus liberi generant̉. Poſſunt itaqꝫ gigni alia quedaꝫ ſpuria vitulamīa/ ⁊ inutiles plātule. vt fit in p̄dicta radice. nō tn̄ ꝑ pͥncipalē trūcū. ſꝫ velut a latere. Fructꝰ illi ſunt pctā mortalia Plātule ꝟ̓o ille ſunt actꝰ venialeſ. ¶ Atuero qͦſdā intueor qͥbꝰ nō ſatiſfactū ē ꝑ has ſil̓i tudīes de pctī mortal̓ ⁊ venial̓ diſtinctiōe. aūt qꝛ nōdū elucet inqͥunt ex p̄dictis ſub re gula generali de actu qͦlibet qn̄ erit mortal̓ ⁊ qn̄ venial̓. ſed eſt incertitudo qͣlis pͥꝰ/ au ꝙ a poſteriori magiſ qͣꝫ a pͥori drn̄tia hec aſ ſumpta ē. ¶ Ad hec rn̄demꝰ dicētes pͥmo ꝙ petentes hmōi regulā generalē facientē ꝑti cularit̓ et infallibilit̓ ſcire de qͦlibꝫ actu ſi ē mortalis aut venialis. ſil̓r petit ac ſi q̄reret a medico doceri ſe vno v̓bo regule general̓ de omnibꝰ morbis ⁊ venenis ⁊ cibis ⁊ vul neribꝰ. qn̄ ⁊ qn̄ nō morteꝫ inferrent. Certe vt ad ſingulares circūſtātias et ad particu laria legis p̄cepta diligens noſtra cōſidera tio deſcēdat/ oportꝫ. Quibꝰ ꝑpenſis loq̄n dum ē vt ſapiēs iudicabit. Idem cibꝰ (exē pli gr̄a) nōne q̄ſo poteſt vni mortē certam; alteri egritudinē leuē inducere? Uide ꝙ ve nenū fortiſſimū mortis inductiuū ip̄i ꝯpo ſitores tiriace ad mortis euaſionē cōficiūt. ¶ Porro igitur diuerſis homībꝰ īmo eideꝫ homī varijs tꝑibus qͥs neſciat eundē cibū nūc ſalutifeꝝ fieri. nūc mortē celerit̓ oꝑari?̉ Quid igit̉ inqͥes ſuꝑ his cognoſcēdis do ctrina ꝓderit? Multū ꝑ omnē modū. Nā regule generales fundamentalit̓ tradite dū ad particularia ventū ē/ oſtendūt qͥd de ſin gularibꝰ iudicandū eſt. Singularia qͥppe ad regulas illas vniuerſales reſoluere ꝯue nit. quo facto ꝟitas eluceſcet. Carēs auteꝫ noticia hmōi regulaꝝ vniuerſaliū/ qn̄ p̄cor ip̄e poterꝭ his reſolutōnibꝰ vti? Qn̄ mēſura bit ad regl̓as qͥ regulas n̄ habꝫ? ¶ Proderit tn̄ nec negamꝰ circa ſpecies pctōꝝ regulas apponere qualit̓ in vulgari iā fecimꝰ ⁊ exa minatiꝰ in latino tradere ſi deꝰ annuerit) ꝓ ponimꝰ. ¶ Ceteꝝ altera nos obiectio fortiꝰ F p̄mit/ dū q̄rit vt a pͥori inter mortale ⁊ veni ale ſecernamus. Btūs Bern̄. in loco p̄alle gato de p̄cep. ⁊ diſpē. nitit̉ vt pͥma facie ap paret dubitatōem hanc abſoluere/ ꝑ hoc ꝙ omne peccatū qd̓ fit ex ꝯtēptū eſt mortale. ſi fiat aūt etiā ꝯͣ p̄ceptū aliqͥs actus ⁊ nō ex ꝯtēptū/ venial̓ reputat̉. ¶ Quā diſtinctōem vt ego meliꝰ intelligerē/ cōſului ſummā dn̄i Antiſiodorenẜ. vbi loquit̉ de ꝯtēptū ⁊ dic̄ ꝙ ꝯtēptus eſt app̄ciari rē minꝰ iuſto. Alio mō eſt rē negligere ⁊ de ea nō curare. vt duꝫ peccās habꝫ circūſtātias retrahētes. ſꝫ eas n̄ curat aduertere/ claudit qͦqꝫ oculū qd̓am modo et vertit tergū ad eas. Tercio mō eſt iraſci rei tanqͣꝫ vili ⁊ eā aſꝑnari. Primū ma lum. ſecūdū peius. terciū peſſimū Dicamꝰ ergo/ ꝙ in om̄ī pctō etiā veniali ꝯmittat̉ cō temptus dei primo mō vere vel interp̄tati ue. ſecūdus cōtemptꝰ interuenire p̄t tam in mortali qͣꝫ in ſolo veniali. tercius cōtempt circa deū p̄cipientē ⁊ erga prelatū ſuū inqͣn tum p̄latus eſt non videt̉ vnqͣꝫ fieri cum de liberatōne cōpleta abſqꝫ peccato mortali. ⁊ hoc vocat̉ ꝓprie cōtēptuſ. ¶ Nihilomnius aduertendū eſt diligenter ꝙ refert plurimū dicere aliquid fieri ex cōtemptu. aliqͥd eſſe cū cōtemptū. ſicut refert fieri aliqͥd ignorā ter. ⁊ aliqͥd ex ignorātia. Dicit̉ qͥppe aliqͥd fieri ex ꝯtēptū/ qn̄ ꝯtēptꝰ ē pͥncipal̓ cā talis Kk 5 De vita ſpirituali anime actōis. ſic ꝙ illo nō exiſtente nō fieret actio. Ita qͥs oꝑat̉ ex igͦrātia qn̄ illa nō exn̄te nul lo mō fieret id qd̓ fit Prouēit aūt actꝰ nōnū qͣꝫ cū ꝯtēptū v̓e vl̓ interp̄tatiue. n̄ tn̄ ex ꝯtē ptu. qꝛ ꝯtēptꝰ nō ē ī cā. ſꝫ vl̓ īfirmitas aut d̓ bilitas/ aut igͦrātia/ aut affectio alia vicioſa ⁊ libidīoſa q̄ dn̄at̉. Sic̄ peccat aliqͥs qn̄qꝫ igͦrāter. ita tn̄ ꝙ nō minꝰ oꝑaret̉ qd̓ oꝑat̉ ſi illd̓ ꝯgͦſceret. Propt̓ea palā ē tūc ignorātiā nō eſſe cāꝫ agētē ſꝫ circūſtātē. quēadmodū ꝯtīgit ī ſubditꝭ qͥ dicūt ſe ſcādalizari de fa ctis ſuꝑioꝝ. qͦs tn̄ ab actōibꝰ mal̓ n̄ ꝯpeſce ret ſcādali ceſſatio ⁊ p̄latoꝝ vita bona/ ſꝫ ita ſibi blādiūt̉ ⁊ ſuꝑ alios q̄rūt excuſatōes in pctīs. ¶ Ex his oībꝰ n̄ videt̉ regl̓a gn̄al̓ poſ ſe ſumi d̓ diſtinctōe int̓ mortale ⁊ vēiale pe nes hͦ qd̓ ē eſſe vl̓ nō eē ex ꝯtēptū. qm̄ ſi ca piat̉ ꝯtēptꝰ pͥmo mō n̄ ē ncc̄e oēꝫ actū factū ex ꝯtēptū eē mortalē. dū .ſ. deꝰ vl̓ p̄latꝰ app̄ ciat̉ minꝰ iuſto ſolū venial̓r/ ⁊ ex ꝯtēptu ta li mētit̉ aliqͥſ aut ocioſe iocat̉. aut lēte r̄ſiſtit pͥmis motibꝰ. ſil̓r ex ſcd̓o ꝯtēptu p̄t euēire; qͣꝫuis n̄ ita leuit̓ nec freq̄nt̓. Deniqꝫ actꝰ qͥ ꝓuenit delib̓ate delib̓atōne ꝯpleta ex tercio ꝯtēptū ē vt mihi videt̉ ſꝑ mortal̓. Hoc enī fit qn̄ peccās attēdit ad p̄cipiētē ⁊ ad p̄cep tū eiꝰ licitū. ſit deꝰ ſit p̄latꝰ. ⁊ ꝓpt̓ vilipēſati onē ⁊ aſꝑnatōeꝫ p̄cipiētꝭ ſuiqꝫ p̄cepti/ aſſur git effrenate ad actu talē faciēdum vl̓ omit tēdū. alioqͥn nō facturꝰ vl̓ n̄ omiſſurꝰ. hͦ ꝓ prie ē agere ex ꝯtēptū. tāqͣꝫ ſi dicat vt aliqͥ. ego ī deſpectū vr̄i ⁊ qꝛ ſic p̄cipitꝭ agā ī op poſitū. Uerūtamē nō oē pctm̄ mortale tali circūſtātia veſtit̉. Et ita ꝯuertibil̓r nō ſunt idē peccare mortal̓r/ ⁊ peccare ex ꝯtemptu. ſil̓r nec peccare vēial̓r ⁊ peccare n̄ ex ꝯtēptu G ¶ Uellē gͦ aliqͥd poſſe offerre lucidiꝰ ad illu ſtratōeꝫ huiꝰ mat̓ie. ⁊ forte poſſumꝰ n̄ inuti lit̓ dicere ꝙ ī qͦlibꝫ p̄cepto attēdit̉ qͣdruplex latitudo Magna. ꝑua. minor ⁊ mīma Ma gnā dicimꝰ infra quā ꝯſiſtit iuſticia qͣleꝫ a nob̓ reqͥrit deꝰ ſub pena incurrēdi odiū ſuū cum reatu mortꝭ et̓ne. Extra hanc latitudi nē nō ſtat rectitudo. quā qͥ trāſit ⁊ egredit̉: agēdo vl̓ omittēdo. ip̄e ī tortuoſitate pecca ti mortal̓ ſꝑ elabit̉. Hec latitudo magna ē. ⁊ mediū v̓tutis qͣle poſuit Ariſto. eſſe diui ſibile tanqͣꝫ ſignū ad ſagittā. Cōformit̉ ad hͦ loqͥt̉ Oratiꝰ. Eſt modꝰ ī rebꝰ ſūt certi de niqꝫ fines. Quos vltra citraqꝫ neqͥt ꝯſiſte re rectū. Scd̓m hanc p̄cepti acceptōeꝫ ſtri ctiſſimā/ peccatū ſolū mortale ⁊ nō ip̄m ve niale eſt ꝯͣ p̄ceptū. ¶ Aliā aſſignabimꝰ latitudinē ꝑuā ⁊ p̄cedēte ſtrictiorē. infra cuiꝰ li mites ꝯſiſtit iuſticia ſeu rectitudo. qͣlem exi gita nob̓ deꝰ mediate vl̓ īmediate / ſi volu mꝰ euitare nō tm̄mō odiū ſuū cū reatu pe ne et̓ne ẜm legē. ſꝫ etiā offenſā eiꝰ qͣlēlibꝫ aut nō retardari a vita et̓na. aut tꝑalit̓ nō puni ri. Exorbitatio ab hac latitudīe p̄cepti ꝯſti tuit aliqn̄ pctm̄ veniale tm̄mō. dū videlicꝫ deuiatio nō ē tāta ꝙ exeat pͥmā latitudinē. nec ita ꝑua ꝙ nō maneat īfra ſcd̓aꝫ. ¶ Hoc mō qͥ ꝯſiderat p̄ceptū palā hꝫ dicere ꝙ vēia le ſit ꝯͣ p̄ceptū. ſiue ſit veniale ex genere. cuiꝰ ſcꝫ obiectū nō ē de ꝑ ſe notabil̓ malicie/ vt mētiri officioſe aut loqͥ ocioſe. Siue ſit ve niale. qꝛ fit ꝯtra ꝯditōeꝫ nature pͥmitꝰ inſti tute. vt ſunt oēs pͥmi motꝰ p̄ueniētes rōem Siue ſit veniale ex defectu plene delib̓atio nis ⁊ ꝯſenſus. vt ſunt cogitatōes illecebro ſe nō moroſe. aut ſic̄ euenit ī pueris et infit mis. et alijs nō habētibꝰ plenitudineꝫ vſus rōis in qͥbꝰ ea ſepe venialia ſunt q̄ apud vi ros gͣndiores merito crimīalia dicerentur. ¶ Adducamꝰ exemplū vt manifeſtior ſit ſer mo nr̄ de hac latitudīe duplici p̄cepti. Sit iſtud p̄ceptū. honora deū ⁊ ꝑentes. vide ꝙ p̄t aliqͥs nō honorare deum ⁊ ꝑentes multi plicit̓. Uno mō qꝛ ꝓ tꝑe ⁊ loco qͥbꝰ honorā di ſunt ip̄e dū cogitat de eis ſpernit eos cō ſenſu pleno ⁊ deliberato/ aut ſciēter cū deli beratōe ꝑfecta illa tūc omittit q̄ ad honorē debitū ꝑtinerēt. Erit igit̉ hec latitudo p̄ce pti ſic explicabil̓. Honora deū ⁊ ꝑentes lo co ⁊ tꝑe qͥbꝰ cogitabis de eis. ſic ꝙ ſenſu ꝑ fecto ac deliberato eos nec malignāter īho nores. nec honore ſuo volūtarie ſciēter atqꝫ notabiliter priueſ. Quiſqͥs exierit hͦ mediū virtutꝭ/ eāqꝫ latitudineꝫ. ille ꝓfecto tenebit̉ reꝰ deuiatōis tortuoſe crimīaliſ. Atuero qꝛ ꝯtingit aliter inhonorare deū ⁊ ꝑentes vel nō honorare Erit rurſus alia latitudo pre cepti ſūpta ꝑ epikeiā ex alijs circūſtantijs. Pōt itaqꝫ inhonoratio tal̓ ꝯtīgere q̄ n̄ erit notabilis malicie in genere ſuo. vt eēt leuis geſtꝰ aūt riſus/ aut v̓bum aliqd̓ minus ſo briū in p̄ſentia ſacramentoꝝ dei. aut ꝑentū ſuoꝝ/ etiā cum deliberatōe/ ⁊ dū actual̓ ha bet̉ ad iſta ꝯſideratio. Poteſt nihilominus talis inhonoratio reꝑiri / que licꝫ ex ſe ſit no tabilis/ caret tamē conſenſu pleno. moroſo ⁊ deliberato ob etatē. infirmitatē. ignoran tiā ſurreptōem ve. Faciētes pͥmā inhonora tōem/ dū tn̄ abſqꝫ ſcādalo fiat alioruꝫ. quiſ auderet culpe mortal̓ arguere. Secūdā ſi Lectio ſexta LXIII LXIII militer nullꝰ opinor vt mortalē accuſabit. Ita in om̄i fere p̄cepto reꝑire eſt. ¶ Exhinc elicit̉ euidens neceſſitas v̓tutis illiꝰ quam Ariſto. epikeiam. hͦ eſt interp̄tatiuā legum appellat. Cuiꝰ eſt ꝯſiderare nō nude de ſe p̄ceptū/ ſed circūſtantias oēs ꝑticularit̓ ip ſum veſtiēteſ. ¶ Ex hoc ꝯſeq̄nter habet̉ mo dus cōcordandi rigorē iuſticie atꝫ ſeuerita tem diſcipline/ cū lenitate miẜicordie et fa uorabilis indulgētie. Immo ſic neceſſe eſt vt in om̄i actu nr̄o ad alterutrū cātemꝰ do mino miẜicordiā ⁊ iudiciū. Alioqͥn iuſticia in iniqͥtatē ⁊ ſeueritas in crudelitatē ꝯuerte ret̉. quēadmodū ſi qͥs ꝑuulū ſuū filiū dāna re vellet ad carceres. quia puerili ira motus mr̄em ꝑcuſſit. Ita de ebrio aut fatuo aūt ī aduertēte qͥs nō agnoſcat hāc penā eſſe in iuſtiſſimā quā in aliū gͣndeuū ſobriū ⁊ deli beratū liceret inferre? Quare ꝯcludit̉ ꝙ pre ceptū ſi ſub pͥma latitudīe explicata cogitet̉ aliter obligat qͣꝫ ſub ſecūda. ¶ Et hec diſtin ctio concordat doctores ī hac materia. vtū tur enī p̄cepto ẜm pͥmā latitudinē illi qͥ di cunt veniale nō eſſe ꝯͣ p̄ceptū ſed ip̄m ꝯpa ti. Alijs placet nomē p̄cepti ad ſcd̓am lati tudinē extēdere. cuiꝰ rectitudo ꝯtraria ē cui libet obliqͥtati veniali. Et qꝛ de re ꝯſtat di ſcolū eſſe ꝑtinaci animoſitate de verbis cō tendere. ¶ Forte tn̄ ꝯfuſio ⁊ hec apparēſ cō trouerſia doctorū vitaret̉ ampliꝰ ſi ſuū cui libet latitudini nomē appropriaremꝰ. vocā tes pͥmā latitudinē p̄ceptum ⁊ ꝓhibitōem. Scd̓a aūt latitudo mandatū vl̓ ſtatutum vl̓ ordinatio vl̓ monitio diceret̉. Et placꝫ nobis ampliꝰ hͦ nomē monitio. qꝛ ſonat vt ratio ſit ꝑuigil/ vt nec venialibꝰ deturpet̉. hͦ eſt qd̓ ꝯiecturare volebamꝰ dū imaginaba mur qndam legē mediā inter p̄ceptū ⁊ ꝯſili um/ que plꝰ ligat qͣꝫ ꝯſiliū ⁊ minus qͣꝫ pre ceptū. tanqͣꝫ ſi diceremꝰ in om̄i politia illaꝫ legem dūtaxat eſſe p̄ceptū cuiuſ trāſgreſſio ẜm oēs circūſtantias pēſata extrēo mortis ſupplicio plectēda cenſet̉. Illi v̓o legi mo nitōis nomē appropͥate daremus/ cuiꝰ trāſ greſſio circūſtātijs oībꝰ pōderatis veniam habet. aut tꝑalē ſolū punitiōem demereret̉. ¶ Suꝑeſt deinceps aſſignare in p̄ceptis ⁊ mādatis duas reliqͣs latitudines. minoreꝫ ⁊ minimā ꝯformādo ẜmonē ad p̄miſſa. qͣꝫ uis nō vſqꝫqͣqꝫ loquēdi ꝓpͥetaſ iudicio ml̓ toꝝ ẜuabit̉. At ſi res placet ſatis ē. ¶ Eſt ita qͣꝫ tercia latitudo ꝯplectens nō ſolū dupli cem priorē rectitudinē iuſticie. ſed parit̓ finis conſecutōeꝫ. aut meriti ratōeꝫ. hoc eſt ſi volumus cōſequi finē noſtꝝ vel meritū noſ vt taliter agamᶻ neceſſe ē. Iſto mō actꝰ bo ni ſola bonitate morali ⁊ qͥ non ꝓcedunt ex charitate qͣꝫuis ſint infra pͥmā ⁊ ſecūdā lati tudinē rectitudīs prioris. quoniā nō ſunt peccata mortalia aut venialia/ nihilominꝰ qꝛ ꝑ eos neqꝫ meremur n̄eqꝫ vitā eternā cō ſeq̄mur dici poſſunt nō eſſe ꝯformes p̄ce ptis. Hanc latitudinē intendebat chriſtus cū ait. Si vis ad vitā ingredi ẜua mādata Igit̉ ꝑ argumentū a ꝯͣrio ſenſu mādata nō ſeruant̉ ſi ꝑ ea nō ingrediamur ad vitā. hoc eſt ſi nō mereamur. Non aliter diceremus de p̄ceptis politiaꝝ/ ꝙ ſi operātes ea nō at tingāt finem ⁊ intentionē p̄cipiētis. nō im plent p̄cepta hoc mō qui ſtrictus eſt. Sic nec agens bene ſolū moralit̓ ꝓ tꝑe quo non aſtringit̉ ad opuſ ex charitate. qꝛ dum ad hͦ obligat̉ iā nō bene ageret etiā moralit̓ ſi ex charitate oꝑari deſiſteret. ¶ Demū qͣrta lati tudo omniū ſtrictiſſima aſſignat̉. q̄ nō ſo lum obſeruatōem ſed obẜuatōis exigit per fectōem. Hoc modo dicere videt̉ dominuſ Eſtote inqͥt ꝑfecti ſicut ⁊ pater vr̄ celeſtis ꝑ fectus eſt. Et ſi vis ꝑfectus eſſe ⁊c̄. Ad hūc intellectū ponebat Augꝰ. p̄ceptū de dilecti on dei nō poſſe a viatoribꝰ hic īpleri. Ter cia latitudo dici poſſet cōſiliū. Quarta ꝑfe ctōis cōplementū. ¶ Quāobrē vtēdo noīe p̄cepti in quadruplici hac latitudīe quarū vltima ſtat velut in indiuiſibili. actus qͥli bet liber nō ſolū mortal̓ aut venial̓. ſed qͥ eſt bonus ſola bonitate morali/ aut imꝑfectus in bonitate meritoria diceret̉ a p̄cepto deui are. nec illud implere. qꝛ tn̄ actꝰ boni mora liter aūt imꝑfecti meritorij/ licꝫ ſint q̄dā im ꝑfectōes/ deformitate tn̄ carēt culpabili. n̄ habet vſus eos dicere eē ꝯtra p̄ceptū Quo niā inſuꝑ pctā venialia neqͣqͣꝫ tollūt amici ciā dei nec inducūt mortē eternā/ vſus fuit ꝯmunior doctoꝝ dicere ea non contra ſed p̄ter preceptū/ quāqͣꝫ alius modus loq̄ndi tolerabilis ſit/ attendendo ꝙ ſunt obliqui tates quedā iniuſticie/ deformitates ⁊ of fēſe/ et res illicite/ ⁊ monitōibꝰ ſctīs aduerſe Lectio ſexta Ulta iā diximꝰ ſed ꝓ magnitu mn dīe ⁊ vtilitate rei vereor ne pau ca. verūtamen vtcūqꝫ iter patefe cimus ad vlteriora pergere volentibus ⁊ valentibus. Aperuimꝰ inſuꝑ feneſtram ad K De vita ſpirituali anime videndū magis a pͥori diſtinctōem mortal̓ a veniali. Et qͥdē ſicut volūtatis diuīe nul la eſt ratio querēda prior. ſic de duabꝰ offen ſis cur iſtā velit carere venia/ ⁊ alteri veniaꝫ p̄ſtare nō poſſumꝰ ab alio pͥori qͣꝫ a volun tate diuīa rectiſſime iudicate ſumere ratōeꝫ Cui autē placuerit curioſior in hͦ ꝑſcrutatō legat braguardinū in ſumma ꝯtra pelagia nos. Porro iuxta hūanam ratiōem ⁊ equi tatē ciuilis ⁊ apud nos politie (qua ratio ⁊ eqͥtas exemplar ſuū a deo trahunt) deduci mus aliquē actū eſſe dignū mortꝭ extermi natiue. quia de ꝑ ſe eſt diſſolutiuꝰ amicicie legalis. aut illius qͥ eſt ſuijp̄ius ad pͥncipeꝫ ſuū aut aliorū cum ſeip̄o. vel ip̄oꝝ ad inui cem ⁊ ad pͥncipē. vt eſt crimē leſe maieſtatꝭ. vt eſt ſeditio ⁊ ſciſma. ⁊ ciuiū crudelis diſſi patio/ ⁊ hereſum dogmatizatio/ cū ſil̓ibus Dū vero tal̓ amicicie legal̓ ordo nexuſqꝫ ſo lūmodo turbat̉ pauliſꝑ per aliquē actū aut tenuiter impedit̉/ aut habꝫ circūſtātias ali quas excuſantes. tūc iudicio nr̄o illi actui ſola debet̉ ciuilis punitio tꝑaliſqꝫ. Sic̄ enī natura abijcit a ſe penitꝰ q̄ ſuij p̄iꝰ deſtructi ua eſſent. alia cōpeſcit moderat̉ ⁊ corrigit. ita corpus myſticū politie reſecat ex toto ꝑ tes putridas ⁊ ꝯtagioſa ꝑnicie nocituras alijs ſanioribꝰ. Egris ꝟ̓o ꝑtibꝰ/ nō tn̄ vſqꝫ quaqꝫ corruptꝭ medet̉ lenioribꝰ penaꝝ fer ramētis atqꝫ cauterijs. neqꝫ pari punitōne vtit̉ apud eū qui leuibꝰ verbis iniuriat̉ ꝓ ximo/ ⁊ qͥ occiſor ip̄ius ē. Ita nō ꝑmittit re cta ratio vt ꝓ qͥbuſqꝫ noxijs et leui ꝯſtituti onū trāſgreſſiōe poſſit a ſuꝑioribꝰ ſtatui pe na mortis. qͣnto minꝰ ip̄i poſſunt aut debēt imponere reatū mortis et̓ne ex friuol̓ cauſ et ex qualibet violatōe cōſtitutionū ſuaruꝫ quaꝝ multas aboleri plꝰ haberet vtilitatiſ qꝫ nocumēti. Hīc opinatꝰ eſt vnꝰ ex docto ribꝰ ꝙ ꝓ furto ſimplici non eſt aliqͥs morte plectēdus. quoniā dn̄s qͥ dedit hanc legeꝫ. Nō occides. nō excepit in ſua lege rigoris ⁊ talionis caſuꝫ furti ſimplicis. qͣnto minꝰ hoc in lege mititatis. Ita fatuꝰ eſſꝫ p̄latꝰ qͥ ꝓ ſui libidine aūt motu capitꝭ ſe putaret ha bere prātem mox excōicandi aliquē. Quā uis de pͥmo caſu poſſit haberi rō ſufficiens exceptōis ab hac lege. Nō occides. dū fur tū nimis ⁊ nimis inualeſceret in politijs/ ſi nō tali rigore puniret̉. quēadmodū de fali monetarijs dicunt. Eſt enī lex dei ⁊ nature vt auferat̉ malū de medio nr̄i ſi corpꝰ totū myſticū nimis inficere aut ꝑdere formido ſit. ¶ Expedit opinor qꝛ ꝑticl̓aria magꝭ eru L diūt ad eadē deſcēdere nō qͥdeꝫ ad oīa. hoc enī quis facere ſperaret. ſed vl̓ ad pauca ex qͥbus poterit iuxta vniuerſales regulas an tedictas aſſumi de reliqͥs ſecuriori facilita te iudiciū. ¶ Dicamꝰ igitur ꝙ nō oīs profi tens legē euangelicā/ ⁊ ad obſeruatōem ſui ſe obligans peccat mortaliter in om̄i tranſ greſſiōe cuiuſcūqꝫ ꝯtenti in eadē lege. Hoc prius deducebat̉ in antiqͣ lege/ ⁊ equalit̓ eſt de noua. Huiꝰ ratio eſt/ quoniā in lege an tiqͣ ⁊ noua multe ſunt traditōes que qn̄qꝫ p̄ cepta/ qn̄qꝫ mandata/ qn̄qꝫ iuſtificatōnes. qn̄qꝫ leges diuine nominant̉. quaꝝ tn̄ aliq̄ ſunt p̄cepta ſtricto nomīe ẜm pͥmā latitudi neꝫ. Alie ſunt monitōes bone iuxta ſecūdā latitudinē. Alie ſunt conſilia. Alie ꝯſūma ta iuſticia. Non eſt aūt par trāſgreſſio in pͥ mis ⁊ in tribꝰ reliqͥs. Ꝙ ſi qͥs dicere volu erit ꝙ ꝓfitens xp̄ianā religionē ī baptiſmo ⁊ ad eiꝰ obẜuatōem ſemet aſtringēs nō in tendit ſe obligare niſi ad illa que cadūt ſub p̄cepto ꝓpͥe dicto. Reliqua ꝟ̓o obſeruabit ꝓut mandāt̉. monitōes ſcꝫ vt monitōnes. cōſilia vt ꝯſilia. ⁊ ita de ꝯſummata iuſticia. Talis itaqꝫ ſic loquēs cōuenit ī re nobiſcū Non enī alid̓ dicimus intelligēdum fuiſſe apud antiquos iudeos dū ſub voto ⁊ ꝓfeſ ſione ⁊ anathematizatōne iurabāt exp̄ſſe et publice ſe oīa obſeruaturoſ q̄ lex mādabat. hͦ eſt q̄ legiſlator deꝰ mandare et qͣliter man dare volebat. Quis enī tūc vel modo poſ ſet abſqꝫ manifeſta temeritate iurare ꝙ nun qͣꝫ peccaret vēialiter. ꝙ a nullo ꝯſilio euāge lico recederet. ꝙ ꝑfectā in omnibꝰ iuſticiaꝫ ſequeret̉. Non minor eſſet temeritas oīa ac ciꝑe pro p̄ceptis ꝓprie dictis que lex euan gelica cōtinet ⁊ que ꝓfeſſi ſumus. Sic enī omnis ebrietas. oīs crapula. oīs cura ſecu li. omne verbū ocioſum. omne mendaciuꝫ. omnis vana gloriatio. ⁊ ſollicitudo pro tē poralibꝰ ⁊ talia ſine nūero fieri non poſſent abſqꝫ ꝑiurio ⁊ p̄uaricatōne ꝓfeſſionis ſue. ¶ Adijcimus ſubinde ꝙ ī nulla religiōe qͣn tumcūqꝫ voto firmata cadit obligatio ſub pena peccati mortal̓ ad om̄ia ſeruanda q̄ ī regula cōtinent̉. Oppoſitū aſſerentes pha riſaica preſumptōne delirarēt. qui traditio nes ſuas plꝰ qͣꝫ legem euangelicā obligare defenderent. Itaqꝫ ſi in euāgelica lege que dā mandant̉ ſub quadruplici latitudine re ctitudinis precxpoſita/ nullus mirabitur ſi ſancti patres ad exemplar illiꝰ legis multa Lectio ſexta LXIII LXI LI ſtatuerūt non ſub rigore precepti ꝓprie di cti ſed quedam vt monitōnes. quedam vt conſilia. quedā vt ꝑfectōnes. Quis neſciat plures eſſe ꝯſtitutōes in qͣlibꝫ religiōe īmo ⁊ politia/ que magis ſunt ad qͣndā decen tiā et honeſtatē/ ad ꝑfectōis inductōem qͣꝫ ad neceſſitatē? Cuiꝰ ponit exemplū magi ſter Nicolaus de lyra ſuꝑ illud Matth̓. xv Nō lotis manibꝰ māducare ⁊c̄. De hoc ge nere ſunt fere oēs inſtitutōes regulares ī re ligionibꝰ. vt de ſilētio tenēdo. de diſciplina in clauſtro. in mēſa. in capitulo ẜuāda. ⁊ ge neraliter de omnibꝰ p̄ceptis que Bern̄. fa ctitia nomīauit. ¶ Uerū arguat ita aliquis Omnis violās iuramētū aut votū peccat mortaliter. Nam qͥs negat omne ꝑiuriū eē mortiferū? ſed Iohānes monach. iurauit. ⁊ vouit hec ⁊ hec oīa ſeruare q̄ ſunt in regu la. nō enī fecit exceptiōem/ ſicut nec cū iura uit ⁊ vouit in omnibꝰ obedire ſuis ſuꝑiori bus. Igit̉ in om̄i trāſgreſſiōe hmōi voti et iuramenti ⁊ obediētie peccat mortalit̓. Pro pterea loquela eiꝰ in clauſtro erit mortalis. inobediētia ſimilit̓ cuicūqꝫ mandato ſibi ꝑ abbatē facto. Alioquin qͥd adderet ſuꝑ ſe culares ꝓfeſſio regularis? ¶ Rurſus ſi ſecu laris vouet vl̓ iurat ꝙ ibit craſ ꝑegre ad no ſtrā dominā. aūt ꝙ die mercurij abſtinebit a carnibꝰ. aut aliqͥd hmōi pͥus indifferens. ſi trāſgrediat̉ vltra; nōne crimīaliter deiere bit? Nōne fractōis voti reꝰ tenebit̉? Cur n̄ ſimilit̓ religioſus in votis regule ſue? ¶ Re ſpondemꝰ ad hec pͥmo dicentes. ꝙ ſic̄ in p̄ ceptis ita in votis ⁊ iuramētis ⁊ obediētia qͣdruplicē latitudinē rectitudīs fas eſt aſſi gnare. ⁊ ꝓinde aliqͣ impletio iuramēti erit de neceſſitate. aliqͣ de cōgruitate. aliqͣ de cō ſilio. aliqͣ de ꝑfectiōe. ſimilit̓ de voto ⁊ obe dientia. Et qͥdem de obedientia ꝯmūis eſt apud doctores talis diſtīctio. vt aliqua ſit de neceſſitate. aliqua de ꝑfectiōe. Conſeq̄nt̓̉ diceret̉ non oēm iuramēti aut voti aut obe diētie trāſgreſſionē eſſe mortaliter. īmo nec venialiter culpabilē. licꝫ ſemꝑ imꝑfectam. Sicutē religione dicimꝰ nihil eſſe adeo cō liliū quin in caſu cadat in p̄ceptū. īmo ad p̄paratiōeꝫ animi ſemꝑ ligat. ¶ Ꝙ ſi qͥs ab horret hunc reſpōſiōis modū accipiat alte rum. ſciat tamē vtriuſqꝫ ſil̓em eſſe in re ſen tentiam. Iuramentū gͦ et votū nunqͣꝫ ita ꝓferuntur abſolute qͥn interp̄tatōnes. cōdi tiōes. gloſas. et ciuiles intelligentias ſuſci piant. vt ſapiens epieikes iudicabit. hoc iā ſupͣ dixiſſe meminimꝰ. nec deſunt iura ad hͦ Cum enī finis om̄is legis ſit charitas ẜm apoſtolū. Cū p̄terea religiōes ⁊ autoritateſ prelatorū date ſunt ad edificatōem. nō ad ſubuerſionē et illaqueatiōeꝫ fideliū ſeqꝫ eis ſummittentiū. quis audeat dicere vel cogi tare ꝙ ſancti viri ſpūſancto pleni ſupra iu gum chriſti ſuaue et facilitatē legis ſue adij cere voluerīt onus grāde tot ⁊ taliū conſti tutionū ſub obligatōne pari ad precepta pure diuina. hoc eſt ſub reatu damnatōnis eterne? ¶ Hoc ſe baculo reſponſiōis tuebat̉ olim dn̄s Petrus abbas cluniacēſis ī epi ſtola miſſa ad ſanctū Bernardū. vbi dedu cit omnē regularē inſtitutionē inuiolatam manere quantūcūqꝫ mutet̉/ dum charitatꝭ. lex ⁊ regula in his que fiūt cuſtodit̉. Quā obrem eſus carniū ⁊ vſus pelliciorū ⁊ alio rū huiuſmodi/ quibus licet regularis inſti tutōnis ſuꝑficies aduerſari videtur. eidem conſonat in caſu charitatis ⁊ neceſſitatis. Cuiꝰ ſimile in libello de p̄cep. ⁊ diſpen. di cit Bern̄. ꝙ vbiqꝫ regulariter viuit̉ vbi cō ſuetudīes laudabiles ꝓ tempore ⁊ loco ob ſeruant̉. Ita ex his ego videam ꝯcludēdū. ꝙ aliquādo monachꝰ abſtinēs a carnalibꝰ dum ſcrupuloſus obſeruator regule videri vult. erit eiuſdē violator. et hoc ſi tanqͣꝫ ſin gularis ferus turbet alios ⁊ quaſi reos ſue. abſtinētie putatiua ſanctitate cōdēnet. qͦs magiſtra charitas aut charitatis comeſne ceſſitas. aut cōſuetudo laudabilis per ſuꝑi ores tolerata vel impoſita excuſat abſoluit qꝫ. Sed heu rarus valde caſus talis. vti nā crebrior nō eſſet trāſgreſſio per exceſſuꝫ qͣꝫ per diminutū. ¶ Propterea nō diximuſ ea que diximꝰ ad laxandū frena luxurie. gu le. et inobediētie/ nō ad diſſoluendū rigorē regularis diſcipline. nō ad habenduꝫ vela men malicie libertatē. ſeorſum a nobis hoc ſacrilegiū. Sed ꝙ interim querimꝰ inue ſtigare quouſqꝫ et quātū obligatio regula ris extendit̉/ ne vitare cupiētes ſcillam ni mie laxatiōis; precipitemꝰ nos et alios in caribdim falſe ⁊ auſtere obligatōnis/ quo niam diſplicet infidelis ⁊ ſtulta promiſſio. Infidel̓ ſi nō implet̉. ſtulta ſi diſcretōe non. ſalitur. ¶ Predicabam aliquando peccato res non obligari ſtatim ad cōfitenduꝫ poſt peccatum. ſed certis temporibꝰ/ vt ſemel ī anno et in articulo mortis/ et dum ſuſcipiē dum eſt ſacramentum. quāqͣꝫ confeſſio cre brior proficeret. Inculpatus ſuper hoc ab De vita ſpirituali anime aliqͥbus quaſi laxarē habenas peccātibus Reſpōdi pͥmo ꝙ deꝰ nō indigebat meo mē dacio ad ꝯuertēdum cito pctōres. Deinde addidi. quid ꝓficeret inqͣꝫ; īmo qͥd nō obeſ ſet generare ꝯſciētias erroneas apd̓ popu lum. quia nec illis ſe ꝯformarent magis qͣꝫ pͥus eundo ad ꝯfeſſionē. ⁊ ita peccaret. nec ad gr̄amſuſcipiēdā niſi in ꝯfeſſiōe ſe diſpo nerēt qͦniā hoc poſſe deſperarāt. Ita dum ſanare vulnera falſe putaret. ego v̓o illa lace rarē et augerē. Deniqꝫ iuſto ſtrictior ꝯſcien tia quādoqꝫ nocet amplius qͣꝫ laxior. Et ꝙ Gregꝰ. ait. Bonaꝝ mentiū eſſe illic agno ſcere culpam vbi non eſt. Gloſatur agno ſcere. id ē formidare. exēplo Iob qͥ verebat̉ O omnes actus ſuos. ¶ Ex p̄dictis deinceps ad alia clareſcit reſpōſio. Fatemur itaqꝫ iu xta p̄fatū reſponſiōis modū ꝙ oīs violatō iuramenti ⁊ voti ⁊ obediētie mortal̓ exiſtit vt in maiore ſumit̉. ſed minorē negamꝰ iuramentū ⁊ votū cadāt iſto mō ſuꝑ oīa q̄ ī regula continent̉. ¶ Suꝑ q̄ igit̉ cadūt ⁊ ſu ꝑ q n̄ tu forſan inqͥres? Accipe regulā gene ralem ſuꝑ ſola p̄cepta ꝓpͥe dicta. hͦ eſt ẜm pͥ mam latitudinē ꝯſiderata. cadit hͦ mō vo tum ⁊ iuramentū ꝓfitentis regulā. Plane qͥcqͥd aliud v̓ba ſonāt interp̄tatio tal̓ habē da eſt. tū ꝑ rectā rōem. tū ꝓpter ſuꝑiorum diſcretōem. tū deniqꝫ ꝑ legē que maior ē/ le gem diuinā legē charitatis. ¶ Obijcies for taſſe de multis ſimplicibꝰ; īmo ⁊ lr̄atis qui religiōem intrātes ⁊ regulā audiētes putāt ex intētōe vouere ſe ⁊ iurare ẜuaturos abſ qꝫ exceptiōis et cōditōis adiectōe omnia q̄ illic cōtenta ſunt. Rn̄demus ꝙ ſi humiles ſunt/ ſicut eē debēt/ n̄ ita adherēt ſenſui ſuo qͥn explicite vl̓ īplicite/ actu vl̓ habitu pa rati ſint ſtare in talibꝰ ad interp̄tatōem ⁊ iu diciū prudentiorū. Propt̓ea ſicut in adora tiōe imaginū ꝑ eccl̓iam ⁊ alijs pluribꝰ ſim plicitas aliqͦꝝ errat quos tamē ſaluat pia fi des ⁊ intētio ſaltē general̓ faciendi ea ⁊ non aliter q̄ et qͣliter eccl̓ia tenet. Non ſecꝰ ī iſtis exiſtimandū puto. ⁊ iā ita ſuꝑius reſpōdiſ ſe memoramur de iuramētis factis in vni uerſitatibꝰ ⁊ collegijs. que ab hominū mēo ria nunqͣꝫ impleta ſunt. ita dicimꝰ (ne repe tere nos oꝑteat) de oībꝰ ſtatutis collegiorū/ vniuerſitatū ⁊ capitulorū cū dicitur alicui Tu iuras ẜuare inuiolabilit̓ oīa ſtatuta/ iu ra/ pͥuilegia/ libertates/ ꝯſuetudīes laudabi les. nec ip̄is quōlibet ꝯtraire clam vl̓ occul te/ directe vl̓ indirecte. ⁊ obedies tali vel tali ſuꝑiori tuo in oībꝰ licitis et honeſtis De hinc ꝑticularia legunt̉ quoꝝ nō eſt numer O qͣꝫ horrēdū onus qͣꝫ intolerabilē ſarcinā angelicis etiā humeris formidādā. O iu gū plꝰ qͣꝫ ferreū. O laqueū quē intrās nullꝰ euadit. ſi ſic accipiat̉ tale iuramentū vt nu da v̓ba ſonāt. ⁊ ſi nulla īterp̄tatiōe mitigat̉. ſed nō ita eſt. mitigat̉ plane. Alioqͥn p̄ter iā dicta nullꝰ fere intrat auſteritatē; religionē exēpli gr̄a. qͣꝫ vniuerſitatē pariſienſem. At tento ꝙ opinio ꝓbabilis tenet nō minꝰ ob ligare iuramentū qͣꝫ votū. ¶ Cogimur ergo certa rōe tale iuramentū interp̄tari ciuiliter Aut in illo qͣſdā latitudines ſtatuere modo ſcꝫ ſupͣdicto in p̄cedenti lectiōe. ¶ Eſt auteꝫ interp̄tatio hec aūt ſil̓iſ ꝙ iurās ſeruabit ea ſicut a legiſlatoribꝰ ordīata ſunt ⁊ ordinari debuerūt. vtputa p̄cepta ꝓpͥe dicta vt p̄ce pta. monitōes ſicut monitōes. ꝯſilia ſic̄ cō ſilia. ꝙ inſuꝑ obediat in omnibꝰ licitꝭ ⁊ ho neſtis ſuꝑiori ſuo. Uerbi cā. ſit ille rector. obediat inqͣꝫ in eis que ad officiū rectoris ſpectāt. ⁊ q̄ ꝓ vtilitate manifeſta politie cui p̄eſt ſibi p̄cepit/ ẜm inſtitutōes ⁊ ꝯſuetudi nes laudabiles eiuſdē politie. ⁊ niſi valeat legitima excuſatione vel exceptōne ſe tueri. Ut quia pluſ alijs gratis onerat̉. aut ꝙ ab alijs vrgentioribꝰ impedit̉. Ꝙ ſi nō poſſit ita iurās docere ſufficiēter d̓ impedimento legitimo ille qͥdē puniet̉ ꝑ rectorē ciuilit̓ de inobediētia. Ceteꝝ deꝰ qͥ cor intuet̉ eūdē li berabit. Deinde ptꝫ ꝙ nō om̄e īpoſitū fie ri generaliter ꝑ iuramentū ⁊ ſub om̄i pena vt fiūt nūc paſſim cōuocatōnes generales vniuerſitatis/ obligat ſemꝑ ſic vocatoſ ⁊ iu ratos ad mortale ꝑiuriū duomittūt. ¶ Si quis alit̓ dicendū putauerit videat quid di cat. Ego interim ſic dici poſſe opinor ī hu militate mea paratus ad correctōneꝫ. ¶ Ce F terū qd̓ arguit̉ de votis ꝑticularibꝰ ſeculari um diſſimilitudinē habꝫ ad vota ꝯmūita tū. qm̄ vota in ꝯmūitatibꝰ interp̄tāda ſun magis ad intentōem cōmunē q̄ illic habet̉ aūt hr̄i debꝫ qͣꝫ ad ꝑticularē intentōeꝫ vouē tis. Uouēs aūt ꝑticularit̓ in re ꝓpͥa ſic̄ ē au tor iuramēti. ita eſt ſuꝰ interp̄tator ex inten tione ꝓpͥa. qͣꝫuis intentio ſi ſit palā erronea aut ſtulta/ peccat certe. nec ad voti ligat im pletionē. īmo ꝙ ſuꝑioris autoritati ſemper reſeruetur. habet vſus general̓ eccl̓ie. Alio quin nunqͣꝫ preſumeret vota ſubditorū/ ſic mutare diſpenſare relaxare. Deniqꝫ queri tur. ad quid proficiet inſtitutio regularis? Lectio ſexta LXIII quaſi videlicꝫ nulla poſſit eſſe ſalubritas ī ſtitutionū q̄rūlibet; niſi trāſgreſſores earuꝫ horrēdiſſima morte mox afficiat mulctet ⁊ ꝑdat. qͣſi p̄terea nullū ſit dare mediū inter nctm̄ mortale ⁊ meritū quaſi poſtremo ſā cti pr̄es/ vt Augꝰ. Benedictꝰ ⁊ alij volue rint eē mordarij (vt vulgo dicit̉) aīaꝝ ſuoꝝ qꝫ filioꝝ necatores ꝑnicioſiſſimi nō pij nu tritores. Dū p̄terea qꝛunt deo ſtatuere fili os regni/ fecerūt eos gehēne filios/ nō iaꝫ in duplo ſed millecuplo magis qͣꝫ pͥꝰ. Ꝙ ſi hoc ſentire nefas ē. nefas vtiqꝫ erit dicere q viā mandatorū dei ip̄i nō faciliorē effece rint ſed vndiqꝫ ſpinis horrentibꝰ ⁊ laqueis ac p̄cipitijs in inferna mergentibꝰ oppleue rint. Uoluerūt gͦ ꝯſtitutiōes ſuas nō habe re robur par ad legē dei obligatiuā pure p̄ ceptiuā. qn̄ nec deꝰ hͦ de omni lege ſua vo luit. Uoluerūt inſuꝑ ſuas inſtitutōes inqͣꝫ tū addūt ad p̄cepta dei explicite accipi/ vel vt monitōnes ſalutares vl̓ vt cōſilia vl̓ vt mandata tꝑaliter penalia. quoꝝ trāſgreſſio aut nulliꝰ aut breuis diſcipline tꝑal̓ obno xia eſſet. Quis neſciat eos nō neſciſſe dādū eſſe timori dei locū. ⁊ n̄ totū hūano pauori. iuxta ꝯſiliū ſapiētis? Ꝙ inſuꝑ ꝑ timorem declinat om̄is a malo. Ita ꝟe fructuoſiꝰ qͣꝫ terrore puniētis viri. qͣꝫqͣꝫ ⁊ hic terror non nūqͣꝫ vtilis eſt ſed ne nimis. Quis rurſus abnegauerit tales pr̄es ſpūſctō plenos Be nedictū Auguſtinū/ ceteroſqꝫ nō fructuoſi us ea q̄ recta ſunt qͣꝫ eoꝝ ſucceſſores lōge ī paris autoritatꝭ atqꝫ ſanctitatis ſtatuiſſe? Cōſtat autē nouiſſime iā in multis religio nibꝰ expreſſo v̓bo cautū eē vt vouens regu lā nulla trāſgreſſiōe cuiuſuis hūane ſue in ſtitutōis reꝰ ſit ad noxam/ ſed tm̄ ad diſci plinā ordinis cōſtitutā. Hoc videlicꝫ vti le eſſe diuinꝰ Auguſtinꝰ ⁊ ſapiētiſſimꝰ non vidit. ⁊ hͦ iſti cognouerūt. Nō ita eſt. Hoc plane vidit ⁊ ſenſit Augꝰ. hoc Benedictuſ. hoc alij ſanctorū patrū. Et quia ſufficiēter ex recta rōe/ ⁊ lege diuīa ⁊ mō traditōis ſic interpretandā eſſe regulā ſuā p̄ſumebāt ex p̄ſſiōe hac nō vſi ſunt. quā tn̄ iſtis diebus ppt̓ ſcrupuloſos ⁊ ſimplices vtilē eſſe non negamꝰ. Uellē nobis dicerēt auſteriores il li religionū cēſores ſi q̄ſiſſet aliqͥs ab Augu ſtino. Ecce iubeſ pater vt nō loq̄mur ī clau ſtro. vt in geſtibꝰ corꝑis nos ꝯpoſitos. vt ī nutibꝰ ocl̓orū nos caſtos habeamus. Uis ne igit̉ vt qͥſqͥs ꝯtraria hoꝝ fecerit q̄ aliun de ex chriſti libertate licerent. ille ſit reꝰ capitalis crimīs. vis vt infernali er̓ne mortiſ ſupplicio ꝯtradat̉? Noui māſuetudinē ani mi tui pijſſime pater Auguſtine. noui pru dentiſſimā diſcretōeꝫ tuā. quā audire mihi videor reſpōdentē. ⁊ cū quodā horrore ani mi ac fricatōe faciei dicentē. Abſit hoc o fi lij. qui vos iudicat dn̄s ē. Ego interim qd̓ ſalubre eſt d̓di monitū vl̓ ꝯſiliū. Ego ſi illd̓ trāſgredi cognouero/ diſciplina regule erit ſuꝑ vos que vos liberabit. Itaqꝫ volo ad ſuaue iugū xp̄i teneriores vos adhuc qua ſi iuueneſ aſſueſcere nō necare. erudire nō ꝑ dere. Hec enim tali viro digna reſponſio ¶ Proinde ne qͥd ſcrupuloſitatis hereat qͥn Q radicitꝰ extirpet̉. queramꝰ a nobiſip̄iſ. quid addit obligatio regularis ad chriſti ẜuitu tem. cui ẜuire ſumma ingenuitas ē/ lib̓taſ ⁊ regnū. Ne qͥs etiā exiſtimet velle nos culpa re diſciplinā laudādo libertatē. ¶ Addit. af firmamus. hec regularis inſtitutio ml̓tum per omnē modū. Prīo qꝛ ad penā ab ordi ne aut ſuꝑiore taxatā religioſus trāſgreſſor etiā inuitus licite cogi pōt. nō ita ſecularis Habet hec rō locū ī omni obligatōe politi ca. vtputa in vniuerſitate pariſiēſi. Siqui dē cogi p̄t ſuus iuratꝰ ad multa faciēda. et ſi nō ſub pena peccati mortalis in oībꝰ que iuraſſe videt̉. ſub penis tamē ꝑ vniuerſita tē infligendis vſqꝫ ad priuatōem et reſeca tōnem incluſiue. vſqꝫ etiā ad penas q̄dant̉ ꝑiuris. qͣꝫqͣꝫ ille apud deū nulliꝰ ꝑiurij reꝰ haberet̉. ¶ Porro ⁊ ſi foret hoc abſqꝫ culpa ſua criminali nō tamē abſqꝫ cauſa. ip̄e ideo nec cōqueri neqꝫ murmurare ⁊ obniti debe ret. Hoc maxime verū eſt in politijs quoꝝ finis immediatꝰ eſt bn̄ regulare homīes in vita ciuili ⁊ politica. ī eis ſcꝫ q̄ vite huic cor ꝑali deẜuiūt ſi finis eſt tēporalis. Et nōne mediū agēs aut ordinās ad illū finē vt tal̓ eſt/ eſſe tꝑale debꝫ? Propterea ꝑ reatū pene eterne nō obliga oit pͥnceps politicꝰ de per ſe ⁊ ꝓpͥe ad obẜuatōem legis ſue/ vt talis ē. Sed ī ſacramētalibꝰ ⁊ diuīs exercitijs plꝰ habet̉ ſcrupuloſitatis/ ſicut ad finēſ up̄muꝫ directiꝰ et īmediatiꝰ ordīat̉. qͣꝫqͣꝫ ml̓ta ſint in eis plꝰ monitoria qͣꝫ p̄cepta. ſic̄ in religi oſis. ¶ Ampliꝰ ſcd̓o ſi religioſus ꝯtēpſerit regulā ſuā. ⁊ ſui ſuꝑioris autoritatē. etiā in his que appellamᶻ monitoria. ⁊ ꝓ qͥbꝰ ſola diſciplina ordinis ſtatuta/ aut ſuꝑioꝝ eſt ar bitrio derelicta. ille peccat gͣuiter. qꝛ ⁊ mo nitū ꝯtēnit ait Bern̄. ⁊ remediū. Quid aūt ſit ꝯtemnere ſup̄ docuimꝰ. Itaqꝫ ſi paſſim De vita ſpirituali anime ⁊ abſqꝫ p̄tenſo qͣſlibet ignorātie vel fragilita tis vel impotētie velo. ſed ꝓ ſola libidīe trāſ grediēdi que monita ſunt. religioſus effre nis eſt ad oīa velut vnꝰ ex ſecularibꝰ. palā ē ꝙ ꝯtēnit. p̄ſertim ſi ſuꝑ his ip̄e addiderit ꝑ tinaciā q̄ recuſet diſciplinā. Sic accipien dū reor illud Bern̄. ⁊ alioꝝ ꝯmūiter dicen tiū talia eſſe criminalia ſi cōtemnant̉. vel ſi fiant ex cōtemptū. Carēt autē hͦ cōtēptu qͥ ex fragilitate hūana vel qͣdam leui curioſi tate fragunt ſilentiū. aut talia agūt oppoſi ta his que monita ſunt. Uel ẜm Ber. facti cia. p̄cipue qꝛ parati ſunt ad diſciplinā or dinis. ſi ⁊ dū illa iuſte reqͥret̉ ab eis ꝯformi ter ad regularē inſtitutōem ⁊ ꝯſuetudinem bonā ī talibꝰ obẜuatā. Noſtꝝ ideo ẜmoneꝫ ſic moderamus. qꝛ nō liceret abbati ſeueriꝰ iuſto p̄ter regulā ⁊ ꝯſuetudinē punire taliū monitoꝝ trāſgreſſores Multo minꝰ in vni uerſitatibꝰ ⁊ collegijs ceteriſqꝫ politijs. naꝫ in talibꝰ ꝯſuetudo legē facit. ¶ Iuxta hͦ vi dere eſt quali reatu ꝯſtrīgunt̉ trāſgreſſores ieiunioꝝ ab eccl̓ia inſtitutorū horaꝝ cano nicaꝝ/ ⁊ feſtorū ⁊ ſil̓ium. Et ſi ꝓ libito p̄t p̄ latus abſqꝫ ꝯſenſu ſubditoꝝ īponere eis iu ga magna feſtorū/ aut alioꝝ exercitioꝝ ſpū aliū/ preter manifeſtā vtilitatē et neceſſita tem cultus dei ꝓ loco ⁊ tempore. Sic abſ qꝫ conſenſu occidētaliuꝫ nō fuiſſent apud ſuos ſacerdotes interdicta mr̄imonia. Nā orientales qꝛ diſſenſerāt ip̄i vt nubāt/ licet. ꝑ ita de pl̓imis in qͣlibet politia. ¶ Rurſuſ ter cio religioſus. qꝛ nō ſibi ſoli viuit ſed ceterꝭ tam bn̄factoribꝰ viuis et mortuis/ qͣꝫ ꝯſor tibꝰ ⁊ coadiutoribꝰ ſuiſ. Reliquū ē vt ip̄e re gularius viuat ſub iugo qͦdā obligāte euꝫ cū ceterꝭ. alioqͥn ſcādalizaret ſuos. ⁊ ita me liꝰ eſſet ei vt ſuſpenderet̉ mola aſinaria ſecu lariū negociorū ad collū ſuū. ⁊ demergeret̉ in ꝓfundū maris anguſtie ⁊ tribulatōnis. Hec ſocietas ⁊ hoc ſcādali ꝑiculū faciunt vt ſeduliꝰ aliqͣ facere vel omittere teneatur. ¶ Poteſt inſuꝑ aſtrīgi ꝓ bono totiꝰ ꝯmūis religiōis ad aliqͣ/ queſi ſolus eſſꝫ libera mē te reſpueret. ¶ Quid mirū dereligioſo quan do ip̄e pͥnceps ſecularis p̄t qͦſdam ex ſubdi tis inuitos ad aliqͣ ꝯpellere ꝓ manifeſta ne ceſſitate cōmūitatis. Ita ī vniuerſitatibus ⁊ collegijs. ¶ Ex hͦ p̄t̓ea ſilentiū frāgere erit in caſu ſcādali grāde delictū. aūt ſil̓r aliqͣ ta lium offenſaꝝ aliūde leuiū/ dum nouicij vl̓ tota religio īde turbāt̉. ita vt negligēdo mi nima ip̄e religiōis vigor paulatim decidat ⁊ in magnis etiā totus abſcedat. Ueruꝫ eſt itaqꝫ qd̓ apud Saluſtiū dicit Iuliꝰ ceſar. In maxima fortuna mīma eſt licētia. Sic ī maximis viris vel ordīe vl̓ ſctītate/ vl̓ gͣ du ſubleuatis tanqͣꝫ poſitis ī exempla alio rū multa qn̄qꝫ nō licent in publico ſaltem; que aliūde vl̓ in occulto licerēt. Sic forte carthuſien̄. abſqꝫ pctō mortali ī caſibꝰ mul tis poſſet vti carnibꝰ/ ſi ſolus hͦ poſſet. ⁊ ſi paratū eſt cor eiꝰ diſciplīe ordīs ſubiacere. hunc tn̄ rōnabiliter dꝫ tūc cōpeſcere ⁊ ſcan dali formido ⁊ alioꝝ ꝓſpectus. Propterea puniunt̉ tāta ſeueritate defectus qͥ fiūt cir ca myſteria ſacr̄oꝝ maxīe in miſſa ꝯtrectan do hoſtiā ſacroſanctā ⁊ indumētis myſticꝭ ornādo ſe. qͣꝫqͣꝫ illic poſſit negligētia ſurre pere venialis nō mortalis. ſꝫ ita placuit ſcā dalū ſedare ſeueritate vindicte. ¶ Ꝙ ſi qͥs ex ſacerdotibꝰ dixerit quo pacto potuit abſ qꝫ ꝯſenſu ꝓprio fieri ſuꝑ ſe ſtatutū ne mr̄i monio iūgeret̉? Rn̄demus ꝙ neqꝫ hͦ factuꝫ eſt. Sed ſi ꝯquerit̉/ imputet ſibi qͥ talem ſta tum ſpōte delegerit. Quis cogebat eū? ſed ⁊ quis cogere poterat? Nullus/ ſi nō forte ne ceſſitas publica/ aut reuelatio diuina/ aut culpa ꝓpria q̄ ſic arceri merebat̉ acceſſiſſet. ante votū libertas. ꝑ votū facta ē neceſſitas ¶ Ꝙ ſi dixerit iteꝝ/ ꝙ ꝯſenſus mutuus vi ri ad feminā facit mrimoniū de iure natu rali. Cōſtitutio igit̉ pure poſitiua/ qͦ pacto valuit inualidare ius illud. ſed neqꝫ inquit exp̄ſſe qͥcqͣꝫ voui. Rn̄demus ad vltimuꝫ ꝙ nō ſolū vouit ſed votū ſolēnizauit ꝑ ordīs ſuſceptōeꝫ. ſi neſciuit ſciat. Aſt pͥmū turbat quoſdā ex doctoribꝰ/ nominatī Duranduꝫ Dicimus aūt exqͦ ſic incidit ꝙ eccl̓ia vl̓ ha buit hoc ex inſpiratōe ſpūſſctī a quo regit̉: vel qꝛ ꝯſenſus inqͣꝫtū quodāmodo polici tus ē/ ſubeſt autoritati ſuꝑioris. qͣꝫobrē po tuit ex certa neceſſitate ꝓhiberi ne fieret/ et inualidari ſi fieret. Hoc in alijs ꝯſenſibus politicis venditionū ⁊ emptionū palā cō ſtat. ¶ Sed ad reꝫ nr̄aꝫ redeo. Diximus ꝙ gͣ monita ſalutaria ſunt in religionibꝰ. qͥbus adhibent̉ pene tēꝑales vt ſeruent̉. Que eſt hec religio. opponet aliqͥs velle homīes ti more nō filiali/ ſꝫ plane ſeruili ad obſequiū diuinū trahere. Rn̄demus ꝙ nemo repēte fit ſummus. a timore ſeruili ꝯcipit̉ filialis. Quin etiā timor iſte ſeruilis radicaliter eſt filialis ex voto pͥmo qd̓ ex charitate ſup̄po nit̉ ꝓceſſiſſe. Ob hoc nō abſurdū mihi vi det̉ ſi dicant̉ actus inde pullulātes etiā dū Lectio ſexta LXIII ꝓ hora ſolo timore diſcipline ꝯplent̉ lauda biles eſſe ⁊ ſuo p̄mio nō carere. Uulnerat adeſt aliqͥs/ horret manū medici/ timet ce dere doloribꝰ/ poſtulat vt liget̉. ⁊ ſi poſtmo dū ip̄e ligatꝰ reclamet/ et nexus excutere ſa tagit. ſanat̉ tn̄ ⁊ laudat̉. ſibi quoqꝫ ſua neceſ ſitas in iocūditatē vltroneā ꝯmutat̉ ¶ Sū murmurantes adhuc aliqͦs audire videor ex his qͥ poteſtatē habere ſuꝑ alios. ⁊ ip̄i ni hil ſubijci gloriant̉. Tu tota inqͥunt ſuꝑio rum autoritatē in ſubditos eneruas. eis ſu per alios qͥd relinquis? Tu ſubīde magnā ⁊ liberā inobediētie viā pandis quā in tan ta ꝓnitate p̄uaricatōnū artare debueraſ. De niqꝫ ex hͦ multiloquio tuo/ ex inuolutōe ſen tentiaꝝ ſermonibꝰ imperitꝭ/ nihilū magꝭ qͣ antea docti ſumꝰ/ dū ad ꝑticl̓aria veniēdū eſt. ¶ Audiant qͥ tales ſunt ex eccl̓ia paſtorē eccl̓ie. nō dn̄antes ait in clero ſed forma fa cti gregꝭ/ ⁊ illud dn̄i ꝑ Ezechielē imprope riū. Uos cū auſteritate imꝑabatis eis. Il lud quoqꝫ xp̄i. Imponūt onera gͣuia ⁊ im portabilia ⁊c̄. Intelligāt tandē eſſe p̄ceptū omnibꝰ vt nihil addat̉ aut diminuat̉ ex ver bis dei ſi ſe velint audiri. Audiāt pͥmo do minū in lege ſua/ ⁊ id qd̓ audierint tanqͣꝫ p̄ cones ⁊ interp̄tes alijs minꝰ inſtructis de nūcient. nō ſua ſꝫ dei autoritate. Ita demū qͥ eos ſpernet deū ſpernet/ eterneqꝫ mortꝭ re um ſe faciet Ueꝝ in ceteris q̄ chriſti lege ne quaqͣꝫ firmata ſunt. q̄ p̄terea magis ad ciui litatē huiꝰ vite ꝓficiunt/ ſtatuāt ip̄i q̄ ſtatuē da vtilit̓ agnouerīt. Ita ꝙ ſtatuta hec inqͣꝫ tū ſua ſunt haberi velint quaſi monita ⁊ fa cticia. quoꝝ īfirmi trāſgreſſores tꝑali non eterna mulctatōe plectēdi ſint. Ceteꝝ ꝑalo gizant qͥ ſic argumētant̉. Non eſt ptās niſi a deo. ⁊ quicqͥd p̄cipimꝰ vice dei p̄cipimꝰ. qͥcqͥd iubemus in terris illud approbat de us in cel̓. Oīa igit̉ p̄cepta nr̄a diuīa ſunt et paris ad euāgeliū autoritatis. ¶ Plane ſic ꝯcluderet quicūqꝫ pͥnceps etiā paganus ſe ip̄m hr̄e autoritatē et̓ne vite ⁊ mortꝭ. Sic ꝯcluderet oīs licentiatꝰ in theologia et de cretis ſe hr̄e poteſtatē īterp̄tādi ſacrā ſcpͥtu ram ⁊ iura. nō ſolū ſcholaſtice ſed ⁊ doctri naliter. ſꝫ ⁊ apl̓ica autoritate. Sic libri oēſ ab eccl̓ia approbati omnes eſſent articl̓i fi dei ſicut biblia. ¶ Fatemur itaqꝫ datā p̄latꝭ ⁊ pͥncipibꝰ ptātem a deo. ſed refert qualit̓ ⁊ qͣlem. Doceāt nos exēpla poſita licētiādo ī theologia ⁊ decretiſ. dat̉ a papa autoritas. qͣlis autoritas? exponēdi ⁊ interp̄tandi ſacrā ſcripturā. nō tn̄ vt expoſitio illa ſit auto ritas apl̓ica ſed eſt declaratio q̄dā mgr̄aliſ ⁊ ſcholaſtica Libros ſctōꝝ approbat eccle ſia. nō tamē vt robur autoritatis teneāt par ad eccl̓iam/ ſꝫ vt ſciant̉ in multis eſſe vtiles ad edificatōem Non ſecꝰ eſt ī ꝓpoſito. Pre lati ſiqͥdem ⁊ pͥncipes habēt autoritatem a deo regēdi populū ſuuꝫ ꝑ leges ⁊ inſtituta vltra leges diuinitꝰ inſpiratas. nō ꝙ leges ſue ⁊ inſtitutōes cēſende ſint diuīe. ſed reci piēde ſunt vt ſalubria monita nec leuit̓ ꝯtē nenda Alioquin trāſgreſſio penā habꝫ nō qͣlēlibet ſed qualē poſſibile faſqꝫ eſt hoīes ī fligere. Propt̓ea ꝯcludimꝰ maioreꝫ deberi obedientiā p̄latis ⁊ pͥncipibꝰ in eis ī quibꝰ ſūt ſolū velut p̄cōes ⁊ nūcij/ qͣꝫ ī ill̓ q̄ ſuo re licta ſunt arbitrio ſtatuēda. Exēplū mani feſtū eſt in p̄conibꝰ denūciantibꝰ ppl̓o legē regis. ¶ Nouiſſime ꝙ inculpant nos tanqͣꝫ 2 dilatemꝰ viā inobediētie. ꝙ inſuꝑ nihil edo cemus. Mirū nil accidit. Quid enī vel di ci vl̓ ſcribi vl̓ fieri pōt a calūnijs alienum? Scimꝰ ꝙ reprobiſ etiā oīa cooꝑant̉ in ma lū. oībꝰ abutunt̉. oīa in laq̄os ⁊ decipulas pedibꝰ ſuis vertūt. Nihilominꝰ ſolē ⁊ plu uias nullꝰ dicet inutiles. qꝛ ex eoꝝ actiōe ſi cut germināt vtiles plāte. Ita plures infer tiles pullulāt. nec flos vineaꝝ ideo extermi nādus eſt/ qꝛ bufones necat. Plane malus tā laxo qͣꝫ ſtricto fune laborat/ iuxta v̓bum flacci. hͦ eſt/ ī malū ſuū trahit doctrinā tā la xam qͣꝫ ſtrictā in moribꝰ. ¶ Deīde ml̓to mi nus āmiramur/ dū dicūt ſe nihil a nr̄o mul tiloquio doceri noſ noui nihil attuliſſe. Ex cuſat me ꝓfunditas materie quā Augꝰ taꝫ ꝑſpicax doctor qͦdā loco dicit. aut non aut vix ī hac vita attingibilē. Conſolat̉ me p̄ terea dictū cuiuſdā hiſmenij a Hiero. repe titū. Mihi cecini ⁊ muſis. ⁊ ſi nemo aliꝰ au dierit. qͣꝫqͣꝫ de nonnullis aliter ſpero. Hos alios ꝟo qͦꝝ ocl̓os mentis ⁊ corꝑis obuol uit craſſa nubes deſiderioꝝ ⁊ fantaſiaꝝ car naliū. qͥbꝰ n̄ ſchola ſed diſchola. vanitas n̄ ꝟitas placet. quos cure iuges vicioſeqꝫ cō fundūt. nūqͣꝫ expecto vt aliqͥd tenue. aliqͥn eleuatū ⁊ reſolutū accipiāt. nō ſi ip̄m etiā ſo lem digito vt aiunt ꝓdiderimuſ. ¶ Neqꝫ tn̄ vſurpo mihi tale aliqͥd tradidiſſe quod ab alijs dictū nō ſit priꝰ. Hoc ego potiꝰ ī lau dē mihi deputato qd̓ dicta ſctōꝝ ⁊ doct̓nā que ꝯmūis eſt in ore ⁊ cordibꝰ hominū me is verbis explicui/ et veritatis lucidā ſentē tiam quaſi de qͦdā inuolutro fumoſo diſcor Centilogium diū verborū feci ſplēdeſcere. dicā modeſtiꝰ facere conatꝰ ſum. Quod an ꝑfecerim illoꝝ ſit iudiciū qͥ ꝑſpicaciores viſus habēt. tui p̄cipue īclite p̄ceptor/ cui ſicut p̄fatiuncule initiū. ita finem huiꝰ oꝑis dedicamꝰ Finitū eſt hoc opus Anno dn̄i Mccccxiij. die. xv. Ianuarij Cū in prologo tra ctatus p̄cedentis pollicitus ſit cācellarius ſe tres ꝑtes traditurū. ⁊ nō niſi vnā abſolue rit. nō videt̉ aliꝰ tractatus ꝯueniētiꝰ ꝓ ſcd̓a ꝑte ſubiūgi poſſe qͣꝫ centilogiū eiꝰ de impul ſibꝰ. id quod dep̄hēdi p̄t ex v̓bis eiꝰ q̄ legun tur in tractatu octauo ſuꝑ Magnificat ꝑti tione pͥma circa finē. ī hūc modū. Diſcipu lus. Uenit in recordatōem illd̓ ſcriptū tuū ꝑ ſex lectōes vbi dictū apl̓i tractās. In ip ſo viuimꝰ mouemur ⁊ ſumꝰ/ diſtinxiſti qͥ druplicē vitā ſpūs. Porro de motu ⁊ ſtatu nr̄o ī d̓o p̄ſtolabāt̉ aliqͥ ẜmonē. Nūc adue nit occaſio loqͥ de motibꝰ impulſuū bonoꝝ et maloꝝ dū nūc impulſoſ ⁊ depulſos ſuſce pit ꝯtremiſcēs moriētiū terra/ velut in qͦdā ſtatōis ſerene ſinu. ¶ Mgr̄ Centilogiū acci pies ſeorſum de impulſibꝰ/ cras p̄terea duꝫ ſuppetit hora pl̓ima rurſus me loq̄nte et te auſcultante de bo noꝝ ꝯtra malorū angelo rū officio qͥetus accipies. Cētilogiū de impui ſibus mgr̄i Iohis d̓ gerſon cācel. pariſien̄. U Epoſuit pote tes de ſede ⁊ exaltauit hūiles d Centilogiū de impulſibꝰ qͥbꝰ nūc potētes deponūt̉. nunc exaltant̉ hūiles/ traditurꝰ ſum. mouet textꝭ nr̄ de cātico marie. mouet ⁊ illd̓ qd̓ ab apl̓o poſitū pͥdē tractauimꝰ In deo viuimꝰ/ mo uemur ⁊ ſumꝰ. Dictū fuit ꝑ ſex lectōnes de vita qͣdruplici qͦ ad v̓bū viuimꝰ. Dicem nunc ī ocio de motibꝰ. qͥbꝰ cognitis qͥes ci tius īnoteſcit quā denotat v̓bū ſumꝰ. Sic ex nauigatōe fluctiuaga/ venimꝰ ad portū ſolidū. ſic ex ꝑegrinatōis ambulatōe ciuita tis terminꝰ expenſat̉. Loqͣmur ꝑ decades decē verboꝝ ſeu theoreumatū aut notulaꝝ Et in pͥmis docebimus qͥd ſit impulſus. Decas prima i Opulſus nomen pͥus impoſituꝫ fuiſſe a motu locali tāqͣꝫ notiori ſē ſibus ſed trāſlatū tāqͣꝫ ad oēs alias motō nes. ¶ Impulſus nomē pͥncipaliꝰ īpoſituꝫ fuiſſe motibꝰ violētis qͣꝫ naturalibꝰ. ſed ex tendit̉ aliqn̄ etiā ad motiōes ⁊ naturales et p̄ternaturales/ aut ſuꝑnaturales atqꝫ volū tarias. ¶ Impulſus nomē cū diſtīguit̉ pro prie captū/ cōtractum eſſe ad v̓tiginē/ mo tus locales violētos. Sed extēdit̉ ad ip̄os ⁊ alios motus etiā nō locales vt dictū eſt. quales tn̄ ſub tropo diſtīguunt̉ ī tres. circu larē/ rectū et obliquū. ¶ Impulſus nomen dicere large omnē motōem/ cuiꝰ terminus aut pͥuatio qͥeſ noīat̉. que duo dant̉ ītelligi in cantico marie. Depoſuit potētes de ſede Depoſitio ad motū ſedes ꝑtinet ad qͥetem ¶ Impulſus nomē ⁊ qͥetis oppoſite ph̓os agnouiſſe. qͦꝝ allegat apl̓s dictū egregium loq̄ns atheniēſibꝰ de deo. in ip̄o viuimꝰ mo uemur ⁊ ſumꝰ. ſpectat lyſumꝰ ad qͥetē ⁊ ſta bilitatē. ¶ Impulſus nomē extēdi poſſe qͣꝫ uis impropͥe valde ad omnē mutatōem eti am qualis ē creatio/ vl̓ aerꝭ ſubita illumīa tio. ¶ Impulſus nomē extēdi poſſe ſꝫ īpro prijſſime ad omnē oꝑatōem quālibꝫ intrin ſecā ⁊ īmanentē ita nō hr̄e qͥetē (maxīe ī crea turꝭ) oppoſitā. Sic diceremꝰ ꝙ oīs res po ſita in loco ſuo naturali/ ſe p̄mit ⁊ impellit quodāmō in ip̄m. īmo ſic dicit ph̓s ꝙ deuſ vnica oꝑatōe ſumme delectat̉. q̄libet inſuꝑ res iſto mō ꝓpter ſuam oꝑatiōem facta eſt. ſicut ꝓpter ſue ꝑfectōis ꝯẜuatōem ſi hꝫ. vel acqͥſitōem ſi n̄ habꝫ. ¶ Impulſus nomē ſic extenſum ſignificare rē ꝑfectiorē ꝑ modum qͥetis in ſuo loco. qͣꝫ ꝑ modū motꝰ ad ſuum locū nō habitū. Eſt enī imꝑfectiōis in rebꝰ creatis ꝙ in ſuis locꝭ nō valeat īmobili pō dere ſe locare. Solus deꝰ eſt hmōi ſicut ſo lus eſt eſſe neceſſe/ ſolus in ſeip̄o ſicut in lo co ꝓpͥo. nec auelli p̄t inde nec mutari. Se cus de qͣlibet creatura ad diuinā potentiaꝫ ꝯparata. ¶ Impulſus nomē ſic extēſum cō ueniēter accipi de formatōe creaturaꝝ ꝑ di uinā ſapientiā. que ideo oībꝰ mobilibꝰ dici tur mobilior. q̄ attingere a fine vſqꝫ ad finē fortiterqꝫ diſponere oīa ſuauit̉/ in nūero pō dere ⁊ menſura p̄dicat̉. ¶ Impulſus nomē ſic extenſuꝫ cuilibꝫ creature adaptari poſſe ⁊ eo ꝑfectius qͦ de ꝑfectiōibus ſecūdis am plius ꝑticipant ⁊ abūdantiꝰ ſuſcipiant. 3 Decas ſecūda Reaturas eo plus ſuſciꝑe de īpul c ſu diuino quo ꝑfectiores ſunt pl̓ꝰ De impulſibus LXIII inſuꝑ adeo dependere/ minus ꝓpterea exi ſtere quo ad hoc neceſſe eſt. plꝰ deniqꝫ diui no niti impulſui ſicut et fluxui. qm̄ fluxus illo modo cōincidat cū impulſu. ¶ Creatu raꝝ beatitudinē ſeu felicitatē naturalē poſ ſe dici ẜm naturā ꝓpͥam ⁊ bene inſtitutam agi vl̓ impelli/ ſpectat ad hoc illud philoſo phie iuxta Boetiū de deo dictū. Cuiꝰ agi frenis ſūma libertas eſt. ¶ Creaturaꝝ pacē eſſe diuino influxui ſuauiter obedire. Eſt eī pax ordīs tranqͥllitas. Ordo autē diffinit̉ ꝙ eſt pariū diſpariūqꝫ reꝝ ſua vnicuiqꝫ tri buens diſpoſitio. Hec aūt diſpoſitio non fit ſine impulſu diuīo ſiue influxū pariter⁊ illapſu ſuo modo cuilibet. ¶ Creaturaꝝ diſ poſitōem diuinā nō poſſe ꝑ depoſitōeꝫ op poſitā ꝯturbari. nec penitus ab om̄i ſede d̓ poni. nam qꝛ q̄cunqꝫ res deponit̉ ab vno ordine vel diſpoſitōe defluit ⁊ impellit̉ ī al teram. ſicut ex depoſitōe a ſede miẜicordie reponit̉ in ſede iuſticie vbi nō minus ordi nate collocat̉ dānatus ī inferno ſuo mō/ qͣꝫ btūs in ꝑadiſo. ¶ Creature rōnalis ꝓpriaꝫ beatitudinē hic inchoare ꝑ gr̄am/ ⁊ ꝯſūma re ꝑ gl̓iaꝫ/ exiſtere in ſuſceptione exaltatiua humiliū ſicut ecōuerſo miſeria ⁊ damnatio ꝯſiſtit in depoſitione potentiuꝫ ſuꝑborum. ¶ Creatura rōnalē plus obligari deo/ ſi nū qͣꝫ a ſede ſui ordinis gratuiti depoſita fue rit ꝑ pctm̄/ qͣꝫ ſi poſt impulſioneꝫ ⁊ caſum reponat̉ in ſede/ ⁊ hoc ceteris paribꝰ. ⁊ ẜm ꝯſiderationē gr̄e p̄ſeruātis. ¶ Creaturaꝫ rō nalem q̄ corruit a ſede gr̄e/ plus ceteris pa ribus obligari miſericordie liberāti ⁊ exal tanti. Et hoc ẜm rōnem hāc miẜicordie q̄ miſeriā ſupponit infuiſſe. ¶ Creaturā rōna lem q̄ nunqͣꝫ depoſita eſt nec deponi debuit a ſede gr̄e qualis inter homīes ſola fuit aīa xp̄i plus obligari deo qͣꝫ cetere/ in ratione gratuiti mūeris accepti. Cōcordāt he tres ꝯſiderationes vltime rn̄ſuꝫ ſymonis a xp̄o ꝓbatū. Cui minus dimittit̉ minus diligit ſupple facta comꝑatione ad miſericordiaꝫ liberantē a miſeria/ nō ad pure liberalit̓ lar gientē. Notauit pͣs. quattuor exaltationes Prīo a lapſu mortis. Beati qͦꝝ remiſſe ſūt iniqͥtates. Scd̓o a venialibꝰ. ⁊ quoꝝ tecta ſunt pctā. Tertio ꝑ ſanationē a pctō origi nali. Btūs vir cui nō imputauit dn̄s pec catū. Qualis fuit inter hoīes virilis marie ſpūs. Quarto ꝑfecta innocētia. Qualis eſt aīa xp̄i ſola in cuius ſpū nunqͣꝫ fuit dolus. ¶ Creaturā humanā viatricē/ attēdere pl̓ꝰ debere impulſus varios ꝓut habent rōneꝫ boni moralis ⁊ honeſti atqꝫ laudabilis aut moralis/ aut oppoſitas rōnes/ qͣꝫ ſub cōdi tione ſua naturali. ¶ Creaturā hūanā via tricē attēdere plus debere ad impulſus reꝝ varios ẜm ph̓iaꝫ moralē qͣꝫ naturalē vl̓ me thaphiſicalē vel rōnaleꝫ/ qͣꝫuis ſi vtraqꝫ co gnitio poſſet apprehēdi ſine vicio curioſita tis. plus vtiqꝫ ſimul laudanda eſt. Decas tercia Ognitionē certaꝫ ſuꝑ varietate v e impulſuū moraliū in bonitate ⁊ malicia/ pure hūanitus non ha beri / neqꝫ ẜm originem neqꝫ ẜm media/ neqꝫ ẜm finē/ hoc maxime videt̉ de impulſu ſpūſſancti qͥ ſemꝑ eſt ad bonum/ ⁊ p̄ſentiſſimus ꝑ illapſum. Spūs tamē vbi vult ſpirat ⁊ vocē eius audis/ ⁊ neſcis vn̄ veniat aūt qͦ vadat. Cōſonat illd̓ apud iob Et quaſi furtiue inqͥt accepit auris mea ve nas .i. vias ſuſurrij eius. ¶ Cognitionē pro babilē ſuꝑ hac varietate impulſuū moraliū expedire ꝑſcrutari quālibet ẜm vocationis ſue ſtatū. alioqͥn ignorās ignorabit̉. nec vi tat̉ malū niſi cognitū/ vitatione laudabili. ¶ Cognitionē ꝓbabilē ſuꝑ hmōi varietate impulſuū moraliū/ nō haberi ſufficiēter ꝑ impulſus quoſlibet corꝑales exterius ī cor pore ꝯſideratis in natura ſua vel in eſſe na ture. Reſpicit hoc verbū ſuꝑſticioſas oēs obſeruatōes abſqꝫ numero/ ꝑ ſortilegos/ ꝑ omina/ ꝑ auguria/ ꝑ ſomnia / ꝑ cyromancia cū oībꝰ demonū ꝯtagijs cōtra q̄ nunc orat eccl̓ia dicēs. Da q̄ſumus dn̄e ppl̓o tuo dy abolica vitare ꝯtagia. ¶ Cognitionē ꝓba bilem hmōi nō haberi ſufficienter ex motu ſenſibili cordis humani vel ad bonū de ge nere vel ad malū/ hic ē lapſus plurimoꝝ qͥ ſe deuotos exiſtimāt ſeqͥ vt ſemꝑ vel freque ter impulſum cordis ſui/ p̄ſertī ſi videat̉ ad bonū ſicut ad religionis ingreſſum vel ſoli tudinis/ vel multiplicationē in votis. Cor meū aiūt impellit me ſic/ ⁊ ſic ad bonū nō eſt reſiſtendū impulſui ſpūſſctī. Addunt in. ꝑniciē dare ceteris ꝯſilia. vel reſpōſa/ iuxta ꝓprij cordis impulſum tanqͣꝫ diuinū ⁊ cer tum. ¶ Cognitionē ſuꝑ impulſibꝰ eo frequē ter plus eſſe ſuſpectā quo vehemētior ⁊ vr gētior fuerit hic impulſus etiā ſub rōe lauꝭ dabilis hoc millies expertū eſt ī furore no uitio hͦ eſt habituatis circa delectatiōes ali quas. De qͣlibus apud poetā. an̄ qͥ amant ll 2 Centilogium ſibi ſomnia fingūt. ⁊ hͦ maxīe circa ml̓iebrē auiditatē qꝛ variū ⁊ mutabile ſemꝑ femīa. Sequit̉ quoqꝫ p̄ceps impetuꝫ cordis ſui. ¶ Cognitionē ſuꝑ impulſibꝰ moralibꝰ ꝓba bilem nō haberi ex motibꝰ cordis naturali bus/ qͥ ꝓueniunt ex radice multiplici/ ſe ha bente indifferēter ad mores quaꝝ potior ē complexio naturalis ſub qͣdruplici genere ſanguineoꝝ/ colericoꝝ/ flegmaticoꝝ/ melā colicoꝝ de quibꝰ alibi multa. ¶ Cognitiōeꝫ ſuꝑ inſtinctibꝰ moralibꝰ nō haberi ſufficiē ter ex altera radice impulſuū naturaliuꝫ / q̄ eſt cōplexio accidētalis ꝑ paſſiones ⁊ paſſi biles qͣlitates habitus vel diſpoſitōes ac ſitos. ¶ Cognitionē huius nō dari ſufficiē ter ex altera radice q̄ colligit̉ a diſpoſitione medij circūſtātis. aut alimēti varij vel etiā a ſuꝑiori radice celi. Cuius influxus ⁊ im pulſus v̓tuoſitatē/ ſentiūt ⁊ oſtendunt res alie nō habētes rōnē/ in qͥbus tn̄ nihil tale eſt laudabile vel morale. ¶ Cognitionē nō haberi ſuꝑ impulſibꝰ moralibꝰ / ꝑ qͣleſcūqꝫ impulſus qͥ ſunt indifferēter ſe habētes ad bonū vel ad malū morꝭ iuxta ꝯditiōes vtē tis libertate. hoc vidit qͥ dixit. talia ſunt iſta qualis ē animus vtētis. ¶ Cognitionē im pulſuū moraliū/ qꝛ cognoſcere certitudina liter nō poſſumus. Dictū eſt cor hoīs pra uum ⁊ inſcrutabile qͥs cognoſcet illud? Decas quarta Iximus impulſus diuidit̉. qm̄ Z d alius eſt ꝟ̓tuoſus/ alius ē lumīo ſus. alius benignus ſeu dulcoro ſus. ⁊ hͦ ẜm tria appropriata in diuinis. Sic ex aduerſo/ triplex ex ſathana ꝯſurgit generalis īpulſus. vnus ē violētus alius fraudulētus. tertius malignus. Uio lentus īpellit iraſcibilē. Fraudulētus ⁊ do loſus rōnalem. Malignus ꝯcupiſcibilem ¶ Diuinus īpulſus fit aliter qͣꝫ dyabolicus Deus illabit̉ aīe rōnali q̄ tria capit ab ipſo ſine medio. naturā gr̄am ⁊ gl̓iaꝫ. Dicit̉ aūt illapſus plenū ſuꝑ aīaꝫ interius ⁊ exterius hominiū. Cor regis (inqͥt ſapiēs) in manu dei ē/ quocūqꝫ voluerit inclinabit illud. di abolus aūt vel altera creatura dominiū ta le nunqͣꝫ hꝫ. ¶ Diuinus illapſus ⁊ ſi nō poſ ſit cogere libeꝝ arbitriuꝫ vt libeꝝ eſt/ qm̄ hͦ implicat cōtradictionē/ vt idē fiat violēter ⁊ nō violēter/ pōt tn̄ inducere neceſſitatem ad illud qd̓ ſibi placuerit vt de aīa nō volū taria pōt reddere ſpontaneā/ docuit hͦ pauli ꝯuerſio. ¶ Diuinus illapſus ponit ſub le ge ſua hoīes qui ſpū dei agunt̉/ dicunt̉ tn̄ legi dei nō eſſe ſubiecti. qꝛ ducunt̉ nō metu legis aut p̄mio/ ſꝫ illapſu dei ſolo ad imple tionē legis ſue. Nō eſt em̄ cōtradictōis deꝰ vt liberet ſuos a lege ſua. ne faciant illā ꝓut illi nepharij de lege libertatis blaſphema bāt. ¶ Diuinus illapſus nō ita ꝯfirmat ani mam rōnalē qn̄ libeꝝ eius arbitriū/ ꝓprie tati eius relictū / vt deliberās vel arbitrans ne poſſit in oppoſituꝫ ꝓlabi vel ſuſpenſo ſe tenere. ꝓpterea finalis ⁊ radicalis ꝯfirma tio btōꝝ eſt in et̓na manu tenentia illapſus beatifici qͥ ꝯſideratus ad diuinā potentiaꝫ abſolutā nō hꝫ neceſſitatē eſſendi niſi ꝑ in ſtans ſolū/ qꝛ pōt dū eſt deſinere eſſe. qͣꝫuis neceſſariū ſit dū eſt ip̄m eſſe. ¶ Eſt em̄ con tradictio dicere hͦ dū eſt nō eſt. ¶ Cōſequit̉ ex an̄dictis ꝙ oīs vita ſpūalis aīe xp̄iane/ ( fundat̉ in ſolo miraculo influentie diuine ſumme libere ꝯtingēter ad extra nō ītra ſe. ꝓpterea reducit̉ vita opeꝝ ad vitā habituū ſuꝑnaturaliū. ⁊ hec habitualis vita ad pri ma in deo vitā que dicit̉ liber vite. ¶ Con cludit̉ exinde ſtulta p̄ſumptio ꝯfidentiū in conatu opeꝝ ſuoꝝ qͣſi p̄uenire poſſet gratie influxū reſpexit vtiqꝫ dn̄s ad abel poſt ad munera eius. Cur aūt ad Cayn ⁊ ad mūe ra eius nō reſpexit. murmuret ſi voluerit ſu perbia nō ꝑtinget/ det̉ volūtati dei gr̄a ſua det̉ ⁊ ſalus. ¶ Diſtinctio diuinalis īpulſus a naturali nō ſufficiēter accipit̉ ꝑ hoc ꝙ na turalis inclinatio noſtra ſemꝑ ē recurua ad ꝓpriū bonū cōmodū ⁊ honorē. Natura ſi quidē fert̉ in deū ſicut cōdita ē numero ſpe cie ⁊ ordīe. Eſt aūt ordo ſuus reuerti ī deū plus qͣꝫ ad ſe. vt ſtabilē ſui faciat orbē ¶ Nō eſt aſſerendū generalit̓ ꝙ ex impulſu natu rali ⁊ habituali/ nō poſſet deus ſuꝑ oīa dili gi/ dū nō adeſt naturalit̓/ gr̄a gratū reddēs ad meritū vite et̓ne. Patuit in pͥmis parēti bus ẜm dicētes ip̄os fuiſſe formatos ī pu ris naturalibꝰ ⁊ elicuiſſe actū dilectōis cir ca deū/ ꝯſtat ꝙ hͦ actu diligebant deū plus qͣꝫ ſe ⁊ ſuꝑ oīa. alioqͥn peccaſſent ⁊ ſymonia ce dilexiſſent. nō tn̄ merebant̉/ ſic poſt natu re deſtitutionē/ nihil ꝓhibet hoīeꝫ bn̄ habi tuatū. ſine gr̄a gratificāte/ deū ſuꝑ oīa dili gere. ¶ Diuinus influxus ꝑ gr̄aꝫ gratum fa ciente/ īmo ⁊ ꝑ quācunqꝫ gr̄aꝫ ſuꝑnaturali ter inſpiratā/ cognoſci nō pōt euidēter hic niſi ſpecialiter fuerit reuelatū. Nō em̄ vide tur certitudo maior poſſibilis hic naturali De impulſibus LXIIII ter haberi ꝙ homo ſit in charitate/ qͣꝫ ſi ſen tiat ꝙ diligit deū ſuꝑ oīa/ paratus mori ꝓ ſe. hoc tn̄ ſignū pōt eſſe ſine charitate quem admodū notat apl̓s. Si tradidero inquit corpus meū ita vt ardeat/ nihil abſqꝫ chari tate ꝓdeſt/ qͥd iſta ꝯſideratōne reꝑiet̉ effica ciꝰ ꝓ nr̄a huiliatōe tīore/ pietate mititate/ lu ctu. ⁊ ad omnes benignitate. qꝛ qͣ ſeueritate iudicemur quo fine terminemur ignoramꝰ qͥd ſuꝑeſt niſi vt de mīa dei ſola ſperemus. Decas quinta Iolentus demonis impulſus/ v ſtans a ſiniſtris/ manifeſtus fu it in afflictōe Iob/ virtus aūt di uini illapſus in ſua exaltatōe mō ſtratus. Etem̄ draco eſt iſte deus quem for maſti ad illudendū ei. Sepe ſuis impulſi bus deijcit̉ aduerſus impulſibꝰ ſpūſſancti quibꝰ humiles exaltant̉ ad virtutes. ¶ Iob poſt ꝑditōeꝫ ſubſtātie/ poſt necē ſubitam fi lioꝝ ⁊ filiaꝝ/ ſi ad lr̄aꝫ accipiat̉ violentus h̓ impulſus/ magnā in humilitatis ꝯſeruati on ꝓdit exaltationē dū tōſo capite ⁊ ſciſſis veſtibꝰ adorauit ꝓnus in terram/ dn̄s inqͥt dedit/ non fortuna vel fatum. dn̄s abſtulit nō dyabolus. Deus recepit qd̓ ſuum eſt ce do libens plus habēs in hoc vere virtutis qͣꝫ ſi pauꝑibꝰ erogaſſet. qꝛ minus vanitatis ¶ Iob ſi ad tropologia ly violenta ꝑditio referat̉ nō ꝑdidit vitā totā filioꝝ ⁊ filiarū/ qm̄ filij moraliter ſunt ſeptē dona ſanctiſp ritus/ filie ꝟo tres theologice virtutes/ ſed nec domus honeſtatis vite qͣttuor angulis totidē virtutū cardinaliū fundituſ euerſa ē. alioqͥn nō māſiſſet iuſtus nec gr̄as de ꝑdi tis virtutibꝰ ⁊ donis retuliſſet. ¶ Iob im pulſus violēter ꝑdidit ad tempus vſuꝫ ꝑfe ctum ⁊ iocundū virtutū qualē habere ſoli tus erat/ qm̄ dn̄s erat ſecū ꝑ exꝑimētale ſen timentū. Dicit̉ aūt vſus iſte vita ſecunda ſicut habitus informās ⁊ gratificās noīat̉ vita pͥma/ q̄ manſit ſemꝑ in Iob etiā ſupp̄ſ ſa ad tēpus oppreſſa actuali vita ſcd̓a/ do noꝝ ⁊ v̓tutū. ¶ Iob ex inſtinctu ſynderiſis certificatus ſuꝑ hoc impulſu tyrannico de monis/ mox exurgit ad ſpem de deo/ radit a capite mētis/ crines cogitationū aūt affe ctionū ſuꝑfluas/ ſcindit veſtes oꝑationuꝫ diſcernēs ꝙ nō ſufficiūt ad meritum vel or natum tandē de toto de ſe deſperās ⁊ in ſe corruit ꝓnus in terrā ſolidā eternitatis co rā deo ī qͦ ſolo ſpeꝫ reponit. ¶ Iob īpulſus ⁊ euerſus vt caderet/ habuit deū ſuſceptorē. ī cuiꝰ fiducia dixit adorās. Nudꝰ egreſſus ſum de vtero mr̄is mee. Poteſt h̓ intelligilit teralis mater ſed appropriatiuſ ad myſteri um mat̓ hec ē iuſtificatio gͣtuita ꝑ oblatio nes ꝓ eo factas a ꝑentibus ſicut in baptiſ mo noſtro nouā parit gr̄a mr̄ īfantiā. Si cut ergo nō habui veſtē actualis cuiuſlibet meriti mei dicit Iob/ dū ita ſpiritualiter re natus ſuꝫ. Sic ad deum reuertar in nullo oꝑe meorū oꝑimento ſpem ꝯſtituēs/ domi nus dedit vitā opeꝝ iocundā ⁊ vberē/ dn̄s abſtulit eam ſua ꝑmiſſiōe. Sit nomen do mini bn̄dictū. ¶ Iob īpulſus iteꝝ fuit acri us dū ſathanas licentiatus a dn̄o nō ſoluꝫ ꝑdidit vitā ſcd̓am donoꝝ ⁊ v̓tutū in ſenti mentis ſolitis. Sꝫ addita ſunt ſentimenta ꝯtraria ꝑ immiſſiones horridas tēptatōnū de vicijs turpiſſimis ⁊ blaſphemijs quāti nus deijceret̉ aīa Iob in cōſenſum mortife rū aūt luxurie aut blaſphemie. Plane ſi ter rebat in ſomnis ſathan Iob. qͣꝫto magis ī vigilia puto ſuꝑabat hec ſpūal̓ afflictio cor ꝑalem. qͣꝫuis eſſet tanta qͣnta nullus homi num tyrānorum martyribꝰ irrogare ſciuit. ¶ Iob ſedēs in ſterqͥlinio ꝓpͥe deſpectōnis radebat hanc ſaniē temptatōnū teſta ꝯſide ratōis ꝓprie fragilitatiſ. tanqͣꝫ audiret a do mino cū paulo taliter colaphizato. Suffi cit tibi gra mea. nā virtus in infirmitate ꝑ ficit̉. Qualiter hͦ; ſane dū horrēdaſ blaſphe mias demōis Iob tolerat inuitus nec ſuo cumbit. nec obedit vxori dicēti. Bn̄dic d̓o ⁊ morere. vxor iſta eſt vel ſenſualis vel infe rior ꝑs rōis/ quam compeſcit ſuꝑior ¶ Iob ita ꝯcluſit. Si bona ſuſcepimꝰ d̓ manu do mini. bona .ſ. qualia tēptatꝰ optabat vt eſſꝫ iuxta menſes pͥſtinos dū delectabat̉ in do mino. Mala autē qͣre nō ſuſcipiamꝰ. ⁊ hoc triſticijs et oppoſitis ſentimētꝭ. ¶ Iob pla centiſſimā obtulit hoſtiā de ſeip̄o/ dās ſe to tum deo. quia nihil aſcribit ſibi. nihil reti net. nō exteriorē ſubſtantiā. nō ꝓlis fecūdi tatem. nō opeꝝ bonitatē. nō ꝯſolatōem. nō iocunditatē. Sit nomen dn̄i benedictū. hͦ vnū ſufficit ſibi hanc reqͥrere. Oꝑa ſequūt̉ mortuos in dn̄o nō p̄cedūt. fiūt ip̄is ad io cunditatē ⁊ gl̓iam etiā pctā p̄terita. nō qͥa pctā ſꝫ qꝛ remiſſa tecta. nō īputata ꝑ illā q̄ multitudinē operit pctōꝝ charitatem. Decas ſexta l1 3 B Centilogium 2 Raudulentus impulſus ꝑnici oſior eſt qͣꝫ violentus. eo ꝙ magꝭ latet neqꝫ ita freq̄nt̓ aduerſuſ ip ſum ſolet ad deū et ſctōs angeloſ eius fieri cū ſpeciali humilitate recurſuſ ni ſi forſitan ab illiſ qͥ ꝓ bona ꝯſuetudine exer citatos habent ſenſus. ¶ Fraudulentꝰ īpul ſus vt euitetur petitio videt̉ magis illa fie ri. Et ne nos inducas in temptatōnem. At uero ꝯͣ violentū et malignū. reliqua maxi me formatur. ſꝫ libera nos a malo. Ul̓ ẜm aliā lr̄am/ a maligno. id ē a male ignito/ ino mundus poſitus eſt totus. ¶ Fraudulent impulſus fallere querit ẜm omne genꝰ fal laciarum in ſophiſta. Et ẜm omne genus ſtratagematū in re bellica. Et ẜm brocor dica iuriſtarum/ ⁊ ẜm inſolubilia et obli gatōes logicorū. īmo etiā ꝓportionabiliter ad omnes induſtrias animaliū ſeſe fallētiū Similiter deniqꝫ ad laqueos aucupū/ ad hamos et rhetia piſcatorū. ad funes ⁊ pedi cas cū decipulis ad laqueos venantiū/ ad cautelas luctarū atqꝫ inuolutōes diſputan tiū ad furias gladiatorū. ¶ Fraudulentus impulſus nōnunqͣꝫ illaqueat eos ⁊ in dece ptōis foueam p̄cipitat eo ip̄o ꝙ ſuꝑ ip̄iſ no ticiā alijs tradere ſatagunt ampliorē. Fo uea vna eſt ſuꝑbie inaniter gl̓iantis et ſe ce teris in hac re p̄ferentis. Altera dū de pau ciſſimis eſtimat aperuiſſe oīa vel maiora. Tercia dū et alios vult ad huiꝰ doctrinalē cognitōꝫ tradere curioſius qͣꝫ oꝑtet. Quar ta dum vincere ꝯfidit in illis. Quīta dū ir ridet vt idiotas et expoſitos omni lapſui peccatorū ignorātes. Sexta ſi tepidior fi at ad orōis auxilium. Septima ſi minus p̄caueat circuitus demonū/ qͣſi notos ſibi. ¶ Fraudulentus impulſus eo ſepe plꝰ ⁊ ci tius illaq̄at/ quo querit̉ ꝑ humanā induſtri am magis vinci. Preſumptio enī de viribꝰ ſcientie vel ingenij. meret̉ illud. ⁊ eo ampliꝰ quo nō arbitrat̉ illudi vel temptari. ¶ Frau dulentus impulſus/ dū p̄dicando vl̓ ſcribē do detegitur ⁊ ꝓpalat̉ acrius ẜm diaboluꝫ querit machinatōes ad vincendū etiam ex ſui victoria eſt furorem rationabil̓/ et amaſ concupiſcentiā/ quere in eo ratiōem/ quere pacem et nō inuenies. ¶ Fraudulentꝰ īpul ſus fecit vt dauid ⁊ alij componerent pſal mos aduerſus ip̄m qͦs cū doctrina pauli illi non ſapiunt/ qui nunqͣꝫ ꝑ hmōi doloſo inſultus temptati victores euaſerūt/ facti ꝑ humilitatē exaltati. Ex hoc eſt p̄cipue temptatōnū vtilitas/ ſimul vt exꝑiamur qͦniā ꝑ multas tribulatōes oportet nos intrare ī regnum dei. ¶ Fraudulentus inſultus ſi co gnoſcit̉ in generali parū valet ad euaſionē. Et ſi in particulari nō ſufficit hūana vir tus ſine gratia ad ſuperatōnem. ¶ Fraudu lentus impulſus acceptior et familiarior ē ſathane qͣꝫ ſolꝰ violentꝰ. ꝑ quā oppͥmit om ne iudiciū ratōis per languores horridos corꝑales. plus enī q̄rit aīas ſic impellere/ ꝙ imputabiliter peccēt qͣꝫ in lapſum p̄cipita re talem quo nihil imputet̉ eis de his q̄ pa tiunt̉/ q̄ dicūt aūt faciūt ad peccatū ¶ Frau dulentus īpulſus eo plꝰ debet formidari ⁊ eſſe ſuſpectus quo magis cognoſcit̉. qꝛ ſa piens videt et timet. ſtultus ignorat ⁊ trāſi lit. hinc vetus apud grecos ꝓuerbiū. Eru ditio timorē/ ignorantia audaciā parit. iun gat̉ exemplū ex natura quā duplex explicat verſiculus. Si volucri capte dat ſors eua dere poſſe. Partibus in cunctis eſſe timet laqueum Decas ſeptima Oloſus impulſor ſathana ſede d poſitus vtit̉ cautel̓ ſophiſtaꝝ. ſe celat et multa petit. Celat ſe nūc ſub habitu theologi/ nūc p̄dica toris/ nūc cōfeſſoris./ nūc religioſi/ nūc ſoli tarij. nunc p̄lati. ⁊ ita de qͦlibet ſtatu ſe for mās vertit in oēs. hinc noīa mille. mille no cendi artes. ¶ Doloſus impulſor ab initio ſub figura ſerpētꝭ aſtuti ſe fingit theologū. locutus eſt ad Euā de deo/ qꝛens in dolo. cur p̄cepit vobis deuſ ⁊c̄. Fallax impulſor illuc ꝓuocat vt in dubitatōeꝫ certū p̄ceptū dei cōuertat̉. factū eſt vt impulit. Reſpō dit mulier iam ſibi blādiens. iā obediētia trepidans/ ne forte moriamur. ſubītulit au dax et mendax. nequaqͣꝫ moriem ī. pͥmuſ ac cuſauit de inuidia deū. accendit ad ſcientie deſideriū. futuros deniqꝫ ſpōpōdit pares deo. vicit. depoſuit pͥmos cū ſua poſterita te de ſede dignitatis ſue. ¶ Doloſus iſte ne qͥore ꝓteruia tēptauit poſtea chriſtū theolo gizans in allegatōe ſcripturaꝝ. ſed v̓a theo logia ſuꝑauit falſam/ et humilitatem exalta uit. ¶ Doloſus īpulſor theologizabat apd̓ demoniacos qͦs curabat chriſtꝰ. Clamanſ quia tu es filiꝰ dei. vnus int̓ alios delectatꝰ ī nouitate verborū. Primus vocauit xp̄m ieſum nazarenū. Sed nō ſinebat ieſus de monia loqͥ. nolēs a pr̄e mēdacij teſtimoniū B De impulſibus LXIIII acciꝑe vitatis. miſcent enī ſꝑ falſū aliqd̓ ve ritati. qͦ citiꝰ recipiat̉ toxicū melle litum pec cati. ¶ Doloſus impulſor theologizabat in puella phitonica de actibꝰ apl̓oꝝ. q̄ teſtifi cans d̓ paulo et ſocijs Iſti hoīes ſerui dei excelſi ſunt. qͥ annūciāt vob̓ viā ſalutꝭ. ꝓhi buit eā exēplo xp̄i paulꝰ. et qꝛ q̄ſtū dn̄is ſu is abſtulit ꝑſecutꝰ ē vehemēter/ qͦ ꝯtrafaciēt fictis miraculis et reuelatōibus muliercu laꝝ/ vt ita queſtū ſibi parēt vel honorē. Do cuit hanc fraudē exꝑientia de ml̓tis ⁊ ī ml̓ tis ſub ſpecie ſctītatis in obfuſcatiōꝫ catho lice ꝟitatis. ¶ Doloſitas ſathane deſcribit̉ ampliſſime ſub typo triū amicorū Iob qͥ D figurā tenēt hereticoꝝ. ſic̄ qͣrtꝰ heliu p̄ſum ptuoſus ſignificat/ ptꝫ in ip̄oꝝ diſputatōe Quintꝰ ſathanoſtētabat̉ eē theologꝰ. ſꝫ ad peſſimū ꝯͣ Iob finē armabāt̉ ⁊ eo doloſiuſ qͦ veriꝰ ⁊ diuiniꝰ allegāt in pl̓imis ¶ Doloſi tas ſic aꝑit̉. Erat Iob īterior hō ſpūal̓ p̄di tus ſapīa q̄ deſurſuꝫ ē. Sciebat hoīes ꝑ ꝓ uidentiā dei ſctōs/ qͥ nō hr̄ent h̓ ciuitatem manentē ſꝫ futurā inqͥrerēt. Sciebat qd̓ vl timū nō erat in hͦ mūdo iudiciū vt reciꝑet vnuſqͥſqꝫ opꝰ ſuū ſed oīa ī futuꝝ ẜuabat̉ ī certa qͦuſqꝫ illumīaret dn̄s abſcōdita tene braꝝ. ¶ Doloſitas amicoꝝ iob in hͦ erat / qꝛ nō ſapīaꝫ ſeq̄bāt̉ q̄ deſurſū ē/ ſꝫ t̓renā aīaleꝫ diabolicā. ⁊ hͦ ẜm tria q̄ tꝑalit̓ offerunt̉ bo na tāqͣꝫ fines mūdanorū. ī diuitijs/ in deli cijs honoribꝰ/ ⁊ pompis. Itaqꝫ tres amici Iob beatū dixer̄t ppl̓m cui hec ſunt. Iob v̓o dixit/ btūs ppl̓s cuiꝰ dn̄s deꝰ eiꝰ. ¶ Do loſus īde ꝯſurgit aduerſuꝫ iob īpulſus/ qꝛ nō collaudat vitā hāc veterꝭ hoīs. ſꝫ ex ꝯſi deratōe pctōꝝ ⁊ miſeriaꝝ qͥbꝰ ꝯpedita ē ma ledicit odiēdo deteſtādoqꝫ nō naturā ſꝫ cul pas ⁊ miſeriā. neqꝫ petit cū abſoluto rōnis iudicio impoſſibilia fieri/ ſꝫ qͣdā velleitate ꝯditionata. ꝯcludit tadē ſe miſerias nō pa ti ꝓpter pctā ſua ꝓut īproperāt amici. nec deſꝑat ī hac vita in qͣ nec p̄t nec dꝫ felicitas expectari. cū bonis ſepe mala ⁊ mal̓ hona ꝓ ueniāt. ⁊ hͦ qͥdē lege certā dei ſed nob̓ ad ple nū nō cognita. ¶ Doloſitas ſathan manife ſtat̉ ī heliū garrulo/ faſtuoſo/ qͥ nō ꝯſolat̉ ſꝫ oneroſus et amarꝰ inſultator verba iactat ſapīe. inuoluēs (teſte dn̄o) ſnīaſ ẜmōibꝰ im peritꝭ. caret illoꝝ ſenſu ītimo qͥ roborat nō alit̓qͣꝫ multi doctoꝝ vl̓ xp̄ianorum iactant de iudicijs dei. ⁊ d̓ maieſtate ſua. de ſapīa ⁊ bonitate v̓ba magnifica ſꝫ velut ī ſomnio. Decas octaua Alignus īpulſus ex pura ⁊ exco m gitata malicia ꝓuocat ad peccā E dū/ ſicut honeſtas ſola trahit bo nos ad laudabilit̓ oꝑandū. Eſt enī hec palma vicioꝝ honeſta polluere. de lectāt̉ cū malefecerint/ ⁊ exultat ī rebꝰ peſſi mis. ¶ Malignꝰ impulſus ferri nō p̄t ī pu rā maliciā ſub rōe ſoliꝰ malicie. Rō. qꝛ ẜm dyoniſiū nemo ad malū aſpiciēs oꝑat̉. nō enī habꝫ rōem appetibilitatis vt ſic. ¶ Ma lignꝰ īpulſus habꝫ ꝓ ſuo termīo fantaſticā ſuꝑbāqꝫ libertatē. Tractat illud btūs Au guſtinꝰ d̓ furto pomoꝝ dū puer eſſꝫ/ cōclu dit tandē ꝙ nō delectabat pctū ſꝫ libertas falſa peccādi. Dicit alibi ꝙ felicitas mūda noꝝ ē impunita neqͥcia/ peccēt vt voluerīt. Nec aliqͥs dicat. cur ita facis/ nec puniat. ¶ Malignus impulſus apparet ī blaſphe mantibꝰ horribilit̓ nomē dei ⁊ ſctōꝝ ſctārū qꝫ ſuaꝝ ſine cauſa ſꝫ ſola libidīe blaſphemā di ſic īpune. Inde eſt illd̓ qͦrūdā nobilium ad ruſticos. Tu das anīaꝫ tuā dyabolo. tu negas deū. tū deſpicꝭ. cur hͦ cū nō ſiſ vir no bi. ¶ Malignꝰ īpulſus. ī ꝓphanatōibꝰ ſo lēnitatū ⁊ locoꝝ ſacroꝝ vtilitate nll̓a ſequē te/ docent hāc malignitatē īſanie falſe quas palliāt ſub noīe feſti ſtultoꝝ/ vbi fiūt horrē da ſupͣ maliciā paganorū in ꝯculcatōeꝫ re rum deo ſacrataruꝫ. ¶ Malignꝰ impulſus oſtēdit̉ in dehoneſtatōe parentū pure gͣtis. qͣliter fuit in nerone qͥ ꝓpͥam euiſcerari iuſ ſit mr̄eꝫ. iuſſit ⁊ pr̄eꝫ ciuilē ſenecā mori. gau debat ī crudelibꝰ mortibꝰ ſenatorū. Deniqꝫ nimis valde debachata ē ſathane maligni tas ꝑſecutōe tot martyꝝ ſuꝑ rabiē beluaꝝ. Exurge ⁊ toto malignitatis ſpū debacha re/ dicebat Uincen. ad tyrannū/ malignita tē īproperās. ¶ Malignꝰ īpulſus īpellitīſi piētes vt dicāt ī corde ſuo. īmo ī ore ⁊ oꝑe. Non eſt deus/ cum tamen velint ip̄i nequa qͣꝫ adorari ſicut deꝰ. Sꝫ iſta ē inuidoꝝ ma lignitas/ iacturā ꝓpͥam querere in aliorum leſione. ¶ Malignitas diabolica eſt conari mulierē violare qꝛ caſta eſt/ qꝛ ꝟ̓go eſt quia nobilis eſt ⁊ honeſta/ licꝫ ī corꝑe deformis ſit. q̄rere p̄terea ſocietatē ī peccatis nec ſibi ſatis eſſe ꝓpͥam dānatōem/ ſed neqꝫ ꝓpone re qͥcqͣꝫ de penitētia. īmo dolere ſi ſibi mali cia diſplicens eſſꝫ. ¶ Malignitas eſt diabo lica delectari in mendacijs qꝛ fallunt/ tra li 4 Centilogium here p̄terea ſanctorū pueroꝝ ⁊ puellaꝝ īno centiā ad peccandū/ delectari deniqꝫ ī pec catis extraordīarijs que abhorret natura. nec addunt ad delectatōem libidīs niſi cor ruptam fantaſiā. ſicut febricitātes aut mu lieres impregnate gaudēt ī cibis quos ab ominabiles ſciūt ſani. Procurat iſte maxi me malignus exerceri qͣtinus ex pudore cō fitendi reatū tam pudendū/ corruāt ī dam natōem ore clauſo. zodoma enī dicit̉ muta Iudas qͥ interp̄tatur confitens victor my ſticus ī cornu dextro peccatorū ꝯmuniū ꝓ ſtratus ꝓut in ſiniſtro ſequentiū adinuenti ones in peccatis eſt. ¶ Malignitas dyabo lica delectat̉ multitudine ꝑeuntin̄. nō ſoluꝫ quia ꝑeunt/ ſud qꝛ ꝑ alios ꝑeūt. ſcit qꝛ ſi vo luerint ſeductores alioꝝ penitere/ poſtmo dum vix penitentiā inueniāt ꝑfectaꝫ. quia reddere nō potuerūt eos quos ꝑdiderunt. neqꝫ p̄terea reſtituēt q̄ tota malignitate pri us deſtruxerūt mille modis ſiue modo. De niqꝫ ſuadet ⁊ impellit ad blaſphemias con tra ſpm̄ſanctū. que ſunt p̄ſumptio/ impeni tentia/ deſperatio/ inuidētia frat̓ne gre. īpu gnatio vitatis agnite. de qͥbꝰ nō eſt hic per ſingula diſſerendū. Decas nona Alignitatē ſathane tyrannicā et m aꝑtam ſuꝑat in multo ſua in an gelū lucꝭ malignitas trāſforma ta. quis iſta crederet ſi hoc apl̓us nō dice ret. nō ignorans aſtutias eius/ ꝑmanet iſte malignus in arrogantia ꝯcepta. vult extol li ſuꝑ omne quod dicit̉ deus. habet ſuū ne qͣꝫ ſpiritū ẜm quem ſatagit in deſtructōneꝫ nō edificatiōem dare ſuis de corꝑe peccati fallaciter diuiſiones apparētes non exiſten tes gratiarū/ inſtar ſpirituſſancti. Huic im pellente/ eo ꝑmittente deo datur ſermo ſapi entie/ alij autē ſermo ſciētie ẜm nequā ſpiri tum. alij fides falſa in eo ſpiritu. alij oꝑa v̓ tutum. alij gr̄a ſanitatū. alij ꝓphetia. alij gͣ tia linguaꝝ. alij interp̄tatio ſermonū. ¶ Fi ctus lucis angelꝰ ꝙ iſta poſſit inducere qͣn rum ꝓmiſerit deus teſtis eſt apl̓us loquenſ de antichriſto. teſtis inſuꝑ loquens de lau de charitatis/ ſine qua ponit excellētes gͣti as dare poſſe ſed inutiliter. Si līguis ho minū inquit loquar et angeloꝝ. Ecce ẜmo nē ſapiētie et ſciētie ⁊ genera linguaꝝ. ſi ha buero ꝓphetiā/ ecce nomīatam/ ⁊ nouerim myſteria oīa. Ecce īterp̄tatio ẜmonū cum ſapiētia myſtica/ iungit oēm ſciētiā/ iungit omnem fidem. iūgit mirabilia ī trāſlatōne montiū. iungit diſtributōem omniū facul tatū in cibos pauperū. ꝯcludit in martirio quo tradit corpus ita vt ardeat. ¶ Fictꝰ lu cis angelꝰ ſuos habꝫ apparentes apl̓os/ ſu os ꝓphetas/ ſuos euāgeliſtas/ ſuos paſto res et doctores. īmo et ſuos martyres. ſuaſ virgines. ſuos heremitas ⁊ monachos ad ꝯſummatōem reprobi corꝑis ſui/ cuiꝰ ip̄e ē caput ⁊ rex ſuꝑbie. ſicut humilitatis ⁊ obe dientie chriſtꝰ rex ⁊ caput exiſtit. ¶ Fictꝰ lu cis angelus vt oꝑet̉ in aliqͦ talia q̄ dicta ſūt pͥmo ſeminat tumoris ſpm̄/ ⁊ impellit ip̄m vt ambulare cupiat ī magnis. vt ſit placēs ⁊ ſapiens ſibimetip̄is in oculis ſuis. Quo obtento iā illudit ⁊ adulat̉/ īpellit ⁊ deludit quēadmodū voluerit niſi ſuccurrat gratia ſalutaris. īmo iā tal̓ factus ē ſibi demon ſe decipiēs ⁊ fantaſticās. ⁊ de ſtulto ꝑ adula tōem ꝓpͥam inſanū ſe faciens. ¶ Fictus lu G cis angelus / ſi cū tāta dignitate creatꝰ/ po tuit ꝑ ſui complacentiā adulatoriā ita deci pi vt appeteret ſil̓is eē deo. Sic de eua ſuo modo reddit̉ minus admirabile ſi reſpexe rimꝰ ad hoīm inſanias qui cū tot ſubiace ant miſeris ꝯtinuis inuēti ſunt/ qͥ ſe p̄cipe rent coli vt deos/ inuēti qͥ ſe ꝑ ſuꝑbiā demē tarent miris modis hūane fragilitatis ob liti. ¶ Fictus lucis angelꝰ/ cuiꝰ cibꝰ electus ⁊ qͥ habet fiduciā influat iordanis ī os eiꝰ. ſtudet apparere in deuotis ⁊ cōtemplatiuiſ maxime mirabil̓. Abſorbet itaqꝫ mare mū danoꝝ abſorbet ⁊ mare omniū fide ꝟ̓a chri ſti carentiū. Sed chriſtianos abſorbere de uotōni contēplatōiqꝫ deditos ſua pͥncipal̓ eſt victoria. ¶ Fictus lucis angelus ſi vide rit aliquē chriſtianū quē nō audet a fide pa lam auertere/ ſtudet ip̄m ad peccata carnis ⁊ mūdi ſepius impellere. ꝙ ſi repulſum ſe ſenſerit querit aliud machinamentuꝫ vt ad oppoſita vicia que nō ſunt carnis et mūdi vehementer impellat. ¶ Fictus lucis ange lus paſcit aliqͣndo ſuos familiares cibis d̓ licatiſſimis qͥ nō carnales apparēt ſꝫ om̄i nō ſpūales ⁊ quales comedunt electifilij in menſa patris ſui dei. Itaqꝫ cibat eos ex adi pe frumenti ſacre ſcripture/ ī myſterijs ſuiſ elucidandis. ⁊ de petra fidei q̄ eſt chriſtus falſo melle/ quia falſa dulcedīe ſaturat eos quia plꝰ et aliter cōmedūt qͣꝫ ſatis eſt/ vt cū fuerint ſaturati dicāt elati ꝑ ſuꝑbiaꝫ/ qͥs nr̄ dn̄s eſt. dicāt nō ſumꝰ ſicut ceteri hominū De impulſibus LXIIII peccatores. ve ve ve tibi. ¶. Fictus lucꝭ āge lus ſi nō ꝑtomeret in ſua ratiocinatōe/ nun qͣꝫ hortaret̉ vt q̄reret/ homo ſentire ⁊ guſta re qͣꝫ ſuauis eſt dn̄s. p̄ſertim circa myſteriū incarnatōis et crucis. qd̓ aduerſum maxi me ſibi ſcit nequaqͣꝫ ip̄e ſpūs. Non autem impellit ad hoc ſentienduꝫ ⁊ guſtandū niſi qͣtinus ī p̄ſumptōis ſpiritu magis illaq̄at Celat inſuꝑ laqueos ſue nequitie ſub foſſa humo crucifixi vel oꝑis pij. Qui ſuper his dubitat habet hyſtoriā de martino. habꝫ d̓ plurimis heremitis. habet de chriſto queꝫ voluit theologiſando deciꝑe. ¶ Fictus lucꝭ angelus. ſi ſuꝑbos ſuos fallit. ſi excecat in pleno meridie legis xp̄i ſub imagine crucꝭ. ſue religionis ſue/ pietatis ſue ad ſctōſ ⁊ ſan ctas. ad te etiā beatiſſima nō ꝯquerat̉ ſed humiliet̉ hūana p̄ſumptio. Non enī placꝫ deo vir ſuꝑbꝰ/ etiā ſi aſcendit in celū ſub ti tulo deuotōis/ ſub titulo crucis ⁊ ſub titu lo beate virginis et ſanctorū ſuꝑ eius qͥ ex ip̄o fictus eſt. ⁊ ſi fictus. igit̉ hypocrita. q̄re hoc? quia ſuā nō dei gl̓iam ſola q̄rit. qꝛ rui ſus non dei bn̄placitū in ꝓlificatōe beatoꝝ opeꝝ ꝑ obedientiā. ſed meretriciā ſterilēqꝫ quodāmodo ꝓſeqͥtur in ſentimētis/ neſcio qͣli voluptate nō ꝙ malū ſit in dn̄o delecta ri/ ſed caſte fiat ⁊ pie cum obſeruatōne p̄ce ptorū/ non habendo velamē malicie liber tatem. Decas decima Xaltatur humilis contra violen I tum. cōtra fraudulentū. contra malignū demonis impulſum quia diuinus ⁊ angelicꝰ impul ſus/ virtuoſus/ ſapiēs/ et benignus/ ſuccur rit in electis. ita diligentibꝰ deū omnia co operant̉ in bonū. ⁊ ita omnia vt etiā diabo li machinamēta ſiniſtrorſum impulſiua cō uertant̉ in bonū. Sit Iob in exempluꝫ h̓ qui ꝑditis omnibꝰ et ꝓle duplicia reporta uit. ſeptē ei filios ⁊ tres filias reſtituit ¶ Ex altatur homo poſt demōis inſultꝰ ſi ad mo ralia traducimꝰ. quia reddunt̉ ſibi vſus et oblectamenta ſeptē donorū quaſi totidē fi lioruꝫ ⁊ triū virtutū quas theologicas no minamꝰ. ⁊ ita reddunt̉ ſeptē filij ⁊ tres filie domuſqꝫ virtutū. ¶ Exaltat̉ homo tempta tus dum fit ampliꝰ timoratus ⁊ pauꝑ ſpū dicēs illd̓ ex ſentētia. Ego vir videns pau ꝑtatem meā. ⁊ illd̓. Tu aūt ſuſceptor meus es/ gl̓ia mea ⁊ exaltanſ caput meū. cū ceterꝭ in hanc ſentētiā qͦꝝ nō eſt numerus. Cogͦ ſcunt bruta liberatores ſuos/ vt elephas. et ẜuiūt eis. qͣnto magis poſt tot tēptatōnes debet homo gͣtū domino famulatū. ¶ Ex altatur ampliꝰ hō liberatꝰ in pietate ⁊ mi titate circa ꝓximos. qꝛ didicit ex his q̄ paſ ſus eſt miſeroꝝ miſereri/ ſint ip̄i peccatores publici. ſint publicani et meretrices. nemi nem iudicat. nemineꝫ dānat. dn̄o ſuo ſtant aut cadunt. aūt ſibi ſtāt potiꝰ. potēs eſt enī deꝰ ſtabilire eos. ſicut ⁊ me fecit poſt tot la pſus. ¶ Exaltat̉ in ſciētia miſeriaꝝ ſecl̓i vel luctu p̄ſentꝭ exilij. quatinꝰ ſic viuere chriſt ſit ⁊ mori lucꝝ. vita in patiētia degat. habe at in deſiderio mortē. Deniqꝫ ſit idoneꝰ in ſua ſciētia ꝑ exꝑientiā habitā docere alios que ⁊ qͣlia ſint diaboli machinamēta/ qͣꝫ oc culte inſidie/ qͣꝫ oppreſſiōes violente. Hīc timor nocturnus mundi et carnis. Hīc ſa gitta volans diaboli. Hinc negocium per ambulans in tenebris/ in ꝑplexis. Hinc in curſus in importunis ⁊ violētis. Hinc de moniū meridianū ī maximis apparentibꝰ bonis. Hinc caſus tot hominū a dextris a latere ⁊ a ſiniſtris. Et qͥs muniet ſe aduer ſus has inſidias qͥ non exꝑtus fuerit eas? ¶ Exaltat̉ īpulſus ⁊ forte d̓iectꝰ/ ſꝫ reſurgēſ I fortior. Exaltatur dico in ſpiritu fortitudi nis/ ⁊ eſurie iuſticie/ ſentiēs ꝙ nulla ſint pre ſentia qͥbus poſſit inniti. ideo q̄rit ſibi eter na. ¶ Exaltat̉ in ſpū ꝯſilij/ ſentiēs iam ex in timo guſtu/ qm̄ nō eſt ꝯſiliū niſi in iuſtica tōnibus dn̄i/ qualiter ſentiebat qͥ dixit. Cō ſiliū meū iuſtificatōes tue. Hec eſt vera di ſcretio ſpirituū lex dn̄i vt nō fingit ille ma lignus ex motū ⁊ impulſu neſcio qͦ cordis nr̄i/ vtiqꝫ ſigno fallaci. Cor tuū inqͥt ſapiēſ qͣſi parturiētis fantaſias patit̉/ niſi a d̓o fu erit immiſſa viſitatio. Docuerunt hͦ haben tes phitonicū ſpm̄. docuerūt īnumerabileſ qͥ dimiſſi ẜm deſideria cordis eorū iuerunt ī adinuētōibꝰ ſuis ⁊ ꝑierūt vtinā ſoli. ¶ E altat̉ in ſpū intellectus. iūcta cordis mūdi cia. Dat enī vexatio ītellectū. dat crebro pu rificatōem ī ocl̓o cordis/ qͣſi colliriū qͣſi fel thobie/ qͣſi chriſti lutū. ¶ Exaltat̉ ī ſapīa ti cta pace ⁊ adoptōe filiali dei. Si em̄ fit ti moratior vt p̄miſimus/ ſi pauꝑior ſpū/ ſi lu gētior/ ꝯſequēs eſt ꝙ ſpūi ꝯtrito ⁊ humilia to/ ſpiritui quoqꝫ purificato ꝑ lachrymas ⁊ illuminato. det ſapīe guſtum ⁊ pace q̄ ex uperat oēꝫ ſenſuꝫ. Sufficiunt ad extremū tales filioꝝ reſtitutōes/ gratiores pꝰ lapſuꝫ H Prima pars de myſtica poſt tot amaritudines. Philoſophica vox eſt ꝙ oppoſita iuxta ſe poſita magis eluce ſcunt. dies ex nocte. dulcor ex felle. ſanitas ex īfirmitate. vigilie veritas ex ſomniorum deluſiōe fit aꝑtior. vera ſenſatio ſapiētie p freneſim vel reuerſatōem ſtulticie/ dū vigi lans ſe habꝫ vt ſomnians. ſed gͣtia reddita reddit pariter ⁊ ſenſum verū in v̓tutis vigꝭ lia conſtitutū. ¶ Exaltat̉ poſtremo liberat a temptatōe. qꝛ ſpecioſitas reddit̉ amplior in ſpe fide ⁊ charitate ꝑ afflatū ſctīſpūs. cō trariū aqͥlonis impulſibꝰ. ſic optabat apo ſtolus fieri. Dn̄s inqͥt ſpei replebit vos in omni gaudio ⁊ pace in credēdo/ vt abūde tis in ſpe ⁊ v̓tute ſpūſſancti. q̄ virtus ē cha ritas. Ecce tres filias. Sciūt liberati poſt impulſus fidelitatis ⁊ deſꝑatōis/ qͣꝫ ſeren poſtmodū fidei radiꝰ/ qͣꝫ certus innixꝰ ſpei. qͣꝫ iocundior charitatis ardor ſubſequunt̉. dum depoſitis de ſede potentibꝰ pͥus aīam vexantibꝰ/ fit dn̄o liberante quod ſequitur. Exaltauit hūiles. fit ⁊ gr̄aꝝactio ꝑ canticū Magnificat aīa mea dominū ⁊c̄. Finit Centilogiū de impulſibꝰ. ⁊ ſubiū gunt̉ tractatus de theologia myſtica qͥ ſati faciant tercie parti ꝓmiſſiōis facte in ꝓhe mio ſex lectionū A Incipiūt conſidera tiōes venerabilis ac egregij ſacre theologi ꝓfeſſoris magiſtri Iohānis de Gerſon cā cellarij eccl̓ie pariſien̄. d̓ myſtica theologia Prologus R Enitemini ⁊ credite euāgelio Marci. i. Aſtrīxit me promiſ ſio nouiſſima illd̓ aggredi qd̓ veſtrā expectatōnem repetere nūc ſentio. oſtēdere ſcilicꝫ An cognitio dei meliꝰ ꝑ penitentē affectū qͣꝫ intellectū inueſtigantē habeat̉. Ubi eniti d̓ beo. ſi forte pijs aſpirāte conatibꝰ deo/ po terit ſtudiū meū eaip̄a ad cōmunē intelligē tiam deducere que ſuꝑ theologia myſtica hoc eſt occulta diuinus tradidit Dyoniſi edoctus nō dubiū ab illo qͥ ait Loquimur ſapientiā apud ꝑfectos/ ſapientiā in myſte rio que abſcondita eſt. Conari p̄terea medi tor ſi ea que de contemplatōe. meditatione. raptū. extaſi. et de exceſſu mentis. de diuiſi one ſpūs et anime ⁊ ſimilibꝰ/ doctores eleuati ſcriptis reliquerūt. poterint ita palam fieri et quodāmodo reuelari. vt alij ab exꝑ tis quales rari ſunt poſſint intelligere aut ſaltem fixe credere ſanctos illos viros ha buiſſe ſcientiā longe altiorē a natura ꝯmu ni. quos ad ſuꝑmentales rapuit exceſſus diuina cōtēplatio Dicā vero quod freq̄ns eſt apud vnūquēqꝫ in aggreſſu alicuiꝰ vel ī ſoliti vel ardui. trahi qͥppe ſolet animꝰ ī va rias ꝑtes ꝓ varietate rationū oꝑis. Cōperi hͦ ipſe pluries/ noīatim ī re p̄ſenti. ¶ Tracta turꝰ itaqꝫ materiā qua nulla ſublimior eſt/ nulla diuinior/ ſed nec vlla queri difficilior ſicut nulla poteſt ſalubrior inueniri. vtpote in qua noſtre felicitatis cardo figit̉. Cōtre mui ad aſpectū maieſtatis huiꝰ ſapientie verens ne ꝑſcrutator eius volens fieri oppͥ merer a gloria. Dehinc expaui ne ſuꝑba p̄ ſumptio vexaret me. Quis enī magna mo liens nō impugnat̉ ab ea. Extimui deniqꝫ ne de curioſa ſingularitate notarer quā du abus vltimis lectōibus ſceleris cōdemna ui. ¶ Atuero poterāt hec turbare retroqꝫ fle ctere pedes mee inueſtigatōnis ne ꝓgrede rer/ ſi de ſolis viribꝰ proprijs cōfiderē. ⁊ n̄ in eo qui dicit. Querite dn̄m ſꝑ. Si pre terea conſtrictꝰ duplici officio publico nō deterrerer aſpiciēs damnatōem ſerui pigri abſcondentis talentū dn̄i ſui. audiēs quo qꝫ angelū apud Thobiā ꝙ opera dei reue lare ⁊ confiteri honorificū eſt. Deniqꝫ ſi ꝑ timuiſſet ſapiēs ea q̄ cōmemoramus non dixiſſet de ſapiētia. Quā inqͥens ſine fictōe didici ⁊ ſine inuidia cōmunico. ⁊ honeſta tē illiꝰ nō abſcondo. ¶ Quod autē de iactā tia additū eſt. vtinā qͥ gloriat̉ in dn̄o gl̓iet̉. Quis aſſecurabit̉ hō viuēs ſuꝑ terraꝫ etiā ſi ſupra aſtra celi poſuerit nidū ſuū/ etiaꝫ ſi in lecto cōtemplatōis dormierit. etiā ſi mā na deuotōis abſconditū guſtauerit. Quid hec om̄ia? Quis nō expaueſcat horrore ve hemēti qn̄ a celi palacio detractꝰ ē lucifera medio lapidū ignitoꝝ ī ſterqͥliniū dānatōiſ Qn̄ ī die illa duobꝰ exn̄tibꝰ ī lecto vnꝰ aſſu met̉ ⁊ aliꝰ relinq̄t̉. Qn̄ demū filij iſrl̓ ꝓſtra ti ſunt ī deſerto qͥ pane celi veſcebāt̉ ⁊ inimi cos ſuos eos qͥ mētiti ſunt ei cibauit dn̄s ex adipe frumēti/ ⁊ de petra melle ſaturauit eos. ¶ Ue mihi ſi gl̓iaꝫ meā q̄ſiero. illa pror ſus nihil ē. illa nihilominus ꝯdēnabit me. ¶ Ue ſi gl̓iatꝰ fuero ī dānatōe mea ⁊ ī nihilo terreat apl̓ica tuba. Si inquit habuero ꝓ phetiā ⁊ nouerī myſteria oīa ⁊ oēꝫ ſcīaꝫ. ⁊ ſi Theologia ſpeculatiua LXIIII habuero oēꝫ fidē. ita vt mōtes trāſferā cha ritatē āt nō habuero nihil ſū. Quis āt certꝰ eſt ſine miracl̓o charitatē ſe hr̄e? Quid ſcis pauꝑ homūtio ſi lumē aliquod intelligētie aūt aliqͥs tepor tenuis deuotiōis videt̉ da re tibi ſeruo neqͣꝫ. ⁊ hoc ad vtilitatē alioꝝ vt illuminent̉ vel caleſcāt. tu ꝟ̓o inſtar cerei ac cenſi redigeris in cinerē. ¶ Auerte hͦ miſeri cordiſſime deus. ⁊ ſi de te loquenduꝫ ē. ſi in te exultandū/ exultemus cū tremore. ⁊ doce amus cū hūilitate q̄rēdo vnicā gl̓iaꝫ noīs tui ꝑ ſeruos tuos dn̄os ⁊ frēs meos/ qͥbus ideo de ſecretis ſapīe tue loqͥ velle mihi vi deor vt dimiſſis interiꝫ ſterilioribꝰ ſtudijs/ diuaricātibꝰ aīm ad multa/ inflāmet eos v̓ bum ſpūs tui q̄rere te ī ſimplicitate cordis Intelligere porro qͣle ē illud. Uacate ⁊ vi dete qm̄ ſuauis ē dn̄s. Stimulent̉ poſtrēo ip̄i nō ita ſoli tradere ſe intellectui ip̄m eru diēdo ꝙ affectus aridus/ īmo paſſionibus horreſcēs ⁊ ſordeſcēs deſerat̉. Nā apud qͦs alios aut qͦnā potius loco altero doctrina hec de theologia myſtica tradi pōt? Ꝙ ſi hocip̄m attīgere qd̓ opto denegatū fuerit/ ignoſcat pctīs nr̄is deus/ ⁊ piū qd̓ hr̄e mi hi videor deſideriū aūt tollat ſi īpiū eſt et ſi fallor/ aut ſi recte ꝯſcius ſuꝫ iuſtificet me in iuſtificatōibꝰ ſuis ille qͥ deſideriū pauperū exaudit/ ⁊ p̄ꝑatiōeꝫ cordis eoꝝ audit auris ſua. Iudicare pup illo ⁊ hūili vt nō appo nat vltra magnificare ſe hō ſuꝑ terrā ¶ His itaqꝫ p̄locutis p̄cipue ad fodiendū de ꝓfun do huilitatis locū qͦ ſine collapſu tota dicē doꝝ fabrica ſolidet̉. Et ab orōe more diui ni dionyſij ſumēdo exordiū explicabo ma teriā diſiūctī pꝯſideratōes ſeu annotatōes in modū capl̓oꝝ qͣtinus auditor recreet̉ in teruallis/ ⁊ nō ꝯtinua ꝯfuſaqꝫ locutōe laſſe tur. Nihil qͦꝫ noui allaturus ſum qd̓ neq̄at in alijs ſcōꝝ libris īueniri/ ab eis nimirum qͥd omiſſum eſt. ſꝫ eoꝝ ſnīas meo ordine ac v̓bis explicabo. ¶ Tractatꝰ iſte de myſtica theologia. xliiij. ꝯſideratiōes ꝯtinet/ ⁊ octo ꝑtes hꝫ ſeu materias pͥncipales. ¶ Prīa ꝑs eſt de qͥbuſdā p̄ambulis ad theologiā my ſticā/ a pͥma ꝯſideratōe vſqꝫ ad nonā inclu ſiue. ¶ Scd̓a eſt de natura aīe rōnalis ⁊ ſex potētijs eiꝰ a nona ꝯſideratōe vſqꝫ ad deci māſeptimā. ¶ Tercia ē de lumīoſitate dicta rū potētiaꝝ a decimaſeptīa ꝯſideratōe vſqꝫ ad viceſimāprimā. ¶ Quarta de ꝯtēplatōe meditatōe ⁊ cogitatōe a viceſimapͥma vſqꝫ ad. xxvi. ¶ Quīta de tribꝰ oculis aīe ⁊ de tri bus affectōibꝰ correſpōdētibꝰ in xxvi. ⁊. xx vij. ¶ Sexta ē de acqͥſitiōe theologie myſti ce ⁊ de decē eiꝰ differētijs ad theologiā ſpe culatiuā a. xxviij. vſqꝫ ad. xxxv. ¶ Septīa eſt de amore ⁊ eiꝰ triplici ꝓpͥetate. ⁊ ibi d̓ ra ptū ⁊ extaſi a xxxv. vſqꝫ ad. xl. ¶ Octaua eſt d̓ viamorꝭ qͥ amātē vnit cū deo ⁊ ſtabilitat ⁊ reqͥeſcere facit a qͣdrageſima vſqꝫ ad finē. Sequitur prima co ſideratio de triplici theologia .ſ. ꝓpͥa ſymbo lica ⁊ myſtica. a Liqͣ eſt theologia myſtica vltra M eā q̄ vel ſymbolica vl̓ ꝓpͥa noīat̉ Ita em̄ ſeꝑate tractauit d̓ ea ſub ꝓpͥo titulo btūs Diony. a ꝯſcio diuinoꝝ ſe cretoꝝ paulo doctꝰ. Cū em̄ ſcpͥſiſſet d̓ theo logia ſymbolica q̄ vtit̉ corꝑeis ſil̓itudinibꝰ trāſlatꝭ ad deū vt ꝙ ē leo lux agnus lapis ⁊ ſil̓ia ẜm quā dr̄ deꝰ oīnomiꝰ. Cū p̄terea tra didiſſet theologiā ꝓpriā ꝑ quā ex effectibꝰ reꝑtis in creaturis p̄ſerti ꝑfectioribꝰ ad ex tra ꝯſurgimꝰ ad affirmāduꝫ aliqͣ de deo. vt ꝙ ē ens ⁊ vita a qͦ oībꝰ deriuatū ē eſſe ⁊ vi uere. Tandē addidit modū īueniēdi deū ꝑ fectiorē ceteris qͦ ꝑ abnegatōeꝫ ⁊ ꝑ exceſſus mētales tāqͣꝫ in diuīa caligīe videat̉ deꝰ. hͦ eſt ī occulto ⁊ in abſcōdito vbi poſuit tene bras latibulū ſuū qd̓ attēdēs vnꝰ ex ꝓph̓is ſub aſſertōe clamauit. Uere tu es deꝰ abſcō ditus. ꝓpt̓ea h̓ liber intitulat̉ de theologia myſtica. Myſticū aūt interp̄tat̉ abſcōditū Primus liber deeſt apud nos. Scd̓s aūt de diuinis nominibus appellatur. Cōſideratio ſecūda ⁊ tractat abnegationē ſil̓itudinem ⁊ explicat Heologia myſtica īnitit̉ ad ſui t doctrina/ exꝑiētijs habitis ad ī tra ī cordibꝰ aīaꝝ deuotaꝝ ¶ Si cut alia duplex theologia ex his ꝓcedit q̄ extrīſecꝰ on̄dūt̉. ¶ Cōcors ē oīuꝫ doctoꝝ ſnīa ꝙ theologia myſtica ꝓcedit ꝑ abnegatōes vt ꝙ deꝰ nō ē leo bos lapis ⁊c̄. Quis āt diceret ꝙ theologia myſtica ſolaꝫ abnegatōeꝫ ꝯſectet̉ nihil relīquēs d̓ de pe ſitiue cognitū vel exꝑtū? Et ſane cū aīa nō nihil oꝑet̉ ⁊ n̄ nihil patiat̉ in tali ſtatu ꝯſti tuta/ vt aliqͥd exꝑiat̉ neceſſe ē. Illa āt exꝑiē tia q̄ intrīſecꝰ hr̄ neqͥt ad cognitōꝫ ītuitiuā vel īmediatā deduci illoꝝ qͥ taliū īexꝑti ſūt. quēadmodū nullꝰ poſſꝫ docere ꝑfecta ītui tiuaqꝫ ꝯgnitōe q̄ reſē amor apd̓ illū qͥ nūqͣꝫ Prima pars de myſtica amaſſet. q̄ ſil̓r res ē gaudiū aut triſticia. aut alia ex paſſiōibꝰ intrinſecis aīe/ ſi nūqͣꝫ aliqͣ tali paſſiōe fuiſſet affectus. Hoc idē d̓ cecꝭ reſpectu colorū. et de ſurdis reſpectu armo niaꝝ dici ſolet. ¶ Has v̓o cognitōes exper mentales de deo interiꝰ vocat ſctī varijſ no minibꝰ. ſicut ꝓ rei varietate ml̓tiplicate ſūt ſuꝑ numeꝝ. Uocant aūt ꝯtēplatiōem exta ſim. raptū. liq̄factōem. trāſformationē. vni onē. exultatōem. iubilū. ¶ Iubilū eſſe ſupra ſpiritū. rapi ſcilicꝫ ī diuinā caliginē. guſta re deū. amplecti ſpōſum. oſculari eū. gigne re de deo. ⁊ parere v̓bū. Introduci in diui na cellaria. inebriari torrēte voluptatis. cur rere in odorē vnguentoꝝ ſuoꝝ. Audire vo cē eiꝰ. intrare in cubiculū. in pace in idipſū dormire ⁊ reqͥeſcere ⁊c̄. N Conſideratio tercia anime ratōnalis capacitateꝫ ⁊ indiciū po nit ⁊ idiote recte ſentiētis cognitōem docto p̄fert philoſopho. Heologia myſtica ſicut īnitit̉ ex periētijs ꝑfectiori certitudīe co gnitis. Ita ꝑfectior atqꝫ certior debꝫ iudicari. ¶ Nullꝰ ambigit aīam ratōnalē p̄cellere/ tū ī eēntia/ tū in vi tute ⁊ oꝑatōe/ ſupͣ qͣſlibꝫ alias creaturas pꝰ angelos a qͥbꝰ mīorata eſt paulominꝰ. Pro pterea ſi ꝑ ea q̄ facta ſunt ꝯgnoſcit̉ deꝰ/ ſem piterna quoqꝫ virtꝰ eiꝰ ⁊ diuītas ip̄e ſane ī illis effectibꝰ vel ex illis ampliꝰ cognoſcet̉ qͦs ꝑfectiores eſſe ꝯſtat/ ⁊ certiꝰ qꝛ certioreſ Experimētū qͥppe quale erit ab extrinſeco certū ſi illd̓ quod ī ītrīſeco fit nō certiſſimū ab aīa exꝑiente iudicet̉. ¶ Ex qͥbꝰ elicio pul crū corollariū. Ꝙ ſi philoſophia dicat̉ ſci entia oīs ꝓcedēs ex exꝑientijs/ myſtica the ologia ꝟe erit philoſophia. Eruditiqꝫ ī ea quomodolibet aliunde idiote ſint philoſo phi recta rōe nominant̉. Inde chriſtꝰ exul tās ſpū Cōfiteor tibi inqͥt pater dn̄e celi et terre qꝛ abſcōdiſti hec a ſapiētibꝰ ⁊ pruden tibꝰ ⁊ reuelaſti ea ꝑuulis. Ita pr̄ qꝛ ſic pla citū eſt an̄ te/ n̄ meritū. Un̄ ⁊ ſapiētia ꝑuul̓ oota ē/ et lex dei paruulis dat intellectū Cōſideratio quarta oſtendit nō poſſe quēqͣꝫ ꝑtingere ad interi ora ſpūs niſi doctu ⁊ exꝑientia refertū Heologiā myſticā qͣꝫuis nullꝰ at tingat ꝑfecte ignoratis eiꝰ pͥncipi is q̄ ꝑ exꝑientiā interiorē accipiūt̉ Non eſt tn̄ ab eiꝰ doctrina danda vl̓ accipi enda deſiſtendū. ¶ Sil̓itudo in ceterꝭ ſcien tijs philoſophicis facit pͥmā ꝑtē eſſe ꝑſpi cuā. Ignorato qͥppe ꝙ ignis eſt calidus et aqͣ frigida. aut ꝙ eclypſis lune fit ꝑ interpo ſitōem terre diametralit̓ inter ſolē ⁊ lunam. ⁊ ita de ſil̓ibꝰ/ ꝯcluſiōes ex talibꝰ deducte/ n̄ ſortirent̉ certitudinē. niſi qͣlis habet̉ de pͥn cipijs aut minorē. Cognitio aūt pͥncipioꝝ in caſu nr̄o ſi habet̉/ habet̉ ꝑ ſolaꝫ fidem et credulitatē/ ꝑ quā narrantibꝰ ⁊ exꝑtis ꝯſen timus. ¶ Nihilominꝰ ꝓ ſcd̓a ꝑte cōſidera tōis addamꝰ ꝙ pauce ſunt aut nulle ſciētie naturales ad qͣs tractādas ⁊ addiſcendas veniēt ml̓ti qͥ taliū ſciētiaꝝ pͥncipia accepe rint ab exꝑientia ꝓpͥa. Sed multa ex alio rū approbatis aſſertōibꝰ p̄ſupponūt. Sic Ptolomeus in aſtronomia. ſic Ipocras ⁊ Galienꝰ ī medicīa. Sic alij ī iſtꝭ ⁊ alijs ſciē tijs ſtudioſi feciſſe qͦtidieqꝫ facere cogͦſcūt̉. Hoc viderūt Pithagoras Plato Ariſtote les. ⁊ philoſophꝰ nr̄. Paulꝰ. Quoꝝ pͥmus indicebat diſcipul̓ ſuis vt ꝑ qͥnqueniū ſile rent ⁊ dictis ſuis crederēt. Aliꝰ dixit ſumen dū eſſe ex credulitate cōpendiū. Terciꝰ ait addiſcētē oportere credere. Quartꝰ ſimilia pene v̓ba poſuit in diſſimili materia Opor tet inquit accedentē ad deū credere Cōſideratio quinta arguit p̄ſumptōem in eruditis ⁊ intimā ex perientiā p̄fert oībꝰ alijs iocūditate. ſapore ⁊ ꝑſpicuitate. Uia nēo ſcit q̄ ſunt ſpūs niſi ſpi ritus qͥ in ip̄o eſt / ꝓpterea diſco li ſunt/ ⁊ nequaqͣꝫ myſtice theolo gie idonei auditores/ qͥ nolūt cre dere vt tandē intelligāt. ¶ Ueritas hec tum ex ſeip̄a ꝓbat̉. tū ex autoritate ꝓpheticaro borat̉ Niſi inqͥt credideritis nō intelligetꝭ tū deniqꝫ ex p̄cedēti ſatis patet. ¶ Illos e di uerſo poſſibile eſt ml̓ta cognoſcere ꝑ alioꝝ traditionē qui fideꝫ p̄ſtabant eis q̄ ſctī viri exꝑti taliū aſſerūt/ tā ī ẜmone qͣꝫ ī ſcpͥtura. qͥbꝰ in nullo credere attēdite p̄cor qͣꝫ inciui le qͣꝫ diſcolū qͣꝫ impiū. Eos itaqꝫ fallere vel le ceteros nullo pacto ſuſpicari patit̉ eorū veraciſſima ſanctiſſimaqꝫ ꝓbitas. nulli lu cro/ nulliqꝫ honori inhiās. nec odio vl̓ alia paſſiōe vicioſa laborās. Falli autē eos poſ ſe in exꝑientia taliter certa qualit̓ p̄diximu qͥs putaret? ¶ Adde ꝙ nō vnꝰ aūt alter iſta dicūt ſed mille. īmo īnumere ſunt aſſertōes Theo logia ſpeculatiua LXIIII taliū cōcordiſſime dicentiū theologiā my ſticā ꝑ exꝑientiā ītimā colligi/ eā quoqꝫ lō ge ſublimiorē ⁊ vltra qͣꝫ dici valeat iocūdi orē ſapidiorēqꝫ ⁊ ꝑſpicaciorē exiſtere ſupra ceteras cogitatōes ab extrīſeco veniētes/ tā qͣꝫ ille ſerꝑant īter hebetes ⁊ inertes. iſta lib̓ rimis alis circūuolans ⁊ euolās ſuꝑgredi atur vniuerſa. ¶ Ꝙ ſi nullꝰ eſt qͥ ſibi diſcre di de ſuis exꝑientijs interioribꝰ aſſerēti fer ret equo animo qͣꝫ inciuile ſit ⁊ irrōnabile īmo qͣꝫ deſtructiuū oīs ſocial̓ ꝯuictus īter homines ſi tot ⁊ talibꝰ ſumme ꝓbitatis et excellentie viris fides neget̉. ip̄i viderint qͥ non credūt. Conſideratio ſexta oſtendit affectōnes internas nō poſſe ple narie verbis exprimi. Peratōnes interiores p̄ſertim ī affectu non ita clare ꝓferūt̉/ nec ita poſſunt ſcriptis tradi ſic̄ ſen tiunt̉. Et hec eſt rō quare apl̓us dixit ſe audiſſe archana v̓ba/ q̄ non licebat homini loqͥ qm̄ illa minꝰ potuit tradere (be ato Dyoniſio. exēpli gr̄a) qͣꝫ acceꝑat. Rur ſus btūs Dyoni. plꝰ ꝯcepit ex v̓bis apl̓ic qͣꝫ ſcriptis derelinq̄re fas habuit. Cuiꝰ rei ſenſibile exemplū ē in ſpecul̓ ſemet qͦdā or dine aſpiciētibꝰ. Obſcurior itaqꝫ eſt imago in pͥmo ſpecl̓o qͣꝫ res ip̄a. imago deīde pri me imagīs ſubobſcurior eſt in ſcd̓o ſpecl̓o. ⁊ ita deinceps in tercio qͣrto ⁊ ceteris. qͦuſ qꝫ mutua reflexio ceſſet euaneſcens. Conſideratio ſeptīa ponit cauſam iudicioꝝ quō errat̉ circa do ctorū traditōes q̄ vident̉ ꝯtrarie/ cum ſint ſumme intelligibilibꝰ ꝯcordes. Oſſibile eſt hoīem minꝰ exꝑtuꝫ p deuotoꝝ affectuū plꝰ in eoꝝ diſ putatōe eruditū inueniri. Cap amꝰ ex ſil̓itudinibꝰ argumētum Medicina qͥdē multa ꝯtinet q̄ in ſol̓ expe rientijs fundata ſumptaqꝫ ſunt. Attamen nihil ꝓhibet quoſdā inexꝑtos taliū melio res eē ratiocinatores exꝑtiſ. qm̄ ī cecis a na tiuitate pōt īeſſe cognitio ratiocinatiua ma gna de multis q̄ ꝑ viſum ſolū pͥmitꝰ habi ta ſunt a multis alijs. Ita enī de beato di dimo ceco tradit interpres eiꝰ Hiero. ꝙ in diſciplinis illis que viſu capiunt̉. vt ſunt mathematice ſciētie fuit eruditiſſimus/ qͣs ſcīas multos videntiū ocul̓ ſuis cōſtat pe nitus ignorare. Cur igit̉ in re nr̄a par euen tus negabit̉/ vt hō paꝝ vel nihil deuotus. poſſit aliorū deuotorū ſcripta ſtudere/ ꝯfer re ad inuicē vnū ex altero ꝯcludere vl̓ elice re impugnare vl̓ fulcire. Hoc itaqꝫ mō de fidei articulis vtiqꝫ nō exꝑtis quotidianū exerciciū theologice ſcole facit. ¶ Hec cōſi deratio iuncta ceteris facit ꝯcordiā īter di cta ſanctoꝝ q̄ rixari vident̉ ad inuicē. qͥbuſ dam dicētibꝰ ꝙ ſoli boni et deuoti cogniti onē dei verā accipiūt/ alijs cōtradicētibuſ multos ex ph̓is paganis. multos qͦꝫ ex the ologis neqͥſſimis ſcire plura de deo nimiꝝ cū ip̄i demōes credūt ⁊ ꝯtremiſcūt. Primi itaqꝫ d̓ ſcīa exꝑimentatiua thologie myſti ce. Alij de ratōcinatiua theologie ſymboli ce vel ꝓpͥe vel etiā myſtice loqͥ volunt. Conſideratio octa ua oſtendit fructū huiꝰ libri. ⁊ quō in ea et ratur qͥ eā tradūt vl̓ tradiderūt. ⁊ quō ſit vl̓ a qͥbus examinanda. Xpedit ſcholaſticos viros etiā P e deuotōis exꝑtoſ ī ſcriptis deuo tꝭ theologie myſtice diligēter ex erceri dūmō credāt eis. Hoc iō dicit̉ primū/ quia qͥs nouit ſi tandē ip̄is ex familiari tali collocutōe aggenerabit̉ vt ſo let qͥdā amor ⁊ ardor exꝑiendi ea q̄ ſola in terim fide tenēt. ⁊ q̄ docta rōcinatōe ꝯferūt adinuicē. Ignitū eloquiū tuū vehemēter ait pͣs. Et ſeruꝰ tuꝰ dilexit illud. Quis aūt appropinqͣuerit igni et veſtimēta eiꝰ nō ar deant vl̓ caleſcāt? ¶ Rurſus aliꝰ fructꝰ eſt ꝓ illis quos p̄dicatio ſumpta ab hmōi doct na poterit accēdere ad amorē dei iā p̄conce ptū remanēte etiā frigido pectore eiꝰ qͥ loqͥ tur. vt ex voce pice que ſe nō intelligit venit hō audiēs ad ꝯceptꝰ ſil̓es qͣles eſſent ſi vo ces hmōi articl̓ate ab hoīe formarēt̉. ¶ De niqꝫ ꝯꝑtū eſt ml̓tos hr̄e deuotōem ſꝫ n̄ ẜm ſcīam. qͣles ꝓculdubio ꝓniſſimi ſunt ad er rores/ etiā ſupͣ indeuotos ſi nō regulauerīt affectus ſuos ad normā legis xp̄i. Si pre terea capiti ꝓpͥo/ propͥe .ſ. prudētie inheſe rint/ ſpreto aliorū cōſilio. hoc in begaruis ⁊ turelupinis manifeſtū fecit exꝑientia/ dū itaqꝫ ſeq̄bant̉ affectꝰ ſuos ſine regula ⁊ ordi ne. poſtpoſita lege xp̄i. p̄ſumptio neqͥſſima p̄cipitauit eos. vt dicerēt hoīem poſtqͣꝫ ad pacē tranqͥllā ſpūs ꝑueniſſet abſolutū eſſe legibꝰ diuīoꝝ p̄ceptorū. quā pacē̓ ī eis cau ſabat āgelꝰ ſathane trāſfigurās ſe ī angelū nii Secunda pars de myſtica lucis. hoc mō ſimilās pacē valde ſimilē illi paci quā apl̓s dicebat oēm exuꝑare ſenſū. Propt̓ea neceſſe eſt ꝓ argutōe aut directōe taliū eſſe viros ſtudioſos in libris eoꝝ qͥ deuotōem habuerūt ẜm ſcīam. ¶ Eos ni hilominꝰ cōmonitos velim ne citiꝰ debito dānare p̄ſumāt ꝑſonas deuotas ſimplices ī ſuis affectibꝰ admirādis vbi nihil aduer ſum vl̓ fidei vl̓ bonis moribꝰ palā inueni unt. ſꝫ aut venerent̉ incognita ſub ſilētio ſu ſpenſam tenētes ſnīam. aut ꝯſilio peritorū examināda remittāt. ꝑitiores aūt ſunt qͦs vtraqꝫ īſtructio reddit ornatos vna intelle ctus et affectꝰ altera. qͣles fuerūt Augꝰ. ſan ctus Tho. Bonauētura. Guilhelmꝰ pari ſiēſis. ⁊ ceteroꝝ admodū pauci. Cuiꝰ rari tatis cauſaꝫ īferiꝰ afferre conabimur. ¶ De niqꝫ additū eſt ī ꝯſideratōe/ dūmō credant cis. Alioqͥn ip̄i talia ſcrutātes d̓ficerēt ſcru tinio. et nō niſi laq̄os infidelitatis ſibimet acqͥrerent/ et denſioribꝰ tenebris circūuolu ti cecarent̉. Secūda pars prin cipalis eſt de natura aīe rōnalis ⁊ ſex potē tijs eius. A nona ꝯſideratiōe vſqꝫ ad deci mā ſeptimaꝫ. Ordine ꝟo nona ꝯſideratio modū oſtendit ꝓcedendi in hoc oꝑe. exclu ſis minus ſeruiētibꝰ ꝓpoſito manenſ circa anime ꝓprietates. Xpedit ad ip̄iꝰ theologie myſti Q ce cognitōem ſpeculatiuā acqui renda/ naturā aīe ratōnalis ⁊ eiꝰ potentias tā cognitiuas qͣꝫ affe ctiuas cognoſcere. ¶ Cōſideratio hec de ſe ꝑſpicua eſt. quoniā ignorata natura igno rant̉ eiꝰ paſſiones. ¶ Poſitis ergo eis q̄ on̄ dunt aliquā eſſe theologiā myſticā/ tradē do ſub qͣdā generalitate quēadmodū ꝓſit ⁊ ꝓ qͥbus ꝓſit ſuū ſtudiū eniti/ volumꝰ ad ducere in cōmunē intelligentiā (ſi deꝰ annu erit) qualis ſit hec theologia myſtica/ ⁊ in qͣ vi anime reponit̉. quā rōe ꝯparat̉ qͦ fructu qͦve fine ꝯquirit̉ qd̓ fieri ignorata aīe natu a nullo pacto p̄t. ¶ Et qm̄ doctrine mod dptimus eſt ꝑ reſolutiuas abſtractōes dū fiūt/ vel vſqꝫ ad pͥma pͥncipia ꝑ ſe nota/ vl̓ vſqꝫ ad ſimplices reꝝ qͥdditates eas a cō fuſiōe accidentiū/ et ab inuolutōne circum ſtantiaꝝ forinſecaꝝ denudādo. placꝫ hͦ lo co ip̄am ſimplicē aīe ſubſtātiā ſecernere qd̓ ammodo ī varias denoīatōes/ iuxta mul tiplicitatē effectuū ab ip̄a eadē ꝓducibiliuꝫ vt dicat̉ talis. qꝛ taliū elicitiua eſt. ⁊ altera qꝛ aliorū. ¶ In hoc itaqꝫ mihi vident̉ for malizātes agere laudabilit̓ docte/ ⁊ acute ꝙ reſolutōes hmōi q̄ant fieri quēadmodū apud mathematicos abſtractio a motu et a materia. fit etiā abſtractio puncti a trina dimēſiōe linee a duplici ⁊ ſuꝑficiei ab vna Attn̄ dū affirmāt vltra ꝙ p̄ter oēm oꝑatō nem intellectus illa ſunt in rebꝰ talit̓ penitꝰ qͣliter intellectꝰ abſtrahens ea imaginat̉/ ꝙ ſunt vniuerſaliter/ ꝙ diſtincte eternal̓r ⁊ ce tera ſil̓ia. Ego ꝓculdubio tota ſnīa diſſen tio ab eis/ qꝛ nō intelligo qͣ rōe iſtd̓ dictū p̄ ſertim in diuīa ſimplicitate ꝓ ꝟ̓o poſſit vl̓ ſano ſuſtineri neqꝫ ꝓpt̓ea abſtrahentiū eſt mendaciū. qm̄ ⁊ ſi nature reꝝ ſic ſe habeāt vt intellectꝰ negocians circa eas poſſit vti talibꝰ abſtractōibꝰ ad faciliorē. intelligētiā nihilominꝰ ſcire debent nō taliter diſtīgui rē eādē qͣlit̓ p̄t eam intellectꝰ indiſtincta ſe cernere. Alioqͥn res eadē a ſeip̄a reali diſtin ctōe differret. Ita enī p̄t intellectꝰ ꝯciꝑe (ex empli gr̄a) ꝙ volūtas ꝓductiua volitōnis differtrealit̓ a voluntate que volitionē eli cit/ ſicut ꝙ in eadē eēntia aīe intellectus ⁊ volūtas exn̄tes ab eadē eēntia quōlibet ex ꝑte rei diſtinguūt̉. Sed hec mat̓ia minus vtil̓ eſt qͣꝫ vt nos ſua īpugnatōe lōgiori ſer mone detineat. Ab artiſtis p̄terea logicꝭ et methaphiſicis potiꝰ qͣꝫ a theologꝭ p̄ſuppo nēda vētilādaqꝫ ē. p̄ſertim dū de theologia myſtica ẜmonē habeamuſ. ¶ Dicamꝰ gͦ de anīa rōnali ꝙ ip̄a ꝓ diuerſitate officiorū ⁊ agibiliū diſtinctas vires habꝫ. diſtīctas in quā nō re ſed noīe. Ita eī ꝟtuoſa ē / ita fecū da qd̓āmodo ip̄a eadē exiſtēs/ quēadmo dū ſi contineret in ſe tales v̓tutes realit̓ vl̓ aliter ex ꝑte rei differētes. īmo eo ampliꝰ qͦ virtus nō tā vnita qͣꝫ vnita fortior eſt ſeip ſa diſꝑſa. ſicut ſapiētia ī deo ꝑfectior eſt ẜm deductōem/ vt Augꝰ. vult locis pl̓imis de trinitate. qꝛ eſt fortitudo iuſticia ⁊ bonitaſ. ⁊ ita de ceteris ꝑfectiōibꝰ qͣꝫ ſi ab eis qͣlibet diſtinctōe ſecernat̉. Qui alit̓ capiūt viderīt qͣꝫ recte. Ego ſane nō capio. ¶ Attn̄ ſic vta mur in ꝓpoſito qͣſi vires aīe eēt penitꝰ in natura diſtincte diuidētes pͥmo aīam rati onalē in ītelligentiā ſimplicē. ſcd̓o in rōeꝫ. tercio in ſenſualitatē vl̓ aīalitatē vel poten tiā cognitiuā ſenſualē. ⁊ hͦ qͦ ad vires cogni tiuas/ et quo ad affectiuas ꝓportionabili ter. Primo in ſynderiſim ſeu mentis apicē Secundo in volūtatē vl̓ appetitū rōnalē. Theologia ſpeculatiua LXIIII Tercio in appetitū aīalem. quarū virium inde mox docebimus ꝓprias ratōnes Conſideratio deci ma ſimplicitatē ītellectꝰ explanat ꝓut dicit̉ lux aīe ⁊ angelo ſil̓is/ ⁊ dei capax. ⁊ quō va rijs noībꝰ in ſcripturis ſignificet̉. Ntelligentia ſimplex ē vis aīe co gnitiua ſuſcipiēs īmediate a deo naturalē qͣndā lucē in qͣ ⁊ ꝑ quaꝫ pͥncipia pͥma cognoſcūt̉ eē vera ⁊ certiſſima/ terminis app̄hēſis. ¶ Princi pia hmōi nominant̉ aliqn̄ dignitates/ ali qn̄ ꝯmūes animi ꝯceptōes. aliqn̄ regule pͥ me incōmutabiles et īpoſſibiles alit̓ ſe ha bere. vt ꝙ de qͦlibet affirmatio vl̓ negatio. ꝙ totū eſt maiꝰ ſua ꝑte. ꝙ intellectiuū ꝑfe ctiꝰ eſt nō intellectiuo. ꝙ ſpūale corꝑali cete ris paribꝰ digniꝰ eſt. ꝙ ſi hō ītelligit hō v uit. ⁊ ſimiles. Qualis ꝟo ſit illa lux natural̓ dici p̄t ꝓbabilit̓/ aut ꝙ eſt aliqͣ diſpoſitio cō natural̓ ⁊ cōcreata aīe. quā aliqͥ vocare vi dent̉ habitū pͥncipiorū. vel ꝓbabiliꝰ ꝙ eſt ip̄amet aīa exiſtens lux q̄dam intellectual̓ nature deriuata ab infinita luce pͥme intelli gentie q̄ deꝰ ē. de quo Ioh̓es. Erat lux ve ra q̄ illuminat oēm hoīem venientē in hūc mūdū. Et pͣs. Signatū eſt ſupͣ nos lumē vultus tui dn̄e. ¶ Porro qꝛ ẜm Dionyſium vij. ca. de diuīs noībꝰ. In ꝓgreſſu reꝝ a d̓o fit ꝯcatenatio q̄dam vt infimū ſup̄morum ſit pͥmū inferioꝝ. Angelꝰ a qͦ minoratus eſt paulo minꝰ hō qm̄ ē intelligētia ſimplicior hoīe/ habꝫ in ſua natura illud qͣſi infimum qd̓ hō habꝫ ī ſua natura ſup̄mū. vt ẜm hāc intelligentie vim ꝯiūgant̉ abſqꝫ medio al teriꝰ ſpeciei/ duo intellectꝰ angelicꝰ ⁊ huma nus. Hoc tn̄ nō ita accipiendū putamus qͣſi mediū ſit aliqd̓ inter aīam rōnalē ⁊ deū Contradicit enī Augꝰ. qͥ nihil eſſe ſuperi mente nr̄a dicit p̄ter deū. Attamē qͥs nega uerit angelū eo mō recte dici ſuꝑiorē aīa no ſtra et deo ꝓximiorē qͦ ꝑfectior eſt? nullus vtiqꝫ. Dicamꝰ idcirco ꝙ vterqꝫ a deo eque īmediate tria ſuſcipit. q̄ ſunt natura gratia ⁊ gl̓ia. Sed in reliqͥs ſicut eſt īter angelos hierarchicus ordo. ſic angeloꝝ ad homineſ ẜm tres actus hierarchicos. qͦs freq̄nt̓ no minat Dyoniſiꝰ. qͥ ſunt purgare. illumina re ⁊ ꝑficere. et hoc reſpectu grarum ⁊ ꝑfecti onū ſecundaꝝ. ¶ Deniqꝫ vis hec intelligen tie ſimplicis qn̄qꝫ nominat̉ mens. qn̄qꝫ ce lū ſup̄mū. qn̄qꝫ ſpūs. quādoqꝫ lumē intelli gentie. qn̄qꝫ vmbra intellectꝰ angelici. quā doqꝫ lux diuīa in qͣ ꝟitas incōmutabiliter lucet ⁊ cernit̉ nōnunqͣꝫ v̓o ſcintilla vl̓ apex ratōnis. Conſideratio vnde cima ratōis vim expͥmit quō nūc ītellectui nūc ſenſualitati deſeruit. ⁊ duplici noīe ap pellatur. Atio eſt vis aīe cognoſcitiua de/ S ductiua ꝯcluſionū ex p̄miſſis eli citiua quoqꝫ inſenſatoꝝ ex ſenſa tis ⁊ abſtractiua qͥdditatū/ nll̓o organo in oꝑatōe ſua egens. ¶ Hec deſcrip tio ꝑ vltimā ꝑticulā notat differre ratōem a ſenſualitate q̄ vtit̉ organo. Per alias auteꝫ ab ītelligētia ſimplici ſecernit̉/ cuiꝰ oꝑatio magis attendit̉ in receptōe cognitōis ſim plicis a ſuꝑiori luce deo/ qͣꝫ attēdat̉ in dedu ctōe ꝯcluſionū. quod ē ꝓpriū ratōnis. ſiue pͥncipia ſumpta ſint ab exꝑientij ſꝑ ſenſus. ſiue illa ſibi p̄ſentauerit ab alto ſimplex ītel ligētia. ¶ Ex hoc vero duplici vſu rōis nūc a ſuꝑioribꝰ pͥncipijs ꝑ ſe notis in lumīe ītel ligētie ſimpliciſ. nūc ab inferioribꝰ q̄ ꝑ exꝑi entiā acqͥrunt̉. vt ꝙ ignis eſt calidꝰ ſortitur ratio duplex nomen. vt dicat̉ portio ratōis ſuꝑior. portio inferior. vt p̄terea dicat̉ habe re duas facies. vnā ad ſuꝑiora/ ad inferiora alterā. Immo ⁊ ex hͦ ponit̉ cōſtitui velut ī orizonte duoꝝ mūdoꝝ. ſpūalis .ſ. ⁊ corꝑal̓. ¶ Ceteꝝ portōem ratōis ſuꝑiorem noīe vi ri. et inferiorē noīe ml̓ieris appellamꝰ. Tā tum enī viuacitatis ⁊ v̓tutis habet rō dum ſuꝑioribꝰ intendit reſpectu illiꝰ quā ꝯtrahit ex inferioribꝰ/ qͣꝫtum vir a ml̓iere differt ī ꝟ tute. ¶ Poſtremo ratōi qn̄qꝫ alia nomīa tri buimꝰ. vt ꝙ eſt celū mediū in aīa/ ꝙ ē ī vm bra intelligentie ſimplicis/ ſicut intelligētia ſimplex in vmbra angeli/ ⁊ angelus in vm bra dei. Conſideratio duo decima diuidit ſenſualē virtutē quō ꝑcipit interioribuſqꝫ ſibi deputatis quō trāſmit tit lucide declarat. Is cognitiua ſenſualis ē vis aīe v vtens in ſua oꝑatōe organo cor poreo tam exteriori qͣꝫ int̓iori ad ea que ſenſibilia ſunt ꝑ ſe vel per accidēs cognoſcēda. ¶ Continuo aperta eſt differentia huiꝰ v̓tutis ad duas v̓tutes p̄ cedentes. Cuiꝰ multiplex eſt officiū. multi nim 2 R Secunda pars de myſtica plex quoqꝫ appellatio. Nā cū accipit īme diate motiones obiectales reꝝ exteriorū. et ſic dicit̉ ſenſus exterior in qͥnqꝫ diſtinctus. qͥ ſunt. viſus auditus. guſtꝰ. olfactꝰ. tactus Aut recipit īmediate ſenſatōes factas ī hiſ quinqꝫ ſenſibꝰ iudicās inter eas. ſic eſt ſen ſus cōmunis. Aut cōſequenter ex iudicijs vel ſenſatōibꝰ factis in ſenſu cōmuni ꝯpo nit et diuidit. et ſic dicit̉ imago vl̓ fantaſia. vl̓ virtus formatiua. Et ſi ex ſenſatis elicit inſenſata hanc eſtimatiuā nominamus. q̄ de ꝓficuo vl̓ nociuo dijuudicat. Due pre terea ſunt vires retentiue ſpecieꝝ in abſen tia. Una ꝓ ſenſu cōmuni q̄ imaginatio qn̄ qꝫ nominat̉. Altera ꝓ formatiua ⁊ eſtimati ua/ cui memorie nomē inditū eſt. quarum omniū virtutū cū ſuis organis āplior ma nifeſtatio (quia ad p̄ſens negociū iſta ſuffi ciūt) ad naturales ⁊ medicos referat̉ ¶ Por ro vis hec cognitiua ſenſualis nūcupatur aliquādo aīalitas nōnunqͣꝫ ſenſualitas. qn̄ qꝫ celum primū vel infimū. qn̄qꝫ imagina tio. quandoqꝫ vmbra ratōis. In qua rur ſus vmbra varij gͣdus ꝓ varietate ſuoꝝ of ficiorū deſignant̉. Eſt itaqꝫ ſenſus exterio nouiſſima lux potētie ꝯgnitiue q̄ deficit vl̓ occidit in potētia ſolū vegetatiua vl̓ nutri tiua. dehinc ſenſus cōmunis (habēs ſub ſe hanc lucē quaſi ī vmbra ſua) reponit̉ ī vm bra fantaſie. ſicut fantaſiā in vmbra eſtima tiue. ⁊ hanc in vmbra rōis collocamꝰ Conſideratio trede cima agit de affectiuis potentijs ī genere ⁊ ſpecies earū ſubdiuidit. Uilibet potētie cognitiue corre ſpondet ꝓportional̓ virtus af c fectiua. Cum enī app̄hendit̉ ali quid a potētia quod eſt cōueni ens ſibi vel diſcōueniēs/ et ſub tali aliqͣ ra tione ſibi ſubijcit̉/ exꝑimur aīam applaude re quodāmō ad hāc app̄hēſionē ſi ſit cōue niens vel vt cōueniēs/ et horrere ſi ſit vt diſ cōueniens. Dicā ampliꝰ nullū eſſe ens qd̓ nō habeat appetitū ꝓportionabiliter ad fi em qͥ ſibi iure diuīe legis debitus eſt. Sꝫ nō dicit̉ hic appetitus ꝓprie affectiuus p̄ terqͣꝫ in rebꝰ cognitōe vigentibꝰ. Sūt igit̉ tres vires affectiue ꝓportionales cogniti uis. ſcꝫ ſynderiſis volūtas ⁊ appetitus ſen ſitiuus. Conſideratio decī maquarta ſynderiſim mentis diuidit eiuſ qꝫ app̄henſionē ẜm quam tendit declarat cū nominibꝰ appropͥatis. Indereſis eſt vis aīe appetitiua ſuſcipiens īmediate a deo natu ralē quandā inclinatōem ad bo num ꝑ quam trahitur inſeqͥ mo tōem boni ex app̄hēſione ſimplicis intelli gentie p̄ſentati. Quēad modū nāqꝫ ſe hꝫ in telligētia reſpectu veri pͥmi ⁊ certi Ita ſyn deriſis reſpectu boni finalis/ ſine mixtione malicie ſimpliciter p̄ſentati. ¶ Qm̄ ſimplex intelligentia ſicut nō p̄t diſſentire talibꝰ ꝟi tatibus agnitōe habita qͥd termini ſignifi cent. Ita nō poteſt ſynderiſis nolle poſiti ue pͥncipia pͥma moraliū dū ſibi ꝑ intelli gentiā oſtenſa ſunt. Utrū v̓o poſſit ea non velle hoc eſt in ſuſpēſo ſe tenere cōis opinio affirmatiuā tenet ꝑtē. ¶ Iuxta hͦ tripliciter vti poſſumꝰ noīe ſynderiſis. Aut ꝓut eſt in clinatio tal̓ de cuiꝰ qͥdditate ꝓbabilitaſ eſt. vtiqꝫ talis qͣlē de qͥdditate ſimplicis intelli gentie poſuimꝰ. Aut ſynderiſis dicet actū huiꝰ virtutis cōſequentē ex app̄hēſiōe hu ius intelligentie. Aut tercio dicit habitū ex actibꝰ frequentatis ingenitū. ¶ Nō ſecꝰ de ī telligentia diſtinctio ſe offert ꝓ v̓tute vel ꝓ actu eius vel ꝓ habitu ex actibꝰ derelicto. Syndereſim autē alijs nominibꝰ appella mus. vel habitū practicū principiorū. vel ſcintillā intelligentie rōe cuiuſdā ſue euola tōis et ardoris ad bonū vl̓ portionem vir ginalem anime vl̓ ſtimulū naturalē ad bo nū/ vel apicem mentis/ vel inſtinctū indeli bilem. aut aliqͦ tali noīe. vt ꝙ ē celū ſup̄muꝫ in affectiuis potētijs. Et ita ꝓportionabi liter ad ea que de potentia cognitiua dicta meminiſtis Cōſideratio. xv. va rlat nomen appetitus. et ẜm hanc accepit virtutē appetitus ratōnalis. Ppetitus rōnal̓ eſt vis aīe affe U ctiua apta moueri immediate ab app̄hēſione cognoſcitiua ratōis Hic appetitꝰ ſi ſit reſpectu poſ ſibiliū ⁊ īpoſſibiliū noīat̉ qn̄qꝫ voluntas. Si cōſideret̉ reſpectu actꝰ a ſe eliciti dicit̉ libertas. Si ſit reſpectu obiectoꝝ nō fina liū et poſſibiliū/ d̓r electio vel appetitꝰ ele ctiuus. Et reſpectu actuū īꝑatorū dicit̉ ap petitus dn̄atiuus vel executiuꝰ. Si ſit vo luntas exequendi ea que iā electa ſunt dicit̉ T Theologia ſpeculatiua LXIIII ꝓpoſitū. Et inclinatio ad hec exeq̄nda di cit̉ ꝯſcīa. Niſi dicamꝰ ꝙ ꝯſcīa duo īportat ſimul iudiciū ⁊ affectiōem comitē. Si ꝟ̓o ꝯſideremꝰ paſſiōes motiuas huiꝰ appeti tus rōnalis. ſic dicit̉ generali noīe appeti tus rōnalis affectiuus/ vl̓ affectio rōnalis Si aūt fit reſpectu boni vel mali vt ſic ap p̄henſi ꝑ rōem/ ip̄e appetitꝰ dicit̉ ꝯcupiſci bilis. Si vero illud bonū vel malū p̄ſente tur vt arduuꝫ/ iraſcibil̓ appellat̉. Quāuis ẜm ph̓m et ſequaces he due vires ⁊ concu piſcibilis et iraſcibilis in ſola ſenſualitate ꝓpͥe radicent̉. Sed Augꝰ et theologoruꝫ aliter vſus habet. Conſideratio. vi. ponit appetitū animalē nō ſolū homini ſꝫ ⁊ beſtijs conuenire. Ppetitus aīalis vl̓ ſenſual̓ ē vi anime affectiua apta moueri im mediate ſolū ab app̄hēſiōe ſenſi tiua. Addita eſt dictio hec exclu ſiua ſolū ne nos vrgeat ꝯtrouerſia vtrinqꝫ ꝓbabilis. videlicꝫ. An appetitꝰ rōnal̓ poſ ſit īmediate ex cognitōne ſenſitiua ſolū mo ueri ſicut pōt ex deliberatiōe rōis. Hūc qͦꝫ appetitū in iraſcibilē ⁊ ꝯcupiſcibilē ſecerni mus ꝑ eas q̄ mox dicte ſunt obiectales ra tōnes. ¶ Preter hunc appetitū qͥdā poſuiſ ſe vident̉ ſenſum nature ad bonū vl̓ malū. ſaluantes ex hͦ ml̓tos effectꝰ mirabiles in animantibꝰ reſpectu tal̓ vel fuge vel ꝓſecū tōnis qualiſmodi nō p̄t reddi cauſa ex ap p̄hēſiōe cognitōis ſenſual̓. vt ꝙ p̄ſente ho ſte et nō viſo horreſcūt pili cū tremore quo dam. qd̓ ecōtra fit amico p̄ſente. ꝙ formica ꝓuidens future hyemi ingētē farris cōpo nit aceruuꝫ. ⁊ ita de pluribꝰ abſqꝫ numero. Quid v̓o mirādū ſi corꝑa aīaliū ducāt̉ ſe cretis inſtinctibꝰ vl̓ pulſibꝰ ad ſuos fines qn̄ ī corꝑibꝰ alijs minꝰ ꝑfectis minuſqꝫ or ganizatis tot mirabiles ad ſuos fines cōſe qͥndos naturales tractꝰ īuenimꝰ. īmo plu rimi ſunt reꝝ variaꝝ ad inuicē tales tract qͦꝝ finem ignoramꝰ. vt ē tractꝰ ferri ad ma gnetē. ⁊ marꝭ ad lunā/ ⁊ alioꝝ ad alia Hūc aūt ſenſū nature iā ī om̄i re poſuimꝰ qͥ alio vocabulo lex nature/ vl̓ inclīatio naturaliſ. vl̓ directio intelligētie nō errātis p̄t noīari Et nihil ab hac poſitōe diſſentimꝰ Tercia pars prīcipa lis eſt d̓ lumīoſitate dictaꝝ potētiaꝝ. a. xvij ꝯſideratōe vſqꝫ ad. xxi. Ordine v̓o .xvij. Conſideratio. Mil Ex iſte potentie/ tres cognitiue ſ ⁊ treſ affectiue lumina q̄dā ſunt q̄ ꝑ ꝯſideratōeꝫ lucꝭ corꝑee faci liꝰ cognoſcunt̉. Itaqꝫ ſol iſte na turalis ſicut ī efficacia v̓tutis p̄ſtātior eſt ce teris corꝑibꝰ. ita ſil̓itudinem maiorē habꝫ cū ſpūalibꝰ/ ⁊ ad eoꝝ cognitōem ꝯgruenti ori manuductiōe deducit. ſicut dicit beatꝰ Dyoniſiꝰ vlti. de cel̓. hierarchia. ¶ Eſt aūt ſol illuſtratiuꝰ alioꝝ eorū. inſuꝑ q̄ alterabi lia ſunt calefactiuꝰ. qͦꝝ duoꝝ ꝓportionabi lia gerit in ſe natura qͣlibꝫ rōnal̓. qm̄ lucet ꝑ cognitiōem. ⁊ caleſcit ꝑ amorē. Oīs pre terea effectꝰ p̄ſertim īmanens ꝓductꝰ a tali natura rōnali. dici meret̉ lume aliqd̓ aut ra tiōe claritatis ī cognitiua. aut caliditatis ī affectiua. aut ſil̓ vtriuſqꝫ. Nō enī forte ꝯtī git reꝑire cognitōeꝫ q̄ nō ſit formal̓r aūt v̓ tualit̓ q̄dā affectio. Sic̄ affectio n̄ videtur poſſe ſecerni qͥn ſit q̄dā exꝑimētal̓ ꝯgnitō. qͥppe neutra effectū ſuū cauſat ſine alt̓a. qͦ nia ad cognitōis cauſatōeꝫ potētia affecti ua/ ſicut ad affectōem generādā cognitiua concurrit. Effectus aūt ſꝑ ſue cauſe q̄dam ſil̓itudo ē ⁊ imago. Sic p̄terea videmꝰ lu cē nō eſſe ſine calore ſaltē v̓tuali. Caliditaſ qͦꝫ lucis ꝓductiua reꝑit̉. ¶ Rurſus quēad modū lux ⁊ calor mutuo ſe fortificat qd̓ ī ꝓductōe ignis facile ē aduertere. vbi calor flāmā/ ⁊ flamā calorē ingenerat. Nō aliter exiſtimādū ē v̓tutibꝰ iſtis cognitiuis ⁊ af fectiuis qͥn ex mutuo ꝯcurſu ordīato ad in uicē/ fit oꝑatio/ ⁊ tāto maior atqꝫ ꝑfectior/ qͣnto virtꝰ q̄libet cū qͣlibet extiterit vnitior ¶ Deniqꝫ lux ſolis ſe diffūdit diſparit̓ pro varietate mediorū / alit̓ in denſitate/ alit̓ in raritate/ aliter in medio ꝑſpicuo et diapho nō et ꝑuio. aliter ī obſcuro turbido ⁊ ſpiſſo atqꝫ nubiloſo. Quā ſil̓r diffuſionē variant ꝓpinqͥtas atqꝫ diſtātia. Multiplex qͦꝫ ob ſtaculoꝝ diſpoſitio nō vnā reddit lucis ra diantis imaginē/ ſed ꝓ diuerſitate inciden tiarū radiātiū variata. Attēdamꝰ interin diuinā lucē qͣdā ꝓportionabili ſil̓itudīe ſo lem ſe cōicare/ nō tn̄ naturali neceſſitate/ ſꝫ lib̓aliſſima ⁊ gͣtuita charitate. his qͥdē cla rius/ his v̓o obſcuriꝰ. Dat enī ſe lucidiꝰ in telligentie qͣꝫ rōi / ⁊ vtriqꝫ limpidiꝰ qͣꝫ ſenſui Exēplū ſenſibile ad hͦ manuducēdū ē. ſi di uerſa vitra oppoſuerimꝰ radijs ſolaribus nim 3 Tercia pars de myſtica ẜm ꝓpinquū et diſtās ꝑ lineā rectā int̓ ſo lē et oculū noſtꝝ. Cōſtat int̓ duo q̄libꝫ ſpe cula eſſe ſpaciū vbi lumē ſol̓ alit̓ ⁊ aliter in ſpici poſſꝫ. Ita vt poſteriꝰ lumē apparet q̄ dā vmbra vl̓ adumbratio ſi ad p̄cedēs cō parat̉. Hoc ī cādelis diſparit̓ lucētibꝰ no cturno tꝑe ꝯͣ parietes īſpicimꝰ vbi lumen vniꝰ alteri maiori collatuꝫ vmbra videt̉ ſi certis obicibꝰ ſua lumīa ſil̓ ꝯfundi vetueri mꝰ. Cōꝑatōes ſil̓es de oꝑatōe caloris ẜm paſſa alit̓ ⁊ alit̓ diſpoſita aduertere facile ē. Cōſideratio. xlii. ſex potentiarū oſtēdit capacitatē .ſ. multis opiniōibꝰ tā theologoꝝ qͣꝫ medicorū ⁊ phi loſophoꝝ fenſis ſuꝑ hanc eloqͥtur. Ex iſte potētie n̄ ſolū lumīa q̄dā ſunt. ſꝫ etiā qꝛ lumioſaꝝ illuſtra tionū capaces inueniunt̉/ ip̄as ſpeculis rōnabilit̓ cōparamus. ¶ Primū ē on̄dere qͣliter ſex iſte potētie ca paces ſint lumīoſaꝝ illuſtratōnū. Et hͦ qͥ dē agemꝰ modo narratiuo/ p̄ſupponentes ꝟitatē ab alijs. ¶ Fuerūt nōnulli qͥ dicerēt deū qͥ eſt lux ꝟa illuſtrare aīam nr̄aꝫ ꝑ ſeip ſum īmediate. nō ſolū actiue et efficiēter. ſꝫ etiā formalit̓ aūt qͣſi formalit̓. Nam inqui unt ſi cognitio creata hec p̄t; cur a cognitō ne īcreata iſtd̓ auferret̉ Preſertim cū nullā imꝑfectōeꝫ depēdentis ſubiectōis vl̓ ma terial̓ inheſiōis ꝓpt̓ hͦ in deo ponere ꝯpel lat. Hec poſitio qꝛ ad vitalē qndā īmutati onē de genere cauſe formal̓ magꝭ qͣꝫ efficiē tis/ hāc īmutādi maneriē r̄fert. dicūt ex cō ſequenti deū eſſe poſſe aīe rōnali cognitiōꝫ īmo ⁊ volitōeꝫ/ ⁊ amorē ⁊ iuſticiā/ nō tn̄ ī menſe ſed ꝓ capacitate qͣdā actiua ſeu vita lit̓ eleuabili eiuſdē aīe rōnal̓. ¶ Cōtra hanc imaginatōnem eſt pariſien̄. articulus/ qͣꝫqͣꝫ Auīcēna et Algaſel de btītudine intelligen tiaꝝ viſi fuerīt huiꝰ imaginatōis doctoreſ fuiſſe. ¶ Nō defuerūt alij ponētes lumīa q̄ dā creata alia a ſubſtātia aīe veluti qͦſdam habitꝰ innatos ſibi eſſe inſeꝑabiles ab ea dem eſſentia aīe/ et qͣſi ab eadē effluētia ſcū lulātia atqꝫ germinātes Nͨ mirabit̉ qͥ pīa ſi hͦ aliqͥ dixerūt cū fuerit antiqͣ celebrꝭ opinio de potētijs aīe intellectiua ⁊ voliti ua talis ꝙ ip̄e ſint accidentia q̄dā ī eēntia aīe radicata diſtinctaqꝫ ab ea. Nota eſt īſu per ꝯmunis opinio q̄ ī angel̓ ponit ſpecieſ omniū ꝯcreatas ad ſaluandū quō cogniti onē ſuā nō accipiūt a rebꝰ noua atqꝫ mutabilē. Circa hͦ verſat̉ ꝯtrouerſia int̓ plato nicos ⁊ ꝑipateticos. dicēte ariſtotele ꝑipa teticorū pͥncipe/ ꝙ aīa eſt tanqͣꝫ tabula raſa in qͣ nihil depictū ē ⁊c̄. Platōe ecōtra dicē te noſtꝝ addiſcere nō eſſe niſi qd̓dā remini ſci. qͣꝫuis adhuc dictū iſtd̓ a diuerſis varie exponat̉. Una expoſitio tacta eſt de ſpecie bus ꝯcreatis/ quas platonici ī aīa nr̄a/ ſic̄ nos in angelis poſuiſſe viſi ſunt. Alijs ecō tra certantibꝰ fruſtra hmōi ſpecieſ poni cū aīa ip̄a ſit imago oīm reꝝ/ q̄ ẜm ꝯuerſiōem ad has vel illas res actuat̉ in cognoſcēdo abſqꝫ noua cognitiōis alteriꝰ formatione. quēad modū ſpeculū habēs in ſe imagīes reꝝ ſi eſſet virtus cognoſcitiua/ ip̄aꝫ cogni tōem hmōi reꝝ in ſemet a ſemet acciꝑe/ aut ꝓpinqͥori ſil̓itudine imagīes tales ſi ſe co gnoſcerent ⁊ ī vnā rē ꝯcurrerēt. illa res per hanc ſui cognitōeꝫ eorū oīm qͦꝝ ip̄a ē ima go cognitōem obtineret. qͣꝫqͣꝫ mutatio d̓ n̄ cognoſcēte in cognoſcēs et ecōtra difficul ter nō tn̄ oīno īprobabiliter eſſet ſaluabil̓. Huic ſil̓r imaginatōi ꝯtradicit ꝑiſien̄. arti culꝰ. ¶ Dicamꝰ deinde illd̓ in qͦ oēs fere cō Z ueniūt. eſſe ſcꝫ cognitōes ⁊ affectōes acqͥſi tas/ tā actuales qͣꝫ habitualeſ illuſtrātes p̄ dictas ſex potētias. qͣꝫuis aliter ⁊ alit̓. Nā cognitōnū alie ſunt ꝯplexe alie incōplexe. q̄dam ī ſola app̄hēſiōe. q̄dā in aſſenſu cōſi ſtit/ et aſſenſuū nō ꝑua eſt diuerſitas. Qui dam ſunt euidentes ex cognitōe ſola termi noꝝ. alij ꝑ exꝑientiā. alij ꝑ demōſtratōem. Quidā ꝟ̓o ſunt ineuidētes. ⁊ taliū alij cer ti/ alij incerti Alij cauſant̉ ex ꝓbabilitate ra tionū ſumptaꝝ ꝑ ītrīſecas apparētias. alij ꝑ extrinſecas. vt eſt autoritas dicētis. ¶ De niqꝫ magna ē diuerſitas inter irradiatōem ſenſualem et rōnalē. Sed ⁊ inter ſenſuales irradiatiōes tam ab extrīſeco qͣꝫ ab intrīſe co diſtinctio multiplex inuenit̉. Sil̓r ī af fectiuis actibꝰ vel habitibꝰ aſſignabil̓ eſſꝫ varietas ad p̄dictos cognitiuos actuſ vel habitus qͦꝝ naturā affectiui cōſequuntur. ¶ Poſtremo fides nr̄a quo ad hͦ ponit ml̓ tos habitꝰ. et qn̄qꝫ actus infuſos gͣtuitos ī vtraqꝫ potentia cognitiua ⁊ affectiua qͦ rū p̄ſentiali colluſtratōe et virtuali quadaꝫ irradiatōe ſpūaliter illuminat̉ aīa nr̄a/ per iſtos ad hoc / ꝑ illos ad illud. In nūero ta lium ſunt fides. ſpes. charitas. tres theolo gice virtutes/ dona ſeptē ſpūſſctī ꝓphetie et reuelatōes. et ſi qua ſunt dona talia q̄ di uidit ſpūs vnꝰ et multiplex/ dās vnicuiqꝫ Theologia ſpeculatiua LXIIII LXIIII ꝓut vult. ¶ Ex his itaqꝫ ꝯmemoratꝭ de ſu ſceptōe lumīoſaꝝ illuſtratōnū ꝑ has ſex po tētiaſ ꝑſpicuū fit ſicut addebat̉ ꝙ ip̄as ſpe culis ratōnabiliter comparamꝰ. Conſideratio. xix. p̄dictaꝝ potētiaꝝ ſuſceptōiſ puriorꝭ lumīo ſitatē cū aduerſiōe exēplo ſex ſpecl̓oꝝ ⁊ an gelorū cognitōem elucidat. Nter ſex potentias p̄noīatas qͣn to aliqͣ fuerit purior ⁊ luminoſior tā ex ſe qͣꝫ ex adiūcta illumīatōne tāto fit ad theologiā myſticā ap tior. ¶ Hāc aptitudinē ī p̄dictis potentijs ad theologiā myſticā intelligimꝰ vl̓ forma liter in ſe ſuſceptiue. ſic̄ intelligentia capit eā/ vl̓ mīſterialit̓ ⁊ quodāmodo diſpoſiti ue. ſicut ſenſus ad eadē p̄diſponit. qua ꝯſi deratōe hͦ modo expoſita nos ip̄am ex p̄ce dente ꝑ ſil̓itudinē in ſpecul̓ materialibus manifeſtamꝰ. Sint itaqꝫ ſex ſpecula ſibijn uicem catenata ⁊ reſpiciētia ſe mutuo ordi nata ad lumē ⁊ calorē ſolis ſuſpiciendū ẜm ꝓpinqͥus et remotiꝰ nūc a ſuꝑiori/ nūc ab inferiori. Cōſtat ꝙ ſpeculū qd̓libꝫ quanto erit puriꝰ in ſe ⁊ luminoſiꝰ ab extriſeco/ tan to erit aptiꝰ ad oꝑatōem ſuā ⁊ alioꝝ intan tū ꝙ ex mutua actōe ⁊ reactōe fiat ſplendi diꝰ quodlibet ex illis niſi alid̓ obſtiterit. ī mo ex ꝯbinatōne varia poterit effectus ali qͥs vtputa imago vl̓ color reſultare. qͥ abſ qꝫ ꝯcurſu tali nequaqͣꝫ appareret. Uigilan ter diximꝰ niſi alid̓ obſtiterit. qm̄ ſpeculuꝫ quod eſſꝫ ſoli ꝓpinqͥus tanta radiatōe eiuſ dem ſolis ꝑfundi poſſꝫ a ſuꝑiori ꝙ ip̄e acti ones alioꝝ ſpeculoꝝ ab infimis nō tā pro tūc illumīarent qͣꝫ obūbrarēt. Idē dicimꝰ de intelligentia dū a ſuꝑioribꝰ ſuā lucē ca pit. qꝛ tunc ſubobſcurior aliqn̄ redderet̉ ex cōuerſiōe eiꝰ ad potentias collucētes inferi us. qͣꝫuis ī hoc diuerſificent̉ ſpecl̓a materi alia ⁊ ſpūalia. qm̄ ſpūalia duas facies ha bēt p̄ſertim ea q̄ nō vtunt̉ organis corꝑali bus. Quoꝝ ſpeculoꝝ ſpūaliū tanta p̄t eſſe virtus/ tal̓ vigor et cōſolidatio/ ꝙ parit̓ ex equo ſine detrimēto a ſuꝑiori poterunt et ī feriori ꝑte lumīa ſua ſuſciꝑe/ ⁊ tenere ſuſce pta. Hoc manifeſtū ē in angelis ⁊ alijs cō firmatis. qͥ ſil̓ eque cognoſcut tꝑalia ⁊ eter na. quoꝝ tenuē ſil̓itudinē ⁊ imitatōneꝫ ge runt aliqͥ ex viatoribꝰ ex ſpeciali gr̄a/ ⁊ ve hemēti habituatōne/ vt inferius dn̄o duce mōſtrabimus. Conſideratio. xx. oſtendit corruptōem illaꝝ ſex potentiaꝝ. ⁊ cauſam qͣ potuerūt reformari. Pecula materialia ſicut multo tiēs deformant̉ ⁊ inficiūt̉ ⁊ cor rūpunt̉ in ſuis actōibꝰ debitis. qn̄qꝫ ab extrīſeco/ qn̄qꝫ ab intrī ſeco/ nō minus incidit deformitas et infe ctio in ſpeculis ſpūalibꝰ ſex potētiaꝝ/ qͣruꝫ tres ſunt cognitiue. affectiue pari numero ¶ Exꝑientia etiā ſine ſil̓itudine docet nos qꝫ ſepe turpia fantaſmata/ ⁊ errores/ et fede rep̄ſentatōes obiectales. Cōcupiſcētie pre terea ⁊ paſſiōes ſordide tetre⁊ horride tā qͣꝫ fumi qͥdā caliginoſi vl̓ infecti ⁊ veneno ſi/ aīas nr̄as obnubilāt/ fedāt atqꝫ ꝯmacu lant. Preſertim ī pͥmaria ⁊ nouella talium app̄hēſiōe velut in pueris. Deniqꝫ general̓ ⁊ inelicibil̓ ſordidatio talis ꝓuenit ab ori ginali macl̓a/ que aīam nr̄am cū omnibui potētijs ſuis ad hāc miẜabilē traduxit ag grauatōem/ vt ē celeſtibꝰ ad terrena/ ⁊ ab in telligibilitate ad brutalitatē demerſa plore tur. Hō (inqͥt ꝓph̓a) cū in honore eſſet non intellexit/ ꝯparatꝰ eſt iumētis inſipiētibꝰ/ ⁊ ſil̓is factꝰ eſt illis. Et inſignis poeta. Ter reniqꝫ hebetāt artus moribūdaqꝫ mēbra. Nihilominꝰ ab iſtis emergere ⁊ ſurſuꝫ eni ti hoc virtꝰ hͦ labor eſt. vt cū apl̓o nr̄a con uerſatio ſit ī cel̓. cōtra exclamatōem ſatirici dicentis. O curue ī terris aīe ⁊ celeſtiū ma nes. In hͦ p̄cipue ꝟſat̉ ip̄a cuiꝰ naturā inqͥ rimꝰ theologia myſtica/ quā ꝑ penitētiaꝫ ⁊ credulitatē euangelij adipiſci ⁊ nō alit̓ fas habemus/ ſicut reſtat oſtendendū Quarta pars prīci cipalis agit de cōtemplatōne meditatōe et cogitatōe vſqꝫ ad. xxvi. cōſideratiōꝫ. Ordi ne ꝟo. xxi. ꝯſideratio deſcribit actōes potē tiaꝝ ſub generali diuiſione. T noticia clarior theologie my v ſtice poſſit haberi ꝓdeſt inqͥrere T quidditatē ꝯtēplatōis. Siqui dem appropͥate loq̄ndo ſic̄ gtē platio eſt in vi intelligētie cognitiua. ita in vi ſynderiſis affectiua reponit̉ myſtica the ologia. ꝓut infra dn̄o illumināte docere co nabimur. ¶ Suꝑeſt igit̉ recto ordīe vt poſt qͣꝫ d̓ſcribere ſtuduim. vires cognoſcitiuaſ in hoīe. ⁊ diſtinximꝰ in genere tres virtuteſ cognoſcitiuas. ſcꝫ imaginatōeꝫ/ rōem ⁊ inni 4 Quarta pars de myſtica telligentiaꝫ. Et tres affectiuas ꝓportiona les/ qͥ ſunt appetitus ſenſitiuus. appetitus volitiuꝰ ſeu volūtas. ⁊ appetitꝰ qͥdā ſuꝑi or qͥ ſynderiſis noīari p̄t. eo ꝙ ſeqͥtur app̄ hēſiōem. Nunc ad ẜmōem deactibꝰ eorū qͣntū ad rem que tractat̉ elucidādū attinet veniamꝰ. Et qꝛ notiores ſunt actus intel lectiue qͣꝫ affectiue potētie. magis eniꝫ ſub doctrina tradēdi ſunt nō pigeat primitus illos deſcribere noīatim. ¶ Sūt auteꝫ tres termini generales qͥbꝰ maxime vſos fuiſſe video eos qͥ de ꝯtēplatōe ꝑ modū artis lo cuti ſunt. cogitatio/ meditatio/ ꝯtēplatio Et hi termini qͣꝫqͣꝫ aliqn̄ ꝑmiſcue ſumātur ab aliqͥbꝰ ſicut eandē rē ꝑ ip̄os ſignificare ꝯtingit. nihilominꝰ diſtinctas habēt ſign ficatōis rōes/ quas ꝑ facile ⁊ difficile/ ꝑ vti le vel inutile ſentiūt aliqͥ. Un̄ cogitatōꝫ ſic eſſe deſcriptā reperio a venerabili Richar do in ſuo de cōtēplatiōe. qͥ hanc materiam clucidauit vſqꝫ ad fundamētū/ magiſtruꝫ ſuū hugonē inſecutꝰ. Cogitatio eſt īproui dus aīe obtutꝰ/ circa ſenſibilia ad euagatō nem ꝓnus. ¶ Meditatio eſt ꝓuidꝰ anīe ob tutus in veritatis cognitōe ſcu inqͥſitōe ve hemēter occupatꝰ. ¶ Cōtemplatio eſt ꝑſpi cax ⁊ liber/ id ē expeditus animi ꝯtuitꝰ/ in res ſpiritales ꝑſpiciēdas. vſqꝫ quaqꝫ diffu ſus/ ⁊ ī diuīa ſpecula ſuſpenſus. ¶ Cogita tio igit̉ vagat̉ et ſerpit ſine labore et fructu. Meditatio nitit̉ ⁊ intēdit cū labore ⁊ fru ctu. Contēplatio circūuolat ⁊ circūfertur ſine labore et cū fructu. ¶ In cogitatiōe eſt euagatio. In meditatiōe inqͥſitio. In ꝯtē platōe admiratio. ¶ Uarij deinde ꝯtēplati onē ramificāt in varias ſpecies et varie. de qͥbus nō eſt ſtatim dicēdū ꝑ ſingula ¶ S maxime reqͥrendū eſſe arbitror. vnde facili tas tā in cogitatōe qͣꝫ in cōtēplatōe oriat̉ ⁊ in meditatōe difficultas. Hoc enī me ꝑ ex p̄ſſum legiſſe nō memini/ qͣꝫuis ſit ꝯſidera tione digniſſimū. Conſideratio. xxii. ponit rōem vn̄ ſurgit cogitatōis facilitas. Ogitatio facilis eſt qꝛ format̉ ī mediate vl̓ ex ſenſatōibꝰ actuali c c bus/ vel ex fantaſmatibꝰ paſſim occurrētibꝰ. et vltra non nititur. Quēad modū nāqꝫ ſenſus nr̄os cū om̄i fa cilitate circūducimꝰ mō hūc mō illuc ob iectis ſufficiēter p̄ſentatis. Et ſil̓r nulla eſt difficultas in occurſu fantaſmatū qͣliūcun qꝫ. nam euagant̉ p̄ſentant̉qꝫ nobis etiā īui tis. Confeſtim apparet ratio cur cogitatō que ẜm talia format̉ et hec inſeqͥt̉ nullā pa tit̉ difficultatē. Uidemꝰ hoc in pueris. vi demꝰ hͦ in hoībꝰ ocioſis ꝙ in talibꝰ q̄runt oblectatōem. qꝛ nullū afferūt in ꝯſiderādo laborē. Sed de his ꝟe enūciauit ſermo ꝓ pheticus. Nouit dn̄s cogitatōes hoīm qͦ niā vane ſunt. vane ſūt itaqꝫ qꝛ ſunt fine ca rentes/ ſomnioqꝫ ſil̓es. Non enī ad aliquē finē vtilē ordināt̉/ īmo freq̄nter cū hō ī ta libus ſe oblectauerit triſtis manet. Cōſideratio. xxiii. meditatōis difficultatē ⁊ laborē exponit. ex emplū tā ph̓icis qͣꝫ poeticis de orpheo vir gilio ⁊ hercule. Editatio difficl̓tatē ſortit̉ ex eo m ꝙ vltra ſenſatōnes actuales vel fantaſmata paſſim occurrentia ip̄a nitit̉ vltra ꝑtingere vl̓ in ali quo fixa ſtare. Experit̉ ī ſe crebro qͥlibꝫ ſtu dioſus difficultatē q̄ eſt inſiſtēdo ad aliqͥd attēte ꝯſiderādū cogitatōem ſine diuerticu lis ad alia. Et hoc dū fit/ cogitatio iā trā ſit in meditatiōem. nō vt cogitatio deſinat eſſe. ſꝫ vt deſinat eſſe cogitatio. ¶ Quis ita qꝫ neſciat fortiſſimos eē motꝰ actuales ſen ſuū. nunc hos nūc illoſ eſſe ſimilit̓ ꝯtinuū fluxum fantaſmatū nullꝰ ignorat. ꝓpterea ſenſualem motū vnire/ aut fluitātia fantaſ mata cohibere vl̓ ſiſtere vl̓ ſuꝑgredi ad ali quam certā cogitatōem ſuā ſub determina tis limitibꝰ claudere operoſum eſt valde/ n̄ habituatis et inſolitis. neqꝫ fieri p̄t abſqꝫ il lo qui claudit certis limitibꝰ mare/ ⁊ ponit terminū fluctibꝰ eius. ¶ Atuero difficultaſ hec auget̉ et fit labor inſuſpicabil̓ duꝫ ani mus denudare nitit̉ cogitatiōem ab inuo lutōne accidentiū. hoc eſt circūſtantijs lo ci et tꝑis. et aliorū q̄ p̄ſentat ſenſus/ vt abſo lute et nude quidditateſ reꝝ appareāt/ qua ſi nō cōuolute tēꝑi et loco. ¶ Dat exempluꝫ diuinꝰ Augꝰ de ꝯſideratōe ꝟitatis et boni tatis quas dū ī ſua puritate meditari ſata gimꝰ cōfeſtim occurrit hec vel illa bonitaſ Et hec vel illa veritas in particulari. et fit cogitatio nr̄a cū tꝑe et loco. vt dicit notan ter ph̓us .i. metaphiſice. ¶ Pertinere ad hͦ A eſtimo poeticas illas fictiones et imagi natōes/ vnam de orpheo cytharizāte ⁊ eu ridice quā ad inferos dilapſam euehere ni titur ad ſuperos. et alterā apud Uirgiliuꝫ TXV Theologia ſpeculatiu a TXV de Enea tranſeunte ad cāpos elizeoſ. ⁊ ibi dem intelligente que futura erant poſt ena tatōnem maris et obdormitionem cerberi. Non enī tales viri quos ꝓ theologis ha buit antiqͥtas ocioſe fabulant̉. Orpheꝰ eſt vir ſapientie deditus qui ꝑ aurate vl̓ ebur nee cithare modulos hoc eſt per debitā et armonicā morū cōpoſitionem/ ſiſtere facit flumina defluentiū deſideriorū. cōponit qͦ qꝫ ⁊ māſueſcere facit ferinos et brutales af fectus. Deniqꝫ cōpellit ſiluas rigidas pra uarū inclinationū tā innatarū qͣꝫ acquiſi tarū ad ſuū voluntatis arbitriū ſequi. hic orpheus euridicem habꝫ ſponſaꝫ/ illam d̓ qua gloriabat̉ ſapiēs/ queſiſſe ſibi ſponſaꝫ ſapiētiā aſſumere. vl̓ accōmodatius euri dicem accipiamus vim intellectualē datā homini ad ꝯſiderationē ſuꝑnorū. Hec viſ dum ꝑ prata florentia placibiliū obiectoꝝ vagatur. mordet̉ a ſerpēte voluptatis latē tis ſub herba formoſitatis. ſicut dic̄ Ariſt. ꝙ voluptas furata eſt intellectū ſpiſſe ſapi entie. Hoc vulnus inflictū trahit euridicē ad inferoſ. quia hec ſola iā infima cogitat. in his ſolis cōuerſatur nō potēs dicere cū apl̓o. Noſtra ꝯuerſatio in cel̓ eſt. Uulnera ta igit̉ deductaqꝫ euridice .i. vi intellectua li ad inferos/ ꝑ mediū ſerpētis. ſicut ad lit teram temptatio ſerpētis pͥmos illos parē tes ſapiētiſſimos demerſit in baratrū oīs illius miſerie qualē apud inferos ſub me taphora ꝯgruis exēplis poete figurarunt. Orpheus vir ſapiens deplorat amiſſaꝫ cō iugem/ quā ad ſuꝑnas auras conat̉ rurſuſ educere. quo canēte ⁊ lugente / ſilent furie ī fernales paſſionū carnaliū. cerberi latratꝰ nō auditur. quia res cū tꝑis lapſu nō cōci piunt̉. Animus p̄terea qui p̄ſſus ante erat lapide molari terrene curioſitatis/ ſicut ſizi pus/ vel qui agitabat̉ rota volubili mūda ne occupatōis ſicut hyxion. vel qui lacera bat̉ a vulturibꝰ mordacis voluptatꝭ / ſicut ticius. vel qͥ eſuriebat inter aquas ⁊ poma ſicut auarus tantalꝰ/ nūc intrepide in reqͥ em̄ ſui conuertitur cū illo qui dicebat. Cō uertere anima mea in reqͥem tuā. quia do minus bn̄fecit tibi. Inter hec lamenta ⁊ eſ ficacia carmīa iubet̉ euridices orpheo red di/ ea tn̄ legene rurſus ꝯuertat ītuitū. Sꝫ heu noctis ꝓpe terminos orpheꝰ euridicē ſuam vidit. ꝑdidit. occidit. ¶ Uos hec fa bula reſpicit qͥcunqꝫ in ſupeꝝ diē mētē du cere queritis. nā qui tartareū in ſpecus victus/ lumina flexerit/ qͥcqͥd p̄cipuū trahit/ ꝑdit dū vidit inferos. Hec Boetius. Ad hanc ſententiā facile traduci poſſunt ficti ones alie de enea virgiliano/ et hercule ⁊ ꝑ ſeo deſcēdētibꝰ ad inferos ⁊ iteꝝ emergenti bus. Sed hec interim ſufficiāt ꝓ ſpoliatō ne egyptiorū/ ⁊ xp̄ianoꝝ ditatōe Conſideratio. xxiiii. quomodo creſcit ⁊ cauſat̉ ꝯtēplatio oſten dit ꝑ pl̓es ſil̓itudines exēplares. et vbi ꝓ prie reponit̉. Ontēplatio facilitatē habꝫ tum c ex habitibꝰ ꝑ meditatiōem acqͥ ſitiſ. Tū ꝓpter abſtractiōem ⁊ ſe ꝑatiōem intelligentie a ſenſibili bus. Tum ſepius ꝓpter diuīe gratie collu ſtratōem in diuina ſpectacula ſubleuanteꝫ Meditatio nimirū ſi debite fiat tranſit in cōtemplatōem/ ſicut cogitatio ī meditatio nem. Facta enim ſedula inqͥſitōe veritatis denudatis inſuꝑ ꝑ vehemēs ſtudiū rerum qͥdditatibꝰ ab accidentalibꝰ circūſtantijs generat̉ habitꝰ ex frequentatōe. depurat̉ lu men intelligentie. fitqꝫ lucidiꝰ qͣnto eſt tene broſitati ſenſualis cogitatōis imꝑmixtiꝰ. ¶ Pro cuius manuductōne palpabili ima ginemur conformiter ad diuinū Aug. in ſuo de trinitate ꝙ ſit aliqͥs ſupra montē ex celſum valde Ad cuius cacumen neqꝫ ven ti neqꝫ nubes attingant. ſic̄ de olimpo nar rat Ariſto. Subtus vero quāto ſit deſcen ſus ꝓcliuior ad infima/ tanto eſt illic tene broſitas inqͥetior ꝑ cōmixtionē/ ⁊ qͣndā in corꝑatōem radioꝝ ſolariū cum ceteris im p̄ſſionibꝰ. vt ſunt venti. pluuie. niues. gͣn dines. fulgura. ⁊ ſimilia ¶ Conſtat hͦ exem plo ꝙ hō limpidiꝰ liberiꝰ et expeditiꝰ cir cūfert oculos ſuos ad ſerenū lumē ſolis et celi/ dū ſublimiꝰ euectꝰ eſt. et in qͣdā regio ne pura et trāquilla collocatꝰ ¶ Cuiꝰ oppo ſitu euenit dū in inferiora dilabit̉. Ad hoc exēplū reſpicit illud pͥſ. Quis aſcēdet ī mō tem dn̄i/ aut qͥs ſtabit in loco ſctō eiꝰ? Du ctio quoqꝫ illa diſcipulorū in montē excel ſum valde/ dū tranſfiguratus eſt ih̓s an̄ il los/ apta eſt ſatis figura/ ſicut ⁊ aſcēſuſ mō yſi in montē ſynai/ dū e medio vocatus eſt ¶ Cōuertamꝰ nunc ex hac re ſenſibili conſi deratōem noſtrā ad tres vires anime p̄ſcri ptas/ q̄ ſunt. intelligētia/ rō. ſenſualitas ſeu imaginatio. Et comꝑemꝰ ſenſualitatē infi mo mōtis. rationē medio. ſup̄mo intelligē niin 5 Quinta pars de myſtica tiam inueniemꝰ ꝙ ſi anīa ſtare poſſit in ar ce intelligentie ſine delapſu ī inferiora/ ipſa poterit libero intuitu circūquaqꝫ ſemet diſ fundere. nūc ante nūc retro/ nūc dextrorſū nūc ſiniſtrorſū. Et hic eſt oculꝰ ꝯtēplatōis qͥ in Adā ante lapſum viuaciſſimꝰ puriſſi mꝰ et expeditiſſimꝰ fuerat. Nūc ve nobis. Totꝰ fere extinctꝰ ē/ ſicut oculꝰ rōnis obte nebratꝰ ⁊ oculꝰ ſenſualitatis fere corruptꝰ. ¶ Attēdamꝰ rurſus in hac ſil̓itudīe/ quem admodū hō ſtans in ſuꝑcilio mōtis talis videt libere cū volet nō ſoluꝫ ea q̄ iuxta ſe ſunt. ſꝫ etiā ea q̄ ſubtus ſe agunt̉. Et multo liberiꝰ multoqꝫ clariꝰ qͣꝫ habitātes inferiꝰ. īmo puꝝ ab impuro claꝝ a tenebroſo ſecer net. qd̓ apud inferiores vl̓ nunqͣꝫ vl̓ raro fit. Nō aliter aīa que ī arcē intelligētie ꝓue hi meruerit et illic fixa ſteterit/ ſpectabit ve luti deſurſum ea oīa q̄ in rōe et ſenſualitate agunt̉. Iudicabit inſuꝑ ī luce ſua ⁊ ꝑ lucē ſuā de oībꝰ/ qm̄ regulis abſtractis. ⁊ et̓nis innitit̉ ẜm qͣs habēt regulari cetera omni ¶ Exempla ad hͦ ſumi poſſent in om̄i arte habēte regl̓as ſuas. ẜm qͣs iudicant periti in arte hac vl̓ illa de ſingularibꝰ ſpectanti bus ad artē ſuā. qd̓ vtiqꝫ neq̄unt imperiti. Ille p̄terea qͥ pͥncipioꝝ noticiā clarā et ꝑfe ctam haberet videret in eis ⁊ ꝑ ea ꝯcluſio nes ab eis deducibiles/ clariꝰ qͣꝫ ip̄e ꝯcluſi ones in ſe videāt̉ ab eis qͥ nō ꝑ pͥncipia cō cluſiōes earūdem acceperūt. ¶ Ex his pa tefactū habemꝰ quo pacto ꝯtēplatōis ocu lus facil̓ eſt et expeditꝰ dū habet̉/ qͣꝫqͣꝫ acqͥ ſitio ſit difficillima ¶ Patꝫ inſuꝑ in qͣ vi aīe reponit̉. qꝛ in vi ſuꝑiori cognitiua aīe q̄ in telligentia noīat̉. Iſte enī oculꝰ nō ſolū in telligibilia ⁊ abſtracta ſꝫ etiā ea que ī ratōe ⁊ ſenſu fiūt aſpicit. qͣꝫuis alio mō qͣꝫ ratio ⁊ aliter qͣꝫ ſenſus vl̓ imaginatio ¶ Exiſtīo ſic intelligere eos qͥ dicūt duas eē ſpecies ꝯtē platōis ⁊ imaginatōis. duas in rōe ⁊ duat in luce intelligētie. Hoc qͥppe dicit̉ nō qͥn oīs ꝯtēplatio fiat in luce ⁊ ꝑ lucē intelligē tie. ſꝫ qꝛ ꝓ obiectoꝝ varietate hmōi ſpeciēs ꝯtēplatōis variari noſcunt̉ hec ponunt̉. Conſideratio. xM. ponit qͥd ſit ꝓprie ꝯtēplari/ ⁊ quō circa eā erratur. Bſtractio qualē ꝯtēplatio reqͥ rit ꝯpleri neqͥt ꝑ imaginatōnem C neqꝫ ꝑ ſolā rōem q̄ virtus ē ſuꝑi or. Itaqꝫ ſicut ratio virtꝰ eſt ſuꝑior et abſtractior qͣꝫ ſenſualitas vl̓ imagi natio. qm̄ p̄t abſtrahere qͥdditates reꝝ a cō fuſione accidētiū/ ⁊ formare ꝯceptꝰ ſpecifi cos ⁊ generales abſolutos. qd̓ nō p̄t imagi natio. Sic vis illa que ponit̉ ſuꝑior ad ra tionē ⁊ noīat̉ intelligētia adhuc abſtracti or eſt qͣꝫ ratio/ que ī actibꝰ rōis abſtractis a fantaſmatibꝰ trāſit ad cognitōem eternorū ⁊ incorporeorū/ que nulla habēt fantaſma tū illuſionē. et hͦ dū irradiatōnem ſuſcipit ab inferiori. quia duꝫ ſuꝑiori et diuīa luce ſuffundit̉ nō oportet. ¶ Ex hoc ꝑſpicuū eſt ꝙ ꝯtēplatio inepte querit̉ ꝑ ſolā imagina tionē. et imꝑfecte ꝑ ſolā ratōem. qͣꝫuis vtra qꝫ virtus adiuuat/ ſi limitibꝰ ſuis ꝯtenta ē. Quos ſi qͥs voluerit ſuꝑgredi/ reddit̉ ho mo vel fantaſticꝰ vl̓ inſanꝰ in imaginatōe. vl̓ erronee iudicās in ratōe. ſicut apud nō nullos viſū eſt. qui dū inſeqͥ credunt eleua tiſſimos viroſ ⁊ abſtractiſſimos ī ſuiſ mo dis. cognoſcēdi/ negligunt aūt tenere mo dū eorūdem ī abſtracte viuēdo ⁊ vtilia ſtu dendo et ꝯuertēdo ſe ad ſe ⁊ ſupͣ ſe nihil ali ud referūt niſi fantaſias ⁊ errores quantū libet ip̄i eleuatorū doctorum verba tenere videant̉. Fit enim apud talē quemlibet il lud virgilianū de inſana vate. dat (inqͥt) ſi ne mente ſonum. Et hoc eſt ꝙ reddit mul tos ex eis qui dicunt̉ formalizantes in fa bulam et riſum/ īmo in inſaniā. quia ꝑ ſo lam imaginationē ⁊ rationē querunt illud quod per intelligētie depuratōnem erat in ueniendū. Quō autē intelligentie depura tio et qualiter fiat/ poſterius quantū domi nus cōceſſerit aperitur. Quinta pars prin cipalis agit de tribus oculis aīe et tribꝰ af̄ fectionibꝰ correſpōdentibꝰ in xxvi. ⁊ .xxvij conſideratōne. Ordine vero .xxvi. conſide ratio ponens tres cognoſcēdi modos ẜm tria genera hominū ad hos diſpoſitos. Res cognoſcendi modi ſunt qͦ t rum vnus animalis dicit̉ vtēs maxime oculo carnis. Aliꝰ rati onalis vtens plus oculo ratōis Tercius ſpiritualis vtens oculo contem platōnis/ ſicut diſtinxerūt diuini homineſ tres oculos et tres viuēdi modos. De his Auguſtinꝰ in libro de vera religiōe. Bern̄. ad fratres de monte dei carthuſien̄. Et hu go in ſuo de ſacramentis. et ſuꝑ eccleſiaſtē. Uidemꝰ itaqꝫ quoſdā ex hominibꝰ viuere Theologia ſpeculatiua LXV nō eleuatiꝰ qͣꝫ bruta. Solis enim ſenſibꝰ vtunt̉/ aut eos ſolos inſequunt̉. Alij magꝭ inſequūt̉ rōeꝫ intelligētes abſtractas regu las artiū ⁊ ſcīaꝝ. Tercij vltra hec om̄ia ele uant ſe ſupͣ rōem in qͣndam regionē et̓nita tis ⁊ ꝑſpicabilitatis. ⁊ ſuꝑ oēm fluitatōem ⁊ ꝯfuſionē infinitā deſiderioꝝ ⁊ cogitatio nū. in aurā qͣndā libertatis ſerenā aſſurgūt ⁊ euolāt. ⁊ iam nō minꝰ videt̉ differre eorū vita a ceteriſ hoībꝰ qͣꝫ diſtant hoīes a peco ribꝰ. Sꝫ qͥs eſt h̓ deꝰ optime et laudabimꝰ cū? Ille ſolꝰ eſt quē tu eduxeris de tenebriſ ⁊ vmbra mortis. et vincula eiꝰ paſſionū di ruperis noxiarum. Conſideratio. xxvii ponit illa q̄ vident̉ ſpecie eē mētales affecti ones ſꝫ nō ſūt. ⁊ iō int̓ eas ponit differētiaſ Ribꝰ p̄noīatis ꝯgͦſcēdi modis qͥ ſunt/ cogitatio/ meditatio/ ꝯtē platio. tres affectōnis maneries correſpōdent/ q̄ ſunt cupido vl̓ libido ſeu ꝯcupiſcētia. ſcd̓o deuotio vl̓ con tritio ſeu ꝯpūctio aut orō. tercio dilectio; n̄ q̄cūqꝫ ſꝫ extatica et anagogica. id ē ſurſum ducēs ⁊ rapiēs in diuīa. Si de re ꝯſtiterit peto vt nō magnoꝑe calūnia fiat de noībꝰ. nō enī accepi ab alijs talē circa affectꝰ diſtī ctōem nominū. quēadmodū de cognitōi bus reꝑio. ¶ Sed tn̄ interim dicamꝰ ꝙ ſic̄ cogitatio eſt improuidꝰ animi obtutuſ ad euagatōem ꝓnus. Ita ꝯſeq̄nt̓ ad talē cogi tatōem ſi ſit de obiecto delectabili ſeqͥtur af fectio īprouida et vaga ſine vtilitate ⁊ fru ctu. et hoc mihi ſatis cōgrue videt̉ appel lari libido ſeu cupido vl̓ ꝯcupīa. ¶ Porro ad meditatōem q̄ eſt ꝓuidus aīe obtutꝰ in ꝟitatis inqͥſitōe ⁊ celeſtiū reꝝ inuentōe ve hementer occupatꝰ/ ꝯſeqͥtur q̄daꝫ affectio alia a pͥori ad res taliter q̄ſitas ⁊ inuentas ſi nō ſit indiſpoſitio aīe Et hec affectio ē ꝓ uida ⁊ nō vaga cū difficultate ⁊ fructu. Et hec interim vocet̉ deuotio vl̓ ꝯpūctio aut oratio. id ē affectus piꝰ ⁊ hūilis vehemēter ⁊ fortiter tendēs ⁊ nitēs ī amorē pͥme veri tatis ⁊ bonitatis. ¶ Deniqꝫ ꝯtēplatio q̄ eſt libera ⁊ expedita ꝯſideratio eoꝝ q̄ medita tio cū ingēti difficultate ꝑqͥrit habꝫ ſuā a fectōem in aīa diſpoſita/ ſuāqꝫ dilectōeꝫ ſi militer liberā purā expeditā ⁊ abſtractam Et hac rōe vocari p̄t extatica dilectō vl̓ iu bilatio. que vltra deuotōem addit facilita tem et iocunditatē ineſtimabilē ⁊ inexp̄ſſibilē/ et exuꝑantē omnē ſenſum. Et hec ē ſa pientia dei ī myſterio abſcōdita. ¶ Hec eſt myſtica theologia quā q̄rimꝰ q̄ ad anago gicas ⁊ ſuꝑmētales exceſſus deducit/ quā aliqn̄ nomīe charitatis/ aliqn̄ charitatiui amoris lego noīe appellatā. Propt̓ea non fallit̉ qͥ dicit ꝯtēplatōnem ſine dilectōe no men ꝯtēplatiōis nō mereri. Sꝫ nos vnuꝫ ab altero ſecernimꝰ/ vt p̄cioſior habeat̉ inqͥ ſitio ꝟitatis. et cognoſcamꝰ qm̄ appropͥa te loq̄ndo ſicut cōtēplatio eſt in vi cogniti ua intelligētie. ſic ī vi affectiua correſpōdē te reponit̉ myſtica theologia Sexta pars prin cipalis agit d̓ acqͥſitōe myſtice Heologie ⁊ de eiꝰ decē dr̄ntijs ad theologiā ſpeculati uam a. xxviij. vſqꝫ ad. xxxv. ꝯſideratōnem. Ordine ꝟo ꝯſideratio. xxviij. on̄dit modū ꝑueniēdi ad myſticā theologiā eāqꝫ pluri bus diffinit diffinitōibꝰ. Ognitio dei per theologiā my E ſticam melius acquirit̉ per pe nitentē affectū qͣꝫ per inueſtigan tem intellectū. Ip̄a quoqꝫ ceterꝭ paribus eligibilior eſt et ꝑfectior qͣꝫ theolo gia ſymbolica vel ꝓpria/ de qua eſt contē platio. Sicut dilectio ꝑfectior eſt cognitō ne/ et voluntas intellectu/ et charitas fide. Hec ſecūda pars pronūc ſupponit̉/ qͣꝫuis nō ſim neſcius de ꝓbabilitate poſitōis op poſite apud multos et magnos. Sed pro prima parte cui correſpōdet deductō ad q̄ ſitum/ nullus ambigit quin depuratio ſeu purgatio potentie affectiuefiat per feruorē penitentie in cōpunctiōe cōtritōe ⁊ oratōe que rugire facit a gemitu cordis. Et qͣꝫuis dicat ꝓpheta. In meditatōne mea exarde ſcet ignis .ſ. dilectōnis. meditatio hec nō ꝓ veritatis inquiſitōne attenta/ ſicut deſcri pſimus. ſed magis ꝓ compunctōne ſequē te ſumpta eſt. Huiꝰ aūt cōpunctōis diffi cultas magna eſt valde apud nō exercita tos / et eos qui corruptos adhuc habēt ſen ſus ab adoleſcentia. Quēadmodū enim li gna viridia aqueo plena humore vix reci piunt calorē ignis/ vt in ſil̓itudinē eiꝰ acce dantur. ſed p̄cedūt exufflatōes ml̓tiplices. p̄uia eſt etiā depulſio humiditatis talis ac cuaporatio. ſic exiſtimare ꝯuenit de eo qui calorē ſpūſſancti ī ſe reciꝑe dꝫ. et ẜm eū trā ſiturus eſt in amorē purū et piū ſi nōdum deſiccatus ſit a ſordidis affectōibuſ. ⁊ hoc Sexta pars de myſtica fit initiatiue ꝑ penitētiā. Un̄ Gre. ī ome. d̓ ceco. Per pn̄īe lamenta mētis fantaſmata depellunt̉. ¶ Ad cuiꝰ ampliorē elucidatōꝫ attēdēdū ē ꝙ theologiā myſticā ſic poſſu mꝰ deſcribere. Theologia myſtica ē exten ſio animi ī deū ꝑ amoris d̓ſideriū. Alit̓ ſic. Theologia myſtica ē motio anagogica. hͦ ē ſurſū ductiua ī deū ꝑ amorē feruidū ⁊ pu rū. Alit̓ ſic. Theologia myſtica ē exꝑimen tal̓ cognitio habita d̓ deo ꝑ amoris vniti ui ꝯplexū. Alit̓ ſic. Theologia myſtica ē ſa piētia. id ē ſapida noticia habita d̓ deo dū ei ſup̄mꝰ apex affectiue potētie rōnal̓ ꝑ a morē ꝯiūgit̉ et vnit̉. Uel ſic ꝑ Dyo. vij. de diuīs nō. Theologia myſtica ē irrōnaliſ ⁊ amens ⁊ ſtulta ſapīa/ excedens laudantes. Has aūt deſcriptōes aꝑtiꝰ ītelligemꝰ ſi ml̓ tiplicē theologie ſpecl̓atiue differētiā ⁊ my ſtice deinceps voluerimꝰ intueri Cōſideratio. xxix. ponit differētiā inter theologiā myſticā et ſpeculatiuā. Et in qͥbus cōueniunt multiſ declarat exemplis. Heologia myſtica ⁊ theologia ſpeculatiua ſi ẜm rōes ꝓpͥas cōſi derant̉ dr̄ntiā ex multis non ſin ꝯueniētia ml̓tiplici ſortiūt̉. ¶ Pri ma ⁊ prīcipal̓ dr̄ntia ſumit̉ ex ſubiecto vel potētia. qm̄ lꝫ vtraqꝫ ſit ī aīa rōnali. nihilo minꝰ diſtinguēdo potētias aīe ẜm rōes ſu as (vt ſupͣ dictū eſt) ſpeculatiua theologia ē in potētia intellectiua/ cuiꝰ obiectū ē veꝝ Myſticā ꝟ̓o reponimꝰ ī potētia affectiua cui ꝓ obiecto bonū aſſignamꝰ ¶ Ex hac ali am dr̄ntiā inuenimꝰ ẜm rōes obiectales. qm̄ obiectū ſpeculatiue theologie ē verū et myſtice bonū. ¶ Cōueniunt tn̄ ī hͦ myſtica theologia et ſpecl̓atiua quā alio noīe ꝯtem platōem dicimꝰ. qm̄ vtraqꝫ ē ī ſuꝑiori por tione aīe ⁊ non ī ſolo ſenſu vl̓ imaginatōne nec in rōe ſola. Hec aūt portio aīe vt ſupra dictū ē varijs noībꝰ appellat̉. Et habꝫ du as v̓tutes vl̓ duos ocl̓os ſeu duo officia. qꝛ et ip̄a ē intelligētia v̓a et affectiua ſeu a mnatiua boni. Diximꝰ aūt in ſuꝑioribꝰ ꝙ ſi cur volūtas rōi et appetitꝰ ſenſual̓ imagi natōi p̄fert̉. Sic ſuo mō ē de affectiua cor reſpondente ītelligētie pure. ꝓpt̓ea dū iſta vis ſuꝑior exit in affectū ſuū ip̄a d̓r qd̓am modo leuare ſe ſup̄ ſe. et quodāmodo ſuꝑ ferri. Inde fit vt actus talis noīet̉ ſuꝑmē tal̓ exceſſus vl̓ ſupͣ ſpm̄. ⁊ ẜm eū qͥs d̓r qn̄qꝫ ſuꝑ ſeip̄m. qn̄qꝫ extra ſeip̄m. ¶ Huiꝰ rei aliqd̓ exēplū acciꝑe poſſumꝰ ex ꝯſideratōe eorū q̄ ſepe in ip̄a ſenſuali v̓tute fiūt. In qͣ videmꝰ tā ī nob̓ qͣꝫ ī brutis ꝙ qn̄qꝫ ip̄a ſen ſualitas ī ſuis actibꝰ cognitiuis ꝑmanet ſi ne affectu illoꝝ que vl̓ audit vl̓ intuet̉. Se pe tn̄ ꝑ auditu vl̓ aſpectū qͦrūdā obiectoꝝ ip̄a tāto ꝯplet̉ affectu/ vt iā qͣſi ſaliat extra ſe ⁊ tota geſtiat/ velut ſi equꝰ potit̉ cāpo li ber aꝑto. Hoc mō ſenſualitas aliqn̄ qͣſi ſe nō capiēs et ſe deſerēs tota nitit̉ in rē deſi deratam ſe effundere/ ſe trāſferre/ ſe vnire/ ī mo illā penitus quaſi ītrorſus penetrare. Quid d̓ taliū ocul̓ nōne ſcintillāt? nūqͥd n̄ emicant? Nonne qͣntū dat̉ ip̄is tremulo ſe fulgore diffundūt? Trāſferamꝰ hͦ exēplu ad vim intelligētie ſuꝑiorē. cōſiderādo qͣli tatē eiꝰ dū ſine affectu ī ſola cognitōe iacet. Et dū trāſit in affectū taliū qͣlia ꝯtēplatur. Adducamꝰ ꝓ manuductōe hꝰ/ ea qͥbꝰ my ſtice theologizātes vtunt̉ exēpla. ¶ Primū qͥdē de aqͣ ī vaſe/ q̄ dū apponit̉ igni caleſcit pͥmo ſe cōtinens in vaſe. Sꝫ dū ferueſcit ⁊ bullit videt̉ quodāmodo ſeip̄aꝫ nō capeſꝫ excedere/ atqꝫ ſuꝑferri v̓tute caloris. Sic mēs nōdū amore caleſcēs ītra ſeip̄aꝫ ꝯtīet ſe. Sed ſpiritu feruoriſ amore ꝯcepto/ ſuꝑ gredit̉ quodāmodo ſeip̄aꝫ qͣſi extra ſe ſalti tans atqꝫ volitās. Alid̓ qͦꝫ exēplū induca mꝰ de radijs ſolaribꝰ cadentibꝰ ſuꝑ ſpeculū concauū. qͥ ex vnitiuo eoꝝ ꝯcurſu ꝯburunt ſtuppā. efficiūtqꝫ flāmā ſuꝑuolātē. Sic ī telligētia nr̄a illuſtrata ꝯtēplatōe ſerena ce leſtiū/ qn̄qꝫ qͥdem remanet intra ſeip̄aꝫ nō ī caleſcēs neqꝫ ardēs. qn̄qꝫ v̓o tātus amoriſ ardor ꝯcurſu radioꝝ celeſtiū exorit̉/ vt ī af fectū ſe erigat nec ſe capiat/ neqꝫ ꝯtineat. ſꝫ iubilat et exultat. ex quibus tercia ꝯcludit̉ differentia. Conſideratio. xxx ſcholam oſtēdit ad diſcēdum ſpeculatiuaꝫ et myſticā cū alijs differentijs theologie modoqꝫ ſe habeant inter doctos et fideles idiotas. Uꝑſunt alie inter has theologi as ſpeculatiuā et myſticā diffe rētie/ ſumpte ex acqͥſitiōis earuꝫ varietate. Una qͥdem ē qꝛ ſpecu latiua theologia rōcinatiōibꝰ vtit̉ ꝯformit̉ ad phiſicas diſciplinaſ. Ideo ſcholaſticā eā vel litteratoriam qͥdam appellant/ qͣꝫuis non ſufficiant iſte ſcholaſtice exercitationes Theologia ſpeculatiua LXV niſi quis ſtudio vehementi nitat̉ hr̄e cōce ptus ꝓpͥos et intimos eoꝝ q̄ tradita ſūt a ſūmis doctoribꝰ. Aliqn̄ tales theologizant ſolis auribꝰ corꝑeis ſicut pueri vl̓ pice. ne qꝫ vere intelligētes de qͥbꝰ loquunt̉. neqꝫ de qͥbus affirmat. Nihilominꝰ tn̄ ſepe eis no men ꝯcedimꝰ theologoꝝ. Myſtica v̓o the ologia ſicut nō verſat̉ in tali cognitōe litte ratoria/ ſic nō habꝫ neceſſariā talē ſcholam q̄ ſchola intellectꝰ dici p̄t. ſed acqͥrit̉ ꝑ ſcho lam affectus. et ꝑ exercitiū vehemēs mora liū virtutū diſponentiū aīaꝫ ad purgatōꝫ. ⁊ in theologicis illuminātibꝰ eā/ in beatifi cis virtutibꝰ eā ꝑficientibꝰ/ ꝓportionabili ter ad tres actꝰ hierarchicos/ qͥ ſunt. purga re illuminare et ꝑficere. ¶ Et hec qͥdē ſcho la p̄t dici ſchola religiōis vel amoris. ſicut intellectus dicēdꝰ eſt ſchola ſciētie vel cog nitōis. ¶ Sed qm̄ plerūqꝫ euenit etiā ī bru tis vt ibi ſit maior affectio vbi paꝝ ē cogni tōnis. ſequit̉ ꝙ ad cōparandā huiꝰ theolo gie myſtice doctrinā nō eſt magna ſcientia opus/ p̄ſertim acqͥſita. Nā cognitio ex fide ꝙ deꝰ eſt totꝰ deſiderabil̓/ totus amabilis. affectiua portio ſi purgata/ ſi illumīata / ſi diſpoſita/ ſi exercitata ſit; cur nō in illum to taliter d̓ſiderabilē/ et totū amabilē/ ſine plu rimo librorū ſtudio/ tota feret̉/ totaqꝫ rapie tur? ¶ Ex qͦ illā ꝯcludimꝰ differētiā qm̄ the ologia myſtica licꝫ ſit ſup̄ma atqꝫ ꝑfectiſſi ma/ noticia ip̄a tamē p̄t haberi a quolibꝫ fi deli etiā ſi ſit muliercula vl̓ idiota. ¶ De the ologia vero ſpeculatiua aliter eſſe nullꝰ am bigit. ad cuiꝰ adeptōem ſicut ad metaphiſi cam grāmatica. logyca. et philoſophica di ſciplina cū forti exercitio etiā clara ingenia requirunt̉. Ita tn̄ vt gratia deſuꝑ cū his ī fūdatur/ ſicut apoſtol̓/ et ſicut fit mūdicor dibus/ quibꝰ ꝓmittit̉ viſio dei / et hūilibus amicis dei/ quibꝰ deꝰ incerta et occulta ſa piētie ſue ⁊ oīa que audiuit a patre ſuo nota fecit. Sic in Anthonio magno. ſic in alijs multis ſine lr̄is litteratoria (vt ita dicā) the ologia donata eſt. ¶ Ex p̄miſſis ꝯcludimꝰ cum beato Bernardo ad frēs carthuſien̄. de monte dei. Ꝙ theologia ſpeculatiua nū qͣꝫ in aliqͦ ꝑfecto eſt ſine myſtica. Sed bene ecōtra. Et ex hoc ſumi p̄t ſexta differentia. quoniā nunqͣꝫ aliqͥs intelliget verba apo ſtoli et ꝓphetarū quātūcūqꝫ illa reſonet ex terius/ ſi nō imbiberit affectū ſcribentiū. ne qͣꝫ enī aliter cōceptꝰ eorū verboꝝ in animo generabit. Cecus qͥppe crebro de coloribꝰ ſermonē audiēs de illis vtiqꝫ diſputare po terit diſerte et acute/ qͣꝫqͣꝫ nullos in illo cor dis archano ꝓpͥos eorū q̄ diſputat conce ptus inſcripſerit. Cōſideratio. xxxi. eos quibꝰ ꝓpalāda eſt myſtica theologia ī ſtruit duoꝝ filiorū exemplo Icut multis qͥ clerici vl̓ lr̄ati aut ſ ſapiētes vel ph̓i aut theologi no minant̉/ occultādus eſt ſermo de myſtica theologia. ſic pl̓imis illit teratis et ſimplicibꝰ (fidelibꝰ tamē) tradi p̄t Hinc tradit̉ differentia ſeptima ſumpta ex modo publicatōis. Btūs enī Dyoniſius plerūqꝫ obteſtat̉ diſcipulū ſuū timotheuꝫ vt nullꝰ īperitoꝝ hec audiat. Imꝑitos vo cans eos qͥ vel nō ſunt fideles. nā hec theo logia ꝓprie eſt fideliū. vel qui tumentes iā ph̓ia maleqꝫ viuētes ꝯculcant pedibꝰ ſuis ſordidis qͥcqͥd non ſapiūt. qͥcqͥd etiā nō in telligunt canino dente lacerant. De qͥbꝰ ait euāgelica ꝑabola. Nolite ſctm̄ dare canibꝰ. neqꝫ margaritas ꝓijciatis an̄ porcos. Sꝫ ecōtra ſimplices. qͥ qͥdem fidē habēt pn̄t ex ea ꝯſurgere ad vnitiuū amorē cū d̓o. Quo? ſic nēpe ꝑ fortē contritōem mortificatiuaꝫ ſenſualitatis/ trahente eos deo vincul̓ p̄ce ptoꝝ ſuoꝝ. ⁊ māſionē apud eos faciēte. At teſtante eſaia. ꝙ ſuꝑ hūilē et qͥetū ⁊ tremētē ẜmones ſuos reqͥeſcit dn̄s. Itaqꝫ nihil ꝓ hibet fieri verbuꝫ apud tales de theologia myſtica que amor eſt. ⁊ amore cōquirit̉ cū ediuerſo ſapiētes in ocul̓ ſuis ſine caſto a more languentes circa pugnas verborum ab hac arceri cōueniat. Carnal̓ enī hō nou ſapit ea que dei ſunt. ¶ Conatꝰ ſum in quo dā vulgari tractatulo ꝑ palā iſta facere qͦ dā exēplo. Sint duo filij pr̄is vniꝰ optimi Sit vnꝰ eorū curioſus ⁊ aſtutus in inqͥſi tōe cōditionū paternarum. nūc ex oꝑibus. nunc ex verbis/ quatinꝰ in earūdem elocu tōe vel doctrina apd̓ alios delectet̉. Odiat autē patrē vel nullā iuſſis ſuis obedientiā accōmodet. Ponamus aliū ſimplicis in genij qui d̓ patre ſuo nihil aliud qͣrat nil interroget niſi quo pacto illi placere ⁊ ī om nibus obedire valeat. Querimus nunc qͥs eduobus ab optimo patre magis amabi tur? nō eſt dubium quin ſecūdus. Hic pre terea plus iocundabit̉ in paterna bonita te que ſibi plꝰ ſapit. Ip̄e deniqꝫ pater tādē ſeipſum et ſecreta ſua puto tradet/ faciēs eū Sexta pars de myſtica velut amantiſſimū in domo manere ſecum Aliū vero vel exheredabit vel incarcerabit vel etiam occidet Cōſideratio. xxxii. oſtendit qͣntum myſtica theologia diſtat a litteratoriā ꝓpter finis diuerſitatē/ et a ſpe culatiua vicijs ꝑimere Heologia ſpeculatiua vel littera toria ꝑ hoc vl̓ maxime a myſtica ſecernit̉ ꝙ pͥma ſeruire p̄t vicijs. ſecūda neq̄qͣꝫ niſi ꝑ accidēs val de. ſic̄ ſi cōtingeret abuti ſpe vl̓ fide. ¶ Hāc differentiā octauā que eſt ex poſſidētis qͣli tate breui ꝟ̓bo cōplexꝰ eſt apl̓s dicēs. Sci entia inflat. charitas autē edificat. Rurſus ip̄e ad thimotheū loquēs de homīe nō acqͥ eſcente ei q̄ ẜm pietatē ē doctrine/ dicit ꝙ ſit ſuꝑbus/ nihil ſciens/ ſꝫ languēs circa q̄ſtio nes ⁊ pugnas verboꝝ inutiles. ex qͥbꝰ oriūt̉ inuidie/ ꝯtentōes/ blaſphemie ſuſpitōnes male ꝯflictatōes hominū mēte corruptoꝝ. quia v̓itate priuati ſūt. Deniqꝫ iacobꝰ vtrā qꝫ deſcribēſ. nō eſt inqͥt iſta ſapiētia deſurſū deſcendens/ ſed terrena anīalis diabolica. Sequit̉. Que autē deſurſuꝫ eſt ſapīa pͥmū qͥdē pudica ē. deīde pacifica. modeſta. ſua ſibilis. bonis cōſentiēs. plena miẜicordia et fructibꝰ bonis. iudicans ſine ſimulatōe ⁊ emulatiōe. ¶ Hec autē dicta ſunt nō vt ſciē tia aūt ſapiētia aliqͣ ſit de ſe mala. cū ſit ꝑfe ctio intellectꝰ. ſed qꝛ abuſus eiꝰ tanto deteri or et ſeuior eſt in ꝑuerſis qͣnto ꝑ eā ꝯtra vir tutes ꝓ vicijs decertat̉. Ecce enī finis mul tiplex falſa ſeductōe queritur a multis. qui qm̄ auerſi ſunt a deo fine vero/ vt in varia diſꝑgant̉ oportꝫ. huic finis ē diuitie ⁊ opeſ. illi ſordide voluptateſ. huic pōpatici hono res. apud aliū potētatus fragil̓ et anxiꝰ Cū igit̉ ẜm exigentiā finis veri vl̓ eſtimati cete ra oīa moderent̉/ cōſequens eſt vt ſubuerſo ⁊ ꝑuerſo fine ꝑuertant̉ omnia ad finē ordi nanda. Inter que nimirū eſt ſciētia/ q̄ dum ad diuitias acqͥrēdas reducit̉ appellat̉ ter rena. dum voluptates indigna ſorte cōqui ricaīalis nominat̉. Dum vero emulatōibꝰ ſectis hereſibꝰ cōtentioni ⁊ ſimilibꝰ neqͥtijs ſpūalibꝰ ancillatur quo pacto meliꝰ qͣꝫ dy abolica cenſebit̉? Scientia igit̉ in ꝑuerſis tot ſortit̉ nomina qͦt ſunt vicia eā ad ſe rapi entia. vt ꝙ eſt ſuꝑba arrogans/ inflata ⁊ ſi milia. De talibꝰ dic̄ ſcpͥtura. Sapiētes ſūt vt faciant mala. Inde enī fit illd̓ de grecis eulogiū ꝙ leges habebāt bonas ⁊ peſſima ingenia. Per contrariū vero ſapientia que deſurſum eſt/ qualē loquimur/ ſicut obſeqͥ tur charitati ceteriſqꝫ virtutibꝰ. ita earū de noīationes cōtrahit. vt ꝙ eſt patiens. beni gna. nō emulās. nō ambitioſa. Et hoc mo do de ceteris. Sic ergo de theologia ſpecu latiua dicimꝰ ꝙ nō quelibet ꝑuerſa eſt/ aut peruerſos inhabitat. nec in ea viciū eſſe po nimus. Sed in abutentibꝰ ea/ qualit̓ nul lus in theologia myſtica abuſus eſſe poteſt niſi forſan modo pretacto per ſuperbiā ob iectiue. Conſideratio. xxxiii ponit differentiā inter ꝓbos fideles/ exēplo oſtēdēs quō iudicāt de theologia myſtica. N hominibꝰ nō ꝑuerſis nec auer R i ſis a deo fine ſuo/ poteſt altera in ter theologū ſpeculatiuū et myſti cum differētia inueniri. qꝛ vnꝰ ab altero ſecernit̉. qͣlit̓ artifex ſolū ſpeculatiuꝰ ſine inſtrumētis conueniētibꝰ ⁊ habitibus acquiſitis differt a practico experto/ et in vtriſqꝫ abundāte. Hanc differentiā nonā ſumptā ex operis facilitate vel difficultate familiari poſſumꝰ oſtendere exēplo. Si qͥſ peritiſſimus in arte muſice nō autē exercu erit ſe in vocali cantu neqꝫ in cordis autor ganis. īmo vocē habeat raucā/ et inſtrumē ta muſicalia diſcordia / ſatagit tamē iſte vel cantare/ vl̓ inſtrumēta pulſare/ nulli dubiū qͥn oberrabit / et neqꝫ dulcē neqꝫ ſuauē ſim phoniā valebit afferre. Hec ſimilitudo re ſpicit eum qui de diuinis ſcit artificioſa di ſerere. qͥ de moribꝰ ſil̓r et v̓tutibꝰ regl̓as ha bet. et ſpeculatiuū plerūqꝫ ſermonē. ſed nō dum vult ad ea que cognoſcit conformiter operari/ cogit̉ languens illā apoſtoli vocē plāgere. Uelle adiacet mihi/ ꝑficere autem nō inuenio. Caret quippe virtutū habiti bus tanqͣꝫ inſtrumentis / habēs carnē rebel lem et diſſonā ſpiritui. que dum tangit̉; ni hil ſuaue/ nihil diuinū ſed raucum/ ſordi dum ac ſtrepidulū reſonat. Sed et ſpiritꝰ dum velut qͥdam muſicus ſatagit obſequi deo in hymnis et canticis piorū deſiderio rum/ ſentiunt̉ tantum modo fragores et tu multus obtuſi deſideriorū carnalium atqꝫ terrenoꝝ. Iſtam rē mille ſil̓itudines pares oſtēderent in ceteris artibꝰ ſcribēdi. pingen di. medicādi. militādi/ nauigādi ⁊ ſimiliū. ¶ Porro ita pueri magis ſine arte paulatiꝫ Theologia ſpeculatiua LXV extendēdo deambulatōem/ diſcūt recte am bulare qͣꝫ iacēdo etiā ſi mille regule eis gͣdi endi vel modi dicerent̉. ſicut fabricādo fa bri fimꝰ. qꝛ ſil̓r inqͥrimus qͥd eſt virtꝰ non vt tantūmodo ſciamꝰ ſꝫ vt bn̄ oꝑando bo ni efficiamur. ait Ariſto. Cōſideratio. xxxiiii. oſtendit philoſophoꝝ caliginē ⁊ theologo rū claritatē ſub exemplo mariſ galilee ⁊ naͣ uis vētorū piſciū/ ⁊ vocatōe filioꝝ zebedei Er theologiā myſticaꝫ ſumꝰ in deo/ hͦ ē in eo ſtabilimur ⁊ a ma ri turbido ſenſualiū deſideriorū ad littus ſolidū eternitatis ad ducimur. In hac ꝯſideratōe differētia etiā inter duas theologias ſpeculatiuā ⁊ myſti cā edocet̉. Speculatiua qͥppe ſi ſola eſt nū qͣꝫ qͥetat inqͥetat potiꝰ. alioqͥn nō dixiſſꝫ il le qͥ voluit inueſtigare de oībꝰ diligēter ꝙ n̄ ſaturat̉ oculꝰ viſu nec auris auditu. dās ꝑ hͦ intelligere qͥetē nō eſſe in ſola inueſtigati on ꝟitatis/ ſꝫ famelicū qd̓dā ieiunūqꝫ de ſideriū. Fallor ſi n̄ ita apparuit ī maximis ph̓is. qͥ poſt omnes inqͥſitōes ſuas tedio af fecti qꝛ nō refecti; dixerūt hͦ vnū ſeſcire ꝙ nihil ſcirēt. Uidete q̄ſo qͣꝫ inanis refectio vbi ꝑ tot tꝑa/ ꝑ tot ſtudia/ nihil niſi vanitaſ inanis in viſceribꝰ aīaꝝ reꝑta ē. Pret̓ea co gnitōis iſta videt̉ eſſe natura ꝙ plꝰ ſatagit rē cognitā ad ſetrahere ac ſibi aſſimilare qͣꝫ ad ip̄aꝫ eat. Qd̓ īnuere videt̉ ph̓s dicēs ve rū eſſe in intellectu/ bonū ī rebꝰ. Quid igit̉ mirū ſi cognitio ſola nō erit mare deſideri orū ſenſualiū/ ſi etiā portū vl̓ littꝰ et̓nitatiſ extra ſe poſitū nō attingat Quēad modum nauta in regimīe nauis qͦtidie garrula loc citate docte diſſerēs/ nihil v̓o eoꝝ agens q̄ loqͥt̉/ nūqͣꝫ a medijs pōti fluctibꝰ nauē ī lit tore ſtabiliet demerget potiꝰ eā/ vl̓ ꝑiculis oībꝰ expoſitam fluctuantēqꝫ iugit̓ inueniet Sil̓r ſpūal̓ nauta nūqͣꝫ ex ſola cognitōne maris intelligibil̓/ nūqͣꝫ ex aſpectu ſolo / ſta bilitatē d̓ifici portꝰ poterit adipiſci ¶ Mul ta ſunt ī hāc ſnīaꝫ ꝯcordātia diuīe ſcpͥture teſtimonia. Sꝫ libet vnū h̓ ſigͣnter īſerere de vocatōe filioꝝ zebedei. qͦſ dn̄s ih̓s a ma ri galilee ad littꝰ enatare docuit Ubi theolo gia myſtica ꝑ ſenſus anagogicos cognoſci tur. ¶ Uidendū ē qͥd ꝑ anagogiā .i. ſurſum ductōem ſignificet mare galylee. qͥd littus eiꝰ. qͥd nauis. qͥd vocatio dn̄i? ⁊ ita de alijs ¶ Itaqꝫ ſicut mare moralit̓ p̄ſens ſeculum. ſic anagogice corruptā nr̄e ſenſualitatꝭ flu ctuatione ſignificat/ dicēte ſapiēte. Cor im pij qͣſi mare feruēs. Qd̓ iō mare galilee di cit̉. qꝛ mutatōeꝫ vl̓ migͣtōem ſignificat ga lylee. Quid autē mutabiliꝰ. qͥd inqͥetiꝰ. qͥd ꝓcliuiꝰ ad emigͣtōeꝫ qͣꝫ ſenſualitas īuenit̉? Nūc arrogantia tumet. nūc ſepe attollitur. nūc deſꝑatōe deijcit̉. nūc efferueſcit ⁊ extra ſeip̄aꝫ rapit̉ ꝑ iracūdiā. nūc ꝑ inuidiam in ſeip̄a frangit̉ atqꝫ fatigat̉. Uorax ē ꝑ īglu uiē ꝑ luxuriā ſordida voluptate d̓ſpumat. eā reddit īſatiabilē inexplebilēqꝫ cupiditat ¶ Illic deniqꝫ piſces ⁊ reptilia varioꝝ deſi deriorū/ quoꝝ nō eſt numerꝰ. ¶ Porro qui deſcēdūt in hͦ mare ſenſualitatis. nauibꝰ ra tiocinatōnū naturaliū ip̄i vidēt oꝑa dei/ et mirabilia eiꝰ in ꝓfundo. Sꝫ qͦ ꝓfundo? ꝓ fundū inqͥt ſcriptura cor hoīs ⁊ īſcrutabi/ le/ ⁊ qͥs cognoſcet illud? ¶ Ceteꝝ mirabilia valde oꝑat̉ deꝰ ī hͦ ꝓfundo q̄ ſtudioſi piſca tores/ ph̓i mūdiales ꝑ rhetia ſuaꝝ adinuē tionū atqꝫ doctrinaꝝ ſcrutari conati ſunt. ſꝫ defecerunt ſcrutātes ſcrutinio. neqꝫ enim cauſam tāte tāqꝫ inqͥete fluctuatōis in car ne nr̄a attīgere valuerūt. nob̓ autē reuela uit deꝰ. qꝛ peccāte pͥmo hoīe rupta ē ꝯcor dia. ſciſſum fedꝰ legꝭ īdite īter rōeꝫ gub̓na tricē/ ⁊ obſeq̄ntē ſenſualitatē. ¶ Inde qͣſi iu xta poeticā fictōnem aꝑto elōī antro/ qͥ ſcꝫ elous fingit̉ deꝰ ventoꝝ. mox flauerūt ven ti .ſ. paſſionuꝫ/ q̄ velut ex aduerſis ꝑtibꝰ ag mine facto/ ꝯturbauerūt tēpeſtate magnū mare noſtꝝ. Nā qͥſ neſciat/ qͥs nō qͦtidiano naufragio ꝑiclitatꝰ agnoſcat/ meſtū illd̓ ec̄ cleſie canticū? Cōfuſa ſunt hec oīa. ſpeſ. me tus. meror. gaudiū. Nōne qͣttuor iſte paſſi ones venti ſunt totidē cardīales. gaudiuꝫ qͣſi ab oriēte. meror ab occidēte. ſpes a me ridie. metus a ſeptrētriōe. rabido īpetu flā tes. A qͥbꝰ exagītatū mare noſtꝝ nunc ad celū ꝑ ſpem ⁊ gaudiū aſcēdit. nūc deſcēdit vſqꝫ ad abyſſos ꝑ mētū ⁊ merorē. hinc me tuunt/ cupiūt/ gaudētqꝫ/ dolētqꝫ/ ait egre giꝰ poeta. ¶ Sentimꝰ heu nimiū vtina ſic deſcribere valeremꝰ quēadmodū his paſ ſiōibꝰ qͣquauerſum ſine ordine/ ſine legeꝝ flantibꝰ abripitur a ſtabili et̓nitatis portu nauta nr̄ .i. ſpūs rōnal̓/ faciēs oꝑatiōem in aquis multꝭ cogitatōnū ⁊ affectōnū. neqꝫ venit ad littꝰ traquille ꝯtēplatōis niſi p̄te reūte ieſu ſecꝰ mare galylee. ⁊ niſi exēplo fili orū zebedei vocante eū ſeqͣt̉. relictis tn̄ pri us rhetibus mūdane curioſitatis/ et naui Septima pars de myſtica ratiocinatiōis natural̓. īmo et pr̄e zebedeo id ē tꝑe mutabili et fluido in qͣ gignimur. zebedeꝰ enī fluidꝰ iſte vl̓ fluens interp̄tat̉. Euehat̉ autē oportꝫ ſpūs nr̄ ſuꝑ oēm tꝑis mutatōem ſi ad littꝰ eternitatis ⁊ portū v̓ tuoſe ſolideqꝫ ꝯtēplatōis applicare volue rit/ vbi īmotꝰ ꝑmaneat. vbi figat ancoram ſpei depēdentē a naui fidei. vbi petre ſtabi li q̄ deꝰ ē ꝑ amorē totꝰ adhereat nō caſurꝰ. qͥcqͥd exagitet aūt circūuolet ſenſualiū deſi deriorū ⁊ fantaſmatū ꝯfuſiſſima incōſtan tiſſimaqꝫ multitudo. De hac qͦꝫ naui hanc ſil̓itudinē ⁊ portū nō h̓ nouā ꝯfingimꝰ. du dum enī diuinꝰ Dyoniſiꝰ ī tercio de diuīs noībꝰ illā nobis aꝑuit ¶ Ecce ſummatim ꝑ ſtrīximꝰ qͥd ꝑ anagogiā v̓ba p̄dicta euāge liſte nr̄i deſignāt. Mare eſt ſenſualitas. lit tus eternitas. venti paſſiōes. piſces vl̓ rep tilia ſenſualia deſideria ⁊ fantaſmata. Spi ritꝰ piſcator. nauis ratiocinatio. rhetia ſtu dia mūdana. zebedeꝰ tꝑis fluxus. mercēna rij mūdani ph̓i. vocatio ieſu diuīa attractō Piſcari vero hoīes eſt ſuꝑnaturales vel di uinas inueſtigare inuenireqꝫ ꝟitates Septima pars prin cipal̓ agēs de amore/ ⁊ eius triplici ꝓpͥeta te. et de raptu ſil̓ ⁊ extaſi. ⁊ a. xxxv. ꝯſidera tōe vſqꝫ ad. xl. Ordine ꝟo. xxxv. ꝯſideratō ponit aīam rōnalē ſine inſtinctu dei ⁊ amo re nō poſſe ad finē debitū ꝑuenire. M Ational̓ ſpūs tanqͣꝫ ſpūal̓ nau ta ꝑ theologiā myſticā doctꝰ nō niſi vocante dn̄o/ ⁊ ſecretis affla tibꝰ velū mētis impellēte/ a ma ri ſenſualitatis ad littꝰ eternitatis. hoc eſt a carnalibꝰ ad ſpūalia ꝑuenit. Et nō niſi per eius amorē in deifico portu ſtabilitꝰ atqꝫ ſolidatꝰ ꝯqͥeſcit. Hoc ex p̄cedēti ſil̓itudine ſatꝭ ꝑſpicuū eſt ex his q̄ diximꝰ in p̄cedenti ꝯſideratōe. Nam cū ibi oſtēſum ſit ꝙ n̄ ac qͥrimꝰ portū ſtabilē in deo ꝑ ſolā cognitōꝫ ſuꝑeſt vt hͦ fiat aliūde. videlicꝫ ꝑ amoroſaꝫ affectōem. ꝑ hāc qͥppe cū deifico portu no ſtro vnimur. ⁊ ei adheremꝰ/ dicente ꝓph̓a. Sihi aūt adherere deo bonū ē. Et rurſus ſcriptū eſt. Qui adheret deo vnꝰ ſpūs eſt. Illud qͦꝫ clariꝰ eluceſcit ex ꝓpͥetatibꝰ amo ris. quaꝝ tres ad p̄ſens attingere ſatis erit. Amor enī rapit. vnit. ſatiſfacit. Prīo qͥdeꝫ amor rapit ad amatū ⁊ inde extaſim facit. Scd̓o amor iūgit cū amato et qͣſi vnū effi cit. Tercio amor ſibi ſufficit nec alid̓ p̄ter amare q̄rit. De his itaqꝫ ꝓpͥetatibꝰ deīcepſ aliqua ſunt ꝓſequenda. Cōſideratio. xxxvi. explicat vim amoris ꝓut eſt in raptu ⁊ ex taſi ꝑ ꝓpͥas differētias exēplificādo d̓ pau lo ⁊ exemplo naturali. Mor rapit ad amatū ⁊ extaſim facit. Et vocat̉ raptꝰ ī ꝓpoſito eleuatio potētie alicuiꝰ ſupͣ infe riores potētias/ ⁊ exactuatōe eiꝰ ī ſua oꝑatōe/ ceſſantibꝰ vel debilitatꝭ actibꝰ inferiorū potētiaꝝ. Uel raptꝰ eſt fortꝭ actu atio et vehemēs ī ſuꝑiori potentia/ vnd̓ ceſ ſant oꝑatōes inferioris potētie. vl̓ ita debi litant̉ ⁊ ligant̉ vt ſuꝑiorē in ſua oꝑatōe neqͣ qͣꝫ impediāt. ¶ Porro extaſim dicimꝰ ſpēꝫ qͣndam raptus qͥ fit appropͥatiꝰ in ſuꝑiori portōe aīe rōnal̓. q̄ ſpūs vl̓ mens/ vl̓ ītelli gētia noīat̉. dū mēs ita ī ſuo actu ſuſpēſa ē ꝙ potētie inferiores ceſſant ab actibꝰ ſuis. ſic ꝙ nec rō nec imaginatio nec ſenſus ex teriores/ īmo qn̄qꝫ nec potētie nat̉ales nu tritiue et augmētatiue/ ⁊ motiue poſſint exi re in ſuas ꝓpͥas oꝑatōes. Diſtinguēdo igi tur ⁊ quodāmō ꝯͣhēdo raptū ꝯtra extaſim Raptus eſt minoriſ efficacie in ſuſpēdēdo vl̓ impediendo actū inferiorē. Inuenit̉ tn̄ etiā in om̄i potētia ſuꝑiore reſpectu īferioꝝ Extaſis ꝟ̓o ī ſola mēte fit ſꝫ ⁊ actꝰ inferio rū potētiaꝝ nō ſolū debilitat ſꝫ tollit fundi tus qͣꝫdiu durauerit. ¶ Paulꝰ itaqꝫ exempli cauſa in ſuo raptū duo expͥmit q̄ ꝯcurrunt in extaſis deſcriptōe. Expͥmit̉ enī potentia q̄ rapta ē .ſ. terciū celū ip̄iꝰ aīe mō ſupͣ expo ſito. qd̓ celū in potētia cognitiua eſt mens vl̓ intelligētia. ⁊ ī affectiua eſt apex mentis vel eiꝰ ſcintilla. Expͥmit̉ ſcd̓o ceſſatio oīm inferiorū ab actibꝰ ſuis. alioqͥn quō paulꝰ neſciſſet an ī corꝑe vel extra corpus fuiſſet. ¶ Eſt igit̉ extaſis raptus mentis cū ceſſati one omniū oꝑatōnū in inferioribꝰ potētijſ Et hͨ p̄t rurſus ſubdiuidi ẜm duplicē vim mentis. vnā cognitiuā ⁊ aliā affectiuā. Pri ma extaſis ē raptꝰ in ſpū. ſcd̓a raptꝰ extra ſpiritū. ¶ Niſi forte alit̓ velimꝰ diſtinguere hos raptus penes obiecta vt raptꝰ in ſpū dicat̉ reſpectu ītelligibiliū ſub deo. ⁊ rapt̉ ſupͣ ſpiritū reſpectu diuinoꝝ. ⁊ forte vtraqꝫ acceptōem in ſcpͥturꝭ legimꝰ ꝑmixtim. In uenimꝰ enī de regina ſaba ꝙ nō habebat vl tra ſpiritū. qm̄ admiratio vehemēs ſuſpen derat actus oīm potentiaꝝ in ea reſpectu Theologia ſpeculatiua LXV eorū q̄ de ſapīa ſalomōis fuerat ꝯtēplata. Et hͦ p̄t dici ſtupor vl̓ ſpaſmꝰ. ¶ His itaqꝫ p̄locutis de noīe raptꝰ ⁊ extaſis ſuꝑeſt in dagare quō hec fiāt original̓r ꝑ amorem? Cuꝫ igit̉ amor ſit radix aliaꝝ qͣliūcūqꝫ af fectionū/ ſi on̄derimꝰ ꝙ affectio potius qͣꝫ cognitio raptū agat/ patebit ſufficiēter qd̓ intēdimꝰ. ¶ Eſt in pͥmis ſil̓itudo amoris qͦ ad pondꝰ/ quēadmodū vnꝰ ex ſapiētibꝰ dixit. Amor meꝰ pōdꝰ meū. illo feror qͦcū qꝫ feror. Oꝑtet igit̉ ꝙ amor ſit trahēs et ra piēs. Ferūt̉ itaqꝫ gͣuia ad locū ſtabilitatiſ ⁊ qͥetis ſue tractu q̄dā potiꝰ qͣꝫ ex cognitōe huiꝰ cētri. ſiue pōderis tēdentis ad cētruꝫ mūdi. hoc palā in gͣuibꝰ cognoſcētibꝰ que ceſſante omi ſua cognitiōe/ nihilominꝰ de orſum nō īpedita ferunt̉. Et licꝫ amor (p̄ ſertim qͣlem loqͥmur) forte magis hꝫ de ſil̓i tudine cū natura leuitatis/ cuiꝰ ē ſuꝑferri. tn̄ ip̄a etiā leuitas pondꝰ qd̓dā dici p̄t iu xta intentōem p̄noīati ſapiētis. ¶ Rurſuꝫ exꝑimur ī ferro qd̓ dū affectū ē ꝑ magne tem rapit̉ ad ip̄m ꝓrſus ſine cognitōe. Sꝫ ⁊ v̓tus nutritiua nutrimētū gͣue ſurſū tra hit/ nō oꝑante ad hͦ cognitiua v̓tute. ¶ De hinc trāſeamꝰ ad raptu v̓tutū cognitiuaꝝ Cōſiderato. xxxvii. alium ſcribit raptū imaginatōis in paſſi onatis exēplificādo. Aptus imaginatōis ſuꝑ vires ſenſitiuas inferiores fit ꝑ amo ris affectōem. Manifeſtū eſt ꝙ amoris vl̓ deſiderij affectio/ p̄t tanta fictiōe v̓tutem imaginatiuā trahere vl̓ raꝑe/ ꝙ potentie īferiores ſenſuū exteri orū/ obiecta ꝓpria eis oppoſita nō atten dūt. hͦ ſumpſit ph̓s ab exꝑientia. Et hic ē raptus qͥdē pͥmꝰ ī pͥmo celo aīe. quē raptū qͥd aliud pͥncipalit̓ efficit qͣꝫ feruidū int̓ deſideriū rei ꝑ imaginatiōeꝫ p̄ſentate? neqꝫ enim ſola cognitio imaginatiua ꝓfundā fi ctionē facere ſufficeret. ¶ Uidemꝰ hūc ra ptū ī philocaptis alijſqꝫ pl̓imis qͦs melā colicos ⁊ fātaſticos appellamꝰ. ⁊ qͥbuſdā repēte timētibꝰ et iratꝭ aut vehemēter zelā tibꝰ. Sicut aūt imagīatio vl̓ alie vires ſu ꝑiores ſuꝑ ſenſus exterioreſs efferūt̉ et rapi unt̉. ſic ecōtra ꝯſtat aīam qn̄qꝫ ſic detineri circa ſenſatōem exterioris obiecti ꝑ tactū/ guſtū/ aſpectūqꝫ. ꝙ oꝑatōes potētiaꝝ ſuꝑi orū ceſſant aūt impediūt̉. Hoc aūt ꝓpͥe n̄ dicit̉ raptus ſꝫ tractus aut demerſio dū ꝑ potentiā inferiorē ſuꝑior deorſum trahit̉. ⁊ ab actu ſuo ꝯpellit̉ ceſſare qd̓ fit ī nobis ex corruptela peccati nimis heu faciliter ⁊ frequenter. Cōſiderato. xxxviii raptus vim ꝓut eſt in ratōe ſicut in ſtudi oſis apparet oſtēdit declarādū Aptus rōis in actu ſuo ſuꝑ po r tentias inferiores fit ꝑ volūta tis amorē. Fecerūt hͦ ꝑſpicuuꝫ ſtudioſi ꝑſcrutatores regularū generaliū ī varijs artibꝰ/ qͥ abſtrahentes a motu ⁊ materia/ vl̓ ſpūalia meditātes q̄ runt deducere et rōcinari ex notis incogni ta. qͦs aliqn̄ volūtariꝰ hmōi appetitus ceſ ſare fecit ab oꝑatōibꝰ/ nō tm̄mo ſenſuū ex teriorum/ vt neſcirēt qͥd ab extra fieret. ſed etiā v̓tuti fātaſtice ac imagīatiue ſua actio denegabat̉. Ita vt corporeū fantaſma nul lum irrueret/ aut irrumꝑe volēs ſuꝑiori ra tionis voluntatiſqꝫ v̓tute p̄meret̉. patuit hoc in qͥbuſdā/ de qͥbus apud valeriū ma ximū nota eſt hyſtoria. Conſideratio. xxxix eſt de raptu mentali ſiue ſcintilla eiuſdē. et ſolūmodo eſt magis ꝑfectorū. Aptus mētis ſupͣ potētias ſe ī O feriores fit affectōis ꝑ ſcintillaꝫ menti cognatā vl̓ appropͥatā q̄ amor extaticus vl̓ exceſſus mē tis noīat̉. ¶ Manuducimur ex pͥoribꝰ ra ꝑtibꝰ qͥ ſicut crebriores ⁊ faciliores ſūt. ſic intelligibiliores inueniunt̉/ qͣlit̓ mens ī ſu is actibꝰ talit̓ efferri pōt et figi / vt nulla ī feriorū potētiaꝝ eā īterturbet. īmo ꝑ vim ſuam affectiuaꝫ ita ſeip̄am actuabit ꝙ vis ſua intellectiua/ vt ſic neqꝫ ſe neqꝫ alia reco gitabit. quo rōnabilit̓ ꝯceſſo ꝓmptiſſima ſunt ꝯſeq̄nt̓ ad intelligēdū oīa q̄ doctores eleuatiſſimi/ noīatim Dyoni. tradiderūt d̓ myſtica theologia. Ea inſuꝑ q̄ dicūt fieri in ſapiētibꝰ ⁊ deuotis. vt ſunt extaſis/ men tis exceſſus. anagogica ductio. raptus in terciū celū. diuiſio aīe et ſpūs. introductō. in diuinā caliginē exēplo moyſi. vel in ſan cta ſctōrū cū nube oīa tegente/ īſtar aaron Quid etiā amor vehemens. id ē mēteꝫ ve hens? qͥd mors aīe viuēte ſpū? qͥd nox illu mīatīa tenebrꝭ? qͥd morſ rachel ī ꝑtu benia min? qͥd anagogica ꝯuerſio iordaniſ r̄tror ſum? intelligentie ſe p̄ſentabūt/ ⁊ ſil̓ia. i ni Octaua pars de myſtica Octaua pars prici palis agit de vi amoris qͥ amāte vnit cuꝫ deo ac ſtabilē facit ac reqͥeſcere vſqꝫ ad fi nē pͥmi tractatꝰ. Ordine v̓o eſt ꝯſideratio xl. q̄ remouet varioſ vniōis modos. ⁊ ꝑue nit ad illū quē etiā on̄dit. qͥ animā dicitur deo vnire. Mor vnit amātē cū amato/ ac a ꝓinde hūc ſtabilire ac ſiſtere fa cit cū illo. hec dicta ē ſcd̓a amo ris ꝓpͥetas. ¶ Pro cuiꝰ intelle ctu loq̄ndū eſt aliqͥd de modis vnionū va rijs et diuerſis. Sed cū hec vnio de qͣ loqͥ mur nō corꝑalis eſt ſed ſpūalis/ de corꝑa libus vnionibꝰ nihil hic dicēdū ē. Unio nes autē ſpirituales īuenimꝰ/ vt ꝑ inheſi onē. ꝑ informatōem. ꝑ actuatōeꝫ. ꝑ aſſiſtē tiam prīcipalitatis. ꝑ illapſum. ꝑ ſuſten tatōeꝫ hypoſtaticā. vbi pl̓es nature ī vna ꝑſona ꝯueniunt. Sed oīm ſup̄ma vnio ē in diuīa eſſentia ſeu natura in qͣ tres ꝑſone ſūma vnitate ſubſiſtūt. Sꝫ has vniones tāqͣꝫ huic ꝓpoſito minꝰ ꝯueniētes relinqͥ mus. Hec ꝟo vnio amantis cū amato ab Ariſto. in ethicis tangit̉. vbi ait. amicꝰ eſt alt̓ ego. cuiꝰ vniōis rō expͥmi videt̉ cū ab codē dicit̉. Amicoꝝ ē idē velle ⁊ idē nolle. ſpūs gͦ noſter cū deo adheret ꝑ intimum amorē/ vnus ſpūs ē cū eo ꝑ volūtatis cō formitatē. ſolꝰ enī amor ꝑfectus et ꝑfecte deo adherēs veracit̓ orat. fiat volūtas tua ſicut in celo et in terra. et qͥ ſic orat / orat vti qꝫ in ſpū et ꝟitate. ſicut orandū eē veritas docuit in euāgelio. Nam ⁊ ip̄e pr̄em ado rauit dicēs. verūtn̄ nō ſicut ego volo ſꝫ ſic̄ tu. Itaqꝫ qͥ ſic vnit̉ deo ⁊ adheret ꝑ amoro ſam volūtatis ꝯformitatē vtiqꝫ ſtabilit̉ in eo. Ad quod traduci p̄t illud pͣſ. Abſorpti ſunt iuncti petre iudices eoruꝫ. id ē in deo totaliter ſtabiliti. Conſideratio. xii. agit de erroribꝰ circa trāſformatōeꝫ anīe in deū. ⁊ qͥd ſit. et quō etiā ꝯplet̉/ exēplis oſtē dit et rationibus. Moroſa vnio mētis cū deo/ q̄ fit ꝑ theologiā myſticā/ cōgrue trāſformatio noīat̉ / ſicut beat̓ Diony. et ſctī pr̄es locuti ſunt. ſed in explicatōiſ modo varietas īuenitur ¶ Fuerūt enī qͥ dicerēt ſpiritū rōnalē dum ꝑfecto amore fert̉ ī deū/ deficere penitꝰ a ſe ac reuerti in ideā ꝓpͥam/ quā habuit īmu tabiliter ac eternalit̓ in deo. iuxta illd̓ Io hā. qd̓ factū eſt ī ip̄o vita erat Dicūt gͦ ꝙ ta lis aīa ꝑdit ſe et eſſe ſuū/ ⁊ accipit veꝝ eē di uinū. ſic ꝙ iā nō eſt creatura/ nec ꝑ creatu rā videt aut amat deū. ſed eſt ip̄e deꝰ qͥ vi det̉ ⁊ amat̉. Hāc inſaniā voluerūt aliqui trahere ex verbis Bernardi in epl̓a ad fra tres de monte dei. Hanc etiā niſuſ fuit po nere almaricꝰ hereticꝰ ab eccl̓ia ꝯdēnatꝰ. quē ꝓpt̓ea Augꝰ int̓ hereticos noīauit et numerauit. Hanc etiā niſus eſt renouare autor illiꝰ tractatus. cuiꝰ titulꝰ eſt de orna tu ſpūaliū nuptiaꝝ/ cuiꝰ initiū ē. Ecce ſpō ſus venit exite obuiā ei. ¶ Cōtra hunc erro rē ſcripſi dudum qͣndā epl̓am/ licꝫ in alijs ſcriptis eiꝰ hunc errorē correxiſſe videatur ponēdo ꝙ aīa talis ſꝑ remanet in eſſe ſuo ꝓpͥo qd̓ habꝫ ī ſuo genere. ſꝫ d̓r tm̄ modo ſi militudīarie trāſformari/ ſicut amatoꝝ di cimus cor vnū et anīaꝫ vnā qd̓ vtiqꝫ ꝯce dimꝰ. ¶ Fuerunt alij ponētes ꝙ amor crea ture ad deū nihil eſt alid̓ qͣꝫ deꝰ. ⁊ ita ꝙ ſpi ritus rōnal̓ formal̓r amat deū ꝑ ſpm̄ ſctm̄ Hec opinio imponit̉ mgr̄o ſnīaꝝ. quam ideo doctores nō tenēt. qꝛ n̄ poſuit formā aliquā dilectōis actual̓ vel habitual̓ qua ſi mediā ad diligēdū deū eſſe neceſſariam Nā ſi hͦ addidiſſet et reſoluiſſet qͥd dic̄ hec p̄poſitio ꝑ. dū ait ꝙ deꝰ diligeret̉ ꝑ ſpm̄ſa ctum. qꝛ ſcꝫ dicit cauſam exēplarē/ tūc poſi tio ſua ꝯpletior et irrep̄henſibilior fuiſſet. ¶ Fuerūt alij qͥ ꝑ ſil̓itudīes reꝑtas in cor ꝑalibꝰ voluerūt hāc vnionē ſeu ſpiritualē trāſformatōeꝫ reddere clariorē. Dixer̄t enī ꝙ aīa ſic vnit̉ deo et ī ip̄m trāſformat̉ quē admodū ſi gutta aq̄ mittat̉ ī doliū fortꝭ vi ni. Illa nāqꝫ gutta tūc ꝑdit eſſe ꝓpriū/ cō uertit̉qꝫ totalit̓ ī alienū. velut etiā ſi cibꝰ ꝑ nutritōem ꝯuertat̉ in cibatū. iuxta illd̓ qd̓ Augꝰ loqͥtur in ꝑſona dn̄i. Cibꝰ ſum gͣn diū crede ⁊ māducaſti. nō tu me mutab̓ in te. ſic̄ cibū carnis tue ſꝫ tu mutaberꝭ in me Memī me legiſſe ꝙ ad p̄dicatōem p̄fate ſi militudīs/ deuota q̄dā ml̓ier ſic exeſtuauit ſic exarſit intrīſecꝰ ꝙ ꝯcepto ſpū ſeſe nō ca piēs ip̄a velut muſtū nouū abſqꝫ ſpiracu lo/ ruptis venaꝝ et neruorū vincul̓ vitaꝫ cū ſanguīe tradiderit. ¶ Traducūt aliqͥ ꝟ bum deuoti Ber̄. ī de p̄cepto et diſpēſatō ne ad hunc ſenſum dum ait. ꝙ verius eſt aīa vbi amat qͣꝫ vbi aīat. qͣſi videlicꝫ amā do ſe et corpꝰ deſerat. ac ī deū ſuū tota ꝑ Theologia ſpeculatiua LXV trāſeat. ¶ Ueꝝ hec ſil̓itudo d̓ficit. habetqꝫ pl̓imū de diſſil̓itudīe/ alioqͥn rediremꝰ ad errorē pͥuſ ꝯmēoratū. nō enī ꝑdit aīa ī hac vniōe ſuū eē ꝓpriū. ſic̄ gutta aq̄ deſinit per corruptōꝫ quā alteriꝰ generatio ſubſeqͥtur ¶ Rurſus ꝓpt̓ eādē rōem ſil̓itudo trāſſub ſtantiatōis q̄ fit ī bn̄dicto ſacr̄o nō ſatꝭ eſt idoneā ad explicādū trāſformatōꝫ amantꝭ Q ī deū amatū ¶ Adducūt aūt alij ſil̓itudinē ferri cādentis ſeu carbōis igniti. vbi ferꝝ ⁊ carbo remanēt ſub eē ꝓpͥo. induūt tn̄ ꝗſ dā ꝓpͥetates ignis ſeu caloris incorꝑati. ⁊ qͣſi ꝓpͥas ꝑdūt. vt frigiditatē/ rigorem et nigredinē. ſic ꝙ ferꝝ illd̓ candēs videt̉ eſſe total̓r ignis. Sic p̄t̓ea aer illumīatus īcor porat ī ſe lumē ſolis. ita vt ex aere ⁊ lumīe vnū fieri videat̉. ſic ferrū affectū ꝑ magne tē īduit magnetꝭ ꝓpͥetatē. vt videlicꝫ ipſuꝫ ferrū alid̓ ad ſe valeat trahere. ſic vapor qͥ ē ſubſtātialit̓ aqͣ/ leuitatē accipit/ et qͣndā ex calore aeris ꝯditōem. ¶ Dāt alij ſil̓itudinē general̓r ꝓ p̄fate vniōis manuductōne de vniōe materie ad formā ſeu ꝑfectibilis ad ſuū ꝑfectū. Conſtat nimirū ꝙ materia an̄ ſuſceptōeꝫ forme īꝑfecta ē/ ⁊ ſine decore/ ſi ne v̓tute/ ſine actōe det̉ ei forma/ mox vēit ad ꝑfectōem iuxta forme ſibi vnite ꝓpͥeta tem. Sic aīa pͥus qͣꝫ vniat̉ deo ꝑ viuificū amorē manet ī qͣdā morte ſpūali ſine deco re/ ſine v̓tute ad actꝰ viuificos meriti vite eterne. Si aūt deo ꝯiūgat̉ tāqͣꝫ fontali to tiꝰ vite pͥncipio/ dat̉ ſibi vita q̄dā diuina. nō qͥdem ꝑ formalē inheſionē dei ad aīaꝫ. hͦ enī repugnat diuīe ꝑfectōi. ſꝫ ꝑ illapſum q̄ndā intimiorē et ſpūalē / ſecluſa īꝑfectōe qͣlibet. ⁊ hͦ mediāte amore tāqͣꝫ qͣlitatiua ⁊ armonica diſpoſitōe qd̓āmō ꝓportiona bil̓r/ ſicut diſpoſitō materie p̄reqͥrit̉ nec tn̄ ſufficit ad hūane forme ſuſceptōeꝫ. ¶ Pre miſſis igit̉ his ſil̓itudībꝰ dicamꝰ ꝯſeq̄nter ad eas ꝙ amor ſicut calor naturā hꝫ ꝯgre gādi ſeu vniēdi omogenea. ſic̄ etiā ſeꝑat ⁊ diuidit etherogenea. Cōſtat aūt ꝙ ſpūalia cū ſpūalibꝰ omogeneitatē qͣndā .i. ſil̓itudi nem ẜuāt ad inuicē. ⁊ a corꝑalibꝰ ſeu terre ſtribꝰ ſint diſſil̓ia. Om̄e igit̉ qd̓ ī hoīe reꝑi tur ſpūale vl̓ diuinuꝫ ſegregat̉ qd̓āmō per amorē viuificū ab omī eo qd̓ terreſtre ē at̄ qꝫ corporeū. ſic fit ibi diuiſio ſpūs et anīe. id eſt ſpūalitatis ⁊ aīalitatis ⁊ ſenſualitatꝭ. ⁊ ſeꝑat̉ p̄cioſuꝫ a vili. ⁊ qꝛ deꝰ ſpūs ē ⁊ ſil̓i tudo ē cā vniōis/ ꝑſpicuū ē cur ſpūs ratō nalis ſic depuratꝰ ⁊ defecatꝰ/ vnit̉ ſpūi di uino. qꝛ videlicꝫ ſil̓is efficit̉ cū deo. Adda mꝰ tn̄ alterā huiꝰ vniōis cām etiā qͦ ad ea q̄ corpꝰ ip̄m reſpiciūt. Spūs itaqꝫ ſic aſſi milatꝰ deo/ ſic qͣlificatꝰ ⁊ affectꝰ ꝑ amoreꝫ qͣlificat et afficit ꝯn̄r corpꝰ ꝓpriū tāqͣꝫ ſuū formabile ſeu mat̓iale/ ꝑ redudātiā ſpiritꝰ ad corpꝰ. Quo fit vt corpꝰ ꝓpriū ſic habi tuatū ⁊ affectū īduat ⁊ gerat q̄ſdā ꝓpͥetateſ ip̄iꝰ ſpūs ꝓprijs vl̓ derelictꝭ vl̓ ml̓tuꝫ ab actōe ſuſpēſis. Inde eſt dictū Ariſto. ī vir tuoſo inqͥt oīa ꝯſonāt ratōi. Sic gͦ ſpūſ nr̄ tractꝰ a d̓o trahit ꝯſeq̄nter ea q̄ corꝑis ſūt. ac ꝓīde reſultat vnio mirabil̓ ſpūs ad de um ⁊ corꝑis ad ſpm̄. Conſideratio. xiii. qͥetē aīe in deo ẜm triplicē ip̄iꝰ tenſionē on̄ dit/ ꝓut ſctē trinitati ſil̓itudīarie quodam modo in eadē ſtabilitat̉. Er p̄dictā amoroſam vniōem R ī qͣ myſtica theologia ꝯſiſtere vi det̉. anīa qͥetat̉. ſatīat̉ et ſtabilit̉. qd̓ facile eſt in pͥmis ex pͥori de ducere. Nā cū res q̄libꝫ ſit ī qͥete dū ꝑfecti onē ſuā adepta ē/ illiqꝫ ꝯiūcta. ⁊ ſpūſ nr̄ v nit̉ ⁊ ꝯiūgit̉ ſūmo ꝑfectibili ꝑ amorē ꝑfe ctū vt exinde qͥetet̉ ſatiet̉ et ſtabiliat̉ neceſ ſe eſt. Sic materia ī forma habita. ſic lapiſ ī cētro poſitꝰ. ſic res q̄libꝫ ī adepto fine ſuo qͥetat̉. Aīa qͥppe rōnalis dū ꝯiūgit̉ ⁊ vnit̉ deo copulat̉ ſuo ſūmo bono. Eſt enī deus ſummū bonum eiꝰ/ ē cētꝝ eiꝰ/ finis/ totaqꝫ ip̄iꝰ ꝑfectio. qͥd gͦ alid̓ ip̄a reqͥreret? aut ad qͥd alid̓ vlt̓iꝰ īhīaret? ¶ Porro ī ip̄a aīa ꝯſi dero tres tendētias pͥncipales ꝓportiona bilit̓ ad triplicē vim eiꝰ ſiue potētiā. qͣrum vna ē ꝯcupiſcibil̓. alia rōnal̓. tercia iraſci bil̓ noīat̉. ꝯcupiſcibil̓ tendit ī bonum. rati onal̓ ī veꝝ. iraſcibil̓ ī arduū. Sic anīa per has vires tendētiā habꝫ ī bn̄dictā ⁊ ſctāꝫ trinitatē. Nimirū qꝛ ad eā ⁊ eiꝰ ſil̓itudinē facta ē eiuſqꝫ imago ꝯſtituta ¶ Att̓buimꝰ itaqꝫ ſpūiſcō bōitatē. ⁊ ad hāc tēdit viſ ꝯcu piſcibil̓. atrbuimꝰ filio v̓itatē ⁊ ad hāc tē dit viſ rōnal̓. attbuimꝰ pr̄i potētiā maieſta tē ⁊ gl̓iaꝫ. ⁊ ad hͦ tēdit vis iraſcibil̓. Oꝑter igit̉ vt his viribꝰ ſatiatis ꝑ ꝯiūctōeꝫ cuiuſ libet cū ſuo ſup̄mo appetibili / aīa rōnalis totalit̓ ſatiet̉/ qͥetet̉ et ſtabiliat̉. nā ſi delecta tio ī bono ꝯueniēte ⁊ voluptatis ſuauita te q̄rit̉ qͥd de aīe voluptate (btā maxīe) ſen tiendū ē? Audiamꝰ qͥd ꝓph̓a dic̄ ad dn̄m Torrēte voluptatis tue potab̓ eos. Om̄iſ nn 2 Octaua pars de myſtica aūt delectatio ī infimis plꝰ aloēs qͣꝫ melliſ habet inqͥt ſatiricus/ lingit em̄ mel in ſenti bus ⁊ vrticis/ ꝓpt̓ qd̓ recte dic̄ Boetiꝰ. hꝫ hoc voluptas oīs ꝙ ſtimulis agit fruētes Si p̄terea q̄rit̉ veritatis cognitio ꝯuertat̉ aſpectꝰ ad v̓bū diuinū velut ad artē pͥmā cuiꝰ exēplar veꝝ ē eſſe veꝝ. Si deniqꝫ po tentia/ ſi gl̓ia/ ſi opulētia. ſi dignitas q̄rat̉. hec oīa ē deus aīe cū diligēti / qꝛ ē merces ſua magna nimis in qͦ ⁊ oīa ſe poſſe gl̓iat̉ apl̓s. Oīa inqͥt poſſuꝫ in eo qͥ me ꝯfortat. Deus gͦ finis ē aīe/ ⁊ eius vltīa ꝑfectio ip̄e eſt velut cētꝝ. ⁊ locꝰ naturalis oīuꝫ deſide rioꝝ ſuoꝝ. Dū gͦ in ſe deficit aīa in ſalutare dei velut adnihilum redacta nulli iā alteri nec ſibimet innitit̉ ſꝫ ſoli deo/ vt ſue dulce dini / vt ſue ꝟitati/ vt ſue gl̓ificatōi. dicēs ꝓ pͥmo. Renuit ꝯſolari aīa mea. mēor fui dei ⁊ delectatus ſuꝫ. Dicēs ꝓ ſcd̓o/ nihil arbi tratus ſuꝫ me ſcire/ niſi ieſum xp̄m factus ſtultꝰ ꝓpter ip̄m. Dicēs ꝓ tertio/ vtinaꝫ qͥ gl̓iat̉ in dn̄o gl̓ict̉. Ac ꝓinde nō hn̄s qͦ vl̓ terius tēdat/ aut qͥd vltra reqͥrat/ qͥetat̉ aīa in deo atqꝫ ſtabilit̉ poſſidēs in eo oīa cete raqꝫ ꝯtēnēs atqꝫ ꝑuipēdens. ¶ Poſſent ad hec explicanda v̓ba magis ac magis ſine termino multiplicari ſꝫ apud exꝑtos hec pauca vident̉ ſufficere. Nā inexꝑtis ſiue rudibꝰ vel qͥ laborioſe pn̄t hūano admini culo excitari vt aīuꝫ ad amādū exercitarēt nll̓a vnqͣꝫ v̓ba ad hͦ plene capiēdū ſatꝭ erūt Conſideratio. xliii. agit de amoroſa oratōne ⁊ eius ꝓprietate. eam etiam diffinit ẜm traditiōeꝫ magnoꝝ viroꝝ ſtudioſiſſime. Roprietates ⁊ ꝯditōes amoris pª ac theologie myſtice q̄ ſupͣ dicte ſunt/ etiā orōni ꝑfecte ꝯueniēter aſcribi pn̄t. Huius rō eſt. qꝛ in aīa ꝯtēplatiua amor ⁊ myſtica theologia. ⁊ orō ꝑfecta/ aut idē ſūt/ aut ſe inuicē p̄ſuꝑ ponūt. Nā vt ptꝫ ex ſupͣ dictꝭ. myſtica the ologia eſt cognitio exꝑimētalis habita de deo ꝑ cōiunctiōeꝫ affectus ſpūalis cū eo dē. dū .ſ. īplet illud apl̓i. Qui adheret deo vnus ſpūs ē q̄ nimiꝝ adheſio fit ꝑ extaci tū amoreꝫ. Teſte bto Diony. Rurſus hec eadē myſtica theologia dr̄ ſapīa ꝓut inter dona reponit̉ a ſapore .ſ. qͣſi ſapida ſcīa. vo cat̉ p̄terea a diuino Dionyſio irrōnalis ⁊ amēs ſapīa/ eo ꝙ ſuꝑat rōnē ac mētē/ trāſi liēs in affectū. nō qͣlēcūqꝫ ſꝫ puꝝ ipſiqꝫ mē tali intelligētie correſpōdentē/ qͦ affectu vi det̉ deus a mūdis corde. Uidet̉ inquā qꝛ ſentit̉ ⁊ guſtat̉ iuxta ꝓmiſſionē xp̄i. btī mū do corde qm̄ ip̄i deuꝫ videbūt. ⁊ ẜm illud Greg. in omcl̓. Amor ip̄e noticia ē. ¶ Nūc ꝟo recogitemꝰ de qͦ incepit ꝯſideratio. qͥd em̄ ē alid̓ orō ꝑfecta qͣꝫ hmōi exꝑimētalis ⁊ affectual̓ cognitiōis noticia? Orō qͥdem deſcribit̉ ꝙ ē eleuatio mētꝭ ī deū ꝑ piuꝫ et hūilē affectū. Ecce ꝙ orō trāſcēdit mētē et ſpm̄. ꝓ qͣnto mēs ⁊ ſpūs dicūt vim cogni tiuā ītellectiuā. trāſit enī ſupͣ ꝑ deſideriū ꝑ piū ⁊ hūilē affectū. ſꝫ qͣlē affectū; affectū v tiqꝫ mētalē aūt ītellectualē ſup̄mū. ⁊ n̄ ſolū ſenſualē aūt rōnalē alioqͥn nō eſſꝫ orō ꝑfe cta qͣlē loqͥmur ⁊ qͣlē deſcribit apl̓s cū dic̄ Orabo ſpū/ orabo ⁊ mēte. ſpiritū ibi ꝓ vo cis inſpiratōe. mētē ꝟo ꝓ ſuꝑiori aīe porti on accipit. orō eī ſolū ī voce aūt imagīati on ꝟſata/ caret ſuo ꝑfectōiſ ꝯplemēto/ trā ſeat neceſſe eſt ad mētē ⁊ cor/ quēadmodū dicebat dauid ad dn̄m. Inuenit ſeruꝰ tu cor ſuū vt oret te. Sic̄ p̄terea mos eccl̓ia ſticꝰ habꝫ hortari ppl̓m an̄ orōeꝫ vl̓ gr̄aꝝ actōem ⁊ dicere. Surſū corda. Recte qͥdē hͦ facit/ ne ꝓphetica illa maledictōe notare tur q̄ dicit. Populꝰ hic labijs me honorat. cor aūt eoꝝ lōge ē a me. Hāc btūs Antho niꝰ heremicola. hāc ceteri eleuati pr̄es ſen ſerūt dicētes. Orōeꝫ nō ī ſtrepitu vocū/ n̄ ī ꝯpoſitōe ꝟ̓boꝝ/ ſꝫ ī affectōe pioꝝ purorū qꝫ deſiderioꝝ ita vt crebro neſciat orāſ nec intelligat ſe aliqͥd poſtulare. Sic docꝫ an thoniꝰ. Quare hͦ? qꝛ ſupͣ ſe ꝑ intellectū ne quaqͣꝫ mēs ſic affecta reflectit̉. neqͣqͣꝫ ꝯpo nit aūt diuidit. ſꝫ puro ſimpliciqꝫ actu de ſiderij vel amoris ī eo qd̓ ē om̄e bonū fert̉/ pauſat/ ſoporat̉. qͣſi dicēs cū ꝓph̓a. In pa ce in idip̄m dormiā et reqͥeſca. ¶ Ex p̄miſ ſis eluceſcit clariꝰ / ꝙ myſtica theologia et orō ꝑfecta in hͦ ꝯueniunt ꝙ vtraqꝫ ponit̉ in vi affectiua ſuꝑiore. ⁊ ꝙ vtraqꝫ eſt reſpe ctu pͥmi ⁊ ſūmi boni. Et ē ip̄iꝰ amor qͥdaꝫ purꝰ/ aut ip̄m ꝯcomitās vl̓ gignēs vl̓ ſup ponēs. cui amoris ꝓprietates quas ſupͣ po ſuimus vtiqꝫ ꝯueniunt. Conſideratio. xliiii. orōis ꝑfectōeꝫ ⁊ vbi eiuſqꝫ effectū ⁊ ꝓſtin ctū oratis quā ꝓ qͥbꝰ offert̉ ponit ⁊ ip̄ius proceſſuꝫ qͦ ad p̄cellētiā Erfectio ſeu felicitas aīe rōnal̓ T p ꝓ vita pn̄ti magꝭ ī orōne ꝑfecta S Theologia ſpeculatiua LXV ſeu theologia myſtica qͣꝫ in ꝯtēplatōe intel lectiua reponit̉. Contēplatio nāqꝫ ſi nude ꝯſideret̉ ſine dilectōe vl̓ affectu ſubſeq̄nte; iā arida eſt inqͥeta ē/ curioſa ingͣta inflata ē Deniqꝫ fit lōge ab illa pace q̄ exuꝑat oēm ſenſū. Quapropt̓ ꝯcludere fas ē/ ꝙ ſchola orādi laudabilior eſt ceteriſ paribꝰ qͣꝫ ſcho la lr̄as edocēdi. quēadmodū ſchola religi onis ꝓ affectu excellit ſcholā eruditiōis ꝓ intellectu. ¶ Proinde laus orōnis extatice ſeu ꝑfecte colligit̉ ex ordine ſuo qͣdruplici. videlicꝫ. ex ordine ad deū. ad ꝓpriū ſubie ctū. ad ꝓximū/ et ad inimicū. ¶ Prīo qͥdeꝫ ad deū. qm̄ ſibi ſoli dat gl̓iam/ adoratōeꝫ / gr̄aꝝ actōem/ ⁊ honorē/ eū ſibi amicū cōci lians. Ac inde ꝑ legem amicicie q̄ eſt ideꝫ velle et nolle ip̄a qd̓ petit accipit/ ⁊ qd̓ q̄ rit inuenit. ſibiqꝫ pulſanti aꝑit̉. nō ſic ītel lectio aūt q̄uis alia oꝑatio. ¶ Scd̓o oratō ſubiectū ꝓpͥum qd̓ inhabitat purgat. ꝑfi cit. illuminat. qͥetans ip̄m. ſatiās atqꝫ ſta biliēs. ¶ Tercio or̄o iuuat ꝓximū nō vnū aut duos ſꝫ totū corpꝰ eccl̓ie myſticū viui fico qͦdā influxu/ nutrit/ ⁊ capaciſſimo qͦ dam materne beniuolētie ſinu/ oīa eccleſie mēbra ſuaqꝫ oꝑa ꝯplectit̉. offerēs ea deo. ⁊ ꝓ his ſupplicas ⁊ impetrās tanqͣꝫ q̄ſtua ria gͣtiſſima ꝓ indigentijs inopū ſpūaliuꝫ ſubleuādis. ⁊ ꝓ elēoſynis gr̄aꝝ q̄rēdis at qꝫ impetrādis/ ī magno ac miſerabili ho ſpitali huiꝰ mūdi/ īmo ⁊ carceris ⁊ penal̓ purgatorij. ¶ Huic oꝑi nulla exterior ad monitio. nulla ꝓrſus ꝯꝑabilis exercitatio p̄t in efficaciā coeqͣri. Nimirum qꝛ fruſtra hec oīa fiūt et vane ſi nō aduenerit or̄o iū cta charitati. Poſtremo nihil ita ſicut orō vires inimici ſeuiētis ꝓterit. nihil ita tendi culos laqueoꝝ ſuoꝝ euacuat et on̄dit. Ali oqͥn nō dixiſſet ꝓph̓a. Oculi mei ſꝑ ad do minū. qm̄ ip̄e euellet de laq̄o pedes meos Et iteꝝ. ꝓuidebā deū in ꝯſpectu meo ſem ꝑ. qm̄ a dextris eſt mihi ne cōmouear. Et rex Ioſaphat ad deum. Cū ignoramꝰ (in qͥt) qͥd agere debeamꝰ; hͦ ſolū habemꝰ reſi dui vt ocl̓os nr̄oſ ad te dirigamꝰ. Quocir ca bene iubebat dn̄s. Oꝑtet ſꝑ orare ⁊ nō deficere. Sꝑ aūt orat. ſꝑ ocl̓os ad deū ha bet/ qͥ ſemꝑ pio humiliqꝫ affectu deſiderat ¶ Deniqꝫ de orōe quā cū vera ſapīa ⁊ my ſtica theologia conuenire diximꝰ. de eiꝰ qͦꝫ ꝟtute ⁊ ꝯditōibus ac ꝓpͥetatibꝰ copioſis/ hͦ loco ſermo poſſet incidere. ſed de his re mitto ad ea q̄ ſācti ⁊ doctores ſaluberrime tradiderūt. ⁊ p̄cipue Hugo de ſctō victo re ī tractatu ſuo quē de orōe ꝯpēdioſiſſime ⁊ ſubtiliſſime cōpoſuit. cuiꝰ eſt hͦ initium. Quo ſtudio qͦue affectu orādꝰ ſit deus ⁊c̄. Legat̉ Guilhelmꝰ ꝑiſien̄. ī libello qͥ rheto rica diuīa intitulat̉. Legant̉ ⁊ ceteri qͥ orō nis ꝓprietates/ vtilitates ⁊ qͥbꝰ excludit̉. qͥbuſqꝫ īpedit̉ doctiſſime tradider̄t ¶ Su ꝑeſt vt de p̄ctica theologie myſtice ī ſeq̄n tibus ꝓſequamur. Finit prima pars d̓ myſtica theologia ſpeculatiua. c Incipit pro ogus eiuſdē in partē ſcd̓am de theologia myſti ca practice ꝯſcripta ab eodē ſub xij. ꝯſide ratōibꝰ ſiue induſtrijs. Ractātes in lectōibꝰ nr̄is iā a multo qͣꝫuiſ interrupto tꝑe t d̓ theologia myſtica ſecuti ſu mus ordinē ī alijs ſciētijſ ob ẜuatū. vbi pͥus tradit̉ de ſpe culatiua qͣꝫ p̄ctica. nihilominꝰ hec ſcīa ſupͣ ceteras ml̓tas hͦ habꝫ ꝓpͥum vt ſpeculatō in ea nec ꝑfecte tradi nec plene ītelligi poſ ſit. niſi practicꝰ p̄ceſſerit vſus. Quāobrem deinceps pn̄tis oꝑis erit tradere ſub aliqͥ bus ꝯſideratōibꝰ modos ⁊ vias qͥbus ad theologiā myſticā habeat̉ acceſſus. Perqͥ rere enī qͥd ſit theologia myſtica/ ⁊ in qͣ vi aīe reponit̉. ⁊ de drn̄tia eiꝰ ad ſpeculatiuā theologiam/ ⁊ ſimilia qͣlia prelocuta ſunt. nō ſatis eſſe debꝫ homī xp̄iano/ p̄ſertim ec cleſiaſtico. opꝰ exercitatioqꝫ reqͥrit̉ qd̓ vt fiat ꝓdeſt nō mediocriter aꝑire ea que ad opus aggrediēdū finiēdūqꝫ neceſſaria ſūt vel accōmoda vt obẜuent̉. q̄ etiā ꝑturbare ſolebant oꝑantem vt vitent̉ qͦꝝ elucidatio nos expediret ab his oībꝰ q̄ in hͦ negocio tractāda pridē ſuſcepimus. ¶ Et dicimꝰ ī pͥmis ꝙ magiſterium theologie myſtice ⁊ orōis extatice ſeu ꝑfecte ieſuſ chriſtꝰ ſibi ſo li ſueqꝫ volūtati retinuit. nec ad illd̓ huma na ſufficit induſtria. qͣꝫuis ip̄a non debeat penitꝰ derelinqui. Etenī ſi om̄e datū opti mū ⁊ om̄e donū ꝑfectū deſurſū ē deſcēdēs a patre luminū/ ꝑſpicuū habet̉ ꝯſideratōiſ huiꝰ pͥncipiū. qd̓ donū ꝑfecte orōis ꝓflu it a diuīa volūtate tenente lucē in manibꝰ. ſicut Iob notat/ ⁊ exponit Gregꝰ. ꝙ dum vult illuminat/ ⁊ claudit dū vult. Ceteruꝫ ꝙ hūana nō ſufficit induſtria poſteriꝰ elunn 3 De myſtica cidabit̉. ꝙ tn̄ nō ſit ꝓrſus abijciēda docet apl̓us. vocās nos dei coadiutores nō cō pulſores nō p̄uētores. ne dicamꝰ. Manꝰ nr̄a excelſa/ et nō dn̄s fecit hec oīa. ¶ Pn̄t aūt duodecim induſtrie p̄ſuppoſito pͥꝰ af flatū diuino ꝓ practica theologie myſtice ſub totidē ꝯſideratōibꝰ annotari. Prīa dei inuocatōem attēdere. Scd̓a ꝓpͥam ꝯple xionē agnoſcere. Tercia ꝓpriū officiū vel ſtatū aſpicere. Quarta ſemetip̄m ad ꝑfecti onē extēdete. Quīta occupatōes effugere Sexta curioſitatē d̓ponere. Septima lō ganimitatē aſſumere. Octaua paſſionum vel affectionū origīes aduertere. Nona tē pꝰ idoneū ⁊ locū inqͥrere. Decima ſomno ⁊ cibo moderāter indulgere. Undecīa me ditatōibꝰ pijs generatiuis affectuū ſilēter inſiſtere. Duodecima ſpm̄ a fantaſmatibꝰ auertere ¶ Has igit̉ induſtrias nouiſſime ſtudui r̄digere ad formā qͣndā tractatl̓i dū poſt laborioſaꝫ legatōem (vtinā fructuoſi orē) ſuꝑ negocio pacis eccl̓iaſtice regredi tandē datū eſſꝫ a roma ad ianuā. vbi p̄ſto labamur cōuentōꝫ iuratā ⁊ ꝯcordatā mar ſilie/ ꝑ duos cōtēdētes debere ꝯpleri ī ſao na; illic pēdente nr̄a qua fruſtrati tandē ſu mus expectatōe. Ego ne vacatōem dataꝫ inalevacādo ꝯſumerē/ ſed obedirē dn̄o di centi ꝑ ꝓph̓am. Uacate ⁊ videte quoniā ego ſuꝫ deꝰ. vacaui vt viderē q̄ rōe/ qua ve induſtrīa ꝯtingeret eſſentiā dei cū ſua exal tatōe contēplando cognoſcere/ ⁊ cognoſcē do cōtemplari. Cō ſideratio prima myſtice theologie practice tres vocatōnū modos ẜm triplicē in deū ꝯuerſionē anīe ⁊ triplicē ſtatū tendentiū on̄dit Induſtria prima Ei vocatōeꝫ attēdere. ¶ Uocat X 5 deus ad ſalutē oēs hoīes. ſiqͥdē vult oēs hoīes ẜm apl̓m ſaluoſ fieri. hinc ille natural̓ apud vniuerſos in delibiliſqꝫ ad beatitudinē appetitus/ nihi lominꝰ in via diuīe vocatōis aliꝰ ſic alius ſic ambulat. ẜm diuiſiōes gr̄aꝝ ammīſtra tionū et oꝑatōnū. vt deducit apl̓s. Alij qͥ dem ꝑ ſpiritū dat̉ ſermo ſapīe. alij aūt ſer mo ſcīe. alij fides. alij gr̄a ſanitatū. alij ope ra virtutū. alij ꝓphetia. alij diſtinctio ſpiri tuū. alij gratia linguaꝝ. alij interp̄tatio ſer monū. Hec aūt oīa oꝑat̉ vnus atqꝫ idem ſpūſ diuidēs ſingul̓ ꝓut vult. Sic̄ corpꝰ vnū ē et mēbra habet diuerſa/ officiaqꝫ va ria. Ecce ꝙ ſermo ſapīe qͥ cū gr̄a ꝯtempla tōis pl̓imū ſil̓is ē/ vel eadē reputat̉/ datur ꝑ ſpm̄ huic aut illi nō oībꝰ. ſicut nec gͣtia ſanitatū. nec fides. hoc eſt (vt arbitror) pax in credēdo. nec oꝑatio v̓tutū. nec ꝓphetia ⁊ ita de reliqͥs. ¶ Quēadmodū igit̉ n̄ oēs vocatos ad gl̓iaꝫ adipiſcēdā conari cōue nit ad quālibꝫ admīſtratōis vel oꝑatōnis gr̄am indifferēter. Sic nec vniuerſos oꝑ tet ad ſapīe vel ꝯtēplatōis ſtudiū ſe trade re. Hoc in ſcientijs vl̓ artibꝰ reliqͥs docuit etiā ph̓s et poſt eū Tulliꝰ debere politizā tes attēdere. qꝛ nō oīa poſſumꝰ oēs. Et hͦ clariꝰ ē qͣꝫ vt curioſius indigeat declarari. Quāuis aſſignatio cauſaꝝ in ꝑticulari ſit varia/ ⁊ freq̄nt̓ electio difficil̓. iudicādo de qͦlibꝫ. tu ad hāc oꝑatōem ī corꝑe myſtico. tu ad illā electꝰ es/ coneris facere certā vo catōem tuā ad ſalutē. ¶ Prodeſt v̓o nō me diocriter cōſiliū acciꝑe/ ⁊ accepto credere/ viroꝝ exꝑtoꝝ ſpūaliūqꝫ qͣles iudicāt de oī bus. Iuuat īſuꝑ circūſtatias ꝑſonales at tēdere vt corꝑis ſic vl̓ ſic ꝯplexiōati. Sta tus qͦꝫ in republica/ loci p̄terea ⁊ tēꝑis vel memorie et iudicij. aut qͣlis in iraſcibili. qͣ lis in ratōnali. qͣlis in ꝯcupiſcibili reꝑitur ¶ Hinc facit vt nō oēs ad gr̄am vocati cō templatōis pn̄t qn̄qꝫ ſublimiꝰ ferri ī deuꝫ trepidi ⁊ anxij tanqͣꝫ ī ſeueriſſimū iudiceꝫ ſuum et mgr̄m auſteꝝ. cuiꝰ irreuocabilis eſt ꝯdēnatio. Rugiunt hi freq̄nt̓ a gemitu cordis ſui plāgentes ad deū. Quis nouit ptātem ire tue. et p̄ timore tuo irā tuā dinu merare? Et illud. Si iniqͥtates obẜuaue ris dn̄e/ dn̄e qͥs ſuſtinebit? Illud inſuper. Nō intres in iudiciū cū ẜuo tuo dn̄e. qꝛ n̄ iuſtificabit̉ ī ꝯſpectu tuo oīs viuēs. Rur ſum qͦꝫ. Dn̄e ne ī furore tuo arguas me ⁊c̄. Et varia ī hac ſnīam. apd̓ iſtos nō tā deſi derat̉ p̄miū qͣntū eternū ſuppliciū formi dat̉. qͣle ꝓfecto formidare cautū ⁊ licitū ē. ¶ Inuēies alios qͦs mercēnarios dicimꝰ. Y qꝛ mercedē ꝓ obſeqͥo celeſtē expetūt a deo tāqͣꝫ rege liberaliſſimo. aut tāqͣꝫ a pr̄e miẜi cordiaꝝ ⁊ totiꝰ ꝯſolatōis/ dicētes ei. Pa ter peccaui in celū ⁊ corā te/ iā nō ſū dignꝰ vocari filiꝰ tuꝰ. fac̄ me ſic̄ vnū ex mercēna rijs tuis Et hi qͥdē recte agūt tāqͣꝫ filij ſi bi male conſcij. ſꝫ nō vſqꝫq̄qꝫ ad ꝑfectum. ¶ Sūt alij rariores/ qͥ aīo neqꝫ ẜuili neqꝫ mercēnario/ ⁊ plꝰ qͣꝫ filiali rapiunt̉ in deuꝫ velut obliti ſue ẜuitutis/ ſue mercedis/ ſue Theologia practica LXV paternal̓ autoritatis. ſociant̉ ei velut ami cus ad amicū/ īmo ſuauiori familiaritate ꝯiungunt̉ ei ſicut ſpōſus ad ſpōſam. dicit ex ſnīa qͥ hmōi eſt. dilectꝰ meus mihi. ⁊ ad me ꝯuerſiōes eiꝰ. Et illd̓. Quid enī mihi ē ī celo/ ſupple ꝓ mercede. ⁊ a te qͥd volui ſu ꝑ terrā/ ſupple ꝓ ſupplicij vitatiōe. defecit caro mea ⁊ cor meū/ deꝰ cordis mei/ ⁊ ꝑs mea deꝰ ī et̓nū. ¶ Nūeramꝰ pͥmos int̓ inci piētes. alios īter ꝓficiētes. ꝑfecti ſunt reli qͦ. ita tn̄ vt ad pͥorē ſil̓itudinē crebro ſeſe re uocēt. ſe arguāt. ſe hr̄e iudicē ſeueriſſimuꝫ. ſe mgr̄m vl̓ dn̄m/ vel pr̄em ꝯẜuatorē vlto remqꝫ negligētiaꝝ cū tota mētis ꝓſtratiōe recogitēt. Alioqͥn vereant̉ illud. niſi ī timo re dei inſtāter te tenueris cito ſubuertet̉ do nius tua. Nihilominꝰ etiā aut poſt offen ſas adulteratōeſqꝫ regredi ad ſponſum. ſci entes dictū ab eo ꝑ Hiere. Tu v̓o fornica ta es cū amatoribꝰ tuis ml̓tis/ reuertere tn̄ ad me ⁊ ego ſuſcipiā te. ¶ Proinde liberuꝫ ſit vnicuiqꝫ iudiciū/ ego īterim opinor/ cō ſultiorē obẜuatōeꝫ apd̓ pl̓imos iſtā eſſe qͥ deū ſicut pr̄em noſtꝝ qͥ in cel̓ ē ꝓponit ſibi vl̓ ad timorē reuerētialē incutiēdū/ vel ad amorē filialē infundendū. et vniuerſaliter ad oīa ſue laborioſe ꝑegrinatiōi neceſſaria reuerēti fiducia poſtuladū. ¶ Quippe no mīa hec. dn̄s/ iudex/ mgr̄/ iuſtꝰ/ reddēs vl tionē velociter/ ⁊ ſil̓ia; vehementiꝰ pauorē ⁊ minꝰ amorē incutiūt. ¶ Rurſus hec no mina ſpōſa amica/ ſpōſa manēs ī delicijs ⁊ in cubilibꝰ aromatū/ dilectꝰ/ pulcer ⁊ ru bicūdus. manens int̓ vbera. cuiꝰ leua ſub capite et dextra amplexat̉/ molliorē apud qͦſdā qͣꝫ ſatis eſſet affectōeꝫ/ minuſqꝫ ſince rā ꝓcurāt. Nomē hͦ pr̄ noſter mirꝭ modis inter vtraqꝫ fecit tꝑare/ vt ⁊ timor ſit cū di lectōe/ ⁊ dilectio cū timore. Cōſideratio ſecūda docet vigilandū ad cogͦſcēdā ꝓpͥam ꝯple xionē/ ⁊ ꝙ natural̓ inclinatio ad ml̓ta ho minē diſponit vl̓ impedit. qd̓ ⁊ exēplificat inſerere bonā naturā innatā a ꝑentibꝰ vel aliūde vel in iuuētute acqͥſitam dicit mira biliter eſſe operoſam Induſtria ſecunda Ropͥam ꝯplexionē agnoſcere. ¶ Ph̓icū dictū eſt aīas inſequi corꝑa. qd̓ exꝑimento qͦtidiano cognitū ſic accipiendū eſt vt nō neceſſita tis vl̓ coactōis ſit hec ſeq̄la/ ſed inclinatio nis. Iuuat aūt miris modis ad oꝑatiōes has vl̓ illas ꝯformitatis inclīatio natura lis. ſicut ex aduerſo diſſonanſtātū obeſt ꝙ vix lib̓tas animi/ vix diſciplinatio vix co natꝰ aſſuefactōis ſufficit euīcere. ¶ Tradit btūs Gregꝰ quē in arte ꝯtemplatōis ſepe diuqꝫ ꝯuerſatū ꝯſtat qͦſdā hoīes inuenire nature tā inqͥete ⁊ varie vt ociū ꝯtemplati onis vl̓ non poſſint vel moleſtiſſime poſ ſint ferre. ad qd̓ alij nature tranqͥllioris ap tiſſimi ꝓniqꝫ ſunt. pͥmos ad actiōem. ſecu dos mittit ad ꝯtēplatōnem. Ceteꝝ qͥs ne ſciat qͦſdā ex hoībꝰ plꝰ vigere ī iraſcibili v̓ tute. quoſdā in rōnali. alios in ꝯcupiſcibi li. Quocirca videmꝰ alios citiꝰ venire ad ꝯpūctōis ⁊ ꝯſeq̄nter cōtēplatiōis gr̄aꝫ ex ꝯſideratōe deteſtatōeqꝫ vilitatis ſuoꝝ fla gitiorū ⁊ hͦ ꝑ vim iraſcibilē intentā ad ho neſta. Alij magis ex iudicio recte rōis ad idip̄m ꝓuehunt̉/ qͥbꝰ facilit̓ ſuadet verita tis amor/ cognitio ſplēdorqꝫ mirificꝰ viue re ꝯformit̉ ad eandē rōem quā excolēdam ſuſceper̄t. Porro molle cor ⁊ amicabile vi dēs apud alios flexibiles ad ea q̄ ſunt cō paſſiōis vel amoris. qual̓ vt pl̓imū d̓ſcri bit̉ aīa ſctā q̄ tota liq̄facta eſt vt dilectꝰ ille ſuꝰ totus deſiderabil̓ locutꝰ ē. Talē aīam faciliꝰ ad ꝯtēplatōis reqͥem trahit ꝯſidera tio. nūc dn̄ice paſſiōis. nūc diuīe dignatō nis. ac dilectōis ad ſeip̄am. nūc ꝯuerſatōiſ pie ac doloroſe ſctōꝝ ſctāꝝqꝫ p̄cedentium. In qͣ virtute ſepiꝰ viget femineꝰ ſexus. qui ꝓpt̓ea piꝰ d̓uotuſqꝫ noīat̉. ¶ Perſpicua au tē cauſa ē cur faciliꝰ hoc vl̓ iſto mō qͥs tra hit̉ ad ꝯtēplatōeꝫ/ cū actōes actiuoꝝ ſint ī patiēte bn̄ diſpoſito. diſpoſita v̓o eſt ſenſu alitas obedire ſpūi ſurſuꝫ intēto/ dū habꝫ ſimbolū hͦ eſt cōueniētiā ad illd̓ ip̄m qͦ ra pit̉. ¶ Porro quantū ex geſtis eoꝝ cōijcere mihi datū ē/ plꝰ in Hiero. ⁊ Amb̓. viguit iraſcibil̓. in Auguſ. ⁊ ſctō Tho. rōnalis. ī Grego. et Bern̄. ꝯcupiſcibil̓. Quāuis nō dubitē in qͦlibꝫ illorū potuiſſe reꝑire viciſ ſim molle cor/ amicabile/ flexibile ad ea q̄ dilectōem faciūt. alioqͥn cor duꝝ quō non male habebit in nouiſſimo? fuerit qͦqꝫ in qͦ libet ſtudiū vehemēs ad inqͥſitōem ꝟitatꝭ zeluſqꝫ feruidꝰ ad oīs inhoneſtatis ꝑſecu tōem. ¶ Poſtremo gaudeāt bene nati/ ſiue hoc habeāt a ſolo dei miracl̓o. vt Iohan nes baptiſta. ſiue ab influxū ſuꝑioꝝ corpo rum. ſiue a ꝓxima radice parentum. vel ab educatōe bona que mores facit. gr̄as ag nn 4 De myſtica vndecunqꝫ ꝓuenerūt. neqꝫ gr̄am talē inua cuū recipiāt. Uideat autem quiſqꝫ (vt ait Bern̄.) qm̄ verbū qd̓ egredit̉ de ore dei nō reuertet̉ ad euꝫ vacuū. ſed ꝓſperet̉ ⁊ faciet om̄ia ad que miſit id. vt dicere poſſit ⁊ ip̄e Gr̄a dei in me vacua nō fuit. Nā in iniuri am cedit donātis donuꝫ negligere nec eo vti qd̓ donatū eſt qd̓ eſſe ꝯſtat intolerabil̓ ſuꝑbie diſplicentis et ingrate. Cōſideratio tercia ſtatus et officiū totiꝰ eccl̓ie breuiter. ⁊ qͥd vnicuiqꝫ ꝯueniat oſtendit Induſtria tercia Fficium ꝓpriū vel ſtatū reſpice o re: ¶ Plurima officiorū ſtatuūqꝫ varietatē ī republica qͥs enume ret? Nimiꝝ iā dictū eſt/ qm̄ ſicut ī vero ſic in myſtico corꝑe diuerſa mēbra nō eūdem actum habent. Cū autē ociū ⁊ vacatōem ab exterioribꝰ curis ꝯtemplatio poſtulet. ⁊ plures inueniunt̉ qͦꝝ ſtatus et officia qͥ bus alligati tenēt̉ neq̄ant exerceri ſine ml̓ to ſtrepitu curaꝝ. ⁊ exercitatōne corꝑis et ſenſuū. qͥd ſuꝑeſt niſi tales arcere a ꝯtēpla tōnis inqͥrenda reqͥe? Alioquin neutrū fe liciter aget hō/ quem medios inter ſtrepit̉ꝰ verſare neceſſe ē/ videbūt quoqꝫ eū hoſtes ⁊ deridebūt ſabbata eius. ¶ Sileamꝰ inte rim oꝑa mechanica/ mercaturas ruſticati ones laborioſas/ mr̄imoniale vinculū qd̓ impellit ml̓ierē cogitare q̄ ſeculi ſunt/ quō placeat viro ſuo. ⁊ virū ꝓuidere vxori et li beris. Attēdamuſ etiā ip̄os p̄latos eccl̓ie/ qͦs licꝫ Gre. dicat oportere p̄ cūctis ꝯtem platōe eē ſuſpēſos. attn̄ ſi tūc pͥmū niti vo luerint ꝯtēplatōis adeptōni ſtudere dū de berēt ſubditoꝝ neceſſitatibꝰ corꝑalibus ⁊ ſpūalibꝰ intēdere ip̄i ſemetip̄os irrident ⁊ fallūt. tēptatōi quoqꝫ. id ē curioſitati poti us aſcribi tūc debꝫ ſi curā plebis deſerēteſ q̄rāt in ſuauitate ocij ꝯtēplatiui delectari. qͥppe deſerūt p̄ceptū dei neceſſariū/ volun tarijs ⁊ nō neceſſarijs intēdētes. Secus ꝟo vbi ꝯtēplatio ceſſit alicui in talē famili aritatē ꝙ ambidexter factꝰ pōt imꝑturba tus velut angelꝰ dei ꝯtēplādo agere ⁊ agē do ꝯtēplari. aut ſaltem ꝓtinꝰ abſqꝫ multa difficultate de hoc migrare. dareqꝫ ſe in al terū. qualē eſſe ꝯuenit eū qui in ſtatu ꝑfecti onis exercēde poſitꝰ eſt. ¶ Eſt porro ſtatuſ officiūqꝫ eccl̓iaſticorū/ p̄ſertim religioſoꝝ tendere ad ꝑfectōem hac inqͥrendā. qm̄ in ſchola deuotōis ⁊ oratōnis ad hoc traditi ſunt vt ſint velut oculi cetera mēbra corꝑiſ myſtici dirigētes tā ad ſeip̄a qͣꝫ ad deum. ¶ Sunt attamē ne ignoramꝰ int̓ eccl̓iaſti cos etates ſtatuūqꝫ varietates pl̓ime. atqꝫ aliter pueril̓ etas. aliter ado leſcētis. alit̓ iu uenilis. aliter viril̓. ⁊ cōſequent̓ ſenilis ſua reqͥrit inſtituta/ totū nihilominus apd̓ ta les qͥcqͥd agit̉ docet̉ aūt īponit̉/ vt ad hūc quiete contēplatōis finē vel ſero capiēduꝫ ordinēt̉ neceſſe eſt. Infantibꝰ ⁊ pueris qͣꝫ qͣꝫ paꝝ capacibꝰ ꝓuidendū ē ſolicite. ne ꝑ uerſis ⁊ obſcenis v̓bis picturis aut exem plis inficiant̉. Imbuant̉ potiꝰ ad oppoſi tū .ſ. totius pudicicie ac pie religiōis v̓ba picturas ⁊ exēpla. Nam qͦ ſemel eſt imbu ta recens ẜuabit odorē teſta diu. Ue ſcan dalizantibꝰ puſillos hmōi/ aut non debite docentibꝰ. Adoleſcētiores aūt plꝰ oneran di ſunt exercitatōnibꝰ etiā corꝑalibꝰ rep̄ſſi uis eaꝝ q̄ tūc violētiores inſurgūt paſſio nū. qͥbus ꝑ aſſuefactōnem ⁊ etatē modera tas illd̓ qd̓ ſuꝑerit vite totū laxet̉ ad ociū ꝯtēplatōis libere capeſcendū. Cōſiderato quarta dicit ꝙ oēs tenent̉ ſe extēdere ad ꝑfectōem ſub pena damni p̄ſentis ⁊ futuri. qͣntūqꝫ p̄ fert̉ vita cōtemplatiua actiue loquit̉ Induſtria quarta Emet ad ꝑfectōnem extendere. ſ ¶ Uox ml̓toꝝ ē/ ſuffic̄ mihi vita cōis/ ſi cū infimis ſaluari potero ſatis eſt. Nolo merita apl̓oꝝ. nolo volare ꝑ ſumma. incedere ꝑ planiora ꝯtentꝰ ſum. Sed viderint hi ꝙ iā imꝑfectio eſt nolle eſſe ꝑfectū. In via enī dei nō ꝓgredi regre di eſt. Damnat̉ inſuꝑ ſeruꝰ piger qͥ talentū ẜuare cōtētus illud in fenus nō tradidit. ¶ Facimus hoc ꝑſpicuuꝫ in exēplo fami liari. Habet aliqͥs p̄potens nobiliſqꝫ pa terfamilias pl̓es filioſ quēlibet aptiſſimū ad ampliandū honeſte rē familiarē indu ſtria ſua. vnꝰ illoꝝ alijs laborātibꝰ ſedet in domo piger ⁊ iners nihil curāſ dūmodo nihil ſordide viuat. nihil altū. nihil p̄claꝝ vel dignū ingenio ſuo/ aut paterna nobili tate recogitet. dicit ſufficere bona iam ſibi habita. ⁊ qͣlicunqꝫ vita vti. Euocat aūt pr̄ eum ad actus ſublimiores ⁊ arduos mo net ſtimulat. qͥs nō facile viderit quō h̓ fili us ſi obaudit nec obedit odioſus erit pr̄i? Sic ſil̓r ponit̉ apud patrē celeſtē his qͦs Theologia practica LXVI trahit ad cariſmata meliora/ ad actꝰ diui niores/ dū torpeſcunt herētes infimis nec ad ꝑfectōem ſemet extēdentes. ¶ Qd̓ tn̄ in telligi volumus de illis qͥ nullo ſtatu vl̓ of ficio hūiliori ſic alligati tenent̉ ꝙ abſqꝫ p̄ cepti trāſgreſſiōe neq̄ant ad altiora ꝯſcen dere. Hic interim ꝓfecto altiſſimū merito reputari ꝯuenit ꝙ obediētiā diuīe iuſſiōis oꝑantur. ¶ Anīaduertendū eſt deniqꝫ/ ꝙ ⁊ ſi maria poterat honorabilit̓ cum martha hoſpiti chriſto mīſtrare/ collaudat eā nihi lominus diuīa ſapiētia/ ꝙ vni intēta opti mam ꝑtē elegerit. Itaqꝫ maledictꝰ eſt qui ꝑtem ſuā aliter (icꝫ faceret) facit deteriorē. Ex his ꝟo palam deducit̉ ꝙ cū vita con tēplatiua (ſicut oſtendūt theologi) ꝑfecti or ſit qͣꝫ actiua. qͥlibet ad ꝯtemplatōeꝫ ido neus nō p̄alligatus actōis neceſſitate pōt ad illā licēter ſe trahere/ dimiſſa actōe. Detͣ in hec fides Aug. dicenti. ꝙ ſi negociū. id eſt actioneꝫ charitatis nemo imponit (in tellige ſuꝑioris iuſſiōe vel euidenti neceſſi tate/ ſtudendū ē ꝯtemplande ꝟitati. ¶ Nec oppoſuerit aliqͥs facultatem quā haberet iſto mō ꝓficiēdi in vita actiua et cōdēnati onē ſuā ſi talētū abſcōderit. et ī qͦ poſſꝫ ne gociari p̄dicādo vl̓ pauꝑibꝰ mīſtrādo/ qͦ niā abūde ꝓficit eccl̓ie vir cōtemplatiuuſ obſeq̄ns deo de corde vl̓ oculo/ vbi alij de manibꝰ ore vel pedibꝰ ſubſeruiūt. ¶ Porro multi ſunt apd̓ quos dānabil̓ iudicāda eſ ſet obmiſſio ꝯtēplatōis inqͥrēde. quemad modū poſiti in ſchola religiōis q̄ eſt ſcho la deuotōis orōis et fletuū. qͣles inſuꝑ eſſe ꝯuenit eccl̓iaſticos qͥ labores populoruꝫ in ocio poſſidēt vt cuſtodiāt iuſtificatōes dn̄i et legem eiꝰ exqͥrāt. Quales demū plu reſ inueniunt̉ viri ⁊ femine de ſecl̓o. qͥbus ſufficiens ociū inſtructio ⁊ ingeniū ſuppe tūt. vt ſe totos in deū ꝯuertāt ⁊ rapiāt. Aſ ſint itaqꝫ apud eos fides ſpes et charitas Subtilior inſtitutio nō magnoꝑe inqͥrē da eſt vt toti trāſeāt ī affectū cordis bonū Cōſideratio quita docet fugere ſuꝑfluas occupatōes ⁊ amo rē ī deū ferri delectatōe pſalmodie p̄cipue in clauſtralibꝰ. ⁊ cantū altū dicit ⁊ verū eſt huius eſſe impedimentū Quinta induſtria Ccupatiōes effugere. ¶ Scribe ſapientiā (ait ſapiēs) in tp̄e ocij. na qͥ minorat̉ actu ꝑcipiet eam. ꝓpt̓ea ſint in paucis actꝰ tui/ ſi ſtudere vis bonemēti. quā nemo occupatꝰ (ſi Sene. credit̉) inuenit. nō dicit habuit. hoc enī fal ſum eſſe in iā ꝑfectis cognitū ē. Non pōt auis alligatas habēs alas vel illitaſ viſco vacuas ſe ferre ꝑ auraſ. Et neqͥt hō pedibꝰ implicatis enatare. Occupatꝰ nihilo ma gꝭ ad ſerenū ꝯtēplatōis ether p̄t ſemet eue here vacua ſit oꝑtꝫ latitudo pagine cordiſ nec impleta curis. vl̓ ſollicitudībꝰ ꝯtracta nec offuſcata tetris paſſiōibꝰ/ vbi ſapiētie tam immēſa doctrina ſcribi cōquerit̉. Ca piamus ex arboribꝰ exēpluꝫ quaꝝ humor nutritiuꝰ qͥ ad ꝓceritatē ramoꝝ ſurſum du cenduſ erat defluit inutilit̓ ꝑ ima/ ſi cortex ex vulnere rimā habuit. Amor aūt in anīa nunqͥd non apte dicet̉ humor ſuus/ qͥ ꝓfe cto ꝑ infima liqueſcit/ dum ꝑ paſſionū car naliū ſeu curaꝝ terreſtriū vulnera lacerat̉. Tūc nempe viā facit nociturā amorꝭ ſui nutrimento pͥuſqͣꝫ ſuꝑius ad celeſtiū deſi deriorū vegetatōeꝫ deducat̉. Hoc gemūt hi qͥ dū amoris ſui pēnas vellēt in alta cō templatōis librare ꝓtinꝰ effluit amoris il liꝰ humor ea ꝑte q̄ cor aꝑtū inferiꝰ inuene rit/ vel ad cura rei familiaris/ vl̓ ad vindi cte recogitatōem. vel ad aliquā hmōi ſolli citudiue. Exꝑiūturqꝫ qd̓ deplorat ꝓphe ta dicēs. Qm̄ lūbi mei. hͦ ē. affectōes īple ti ſunt illuſiōibꝰ. Et reuera illuſiones ſunt. qͣs alibi vocat vanitates et īſanias falſas/ et confabulatiōes iniquorū. His obſiſte re liricus voluit dū ait. Si non intendis ſtudijs vel rebus honeſtis/ īuidia vl̓ amo re vigil torquebere. Sed quis obſecro li beratus eſt ab iſtis vt nō aliqn̄ moleſtetur ab eis? puto qꝛ nullꝰ hō viuens. qͥ vtiqꝫ ē vniuerſa vanitas. Ueꝝ aliud eſt tradere ſe ſponte vl̓ ex officio vel ſtudio talibꝰ occu patōibus. aliud eſt eas toto deſiderio mē tis/ manu diſcretōis ſollicite abigere/ tan qͣꝫ importunos ſtrepidulaꝝ muſcaꝝ acu leos/ velut aues Abrae ſacrificiū veſꝑtinū circūuolātes. ¶ Quereret aliqͥs de occupa tōne religioſoꝝ multorū in pſalmodijs et canticis altiſonis multiplicatis ſuꝑ nume rū. Obſtant ne ꝯtēplatōi vl̓ acqͥrēde vl̓ ex ercende? vellē rn̄derēt ip̄i qͥd ſentiūt. Et qͥ dem btūs Aug. flebat vberrime in canticꝭ ſuaue ſonantibꝰ eccleſie/ vocibus eius ala criter cōmotus. et eliquabat̉ veritas ī cor eius. Sed an eſſet vnus ex cantantibꝰ ex p̄ſſum nō inuenio. Quia vero ad comꝑan nn 5 A De myſtica dam cōtemplatōis qͥetē plꝰ gratia ꝓuchit qͣꝫ induſtria. qꝛ rurſus interpolatio fit in cantibꝰ nō eſt incredibile quoſdā ex ſic oc cupatis mētibꝰ tn̄ ad hocip̄m ſentire ſuꝑ mentales exceſſus/ p̄ſertim vbi qͥs ſatagit ex aīali fieri rōnalis. ⁊ tandē ſpūalis. poſt vtrūqꝫ. Et hec forte multiplicatio ſtatuta eſt magis ꝓpter animaliuꝫ mētes interimꝰ occupadas. qͥ .ſ. altiora neſcirēt qͥete ſecum meditari nͨ ocio vti/ qͣꝫ ꝓpter ſpūales qui rari ſunt. et quales bn̄ inſtituta religio poſ ſet fortaſſis a iugo tali liberiores reddere. ne vel ſemꝑ araret bos cuꝫ aſino. vl̓ ad pe des ieſu ſedens nunqͣꝫ Maria reperiretur apud eos. ſed ſola martha. Ꝙ ſi te canen tem in pſalmis deducat victor deꝰ ac ſpiri tus ſuꝰ/ ſuꝑ hec excelſa fluentoꝝ ſuꝑioꝝ/ ni hil fortiꝰ/ nihil beatiꝰ. Itaqꝫ btūs popul ille qͥ ſcit iubilatōem. qͥ pſallit ſapiēter/ iun gens v̓bo ſenſum cū affectu. Quāfelix ē ie ſu bone talis aīa que nō eſt velut terra ſine aqua tibi. qͣꝫ ſalubrit̓ agit̉ cū hac columba tua. ſponſa tua. amica tua. qͣꝫ ſalub̓rime ꝓr ſus/ qͣꝫ beniuole. Nam et p̄ceptuꝫ religioſe laudis implet in horis dicēdis nihilomi nus gaudet pͥuilegio alicuiꝰ in altiſilentij ſolitudine. ꝯtēplantis vtiqꝫ fortior hec qͣꝫ illa. beatio rqꝫ dicēda ē ¶ Prodeſt ad hoc p ſum p̄uenire tꝑus oratiōis/ ea p̄meditādo que depromēda ſunt/ vt liberiꝰ trāſeant in affectu ¶ Prodeſt ⁊ conari trahere illa q̄ di cunt̉ nō tam ad cognitōem ſubtilē ac mul tiplicē/ qͣꝫ ad ſapore ⁊ exultatiōeꝫ. Sepe eī vbi minꝰ cognitōnis ibi plꝰ affectuū. In trat quoqꝫ dilectio vbi cognitio foris ſtat Imitemur gaudētes ad ſonituꝫ tympani vl̓ cythare. qui carmīs armoniam nō ma gnoꝑe dijudicāt/ ſatꝭ habētes iocūdos ex ultantis tripudij numeros exercere/ quos ꝓuocat ip̄a modulatio. Tu ſil̓r id qd̓ legi audis. vides. loq̄ris. aut cogitas. trahe cō feſtim in affectuꝫ/ velut aſpirās ex intimis olfaciens aut guſtās. vt ſi audieris pater noſter. aſſurgat ꝓtinus animꝰ ad reuerēti am ſimul et dilectionē. ad poſtulatōem fi delē ꝓ neceſſitatibꝰ tuis fratrūqꝫ tuorū. qͦ rum pater ꝯmūis eſt. Arripe generoſū no bilēqꝫ ꝯtēptū oīs fede ruſticitatis/ tu qͥ taꝫ regio patre gl̓iaris. diſpliceat tibi atqꝫ ge mas exiliū cui celeſtis hereditas filiatōis titulo/ cuiꝰ pater in celis eſt reſeruatur. Ta les quoqꝫ affectꝰ inuenire ē ſine nūero vel termino/ de die in diē ſuaues ⁊ nouos/ ve lut in fauo vl̓ in menna vl̓ ī nucleo recōdi tos/ qui vbertim fluent ſi ꝯtemplatōis dē te cōpreſſeris. Conſideratio ſexta dei diſpoſitiōem circa bonos et malos eo ꝙ abutunt̉ ſuis bn̄ficijs ponit. ⁊ breue q̄ iuſte reddere vel ꝑmittitur. ſedecim oſten ditur ratōnibus. ¶ Induſtria ſexta Urioſitatē deponere. ¶ Curioſi C tas eſt ſtudiū circa inutilia/ aut vtilia magis qͣꝫ liceat/ deceat vl̓ expediat. ¶ Noli p̄cor ad ocium cōtemplatōis anhelare tanqͣꝫ cogniturus aut alijs o ſtētaturꝰ tantūmodo ſublimita tem eiꝰ/ qualem ex veraciſſimis ſanctoꝝ at teſtatōibus fide quadā accepiſti. Et non potiꝰ vt inde vilior ſis ⁊ abiectior ſis ī ocu lis tuis/ viſa ꝑſpicacius indignitate tua in cōparatōe recogitate diuinitatis. Sis inſuꝑ cōtra tēptationū tela robuſtior/ ⁊ fer uentior quoqꝫ in amoreꝫ dei ⁊ ꝓximi. et vt demū currēdo viā mandatoꝝ dei alacrior inueniaris. Tene ⁊ audiēs cōtremiſce. qꝛ ſunt filij infideles ⁊ alieni ſunt ſerui neqͣm. quos aliqn̄ cibare ſuſtinet pater celeſtꝭ ex adipe frumēti. et de petra melle ſaturat eoſ Quemadmodū apud aliquos ex p̄latis ⁊ pͥncipibꝰ videre ē/ qui cōdemnādis paulo poſt ad mortē mittit aliquotiēs in carcere de p̄cioſis menſe ſue reliquijs. Propterea noli altū ſaꝑe ſed time recogitās/ quia gra tia cōtemplatōis numerat̉ inter gratias gͣ tis datas/ que ſicut ſpes/ fides/ et prophe tia. aut alie virtutes pōt īformis ⁊ ſine cha ritate haberi. Quiſ igit̉ ſecure niſi in domi no gloriabit̉? Ue ve tibi humana p̄ſum ptio/ qn̄ has ⁊ ſil̓es gratias ſpūales reꝑi re eſt apud maledictōis reprobatōiſqꝫ fili os. vel in augmentū ſue damnatōis vſu ī gratiſſimo dono dei/ vel ad alioꝝ cruditō neꝫ/ vl̓ ꝓ qualicūqꝫ laboꝝ ſuorū/ velut fal ſorū ac inutiliū p̄mio trāſitorio ꝓ tali nu miſmate talis merces. dicit ꝓuerbiū. For nicari tm̄ modo q̄ſierūt in donis dei ꝑ im probam dilectōem aut p̄ſumptōeꝫ. Quid igit̉: deſideriū eoꝝ affertcis deꝰ. ſꝫ iratus. Audiūt illd̓ euāgelicū. Accipe qd̓ tuū ē et vade. ¶ Hinc ꝓuenit ex diſpēſatōe miſeri cordie dei / ꝙ ab electis ſuis ſepe declinat ip̄e/ ſꝫ nō ī ira nec ī finē. Abyſſum v̓o iudi ciorum eius qͥs inueſtigabit? ¶ Poſſumus Theologia practica LXVI tn̄ ex dictis ſanctorū qͥ ſepe deo inſpirante locuti ſunt qͣſdā hmōi myſterij cauſas agͦ ſcere. ¶ Fit hͦ qn̄qꝫ ⁊ ſepiꝰ ad hūiliatōeꝫ vt retundat̉ ſuꝑbia/ vl̓ q̄ p̄fuit vel ne ſurrepat ꝓuidet̉. Propterea teſtat̉ exꝑtꝰ Bern̄. Ue re nihil eſſe efficaciꝰ ad gr̄am hāc vl̓ inue niendā/ vl̓ retinēdā vl̓ recuꝑandā/ qͣꝫ ſi ſꝑ inueniarꝭ nō altū ſaꝑe ſꝫ ſaꝑe ad ſobrietatē Deniqꝫ btūs vir qͥ ſꝑ eſt pauidꝰ. ⁊ ſuꝑ cu ſtodiā ſuā ſtat. ¶ Fit hͦ aliqn̄ ad deſideriū vehemētiꝰ igniēdū. quēadmodū ignis fla tu ꝯp̄ſſus erupit ardētior/ ⁊ vt diſcamꝰ gͣn dia gͣnditer q̄rere. ¶ Fit hoc vt ab hoīe ſua fragilitas/ ⁊ abyſſuſ miſeriaꝝ ꝓfundiꝰ ⁊ ex inde clariꝰ ſentiat̉. qͣtinꝰ vileſcat ip̄e ſibi/ re cogitans qͣlis ex ſe ſit. ⁊ qͣlis ex dei munere eſſe poſſit. ¶ Fit hͦ aliqn̄ ad induēdū viſce ra pietatꝭ ſuꝑ alioꝝ d̓ſolatōe/ quibꝰ hec cō ſolatio vl̓ nō cōcedit̉ vl̓ cōceſſa ſubtrahit̉. ¶ Fit hͦ ad ſatiſfaciēdū interim ꝓ ſe vl̓ alij ꝑ dolorē ſenſibilē ex tali carētia derelictū. quēadmodū hūanitaſ xp̄i derelicta ē ⁊ tor rente penalitatū tota īmerſa qͣtinus ita ſa tiſfaceret ꝓ pctīs nō ſuis ſꝫ alienis ¶ Fit hͦ qn̄qꝫ ne qͥs idoneꝰ in doctrīa alios iuuare aut in re aliqͣ velit aſſidue ſic ociari ſibi. ſic int̓ āplexꝰ Rachel herere/ ꝙ negociū cha ritatis ſpernat/ ⁊ Lye fecūdationi neqͣqͣꝫ uigilet Horret itaqꝫ natura bn̄ inſtituta pi griciā. ꝓpt̓ea ſi nō in altis poſſit ſaltē vel in infimis q̄ret occupata ꝓficere. Quo eue nit vt ſic īfirmata anīa/ ſic hūiliata ꝑficiat̉ ampliꝰ. Illiqꝫ pluuia volūtaria ſegreget̉ diuīe irroratōis. ¶ Fit hͦ vt hō ꝑ ml̓ta tem ptatus diſcat ex his q̄ patit̉ obediētiā cete raſqꝫ v̓tutes. qͣtinus eas poſtmodū edoce at efficaciꝰ. Itaqꝫ veꝝ ē illd̓ ſocraticū. Lo qͥmur meliꝰ que meliꝰ cognoſcimꝰ. Illud autē meliꝰ cognoſcimꝰ/ quod intimiꝰ exp ti ſumꝰ. Nam vir inex ꝑtꝰ qͥd cogͦuit? ¶ Fit hoc aliqn̄ ne deſerat hō ꝓ ꝯtēplatōis ſup erogatōe obligatōem diuīe iuſſiōis. ¶ Fit hoc ad punitōeꝫ venialiū defectuū/ taqͣꝫ ſi pr̄ indulgētiſſimꝰ vl̓ auertat interim faciē a filio laſciuiore vl̓ triſtiorē on̄dat/ qͣtinus exinde ſtudioſior ſit in om̄i modeſtie cuſto dia. Et ne minima negligēs paulatim de cidat. ¶ Fit hͦ qn̄qꝫ vt cogͦſcat̉ illud apl̓i. Nō eſt volētis neqꝫ currētis .ſ. ꝑ induſtriā ꝓpͥam ſed dei miſerētis. cuiꝰ rōis ſignū ꝑ ſpicuū ē. qꝛ poſtqͣꝫ hō ſibi dixerit. Tū tali die tali hora vacuꝰ eris ab om̄i occupati one. tu certiſſime aptꝰ eris ad ſuauitatē cō templatōis deguſtādā. Tu ſic ages. ſic te diſpones. Sed qͥd? veniet illa dies. veni et ariditas ī aīa amarior. faſtidiū ſpirituſ. horror lectōis ⁊ orōis/ tenebre ⁊ ꝯturba tio. ac ex aduerſo dū tu nihil horū ꝓpoſue ris/ gͣta ſuꝑuēiet q̄ nō ſperabat̉ hora. ¶ Fit hoc aliqn̄ ad purgatōem maris ſpūal̓ ma gni ⁊ ſpacioſi qd̓ ex nimia qͥete ſicut ⁊ ma teriale ſordes ꝯtrahere ſolet. qͣs exagitatio cōmotioqꝫ depellūt. ¶ Fit hͦ aliqn̄ vt inno teſcat ſi gͣtis aīa timet deū. ſi parata ē .ſ. ob ſequi ꝓprijs expenſis tribulatōnū ⁊ dolo rū. quēadmodū ſi ſtipēdia ꝯſolationum ⁊ ſuauitatū ab imꝑatore ſuo reciꝑet. ꝯͣ illos qͥ orōnem ſuā vel effundere nolūt vl̓ ineffi cacē credūt/ niſi ꝯſolationū ſentimēta me ruerint. qͣſi nō fingeret vnqͣꝫ deꝰ laborē in p̄cepto. ¶ Fit hͦ qͣtinꝰ oblectet̉ hō ne ſꝑ pu treſcat aūt ne fornicari īcipiat ī donis dei ea ꝓ ſe diligens his adherens his ſe oble ctas. aut ne p̄miū tēporaneū hic tale reci piat illo futuro cariturꝰ. Itaqꝫ pͥnceps ne gligit ſtatim remunerare militē ⁊ pr̄ filiuꝫ d̓nario vl̓ obolo vl̓ pomo aut cibo. qͥ poſt modū pͥncipatū daturꝰ eſt aut regnū. qͣꝫ uis indulgētia pͥncipis aut patris illa qn̄ qꝫ minora det ad ꝯſolatōem ⁊ ad amoris ī diciū/ reſeruās poſtmodū nihilominꝰ ex cellētiora ad p̄miū. ¶ Fit hoc qn̄qꝫ vt diſſi mulet venire tātus hoſpes ad aīaꝫ ne gͣue tur expēſis. Sicut ait dauid ad filiū. Sꝫ qͥbꝰ expēſis? lachrymis pijs/ gemitibꝰ/ ie iunijs/ vigilijs/ ceteriſqꝫ corꝑa gͣuātibus. aut forte qꝛ aīa iunior n̄ poſſꝫ ſuſtinere eb̓ etatē ſpūs. ſi iugiter introduceret rex eam in cellaria vinaria ſua. ꝓpterea clauē gerit nūc claudēs/ nūc aperiēs. ¶ Fit hͦ vt ꝓuo cet te deus ſicut aquila pullos ſuos ad vo landū. ⁊ mater filiū ad ambulādū Uides qꝛ deſerit mater filiū hac induſtria vt dere lictus clamet ad eā. vtqꝫ regrediēſ cautior ſit adherere ſibi Cautior inſuꝑ/ ne cadat ꝓ ſpicere ⁊ queſitā matrē letior ſuſcipiat in uentā/ blādicias ⁊ oſcula ſuauius addat. ¶ Fit hoc ad exercēdā patiētiā q̄ opus ꝑ fectū habꝫ. Nā q̄ eſt acerbior tribulatio. q̄ materia patiētie copioſior apud aīam que aut p̄guſtatōe deliciaꝝ ꝑadiſi relabit̉ ⁊ cor ruit ad dolores inferni ad ſil̓itudineꝫ vm bre mortis. ad erūnas huiꝰ exilij. Sumi tur poſtremo cōiectura quāte futura eſſet amaritudīs ſeꝑatio ꝑpetua. ¶ Quiſqͥs es igit̉ qͥ ad ꝯtēplatōeꝫ traditꝰ es/ ſatage īpi De myſtica ger ad eā ſed ita vt illā expecteſ ab alto. pa ratus hūiliter ea vti ſi venerit cū gr̄aꝝ acti one. paratus ſil̓r ea carere bono aīo ſi non aduenerit. habētes ama. ſꝫ ne ſpernas aut iudices nō habētes. recogitās aſſidue qꝛ ī ſola charitate dei ē regnū dei ¶ Deniqꝫ ma ledicta terra nr̄a ſpūalis ſicut ⁊ corꝑal̓ nō germinat fructū ſine ſpinis ⁊ tribulis. nec abſqꝫ dolore aīa p̄gnans veritatis proleꝫ parturit. Conſideratio. Viī. docet aſſumere longanimitatē volēti ꝑue nire ad guſtū internū. inſtāter q̄rēdo/ ſepi qꝫ repulſus ꝑſeueret in ceptis/ nec fatiget̉ qͦuſqꝫ mereat̉ miẜicordit̓ exaudiri et ad ¶ Induſtria ſeptima mitti. Onganimitatē aſſumere. ¶ Po terat fortaſſis ex p̄miſſa ꝯſidera tōe deuotꝰ animꝰ ſaluberrimoſ ⁊ ſuauiſſimos ꝯtēplatōnis fru ctus qͣſi negligere ⁊ dicere. vt qͥd fatigarer fruſtra? qͥd eniterer acqͥrere qd̓ igͦrat anīa mea ſi ꝓficuū fuerit aūt dānatōi īputādū? Fiat itaqꝫ volūtas dei. det ſi velit p̄guſta tōem ſue dulcedīs h̓ ſentire. neget ſi volue rit. paratū cor meū ad vtrūqꝫ. ¶ Sꝫ audi tu qͥ ſic loq̄ris Scis ne q̄ſo qm̄ neqꝫ qͥ plā tat (vt dicit apl̓s) neqꝫ qͥ rigat ē aliqͥd? Ni hilominꝰ vult nos deꝰ plātare ſolerter ⁊ ri gare. ſiue hͦ carnal̓r intelligas ſiue ſpūalit̓. Alioqͥn quō coadiutores dei ſumꝰ. qͣliter implemꝰ. Nō tēptabis dn̄m deū tuū. ſi la borē diligentiāqꝫ datā hūanitꝰ deſerentes ſolū diuītꝰ adiutoriū p̄ſtolamur? Sit igit̉ labor noſter; ſit induſtria. ſit conatꝰ plātāſ ⁊ rigās. incrementū v̓o qͣſi viuifica ſuꝑin fuſamqꝫ v̓tutē donet chriſtꝰ a quo petatur hūiliter ⁊ fiducialit̓ expectet̉. ¶ Nemo de negligētia ⁊ inerti corde ſibi blādiat̉ ſi no lit ad ꝯtemplatōis culmen anhelare. Con fundit pͥor vna ratio vna ꝯſideratio dicēs ad ꝑfectōem ſemetip̄m extēdere. ¶ Nēo p̄ terea deſerat ceptū iter hoc ꝑfectōis ſi ſen ſerit vt ſentiet laq̄os innūerabiles tēptati onū abſcōditos/ in via qͣ ambulat. ſepe re pulſus nō ꝯfundat̉ / crebro deſudans. nec iudicio ſuo ꝓficiēs nō ꝯturbet̉. Satagat enitat̉ innitēs forti baculo ꝓtectōis altiſ ſimi. nō arūdineo laboris ſui. ¶ Qui capit capiat. qm̄ labore q̄rit̉; īmo reqͥrit̉ ad illaꝫ quā tn̄ dare neqͥt cōtemplatōis gr̄aꝫ. Sꝫ ita videmꝰ in homīs formatōe/ pr̄es gene rāt/ mr̄es alunt ī vteriſ. Alioquin qn̄ naſci puerū cōtingeret. nihilominꝰ qͥd virtutis habēt hec oīa niſi deſuꝑ aīa det̉. ſolo crean tis arbitrio viuificat̉ totū illud priꝰ infor me ac veluti inutile. Homo .ſ. feneſtras re mouet. leuat caput. ocl̓os aperit. Alioqͥn qua rōe videret? Ꝙ ſi ſol abſcōderet radi os fruſtra ad viſionē hec oīa fierēt. de ſole iuſticie idē exiſtima. ¶ Poſtrēo ſi nihil abſ qꝫ magno labore dedit deꝰ mortl̓ibꝰ/ vt po eta loquit̉. Si nemo coronabit̉ niſi qͥ legi time certauerit ẜm apl̓i verba. Si deniqꝫ minores artes quaꝝ enumeratōeꝫ ꝓſeqͥ va cuū eſt/ cū tāta ſollicitudīe/ vigilijs anxie tate diſcūt hoīes. vel ad fugā pauꝑtatꝭ/ vl̓ ad augmentū diuitiaꝝ/ vl̓ inanes lauduꝫ tituloſ/ aut aliqd̓ tale mortale/ caducū/ aut fluidū. ſi ꝓpt̓ hͦ fuit inductꝰ poeta dicere. Labor oīa vincit improbꝰ et duris veniēſ in rebꝰ egeſtas. Pudeat pigeatqꝫ ꝓ re pul cerrima maxima ⁊ diuīa/ minus eſſe ſolli citos/ minꝰ lōganimes ⁊ erectos. ¶ Fortiſ aſcēſor mōtis huiꝰ attingere paratꝰ ad cō templatōes/ alacer erūpe/ exultās vt gigaſ ad currēdū viā. firma greſſum ne labarꝭ re tro. ſꝫ ⁊ lapſus violētior erigere abijce mo lam terrene cogitatōis a collo tuo. Hoc te fabuloſus Siſiphꝰ edoceat. Uſqꝫ qͦ place bit tibi regio hec egeſtatis ī valle lachrīaꝝ in limo ꝓfundi ⁊ luto fecis. Illuc ſurſum aſpira vbi diuitie pax gaudiū ſpūs ī ethe re puro. ¶ Quouſqꝫ rurſus algido rigore torpeſcit aīa tua? qͣꝫdiu n̄ exardeſcet ignis deuotōis ī ea? inſuffla/ exuffla. ne ceſſauerꝭ legēdo meditādo ⁊ orādo donec ſcīt illa de uotōis vl̓ tenuis euoliter. Turbabit te ab initio fumꝰ tēptatōnū ſil̓ erūpēs fuligino ſus ⁊ teter. pūget h̓ ocl̓os rōis/ et faciē in teriorē velut ī rugas ꝯtrahet. Ita vt tecuꝫ nūc qͣꝫ ātea moleſtiꝰ aliqͥd agi videat̉. ⁊ fe lices dicas qͥ ſorte cōis vite ꝯtēti ſūt. ſꝫ no li timere fumi īpetū / ꝑfla ſufflās donec flā ma vehem̄tior/ dehīc purior emicet. donet tādē ſereniſſima trāqͥllaqꝫ lux velut ī carbo ne viuo ſuꝑauerit oēꝫ fumoſitatꝭ inqͥete ca liginē. Talit̓ accēdi taliqꝫ luce ꝑfūdi ſibi cupiebat qͥ dicebat. Ure renes meos ⁊ cor meū. ¶ Qd̓ ſi nitēdo/ ſi agēdo tale nihil in ueneris dolens doleas ſaltē infelicitatē tu am/ congelatōem tuā. dicens ex ſentētia il lud ꝓpheticū. Miſer factus ſum et curua tus ſum vſqꝫ in finē tota die contriſtatus ingrediebar. Crede mihi nō minꝰ n̄ ꝑdes Theologia practica LXVI laborē tuū/ nō mercedē apud illū qͥ laborē ⁊ dolorē ꝯſiderat. ¶ Atuero ſi deſideriū aīe tue tribuerit tibi deus/ p̄ueniens te ī bn̄di ctōibꝰ dulcedīs hoc vnū ſummoꝑe cura ueris vt deuotōnis ignē accēſum ml̓to co natu tantoqꝫ labore ꝯẜuēt cineres hūilita tis ꝯͣ flatū arrogantie. ne qͣſi iam aliqͥſ tibi magnꝰ videaris. cōtra gelicidiū inſuꝑ in ertis negligentie/ ne quaſi iā ſufficiēter atti geris qd̓ q̄ſiſti. Iāqꝫ liceat hac illacqꝫ ver bis aut actibꝰ ſuꝑuacuis effluere. vera ſiqͥ dem eſt ſentētia metro comp̄hēſa. Nō mi nor eſt v̓tuſ qͣꝫ q̄rere/ parta tueri. Ad quod ſpectat illd̓ vulgare. Bonꝰ ꝯẜuator par ē bono ꝯqͥſitori. Sꝫ ve ve ſtultis qͦꝝ gr̄e ef fūdent̉. Sic̄ alio notat̉ ꝓuerbio. Miſero nō obuenit bona ſcutella quā nō effūdat Conſideratio. Vili. eſt paſſionū ⁊ affectōnū origīes aduertere Et hec ars tradit̉ ſub triplici mō ꝯgͦſcendi reſpectu diuini iudicij ꝓut miſeret̉ mō in cōprehēſibili pctōribꝰ. et ꝓceditur ī vires aīe nr̄e variaſ/ exēplificādo ẜm ꝙ inclināt ad v̓tutū excellētiā vel vicioꝝ enormitatē Induſtria octaua Aſſionū vl̓ affectōnum origīes anīaduertere ¶ Habet hāc ꝓpͥ etatē theologia myſtica ꝙ in af fectu reponit̉/ oībꝰ alijs ſciētijs repoſitis ī intellectu. Et qm̄ oīs affectio vl̓ amor eſt/ vl̓ ab amore ꝯſurgit ẜm ph̓icā deductōeꝫ. nōne rōnabilit̓ ip̄a theologia myſtica no miari debꝫ ars amoris vl̓ amādi ſcientia? Atuero nō ē ſic ſolꝰ amor qͥn origo ſit cete roꝝ affectuū vl̓ paſſionum. ita vt ip̄a etiaꝫ odiuꝫ pariat. Illa inſuꝑ q̄ hic cōfuſa ſunt oīa. ſpes. metus. meror. gaudiū inde ꝓue niunt. Quippe ſi diligit̉ deus ſuꝑ oīa ꝯſe q̄ns ē vt odiat̉ qͥcqͥd eiꝰ amori ꝯͣriū fuerit app̄hēſum. Rurſus qꝛ deꝰ tāqͣꝫ obiectū ſū me ꝯueniēs p̄ſentat̉ aīe ꝑ cognitōeꝫ ſubſe qͥtur gaudiū d̓ p̄ſentia. Et ſi abſit/ triſticia vl̓ metꝰ oriūt̉. Ccteꝝ de numero paſſionū ml̓ti multa tradiderūt. vt Ariſto. ī rhetori cis. Hugo ī tractatu de orōe. Guilhelmꝰ pariſien̄. ī ſuo penitētiali. Et alij qͥdē nunc plures enumerāt nūc pauciores. Memi nimꝰ eaꝝ alio loco vſqꝫ ad vicenariū extē diſſe. Hugo in ſuo de orōe nouenario ꝯtē tus ē/ qͣꝫuis eas īnumerabiles eſſe nō am bigat. ¶ Et qm̄ ī paucioribꝰ via maior/ cō tētabimur ad p̄ſens eas ſub ternario ꝯclu dere ꝯformiter ad tria appropͥata in diuīs. potētiā ſapīaꝫ ⁊ bonitatē. ẜm ꝙ ſatis aper te p̄t recipi id qd̓ venerabil̓ Richardꝰ ait dū contēplatōis gr̄am triplicit̓ oriri ꝯme morat. ẜm tres exclamatōes de aſcēſu aīe in cāticis. ex abūdantia deuote ꝯpūctōis/ quaſi v̓gula fumi. ex magnitudīe admira tiōis/ qͣſi aurora ꝯſurgens. ex plenitudine exultatōis/ qͣſi īnixa ſuꝑ dilectū ſuū. ¶ Ita qꝫ ſi ꝯſidero ꝓfundiꝰ diuinā potētiā ⁊ opu lentiā reſpectu mee infirmitatis ac indigē tie/ q̄ rōe nō potero ꝯpugi. nō ꝑhorreſcere. nō timere meā miſeriā indignitatēqꝫ viuē do ſub hoc terribiliſſimo iudice in ꝯſilijs ſuꝑ filioſ hoīm in quē deliqͥ. ſub tali domi no magno quē offēdi/ ſub tali pr̄e maieſta tis que ꝯtēpſi? ¶ Rurſus ſi corā ocul̓ eiuſ dē ꝯſideratōis poſuero qͣꝫ mirabil̓ facta ē ſcīa ſua valde/ qͣꝫ ꝯfortata ⁊ nō potero ad eā/ ꝓtinꝰ orit̉ admiratio ſtupor ⁊ defectio du caꝑe nequeo qualiter hos ad gl̓iaꝫ. ali os ad infelicitatē p̄ſciuit ꝑpetuā. Quo pa cto negat gͣtis ⁊ bene vſuris multa/ que p̄ ſtat ingͣtis deinde pugnaturis ꝯͣ eū. Qua ꝯditōne ſuſtinet plures ſaluādos pene ꝑ totā vitā in ſceleribꝰ abominādis/ vt latro nē in cruce/ dū alijs eternaliter periturꝭ ſic̄ iude variaꝝ virtutū gr̄am clargit̉? ꝙ pre terea nemo poſſit corrigere cū quē ip̄c de ſpexerit. Et ꝙ ꝯcluſit oīa ſub pctō/ ⁊ ſil̓ia/ ſuꝑ qͥbus ꝯpulſus apl̓s ſtupēs exclama re. O altitudo diuitiaꝝ ſapīe ⁊ ſcīe dei ⁊c̄. ¶ Poſtremo venit ī recogitatiōem mētis/ torrēs ſuauitatis diuīe. ⁊ qͣꝫ bonus deꝰ iſrl̓ his qui recto ſūt corde. Quid enī totꝰ exul tabūdꝰ ꝓnūciet affectꝰ meꝰ. O qͣꝫ ſuauīs ē dn̄e ſpūs tuus. Et illd̓. qͣꝫ magna multitu do dulcediniſ tue dn̄e quā abſcōdiſti time̓ tibꝰ te. ¶ Habemꝰ in his tres pͥncipales af fectus. Cōpunctōem cū tremore. admira tōem cū ſtupore. exultatōem cū iocūdita te. ẜm potentiā dei. ẜm ſapīam. ẜm bonita tē. et ẜm tres vires aīe. iraſcibilē. rōnalē. et ꝯcupiſcibilē. Porro nihil inuenies ꝑ oēm ſcripture ſeriē qd̓ ex hac recognitōe n̄ poſ ſit ad orōem dei placatricē accōmoduꝫ fie ri. Obijciat̉ tibi qͥppe potentia dei ꝯͣ imbe cillitatē tuā ⁊ aduerſantiū tyrānidem. dei. ſapientia cōtra tuā inſipientiā et hoſtilem aſtutiam. dei beniuolētia contra tuā et ali enam nequiciā Om̄e vero qd̓ in ſcriptura legit̉. īmo oē qd̓ cernit̉ an nō aliqd̓ hoꝝ vi det̉ reſonare aut noſtram miſeriam/ aut ad De myſtica uerſantiū improbitatē aut dei maieſtateꝫ in potētia. ſapīa ⁊ bonitate. ¶ Atuero ſi co gitatiōes vane fuerīt ac de terra. Si fons amoris corruptus extiterit; ſurgēt ꝯtinuo paſſiōes ſil̓is generꝭ. ſꝫ ꝑuerſe ⁊ reprobe vt ex ſuꝑueniēte egeſtate vl̓ ex repētino īteritu ꝑ tyrānidē vanus timor. ⁊ inutil̓ ꝯpūctō ex aſtutia deceptrice admiratio/ ex feda vo luptate iocūditas falſa. ex peſſimis rebus peior gl̓iatio. ¶ His igit̉ oēs affectōes gi gnere laudabiles fonte amoris puꝝ habe to. ſil̓ obẜuās ꝙ origo fōtis huiꝰ ⁊ ſincera bone fidei ⁊ ſctāꝝ cogitationū t̓ra hauriat ſcaturiginē. Hinc monet apl̓s. Reforma tos ſenſus hr̄e mūdatos .ſ. a corrupti amo ris febre/ quatinꝰ oculꝰ ī ſūme pulcꝝ ac lu cidū. auditus ī ſūme armoniacū ac ſono rum. guſtus ī ſūme ſapidum. olfactꝰ ī ſum me odorifeꝝ. tactꝰ ī ſumme ſuaue ac iocū dū/ mūda q̄dā deiformitate ferat̉. ¶ Poſſu mꝰ hanc nr̄aꝫ ꝯſideratōeꝫ ī aliud trāſferre/ vt dicamꝰ paſſiōes vl̓ affectōes oriri / nūc ab extrinſecoꝝ amboꝝ īmutatōe. nunc ab extrīſeca fantaſia vl̓ imaginatōe. nūc a rōe negociāte. nūc a mēte vl̓ ſpiritu deo ſuper illuſtrāte. nūc a bonis angel̓ ſollicitātibꝰ. nūc a mal̓. aduerſus qͦs ē nob̓ colluctatio magis qͣꝫ aduerſus carnē ⁊ ſanguinē. adeo ꝙ puriſſime ſancteqꝫ anīe moleſtiſſimos aliqn̄ ſtimuloſ blaſphemiaꝝ ſordidiſſima rūqꝫ ſpurciciarū pati cogunt̉/ etiā in ſene ctute ⁊ ſolitudīe ſua. qͣles neſciebāt ip̄imet dum ī mundana ꝯuerſatōe int̓ medias tē ptatōes carnis ⁊ mūdi adoleſcētiores ꝟſa bant̉. ¶ Potuerat demū nō inepte ꝯſidera tio nr̄a dilatari/ tradēdo radices naturalit̓ generatiuas huiꝰ vel illiꝰ paſſiōis ꝯformi ter ad doctrinā ph̓i in rhetoricꝭ. vbi d̓ paſ ſionalibꝰ ẜmōibꝰ cauſas reddit. vt vn̄ vere cundia. vn̄ gl̓iatio. vn̄ erubeſcētia. vn̄ de ſperatio. vnde ſtupor. vn̄ admiratio/ vnde ira. vn̄ inuidia. vn̄ adulatōis ⁊ detractōis appetitꝰ. vn̄ reuerētial̓ tremor. vn̄ abomi natio. ⁊ vniuerſal̓r vnd̓ generales qͣttuor paſſiones. Spes metꝰ meror gaudium. ¶ Notauit acerrimꝰ ſcrutator cogitatōnū Augꝰ in ſuis ẜmonibꝰ. ꝙ viciū nullū cō mittit̉ niſi quia volumꝰ (licꝫ falſe) diuinam excellētiā imitari / ita ꝓrſus eſt. qꝛ initium oīs peccati ſuꝑbia. Quid aūt pctm̄ niſi in ordīata et intꝑata affectio. Eſt igit̉ ſuꝑbia radix cuiuſlibet īprobe affectōnis. ſicut ex aduerſo parturit oēm affectōneꝫ piā hūili tas. Quocirca breuiſſima h̓ tradit̉/ ſꝫ effi caciſſima regl̓a diſtīguēdi int̓ affectōꝫ bo nā ⁊ malā ex hac duplici radice/ qͦꝝ ſꝑ al tera ī fructibꝰ affectōnū ſi diligēter attrecta ueris ſapit. Inuidet aliqͥs. qͣre? qꝛ ſoluſ cu pit īpunitꝰ excellere. Iraſcit̉ aliqͥs. qͣre? qꝛ vult īꝑturbatꝰ nec punitꝰ excellere. Auarꝰ eſt. qͣre? qꝛ vult abſqꝫ īdigentia ⁊ cū īpuni tate p̄cellere. Accidioſus ē. qͣre? qꝛ vult ſine fatigatōe laboris īpunitꝰ excellere. Luxu riat̉/ aut guloſus ē. qͣꝛe? qꝛ vult ī delectatōi bꝰ īpunitꝰ excellere. Puſillanimis ē. arro gās ē. īobediēs ē. gͣtis male agit ⁊ nocꝫ. qͣ re? qꝛ vult ī iudicio ꝓpͥo ac volūtatis arbi trio manēs īpune excellere. Tolle hūc ap petitū īpunite excellētie cupidū/ ꝯfeſtī ra mi oēs fructꝰ ⁊ folia vicioꝝ aruerūt. Et ꝓ inuidia charitas. ⁊ ꝓ ira mititas. ꝓ auari cia frugalitas. ꝓ accidia ſtrēnuitaſ. ⁊ ita d̓ reliqͥs germinabūt. In his hō chriſtꝰ/ lu cifer in alijs ſemꝑ imitat̉ Cōſideratio nona docet tēpꝰ ⁊ locū idoneū ī ꝓficiētibꝰ eē in qͥrēdū ꝓpt̓ varias hoīm diſpoſitōes/ eligi turqꝫ ⁊ on̄dit eo ꝙ ibidē tū gr̄a abūdanti or influit a dn̄o/ tu quia ī tribulatōibꝰ cōſe quit̉ ſolaciū ⁊ ꝯſolatio ſpūalis. Induſtria nona Empꝰ idoneū ⁊ locum inqͥrere I ¶ Locoꝝ aliꝰ publicꝰ aliꝰ ſecre tꝰ. alter ī qͥete. alt̓ ī ſtrepitu. Qui dā obſcurꝰ ⁊ artꝰ aliꝰ lucidꝰ ⁊ amplus/ et ſub diuo patēs. Sil̓r ī tꝑe tꝑat deꝰ reꝝ vi ces. Eſt veſꝑtinū. eſt ſerotinū. ē nocturnū. eſt gallicātꝰ. eſt crepuſculū. eſt matutinuꝫ. eſt pͥma. tercia. ſexta. nona. Ampliꝰ ꝟo ſūt ī locis modi varij ꝯponēdi corpꝰ vl̓ aptā di ad ꝯtēplatōeꝫ. Hic ſtat. ille genuflectit. ille toto corꝑe ꝓſternit̉. Hic ꝓnꝰ. hic ſupi nꝰ iacet. hic facieꝫ media int̓ genua locat. Alt̓ eā manu oꝑit. ſedet alter innixꝰ cubito vni vl̓ duobꝰ. ſubleuat vnꝰ ocl̓os quātuꝫ valet ſurſū. aliꝰ deorſū figit. aliꝰ hac illac circūduc̄. ſiſtit aliꝰ greſſū. alt̓ ābulat Proī de dic̄ apl̓s. qͥlibet abūdat in ſuo ſenſu/ ſuꝰ vnicuiqꝫ mos ē/ ait comicꝰ ¶ Regulā hanc ſuꝑ his oībꝰ traditā inueni vt ſequat̉ vnuſ quiſqꝫ qd̓ bonū in oculis ſuis viſuꝫ fuerit ad facilitatē ꝯtemplatōis aſſequēde. His exceptis qͦs regularis cōiſqꝫ ligat diſcipli na ad obſeruantiā certi tꝑis loci ⁊ corꝑal̓ cōpoſitōnis. Alioquin ve illi ꝑ quē ꝓ ſua Theologia practica LXVI ſingularitate ſcādalū venit. Nā ⁊ vineam dn̄icā qͥs depaſtꝰ eſt? Tal̓ vtiqꝫ ſingulariſ fera. ¶ Sunt qͦs adiuuat locꝰ abditus ſub obſcurꝰ. artus. baſſus. et qͦdaꝫ alti ſilentij horrore tremēdus. habitant hi velut in ſe pulcris ⁊ cauernis terre ⁊ ſpelūcis. ¶ Sūt qͥbus aptior eſt locꝰ patēs. ꝑlucidꝰ. ampl altꝰ. vndiqꝫ celo vl̓ ethere circūfuſus. Ha bitauerūt tales in deſertis ⁊ mōtibꝰ. vbi ſi Hierony. credit̉ neſcio qͥd ſereniꝰ emicat̉ qͣꝫ in fumoſis vrbibꝰ. Inuenies aliqͦs qͦs offendit oīs ſonitꝰ. alios ꝟo qͥbꝰ nihil ob ſtat ſed ꝓficit locꝰ ſtrepiduloſuſ vl̓ ex mur mure labētis aque vel ſuſurris volitātiū foliorū/ vel ſonoris cantibꝰ auiū/ vl̓ ſtridu lo ventoꝝ ſibilo/ vl̓ fluminū vel mariū alli ſione cōfuſa. vel maxime demū ex reſonan tia ſuaue ſonātis eccl̓ie in vocibꝰ modulā tis. in cāpanis ⁊ organis ⁊ choro. Et qd̓ alijs ad laſciuiā. his ad modeſtie cedit gͣui tatē. ¶ Quīetiā videre eſt ī nōnullis ſꝫ pau cis nec paſſim imitādis/ quibꝰ oīs ille nu ptialis apparatꝰ in choreis et citharis in geſticulatōibꝰ/ in venuſtate feminaꝝ. cum veſtitu deaurato circūamictaꝝ varietate vertit̉ in theoricos ſinceriſſimoſqꝫ mentis exceſſus/ vn̄ libidīes ſuas īeptiſſimas nec minꝰ fediſſimas īprobi ꝯſectant̉. Sic di ligentibꝰ deū oīa cooꝑant̉ in bonuꝫ. ſic in omni re vtilitatē ſuā. ſic mel ſuū velut aper inueniūt. Exaltati qͥppe a terra oīa trahūt ad ſeip̄os. ¶ Quid ſubinde diffiniēdū eri de tēpoꝝ varietate/ qn̄ nūc tꝑus eſt flēdi nūc ridēdi/ nūc amplexādi/ nūc fieri lōge ab amplexibꝰ. ⁊ ita de reliqͥs. Quin p̄terea gl̓iabundꝰ in dn̄o pͣs. ait. Septies in die laudē dixi tibi ſuꝑ iudicia iuſticie tue. Et alibi. Media nocte ſurgebā ad ꝯfitenduꝫ tibi. Et rurſus ait ſe in matutino interfeciſ ſe oēs pctōres terre. hͦ eſt oēs tēptatōes ad peccatū inducētes ſubieciſſe. qd̓ nō niſi vi gilās et orās feciſſe credēdꝰ ē. Rurſus ad dn̄m. Exitus inqͥt matutini et veſꝑe dele ctabis. Et qͥs eſt qͥ tꝑus audeat p̄uēire d̓o ⁊ nō illd̓ bn̄placiti ſui bn̄placēter nec mi nus vigilāter p̄ſtolet̉. Uiſitas eū diluculo (dicit afflictus Iob) et ſubito ꝓbas illuꝫ. ¶ Nihilominꝰ qͣntū humanā reſpicit indu ſtriā arbitramur horā cōuenientiorē illaꝫ eſſe ad hocip̄m/ poſtqͣꝫ cibꝰ digeſtꝰ ē/ ⁊ cure mūdi ſepoſite dū inſuꝑ obẜuator adeſt ne mo. qui gemitū lugubrē qͥ ſuſpiria ex imo pectore eruta/ qui rugitus amaros/ qͥ plāgores interruptos/ qͥ ꝓſtratōes humiles/ qͥ madentes ocl̓os. qui faciē nunc rubore/ nunc pallore ſuffuſam. qui palmas vtraſ qꝫ tenſas cū oculis ad celuꝫ/ qui pectoris crebras tunſiōes. qui fixas terre vl̓ altari bus oſcula. qͥ ſimplices alios geſtꝰ ⁊ ſigna cula mēbris imp̄ſſa notare potuerit. ¶ Ad extremū vero corꝑalis illa ſituatio ſeu col locatio efficacior eſtimat̉ q̄ quieti mētꝭ ap tior eſt. Itaqꝫ ſedendo ⁊ qͥeſcēdo fit anīa prudens. Nec valet animꝰ in ſua pace ſatꝭ ſtabiliri niſi corpus in eodē ſitu fixuꝫ ma nere didicerit. ¶ Addamꝰ ꝙ eligibilior eſt ceteris paribꝰ locꝰ ſacer quem ꝟtuoſiſſima xp̄i p̄ſentia. cōſecratioqꝫ ſolēnis et vota fi deliū et geſta ſanctoꝝ depicta vel ſculpta. ⁊ ſepulcra defūctorū reddūt aptiorē ¶ Si militer ſacris tꝑibꝰ atqꝫ celebribꝰ qͥs dubi tauerit copioſiora ſolere infundi gr̄e diuīe fluenta/ ſuꝑ magnū hoſpitale viuentiū. et carcerē purgandorū mortuorū. Tūc eniꝫ ī die bona venimꝰ ad deū/ tūc fiducialius ad aliquē ſanctorū dicimus ꝓſpera diem triūphalē tuū. Tūc copioſiores cariſma tū reliqͥe velut a menſa ſplēdidiſſima bea torum cōuiuaꝝ decidūt largiēde pauperi bus ⁊ mendicis petentibꝰ querentibuſ et pulſantibꝰ. An nō canit eccl̓ia ꝓ ꝯiunctōe ⁊ nuptijs Heſter. hoc eſt. hūanitatis no ſtre cū diuinitate. hodie ꝑ totū mundum melliflui facti ſunt celi. Doceāt nos corꝑa les mēdici debiles ⁊ infirmi ſic tēpꝰ obſer uare. doceāt in carcere et tenebriſ clauſi ſic a menſa iudicis aliqn̄ ſuauiora ciborū fra gmēta ꝓmereri. Eſt inſuꝑ qd̓ de tēpoꝝ va rietate dici poſſit. ¶ Nam tēpus ē flendi et L tꝑus ridēdi. tꝑus .ſ. aduerſitatis qd̓ ꝑ no ctē. et tꝑus ꝓſperitatis qd̓ ꝑ diē ſcriptura ſepe ſignificat. Sileamꝰ interim de ꝑfectꝭ qͥ vtroqꝫ tꝑe ſciunt vti ꝑ arma iuſticie a de xtris et a ſiniſtris/ velut ambidextri/ dicen tes cum apl̓o. Scio abūdare ⁊ ſcio penu riā pati/ gaudere cū gaudentibꝰ ⁊ flere cuꝫ flentibꝰ. Quāuis etiā int̓ lachrīas ꝯtīgat eis illud virgilianū. Mens īmota manet lachrime voluūt̉ inanes. Mēs qͥppe tali um manet fixa ī vno et̓nitatis cētro/ velut axis circa quā decurrit volubil̓ rota tꝑali tatis. aut ſic̄ acus affecta ꝑ magnetē ad po lū ſe dirigit. ¶ Atuero de īcipiētibꝰ et ꝓfici entibꝰ videt̉ exꝑientia cuꝫ ſcpͥturaꝝ auc̄te doctrix eſſe ꝙ plꝰ eis ꝓdeſt tp̄s aduerſitatꝭ ſiqͥdē ip̄a moderata ſit. ⁊ tal̓ q̄ iudiciū rōis De myſtica integrū cuſtodiat/ ⁊ in qͣ dei munere patiē tia ꝓuentū oꝑet̉. ¶ Aduerſitas qͥppe talis potētiori qͣdā manu monet eos eriꝑe ſe ab hoc limo ꝓfundi / vt a terra ſe ſubleuēt/ dū illic tribulatōem ⁊ dolorē inueniūt/ agunt ſtudioſiꝰ qd̓ ꝓph̓a ſubiūxit. ⁊ nomē dn̄i ī uocaui. Sētiūt qͥppe qm̄ ꝓpe eſt dominꝰ his qͥ tribulato ſunt corde. ⁊ qꝛ adiutor eſt in oportunitatibꝰ/ in tribulatōe. Illd̓ īſuꝑ Inuoca me ī die tribulatōis eruā te ⁊ ho norificabis me. ¶ Sic enī colūba rōnalis nō habēs vbi pes deſiderij qͥeſcat; reuerti tur ad arcā ꝯtēplatōis. ſic eadē arca creſcē tibꝰ aqͥs tribulatōnū ſubleuat̉ āpliꝰ. Sic aſcēdunt tribulati ī ſuꝑiora domꝰ ſue ſpū alis. vt Anna ⁊ petrꝰ cū ceteris. dū vel op probrium aliqd̓/ vel parētū mortē/ vl̓ pa trie afflictōnem/ vel reꝝ inopiā accipiunt. ¶ Hec eſt antipariſtaſis q̄dā ſpūal̓. que cō trariū fortificat. hec eſt cos ferrū exacuēs. hec abſinthiū pueros ablactās/ auellēſqꝫ ab vberibꝰ. hec malleꝰ dilatās ⁊ extēdens. In tribulatōe (inqͥt pͣs.) dilataſti mihi. hͦ lima poliēs. mūdās. eruginās. clarificāſ. hec fornax in qua auruꝫ purgat̉ vt rutilet. hec virga qͣ ꝑcuſſus eripit̉ ab īferno. vt di cat tribulatꝰ ex ſentētia. Dn̄e ſi ſic viuit̉/ et in talibꝰ vita ſpiritꝰ mei corripies me ⁊ vi uificabiſ me. Ecce ī pace amaritudo mea amariſſima. Et illd̓. Ingrediat̉ putredo ī oſſibꝰ meis/ et ſubter me ſcateat. vt reqͥeſcā in die tribulatōis/ ⁊ aſcēdā .ſ. ꝑ cōtēplatōꝫ ad ppl̓m accinctū noſtꝝ .ſ. ſūmoꝝ ciuiū Conſideratio decī ma docet d̓ ſomni ⁊ cibi moderatōe varijſ vtēs exēpliſ. p̄cipue tn̄ trāſmittit ad beatū Hiero. quē lege ad ruſticū Paulinū Fu riam Euſtochiū. de ſeruanda virgītate ad athletam. Decima induſtria Omno ⁊ cibo moderāter indulge re. ¶ Anīaduertēdū ē hic ī pͥmis ī dulgētia iā dictoꝝ dicēdorūqꝫ. ꝙ alie ſunt inſtitutorū obẜuatōes in īcipien tibꝰ ꝯtēplatōem. alie in ꝓficiētibꝰ. alie ī ꝑfe ctis. qͥ ꝑ cōſuetudinē iā exercitatos habēt ſenſuſ. qͥ cū apl̓o ſciūt abudare/ ſciūt penu riā pati. Et in omni loco leuare puras ma nus. ¶ Secꝰ apd̓ incipiētes qͥbꝰ vt fragili oribꝰ appodiacl̓a q̄rēda ſunt/ donec ſolidi or ſtructura ſurrexerit. ꝓ talibꝰ fuit ẜmo d̓ locorū vel tēporum obẜuatōe. ſi cut hic de moderatiōe cibi ⁊ ſomni. Et qͥdē attēto ꝙ in hͦ ſtudio ꝯtēplatōis inchoāde vehemēſ ⁊ qͣſi iugis labor animi reqͥrit̉. ac ꝑinde vi tales anīaleſqꝫ ſpūs ꝯſumunt̉ pl̓imi/ pluri reꝑatōe ꝑ cibū ⁊ ſomnū/ vl̓ ſaltē crebriori vti neceſſe ē. ¶ Sꝫ gͣuat animū inqͥes. Li gat et inuiſcat abūdās refectio. Nā guſta ta carne deſipit ſpūs. Abūdātē dicis nos loqͥmur tꝑatā qͣꝫuiſ abūdās gͣuāſqꝫ ꝓ mo rula ſumptōis haberi poſſet tꝑata ſi ad cō tinuatōis tenorē īſpexerꝭ ¶ Fuerūt qͥ ꝓ gr̄a ꝯtēplatōnis vel ꝓphetie ꝓmerēda conati ſunt imitari vl̓ helyā vel ioh̓em baptiſtaꝫ/ vel Danielē/ vel aliquē de patribꝰ egipti in abſtinētia ⁊ auſteritate/ qͥ nō ꝓphetici ſed fantaſtici facti; docuerūt ſuo exēplo ꝙ non cuiuſlibet ē volare cū ꝑfectis/ qͥbꝰ gre que dā plus a poſteris admirāde qͣꝫ aſſequen de ꝯceſſe ſunt. Ꝙ ſi ad debilitatōeꝫ corpo ris ꝑ ieiunia ⁊ ſomnia crebriora gemitu la tiua ſuperaddatur/ ⁊ labor animi / ſpiritꝰ vt diximꝰ vitales ⁊ aīaleſ exhauriēs Quid niſi diſſolutio breuis aut gͣuiſ egritudo vl̓ fantaſie ⁊ cerebri ꝯturbati leſio ſubſeq̄tur? Nutriat̉ corpꝰ ad auxiliū/ nō obruat̉ vel craſſitudīe vl̓ macie. vēter qͦꝫ eſuriēſ ⁊ ſepe ꝯmedens (ſi Hiero. credit̉) p̄fert̉ biduaniſ ieiunijs. ¶ Si quē gͦ ꝓfeſſio regularis iam ligatū tenet ſub auctoritate p̄ceptoris īdi ſcreti/ qͥ nec ſomno qͣꝫtū ſatis ē nec cibo ſi nit indulgere. Ille incipiēs ẜm meū ꝯſili um/ tꝑabita vehemēti meditatōe ⁊ ꝯtritō ne ſil̓ cū lachrymis ne ꝑeat. ꝓ inſipiēte v̓o factus inſipiēs/ vtpote leſus ī iudicio rati onis. Tali ſatis fuerit ſi ꝯuentū ſeqͥ poſſit. ſi aſinū corꝑis quē tueri habꝫ nō penitus attriuerit. ¶ Nec me latet qꝛ de ſomno ⁊ ci f bis illd̓ vni paꝝ eſt qd̓ ſuꝑabundaret in al tero. Neqͥt idcirco doctrinal̓ traditio det̓ minare qͣntitatē illā ſed exꝑientia ꝓpͥa ⁊ lō ga vel diſcretio hūilis/ credēs ſapientiorū ꝯſilio/ vel vnctio ſpiritual̓ edocebit. Plus itaqꝫ lederet (vt dicūt medici et theologi/ ī diſcretū ieiuniū qͣꝫ eduliuꝫ intēperās. illd̓ qͥdem ſanabile aliud ſepe ſine remedio. qͣꝫ qͣꝫ natura paucis contenta eſt/ niſi blādiat̉ gula ſibi. Accipe qd̓dam in plātis exēplū ſil̓itudīs. Sunt qͣs irrigatio ⁊ frequenſ ⁊ multa iuuat. Emarceſcerēt hinc alie Sūt qͥbus ad augmentū ⁊ fructū ꝓdeſt plāta ri ſecus decurſus aquaꝝ. aut etiaꝫ in limo paluſtri. petūt alie mōtes altos lapidoſos ⁊ aridos. vt ꝑpetuus eis viror decori ſitM Theologia practica LXVI Sunt qͥbus ab initio plantatōis tm̄mo do miniſtrāda eſt creberrima ſed paulati ua ⁊ tenuis irroratio; vt adoleſcant/ qͥbus poſtmodū rara ſufficiet. In alijs ꝑ omne tꝑus exiget̉ cōtinua. ¶ Deniqꝫ ſicut virtuſ ſuꝑior plꝰ habet virtuoſitatꝭ ex natura ſua vel exaſſuefactōe bona vel ex altera fortifi catōe deſuꝑ veniēte. tāto p̄t ip̄a faciliꝰ rege re vires inferiores et inſtrumētales licꝫ re nitantur quodā ſuo pōdere vl̓ corruptōe ꝯtraria. Sicut hec eſt ſapiētis vox. Cor pꝰ qd̓ corrūpit̉ aggrauat aīam Et magis ſi crapula. ſi ebrietas. ſi cure huiꝰ ſecl̓i ꝯiū gunt̉. Quo fit vt ſpūs hoīs virtuoſi/ qui fortitudinē ꝯtraxerit ex dei munere ⁊ lōga exercitatōe nō ita diſtrahit̉ ſi corpꝰ ꝓpͥum fuerit aggrauatū vel cibis vel curis huiꝰ ſeculi. quēadmodū alteriꝰ ſpūs minus ex ercitatꝰ. cuiꝰ oīs ratio funditꝰ euerteretur aut nimiū turbaret̉. ſicut imperituſ nauta ſe cōfundit ſi fluctuantibꝰ ꝓcellis ſenſerit nauim nūc ad celū aſcēdere/ nūc deſcēde re ad abyſſos/ vbi peritꝰ ⁊ exercitatꝰ rector maneret intrepidꝰ aīoqꝫ ꝯſtanti artē naui gatōis exerceret. Propterea bn̄ iubet apo ſtolꝰ. Qui nō māducat/ manducantē non ſpernat. ⁊ ita de reliqͥs. que ſicut male ita ⁊ bene ꝓ varietate circūſtantiaꝝ fieri cōtin git intellige. Conſideratio. xi. docet pijs meditatōibꝰ affectuū generati uis ſilenter inſiſtere. Hecqꝫ on̄dit ꝓbabili rōe plꝰ valere qͣꝫ inſtantiā lectōis vl̓ colle gij. Inſuꝑ dat modū meditādi ꝯꝑatiuū p̄cipue ex ꝑturbatōibꝰ ſurgentē. ⁊ pl̓a alia bona ad hͦ opꝰ neceſſaria manifeſtat ſua ī duſtria. ¶ Induſtria. xi. Editatōibꝰ pijs generatiuis af m fectuū ſilēter inſiſtere. ¶ Fallūt̉ qͥ volūt ſemꝑ vl̓ legere vel orare vocalit̓. vel deuotōis v̓ba a lo q̄ntibꝰ acciꝑe. ſi putant exinde cōtēplatōiſ gr̄am familiarē ſibi ꝯmittere. Acceſſuro ꝓ ſunt hec ſed nō ſufficiūt. Eſto nāqꝫ ꝯpun gant̉ interim tales ad lectōem vel ẜmonē. abſtuleris librū aut verbū. abibit ilico co mes cōpunctio. nō alit̓ qͣꝫ cū libro aut ver bo reuerſura. Quāobrē oꝑtet cū ſilētio pre ſtolari ſalutare d̓i. vt ꝯſueſcat hō orare ſpū orare ⁊ mēte. dū etiā vocꝭ ſtrepitꝰ aūt libri d̓erit ītuitꝰ ſit ip̄a meditatio ſilēs liber tuꝰ. ſit p̄dicatio. alioqͥn videat ne ſemꝑ diſcēs nunqͣꝫ ad ſapīaꝫ ꝑueniat. ¶ Opponēt ſcio nōnulli q̄rulātes ſe nec ſcire nec poſſe ſpm̄ ſuū ad ſe colligere cū ſilētio ⁊ meditatōne. Euolat inqͥunt cōtinuo nūc hūc nūc illuc ſe diuidēs. Effluit velociter niſi īfra limi tes lectōis aut ſermocinatōis artatꝰ tenea tur Hoc plane ē qd̓ dicimꝰ ꝓpt̓ea ſecū eſſe ſecū cum ſilētio cōtinere ſpiritū. hoc opus hic labor eſt. ad hͦ eniti totꝭ affectuū neruiſ ſuademꝰ. Sede ſolitariꝰ leuās te ſi potes ſuꝑ te. qd̓ ſi diu multūqꝫ conatꝰ hec face re neqͥueris. noli ꝓpt̓ea cito vel ad lectōis vel ad collocutōis ſolaciū effugere illo dū taxat recto. ¶ Atuero tedet te ſilētij et factꝰ es tibi gͣuis. et ꝓpt̓ hͦ īutiliter qͥeſcere te iu dicas. ſed expecta vincat hͦ tediū mora ꝑti nax ne cōſuetudo ꝓtinꝰ obrūpendi ſilen tiū/ pabulū det faſtidio nō leuamē. Ceſſa bit forſan ad tꝑus/ ſed redibit acriꝰ (crede mihi) tāqͣꝫ canis oſſe pingui foras pulſus Et vn̄ ꝓhdolor tāta raritas ꝯtēplantium etiā apud lr̄atos eccl̓iaſticos ac religioſoſ īmo theologicos. niſi qꝛ vix ſuſtinet aliqͥs ſecū ſolꝰ eſſe ſecū diu meditari. Itaqꝫ pͥuſ qͣꝫ vix inceꝑit animꝰ in meditatiōe ſua/ re petit̉ aut lectio vl̓ colloquiū/ aut aliquod hmōi exercitiū. qd̓ ⁊ ſufficiat ad nō peccā dū. et qd̓ āmodo laſſitudinē reficiat ne ani mꝰ fatiget̉ fruſtra. neqͣqͣꝫ vt putas fruſtra tur animꝰ. qꝛ nō obliuiſcet̉ tadem miſereri deus. te ꝑſeuerāter ſic petēte q̄rēte ⁊ pulſan te. ¶ Dictū eſt de ſilentio/ trāſeamꝰ nūc ad P meditatōnes pias videamus qͣles ſint ad affectus gignēdos efficaciores. Et hͦ poſ ſe me vniuerſalit̓ diffinire ꝓrſus nego. Nā qͦt capita tot ſentētie/ dicit comicꝰ. nō mi nus tot meditatiōes. nec voto viuit̉ vno. Nihilominꝰ ex tāto aceruo colligamꝰ ali quas q̄ ad affectū timoris parturiēdi iu uant. ¶ Itaqꝫ ꝟe diuineqꝫ dictū eſt. Initi um ſapīe. hͦ ē ſapide ſciētie/ timor dn̄i. Et qꝛ timor ſtatim ī deſꝑatōeꝫ rueret vt ſpem ſociemꝰ neceſſe eſt. Sic Bern̄. ſuꝑ cātica. Sic Richardū d̓. xij. pr̄iarchis. Sic hu gonē de v̓tute orādi. ſic ceteros pene om̄s videmꝰ inchoaſſe. Nimiꝝ bn̄placitum eſt deo ſuꝑ timētes eū/ ⁊ ī eis qͥ ſperāt ſuꝑ mi ſericordia eiꝰ. cantātes ei miẜicordiā ⁊ iu diciū. ¶ Obijciet aūt mox aliqͥs dictū eſſe ſuꝑius ꝙ amor eſt initiū radixqꝫ affectōiſ cuiuſlibet alteriꝰ. ſi nō p̄ceſſerit igit̉ amor timor et ſpes quō ſubintrabūt? ¶ Sed ali us eſt amor inhians imꝑfectuſqꝫ de deo. bo bo De myſtica qualē ſufficit fides de exiſtentia dei gigne re. Et hic antecedit ceteros affectꝰ. īmo fi dē quā p̄terea in certitudīe ſua figit. d̓ quo amore diſputauerūt aliqͥ ꝙ ſine p̄cedēti vl̓ concomitāte cognitōe ferri p̄t ī bonū tan qͣꝫ in obiectū primariū obijciens ſe aīe. ſic̄ in ordīe hierarchico prior eſt ſeraphin qͣꝫ cherubin. hoc in libro cuiꝰ initiū eſt. vie ſy on lugent/ ꝯtinet̉. ¶ Aliꝰ inuenit̉ amor fer uens extaticꝰ ac ꝑfectꝰ. qͥ p̄t cōiūgere amā tem cū amato. Cuiꝰ adeptio nō niſi p̄cedē tibꝰ multis affectōibꝰ alijs venit/ dū priuſ aīa purificatos ⁊ ſanos habꝫ intimos ſen ſus ſuos. Hāc purificatōem a febrili lan guore peccati inficiētis qͥd magiſ oꝑatur qꝫ ip̄e timor dn̄i qui expellit peccatū. qͥ cō figit carnales affectōes/ qͥ nihil negligit/ qͥ beatos lugentes cōſolatos reddit. a qͦ con cipitur ſpūs ſalutis qͣs et alias efficacias ſcriptura ſibi tradit. ¶ Et h̓ ſolet timor ma giſtraliter diuidi in timorē initialē/ mercē nariū ⁊ filialē. Initialis penaꝫ incurrere. mercēnariꝰ ꝑdere p̄miū. filialis ſeꝑatōem tm̄ a dilecto refugit. ¶ Uis audire medita tōeꝫ in timore. Meditabor (inqͥt ille rer) vt colūba. Meditatōem colūbe qualē eſtīas niſi planctū vl̓ gemitū/ quē ip̄e timor īdu cit? Hinc forte rex aliꝰ qͥs dabit mihi inqͥt pēnas ſicut colūbe ⁊ volabo ⁊ reqͥeſcam. ¶ Pedibꝰ timor addit alas inquit aliꝰ. Fa bricemus igit̉ ſub typo colūbe meditatō nes ad timorē et ſpem comites idoneas ⁊ dicamꝰ colūbā hanc myſticam aīam eſſe. Ita enī ip̄am noīare dignat̉ deꝰ in cāticiſ. hec binis alis/ dextra ſpei/ ⁊ ſiniſtra timo ris volat ſurſum. ⁊ cauda diſcretiōis diri git̉. Pennas deargētatas argēto ſacri elo quij/ fert ala q̄libet ad ſui ꝯſtitutōeꝫ nūero decē. vt poſſit meditari/ has ad timoreꝫ il las ad ſpem habilitās. Integrat̉ pēna q̄li bet ex tot pēnulis circūpoſitis. qͦt ſub vna quaqꝫ ſumi pn̄t ꝑticulares meditatōnes. Utraqꝫ demū ala/ velut equo libramīe ſu ſtentat hanc colūbā. vt nec ala timoris ni mis depͥmat ꝑ deſperatōnem. nec ala ſpei ſurſum ſeplꝰ attollat ꝑ p̄ſumptōem ¶ Po nant̉ hic ergo mō pēne ꝓ ala ſiniſtra timo ris cū pennul̓ aliqͥbꝰ ẜm oēs poſitōis dif ferētiam. ¶ Prīa pēna ē diuīa ſeueritas. hu ius tot pēnule qͦt diuīe ſeueritatis exēpla. vt caſus angeloꝝ ade ⁊ hoīm in diluuio ī teritus ſodomoꝝ ⁊ gomorreoꝝ calamitaſ. ſerui ingrati iude deinde crux chriſti. Iu diciū ſeculi vbi pauci electi. ¶ Scd̓a/ dā natōis ꝑpetuitas/ pēnule tot qͦt ſpēs varie tormentorū. Ignis .ſ. inextīguibil̓. v̓mes. fctores. horrores. clamores. vlulatꝰ ⁊ fletꝰ. dentiū ſtridores ⁊ frigora. tortoꝝ ml̓titu do. peſſima ſocietas. oīa incōprehēſibilia ⁊ indefeſſa Suꝑ oīa timēda ablatio om̄iſ ſpei. et carētia diuine viſionis penaliſſima ¶ Tercia pctōrū enormitas. pēnule tot qͦt pctā cōmiſſa. cū circūſtātijs aggͣuantibꝰ ea. ¶ Quarta ꝓpͥa fragilitas. pēnule tot qͦt ꝑicula ſunt caſuū futuroꝝ vſqꝫ ad morteꝫ. ¶ Quinta ſeducēs ꝓſꝑitas. pēnule tot qͦt occaſiōes pctōꝝ ī ꝓſꝑis ꝑ ſuꝑbiā atqꝫ lu xuriā. ¶ Sexta/ fragens aduerſitas. pēnu le tot qͦt occaſiōes impatiētie turbatōis et vindicte. ¶ Septima/ familiarꝭ hoſtilitaſ. pēnule tot qͦt ex carne ſurgūt illecebroſa tē ptamēta. ¶ Octaua demōīs ꝑuerſitas. pē nule tot qͦt demonioruꝫ fraudes ⁊ laquei. ¶ Nona ad viuos iniqͥtas/ pēnuletor qͦt ī gͣtitudines ⁊ ſcādala ꝯͣ ꝓxīos ⁊ maxīe do meſticos ⁊ bn̄factores ⁊ ſubditos oriunt̉. ¶ Decima ad mortuos crudelitas/ pēnu le tot qͦt ꝑ negligentiā ſuffragioꝝ manēt ī tormētis vel a gl̓ia retardent̉. ¶ Subditur ala ſpei dextra/ ꝓportionabil̓r ad timoris pēnas et pēnulas. ¶ Prīa pēna diuīa mi ſericordia. tot pēnule qͦt diuīe miſcd̓ie mo numēta/ vt gl̓ia angeloꝝ / ſaluatio ade noe loth/ dauid/ petri/ pauli/ latrōis/ magdale ne/ chananee/ filij ꝓdigi adultere/ ſaluans chriſtꝰ electorū inſuꝑ cuſtodia ꝑ angelos ſctōs. ¶ Scd̓a/ incōp̄henſibil̓ gl̓ia/ tot pē nule qͦt dotes aīe et corꝑis. ¶ Tercia/ pn̄ie gr̄a. tot pēnule qͦt pnīe actus ꝓcedētes ꝓ pctīs. ¶ Quarta/ ſuſtētatio dei ꝯtinua. tot pēnule qͦt auxilia dei ꝑ v̓tutes/ dona/ ꝑ be atitudines/ ꝑ euchariſtie ſacr̄m ad hͦ effica ciſſimū/ ꝑ pnīam ⁊ ſil̓ia. ¶ Quīta/ ꝯfortās leticia. tot pēnule qͦt ex ꝓſꝑitate hūiliter ſu ſcepta ſumunt̉ occaſiōes bn̄faciēdi. ¶ Se xta erudiēs triſticia. tot pēnule qͦt bn̄ficia p̄ſtat aduerſitas fortit̉ tolerata. ¶ Septīa volūtas libera. tot pēnule qͦt modiſ p̄t ip̄a volūtas carnē ſubijcere. ¶ Octaua/ ange lorū ſanctorūqꝫ beniuolētia. tot pēnule qͦſ modis iuuāt nos ſctī ſctēqꝫ oēs. ¶ Nona viuoꝝ auxilia. tot pēnule qͦt modis iuua mus viuos ⁊ iuuamur ab eis. ¶ Decima mortuoꝝ ſuffragia. tot pennule qͦt modis iuuamꝰ mortuos ⁊ iuuamur ab eis. ¶ Ex emplar hͦ inſecuti ſtudioſi poterunt abun Theologia practica LXVI danter exerceri/ qͦtidie in meditatiōibꝰ ẜm deductōeꝫ ꝓlixiorē habitā ſparſim ꝑ totū ſcpͥture ſancte corpꝰ. Poterūt inſuꝑ ꝓpor tionabiles alas fabricare ꝓ alijs affectibꝰ. vt ꝓ charitate dei ⁊ ꝓximi ponēdo meditā tōes ad hocip̄m inducētes. Pro odio pec cati nūerādo cauſas ꝑ reſpectū ad deū et ꝓximū cur odio debeamꝰ hr̄e pctm̄. ſuꝑ qͥ bus oībꝰ abūdat ſūma illa de virtutibus et vicijs que ē vtilit̓ ꝓrſus cōpoſita. ¶ Et ſane meditatōes ꝓ timore ſatis inducunt ad odiū peccati. ſic alie ad dei ꝓximiqꝫ iu uāt charitatē. ¶ Aſſume tibi penas iſtas di luculo. hͦ ē vigilāter/ mox vt ſenſeris auro rā diuīe illuſtratōis irradiare ſuꝑ terrā aīe tue. habita tūc in extremis maris tāqͣꝫ ī lit tore qͦdā ſtabili fluctuantiū cogitationuꝫ ⁊ eſtuantiū deſiderioꝝ. etenī illuc deducet te mirabilit̓ nō induſtria tua ſed manus dn̄i/ et tenebit te dextera ſua. Et dices. for ſitan tenebre ꝯculcabūt me qͦ ad caligino ſam aliquā inferioꝝ oīm obliuionē. et nox iſta in infimis illumīatio mea ī delicijs in telligētie ſuꝑueniētis. Caueto ꝓinde ne pe nas iſtas vl̓ infidelitas euellat vl̓ deſꝑatō frangat. vel inertia ꝯglutinet/ vl̓ auaricia circuliget/ vel vret luxuria/ vl̓ gula p̄gͣuet. Conſideratio. xii. docet ſpm̄ auertere a fantaſmatibꝰ qd̓ vari is modis poſſe fieri on̄dit metaphiſice. in ſuꝑ remittit ad maiores qͦs exēpli gr̄a ītro ducit in lr̄a. ¶ Induſtria. xij. Piritū a fantaſmatibꝰ auertere ¶ Oportꝫ nos h̓ eoꝝ meminiſ ſe q̄ de qͥdditate myſtice theolo gie tractauimꝰ. Poſuimꝰ itaqꝫ myſticā theologiā eſſe amorē extaticū qui ꝯſeqͥt̉ ad intelligētiā purā ip̄iꝰ ſpūs/ q̄ in telligētia caret vtiqꝫ nubibꝰ fantaſmatum. ꝓpt̓ea neceſſe eſt eū qͥ vult myſtice theolo gie ſe tradere/ conari ad hāc ītelligētiā pu ram. Alioqͥn amorē inde ſeq̄ntē q̄ rōe ꝯꝑa ret? ¶ Rurſus ſi apud exercitatos metaphi ſicos habēdꝰ h̓ ſermo eſſꝫ ꝓficeret medita ri qͦ modo totꝰ iſte mūdꝰ ſenſibil̓ ad aīam rōnalē ꝑ ſenſus corꝑis ingredit̉. vt circl̓o qͦdam intelligibili ac pulcerrimo ip̄e mun dꝰ deriuatꝰ a d̓o reducat̉ in eū. Un̄ res ab ip̄o egrediētes qͣnto imꝑfectiores diſtātio reſqꝫ ꝓfluūt/ tāto ampliꝰ materiales et qͣ dā craſſitudīe corpulētiores inueniūt̉/ ꝑ ſpicuū ē in elemētis ⁊ mixtis. Uidemꝰ eti am in lumīe ſolari ꝙ ꝯtinue plꝰ groſſeſcit; vt ſic loqͣmur; dū dēſiori medio ſeſe miſcet. dūqꝫ coloribꝰ quodāmodo ſemetip̄m īcor ꝑat. Fit aūt ī r̄curſu ad deū ꝯuerſa ꝯditō. abeūt qͥppe magꝭ ac magꝭ ī ſpūalitatē/ exē pli gr̄a/ lumē cū coloꝝ ſpeciebꝰ fert̉ ad ocu los. illic ſpecies ip̄e aggregāt̉ ⁊ deferūt̉ ad ſenſum ꝯmunē illeqꝫ eas dijudicās puriꝰ ac ſpūaliꝰ. eaſdē ad v̓tutē imaginatiuā de ducit. Ceteꝝ cū rō negociat̉ circa fātaſma ta elicit ſpeciēs ītelligibiles. qͥbꝰ iam conci pit rē ſine illo qd̓ p̄fuit fantaſmate. Poſtre mo potētia intellectiua ſuꝑior quā ſpm̄ vl̓ mentē noīamꝰ/ poſt cognitōeꝫ rōis dedu cit rē eandē ad lumē pure ſimpliciſqꝫ intel ligētie/ ẜm qd̓ ordineꝫ hꝫ īmediatū ad an gelicā cognitōem. ¶ Ampliꝰ ꝟo ſi diuinuꝫ Dyoniſiū edoctū a cōſcio ſecretoꝝ celeſtiū paulo placꝫ inſpicere. vbi de myſtica theo logia diſſeruit cū expoſitoribꝰ ſuis/ inueni emꝰ eū tradere modū auertēdi ſe a fantaſ matibꝰ corꝑeis/ ⁊ abnegatis oībꝰ q̄ vel ſen tiri vel imaginari vl̓ ītelligi pn̄t ferat ſe ſpi ritus ꝑ amorē in diuinā caliginē. vbi īeffa bilit̓ ac ſuꝑmētaliter ꝯgnoſcit̉ deꝰ. Dat ex emplū de ſtatuifico ſculptore/ qͥ ex ligno l̓ lapide ꝑtes abradens format agalma pul cerrimū hͦ eſt ſimulacrū. ⁊ hͦ qͥdē ꝑ ablati onē ſolā. Cōformit̓ ſpūs remouēs oīa per abnegatiōeꝫ/ qͣlia p̄t h̓ cogͦſcere/ q̄ vtiqꝫ ſuā gerūt ſecū imꝑfectōem vl̓ potētialitatꝭ vl̓ depēdentie/ vl̓ pͥuatōis vel mutabilitatis. inuenit tādē his oībꝰ ablatis agalmā dei. hͦ eſt noticiā tāqͣꝫ rei actualiſſime ſine potē tialitate. ſup̄me ſine depēdentia. pure ſine pͥuatōe. neceſſarie ſine mutabilitate. ¶ At S uero ſi noticia illa ſit ſolū exꝑimental̓ in af fectu ſup̄mo vnito deo ꝑ amorē. vl̓ ſi poſ ſit dici intellectual̓ n̄ qͥdē intuitiua ſed ab ſtractiua ſeu veſꝑtina cognitōe nec ꝯnota tiua cognitiōe ſꝫ abſoluta digniſſimū eſſꝫ ꝯſideratōe ⁊ inqͥſitōe Nā habꝫ pars q̄libꝰ ſuos defenſores eleuatiſſimos. ¶ Sūt nē pe qͥ exponētes dyoni. pͥmū tenēt. ¶ Sūt alij dicētes hr̄i poſſe vltra p̄dictā exꝑimē talē vel exꝑimentatiuā noticiā intellectiuū ꝯceptū ꝓpriū ⁊ abſolutū. qͣꝫuis nō intuiti uū diuini eſſe. ſi ab eſſe remoueat̉ ⁊ abſtra hat̉ oīs imꝑfectio. Idē de vita. idē de bo nitate. idē de ſapīa. idē de potētia. ⁊ ꝯſil̓ibꝰ ꝑfectionalibꝰ p̄dicatis. vn̄ ſicut facta ab ſtractōe a ꝯceptū vago huiꝰ hoīs viſi d̓ ſi tu motu ⁊ figura et ceteris accidētaliū ꝯdi o0 2 De myſtica theologia tionū inuolutris reſultat agalma .i. hoīs imago ẜm grecū. hͦ eſt ꝯceptꝰ ſpecificus ⁊ abſolutus hoīs. ſic d̓ eſſe iudicāt/ dū fit ab ſtractio huiꝰ qd̓ ē eſſe a potētialitate. pͥua tōe depēdētia ⁊ alia quis imꝑfectōe; reſul tat tūc ꝯceptus dei ꝓpͥus et abſolutꝰ ¶ Ad dūt argumētū qꝛ deꝰ hͦ eſſe ſibi nomē pro priū rn̄dit moyſi dicēs. dices inqͥt qͥ ē mi ſit me ad vos. ¶ Affirmāt iſti ſil̓e de conce ptu bonitatis ſicut in lege noua rn̄dit xp̄s ſolꝰ deꝰ bonus eſt. flecti vident̉ in hāc ſen tentiā Aug. pluries noīatim in ſuo/ viij. d̓ trinitate. vbi in bonū abſolutū docet ferri. ⁊ ſequax eiꝰ Bonauētura ī ſuo itinerario ſexto. ¶ Sꝫ ecce neſcio qͦ pacto dū practi cā dare ꝓfeſſus ſum myſticā theologiā/ re labor rurſus ad ſpeculatiuā ſed nō ſuꝑua cue. Eſt qͥppe tibi neceſſariū o aīa q̄ ī deū ferre q̄ris te ꝑ anagogicos exceſſuſ vt auer tere diſcas te ꝑ innata vim abſtractiuam a fantaſmatibꝰ/ ſicut abſtractiua virtꝰ inferi or ī brutis ex ſpeciebꝰ ſenſatꝭ elicit inſenſa tas. Sciueris qͦꝫ imꝑfectōnes ſecernere a ꝑfectōibꝰ/ vt tādē pure aliqͥd ꝑfectū tibi re ſplēdeat in eſſentia ⁊ bonitate. ¶ Loqmur tn̄ ꝓ minꝰ eruditis ī methaphiſica ſeu the ologia. et dicamꝰ/ ſi poſſumꝰ qͦ pacto qͦ ve obẜuatōis ſtudio poterit ſe ſpūs a fantaſ matibꝰ auertere dū anagogicoſ aūt ſuꝑmē tales q̄rit exceſſus. Et fortaſſis hoc pote rit fieri ſi ī om̄i cognitōe ⁊ meditatiōe ſua de deo nequaqͣꝫ ſiſtat hō ī cognitōe. ſꝫ aſpi ret ꝑ vim affectiuā qͣſi cordis ore inhiāte ī ſuā potentiā/ ⁊ in ſuā ſapiētiā/ in ſuā boni tatem ſaporādā ⁊ guſtādā/ tanqͣꝫ eiꝰ qͥ totꝰ eſt terribil̓ in ꝯſilijs ſuꝑ filios hoīm/ ꝑ ma ieſtatē potētie dominatꝭ iudicātiſqꝫ. totūſ magnꝰ ⁊ mirabil̓ in ſapīa cuiꝰ nō eſt nūe rus. totꝰ deniqꝫ ſuauis. totꝰ deſiderabilis. totꝰ amabil̓ valde in bonitate ⁊ torrēte vo luptatis ſue. Occurret tibi ſic nitenti/ ſic ī tēto plurima turba fantaſmatū. credo eqͥ dem irruent importune fantaſmata ⁊ irrū pent in vtroſqꝫ ocl̓os tuos īteriores. Tu ꝟo fortiter abijce ſeorſum ea quātū potes manu meditatiōis et velut excuſſo capite ſpūs liber euadere labora. aut tu qͣſi diſſi mulatis eis ſpretis ve ꝑge qͦ ꝑgis. ⁊ ꝑ me diū agmen illd̓ īprobū alacer erūpe. Sitꝭ te ſpūal̓ extimulet. vt quēadmodū deſide rat ceruus vndiqꝫ canū morſibꝰ patens et ſuꝑcaleſcēs ad gelidos tutoſqꝫ fontes aqͣ rū. ſic tu labora ꝯͣ impediētia fantaſmata vt poſſis ⁊ tu dicere rore ſctī pūſ calefactꝰ. deſiderat aīa mea ad te deꝰ. Sitiuit anīa mea ad deū fontē viuū qn̄ veniā ⁊ appare bo an̄ faciē dei. ¶ Scito aūt ꝙ niſi te priuſ expurgauerit timoris lima ꝑ integerrimā ⁊ nō fictā pnīam. niſi mens inſuꝑ elimata pctī ſcoria clara refulſerit ꝑ reformatiōꝫ in nouitate ſpūs ẜm duos actꝰ hierarchicoſ pͥmos qͥ ſunt purgare et illumīare/ vanuꝫ ꝓrſus erit tibi an̄ lucē ſurgere ad hͦ ꝑfectio nis culmen. Surgite ꝓinde poſtqͣꝫ ſede ritis qͥ māducatis panē doloris/ ī timore ſcꝫ. ſine qͦ iuſtificari nemo p̄t ante deū Im probe audeſ irrūꝑe in oſculū oris ſi nec pe dibꝰ cū lachrymis/ nec manibꝰ cū gr̄aruꝫ actōne pͥus illd̓ clare curaueris. ¶ Atuero dū eouſqꝫ ꝑuenerit bn̄ ꝯſcia mēs ⁊ mūda vt nec gaudia neqꝫ alid̓ oīno vl̓ ẜuile vel mercēnariū anxia recogitet. neqꝫ p̄terea de deo qͥcqͣꝫ negocioſum/ duꝝ/ aſpeꝝ/ vel tur bulētū pēſet/ ſicut de iudice retributore vl̓ inflictore vindicte. Sꝫ hͦ vnicū venerit ī mentē. qꝛ totꝰ deſiderabil̓ eſt/ ſuauis ⁊ mi tis. totꝰ amari etiāſi occiderit digniſſimꝰ. dū ſolū ita placuit amoris negociū/ īuola tunc ad amplexus ſponſi. ſtringe pectꝰ il lud diuinū totis amicicie puriſſime bra chijs. fige oſcula caſtiſſima pacꝭ exuꝑantꝭ oēm ſenſum. vt ⁊ dicere ſubinde poſſis gͣ tulabūda ⁊ amoroſa deuotōe. dilectꝰ meꝰ mihi/ et ego illi ⁊c̄. Finis Tractatus venera bilis mgr̄i Ioh̓is de Gerſon de elucidati one ſcholaſtica myſtice theologie ſub duo decim cōſideratōibus traditꝰ Obis datū eſt noſſe myſteriuꝫ T regni celoꝝ. dicebat Ieſus diſci pulis ſuis. Propter qd̓ ⁊ ī alio loco exultauit in ſpū dicēs. Cō fiteor tibi pr̄ rex celi ⁊ t̓re. qꝛ abſcōdiſti hec a ſapiētibꝰ et reuelaſti ea ꝑuul̓. Hec myſte ria ſunt q̄ loq̄bat̉ apl̓s ꝑfectiſ ⁊ in qͥbꝰ exce debat deo. qͣlia tradidit ex reuelatōe ſua di uinꝰ dionyſiꝰ in de myſtica theologia. ⁊ d̓ diuīs noībꝰ p̄ſertim ca. vij. vocās hāc ſa piētiā irrōnalē ſtultā ⁊ amētē. ¶ Qua ſuꝑ ſapīa dudū opuſcula duo ſcpͥſimꝰ. Scri pſerūt ⁊ alij noīatim Hugo de balma in tractatu de triplici via in deū / vbi det̓mi nat finalit̓ et ex intētōe ꝙ apex mētis fert̉ ī LXVI et eius elucidatōe deū ꝑ amorē extaticum abſqꝫ p̄uia vl̓ ꝯco mitante cognitōe Et hͦ eſt myſticū ⁊ abſcō ditū qd̓ nemo ſapiētū ſeculi capit. Cōſen tire videt̉ dn̄s Bonauētura ī itinerario ca. vij. ⁊ vlti. Alioqͥn p̄terea nō videt̉ poſſibil̓ vltīa induſtria quā notauimꝰ ibidē. Spi ritū a fātaſmatibꝰ auertere. qꝛ cū neceſſe ſit ẜm ph̓m oēm intelligentē ſeu intellectuali oꝑatōe vtētē fantaſmata ſpeculari. oꝑtet ſi nō ſpeculentur ꝙ aīa alit̓ ferat̉ ī deū qͣꝫ ꝑ ī telligentiā vt videt̉. ¶ Preſupponētes igit̉ oīa q̄ diuinꝰ Dionyſiꝰ cū ſuis expoſitoribꝰ ſuꝑ hac theologia tradiderūt ⁊ exꝑti ſunt/ poſſumꝰ ad intelligentiā dicti Hugōis d̓ balma ꝯſiderare tres modos qͥbꝰ videtur poſſe fieri ꝙ amor ſit abſqꝫ cognitōe. vnꝰ ē de amore pure naturali. ſcd̓s de amore pu re ſuꝑnaturali. terciꝰ eſt de amore habitua li/ vl̓ potiꝰ ex habitibꝰ elicito libero ⁊ actu ali. ¶ Eſt inſuꝑ triplex actual̓ cognitio qͣn tum ſufficit ad p̄ſens. q̄dā recta. quedaꝫ re flexa. ⁊ vtraqꝫ p̄t eē vl̓ ſimplex l̓ ꝯplexa. ſpe cialis vel ꝯfuſa. ¶ Quocirca notet̉ ad elu cidatiōem p̄miſſoꝝ numerus duodenariꝰ ꝯſiderationū. Cōſideratio prima Tat amoreꝫ naturalē cauſari ſine p̄uia cognitōne ī re q̄ diligit amat vel appetit. ¶ Patet in hͦ ꝙ in om̄i re ẜm Dyoniſiū inuenit̉ amor naturalis. Un̄ Boetius. O felix hoīm genꝰ ſi vr̄os anīos amor qͦ celū regit̉ regat̉. Nō eſt aūt in celo mat̓iali ſicut nec in rebꝰ alijs aīa ca rentibꝰ cognitio/ qͣꝫuis pōdere ſui amoris imp̄ſſo ab intelligētia p̄uia nō errāte ferūt̉ qͦ ferūt̉; ml̓to veriꝰ ⁊ certiꝰ qͣꝫ ſagitta moue atur ad ſignū ex īpetu ꝑ iaciente imp̄ſſo. ALoſideratio ſecūda Tat hoīem ꝑ amorē naturalē nō libeꝝ ferri in deū nō ex actuali co gnitōe que talē ī ip̄o cauſet amorē. Seqͥtur ex p̄ſenti. nō enī minꝰ ē amor na tural̓ in aīa rōnali qͣꝫ in rebꝰ ceteris aīa ca rentibꝰ. īmo nō ſtat hoīem eſſe ſine pōdere naturalis huiꝰ amoris qͦ fert̉ ī deū/ etiaꝫ ſi damnet̉ ī inferno. Cōſurgit exinde v̓mis ille ſeuiſſimus quē ꝯſcīe remorſū appella mus. vnde ꝟificat̉ de ꝓph̓a. Nō ē pax im pijs dicit dn̄s. Et illd̓ de damnatis. v̓mi eoꝝ nō morit̉. Deniqꝫ cū pctō neqͥt ꝓpt̓ f eſſe ſalꝰ ꝑfecta vel eterna. Hic amor eſt ad uerſariꝰ noſter ẜm legē carniſ corrupte. cui ꝑ dilectōem liberā ꝯſentire nos ꝯuenit dū ſumus in via/ ſi nolumꝰ tradi tortoribꝰ in gehenna. Conſideratio tercia Tare nō pōt ꝙ amor etiā natural̓ fiat aut maneat abſqꝫ om̄i cogniti on ꝯiūcta vel ſeꝑata. De ſeꝑata qͥ dem hͦ certū ē ꝙ ꝯcurrit ad quēlibꝫ amorē dū ꝓducit̉ et ſeruat̉ pͥmū cognoſcēs qd̓ ē deꝰ. Ceteꝝ potētia q̄libet cognoſcitiua rō nal̓ nō minus p̄t exui a ſua cognitōe natu rali qͣꝫ a ſuo amore. Propt̓ea manēt ſemꝑ ⁊ iungūt̉ in eadē natura cognoſcēte amor ⁊ cognitio natural̓. ¶ Utꝝ aūt poſſꝫ eē po tentia cognoſcitiua q̄ nō eſſet quōlibꝫ ap petitiua? puto ꝙ nō. qꝛ nulla res p̄t eſſe q̄ n̄ appetat bonū. eſt eī bonū qd̓ oīa appetūt. ¶ Uellēt aliqͥ fortaſſis ecōuerſo ſil̓r dicere. ꝙ nō eſt appetitꝰ ſine cognitōe qͣlicūqꝫ licꝫ imꝑfecta valde/ que eſt tanqͣꝫ aliqͣ natural̓ imp̄ſſio ꝯſeq̄ns ad pͥmā cauſam efficiētē/ exēplantē ⁊ finientē. ¶ Sꝫ iſte modꝰ nō re cipit̉ ꝯmūiter. ſic̄ nec ponit̉ ī rebꝰ n̄ cogni tiuis delectatio d̓ qͣ magꝭ videret̉. qͣꝫqͣꝫ ab aliqͥbꝰ philoſophatiū vtrūqꝫ poſitū videa tur. cōformit̉ ad vſum cōmūem qͦ dicimꝰ pratū ridere vl̓ gaudere dū floret ⁊ floreſcit ⁊ vernat. ¶ Beatꝰ eſt qͥ libeꝝ amorē ſuū cō format iſti naturali. qꝛ ſi duo ꝯſentiūt fiet ip̄is a pr̄e qͥcqͥd petierint. Quippe non pe tent niſi deū vl̓ ꝯforme deo ſimul ⁊ nature pͥmitus inſtitute Conſideratio qͣꝛta Tat hoīem ferri ī deū ꝑ amorē li beꝝ ſuꝑnatural̓r infuſum vl̓ con ſeruatu. nulla in ip̄o cognitōe libe ra ꝯcomitāte vel p̄uia reſpectu illiꝰ amorꝭ. ¶ Cōſtat enī ꝙ amorē libere elicitū ab ho mīe poſſꝫ deꝰ ꝯẜuare deſtructo oīs cogni tōis actu. qͦ poſito diligeret hō deū tūc in tellectualit̓ nō cognitū/ ſaltē cognitōe que ſit actꝰ ſcd̓s elicitus. qd̓ dicit̉ ꝓpt̓ īmedia te notata de cognitōe pure naturali que eſt pͥmꝰ actꝰ eſſential̓ aīe. īmo nō eſt niſi anīa. ꝓpter qd̓ ab ip̄a ſeꝑari nō p̄t ip̄a ſtante. ac ꝑinde noīat̉ entelechia ¶ Sil̓r diceretur ſi deꝰ ꝑ ſe īmediate cauſaret actū amoris libe rū ī volūtate. nō cōcurrēte intellectu vt in tellectꝰ ē. iuxta poſitiōem qͦrūdā dicētiū ꝙ actꝰ btīficos ī patria ꝓducit ſolꝰ deꝰ oo 3 De myſtica theologia Conſideratio quita Tat veritas eorum q̄ tradunt̉ de theologia myſtica ꝙ ꝯſiſtat ī amo re ſolo. et ꝙ amor ille ſuꝑnatural̓r ī ſpiret̉ illis qͥ ꝯcupiſcūt ſapīam. Spectat hoc ad potentiā dei ꝓut ex p̄cedenti ꝯſtat. Spectat ⁊ ad ip̄iꝰ ſapīam atqꝫ bonitateꝫ vt aꝑientibꝰ os mētꝭ īſpiret ſpm̄ amoris. neqꝫ neget mūdiſ corde oſculū poſtulatū. ſꝫ p̄ueniat etiā in bn̄dictōibꝰ dulcedīs deſi deriū pauꝑuꝫ/ qͥ cū daniele ſunt viri deſi deriorū. Satiet inſuꝑ ꝑuulos ſuoſ eterna ſapīa/ ab vberibꝰ ꝯſolatōnis ſue/ tanqͣꝫ pia mr̄. cuiꝰ vbera nō ſugit qͥ nō v̓aciter abſqꝫ fictōe ſe ꝯſtituerit vt ꝑuulū ſub ea. iuxta ſē tentiā chriſti qͥ ſil̓ eſt ſpōſus ⁊ ſpōſa. pr̄ et mater. amicꝰ ⁊ amica. qm̄ amor ſpūalis ſe xum neſcit. ¶ Pōt deniqꝫ tota fere ſcriptu ra deduci ad hunc ſenſuꝫ. Atuero nihil ad philoſophātes ſuꝑ hoc aſſiduo ꝓ deuotiſ miracl̓o. Propt̓ea dicit̉ hec ſapīa myſtica appropͥate chriſtianoꝝ eſſe/ tā a dionyſio qͣꝫ a ceterꝭ. ¶ Et ita ꝯtrouerſia vl̓ dubietas oīs ceſſat ī hac ꝑte. qm̄ ſtat apicē mentis ī deū ferri ſine cognitōe actuali p̄uia vl̓ ꝯco mitante/ ſic accipiēdo ꝙ cognitio nō cau ſat amorē illū ſuꝑinfuſum. nec oꝑtꝫ vt cō mitet̉ ip̄m diſtīguēdo cognitōeꝫ app̄hēſi uā l̓ d̓claratiuā ab exꝑimetatiua affectuali Conſideratio ſexta Tat vt amorē ſuꝑinfuſū comitet̉ actual̓ cognitio q̄ ꝑcipit̉ ītelligibi lit̓ amor ille. hͦ eſt qͥ iudicat anīa ſe amare ⁊ ī deo delectari. īmo ⁊ ignote igno tis ꝑ amorē iūgi. Pro cuiꝰ intelligētia me moret̉ illd̓ de cāticis. Auerte ocl̓os tuos a me. qꝛ ip̄i me auolare fecerūt. Ubi colligit̉ ꝙ duo ſunt oculi aīe rōnalis. vnꝰ ſpectans ad cognitiuā potentiā. alter ad affectiuaꝫ. Ille ſcd̓s ꝓpͥe d̓r oculꝰ amoris vl̓ oculus ſpōſe. De qͦ in eiſdē cāticꝭ. Uulneraſti cor meū in vno oculoꝝ tuoꝝ. Cōtingit aūt ꝙ dū aīa fert̉ ī dilectū ꝑ oculū amoris ſi tem ꝑtet intelligere qͥd ſit illd̓ qd̓ diligit/ euolat dilectio/ ac ꝑinde dicit̉ euolare dilectꝰ. Ni hilominꝰ eſt alit̓ poſſibile ꝙ ⁊ dilectio ma neat ⁊ cognitio ſil̓ tal̓ dilectōis ad tꝑs ꝑſi ſtat. Alit̓ enī nō potuiſſꝫ tradi vel ſcribi qͥ tiſcunqꝫ noticia de theologia myſtica. vt ꝙ illa eſt ꝯiūctio amoroſa dilecti cū dilecto. ꝙ exuꝑat omnē ſenſum. ꝙ vulnerat. ꝙ cō iungit ignotis ignote/ tanqͣꝫ in diuīa cali gine cū ſimilibꝰ multis. Cōſideratio ſeptiā Tat ꝙ amor hmōi ſuꝑifuſus ma neat abſqꝫ charitate/ ſicut ꝓphetia ſicut fides et ſpes ⁊ alia cariſmata Propt̓ea tal̓ amor nō eſt ſignū īfallibile gͣ tie gͣtū faciētis. Cōſonat his cōis ſchola doctoꝝ/ ꝙ nemo ſcit ſe charitatē hr̄e. iuxta illud. Nēo ſcit an amore an odio dignꝰ ſit. qͣꝫuis iſtd̓ ītelligi videat̉ d̓ amore p̄deſtīa tōis ⁊ odio reprobatōnis. ¶ Ualet hec ꝯſi deratio ꝓ laude charitatꝭ. ⁊ vt qͥ gl̓iatur ꝑ myſterioꝝ cognitōeꝫ ī dn̄o gl̓iet̉. Si noue ro (inqͥt apl̓s) myſteria oīa/ int̓ q̄ eſt plane myſtica theologia/ nihil ſum. Ueritas eſt ꝙ ſicut de donis ⁊ btītudinibꝰ loqͥt̉ ſic de ſapīa myſtica. ¶ Loquunt̉ de ea aliqn̄ do ctores noīatim Hugo de balma. ꝓut īclu dit charitatē Propt̓ea dicit ꝙ hec ſapīa ex cellentiꝰ donū ē qͣꝫ ſola gr̄a gͣtū reddēſ. Ni mirū quia ⁊ gr̄a eſt gratificās. et ſapiētia ſaporifera ⁊ delectans. Cōſiderato octaua Tat dilectōem liberā et elicitā na ᵛ ſ tural̓r poni in apice mentis q̄ dici tur ab aliqͥbꝰ ſynderiſis abſqꝫ hͦ ꝙ mēs ſe actualiter iudicet aliqͥd diligere. qͣꝫ uis iſta dilectio cognitōem ſeqͣtur ⁊ ꝯcomi tet̉. ¶ Cōcederēt iſtā ph̓i naturales ac ꝑin de multa ſaluarēt abſqꝫ miracl̓o ſuꝑ hiſ q̄ de myſtica theologia tradunt̉ a catholicꝭ. ¶ Studuimꝰ ī duobꝰ opuſcul̓ de myſtica theologia pͥdē ꝯpoſitis ꝑ ml̓tas ꝯſiderati ones ⁊ induſtrias iſta determīare velut ad mūem intelligentiā ⁊ ph̓iam deducētes hāc ſapīam. nō ꝙ ſecludere vellemꝰ diui nos et ſuꝑnaturales influxus. abſit hec pe lagiana temeritas. ſꝫ ꝯſone loqui voluimꝰ ph̓is et ſcholaſticis theologis talia q̄ non abhorrerēt a ſuis traditōibꝰ ⁊ ſcholis. et ſi effectū ē/ qͣlicūqꝫ ex ꝑte iudiciū ſit legētiū. ⁊ gl̓ia deo. ſi v̓o nequaqͣꝫ ignoſce tu deꝰ et tui. ¶ Deniqꝫ tota rō ꝯſideratōis pn̄tis cō ſiſtit in hoc ꝙ dicit ph̓s de vehemēter ha bituatis ꝙ ī ſuis actōibꝰ nō deliberāt aut ſaltē ita ſe habēt ꝙ ſe deliberare nō iudicāt Agit enī ars ꝑfecta mō nature. ſic̄ on̄dunt oēs artifices/ etiā mechanici circa ext̓iora laborātes textores cythariſte ſcriptoreſ ⁊c̄. Quāto ampliꝰ hͦ inueniri p̄t in actōibꝰ im ⁊ eius eiucidatione LXVI manentibꝰ vel intrīſecis. Nā ⁊ ſepe multa cogitamꝰ multa diligimꝰ ſub om̄i facili tate q̄ nec cogitare nec diligere iudicamus ¶ Precedit nihilominꝰ ⁊ comitat̉ naturali ter in o ī dilectōe p̄ſertī elicita ⁊ meritoria/ cognitio dilectōeꝫ. et ſi n̄ cognitio reflexa tn̄ recta. Hec ē traditō oīm tā ph̓oꝝ qͣꝫ the ologoꝝ ⁊ moraliū. cū exꝑiētia dicētiū ꝑ vo cē Aug. Inuiſa diligere poſſumꝰ/ īcognita Cōſideratio. ix. (neqͣqͣꝫ Tat ſimplices idiotas ꝑ fidē ſpeꝫ ⁊ charitatē citiꝰ et ſublimiꝰ ꝑueni re ad theologiā myſticā. qͣꝫ erudi tos in theologia ſcholaſtica ⁊ diſcurſiua. ¶ Sūt ad hͦ multe rōes qͣꝝ aliqͣs notat ſā ctus Tho. inqͥrēs cur ſimplices ſunt ali qn̄ deuotiores qͣꝫ lr̄ati? Ita fides taliū mi nꝰ eſt inqͥeta ꝑ fantaſias ꝯtrariaꝝ opinio nū/ qͣs nec audiūt nec cogitāt. Sūt inſu ꝑ humiliores qͥbꝰ gr̄am dat deꝰ/ qͥ cū ſim plicibꝰ gͣdit̉. oīm v̓o ſuꝑboꝝ et ſublimiuꝫ colla ꝓpͥa v̓tute calcauit ¶ Preterea ſimpli ces habēt aliqn̄ curā de ſalute ſua maiorē in timore ⁊ tremore. ¶ Qualit̓ aūt ſit iſtis ſimplicibꝰ; īmo ⁊ pueris ambulādū ꝓ my ſtica ſapīa/ tetigimꝰ ī opuſculo qͦdā d̓ ſim plificatōe cordis/ via ſcd̓a. ¶ Dicebat vnꝰ Ego ꝑ. xl. annos et ampliꝰ v̓ſaui ⁊ reuerſa ui/ multa ſtudēdo/ legēdo/ orādo/ medi tā do ī ocio tꝑis ml̓to/ ⁊ nihil īueni ꝯpēdioſi us/ efficaciꝰ ve ad ꝯſecutōeꝫ theologie my ſtice/ qͣꝫ vt fiat ſpūs et aīa ſub d̓o/ tāqꝫ ꝑuū lus ⁊ ꝑuula iuxta metaphorā an̄dictā. vbi mēdicitas ſpūal̓ locū habꝫ p̄cipuū cū fi de ſimplici. ꝙ deꝰ puer natꝰ ē nobis ⁊ par uulus datus eſt nobis. Conſideratio decīa Tat ꝯcordia theologoꝝ ⁊ de theo ſ logia myſtica loq̄ntiū. p̄miſſis ꝯſi deratōibꝰ ſicut arbitramur attētis Cū ph̓is aūt fide carētibꝰ neqͥt eſſe ꝯuētio ī hac ꝑte. Rō qꝛ nolūt credere vt intelligāt īcedētes craſſa ceruice/ et erecto collo/ nolē tes captiuare oēm intellectū neqꝫ volūtatē in obſeqͥuꝫ xp̄i. Quāobrē veriſſime enūci atū eſt ꝙ hec ē ꝓpͥe ꝓpͥa ſapīa chriſtianoꝝ tanqꝫ fons ſignatꝰ/ cui nō cōicat alienus. qm̄ carnal̓ hō nō ꝑcipit ea q̄ dei ſūt. Stul ticia eſt enī illi dū fit ei xp̄s petra ſcādali et ſignū cui ꝯͣdicit̉. dū nō ītrat ꝑ oſtiū vt pa ſciſa īueniat. maxīe qꝛ n̄ vult māducare pa nē d̓ celo verū. nec bibere vinū germinās ꝟgīes. Per cuiꝰ tn̄ ſacre cōionis freq̄ntati onē ſuꝑ oīa fit hō deuotꝰ ⁊ habil̓ ad theo logiā myſticā. ſi vitā ⁊ moreſ huic ſalutife ro ſacr̄o ꝯformare nō omittat/ prout alibi ſub ꝯſideratōe multiplici notatū eſt Lōſidera. Undecla. Tare nequit vt theologia myſtica Z ſ ſit in hoīſ mēte ſine qͣlicūqꝫ dei co gnitōe. ¶ Fuer̄t qͥ dicerēt nihil noſ ꝯgͦſcere de deo niſi ꝑ abnegatōꝫ. Cōtra qͦs ē cū rōe ⁊ auc̄te articulꝰ ꝑiſiꝰ ꝯdēnatꝰ. Sꝫ aliūde d̓ducit̉ ꝯſideratio p̄ſens/ notādo ꝙ oīs apphēſio vl̓ motio ītellectual̓/ ſiue de deo vl̓ de alijs dici p̄t cognitio. īmo et vi ſio ꝑ illū loq̄ndi modū qͦ vtimur de ſenſi bus ext̓ioribꝰ. vbi oīs ſenſatō viſio noīat̉. vt dicimꝰ/ vide qͣlit̓ hͦ ſapit. hͦ olet. ſonat. ſu aue ē. ledit. Sꝫ mat̓ia de his ſenſibꝰ ī intel lectu ꝓportionabil̓r exn̄tibꝰ/ latior qͣꝫ vt diſ ſerat̉ ꝓ pn̄ti. Sic enī vocāt Ariſt. et Baſi liꝰ intellectū ſenſū. Sic cōis vſus dicit d̓ bn̄ iudicāte. Iſte bn̄ ſentit. iſte clare videt̉ in materia. Sic Gre. ī ome. Amor inqͥt ip ſe cognitio ē. Et v̓e ſic ē ẜm tactū/ guſtū/ ⁊ olfactū ſpūales. īmo tm̄ potior ꝑceptibili or ⁊ purior eſt cognitio/ qͣnto intimior cir ca deū qͣlit̓ ip̄ꝫ tā gūt/ guſtāt/ ⁊ olfaciūt my ſtice theologizantes. nō auditores tm̄. ſed inſpectores/ ſꝫ factores Ponat̉ exēplū par uuli ſuꝑ mr̄eꝫ ſuā dū ſugit ⁊ amplexat̉ eā. qͥ plerūqꝫ nihil videt nihil audit/ aut ſaltē nō iudicat ſe videre vl̓ audire qͥcqͣꝫ/ totꝰ in lactatōe (vn̄ delectatio dicta ē) occupatus. Tūc nihil cogͦſcit ſub qͣcūqꝫ rōe reflexa eti am ꝙ lacͣ ſit dulce vel bonū/ vl̓ ens vl̓ non ens. ſed tm̄mō lactādū ſe vberibꝰ impͥmit Et fit mulcebrꝭ q̄dā oꝑatio exꝑimētatiua n̄ r̄flexa nec d̓claratiua/ nͨ enūciatiua ¶ Fe lix puer ille/ etiā ſi centū ſit ānoꝝ ſub ſapīa mr̄e ſua. qͣl̓ erat magͣficꝰ rex ille dauid ꝑuu lꝰ ī ocul̓ ſuis ⁊ virilior ceterꝭ an̄ deū. ¶ Fū demꝰ ſuꝑ hāc ſil̓itudinē ſenſuū ſpūaliū ad corꝑales ſil̓itudinē aliā ꝓ theologie myſti ce cognitōne ꝯueniētē. Cōſtituamꝰ duos hoīes corā ocul̓ nr̄e ꝯſideratōis qͦꝝ vnus ſit acutiſſimꝰ ī duplici ſenſu viſus et audi tꝰ/ ſed habeat hebetatos penitꝰ et obtuſos tres alios ſenſus. qͥ ſūt olfactꝰ guſtꝰ ⁊ tacͣtꝰ Conſtituat̉ alter qͥ cecus ſit et ſurdus ſed habeat expeditos alioſ ⁊ viuaces/ olfactū guſtū ⁊ tactū. Cōſtat ꝙ iſte ſcd̓us pote oo 4 Carmē de purificatōe ſenſuū īterioꝝ maiores exꝑiri delectatōes ſenſuales qͣꝫ pͥ mꝰ. Cōiecturemꝰ ex iſta ſil̓itudīe ꝙ ph̓i vl̓ theologi lr̄ati vigēt ī viſu ⁊ auditu ſpūali bꝰ. ſꝫ euenit ml̓tis ꝙ tribꝰ alijs careāt ſenſi bꝰ. vl̓ īpeditos/ vel obtuſos ꝓrſus habent Prouenit ecōtra d̓ ſimplicibꝰ illr̄atiſ ꝙ ve lut ceci ⁊ ſurdi ſunt ad ph̓ie ſcholaſtice ꝑce ptōem qͥ ceterꝭ ſenſibꝰ vigēt ī ſpūaliū olfa ctu guſtū ⁊ tactu. Nullꝰ gͦ mirabit̉ iſta ꝯſi derans ſi ſimplices illr̄ati ceci ⁊ ſurdi niſi qͣntum fides inſonat/ oblectant̉ ī deo quē deſiderādo ⁊ amādo olfaciūt guſtāt ⁊ am plexādo tāgūt. Habētes ꝑ vite puritatē ⁊ ſimplicitatē ſenſus iſtos purgatos atqꝫ re formatos/ dū ī alijs male viuētibꝰ penit̉ ſtupidi ſunt. nec ꝑcipiūt ea q̄ de diuīs ſua uiter redolēt ſapiūt ⁊ mulcēt. qͣꝫuis videāt ⁊ audiāt. Exemplū ſil̓e de canibꝰ venaticꝭ reſpectu nō venaticoꝝ poſſꝫ induci. ¶ Re ducūt̉ inſuꝑ iſti qͥnqꝫ ſenſus ad duos ocu los. qͥ ſunt intellectꝰ et volūtas cognitōis ſcꝫ ⁊ amoris. Uiſus eī et auditꝰ ꝑ appropͥ atōem magis ſpectāt ad intelligentiā. cete ri tres ad affectū vl̓ amorē. Conſideratio. xii. Tant ſil̓ affectual̓ cognitō theolo ⁊ ſ gie myſtice/ ⁊ alter modꝰ ꝯtēplati onis qͥ dicit̉ pure ⁊ liqͥde ꝟitatꝭ di uine. Sunt diuerſi tractatores de vtraqꝫ ꝯtēplatōe ⁊ varie q̄libet figurat̉. Affectua lis ī maria ſedente ⁊ ī ſpōſa q̄ delicijs afflu it innixa talit̓ ſuꝑ dilectū ſuū. Intellectual̓ ꝟo in iſrl̓ ⁊ rachel. et in ſpōſa aſcēdēte ſicut aurora luna et ſol. ¶ Sed oꝑtꝫ ꝙ intelligē tia ferat̉ ī deū ſine hic ⁊ nūc. hͦ eſt ſine cōti nuo et tꝑe. ⁊ ita ſine ꝯmixtiōe fantaſmatū. Hoc v̓o tante difficultatis eē dic̄ Augꝰ. ꝯſonans platōni ⁊ ſeqͣcibꝰ ꝙ nō niſi in ra ptu qͦdā more choruſcatōis poſſit ſincera ꝟitas hec cognoſci. etiam a paucis ⁊ raro. Quēadmodū nō ita ſenſerūt de theologia myſtica affectuali/ qͥ eā aſſequibilē tradūt. ¶ Poſſibilitatē deniqꝫ cōſideratiōis huiꝰ ſuadent ea q̄ in paulo facta ſunt ⁊ in beatiſ ꝯplebunt̉. Sed amplior ꝓſecutio non eſt opuſculo p̄ſenti ncc̄aria nͨ ſue poſſibil̓ bre uitati. ¶ Deniqꝫ diſtribuit vnicuiqꝫ deꝰ my ſteria ſua ꝓut vult. qui hodierna ſolēnitate aſcēdens in altū dedit dona hoībꝰ. In cu ius cōmemoratiōe ſolēnitatis hec ſcripta ſunt Lugduni ad elucidatōem ſcholaſti cam myſtice theologie ꝯſiſtentꝭ ī amore ꝑ Ioh̓em de Gerſon cancellariuꝫ pariſien̄. Anno. M.cccc. xxiiij. prima Iunij Conſcius eſt animꝰ meꝰ/ exꝑientia teſtis. Myſtica q̄ retuli dogmata vera ſcio Non tn̄ idcirco ſcio me fore glorificandū Spes mea crux chriſti Gratia nō opera Carmen de purifi catione ſenſuū interiorum Gaudia queris Cor tibi fruſtra Senſibus herens Carnis amore Naris odora Uis oculorum Lingua ſapora Hi tibi ſenſus Quinqꝫ dati ſunt Spirituales Quos hebetauit Morbidus intro Corporis humor Horridus/ aſper Spurcus/ amarꝰ/ Fedus/ et ater Uis reparetur Contere tete/ Ore vomenti Noxius humor Prodeat extra Iam minus egri Celica carpent Gaudia ſenſus Obijciet ſe Tunc deus vltro Omnia fiet Omnibus vnus Aure melodus Ore ſaporus Lux oculorū Hauriet eius Naris odorem Tactus in ima Suauiter ibit Nectet vtrinqꝫ Corqꝫ deumqꝫ Spūs vnus Influa tanta eſt Uis in amore Si tamen aſſit Gratia formans Taliter acto Deſipit omnis Carneus actꝰ. Finit Opuſculū epiſtola re mgri Ioh̓is d̓ Gerſon cācellarij ꝑiſien̄ d̓ religiōis ꝑfectōe et moderamīe ad gui hermū minādi qͦndā medicū dn̄i cardine lis Saluciaꝝ. tūc aūt monachū domus maioris carthuſie. Ratia vobis ⁊ pax ī xp̄o ih̓i Utiqꝫ dicetis mihi ꝑ ſil̓itu g dinē. Medice cura teip̄um Itaqꝫ qͥ aliū doces (ait api ſtolꝰ) cur teip̄m nō inſtruis Sꝫ rn̄debit ꝓ me ſapiētꝭ iuſſio. Honora qͥt medicū. Et iteꝝ. Da locū medico. Rō qꝛ diſciplina medici exaltabit caput eius Nam que pōt in medico diſciplina īueni ri melior qͣꝫ vt relicta ſeculi pompa relicte arte ſua. relicto demum ſeip̄o quod maius ac moderatione LXVII eſt tradiderit ſe medicꝰ noſter diſciplīe ma ioris carthuſie. Tal̓ enī tu es cui nūc ipſe reſcribo/ qͥ dignaris exqͥrere diſcipline do ctrinā ab illo qͥ tali nūqͣꝫ ſubiacuit diſcipli ne. Nihilominꝰ in v̓bo ſūmi medici noſtri dn̄i ieſu chriſti/ qͥ iuſſit om̄i petēti ſe tribu ere. Et rurſus. Aperi os tuū ⁊ ego adīple bo illd̓. qͥ eſt magni cōſilij angelꝰ vocatus admirabil̓. Audebo tuis medice chariſſi me q̄ſtiūculis q̄ ſatis cōes ſunt apd̓ egros ſpūales ī religionū gͣbato laborātes. reme dia/ nō dicā inuenire/ ſed īuenta deſignata ꝑ doctores r̄petere. Cōmūia qͥdē et vulga ta neqꝫ ꝯꝑanda ſubtilibꝰ artis medicīe ſpi ritualis apicibꝰ. ſed tanqͣꝫ rudes aliqͣs re ceptas viſum fuit ꝯſideratiōes pauculas annotare. ¶ Sunt aūt tria q̄ q̄runt̉ in for ma. ¶ Primo vtrū qͥs exercitiū orōis ꝯti nuās/ vel alia exercitia ſpūalia cū affectu vtputa lachrymarū ⁊c̄. ſentiēs ſe in viribꝰ debilitari ꝓpt̓ hmōi exercitiū/ ⁊ remitti in ceteris corꝑalibꝰ laboribꝰ/ vtpote in cantu forti ⁊ ſil̓ibꝰ vires corꝑeas exigētibꝰ ſit re p̄hēſibilis? Cū tn̄ dicit apl̓s. Pſallā ſpū pſallā et mente. Penſat enī deꝰ potiꝰ cor qͣ v̓ba. īmo ꝓpt̓ laborē cantꝰ nō pōt debitā deuotōem habere dū cātat. ¶ Scd̓o ſi rōe debilitatis corꝑis vt fortior ſit ad portan dū ordinē ſue ꝓfeſſiōis/ ſine ꝯſcīe ſcrupu lo lautiꝰ viuere poſſit qͣꝫ ordo ſeruet/ vl̓ ad ꝓhibendū lapſū in egritudinē ad quā eſt diſpoſitꝰ. vl̓ dubitat incidere in futurum? ¶ Tercio ſi orās ſolitarie ex debito/ vtpote horas canōice inſtitutas/ teneat̉ v̓ba adeo articulate ꝓferre et explicare vt ſeip̄m audi at? Cū freq̄ntius aūt rōe debilitatis aut gͣ uediniſ corꝑal̓ nō ſine gͣui labore ad plenu id qͦat. Corde tn̄ dicet et formabit/ aut al̓s eleuatōe mētis affectꝰ ceſſabit officiū lin gue licet nō cordis. Det dn̄s rn̄ſiōeꝫ verā ſcribere ſalubrē et efficacē. Et velut ab al to repetētes dicamꝰ ꝓ pͥma cōſideratōe Lōſideratio prima Eligio chriſtiana ſub vno ſup̄mo abbate chriſto/ ſola eſt ſalutaris et ꝑfecta. Siqͥdem extra illā nō ſtat ſalus neqꝫ ꝑfectō. Docet aūt ſufficiēter ad ꝑfectōem ꝑuenire ſalutarē ſub ea ⁊ ī ea oēs recte viuētes. Un̄ ſeqͥtur ꝓtinꝰ neminē iu dicandū extra ſtatū ſalutꝭ aut ꝑfectōis eſſe qͥ viuit ſub xp̄iana religiōe. Ualet aūt hec ꝯſideratio ad hūilitatis cōẜuatiōem inter mēbra corꝑis chriſti myſtici. ⁊ vt abiecta p̄ſumptōe phariſaica ⁊ murmuratiua ꝯtē tiōe mēbra ſeinuicē honore p̄ueniāt. iuxta monitōem apl̓i. Nec aliqͥs in eccl̓ia ſibijp ſi de ſtatu ꝑfectōis ſuꝑ alteꝝ inaniter blan diat̉. vt qͥ monachuſ eſt nō monachū non ſpernat. neqꝫ ſecularis ſolitariū dijudicet. Lōſideratio ſecūda Eligio chriſtiana qͣꝫuis vna ſit ni hilominꝰ diſtincta eſt ml̓tiplici ⁊ pulcra varietate gͣduū meritorū ⁊ ordinū/ ẜm oꝑationē ſpūſſancti qͥ diſtribu it vnicuiqꝫ ꝓut vult. que enī a deo ſunt; or dinata ſunt. quid aūt magis ꝓceſſita deo qͣꝫ religio. ſed q̄ religio? Religio vtiqꝫ xp̄ia na que eſt eccl̓ia xp̄i ſponſa. Eſt igit̉ in ea ordo qͥ deſcribit̉ eſſe pariū diſpariūqꝫ reꝝ ſua vnicuiqꝫ tribuēs diſpoſitio ſeu collatō Neqꝫ enī ſolitariorū deꝰ tm̄ eſt ⁊ in cōi vi uentiū. ſed ⁊ ſeculariū vtriuſqꝫ ſexus et cu iuſcunqꝫ ſtatus. Sequit̉ ꝓinde rōem fore inefficacē dicentiū. illos ſꝑ cū reatu gͣndi remoueri a dn̄o ſuo chriſto ieſu qͥbꝰ datur aliqn̄ cōſiliū ne votis aliqͥbꝰ ſe ſubijciant vltra legē cōmunē chriſti. Poteſt fatemur hoc male. pōt et nōnūqͣꝫ bene pie ⁊ diſcre te ſuaderi. Neqꝫ enī oēs capiūt v̓bū iſtud. Sed de hoc alibi. Nunc ꝑgamus vltra qͦ cepimus. Cōſideratio tercia. Eligio xp̄iana qͣꝫuis extēdat ſe ad oēꝫ xp̄ianū/ attn̄ appropͥato qͦdaꝫ vſu loq̄ntiū reſtrīgit̉ ad religiōes. quas Anſelmꝰ appellat facticias. q̄ licꝫ eti am multiplicibꝰ modis varie ſint. vniunt̉ tn̄ triplici voto .ſ. obediētie caſtitatꝭ ⁊ pau ꝑtatis. In qͥbꝰ ſtat eēntial̓ rō taliſ facticie religionis ꝓut alibi ꝑ doctoreſ late ⁊ ſciēti fice deductū ē. Un̄ ſic̄ eccl̓ia ſignificat pͥn cipalit̓ vniuerſalē ꝯgregatōem fideliū. ⁊ ī de dicit̉ Catholica .i. vniuerſal̓. nomen tn̄ iſtud vulgaris vſus reſtrīxit ad cleꝝ. ſic in ꝓpoſito de religiōe etiā eſt ꝓpter maiorem circa chriſti cōſilia religatōem Conſideratio qͣrta Eligio facticia ſiue dicatur ſtatus r ſiue ordo ſiue gradus in eccleſia. illa tamen non eſt de ſe ſtatus vel ordo vel gradus perfectionis exercende ſed acquirēde. Alioquin male nimis eſſet De religionis perfectione multꝭ religionē ꝓfitētibꝰ. qui imꝑfectos ſe eſſe cognoſcūt aut valde deſipiūt. Ex quo fundāt ꝯn̄r doctores excellētiā p̄latoꝝ ſuꝑ religioſos. qꝛ ſtatꝰ p̄latoꝝ eſt ꝑfectōis exer cēde. aliꝰ acqͥrēde. qͥ vocat̉ aliūde ſtatus lu gentiū ſeu penitētiū. De curatis v̓o qͥ ſunt ſcd̓i ordinis ſuccedētes diſcipul̓ ſicut apo ſtol̓ ep̄i. volūt aliqͥ dicere ꝙ nō habēt ſtatū cū nō ſint iuramēto vl̓ voto aſtricti. Sec qͥcqͥd ſit de hͦ ⁊ de noīe ſtatus ꝯſtat curato eſſe in gͣdu et ordīe ꝑfectōis nedū acqͥren de ſed exercēde ꝑ actus hierarchicos. qͥ ſūt purgare ſubditos illumīare ⁊ ꝑficere/ ma gis qͣꝫ religioſi inqͣntū religioſi. Qd̓ addit̉ qm̄ aliūde pn̄t monachis taleſ hierachici actꝰ ꝯpetere/ dū ip̄is a ſuꝑiore legitime cō mittunt̉ Grādis eſt hec p̄latorū tā maioꝝ qͣꝫ minoꝝ p̄cellētia. magni qͦꝫ meriti ſi ſta tū ꝯpenſant oꝑbꝰ. Sinautē/ p̄grauat eos titulꝰ iſte dignitatꝭ. n̄ ſubleuat nͨ honorat. Conſideratio quita Eligio facticia tanto debꝫ dici ꝑfe ctior/ qͣnto ad dilectōem dei ⁊ cha ritatis augmētū ꝓximiꝰ appropī quat. Cōſiſtit enī in dilectōe dei ⁊ charita te religio xp̄iana. ⁊ ẜm menſurā eiꝰ ē quāti tas eiꝰ ī merito/ ⁊ ꝯn̄r ī p̄mio. Ac ꝓinde re ligiōes q̄ directe et medijs idoneis diſpo nūt ad ꝯtēplatiuā vitā ſunt dicēde ꝑfecti ores. aut forte meliꝰ appellari pn̄t ſchole q̄ dā ⁊ inſtr̄a ꝑfectiōis ꝓut loqͥt̉ Caſſianus. Nō enī videt̉ ꝯn̄s/ ſi ſtatꝰ aliqͥs ſit ꝑfectō nis acqͥrēde/ ꝙ ꝓpt̓ea ſit ſtatꝰ ꝑfectōis ſim plicit̓ appellādus. Neqꝫ dicentes hͦ detra hūt religioſis. ſꝫ ī hūilitatis ꝟitate ⁊ ſecu ritate ſe tenēt. dū nō arrogāt ſibi qd̓ n̄ ſūt. addentes ꝑiculū ꝑicl̓o. dū rurſus non ne gāt poſſe aliqͦs extra ſtatū ꝑfectōis inueni ri valde ꝑfectos. Sic̄ ecōtra ꝓhdolor ꝑfe ctōis ꝓfeſſio vl̓ ſtatꝰ ml̓tos patit̉ īꝑfectoſ Notū ſiqͥdem eſt qd̓ Aug. ſe in hac re teſta tur inueniſſe. Conſideratio ſexta Eligio ꝯſtituta ad vitā ꝯtēplati uā/ debet ꝯſeq̄nter aptare oēs ꝯſti tutōes ſuas ⁊ obẜuatōes ad eun dem finē cōmodiꝰ aſſeq̄ndū. Finis auteꝫ dat ⁊ imponit neceſſitatē medijs q̄ ſūt ad finē. ⁊ ẜm exigentiā finis deberēt cet̓a mo derari. Inde eſt ꝙ rerū exitus et fines pru dētia metit̉. Propterea finis eſt cauſa cau ſarum. Eſt inſuꝑ finis principiū in mora libꝰ. ſicut in ſpeculabilibꝰ principia demō ſtrationū Eſt rurſus prima in intentione. qͣꝫuis in executōe et aſſecutōne fit vltima. Eſt demū forma moraliū actuū quoniaꝫ ſicut forma materialis dat eſſe materie diſ poſite. Ita et finis legis qͥ eſt dilectio/ dat formalē exiſtentiā actibꝰ debite circūſtāti onatis. Circūſtantie nimirū ſunt tāqͣꝫ diſ poſitōnes qualitatiue. quibꝰ deficiētibus aut inordinatis neqͥt intentio finis infor mare actū vt bonꝰ moralit̓ dici poſſit. pro pterea rectitudo intentōnis ad finē debet ſibi ꝯiūgere rectitudinē medioꝝ ad ip̄m fi nē. Ac ꝓinde fiet totū corpꝰ oꝑatōnū luci dū et rectū aliter nō. Conſideratio. Vil. Eligio cuiꝰ finis pͥncipaliter ē cō ꝑ tēplatio. ſeu vite cōtemplatiue ex r ercitiū vel acquiſitio/ habꝫ ꝓ p̄am bulis lectionē/ oratōnem/ ⁊ meditatōnem. Cuiuſmodi vident̉ eſſe religiōes ſub regu la ſancti Benedicti cōſtitute. celebris quo qꝫ carthuſie religio/ cuiꝰ ꝓfeſſorē reſpicit p̄ ſens verbū. Oportet hic p̄ſupponere mul ta que de vita cōtēplatiua ⁊ actiua det̓mi nata ſunt ꝑ doctores. Que ſcꝫ ⁊ qͣles ſunt. in quibꝰ conſiſtunt. in quibꝰ differūt ⁊ cō ueniūt. aut qͣliter ſe ſupponūt aut excedūt Conſtat enī multas in dictis religionibꝰ exercitatōes fieri corꝑales ī qͥbꝰ nō ꝯſiſtit cōtēplatio. ſed aut fiūt ad mortificationeꝫ viciorū/ p̄ſertim accidie. quoniaꝫ peſſima omniū malorū doctrix eſt ocioſitas iners Aut fiūt ad cōſeruatōem virtutū moraliū iam habitaꝝ. Aut fiūt tanqͣꝫ fructꝰ aliqui redūdātes ex radice ꝯtēplatōis. dū cōple tur illud. Memoriā abūdantie ſuauitatiſ tue eructabūt ⁊ iuſticia tua exultabūt/ cuꝫ ſil̓ibus innumeris. In qͥbꝰ eſt gr̄aꝝ actio ⁊ vox laudis. Aut deniqꝫ labor penitētial̓ afflictōnis intēdit̉ ꝓ ſatiſfactōe volūtaria tā ꝓpriorū qͣꝫ alienorū peccatorū. Et hoc valde crebrū eſt in ip̄is religionibꝰ/ queta mē ſub vita contēplatiua reponunt̉. qͣꝫuis vtiqꝫ labor hmōi nō ſit contemplatio ſed actio. verior quādoqꝫ et penalior qͣꝫ aratio in campis vel nauigatio per maria. vel cu ratio egrotorū. Sed qm̄ habet̉ tēpus ad reliquū ſatis ad recollectionē meditatōis/ vt ip̄a trāſeat in cōtemplatōem/ denoīatio fit a digniori ⁊ pͥncipaliori vt tal̓ vita clau ac Moderatione LXVII ſtralis ꝯtēplatiua dicat̉ potius qͣꝫ actiua. Pro qͦ ītelligēdo clariꝰ ſit ſeq̄ns ꝯſideratō Conſideratio. Vili. Eligio carthuſien̄. nō attēdit pͥn cipaliter qͣlitatē vniꝰ ꝑſone ſingu laris/ ſed ad ſe introeūtiū diſpoſiti ones/ ꝯplexiōes cognitiōes ⁊ affectōnes. quēadmodū vt in pluribꝰ eueniūt. Cui rō eſt. qm̄ reꝑiunt̉ aliqͥ penitꝰ īdiſpoſiti ne dū ad finē ꝯtēplatōis ꝯſeq̄ndū ī hac vita ſed etiā ad ip̄iꝰ ordīs ſtatuta capiēda ꝑ in tellectū ⁊ exeqͣnda ꝑ affectū. Sūt ⁊ alij qͥ bus iā nō ē opꝰ p̄ambulis exercitijs ꝯtētꝭ in hac religiōe vt ad ꝯtēplatōeꝫ ꝓuehant̉. qm̄ aliūde partim ꝓprio ſtudio ⁊ exercitō. ⁊ ꝑtim/ īmo ⁊ maxime diuīo auxilio; ꝓue cti ſunt ad arcē ꝯtemplatōis facilit̓ aſcēdē dū. Rara hec auis in terra fatemur. nō tn̄ deſperandū ꝙ nulla. Sunt etiā alij qͥ di ſciplinati ꝑ obẜuatōes ordiniſ mortificāt vicia ⁊ naturā cuſtodiūt. qͥ abſqꝫ eis viuē do ſecl̓arit̓ dū fouere putarēt naturā vicia nutrirēt. īmo deinceps vt euenit naturā ꝑ exceſſum corrūꝑent. Et qm̄ īueniūt̉ vt cō muniꝰ hoīes huiꝰ religiōis ꝓfeſſiōem arri piētes qͥ ſe tales reputāt. ꝓpterea regl̓e da te ſunt alie qͣꝫ que ſolā cōtemplatōem reſpi ciunt. Qm̄ multo pl̓es ſunt apti regul̓ hu iuſmodi qͣꝫ ꝯtemplatōis altitudini/ p̄ſertī ab initio/ ⁊ in feruore cōcupiſcētiaꝝ. quibꝰ nō edomitis cōtēplari q̄reret hō nedum ī utiliter/ nedum arrogāter. ſꝫ ī magnā ſepe ſui ꝑniciē. ꝓut ex vitaſpatrū claret. Lōſideratio nona Eligio qͣꝫuis vna ſit in ꝯſtitutōibꝰ ⁊ votis/ debet nihilominꝰ eſſe ī ea diuerſitas in executōe/ dū accidit notabil̓ varietas in cōditōe ꝑſonaꝝ. Alio quin fieret cōtra dictū legis ad allegoriaꝫ tractū. Non arabis in boue ⁊ aſino. Fieret qꝫ ꝯͣ legē charitatis fraterne/ ī qͣ tota lex pē det ⁊ ꝓphete/ dū nō fieret alteri qd̓ rōnabi liter qꝛeret ſibi fieri caſu tali. Pōt vero va rietas ꝓuenire circa diſpoſitōem corꝑaleꝫ ī deteriꝰ/ nūc citiꝰ nunc tardiꝰ abſqꝫ culpa ꝑſonali. Ceteꝝ ꝓfectꝰ ſpūalis ī bonū ardu um. neqꝫ ita freq̄nter euenit/ aut ꝓueniens latet ſiue ꝓpter illiꝰ virtutē qͥ dicit ex ſentē tia Secretū meū mihi/ ſecretū meū mihi. ſiue ꝓpter aliorū animalitatē/ qui nō ſtatiꝫ penetrāt qͥs et qualis ſit hō ſpūaliſ. ⁊ qͣꝫ lō ge ab hoībꝰ aīalibꝰ. Et qꝛ raꝝ donū ē hec humilitas vt aīalis hō ſe talē veraciter eſ ſe ⁊ ſentiat corde ⁊ ꝓfiteat̉ ore. Nullꝰ itaqꝫ mirabit̉ ſi ſpūalis hō nō ſemꝑ dimittitur inter eos liberis alis euolare. neqꝫ ad pe des ieſu ſedendo audire cū ſilentio v̓ba il lius. Fit potius vt ſollicitudo Marthe de ocio Marie cōquerat̉. ¶ Felicē iure di xerimus religionē que ſaltē paucos ꝯtem platōnis gratia p̄ditos ſuſtinet ⁊ fouet/ ⁊ tanqͣꝫ p̄cioſam margaritā/ vt delicatuꝫ ali quod liliū/ vt amātiſſimuꝫ dn̄i beniamin adoleſcentulū in mentis exceſſu colit ⁊ ho norat/ obediēs chriſto ſpōſo dicēti. Adiu. ro vos filie hieruſalē/ ne ſuſcitetis neqꝫ eui gilare faciatis dilectā donec ip̄a velit. Nō occupet̉ in pͣcticis exteriorū negocijs. nō cōuentū aſſidue ſequi cōpellat̉. Tales olī extitere Bern̄. Hugo Richardꝰ ⁊ ſimiles ¶ Atuero qͥſqͥs es aptus ad gratiā hmōi noli (ſi forte cōpelleris eſſe vnus ex alioꝝ grege) cōqueri. noli ꝑ impatientiā murmū rare. noli tanqͣꝫ ſiugularis ferꝰ depaſcēſ vi neam malignari. Expecta potiꝰ dn̄m. vi riliter age/ cōfortet̉ cor tuū. ⁊ ſuſtine domi nū. Scit ꝓuidētia ſua quid expedit tibi. ſine eius volūtate nec paſſer vnus cadit ī terrā. in cuiꝰ manu ſunt hominū corda cō uertere potēs ea qͦcunqꝫ voluerit. vt imple at deſideriū pauperū. Si vexat te vocaliſ oratio cū vigilijs. ſi nō ſapit vt cuꝑes diui na dulcedo. illa tibi ſeruat̉ in celis. Nō ve lis p̄mij fructuꝫ ꝑciꝑe dum adhuc metis. Careas īterim quotidianis (vt ita loqua mur) diſtributōibꝰ. qꝛ integrā ſeruat dn̄s tibi p̄bendā in cel̓. Non ſꝑ nutrit̉ filiꝰ dū ꝑuulꝰ eſt de mēſa pr̄is. qn̄ tn̄ nōnulli d̓ ſer uis hereditatē minime habituri paternaꝫ veſcunt̉ ip̄o pane filiorū. Cōſideratio decīa. Eligio curā habet p̄cipuam de in r firmis. Sanxerūt hoc ſancti pa tres et addiderunt/ ꝙ dicenti ſe in firmū credatur. Unde ſequit̉ vltra ꝙ ſol licite curandū eſt ne quis in infirmitatē p̄ ſertim incurabilē dilabatur. Inter omnes autē infirmitates fugibilior/ tam ꝓ ꝑſona qͣꝫ pro ordine eſt capitis inſania ex euacua tione et vicio cerebri. ex qua ꝑdit hō iudi cium ratōis. ⁊ ꝑ ꝯſeq̄ns qd̓ammodo deſi nit eſſe hō ⁊ fit miſerabilior iumentis inſi pientibꝰ opprobriū hoīm ⁊ abiectio pleb̓. E De religionis perfectione et oneroſiſſimū totiꝰ ſtatus ſui ludibrium Auertat hāc ciuilē mortē a ſeruis ſuis me dicus ſummus dn̄s nr̄ ieſus chriſtꝰ/ ſug gerēdo media cōẜuatōi cōgrua. et ꝓhibe do noxia. q̄ nō ſemꝑ eueniūt ſubito vel re pēte ſed lente ⁊ ꝑ incremēta velut imꝑcep tibilit̉ ab ip̄o patiēte. Ab alijs qͦꝫ hmōi tā gͣndi ꝑiculo ſi apd̓ ocl̓os nō ꝑſpicaces in talibꝰ p̄uidēdū ꝯtīgeret ꝑ artē medicine ne dū corꝑal̓ ſꝫ et ſpūalis obuiet̉. Agat itaqꝫ ſpūalis hō vt oīa dijudicet atqꝫ p̄uideat doctrine ſapīa/ que cūcta nouit anteqͣꝫ fiāt In qͣ qͥdem ſapīa ſeu ꝓuidētia vigere ma xime maiores ī ordīe neceſſe eſt. Pro quo pleniꝰ enucleādo ſint adhuc decē ꝯſidera tōes q̄ ſequunt̉. addendo denariū denario vt ſic plati videant̉ duo denarij ad viati cū ſauciati. Conſideratio. xi. Eligiōis ſecuritas ⁊ ſoliditas fū damental̓/ poſt diuinā gr̄aꝫ cōſi ſtit in diſcretōe ⁊ charitate p̄ſiden tiū qͦcūqꝫ noīe cenſeāt̉. Preſidētes nanqꝫ ſunt aut eē debēt tāqͣꝫ lex viua/ moderatrix legū mortuaꝝ .i. cōſtitutōnū. Sūt diſpen ſatores myſterioꝝ ⁊ mīſteriorū dei. fideles ad deū ⁊ prudētes ad ꝓximū. Sūt prout Ariſto. loqͥt̉ veri epieikes. hoc ē interp̄ta tores legū generaliū. ẜm applicatōnes ad caſus ſingīares. Quā v̓tutē videt̉ pſalmi ſta vocaſſe eqͥtatē vbi dicit alloq̄ndo deū Oīa mandata tua eqͥtas. Et ita legiſtarū. īmo vulgaris vſus habet dicere aliqͥd fie ri de bona eqͥtate. Seueritas ꝟo ꝯſiſtit in ſolis generalibꝰ v̓bis legꝭ. ꝓpt̓ea nomināt̉ hoīes hmōi nimis verbis ſtatutorū inni tētes/ lr̄ales/ ⁊ qn̄qꝫ inhūani tyrāni/ duri ⁊ crudeles. vtpote nō attēdentes illd̓ etiā pu eris inculcatū. ꝙ videlicꝫ ip̄e qͦꝫ leges cu piunt vt iure regāt̉. Et p̄mittit̉ dogma no ſtro ꝓpoſito ſatis accōmodum. cū dicitur Iudicꝭ auxiliū ſub iniqͣ lege rogato. Ini quā intellige legē ſi ad iniqͥtatis ⁊ iniuſti cie traducat̉ abuſum. Hinc ꝑ ſapiētē dici tur. Noli eſſe iuſtꝰ nimis. Rurſus. Qui ni mis emūgit elicit ſanguinē. Et apd̓ comi cū. Summū ius eſt ſumma iniuſticia. Conſideratio. xii. Eligiōis maior qͥſqͥs ille fuerit hꝫ G 5 diligēter inſpicere vultū pecorꝭ ſui iuxta monita ſapiētis. ⁊ ꝓut vtile viderit ſua ītereſt cuilibet ꝓuidere. Eſt ita qꝫ ſicut ceteroꝝ hoīm ſic ⁊ r̄ligioſoꝝ varia valde ꝯditio. Nam ⁊ ip̄i religioſi qͥd aliud niſi hoīes. Aliqͥbꝰ ex eis ineſt feruor noui ciꝰ ⁊ zeluſ vehemēs ſꝫ nō ẜm ſcīam. qͥ ſi di mittāt̉ ſuo curſui/ ruunt tādē ī aliqd̓ p̄cipi tiū. Qm̄ zelꝰ ſine diſcretōe p̄cipitat. ſicut di ſcretio ſine zelo iacet. vt ait btūs Ber̄. Ta libꝰ occurrēdū eſt/ nec expectādū ꝙ petāt relaxatōes in ordīe. ſꝫ inuiti etiā cogēdi ſūt illas reciꝑe. Qui ſi id ꝑtinaciter renuerint peccāt qͥdem grādi inobediētia. ⁊ vix ſpeſ de ꝓfectu futuro de eis hr̄i poterit. Quip pe qͥ iā ſapiētes ſunt in ocul̓ ſuis. iamqꝫ ſu ꝑ ſeniores ſuos ſibi vident̉ intelligētes/ nec iā ſe putāt eſſe tales qͥ cōſilio indigeāt ma iorū. Porro taliū qͥs ſi iā hr̄et vnū pedem in celo (vt loqͥtur vnꝰ patrū) retrahi debe ret ꝑ alteꝝ. qꝛ cū tali vno ſuꝑbie pede claꝝ eſt ip̄m nunqͣꝫ totū introire celū. Tēdit ad hͦ tota gͣndis illa cōſultatio magni antho nij/ nunqͣꝫ nimis inculcāda/ de diſcretōne ẜuāda. quā finaliter eſſe dixit ſubiectōnem ⁊ obediētiā ad ſuꝑiores. Apud qͦs valet pl̓ꝰ auctoritas qͣꝫ rōcinatio. Alioqͥn p̄t de facili fingere ſibijp̄i qͥlibet fātaſticꝰ ſine nu mero rōes. Nihil eſt enī inargumētabile. Procedit nōnunqͣꝫ vſqꝫ adeo corꝑis inua litudo/ cū ꝑturbatōe cerebri. qd̓ valde leſū eſt rōis iudiciū. et ſi nō penitus ablatū in nōnullis. de qͥbꝰ ꝟe ⁊ pie ꝓnunciat Hie ro. ꝙ magis indigēt fomēto hypocratꝭ qͣꝫ nr̄is monitis Nō enī ſuā miſeriā cogͦſcūt. ⁊ hinc eo ꝑiculoſiꝰ qͦ inſenſibiliꝰ infirmāt̉ Culpat nihilominꝰ ideꝫ alibi p̄ferētes vi gilias ⁊ ieiunia ſenſuū integritati. Sicut allegat et approbat ſctūs Tho. ratioqꝫ nō diſcordat. Caueat tn̄ in his diſcipulꝰ xp̄ ne ex diffidētia qͣdā ſui auxilij ſtudeat fieri diſcipulꝰ galieni. Credat potiꝰ ⁊ ſperet qͦ niā bona diſpoſitio corꝑis donū dei eſt. qͥ dat illā ⁊ cōſeruat qn̄ vbi et quō voluerit. Cuiꝰ ſignū fuit ī multis manifeſtū/ qͥ cuꝫ ſumma ſobrietate ī victu ⁊ magna nudita te ⁊ auſteritate in veſtitu/ cū vigilijs ſupra modū ꝑſpicaciſſimo mentꝭ acumīe vigu erūt. Cū ⁊ ē diuerſo dicat Hiero. antiqͦ ini tēs ꝓuerbio. craſſo vētre ſenſū tenuē gigni nō poſſe ꝓut nōnullos aliqn̄ int̓ ciborum abudātiā comꝑtū ē cerebri v̓tiginē fanta ſticā irreꝑabiliter incurriſſe. r Conſideratio. xiii. ac moderatōe LXVII LXVII Eligiōis maior pōt aliqͦs qui ni I mis habēt v̓ecūdie (ne dicamꝰ ſu ꝑbie) p̄uenire. v̓ecūdia enī p̄ſertiꝫ ꝯtumax naſcit̉ ex ſuꝑbia. Pōt inquā tales qn̄qꝫ iuſte p̄uenire cū gͣtijs an̄qͣꝫ petāt eas Pōt nihilominꝰ qn̄qꝫ ip̄e expectare ꝙ euꝫ īterrogēt pͥus ⁊ ꝯſulāt ſi rigor ordīs ad tē pus eis intolerabil̓ videai. Iudicet tunc maior ẜm regulā fraterne charitatis. Non dico ẜm diſpoſitōnem ꝓprij corꝑis q̄ for taſſis robuſta eſt ſed ꝓ qͣlitate ꝯqrētis/ p̄ci pue ſi viderit ꝙ cū huilitate nō ficta gr̄am petat aūt ꝯſiliū. Eueniet aliqn̄ ꝙ duobꝰ ſi milia petētibꝰ diuerſa dabit rn̄ſa. diuerſaqꝫ dabit ꝯſilia. nō qꝛ vicioſe varia ſit ꝟtꝰ ſua ī acceptōe ꝑſonaꝝ. ſed qꝛ prudēter variat iu diciū iuxta petentiū varias ꝯditōes quas ꝟtuoſe diſcernit. Nō itaqꝫ oꝑtꝫ murmura re ꝯͣ maiorē ſi nō ſemꝑ exaudierit nec inui dere alteri qͥ exauditꝰ ē. veꝝ magꝭ expedit gaudere qꝛ nociuū qd̓ male .i. indiſcrete pe ritū fuerat nō acceptū ē. ⁊ ꝯgaudere fratri ī hūili charitate ⁊ charitatiua hūilitate. eo ꝙ ꝯmodū accepit qͦ neceſſario indiguit. Cōſideratio. xiiii. giōis maior in diſpēſando de bet ſibi duplicē oculuꝫ aſſumere. Unū qͦ cōmūe ſue religiōis bonū Aliū qͦ ꝑticularē ſui religioſi ꝓfectuꝫ clare ꝯſideret. Rō ē. qm̄ religio maxime ꝯẜuat̉ ī ſtabilitate ꝯſtitutōnū ſuaꝝ. ſicut et om̄is politia in legū ſuaꝝ firmitate/ tāqͣꝫ corpuſ veꝝ in ſoliditate neruoꝝ. Et fere nihil pluſ aduerſum ē religioni qͣꝫ variatio paſſim facta in cōſtitutōibus/ ꝓut heu exēplo ſūt religiōes quas de nō obẜuantia ſeu lapſaſ nūcupamꝰ. Et ob qͥd alid̓ (rogo dicat̉) qͣꝫ ex diſpenſatōibꝰ indiſcretis. nūc ⁊ antea ſi ne lege. ſine ordīe ⁊ ſine cauſa. ſaltē rōnabili tam multiplicit̓ ⁊ inanit̉ factis. vn̄ merito iam nō diſpēſatōes ſed diſſipatōes cenſen de ſunt. Rurſus ex oppoſito ſi ſeueritas ip ſiꝰ maioris nulli diſpēſatōi ꝯdeſcēderit. fit apud aliqͦs ſubditos gͣnde ꝑiculū mortiſ. aut morte corꝑali deterior deꝑditio irreꝑa bilis iudicij rōis. Qd̓ ꝑmittere vbi occu ri p̄t nil alid̓ eſt plane qͣꝫ homicidā eſſe. et pietatē religioſe diſcipline ꝯuertere in tyrā nicam feritatē. Perpēdi ex his p̄t qͣnta ſit neceſſitas apud oēm religionē ꝙ maior ſit circūſpectuſ nō cecꝰ/ nō luſcꝰ/ nō monocu lus/ nō īprouidꝰ. ita vt vtriqꝫ diſcrimī ve lit/ nouerit ⁊ poſſit opem ferre aut ꝑ ſe/ aut cū aliorū (ſi nō ſibijp̄i ſatis cōfidat) conſi lio auxilio ⁊ aſſenſu Conſideratio. xv. Eligiōis maior ſi dubitet ꝓbabili ter de ꝑiculo ꝑſone q̄rētis auxiliū agit ſecuriꝰ cōdeſcēdendo interim ip̄ius fragilitati qͣꝫ timore relaxatōis in or dīe cū ſeueritate neget auxiliū. Poterit ita qꝫ faciliꝰ fieri ꝓuiſio circa rigorē ordīs ſer uandū in eo poſtmodū ⁊ circa alios qͣꝫ re pararet̉ ad ſanitatē aūt vitā talis egrotꝰ ſi lapſus eſt. Cōſonat cū his piū illd̓ cōe di ctū. Meliꝰ eſt d̓ nimia pietate qͣꝫ de nimia ſeueritate redargui. Quocirca due hic ad uertēde in maioribꝰ ſunt ꝯditōes nō parū habētes e diuerſo ꝑiculi. Una ē debilitas corꝑalis. vel innata vl̓ accidental̓. Altera eſt fortitudo virilis/ q̄ tolerare valet facile gͣues labores. Prīa reddit aliqn̄ homineꝫ nimis ꝯpaſſiuū/ qm̄ didicit ex his q̄ pati tur cōpaſſiōem. Altera ꝟ̓o iudicās alios ẜm ſuas (vt aiūt) baſes ſeu vires fit debito plꝰ rigida et auſtera. Un̄ eueniet nōnun qͣꝫ iuſto dei iudicio/ vt hi tales nimis alijſ duri incurrāt debilitatē. ⁊ ſi nō ſꝑ in flori da iuuētute ſaltem in marcida ſenectute/ ꝑ quā diſcūt tunc alijs ocul̓ intueri debiliū neceſſitates qͣꝫ ex ante ꝯſueuerūt. ⁊ ſic pij ef ficiunt̉ tādē/ etiā inuiti. dicētes cum apl̓o Nō enī audeo loqui qͥcqͣꝫ eoꝝ q̄ ꝑ me non oꝑat̉ chriſtꝰ. Cui ſentētie inherēs qͥdā pa ter ſenior renuebat iuniores fr̄es alijs fra tribꝰ p̄ſidere. qͣꝫqͣꝫ nōnūqͣꝫ tn̄ iuniores vti lius qͣꝫ nōnulli ſeniorū p̄eſſe inueniāt̉. Sꝫ pater iſte oculū direxit in id quod ꝯtingit cōmunius. Conſideratio. Mi. ꝯ Eligiōis maior n̄ in ſua tātūdem prudētia. verūetiā ⁊ ml̓to ampliꝰ de diuīa gr̄a ꝑ orōeꝫ ſedulā poſtu lata dꝫ cōfidere in diſpēſatōibꝰ exercēdis. Ita eī diſcipulꝰ ille quē diligebat ieſus lo qͥtur. Quoniā vnctio eiꝰ docet de om̄ibꝰ. Nec de hoc ſiluit Ariſt. ſed ꝯſone ait. quia virtus oꝑat̉ certiꝰ qͣꝫ ars. Sic deniqꝫ fiet vt meritꝭ et p̄cibꝰ hūilis ⁊ pij paſtoris oui culaꝝ ſuaꝝ neceſſitatibꝰ ꝑ ſe ꝓuideat bonꝰ ⁊ ſummꝰ paſtor. ⁊ ip̄e verꝰ celeſtis medicꝰ Uide nunc an nō ita de medicis corporis ſuaſerit ſapiēs. Ip̄i inquit dn̄m dep̄cabūt̉ pp De religionis perfectione vt dirigat reqͥem eoꝝ ⁊ ſanitatē ꝓpter ꝯuer ſatōem eoꝝ. Cū ꝟo qͥ religiōi ſubiectꝰ es. pete pͥus a dn̄o inſtantiſſime ꝯſiliū. nō qͥ dem expectāſ illd̓ ab eo īmediate aut ꝑ me diū angeli qͣſi ꝑ miraculū tibi tradi. ſed ꝑ maiorē tuū. cuiꝰ os obẜuare ꝯuenit tanqͣꝫ dei loq̄ntis in eo et ꝑ eum. Sicut et ꝟe cre dendū eſt. qꝛ vicariꝰ dei eſt. et locutōis dei in hoc organū niſi forte pctm̄ ip̄iꝰ ꝯſulētiſ obſtiterit ꝑ diffidentiā. cordis fictōeꝫ. aut alias. ꝓut nōnunqͣꝫ cōtigiſſe ⁊ ꝯtīgere po ſe claꝝ eſt. ¶ Quāuiſ nūc itaqꝫ poſſꝫ ex p̄di ctis elici diſſolutio q̄ſitoꝝ dubiorū nihilo minꝰ placet deſcēdere adhuc parūꝑ ad ꝑti cularia. Qm̄ in moralibꝰ ꝑticl̓ares ſermo nes magis erudiūt. Et fiet reſtrictio ad ce lebrē ſct̄amqꝫ carthuſien̄. religiōem ſub oī reuerētia ⁊ timore nō tā docētis faſtū qͣꝫ re memorātis pio affectu/ ea q̄ qͣſi in genere p̄miſſa ſunt. Cōſideratio. xvii. Eligiōis Carthuſien̄. maior pōt ī caſu dubij ſcd̓o ꝓpoſiti abſqꝫ vl lo dubitatōnis ſcrupulo cōcedere lautiorē victū ſic ꝑiclitanti ⁊ petēti/ īmo nō petēti debꝫ ingerere. Dū cognoſcit̉ eſſe talis potiſſime cū poſſit in hac religiōe cō petentiꝰ ſeu faciliꝰ īdulgere magis ſine no ta ſingularitatis/ et abſqꝫ murmuratōnis occaſiōe ꝓpt̓ ſolitariā in cella refectōnem. Addā v̓bū vnū qd̓ fuit vt accepi reſpōſū ꝑ pr̄es diffinitores ī capitulo generali eiuſ dē ordīs cuidā inqͥrēti/ dū fiebat gr̄a gene ral̓ ſiue illa pietātia ſiue alit̓ noīet̉. Ego in qͥt ille ſentio me nō indigere tali gr̄a. Nun qͥd ergo ꝓpter ꝯſcīam teneor abſtinere ab hmōi gr̄a ⁊ eā nō acciꝑe. At pr̄es illi. Eti am ſi tu nec ꝑuū qͥdē bolū ſeu morſū acci ꝑe indigeas. Nihilominꝰ accipe gr̄aꝫ que p̄ſtat̉ reuerēter/ ⁊ vtere cū gr̄aꝝ actōne. Et certe meo iudicio prudētiſſime. vt ſic ī tali fr̄e ſingularitas vitaret̉. hūilitas ẜuaret̉ murmurqꝫ et indigͣtio ab alijs ſecluderet̉. Conſideratio. xviii Eligiōis carthuſien̄. maior in ca ſu tercij dubij/ ꝯſiliū ⁊ licētiā ꝯce dere fas habꝫ vt petit̉. p̄ſertim in orōibꝰ nō neceſſarijs ⁊ peculiaribꝰ. Tuti tn̄ eſt vbi nō fit diſpēſatio/ officiū līgue n̄ penitꝰ omittere. Quoniā illd̓ tenuiſſimuꝫ ⁊ faucibꝰ orantis ītercluſuꝫ ſufficit. nec p̄t notabiliter aut ꝑiculoſe gͣuare Abūdat qͥli bet in fenſu ſuo iuxta apl̓i ſentētiā. Sūt p̄ terea qͥ tꝑe vocal̓ orōis p̄ſertim laborioſe nō ſtudioſe inſiſtūt meditatōi/ ſꝫ expediūt orōem ſuā alacrit̓ cū attentōe ꝯmūi/ qua tinꝰ poſtmodū liberiores habeāt aīos ad meditādū vel cū ſilētio orādū. Docuit nō nullos exꝑientia ſic agere ꝯſultē/ ex ſue ꝯdi tōis neceſſitate. eo ꝙ cū vocis ſono etiā ſa tis tenui/ neq̄ant ſua ſtabilire meditationē ꝓut in caſu pͥmi noſtri dubij q̄rela fit. For tis ꝓfecto. fortis ⁊ felix videt̉ is cui a deo donatū ē ſil̓ ſpū oris/ et deuotiōe mentis. deuotōe inqͣm tali qualē ſentiūt in ſilentio ip̄i ꝯtemplātes dn̄o ſuo ſeruire Sed rara eſt valde hec gr̄a ꝓpt̓ hūanā infirmitateꝫ partim. ꝑtīqꝫ ꝓpt̓ noſtꝝ torporē. nec etiaꝫ hmōi gr̄a eſt ab oībꝰ d̓ neceſſitate ⁊ ſub ob ligatōe reqͥrenda aut exigenda. Conſideratio. xix. Eligionis carthuſien̄. maior frēs R r ſuos habꝫ inducere/ qͣtinus n̄ mi nus ei rn̄deant ꝟitatē de ſuis v̓tu tibꝰ dū int̓rogāt̉/ qͣꝫ de ſuis vicijs ⁊ defecti bꝰ. Rō hꝰ/ qm̄ ꝑicl̓oſiſſime ſepe ſub tegum̄ to ⁊ velamīe v̓tutū ſe vicia palliāt. Expo ſuit hͦ int̓alios/ īmo ſupͣ alios egregiꝰ ille moꝝ indagator. btīſſimꝰ papa Gregori in diuerſis et pene ſingul̓ moraliū ſuoꝝ lo cis. Ueꝝ in ꝓpoſito latis ſit exempluꝫ de lachrymis d̓ qͥbꝰ pͥmū nob̓ obiectu dubiū inqͥrebat. Itaqꝫ caueas tibi qͥſqͥs ī religio ne p̄ſertim ſic auſtera ſicut eſt de qua loqui mur cōuerſaris/ a laq̄o quē venateſ abſcō dūt demōes. in om̄i qd̓ cogitamꝰ qd̓ loqͥ mur qd̓ agimꝰ. Itaqꝫ laq̄os ploramꝰ. la q̄os loqͥmur. laq̄os comedimꝰ ⁊ bibimꝰ. laq̄os nectimꝰ in cunctis oꝑbꝰ nr̄is. Nec ſufficit ꝯͣ tot laq̄os remediū alid̓ efficaciuſ qͣꝫ ex ſnīa dicere cū pſalmiſta Oculi mei ſꝑ ad dn̄m qm̄ ip̄e euellet d̓ laq̄o pedes meoſ Fuerūt locuti de lachrymaꝝ ꝯditōe ml̓ti. Et ferme nihil mentē nr̄am ſic purgat illu minat ⁊ ſerenat vt ꝓfūda ꝯpūctio ⁊ lachry maꝝ inundatio. Uerū id qͥdem ſi obẜuat̉ illud ne qͥd nimis. Fit aūt nimiſ dū ex hiſ incurrit̉ euacuatio et turbatio cerebri. duꝫ p̄terea flens reddit̉ impotens ad oꝑa ſibi de neceſſitate facienduꝫ incūbentia. vel ex voto/ vel ex p̄cepto vel ex ſuꝑioris inſtitu to. Eſt fateor in lachrymis aliqͥd dulce et mulcebre ſed procul ſit hec dulcedo q̄ cri ac moderatōe LXVII LXVII minis amaritudinē ꝑ p̄uaricatōem partu rit. et q̄ vulnerat ſuffocatqꝫ naturā. Eſt igi tur abijciēda nōnūqͣꝫ hec lachrymaꝝ pro fuſio. Et neſcio ſi lachryme inde fluēt vbe riꝰ/ qꝛ lachrymari vl̓ nō licet. vl̓ n̄ decet. vl̓ nō expedit. Itaqꝫ enī qn̄qꝫ videt̉. Nihilo minꝰ tn̄ oportet vt ꝓhibeant̉ ſepe. qꝛ neceſ ſaria p̄ceptoꝝ regulariū diſciplina p̄ponē da eſt lachrymis/ tā extortis ⁊ mendicatis qͣꝫ infuſis ⁊ placitis. Eadem enī eſt cā de hmōi lachrymis/ q̄ de ſentimentis ſpūaliſ dulcedīs ⁊ ſenſibili ſuauitate cur hec ſepe nō expediāt ꝓpter pl̓es reſpectꝰ/ ꝓut de hͦ alibi traditū eſt. Propt̓ea prudens religi oſe fuge qͣꝫtum poterꝭ interim tales lachry mas. qm̄ haud dubiū latet anguis in her ba. Dum aūt oīno tuꝰ fueris ſeu diſpenſa tōe ſuꝑioris ſeu diuīa ordīatōe/ tūc ill̓ vte re. illis te inebria. illis te refice. ſuauiſſimū tibi balneū mētis in illis freq̄nter inſtrue. Secꝰ ꝟ̓o vbi tuꝰ nō es. ſꝫ ordīs ⁊ cōmūi tatis. ac carcerali qͣſi ob ẜuatōe ſponte qui dem ⁊ vtilit̓ (niſi recalcitres) macipatꝰ cō pedibꝰ charitatis ex ꝓfeſſiōe tua volūtarie facta ꝓ chriſto aſtrictus. Cōſideratio. xx. Eligionis carthuſien̄. maior in ca ſu pͥmi dubij ꝓpoſiti qͦ ad orōnes publicas ⁊ canonicas habꝫ cum magno pōdere deliberatōis attēdere ꝙ ta les orōes nō ſunt (vt ita dicamus) facticie ſeu volūtarie ꝑ religionē carthuſien̄. inſti tute. ſed ꝑ ſedem apl̓icā aūt ſedentē ī ea ſū mū pontificē/ generalit̓ ꝑ vniuerſam xp̄ia nam religionē ordinate. Uerū tn̄ ꝙ he ora tōes dicant̉ alta voce vl̓ ſummiſſa/ publi ce vl̓ ad partē. hͦ ſpectat ad ius poſitiuum ⁊ ꝑ ꝯn̄s ad maioris arbitriū. Un̄ in hoc ī omni religiōe diſpenſatio p̄t indulgeri qͣn tum religiōis vigor pati p̄t. Quocirca vul peculā in pͥmis capi oppͥmiqꝫ ꝯuenit dū inducit̉ in vineā dn̄i ſub hͦ tegumēto ꝙ do minꝰ pēſat cor nō v̓ba. Penſat credite/ pē ſat dn̄s verba multiplici rōe noīatim qua duplici. Ad ſacrificiū laudis. ad exercita tōnem corꝑis. ad meritū ſatiſfactōis. et ad p̄ſtādū exēplar ꝓximis ⁊ laicis. Nolo igit̉ dicat mihi religioſus aliqͥs/ ꝙ dn̄s penſat cor nō v̓ba. cū apl̓us dixerit. Orabo ſpiri tu/ vocem intelligēs ẜm gloſas. exorabo ⁊ mente. Et Amb̓. ī hymno. Os līgua menſ ſenſus vigor ꝯfeſſionē ꝑſonet. Nolo ſic p̄ſumat ſolitariꝰ dū in ꝯmūe venerit. vt ſe di gnū reputet ſola ꝯuentōe. vt ſocietateꝫ ſeu ꝯuentū ſpernat in pari exercitatōe. vt voti ſit īmemor ī ſua ꝓfeſſiōe. vt q̄rat hic remu neratōnem trāſitoriā ꝓ eterna btītudīe. vt eccl̓iam dei deniqꝫ ſuꝑbe cōtemnat in ſua iuſſiōe ⁊ ꝑſonali miſſione. Demū ſi neceſſi tas ꝓut qn̄qꝫ fit vrgere videat̉ ꝓ valitudi ne corꝑis aut mentis. Nolo ꝓhibere. nolo ꝯtētioſus eſſe. nolo tyrānus. nolo crudelis tortor inueniri. Sed tn̄ nolo etiā te tibi ſo li ꝯmittere. Fallit nos amor a lienꝰ in iud cādo. qͣnto magis igit̉ amor ꝓpͥus. Luci fer inde corruit. Corruerūt inde oēs qͥ ope rant̉ iniqͥtatē. Expectes igit̉ volo expecteſ iudiciū maioris tui. Crede iuxta formam ſancti Bernardi / ſꝑ magis iudicio alieno ⁊ maxime tui ſuꝑioris qͣꝫ ꝓpͥo. qm̄ ille vice dei tibi dicet. ſi petitio tua liceat/ ſi expedi at/ ſi deceat nō tm̄ ꝓ ſalute tua ſed ꝓ ꝯſcīa quoqꝫ ſua. necnō ſi ꝓ fratꝝ tuoruꝫ pacifica ꝯmūicatōe. īmo etiā ꝓ generali ip̄iꝰ ordīs ꝯẜuatōe. Et vt nō fallat̉ ſuꝑior tuꝰ in ꝯſu lendo/ tuū ſit hūili pietate deū iugiter exo rare / vt tuas ꝑ eū in cuiꝰ te manibꝰ ꝯmiſi ſti vias dirigat. Uetus ꝓuerbiū eſt a Se neca poſitū. Cāpus docet pugilē. Ad qd̓ ſpectat illd̓/ ꝙ viſio ꝯtrectatio/ ⁊ allocutō egrotantis/ docet medicū qͥd agere debeat Nō alit̓ eſt de medico ſpūali. Fiunt enim curatōes nō hoīs ſicut loqͥt̉ Ariſto. ſꝫ hu ius hoīs quo fit vt ſingularia q̄ nō cadūt ſub arte; referri debēt ad iudiciū prudentiſ in arte ſua. ¶ Poſſent iſta latiori deductiōe ꝑduci ꝑ mēbra ſingula. ſꝫ epiſtolarꝭ angu ſtia tantūdē ſcripſiſſe cōtenta ſit. Bene va le pater dn̄e/ frater/ medice chariſſime. Et oremus ꝓ inuicē vt ſaluemur. ¶ Scriptū lugdun penultima octobris Anno dn̄i noſtri ieſu chriſti. M.ccccxxij. Cōcluſio epilogas. Eſpōdere vberiꝰ qͣꝫ neceſſe erat r conatꝰ ſum q̄ſtiūculis ꝑ te miſ ſis Guilhelme pater ⁊ frater in xp̄o chariſſime ſub duplici con ſideratōnū denario ſuꝑ religiōis ꝑfectōne ac moderamine. Suadens vt lachrymis ponat̉ modꝰ/ vt in ꝯgregatōe vocalibꝰ in tendat̉ exercitijs/ ꝯẜuādo vires ad hocip ſum/ vt inſuꝑ nulla lautioris victus ꝯceſ ſio deſuꝑ facta repudiet̉. ſiue illa fuerit pro pria ſiue ſingularis/ ſiue fuerit ꝯmūis ſeu pp 2 De conſiliis euāgelicis vniuerſalis. Ut deniqꝫ orōes in cella que ſub p̄cepto p̄ſertim eccl̓ie cadunt ore offer ri et ꝓferri nō omittant̉. niſi forte id fieret de ꝯſilio ⁊ licētia ſuꝑioris. cū ꝓlatio orete nus fieri poſſit vtiqꝫ tenuit̓ et abſqꝫ ꝑicl̓o ſo vt apparet gͣuamine. Attēto potiſſimū etiā ꝙ quia nulla fit ab inſtitutōe ⁊ nomīe eccl̓ie. aut ex regulari ordinatōe orāſ ip̄e ſic ore/ ex hoc multū meret̉ Primū qꝛ obedit. ſcd̓o qꝛ oris ſacrificiū reddit. tercio ſatiſfa ctoriū ꝓ pctīs ex labore agit. qͣrto ociū ex cutit. qd̓ facile ſurreꝑe ſolet in ſola menta li oratōe ſeu meditatōe. Facit ad hec illud apoſtoli. pſallā ſpū pſallā et mente cū glo ſa ordinaria. q̄ ſi placeat videat̉. Finit Sequitur queſtio theologica/ cuiꝰ titulꝰ eſt. Utꝝ aurora ma ne rutilās ſolē ediderit. In qͣ tractat̉ de cō ſilijs euāgelicꝭ ⁊ ſtatu ꝑfectōis ab eodem dn̄o Cancell̓. M Ueſtio determināda. Utruꝫ aurora mane rubēs ſolē edi derit. Quia iuxta Ariſtot̓. in elencꝭ. Om̄es trāſferētes ẜm aliquā ſil̓itudinē trāſferunt. Anīaduertēdū eſt ꝙ vt longa ⁊ certa expe riētia cōperit medicꝰ aurore imitās natu ram veris tꝑati in diebꝰ anni vires aīales ꝯfortat ⁊ ꝑficit ꝓ eo ſcꝫ ꝙ in eo vt ip̄i tra dūt humor ſanguīs in qͦ ẜm eos vita cōſi ſtit dn̄atur. Et ſol iſte quē nob̓ aurora pa rit; vita eſt viuentiū ⁊ animātiū iſtorum. ¶ Idcirco altiꝰ trāſferēdo inueſtigare libet in qͦ ſtat manet ⁊ ꝯſiſtit vita aīe nr̄e ſpūal̓. ⁊ ꝑfectio vite chriſtiane qd̓ ꝓprie eſt theo logice inueſtigatōis/ ⁊ nō inutil̓ ꝯſiderati onis. Nouimꝰ itaqꝫ vitā iſtiꝰ corꝑis ſtare ⁊ ꝯſiſtere in vniōe vl̓ cōiunctōe ip̄iꝰ ad ani mam que eſt principiū vite ⁊ actꝰ ſubſtā tialis corporis organici phiſici. Quanto igit̉ ꝯiūctio iſta ad corpꝰ ip̄m qd̓ actuat ī format ⁊ viuificat maior eſt ⁊ indiſſolubi lior/ tāto vtiqꝫ vita iſta corꝑal̓ ꝑfectior eſt Si igit̉ ꝯformiter ad iſta ſcire ⁊ inueſtiga re voluerimꝰ in qͦ ſtat ⁊ ꝑficit̉ vita xp̄iana. ſciemꝰ iſtud habito ⁊ cognito illo qd̓ ſpm̄ noſtꝝ ratōnalē ſuo vitali et ꝑfectiuo pͥnci pio qd̓ deus eſt ꝑfectiꝰ ⁊ intimiꝰ vnit ⁊ ī timat ⁊ iungit in ip̄o. Etenim ſicut a poe tis dictū allegat apl̓s. In qͦ viuimus mo uemur ⁊ ſumꝰ. Hinc ⁊ ip̄e dicebat. Mihi viuere chri ſtꝰ eſt. Et iteꝝ. Uita nr̄a abſcō dita eſt cū chriſto in deo. ¶ Eſt igit̉ cōclu ſio iſta fundamental̓ hmōi. Uitale eſſenti ale intrinſecū et perfectiuū formaliter pͥn cipiū vite chriſtiane eſt charitas ⁊ eiꝰ mā data. Cōcluſionē iſtam ponit in ſententia ſanctus doctor ſcd̓a ſcd̓e. q. clxxxiiij. arti culo. iij. ¶ Que qͥdem ſic ꝓbat̉. Primo de ip̄a charitate/ qm̄ ī illa ſtat ⁊ ꝯſiſtit vita xp̄i ana ⁊ ꝑfectio ip̄ius. quod ſpiritū noſtruꝫ rationalē ſuo vitali et ꝑfectiuo prīcipio ip ſi ſcilicꝫ deo vnit ꝑfectius viciniꝰ intimat ⁊ cōiungit. hoc ſupponit. illd̓ autē eſt cha ritas. quoniā qͥ manet in charitate in deo manet ⁊ deꝰ in eo. vt ait Ioh̓es in canoni ca. Iuxta quod Coloſſenſes monet apl̓s Super oīa inqͥt charitatē habētes que eſt vinculū perfectiōis. Et. ij. ad Chorinth̓. xiij. ſcribit. Si habuero omnē ꝓphetiā et nouerim myſteria oīa ⁊ omnē ſcientiā. ⁊ ſi habuero omnē fideꝫ ita vt montes trāſfe ram. charitatē autē nō habeam nihil ſum. ¶ Secūdo arguit̉ ad iſtam partē. qm̄ vita chriſtiana ꝯſiſtit in v̓tutibꝰ theologicis ⁊ moralibꝰ inter eas autē om̄ibꝰ ſuꝑeminet charitas/ velut ꝑfectiſſima ⁊ aliaꝝ ꝑfecti ua. ¶ Cōfirmat̉ quoniā vita beata que eſt ꝯſūmata ⁊ cōpletiua ſtat ī dilectōe ⁊ amo re inter beatos. Etenī ille perfectius viuit vita btā/ qui deo plꝰ adheret et intimat̉ ꝑ dilectōem et trāſformatiuū amorē. ¶ Ter cio ad idē. quoniā illud eſt vita anīe noſtre ſpiritalis quod eſt ſumma/ terminꝰ/ finis ⁊ cōplementū totiꝰ legis et euangelij. hoc autē eſt charitas ait apl̓s. Plenitudo enī legis eſt dilectio. Quocirca volens ſalua tor petrū ſicut ꝑfectiſſimuꝫ ꝓ ſe ducem et paſtorē inſtituere ꝑfecti corꝑis eccl̓iaſtici de ſolo amore interrogauit. Petre inquit amas me. diligis me plꝰ his. aꝑte volens innuere illū ī om̄i ſexū ſtatu et gͣdu ꝑfectiſ ſimū qͥ deum maxime diligit. ¶ Scd̓o pͥn cipaliter ꝓbatur cōcluſio de ip̄is mādatis autoritate Ioh̓is in canonicis. Scimꝰ inquit quoniā trāſlati ſumꝰ a mortē ad vi tam. Cur ita? cauſam ſubītulit. qm̄ diligi mus fratres. Unde chriſtꝰ Matth̓. v. ca. poſtqͣꝫ p̄cepta dedit de dilectōe ꝓximi et ī imicorū concludit. Eſtote igit̉ perfecti ſic̄ pater veſter celeſtꝭ perfectꝰ eſt. Sic ⁊. Lu ce. x. ad legiſperitos ait de amore chriſti et ꝓximi. Hoc fac ⁊ viues. Loquit̉ ſepius ⁊ ⁊ ſtatu perfectionis LXVII LXVII de ip̄is mādatis in lege ⁊ ꝓphetis ꝙ ea fa ciens viuet in eis. Leuit̓. xviij. Deuter̄. vi. ⁊ alijs pluribꝰ in locis. Sic ⁊ gloſa ſuꝑ il lo iā allegato. Suꝑ oīa aūt charitatē ha bentes ⁊c̄. Cetera inqͥt p̄cepta ꝑfectū faci unt ꝓ quanto ad charitatē ordinant̉. Quā obrē ⁊ beatꝰ Athanaſiꝰ hominū ꝑfectiſſi mꝰ vnꝰ in libro quē fecit de ſatiſfactōne fu ge. Hic ē dicebat ip̄e hominū terminꝰ ad ꝑfectōem ducēs. Si qd̓ iubet dn̄s ip̄e fa ciam. ¶ Stat igit̉ in hoc pūcto radix dicē doꝝ/ ꝙ charitas ⁊ eiꝰ mandata per ſe ⁊ eēn tialiter integrāt. cōſtituunt. ⁊ perficiūt vi N tam chriſtianā. ¶ Ex concluſione infero pͥ mo. Sicut p̄cepta dei dant̉ de charitate. ⁊ omnibꝰ v̓tutibꝰ ⁊ actibꝰ eoꝝ. ſic etiā da ta ſunt de ꝑfectōe charitatis ⁊ oīm v̓tutū. ¶ Prima pars patet/ qm̄ ẜm theologicam doctrinā omneſ virtutes ꝓ loco ⁊ tꝑe ſunt in p̄cepto. Cū enī v̓tutes neceſſario ꝯnexe ſint oꝑtꝫ ſi vna ſit in p̄cepto ꝙ ⁊ oēs. ¶ In ſcd̓a parte volo dicere ꝙ p̄ceptū charitat claudit omnē et totā bt̄ītudinē/ tā intenſi uam qͣꝫ extēſiuā dilectōis ⁊ amoris/ quan tūcūqꝫ ꝑfecta ⁊ intēſa fuerit iſta latitudo. Et ita de ceteris p̄ceptis imagināduꝫ eſt. q̄ ſunt de virtutibꝰ vnde loquit̉ pſalmiſta. Om̄is ꝯſūmatōis. hͦ ē omnis et totiꝰ per fectōis vidi finē. Quid? Latū mandatū tuum nimis. latitudinē videlicꝫ nimiā vel multā/ extenſiue vſqꝫ ad dilectōeꝫ inimico rū ⁊ ꝑſequentiū nos. intenſiue vt q̄ totam ꝑfectōem gradualē claudat dilectiōis ⁊ a moris. ¶ Corollariū iſtd̓ ponit expreſſe be atus Augꝰ in libello de ꝑfectōne iuſticie. vbi ex introductōe determinat ꝙ perfectō iuſticie que ē virtus generalis includens om̄es virtutes/ eſt ī p̄cepto. Cur eniꝫ inqͥt nō p̄ciperet̉ homini iſta ꝑfectio. qͣꝫuis eaꝫ nemo in hac vita habeat? Neqꝫ enī ait xp̄s recte currit̉ ſi quo currēdū ē neſciat̉. Quō autē ſciret̉ ſi nullis p̄ceptis oſtenderetur? Manifeſte colligit̉ iſtud ex forma p̄cepti charitatis. Diliges dn̄m deū tuū ex toto corde tuo/ ex tota aīa tua. totū autē ⁊ perfe ctū ideꝫ ſunt. iij. ph̓icoꝝ. Et de ꝓximo mā datū habemꝰ. Diliges ꝓximū tuū ſicut te ipſum. Maiorē aūt ⁊ ꝑfectiorē dilectōem mādare non potuit dn̄s/ qͣꝫ ꝙ eū ſicut nos diligamꝰ. qͥ noſmetip̄os maxime amamꝰ. Quapropt̉ ⁊ ꝓpheta regiꝰ loquitur dn̄o. Tu mādaſti mādata tua cuſtodiri nimis Et iteꝝ. Mādaſti iuſticiā tuā/ teſtimonia tua/ et ꝟitatē tuam nimis. Ubi gloſa Au guſtini et alioꝝ. Nimis hͦ eſt multū/ valde ⁊ intēſe. Immo iuxta aliqͣs gloſas/ plꝰ qͣꝫ etiā natura carnis patit̉. Unde ⁊ in hͦ con cordāt doctores theologici/ ꝙ ſoli beati ī plent p̄ceptū charitatis in ſua ꝯſūmatiōe vel cōpletiōe. Nullꝰ autē inuentꝰ ē qui di ceret ꝙ ip̄i ſic agentes faciāt opus ꝯſilij ſꝫ p̄cepti. nō qͥdem nouiter dati ſed a creatōe ſua ſignati ſuꝑ eos. ¶ Infero ſecūdo ꝙ mi nus ſufficiēs ē imaginatio illoꝝ qui ima ginati ſunt ꝙ p̄cepta dei ordinant̉ ad cha ritatē ⁊ alias virtutes ſub aliqͣ certa menſu ra minimo gͣdu. qd̓ autē eſt ſupra illā men ſurā vel gͣdū illū ē ſub ꝯſilio. Apparet iſtd̓ minꝰ ſufficere. Primo ex ſtatim dictꝭ. Se cundo ex ip̄a forma p̄cepti q̄ totalitatē mā dat et perfectōem. ⁊ nullū gradū relinquit ſub cōſilio. diliges p̄cepit ex totꝭ viribus. qͥ autē totū diligit nihil excludit. ¶ Corol lariū autem iſtd̓ ē de intentōe doctoris ſan cti ſcd̓a ſcd̓e. q. clxxxiiij. ar. iij. Et in libello ſuo de ꝑfectōe vite ſpūalis. Preceptū inqͥt dilectōis nullis terminis coartat̉. ita vt re cte dici poſſit ꝙ tanta dilectio ſit ī p̄cepto ꝙ nulla excedit limites p̄cepti. īmo vnicui qꝫ mandat̉ vt deū quantuꝫ poſſit diligat. Poteſt ⁊ iſtud deduci qm̄ p̄cepta ⁊ cōſilia vt infra meliꝰ videbit̉ / habēt aliā ⁊ aliam materiā/ ſiue alid̓ et aliud obiectū. Si enī caderēt ſuꝑ eādē materiā vel idem obiectū eſſꝫ ea cōfundere. Dilectio aūt dei ⁊ ꝓximi eſt materia circa quā cadit p̄ceptū charita tis. igit̉ circa iſta nō eſt conſiliū. Und̓ nuſ qͣꝫ in tota ſerie ſcripture ſacre reperit̉ ꝙ ali qͥs gradꝰ vel menſura aliqͣ dilectōis dei et ꝓximi ſit in cōſilio. ¶ Sequit̉ tercio. Nō modo dilectio q̄ haberi poteſt in via ē ſub precepto. verū etiam dilectio ip̄a beatifica Iſtud ex intentōe ponit beatꝰ Auguſtinꝰ in libro de perfectōne iuſticie ſicut iā alle gatū eſt. Et arguit̉ iſtud/ qm̄ mandatum dei eternū ē ex tota materia ſua. dilectio au tem beatifica eſt de ip̄a materia. ergo non exit limites p̄cepti. Preterea ad dilectiōeꝫ beatificam oēs obligamur tendere/ niti et conari. ergo illo modo ſaltē eſt in p̄cepto. Etiā quia vt dictū eſt. beati qui ꝑfecte et totaliter deum diligunt nō faciūt opus cō ſilij ſed magis p̄cepti. quoniā maxime ob ligant̉ ꝑfecte deū diligere. ¶ Ex quo appa ret vltra ꝙ illud qd̓ cadit ſub p̄cepto pōt diuerſimode impleri abſqꝫ culpa vel tranſ pp 3 De conſiliis euāgelicis greſſiōe. Aliter enim diligūt deū viatores. aliter comp̄hēſores. aliter ꝑfecti viri. aliter incipiētes. ⁊ aliter ꝓficiētes. Et tn̄ minus peccāt imꝑfecti ſi nō eque deū diligāt ve lut ꝑfecti iā in charitate firmati ⁊ radicati. nec imputat̉ viatoribꝰ ad culpā ſi nō eo a more vnitiuo deo hereant quo ⁊ ip̄i beati. qͣꝫqͣꝫ ẜm Auguſtinuꝫ dilectio beatifica ſit ſub p̄cepto. Licꝫ enī ſit ſub p̄cepto nō tn̄ eſt de neceſſitate p̄cepti. Neqꝫ enī neceſſe ē vt optimo mō diligat̉ deꝰ. qͥnimmo ad eui tandū culpam ſufficit app̄ciatiue plꝰ eum. diligere. hoc eſt ꝙ amor dei oībꝰ p̄ponat̉. ſic ꝙ paratꝰ eſſet hō ante omnē aliū amo rem dimittere qͣꝫ dei amorē. ⁊ hic eſt vnus modus ꝑfecte dilectōis nobis poſſibil̓. ⁊ de neceſſitate p̄cepti. ¶ Ulteriꝰ ex cōcluſio ne ſequit̉ ꝙ ſi cōſilia ad ꝑfectionē vite xp̄i ane facere dinoſcunt̉; nō tamē eſſentialiter hoīem ꝑficiūt in vita xp̄iana. Prima ꝑs claret ex decurſu euāgelij. Pro ſcd̓a arguit̉ quoniā plures ꝑfecti ſuerūt in vita ſpūali abſqꝫ obẜuantia ꝯſiliorū euangelioruꝫ / vt de abraam cōſtat. cui dn̄s ait. Ambula co ram me ⁊ eſto ꝑfectꝰ. De Iob etiā cui nul lus ſimilis erat in terra. de ceteris qͦꝫ patri archis/ patribꝰ ⁊ ꝓphetis veteris teſtamē ti. quos fuiſſe ꝑfectos nullꝰ negat. neqꝫ tn̄ ſeruauerūt aut impleuerūt ꝯſilia euāgeli ca. Itē in ſtatu innocētie fuiſſent hoīes ꝑ fectiſſimi ī vita ſpūali. nec tn̄ obſeruaſſent cōſilia euāgelica. pauꝑtatis/ obediētie ⁊ ca ſtitatis. ſed eoꝝ ꝑfectio fuiſſet in adīpletōe diuinoꝝ p̄ceptoꝝ. Ex quo patet ꝙ ꝓ tāto cōſilia euāgelica ꝑtinere ⁊ facere dicuntur ad ꝑfectō eꝫ vite ſpūalis. qꝛ ſunt inſtrumē ta quedā expedientia et ꝓmouentia admo dum ad ꝑfectōem ip̄am vite ſpirital̓ con quirendā/ vel iā acquiſitā conſeruandam ¶ Sequit̉ ex dictis ꝙ exquo nō intrāt eēn tialē cōſtitutōem vite xp̄iane. oportꝫ dice re ꝙ ſolū inſtrumētaliter ad illā faciūt ⁊ cō currūt. quēadmodū in vita corꝑali quali tatiue diſpoſitōnes inſtrumēta/ organa et hmōi ꝑficiūt quidē vitā corꝑis. ſed īſtru mētaliter tm̄ modo accidētalit̓ et ẜm quid ⁊ nullo mō eſſentialit̓. Hoc exp̄ſſe tenet ſā ctus Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. clxxxiiij. ar. viij. hͦ in ſolutōne prime rōis atqꝫ ſeq̄ntiar. iiij. vbi querit an liceat ep̄is aliqͥd poſſidere in ſolutōne prime rōis. Idem ⁊ queſtiōe ſub ſeq̄nti ar. ij. in corꝑe queſtiōis. vbi dicit ꝙ ad ꝑfectionē vite chriſtiane eſſentialit̓ ꝑti net ꝑfecta obſeruātia p̄ceptorū. Hoc ideꝫ ponit. q. clxxxviij. ar. pͥmo in corꝑe. vbi q̄ rit an̄ habere aliqͥd ī cōmuni diminuat de ratōe ꝑfectōnis. Hec eadē determīat in li bello ſuo de ꝑfectōne vite ſpirital̓. Sic et poſt eū Godefridꝰ de fontibꝰ ⁊ alij. ¶ Ul teriꝰ infero ꝙ pauꝑtas volūtaria quātum cunqꝫ arta nō ꝑficit hominē eſſentialit̓ in vita chriſtiana. Iſtud expreſſe determinat Caſſianꝰ in collatōibꝰ patrū collatōe pri ma. ⁊ allegat ſanctꝰ doctor ī libro ſepe me morato. Ieiunia inqͥt vigilie/ nuditas/ pͥ uatio omniū facultatū nō ꝑfectio ſed ꝑfe ctōnis ſunt inſtrumēta/ qꝛ nō in ip̄is cōſi ſtit diſcipline finis ſꝫ ꝑ illa peruenit̉ ad fi nem. Ob hoc enī ait ſctūs doctor vbi ſupͣ hec in religionibꝰ inſtituta ſunt nō qꝛ ī ip ſis prīcipaliter cōſiſtat ꝑfectio. ſed qꝛ his quaſi qͥbuſdam inſtrumētis ad ꝑfectōneꝫ venit̉. Hoc idē ponit ſcd̓a ſcd̓e. q. clxxxiiij ar. iij. in ſolutōne prime ratōis. Unde ⁊ q̄ rens in libro de ꝑfectōne vite ſpiritalis qͦ modo fuit abraam ꝑfectus qͥ diuitias ha buit ⁊ diues mortuus eſt. Hec inqͥt q̄ſtio ſolui nō poteſt ſi ꝑfectio vite chriſtiane cō ſiſteret in ip̄a dimiſſiōe diuitiarū. Seque ret̉ etenim abraam diuitē nō eſſe perfectū aūt fuiſſe. Uerū ſi v̓ba dn̄i diligēter ꝯſide rentur nō in ip̄a abdicatōe diuitiaꝝ ꝑfecti onem poſuit. ſed hoc eſſe quandaꝫ viaꝫ et diſpoſitōem ad ꝑfectōeꝫ ſicut ⁊ ip̄e modꝰ loq̄ndi clare oſtēdit. Si vis inquit ꝑfeci eſſe vade ⁊ vēde oīa q̄ habes ⁊ da pauꝑi bus. et veni ⁊ ſeq̄re me. Ultimo ponit. ⁊ ſe quere me. qꝛ ī ſeq̄la chriſti cōſiſtit ꝑfectio. ad quā inſtrumētaliter diſponit abdicatō diuitiarū. Unde et illā abdicatiōeꝫ ordīat ad dilectōem ꝓximi. Da inquit pauꝑibuſ Quocirca ⁊ btūs Hieronymꝰ ſuꝑ illo Ec ce nos reliqͥmus oīa et ſecuti ſumꝰ te. Pa rum enī inquit erat oīa relinquere. qd̓ ⁊ ſo crates fecit ⁊ multi philoſophoꝝ. Ideo ⁊ iungit qd̓ ꝑfectū eſt. et ſecuti ſumꝰ te. Nō quidē paſſibꝰ corꝑis ſed amoris. Sic et Origenes ſuꝑ illo. Si vis ꝑfectus eſſe ⁊c̄ Non ſic inquit intelligit̉ iſtud vt in ip̄o tē pore quo tradiderit qͥs bona ſua pauꝑibꝰ ꝑfectus fiat. ſꝫ quia ex illa die incipit ſpe culatio dei. depoſito ſcꝫ onere diuitiarum. qꝛ ſic liberiꝰ deo vacās pōt eum adducere ad omnes virtutes. Uidetis ꝙ ī actibꝰ v̓ tutū ponit eſſentialē et finalē ꝑfectōꝫ. Sic igitur pōt quis poſſidēs ampliſſimas di ⁊ ſtatu perfectionis LXVII uitias ꝑfecta charitate deo inherere. ⁊ ip̄is affluentibꝰ cor nō apponere. quēadmodū ꝯſtat fuiſſe de abraam. cuiꝰ ꝑfectio nō po nit̉ in abdicatōe diuitiaꝝ; ſed ī hoc ꝙ cō rā deo ambulauerit. Ambula corā me (ait ad eum dn̄s) ⁊ eſto ꝑfectꝰ. Ambulauit au tem perfecte deū diligēdo ⁊ amādo ¶ Nec ex hoc arguere poterit qͥs īutile eſſe ꝯſiliū pauꝑtatis/ ſicut ait ſanctꝰ doctor vbi ſupͣ. Non enī vt ip̄e ait ꝓpter hͦ dedit ꝯſilium iſtud quaſi diuites perfecti eſſe nō poſſint. ſed qꝛ facilit̓ nō ꝑficit̉ homo cū poſſeſſiōe diuitiaꝝ. Hoc ideꝫ ſentit dn̄s Guilhelm antiſiodorenẜ reſpōdendo ad qd̓dā argu mentū cū arguit̉. Relinq̄re om̄ia eſt opus ꝑfecte charitatis Hoc inqͥt ſic intelligēdū eſt ꝙ eſt ſignū ꝑfecte charitatis/ ⁊ nō eſſen tialiter ꝑfectio. ¶ Preterea ſi pauꝑtas eſſet eſſential̓ perfectio ſequeret̉ ꝙ nulli diuites poſſent ꝑfici in vita chriſtiana. exqͦ nō ha berēt pauꝑtatē/ que ẜm aduerſariū ꝑtinet ad eſſentialē ꝑfectionē. Falſitas ꝯſequen tis ex illo arguit̉ Eccī. xxxi. vbi beatꝰ diueſ ille dicit̉ qui inuētus ē ſine macula. nec ſpe rauit in theſauris pecunie. Super qͦ glo ſa magna. Siqͥdem virtꝰ eſt diuitem eſſe ⁊ ꝑfecta charitate deo figi ⁊ adherere/ qͥ ex affectu diuitiaꝝ maculā nō ꝯtraxit. qͥ poſt aurum cōcupiſcēdo nō vadit. nec de diui tijs ſuꝑbiēdo ſuꝑ alios ſe extollit. Sequi tur. Quis enim eſt hic ⁊ laudabimꝰ eumꝫ fecit enī mirabilia in vita ſua. Uere enī mi rabilia facit qͥ in diuitijs affluentibꝰ cor n̄ apponit. Poſt q̄ om̄ia ꝯcludit. qͥ probat̉ eſt in illo ⁊ ꝑfectꝰ inuentꝰ eſt. Item ſi pau pertas volūtaria eēntialiter faceret ad ꝑfe ctōem vite chriſtiane. ſequeret̉ ꝙ poſſeſſio opū ⁊ diuitiarū eſſentialit̓ imꝑficerēt ho minē. et ita p̄lati/ papa dn̄s omniū. viri ec cleſiaſtici poſſidētes diuitias; iſti deficerēt a ꝑfectōe chriſtiana. īmo ip̄i religioſi qͥ de artiſſima pauꝑtate gl̓iant̉ trāſeuntes ad p̄ laturas in qͥbus recipiūt amplas diuitiaſ illi inqͣm caderēt a perfectiōe eēntiali vite chriſtiane. ⁊ ita nunqͣꝫ deberēt ad p̄laturaſ illas trāſire. Porro ꝙ in ip̄a dimiſſiōe pe cuniarū ſeu diuitiaꝝ nō ꝯſiſtat eēntialis ꝑ fectio declarat ſctūs doctor in libello ſepe dicto arguēs ꝑ exēplū ꝙ ip̄e ſaluator tra dens Matth̓. v. ca. documēta perfectōniſ dicebat. Si qͥs ꝑcuſſerit te in maxillam p̄ be ei ⁊ alterā. Et qͥ vult tecū in iudicio cō tendere ⁊ tunicā tollere/ dimitte ei ⁊ palliū Et qͥcūqꝫ te angariauerit mille paſſus/ va de cū eo ⁊ alia duo milia. Manifeſtū ē ꝙ viri ꝑfecti nō ſemꝑ iſta actu imlpēt. Alio qͥn ip̄e dn̄s a perfectiōe defeciſſet. qͥ percuſ ſus a ſeruo potificis nō p̄buit aliā maxillā ſed dixit. Si male locutꝰ ſum teſtimoniū erhibe d̓ malo. Si aūt bn̄ cur me cedis? Sil̓r paulꝰ qui alapā a ſacerdote recepe rat; nō obtulit aliam maxillā. ſed cōſtanter dixit. Percutiat te dominꝰ paries dealba te. Sic gͦ nō eſt de neceſſitate eēntialis ꝑfe ctionis hec oꝑe implere. ſed ſufficit vt in p̄paratōe animi habeāt̉. vt ait Augꝰ lib̓. d̓ ſermone dn̄i in monte. quod ⁊ diuites hr̄e poſſunt. Unde ⁊ viri ꝑfectiſſimi Athana ſius Silueſter Hylariꝰ/ ⁊ alij ſancti plu res viri ꝑfecti opes ⁊ diuitias poſſederūt. ¶ Deniqꝫ in ſtatu innocētie fuiſſent hoīes ꝑfecti/ et tamē fuiſſent maxime ⁊ vere dn̄i tꝑaliū. quibꝰ dicebat̉ adno. Dn̄amini pi ſcibꝰ maris ⁊ volatilibꝰ celi ⁊cͣ. ¶ Seqͥt̉ vl tra ꝙ ieiuniū abſtinētia/ inedie/ vigilie nō ꝑtinent eēntialiter ad ꝑfectionē vite chri ſtiane. Hoc ex intentōne tenet Caſſianus vbi ſupra. ⁊ allegat̉ in pͥori corollario. Nā et de dn̄o legimꝰ ꝙ venit manducās et bi bens. Quamobrē Augꝰ. x. ꝯfeſſionū. Nō ego inqͥt timeo immūdiciā obſonij ſed im mūdiciā cupiditatis. Hec eſt enī q̄ imꝑfe ctū facit nō ip̄m obſoniū. Et in libro d̓ do ctrina chriſtiana. Uſus inqͥt taliū nō eſt ī culpa ſed libido. Fieri enim pōt vt ſine vi cio aliqͦ voracitatis/ p̄cioſiſſimo cibo ſapi ens vtat̉. inſipiēs ardētiſſima gule flāma in viliſſimū inardeſcat. Sil̓e dicit̉ ī libro de queſtionibꝰ euāgelij. ⁊ recitat̉ in decretꝭ Oportet inqͥt ſapiētes filios ītelligere; nō in abſtinēdo vl̓ māducando eſſe iuſticiaꝫ ſed in eqͣnimitate tolerādi inopiam. Nam paulus qui ſciebat abūdare et cū mandu cantibꝰ māducabat. nō imꝑficiebat̉ ex hͦ. al̓s nunqͣꝫ egiſſet. Qua in re Richardꝰ de ſancto victore in libro de extermīatōe ma li ⁊ ꝓmotōe boni. Hinc eſt ait/ ꝙ multos videmus mira abſtinētia corpus afflixiſ ſe morbos gͣues incurriſſe ⁊ incurabiles. eoſdē ip̄os poſt edomitā ꝯcupiſcētiā. poſt acceptā diuinitus gr̄am rigoris pͥſtini fre na laxaſſe. ⁊ corꝑi ſuo in cibo. potu. ſomno veſtitu multo ampliꝰ qͣꝫ cuſtodia ſanitatis poſtulaſſet indulgere. Cōſtat autē ꝙ loqui tur de ꝑfectis. vtpote de illis qui ꝯcupiſcē tiam edomuerāt ⁊ diuinā gr̄am receperāt pp 4 De conſiliis euāgelicis Un̄ et btūs Machariꝰ ſūmꝰ ille anachori taꝝ hoīm ꝑfectiſſimꝰ vnus d̓ ſolitudīe ve nies ad cōgregatōꝫ fratꝝ/ et vinū bibens cū eis nō ex hͦ īꝑficiebat̉. Ꝙ ſi abſtinētia a vino eſſꝫ eēntial̓ ꝑfectio nūqͣꝫ illā relaxa ſet. ¶ Ceteꝝ ſi ieiuniū abſtinētia ⁊ cetera eſ ſēt de eēntiali ꝑfectōe ſeq̄ret̉ ꝙ vtētes cibiſ d̓licatꝭ carnibꝰ ⁊ volatibꝰ n̄ poſſēt ꝑfici ī vi ta xp̄iana. īmo ſeq̄ret̉ ꝙ īfirmi d̓bileſ qͥ for te tota vita ſua ieiunare nō pn̄t. ſenes ip̄i in religiōibꝰ et alibi. Iſti inqͣm deficerēt qui īedias vigilias abſtinentias ferre nō po ſūt a ꝑfectōe chriſtiana. Qd̓ quis diceret: ¶ Corollariū iſtud tenet ſctūs doctor ſcd̓a ſcd̓e. q. clxxxvi. ar. ij. in cor. queſtiōis. ¶ Ex p̄dictis infero ꝙ pauꝑtas/ vigilie abſtinē tia/ ieiuniū. īedie/ nuditas. pͥuatio omniū facultatū nō ſunt virtutes. Apparet ex p̄ dictis qm̄ om̄es virtutes ſunt de eēntiali ꝑfectione vite xp̄iane. Hec aūt oīa ſunt ex tra eſſentialē perfectōeꝫ vite xp̄iane vt de ductū eſt. Itē ſi iſta eſſent virtutes ſeque ret̉ ꝙ debiles. infirmi. ſenes. diuites n̄ po ſent habere om̄es virtutes. cū ip̄i ſenes et valitudinarij ieiunare non poſſint ⁊ abſti nentiā facere. ⁊ diuites nō habent pauꝑta tem. ſic nullā v̓tutem habere poſſent. Cuꝫ enī virtutes ſint cōnexe. ⁊ diuites nō ha beant pauꝑtatē. q̄ ẜm aduerſariū ē ꝟtus. ⁊ infirmi nō habent abſtinētiā. ſequit̉ illa tum. ¶ Ex qͦ ſtatim apparet ꝙ iſta oīa p̄di cta/ ieiuniū vigilie/ pauꝑtas ⁊ hmōi; ma gis ſunt q̄dam volūtarie penalitates qͣꝫ ꝟ̓ tutes dicēde. Patet ex dictis. Qm̄ ſi pauꝑ tas vel ieiuniū eſſent v̓tus vel gͣdus virtu tis/ tūc eſſent ꝑ ſe laudabiles. quoniā v̓tu tes ſunt ꝑ ſe bone et de genere ꝑ ſe laudabi les. Certū eſt autē ꝙ pauꝑtas nō ē lauda bilis niſi ex hoc adiuncto ꝙ eſt volūtaria. Sic eſt de ieiunijs ⁊ vigilijs. Un̄ quem admodū mors ip̄a volūtarie ꝑpeſſa ꝓ xp̄o licet ſit meritoria; nō tn̄ eſt virtus anīe aut potentie ꝑfectio/ ſicut actꝰ vel habitꝰ exi ſtens in aīa. ſed magis eſt q̄dā voluntaria ⁊ meritoria penalitas. ſic de p̄dictis imagi Rº nandū eſt ¶ Ulteriꝰ īfero ꝙ habēs familia vxorem ⁊ liberos p̄t eēntialiter ꝑfici in vi ta ſpiritali ⁊ chriſtiana. Patet de abraam vt argutū eſt. de Iob et alijs qͣꝫ pl̓imis vi ris ꝑfectis/ tam veteris qͣꝫ noui teſtamen ti/ qͥ vxores habuerūt. Scd̓o qꝛ tales pn̄t habere omnes v̓tutes. Si enim daret̉ in ſtantia; maxime eſſet de ip̄a incōtinentia. Hanc autē habere pn̄t ip̄i cōiugati. vt ex p̄ſſe determinat Augꝰ in lib̓. de bono ꝯiu gali. Continētia etenī ſicut ip̄e ait nō ē vir tus corꝑis ſed animi. Nam v̓tutes aliqͣn do latēt ī habitu. aliqn̄ manifeſtant̉ ī oꝑe. omnē autē actū vel habitū animi quē ha bent nō cōiugati pn̄t et ip̄i ꝯiuges habere Sicut enī exemplū eſt beati Augꝭ. vbi ſu pra. Non impar eſt meritū eēntiale fortitu dinis vl̓ patientie in Iohāne qͥ paſſus n̄ eſt. et in Petro qͥ paſſus eſt. Habuit eī Io hānes virtutes fortitudīs ⁊ patiētie eque ꝑfectas/ ſicut et petrꝰ. Sic ⁊ ꝯſil̓r nō eſt ī par meritū eſſentiale caſtitatis vl̓ cōtinen tie in Ioh̓e qͥ nuptias expertꝰ nō ē. ⁊ abra am qͥ filios genuit. Abraam enī caſtitateꝫ celibatus iohānis habuit in voto et habi tu/ ⁊ caſtitatē nuptiaꝝ in vſu. qͥ libēter ab ſtinuiſſet ab om̄i actu ꝯiugali ſi dn̄s p̄ce piſſet. ſicut Iohānē legit̉ a nuptijs reuo caſſe. qͥ quidē Iohānes ꝯtinentiā oſtēdit in actu exteriori. ¶ Ex quo ſequit̉ ꝙ virgī tas ẜm illud qd̓ addit vltra ꝯtinentiam. ⁊ ſi ſit qͥdam decor virtutis. non tn̄ eſt virtꝰ nec gradus virtutis. al̓s ꝯiugati non poſ ſent oēs virtutes habere. īmo quia v̓tuteſ neceſſario ꝯnexe ſunt nullā oīno virtutem haberēt quibꝰ deeſſet virgītas. Secundo nulla virtus tollit̉ niſi ꝑ peccatū. virgini tas aūt abſqꝫ peccato ꝑdi poteſt vt ī actu cōiugali. Tercio om̄es v̓tutes ⁊ actꝰ earū ꝓ loco et tꝑe ſunt in p̄cepto. virgītas autē nulli ẜuanda p̄cipitur. Quarto oīs virtuſ ꝑdita vel amiſſa ꝑ penitentiā p̄t reꝑari. ſo la virginitas ꝑdita vel amiſſa nunqͣꝫ reꝑa rat̉. ¶ Ex p̄miſſis igit̉ apparet quō ꝯſilia euangelica faciūt ad ꝑfectōeꝫ vite ſpirital̓ faciunt enī vt dictū eſt ſicut inſtrumēta ꝓ mouentia vel expediētia vel manuducen tia ad illā/ aut ſicut remouentia ꝓhibens. Quia enī cōcupiſcētia oculoꝝ plurimum impedit ⁊ retardat a ꝑfectōe habēda Id̓o ad tollendū iſtud dedit dn̄s conſiliū pau ꝑtatis/ per quā tollunt̉ et abdicant̉ ea que extra nos ſunt. videlicꝫ tꝑalia. Quia ꝓin de ꝯcupiſcētia carnis viaꝫ p̄pedit ad ꝑfe ctōem habendā Ea ꝓpter adhibuit domi nus conſiliū caſtitatꝭ que tolleret illud qd̓ eſt iuxta nos. vicꝫ vt eſt ꝯcupiſcētia carniſ Quia deniqꝫ ſuꝑbia vite maximo impedi mēto eſt ad ip̄am ꝑfectōneꝫ; datū eſt idcir co cōſiliū obediētie/ qua noſmetip̄os abne gemus/ ponentes ꝓpriā voluntatē in arbi ⁊ ſtatu perfectonis LXVII trio alteriꝰ. ¶ Cōcordat cū iſtis doctor ſo lēnis in q̄ſtionibꝰ de qͦlibet dicēs. ꝙ conſi lia euangelica plꝰ faciūt ad vitam ſpirita lē negatiue/ remouēdo ꝓhibentia qͣꝫ poſiti ue. ¶ Hoc idem ponit doctor ſctūs in plu ribꝰ locis/ dicens ꝙ cōſilia ordinant̉ ad vi tam ſpiritalē. ſicut ad vitā corꝑis tuendā ordinat̉ medicina p̄ẜuatiua/ q̄ nō intrat eſ ſentialem cōſtitutōem viuentꝭ. et ſine ea p̄t haberi ꝑfecta ⁊ integra ſanitas. Cetera au tem p̄cepta alia a charitate faciūt ad vitaꝫ ſpiritalē. ſicut cibus vel alimentū ad vitaꝫ corꝑis. ſine autē cibo vel alimento non eſt vita. īmo ⁊ alimentū ꝑ actionē caloris na turalis cōuertit̉ in alitū vel cibatū. Sic gͦ apparet ꝙ qͣntūcunqꝫ remoueant̉ impedi menta ꝑfectōis ꝑ inſtrumēta ꝯſiliorū. vel qͣntūcunqꝫ ꝑfecta inſtrumēta habeant̉ ad ꝑfectōnem habendā. nunqͣꝫ tn̄ dicendꝰ eſt homo ꝑfectus niſi habeat illa que veniūt ⁊ concurrūt ad eſſentialē cōſtitutōem ⁊ ꝑ fectōeꝫ vite ſpiritalis/ que ſunt obſeruātia p̄ceptoꝝ diuinoꝝ et exercitiū virtutū de qͥ bus omnibꝰ dant̉ p̄cepta ⁊ de ꝑfectione ea rū. Itaqꝫ et ſi ꝯſilia euāgelica plurimū ex pediāt ⁊ valeant ad perfectiōem vite ſpiri talis ꝯquirendā/ nō tn̄ neceſſario reqͥrunt̉ ad eam. qm̄ in omni ſtatu. ſexu. ordine. gͣ du ꝑfecti viri inuenti ſunt. ¶ Ex qͥbꝰ colli gi p̄t breuis et neceſſaria differētia p̄cepto rum ⁊ conſiliorū quo ad materiā vel obie ctū ſuꝑ quo ferunt̉. qm̄ cōſilia ꝓprie ⁊ ma xime reſpiciūt materiā inſtrumentalē diſ ponentē ad faciliꝰ et breuiꝰ acqͥrendā eēn tialem vite chriſtiane ꝑfectōem. Et iō ſunt ꝑfectio ẜm quid et accidētaliter. Precepta vero diuīa magis de directo ⁊ īmediate re ſpiciunt illa q̄ eſſentialiter ꝑtinent ad vitā chriſtianā ⁊ ſpiritaleꝫ. ſicut ſunt v̓tutes et actus eaꝝ. ¶ Ex iſtis infero ꝙ obligatio p̄ ceptorū maior eſt et efficacior qͣꝫ obligatō votorū. Probat̉ iſtud primo cōparando votū et p̄ceptū ad materiā circa quam ca dūt. Secūdo cōparādo ad modū ⁊ vim obligandi. Et tercio cōparando ad illa a quibus trahūt ratōeꝫ ſue obligatōis ¶ Ex prima radice arguit̉/ quoniā p̄cepta diuīa ſunt ⁊ dant̉ de illis q̄ per ſe bona ſunt. vt pōte de actibꝰ virtutū. de dilectōe dei ⁊ ꝓ ximi/ quibꝰ hō ſimpliciter bonus dicit̉ in vita ſpiritali ⁊ chriſtiana. ⁊ in quibꝰ ſtat et eēntialiter cōſiſtit vita ſpiritalis ⁊ ꝑfectio ip̄ius. Uota autē nō ſunt oē oꝑibꝰ p̄cepto rum/ ſed magis de inſtrumētis ad vitam chriſtianā. vt de pauꝑtate/ abſtinentia/ vi gilijs et hmōi/ que nō ſunt ꝑ ſe bona virtu tum. ſed magis diſpoſitio ad v̓tuteſ. ¶ Ex ſecūda radice arguit̉ idē. Qm̄ natural̓ ob ligatio vel vinculū īmutabile et indiſſolu bile maius eſt qͣꝫ voluntariū et diſpenſabi le. Ad p̄cepta autē obligat̉ hō naturaliter ⁊ indiſpēſabiliter. ¶ Ex tercio medio pro bat̉ corollariū. quoniam p̄cepta trahūt ⁊ ſortiunt̉ vim a deo dictāte et naturaliter in ſerente in tabulis cordis. Uota autē ſuaꝫ immediatā obligatōem accipiūt a volun tate homīs vouentꝭ/ qui quantū vult ſe li gat et obligat. ⁊ pro libitu votū ſuū quali ficat. Iteꝫ p̄cepta ſunt de neceſſarijs ad ſa lutem/ nō ſic autē vota. Magis aūt obli gamur ad illa q̄ ſunt de neceſſitate ſalutꝭ qͣꝫ ad ea q̄ ſic nō neceſſario requirunt̉. Proin de vota nō habēt vim obligādi niſi ab ip ſis p̄ceptis. Unde tenet̉ qͥs vota ſua īple re virtute p̄cepti illiꝰ iuris naturalis; quo iubet̉ ꝓmiſſa reddere. igitur. ¶ Ulteriꝰ in fero ꝙ cōſilia et obẜuantia cōſiliorū ordi nātur finaliter ad p̄cepta et mādata. hoc ē ad ꝑfectā obſeruantiā p̄ceptoꝝ ⁊ manda torū. Sequit̉ ex dictꝭ/ quoniā ꝑfectō ẜm quid ⁊ accidentalis ordinat̉ ad perfectiōꝫ ſimpliciter. conſilia autē ⁊ vota ꝑtinēt ad ꝑfectōnem ẜm quid. ⁊ p̄cepta ad ꝑfectōeꝫ ſimpliciter vt dictū eſt. Etiaꝫ quia inſtru mentū eſt ꝓpter principale agens. vota au tem et conſilia ſunt de materia inſtrumēta li. Ex quo poteſt ſumi ratio ad precedens corollariū. quoniā ad vota ⁊ conſilia obli gat̉ homo finaliter ꝓpter ip̄a p̄cepta. igit̉ p̄cepta magis obligat per regulā Ariſto. pͥmo poſterioꝝ. Propter qd̓ vnūquodqꝫ tale et illd̓ magis. ¶ Ex quo apparet ꝙ dū conſilia dicunt̉ eſſe de meliori bono nō fit cōparatio eorū ad p̄cepta ſed ad ſua con traria Uerbi gratia cū paupertas dicitur meliꝰ bonū nō comꝑatur pauꝑtas ad opꝰ precepti ſed ad diuitias. ſic ꝙ paupertas melior eſt ad ꝑfectionē acqͥrendā vite ſpiri talis qͣꝫ poſſeſſio opum ⁊ diuitiaꝝ. Uel ꝓ tanto dicunt̉ cōſilia de meliori bono. quia ordinant̉ ad meliorē et perfectiorē obẜuā tiam preceptorū qͣꝫ ſit cōmunis obſeruan tia eorū qui nō accipiūt inſtrumēta conſi liorū et votoꝝ. ¶ Sequit̉ vltra. Et ſi plus T mereat̉ quis ꝑ opus aliquod factū ex vo to qͣꝫ ꝑ illud idem ſine voto/ votū tamē nō pp f De conſiliis euangelicis mutat genus aut ſubſtantiā oꝑis. Prima pars arguit̉/ qm̄ ꝑ votū hō dat plus deo. ſcꝫ opus ip̄m ⁊ potentiā. dū facit ſe nō poſ ſe qͥn faciat quod prius poterat nō facere. Siue iuxta cōmunē metaphorā. vouens dat fructū et arborē. aliꝰ autē qͥ n̄ vouit ſo lū dat actū vel fructū ſine potentia vel ar bore. Maiꝰ autē eſt dare actū ⁊ potentiaꝫ/ fructū et arborē. qͣꝫ ſolū fructū vel ſolā ar borē vel actū. Item qꝛ ꝑ votū magis fir mat̉ hō in bono ¶ Secūda pars arguit̉/ qͦ niā votū nō addit niſi rōem volūtarie ob ligatōis. iſtud autē nō mutat genꝰ vel ſub ſtantiā operis. ¶ Ex quo vlteriꝰ hoc patet ꝙ multa oꝑa ſine voto ꝑfectiora ſunt ⁊ me liora qͣꝫ aliqͣ alia ex voto. Probat̉ qm̄ dili gere deū ex toto corde meliꝰ eſt qͣꝫ aliqͣ tēpi da caſtitas. et opꝰ martyrij ſine voto lon ge meliꝰ eſt qͣꝫ pauꝑtas vl̓ ieiuniū ex voto ¶ Ex p̄dictis infero ꝙ papa in omni voto religiōis diſpēſare p̄t. Hoc patꝫ. qm̄ in oī emiſſione voti ſubintelligi debꝫ voluntas pͥncipis vl̓ ſūmi pōtificis. Itē ſi nō p̄t diſ penſare papa in om̄i voto. vl̓ hͦ eſſet qꝛ vo tū. ⁊ ſic de iure diuino ⁊ naturali reddēduꝫ eſt. vel qꝛ ſolēnizatū. Non pͥmū: al̓s ī nul lo voto papa poſſet diſpēſare. qd̓ eſt abſui dum. Et patꝫ ꝯſeq̄ntia. qm̄ redditio vniꝰ voti nō plꝰ eſt de iure diuīo qͣꝫ redditio al teriꝰ Nec ſcd̓m dici p̄t. quia ſolēnizatio vo ti eſt de inſtitutōe eccl̓ie ⁊ ita d̓ iure hūano ſupra qd̓ eſt papa. et ita patet ꝙ papa pōt facere d̓ monacho nō monachū. qm̄ ſicut arguit de palude. eſſe monachū nō eſt niſi eſſe obligatū ad obſeruantiā triū pͥncipali um votorū. Hmōi autē obligatōnem vel vinculuꝫ ſoluere poteſt papa. ſicut et legit̉ feciſſe de rege vno arragonū/ quē exire cōe git de clauſtro ad ꝓlem ꝓcreandā ⁊ vxorē ducendā. ¶ Ex p̄miſſis oībꝰ ſeqͥtur ꝙ mul ti ſunt ꝑfecti ⁊ fuerūt in vita ſpūali qͥ non ſunt in ſtatu ꝑfectōis. Patet de multis cō iugatis qͥ ſunt ⁊ fuerūt ꝑfecti in vita xp̄ia na. nec tn̄ habent ſtatū ꝑfectōis. qm̄ ſtatuſ ꝯiugal̓ nō dicit̉ ſtatus ꝑfectōis. Cōſimili ter multi (vt ꝓhdolor ⁊ clare nimiū videre eſt) ſunt in ſtatu ꝑfectōnis p̄latōis vel reli giōis omniū imꝑfectiſſimi diſſoluti in vi ta ⁊ moribꝰ: vt inde dixerit Gregꝰ in paſto rali. Plerūqꝫ ordinē ꝑſonaꝝ ꝑmutauit qͣli U tas morū. ¶ Unde ꝓ declaratiōe ampliori deſcribit̉ ſtatus ꝑfectōis/ ꝙ eſt modus vi uendi/ in quo qͥs obligat̉ ad perfectōeꝫ acqͥrendā vel exercendā/ ſiue obliget̉ ꝑ votū aut p̄lationē vel dignitatē. Dixi acquiren dā ꝓpter ſtatū religioſoꝝ. Exercendā pro pter ſtatū p̄latorū epiſcopoꝝ ⁊ curatorum ¶ Infero vltra ꝙ ſtatꝰ ꝑfectiōis exercende generaliter ꝑfectior eſt ſtatu illo qͥ ordinat̉ ad perfectōem acqͥrendā. hoc de ſe notū ē. qm̄ exercere opera ꝑfectōis digniꝰ eſt et ꝑ fectiꝰ qͣꝫ ad illa niti/ tēdere et feſtinare. Si militer ⁊ ſtatus ille ꝑfectior ē qui obligat aſſumētē illū ad opera ꝑfectiora exerceda vel acqͥrenda. qͣꝫ ille qͥ ad minꝰ perfecta ob ligat aut exercēda aut conqͥrenda. ¶ Ulte rius ſequit̉ ꝙ ſtatꝰ ꝑfectiſſimus in eccleſia militante ē ſtatus epiſcopoꝝ. Patet qꝛ ob ligat ad opera hierarchica ꝑfectiſſima ex ercenda. q̄ ſunt purgare/ illumīare et ꝑfice re. Purgare arguēdo/ corripiēdo/ increpā do. Argue increpa/ obſecra/ monet apl̓us thimotheū quem epiſcopū ordīauerat. Il luminare aūt inſtruēdo. docēdo. monēdo. Oportꝫ (ſcribit apl̓s) epiſcopū amplectē tē eſſe eū qͥ ẜm ſanā doctrinā eſt fidelē ẜmo nē / vt ſit potēs exhortari in doct̓na ſana. ⁊ ꝯͣdicentes arguere. Quāobrē et in ordīati on ep̄i petit̉ ab eo. Scis nouū ⁊ vetꝰ te ſtamētū. ⁊ rn̄det ſcio. Perficere deniqꝫ ho ſtias/ p̄ces/ orōnes/ ſacramēta q̄ ſunt vaſa ſanctificatōis ⁊ gr̄e offerēdo. Oīs enī pō tifex (vt inſtruit hebreos apl̓s) ex hoībus aſſumptus ꝓ hoībꝰ ꝯſtituit̉ in his q̄ ſunt ad deū/ vt offerat dona ⁊ ſacrificia ꝓ pctīs Itē qꝛ p̄latus debꝫ aīam ſuā ponere ꝓ ſub ditis qd̓ eſt opus ꝑfectiōis/ maxime debꝫ regentibꝰ ſubſidia mīſtrare tꝑaliū bonoꝝ Si enī (inqͥt Grego.) nō dat ſubſtantiā ſu am qn̄ daturꝰ eſt aīam ſuā? Itē ẜm apl̓m ⁊ diuinū dionyſiū ep̄i ſunt cooꝑatores dei Pōtificū ordo ait Dionyſiꝰ pͥmꝰ et ſubli miſſimꝰ. Et Hugo in ꝯmēto. Ep̄i ſūt ſub limes ⁊ ſuꝑiores ac ip̄i diuītati magis ap propinqͣntes. ¶ Sequit̉ vlteriꝰ ꝙ ſtatꝰ p̄ latōis nō ideo dicit̉ ꝑfectiſſimꝰ. qꝛ ꝯueniē tior ⁊ aptior eſt ad perfectōem acqͥrendaꝫ. ſed qꝛ hominē iam perfectū requirit. Pa tet quia ſtatꝰ eſt perfectōnis in alios exer cende/ nō acqͥrende. quare hominē ꝑfectiſ ſimū exigit et requirit. ¶ Quocirca accipia mus differētiā inter ſtatū ꝑfectōis acqui rende/ et ſtatū perfectōnis exercende/ que quidem differētia a fine ſumēda eſt. Sta tus nēpe perfectōis exercēde intendit bo nū ſuū ī alios effūdere ⁊ ml̓tiplicare. ſtatꝰ ⁊ ſtatu perfectōnis LXVII vero ꝑfectōis acqͥrende bonū illud qd̓ iaꝫ alius diffundit intēdit/ nititur/ ⁊ feſtinat in ſe acquirere. Primꝰ ex abundantia ī ali os redundat. ſecūdus in ſe ſtat. Scd̓m eī Ariſto. v. eth̓. Uirtus tunc ꝑfecta eſt quā do habens eā pōt ad alteꝝ vti ⁊ modo ad ſeip̄m. Multi enī in ꝓprijs virtute vti poſ ſunt qͥ ad alterū neq̄unt. Ultra ſequit̉. ⁊ ſi ſtatus p̄latōis ſit ſtatus ꝑfectōis exercen de nō ſic tn̄ exercēde qͥn etiā ⁊ ſit acqͥrēde. Patet quia p̄lati nō ſunt in ſūmo ꝑfectōis ſed indies ꝓficiunt in gratijs ⁊ v̓tutibus. Nō ꝙ iā acceperim (dicit apl̓s) aut ꝑfectꝰ ſim. hoc ē ſic qͥn ampliꝰ ꝑfici poſſim. Se quor aūt ſi quo modo ꝯp̄hēdam. ¶ Quare autē plꝰ dicat̉ perfectiōis exercēde qͣꝫ acqͥ rende ideo eſt/ qꝛ principalit̓ dat̉ ⁊ inſtitui tur ex officio ⁊ ordine vt bonū qd̓ in eo eſt extēdat/ deriuet in alios ⁊ effundat. ⁊ qͣſi ſe neglecto alijs nō ſibi viuat. qͥ nec ſic perfe ctus ē quin vlteriꝰ ꝑfici queat. ſed qꝛ maxi ma ex parte iā perfectiōis eſt. ſicut ꝑfectus doctor et clericꝰ dicit̉ qꝛ excellēter ꝓfecit in doctrīa qͣꝫqͣꝫ om̄i die ꝓficiat in ea. ¶ Ex iſtꝭ infero qꝛ ſtatus curatorū in ordine ꝓximꝰ eſt ſtatui ep̄oꝝ. Patet qꝛ eadem oꝑa hierar chica eis incūbunt q̄ et epiſcopis. et ſi non in tā excellēti gͣdu. Debent enim ſubditos purgare arguēdo/ īcrepādo. illumīare do cendo et p̄dicādo. ꝑficere ſacramēta mini ſtrādo. Tenent̉ ⁊ in caſu ſicut ep̄i animas ꝓ ouibus ponere. Un̄ et in miſſiōe ſeptua gintaduoꝝ diſcipuloꝝ/ quibꝰ curati ſucce dūt ẜm theologos ⁊ iuriſtas. quaſi eadem oꝑa mādauit eis xp̄s que et apl̓is. Lu. x. ¶ Sequit̉ ſtatim ex hoc ꝙ ſtatꝰ curatoruꝫ ꝑfectior ē ſtatu religioſoꝝ. Patet qꝛ ꝓximi or eſt ſummo ſtatui ep̄oꝝ. gͦ ⁊c̄. Qd̓ autē eſt ꝓpinquiꝰ ſummo ē ꝑfectius. Secūdo qꝛ ſtatus curatorū eſt ſtatus ꝑfectionis exer cēde. Religionis v̓o ſtatus magis eſt acqͥ rende. ẜm p̄dicta aūt ſtatus ꝑfectōis exer cende ꝑfectior ē ſtatu ꝑfectōis acquirende ¶ Ꝙ ſtatus religioſorū ſit ꝑfectōis acqͥrē de hoc exp̄ſſe ponit ſctūs doctor ſcd̓a ſe cūde. q. clxxxvi. arti. i. in ſolutiōe. iij. et. iiij. rationū. ⁊ ar. ij. in corꝑe queſtiōis. Et libel lo ſuo de ꝑfectōne vite ſpiritalis. Status inquit religionis ad ꝑfectōnem ꝑtinere di cit̉ ꝓ quāto eſt viā tendendi ad perfectōeꝫ ꝑ quedā exercitia regularꝭ obẜuantie. Un̄ et ſcd̓a ſecūde in pluribꝰ locis q̄ſtiōis eiuſ dem. Religioſus inquit nō ꝓfitet̉ ſe eſſe ꝑfectū ſed magis adhibere curā/ operam et ſtudiū ad acqͥrendā ꝑfectionē/ per regula res obſeruātias ſue religiōis quā aſſumit ſicut inſtrumenta ad ꝑfectōeꝫ. Et ita ſicut ip̄e dicit/ dicit̉ ſtatus ꝑfectōis ſolū ex intē tione finis perfectōis acquirēde. Qui aūt operat̉ ad finem; nōdum aſſecutꝰ eſt finē. Alioquin religioſus ꝓfeſſus vniꝰ diei qui veriſſime ⁊ ꝓprie eſt religioſus; eſſꝫ iā per fectus. ⁊ pueri quattuordecim annorū ꝓ feſſi dicerent̉ iam ꝑfecti/ quod qͥs diceret? Unde ⁊ in religiōibꝰ licite ⁊ bn̄ recipiunt̉ pueri adoleſcētes/ hoīes indocti ⁊ imꝑfe ctiſſimi. vt .ſ. ꝑficiant̉ in religione. tales au tem nunqͣꝫ deberēt admitti ad curā regen dā. Sic igit̉ ſtatus curatoꝝ reqͥrit homī nem ꝑfectiorē qͣꝫ ſtatus religiōis. Ea pro pter dicebat Aug. et habet̉. xxi. q. i. c. Pro batiores nō niſi ⁊ meliores in clericos. hͦ ē curatos recipimꝰ. Nō dicit in monachos vel religioſos. ad quē ſtatū; qꝛ eſt ſtatꝰ ꝑfe ctōis acqͥrende/ omēs recipi poſſunt. Pre terea ẜm diuinū Dyoniſiū ſtatꝰ p̄latorū p̄ fertur ſtatui religioſorū. qꝛ eſt adductiuꝰ ⁊ alius in ſe ſtatꝰ. Ip̄oꝝ autē curatoꝝ eſt eti am alios ad deū adducere exhortādo/ in ſtruēdo ⁊ monēdo quo ſic ad deū redeant Unde. vi. cap̄. celeſtis hierarchie ait ip̄e di onyſiꝰ. Cōſummādus monachꝰ retro ſa cerdotē ſtat nō ſupra caput habēs tradita eloquia. Sequit̉ in textu. Ꝙ autē neqꝫ ſu pra caput tradita eloquia habere dicit̉ et aſtare ſacerdoti/ declarat monachicū ordi nē non eſſe alijs prelatū. ſed in ip̄a ſtantem ſingulari et ſacra ſtatōne. Unde ⁊ ab initō inſtitutōnis religioſoꝝ/ vt ex legēdis patꝝ claret et apparet/ religioſi erāt ſubditi pa rochialibꝰ curatis/ a quibꝰ ⁊ recipiebāt ec cleſiaſtica ſacramēta. Poſtmodū vero vt vagandi tolleret̉ occaſio abbates eoꝝ inſti tuti ſunt curati corū. ¶ Itē arguit̉ ad corol lariū/ quoniā curati ordīati ſunt ad bonū cōmune. religioſi vero vacāt bono priua to ⁊ ſingulari ⁊ ſacre ſtatōni/ bonū vero cō mune diuiniꝰ eſt ⁊ melius bono priuato. ¶ Infero vltra ꝙ ſtatuſ curatoꝝ ſicut ⁊ ep̄i v ſcoporū eſt de pͥmaria et ordīaria chriſti ī ſtitutōe. Patet quia ip̄i diſcipuli qͥbꝰ ſucce dunt curati ẜm gloſas ⁊ canōes fuerūt or dinarij hierarchie ⁊ īmediate a xp̄o miſſi. ⁊ poteſtatē hierarchizandi acceperūt/ non a petro ſed a chriſto. ¶ Sequitur vltra ꝙ curati parochiales non ſe habent ad ep̄os De perfectōe ſicut baliui vel p̄poſiti ad regē vel princi pem. Patet qm̄ ip̄i curati habēt ordinariā iuriſditōem ſiue poteſtatē exercēdi ea que iuris ſunt in ſubditos/ ſicut et diſcipuli qͥ bus ſuccedūt. Prepoſiti aūt ⁊ baliui n̄ ha bent niſi ſubdelegatā iuriſditōem nō ordi nariā. Scd̓o ſi curati nō haberēt ordina riā iuriſditōem plꝰ qͣꝫ p̄poſiti vel baliui re gum et principū. tūc epiſcopi poſſent ꝓ li bitu ⁊ mere gratis eos deponere abſqꝫ cul pa. ſicut pͥncipes de ſuis p̄poſitis ⁊ baliuiſ facere poſſunt. Cōſequens autē falſum eſt quia ẜm canones eccl̓iam quā qͥs iuſte ad eptus ē. non niſi ꝓ graui culpa coram ep̄o canonica ſeueritate amittere debꝫ. Itē qꝛ curati de iure diuino ⁊ cōmuni pn̄t opera hierarchica exercere/ arguere/ docere/ p̄di care / ꝑficere/ ſacramēta mīſtrare. ſeqͥtur ꝙ ſtatus curatoꝝ nō eſt facticiꝰ/ vel aduent us/ vel volūtariꝰ. Patꝫ exqͦ ẜm p̄dicta ē d̓ primaria xp̄i inſtitutōe/ et ordinariꝰ ſtatus ¶ Ulteriꝰ ſequit̉/ ꝙ ſicut papa nō poſſꝫ ſta tum ep̄oꝝ ab eccl̓ia tollere / ſic nec ſtatū cu ratoꝝ. Patet qꝛ in ſuis anteceſſoribꝰ īmedi ate a xp̄o miſſi ſunt. ſicut ⁊ ep̄i in apl̓orum miſſiōe. ¶ Ultimo infero ſicut ſūmꝰ ponti fex nō poſſet ſtatū curatoꝝ abolere vl̓ tolle re. ſic nec a parochianis oīm curatoꝝ oēm debitā ſubiectōeꝫ tollere vl̓ ſuſpendere. ita vt ī nullo eis ſubijcerent̉. Probat̉ quoniā ẜm dicta curati a chriſto in ſuis ſucceſſori bus acceperūt autoritatē et ptātē actiuā. īmo mādatū ⁊ p̄ceptū hierarchizandi ſub ditos ſuos. ergo xp̄s eodem actu vl̓ man dato inſtituit/ ordīauit et p̄cepit ꝙ ip̄i ſub diti a curatis hierarchizarent̉ ⁊ ad eos ve nirēt. Fruſtra etenī daret̉ actiua ptās hie rarchizandi niſi ⁊ paſſiua. Un̄ ſicut argu unt doctores theologi. Chriſtꝰ dādo apo ſtol̓ ptātem abſoluēdi. Quoꝝ remiſeritis pcta ⁊c̄. illo eodem actu ⁊ mādato obliga bat hoīes ad cōfeſſiōeꝫ peccatorū. quoni am ſine ꝯfeſſiōe nunqͣꝫ abſoluerēt. ⁊ fruſtra dediſſet autoritatē abſoluēdi niſi ī ſubditꝭ correſpōdenter īſtituiſſet obligatōem p̄ce ptiuā ad ſe ſubmittēdū eis ꝓ bn̄ficio abſo lutōis. Ita in ꝓpoſito imaginādū ē. Iteꝫ qꝛ ip̄i curati iure naturali et diuino obligā tur curā et ſollicitudinē gerere / ac rōem di ſtrictā reddere de ouibꝰ ſibi ꝯmiſſis. igitur ip̄i parochiani eiſ obligant̉ ⁊ ſubijciūtur/ tenet ꝯſeq̄ntia. qꝛ obligatio debꝫ eē mutua nec claudicare debꝫ. Itaqꝫ neceſſariū eſt ſi rex vel princeps teneat̉ ſubditos tueri/ re gere ꝓtegere et defendere/ ꝙ corrn̄dent̓ ſub diti eis debeāt ſubiectōem tributū ⁊ vecti gal. ⁊ ecōtra ſi plebs vel populꝰ debꝫ pͥnci pi reuerētiā ⁊ tributa. rex etiā debꝫ eis ꝓte ctōem et defenſiōeꝫ. Nā ⁊ ip̄e ſummꝰ pon tifex ꝓpter magnitudinē obligatōiſ vocat ſe ſeruū ſeruorū. Sic etiā oportet ꝙ om̄eſ ei maxime obligent̉. Sic igit̉ int̓ curatos ⁊ parochianos ē mutua natural̓ ⁊ diuina obligatio. quā generaliter papa nō poteſt ab omnibꝰ tollere. Finit Tractatus per mo dū dialogi de ꝑfectione cordis a magiſtro Iohāne de Gerſon ꝯpoſitus. Anno M. ccccxxiij. Theologꝰ loqͥt̉ ad aīaꝫ xp̄ianā. Iliges dn̄m deū tuū ex toto Z corde. Cū hoc tibi p̄ceptum d ſit o aīa xp̄iana. tu ad imple tiōem eiꝰ totū cor p̄para ⁊ vi gilāter intēde. ¶ Ania Deſi dero agnoſcere totalitas cordis ī qͦ ꝯſiſtit? qm̄ tot varijs ⁊ ad varia motibꝰ cōtinue ſpargit̉. et nūc hac nūc illac̄ celeriter diui dit̉. ꝙ vix aūt nūqͣꝫ totū in ſe collectū fera tur in vnū p̄ſertim ſpūale et inuiſibile/ qͣle deꝰ eſt obiectū. ¶ T Totū ſicut dic̄ Ari ſtot̓. idem̄ eſt qd̓ ꝑfectū. Perfectū v̓o dicit̉ illd̓ cui nihil deeſt. Si aūt hec ꝑfectio ſim plicit̓ ⁊ abſolute ꝯſideret̉. ſolꝰ deus ꝑfectꝭ ⁊ totus eſt. qꝛ ſolꝰ eſt cui ſimpliciter nihil deeſt. in quo .ſ. omne illd̓ eſt qd̓ meliꝰ ē eſſe qͣꝫ non eē. ¶ A Hec ita eſſe nedū fide ſed ph̓ica et metaphiſica demōſtratōne cōfite or. Uerūtamē aliter loqͥ de totalitate vel ꝑ fectōe cogūt hec verba. Diliges dn̄m deu tuū ex toto corde tuo. ¶ T Recte ſentꝭ et dicꝭo aīa. Propt̓ea totalitas aliqͣ vl̓ perfe ctio d̓r ī creaturꝭ ẜm qͥd vel ꝯͣcte. duꝫ vicꝫ alicui rei nihil deeſt eoꝝ q̄ ſibi ꝯpetere de bēt iuxta hāc vl̓ illā ꝯditōeꝫ ſue ſpeciei vl̓ nature vl̓ gr̄e ſuꝑaddite. Sic enī dicit̉ ho mo perfectus ī corpore; dū nihil corporei deeſt quod ad eius integritatē et compoſi tionē ꝑtineat/ ſed membris omnibꝰ plene donatum eſt. ¶ A Nolo per multa vage ris. Dic in ꝓpoſito. Quid ſit cor totū vel perfectum? Non quidem perfectōne natu re ſed moris et gratie. Sic enim littere cir cumſtantia iubet intelligi. ¶ T Triplex ſolet a magiſtris ip̄a qua queris totalitas cordis LXVII cordis diſtingui q̄ ſub qͣdaꝫ latitudīe vni ta/ totalitas dici p̄t diuerſos ẜm maius et minus gͣdus habēs. Unde cor totū ſeu ꝑ fectū dicit̉ qd̓ ſpūſſctūs inhabitat ꝑ gr̄am gratū facientē/ quoniā tali cordi ſic ſe ha benti nō ſtat vt aliqͥd deſit eorū que ſibi ne ceſſaria ſunt ad ſalutē. Iam enī nō in gͣtia ſed in mortali culpa eſſet ſi careret neceſſa rijs ad ſalutē. ¶ A Diligunt igit̉ deū ex toto corde. ⁊ iſtud implēt p̄ceptū pueri no uiter baptiſati. Dormiētes etiā adulti duꝫ ſunt in gr̄a. īmo ⁊ vigilantes dū venialiter peccant cor ſpargētes ꝑ varia creaturaruꝫ oblectamēta/ ſalua tn̄ charitate. ¶ T Illi qͦs dicis quēad modū dicunt̉ deo placere ꝑ fidem ſine qͣ impoſſibile eſt placere deo dicunt̉ inſuꝑ deo placere ⁊ credere. Ita et dici pn̄t deū ex toto corde diligere. quia et ſi nō actualit̓/ tn̄ ⁊ habitualiter cor habent iunctū deo. Ceteꝝ diſtēſio varia cordis ꝑ venialia/ cū nō auertāt a deo/ n̄ expellit cor extra latitudinē totalitatis ſeu ꝑfectōis de qua loqͥmur. Habet aūt ſicut p̄miſimꝰ hꝰ latitudo totalitatis gradꝰ aliquos. videli cet tres ī genere. quoꝝ gradꝰ modo nume ratus eſt infimꝰ. Aliꝰ eſt ſup̄mꝰ in beatis. vbi cor fert̉ actualit̓ ⁊ aſſidue ẜm charita tis motōem in dei dilectōnem ⁊ amorē. ita ꝙ nihil eſt qd̓ retardat aut rumpat aut in terpolet aut impediat hmōi ꝯtinuaꝫ cor dis in deū latōem. Terciū ⁊ hunc mediuꝫ nominamꝰ gͣdū/ qui ſecū venialia actualit amittit. Nec ſolū ꝑficit̉ in ip̄m cor ꝑ chari tatis habitū. ſed frequēter ꝑ actū quantuꝫ hūane vite huiꝰ fragilitas agi ſinit. qͣꝫuis ad btītudinis finē nō attingat ¶ A Pla cet hec diſtinctio. ſed ex ip̄a ꝯfeſtim ſeqͥ vi det̉ omnē exiſtentē in gr̄a habere ſtatū ꝑfe ctionis. ¶ T Quare? ¶ A Quia per fecte deū diligit ex toto corde. ⁊ hoc actua liter ſepe vt adulti. vel ſolū habitualit̓ vt ī fantes baptizati. ¶ T Utiqꝫ ſic fateri ne ceſſe eſt. qm̄ om̄is talis eſt in ſtatu ſalutis eterne ⁊ religiōis chriſtiane. qͥ ſtatus meri to ꝑfectꝰ habendꝰ eſt. ¶ A Quid ſibi vo lunt igit̉ tot de ſtatuū varietate ⁊ ꝑfectōne ꝯquiſitōes? ſi ſtatꝰ vnicꝰ xp̄iane religiōis ſufficiēs ſit ſtatꝰ ꝑfectōis. ¶ T Preſup poſito ſꝑ ⁊ retento eo vero qd̓ nūc ītulimꝰ nec aliqͥs ambigere debꝫ chriſtianꝰ/ ꝙ ꝑfe ctio ſtatus humane vite ꝯſiſtit ī charitate. Multi ꝯſequēter conati ſunt tradere mo dos ⁊ media nō in qͥbus eſſentialit̓ ꝯſiſteret ꝑfectio cordis. Iuxta Caſſianū coll̓. pͥ ma. ſꝫ ꝑ qͦ media ꝑfectio tal̓ tanqͣꝫ finis at tingeret̉ ꝯmodius ⁊ augeret̉ vl̓ roboraret̉ efficaciꝰ. qm̄ iuxta p̄dicta ꝑfectōis huiꝰ la titudo ſuſcipit ī ſe maiꝰ atqꝫ minꝰ. ¶ A Suꝑflua (ne dicā curioſa) videt̉ eē d̓ ſtatu um ꝑfectiōe tal̓ locutio. Itaqꝫ nūqͥd legiſ lator xp̄s/ qͥ deꝰ eſt. cuiꝰ ꝑfecta ſunt oꝑa: ꝑ fectā dedit legē. q̄ ꝯtineret media ꝯmodiſ ſima retinēdi ſtatū ꝑfectōis euangelice ⁊ ī magis ac magis ꝓficiēdi/ ꝑ oꝑa nūc cōſili orū. nūc medijs iſtis. ⁊ nūc illis ꝓ qͣlitate ꝑſonaꝝ/ tēpoꝝ/ ⁊ locorū/ cū ceterꝭ circūſtā. tijs/ q̄ creb̓rime variāt̉? ¶ T Fuit tēpo re Conſtantien̄. ꝯcilij qͥdā illic frater ordi nis p̄dicatoꝝ aſſerens nullū eſſe poſſe ī ſta tu ꝑfectōiſ/ niſi tria vota cū ꝓfeſſiōe ſolēni ſuſciꝑet. Examīati doctores theologi ob iecer̄t de xp̄o qͥ nō iſta vouit. īmo nec apl̓i oēs nec diſcipuli. nec ꝟgo maria. Nā in ec cleſia pͥmitiua qn̄ erat ꝑfectio xp̄iana/ quā do erat eis oīa ꝯmūia qn̄ nullꝰ egēs erat ī ter eos. Legit̉ ꝙ vxores habuer̄t ml̓ti/ ſic̄ ex anania ⁊ vxore ſua colligit̉/ ⁊ de petro cōſtat. Quid rurſus ꝙ hec aſſertio ſtatui j latoꝝ qͥ dicūt̉ ſecl̓ares detrahit? qͦs tria hͦ vota nō feciſſe ꝯſtat. ¶ A Nōne p̄lati oēſ īmo ⁊ clerici vniuerſi in ſacris ordībꝰ cō ſtituti votū habēt caſtitatis. nō qͣlecūqꝫ ſꝫ ſolēne/ quale dirimeret mr̄imoniū iā ꝯͣctū ¶ T Habent fateor qͣꝫuis nōnulli taliū vel neſciāt vl̓ nō attēdāt. ideo ꝙ n̄ exp̄ſſer̄t v̓bo illd̓ votū qd̓ facto ꝑ ip̄am ordīs ſuſce ptōem ꝯfirmauer̄t. quēadmodū nouitius trāſacto anno iudicat̉ ꝓfeſſus. vtēs veſti bus ꝓfeſſoꝝ nec reclamās ꝟ̓bo. ¶ A Ut video iā nō p̄t de īperfectōe ſtatꝰ iſte culpa ri ex carentia voti caſtitatis. Sed qͥd d̓ al additis alijs ⁊ hͦ in ſecl̓o. Colligit̉ deīcepſ ꝙ ſacerdos ſecl̓aris habꝫ ſtatū ꝑfectōnis ſaltē ī hac ꝑpetua ſubiectōe voti caſtitatis Colligit̉ tercio ꝙ ſi iuramēti vinculū. ſi p̄ terea fides ī baptiſmo ꝓmiſſa nō minꝰ ob ligant deo qͣꝫ votū volūtarium. nihil ꝓhi bet ſacerdotes huiuſmodi canonicos col legiatos et reddituatos ſtatum ꝑfectōnis obtinere. ¶ A Expecto declaratōꝫ. ¶ T Siqͥdē facil̓ ē. Nōne qͥlibꝫ taliū dꝫ obe diētiā ſup̄mo abbati xp̄o ⁊ eiꝰ vicario ſu p̄mo/ ⁊ cōſeq̄nt̓ inferioribꝰ vſqꝫ ad decanū ſuum. vel alterū immediate ſibi prepoſitū De perfectōe quocunqꝫ noīe dignitatis appellet̉. ſit vnꝰ ſint plures ī vnū ſicut capitulū. Ecce obe dientiā ⁊ vt ſepe iuramēto firmatā. Iurat omnis de nouo gremio vniuerſitatꝭ ingre diēs rectori ſuo. ¶ A Ciuiliter intelligit̉ tale iuramentū nō de oībꝰ vniuerſalit̓; ſed qͣntū ſe poteſtas ordīaria rectoris extēdit. ¶ T Fatendū eſt plane ſic intelligi. Sꝫ nec alit̓ iuramēta vl̓ vota religioſoꝝ ſuper obediētia plenaria reſpectu ſuoꝝ ſuꝑioruꝫ debent accipi. dū videlicꝫ ſuꝑior iubēs re gule ſe ꝯformet. Alioquin in multis qͥlibꝫ voto ꝯſtrictus regularis obẜuantie habe re p̄t et velle ⁊ nolle. Iſti latiꝰ/ iſti ſtrictius Poteſt qͦꝫ iubenti ꝯtra limites regulares. abbati vel priori cur ita facis dici. ſed non paſſim aut leuiter ſine grandi cauſa. ¶ A Uideo quēadmodū ꝯcludere vis obediē tiam in ſecularibꝰ ꝓut in monachis inue niri. Sed qͥd de voto pauꝑtatis īduces: cū ſecl̓ares ſint ꝓprietarij. ſint ſub diſtīctiſ tectis. ſint in diſtinctꝭ menſis. ſint ementes ⁊ vendētes. dātes ⁊ mutuātes. ¶ T Ui det̉ iſtd̓ nō obſtare ꝑfectōi pauꝑtatis. ſi fu erit apud tales īſitū v̓aciter illd̓ ꝓpheticū Diuitie ſi affluant nolite cor apponere. vt ſint talibꝰ vtentes qͣſi nō vtēteſ. Qual̓ erat paulꝰ/ quales apoſtoli. quos fortaſſis dic̄ Augꝰ. ideo altiſſimā vouiſſe pauꝑtatē. ſil̓r de caſtitatꝭ ⁊ obediētie votis. Ꝙ ſi taliter habere diuitias ſit imꝑfectuꝫ; dic mihi de tot abbatibꝰ/ pͥoribꝰ/ ceteriſqꝫ pl̓imis reli gionū ꝓfeſſoribꝰ qͥd cenſebit̉? quos cōſtat nec ſub eodē tecto iacere. nec in eadē mēſa ꝯmedere. ſedere cū ceteris qͥ vendūt/ emūt diſpēſant/ agūt demū ī nullo qd̓ appareat ſecularibꝰ reddituatꝭ diſſimile. ¶ A Grā dis potiꝰ īuenit̉ adhuc differētia/ quoniā portio data ſecl̓aribꝰ de ꝯmūi dotatōne to tiꝰ eccl̓ie ſue dū diuidit̉ id qd̓ cōmūe ē per ſingulos cedit in verū dominiū cuiuſlibꝫ Nō ſic apud religionū ꝓfeſſoreſ/ quoꝝ ml̓ tis ꝑmittit̉ vſus reꝝ plurimaꝝ vel ꝓ diſpē ſatōe in alios/ vl̓ ꝓ ſua ſuſtentatōe/ domi nio ſemꝑ apud ſuꝑiores remanēte. ¶ T Dicunt ſcio talia plures eoꝝ. ſi ꝟo magna pars alit̓ ſua ſeruat ip̄i ꝯſiderēt. Neqꝫ leui ter vel arrogāter ſeculares dijudicēt/ qͥ cū ſuo (qualē notāt imꝑfectōis) dn̄io/ poſſūt vſum modeſtū (ne dicamꝰ modeſtiorē) fru galiter exercere. Concludēdū igit̉ ad vnū ꝙ ſolꝰ ſtatꝰ religiōis chriſtiane ſub abba te chriſto eſt ſtatꝰ ꝑfectōis/ ſicut ſolꝰ ē cha ritatis ⁊ ſalutis/ extra quē neqꝫ ſalus ſtat. neqꝫ ꝑfectio. Sunt tn̄ in ſua latitudīe ꝑfe ctōis vie multe quedā plꝰ/ q̄dam minꝰ ad pendiuꝫ ꝓpinquantes. ¶ A Quid ſibi. blandiunt̉ ergo religionū ꝓfeſſores ⁊ inſti tutores? ¶ T Exiſtimat ꝙ regule ꝑ eos date vel explicate/ dum ſub quadā ꝓfeſſio ne et obligatiōe retinent ſuos ꝓfeſſores qͦs ꝯmūi vocabulo religioſoſdicimꝰ/ ip̄i iam ſtatū ingrediunt̉. nō qͥdem perfectōnis iā habite vel exercēde ſed adipiſcēde. ¶ A Ecce iā diuertūt iſti a vera ſignificatione huiꝰ qd̓ eſt ꝑfectio chriſtiana. dum fatent̉ hoīes in religiōis ſtatu poſitos eſſe nō ad hmōi ꝑfectōis exercitiū qd̓ certe p̄miſſis repugnans eſt. Eſt enī chriſtianus om̄is in ſtatu ꝑfectiōis exercēde dum ſibi vacat ꝓ loco et tꝑe. īmo et hoc etiā ex ꝓmiſſione ſeu voto ꝓfeſſioniſ baptiſmal̓ cuſtodiēdo obedientiā. caſtitatē ⁊ pauꝑtatē iuxta vo catōem ſuā. et ſi nō ſemꝑ in actuali exhibi tōe tamē in animi p̄paratōe ⁊ habituatōe iuxta ꝑ te nūc deducta. ¶ T Cōtendere nō ꝯuenit de noībꝰ vbi de re ꝯſtiterit Rur ſus omittēda eſt hmōi diſceptatio ſuꝑ ꝑfe ctōne ſtatuū. qm̄ ſaꝑe videt̉ phariſaicam gloriatōnem. ꝓ qua compeſcēda ſcripſit apl̓s ſuā ꝓfundiſſimā ad Roma. epiſtolā Cōcludens ſalutē nr̄am eſſe ex gr̄a dei. vt nō gl̓iet̉ ante eū ſtulta p̄ſumptio oīs carniſ Porro qͥ de ſtatus ſui ꝑfectōe gl̓iat̉ recogi tet ꝙ nō in ſtatu ꝑfectōis eſſe ſꝫ ꝑfecte viue re laudabile ē. Penſet qꝛ quanto gͣdus alti or/ tanto caſus gͣuior. Terreat illd̓ Augu. ariſtotelico ꝯforme v̓bo. In heremo bene viuere ſūma ꝑfectio eſt. male aūt viuere ſū ma dānatio. Et iteꝝ. ſicut (inquit) nō faci le inueni meliores qͣꝫ qͥ ꝓfecerūt in mona ſterio. ſic nec eis qͥ defecer̄t det̓iores. Utꝝ vero plures in talibꝰ vocatis ꝑfectōis ſta tibus ꝓficiant qͣꝫ deficiāt; nolo te curioſaꝫ eſſe in inueſtigādo/ nec temerariā in iudi cādo. nec ſuꝑbā in cōtemnēdo. nec garru lam in diſputādo. quia iā in multoꝝ mori bus ꝓhdolor ⁊ ꝯuerſatōibꝰ magiſqͣꝫ in co dicibꝰ et diſputatōibꝰ veritas experit̉. que ꝯcludit aꝑte religiones hmōi facticias ne quaqͣꝫ dare ꝑfectiōem. ſed freq̄nter in ꝯͣriū eius qd̓ intenderūt nō ſui ſed abutentiū vi cio. vel ex improportionatis ſuis morib̓ vite ſeu viuēdi regul̓ ſe fortaſſis altioribꝰ miſerabilit̓ dilabunt̉ ¶ A Fiat mihi ẜm ꝯſiliuꝫ tuū quoniamqͥdem in omni ſtatu cordis LXVIII LXVIII ꝑfectōis homīes īuenire ꝯtingit habētes obedientiā/ caſtitatē ⁊ pauꝑtatē in animi ꝓmptitudīe ẜm quā ī ſeculo dici pn̄t obe dientes. ⁊ in mr̄imonio caſti. ⁊ ī maximis diuitijs pauꝑes ſpū. Ac exīde ꝑducūt̉ ex his medijs ad augmentū ⁊ ꝑfectōem cha ritatis ſupͣ multos in religiōe in celibatu/ ī B mendicitate viuētes. ¶ T Recte dicis ſi tn̄ ſolicite tibi p̄cauerꝭ ab erroribꝰ Iouini ani et aliorū ſil̓ium detrahentiū ꝑfectōi cō ſilioꝝ/ qͥ cōfundere videbant̉ ad vnā eqͣli tatem ſeu paria merita ꝯiugiū cū v̓ginita te. eſum carniū cū ieiunio. obediētia regu larē cū ſecl̓ari lib̓tate. diuitias cū pauꝑta te. vindicatōeꝫ licitā iniurie ꝓpͥe cū indul gētia ⁊ māſuetudīe. ⁊ ita d̓ ꝯſil̓ibꝰ ¶ A Ab ſit vt ita deſipiā/ vt obẜuatōi detrahā ꝯſili orū. Quāuis eī nō obligent hoīem ad ob ſeruatōem ſuā. qꝛ iā nō eſſent ꝯſilia ſꝫ p̄ce pta. Nihilominꝰ teneor aſſentire ꝙ diſcre ta ꝯſilioꝝ obẜuatio ceterꝭ paribꝰ ē ꝑfectior qͣꝫ tm̄modo p̄ceptoꝝ. ¶ T Docte loq̄ris ⁊ diſcrete de obſeruatōe ꝯſilioꝝ/ dū iūgꝭ ꝙ ſit diſcreta. ⁊ addis/ ceteris paribꝰ. Poteſt itaqꝫ fieri ꝙ p̄bere alterā maxillā ꝑcutienti aūt dare palliū tollēti tunicā/ ⁊ ita de ꝯſil̓i bus; ſit vicioſum. dū ꝑcutiēs aut rapiens ꝑ īpunitatē fit deterior. ⁊ in ꝑniciē reipub lice diſſimulatio tal̓ vergit. Cōtingit iterū ꝙ hō nō obẜuās ꝯſilia ꝑ votū nec ꝑ actu alē oꝑis exhibitōem/ habeat intenſioreꝫ et certiorē ī corde p̄ꝑatōnem eadē obſeruādi ꝯſilia dū impletōis faciēdi ſibi neceſſitas vel vtilitas occurrerit. Quis n̄ dixerit pl̓ valere auꝝ qͣꝫ plūbū; ſed ceteris paribꝰ ītel lige. Nā ml̓tū plūbū maioris ē p̄cij/ pau ciſſimo auro. Sic ꝯparatōes ſꝑ examina qm̄ vix alit̓ ē qͥn ꝯparata hr̄e ſe poſſint vt excedētia ⁊ exceſſa. ¶ A Cōcedimꝰ itaqꝫ eſſe. Sꝫ nunqͥd ꝑfectiꝰ ē iſta tria hr̄e obe dientiā. caſtitatē pauꝑtateꝫ ſub voto ſicut habēt religiōes (qͣs Anſelmꝰ noīat factici as. qꝛ facte vidēt̉ poſt inſtitutōem legꝭ euā gelice vt ea q̄ ꝯſilioꝝ erāt fierēt ſub p̄cep to. hō qͦꝫ ſubderet ſe ꝑpetue ẜuituti ꝓpt̓ il lū cui ſeruire regnare ē. ⁊ cuiꝰ regi frenis ſū ma libertas eſt. ⁊ cuiꝰ vincula ſunt alliga tura ſalutaris. Ac ꝑinde mutet ſtatū de qͣ dā libertate ſecl̓i in ꝑpetuo ſub voto iugū ¶ C Habꝫ hoc oīs doctoꝝ ſnīa/ ꝙ opuſ bonū factū cū voto/ circūſtatiā accipit q̄ de ſe meliorat ip̄m. Et ꝙ religio q̄libꝫ facti cia ꝯſiſtit eſſentialiter in hͦ triplici voto qͣꝫuis in regul̓ ⁊ inſtitutōibꝰ alijs varia ſit et lata differētia maxīe int̓ varietatē finis ꝓ ximi ſub deo fine p̄intento. Sortit̉ deniqꝫ talis q̄libꝫ religio nomē ſtatuſ rōe iam p̄ta cta. īmo ⁊ ſtatꝰ ꝑfectōis ẜm modernos an tiqͥs ſilētibꝰ appellat̉ ¶ A Quo pacto po teſt iſtd̓ nomen tā egregiū ⁊ nobile; pluri mis qͥ ſunt ī hmōi religiōibꝰ ꝓfeſſi ꝯueni re/ quos eſſe nemo negat ml̓tu imꝑfectos vl̓ ex igͦrātia. vl̓ ex naturali ⁊ morali impo tētia vl̓ ex certa malicia ¶ T Rn̄ſio iā ſic̄ ⁊ obiectio p̄tacta eſt. ¶ Pro cuius elucida tōe pleniori diſtinguūt loq̄ntes de ꝑfectio ne ſtatuū/ ꝙ ſtatꝰ ē aliqͥs ꝑfectiōis non vt habite ſꝫ adipiſcēde. qm̄ in ip̄m ⁊ ꝑ ip̄m ſa tagit ꝓfitēs ꝑfectōem acqͥrere nō qͣlicun qꝫ mō. ſed ſpēalit̓ ꝑ tria vota cū annexiſ re gule ⁊ inſtitutis. Eſt inqͥunt aliꝰ ſtatꝰ ꝑfe ctōis vt iā habite ⁊ exercēde ī alios qͣlē di cūt eē ſtatū p̄latōnis ad quē ſpectat alios/ nedū ſeip̄os/ purgare illumīare/ ꝑficere tā qͣꝫ hierarchicū ſtatū in eccl̓ia. ¶ A Ecce iam approbare videt̉ hec diſtīctio illd̓ qd̓ cauſabat̉ de impropͥetate locutōis/ dū ſta tus ꝑfectōis ille dicit̉ qͥ nō ex ſe ꝑfectos hꝫ ſed ꝑficiēdos videat logicꝰ ſi ſeqt̉. Iſte eſt ſtatus ꝑfectōis acqͥrēde/ gͦ ē ſtatꝰ ꝑfectōis Nunqͥd nō aptiꝰ vocat̉ ſchola. vel via/ vl̓ diſciplina ad ꝑfectōeꝫ adipiſcēdā qͣꝫ ſtat ꝑfectōis abſolutē. Quis diceret ꝙ religio ſus eſt in ſtatu gl̓ie ꝑpetue eſt tn̄ ī ſtatu tal̓ gl̓ie. nō qͥdem adepte ſꝫ adipiſcēde. ¶ T Nolumꝰ vt p̄diximꝰ vbi de re ꝯſtiterit de C ẜuire ꝯtētōi d̓ noīe. Propt̓ea neqꝫ reputa mꝰ hic inſiſtēdū ſi ſtatꝰ curatoꝝ debeat di ci ſtatꝰ. vl̓ tm̄mō gͣdꝰ/ vt ꝯcedat̉ gͣdꝰ ꝑfecti onis exercēde ⁊ nō ſtatꝰ ẜm illos qͥ nō di cūt eſſe ſtatū ſine voto vel obligatōe ꝑpe tua. ¶ A Si ꝯcedat̉ hoc illis. Nōne ſūt curati ſuis eccleſijs ſel̓ ſuſceptꝭ obligati/ n̄ cedere/ n̄ fugere tāqͣꝫ veri paſtores/ quēad modū ſuis ſūt aſtricti maiores p̄lati? ¶ T Dicūt ꝙ n̄ ⁊ hͦ ex duplici ſigno. pͥmo qꝛ pn̄t intrare religionē abſqꝫ ſpēali diſpēſati on pape. nō ſic ep̄i. Rurſus qꝛ facultatem habēt liberā reſignādi vl̓ ꝑmutādi qͣlis n̄ ꝯcedit̉ ep̄iſ. ¶ A Diuerſitas arguit̉ ex hac duplici radice/ qꝛ vbi maiꝰ ꝑiculū ibi cau tiꝰ agendū fuit. Eſſꝫ aūt maiꝰ ꝑiculū ſi fa eſſet ep̄is paſſim eccl̓ias ſuas dimittere qͣꝫ de curatis. Nihilominꝰ eſt ꝓportional̓ ob ligatio iure diuino curato ad ſuā eccleſiaꝫ ⁊ platoꝝ maioruꝫ ad ſuas cathedrales. ita De perfectōe ſcilicꝫ ꝙ neutris licitū eſt abſqꝫ ratōnabili cauſa deſerere ceptā eccl̓iam. Sed euidēti or cā reqͥrit̉ vbi maiꝰ (vt dictū ē) īmineret ꝑiculū. Hinc de p̄latis papa retinuit ſibi cognitōem ſpēalem. nō ita de curatꝭ. ¶ T Probabilis eſt iſta rn̄ſio q̄ ꝯfeq̄nter īfert curatos eſſe tā in gͣdu qͣꝫ in ſtatu ꝑfectiōis exercēde. Nō ita d̓ religioſis/ qͥ vt tales; p̄ ciſi ſunt nō p̄ſunt ceteris. nec ſunt ſacerdo tes nec clerici. vn̄ monachꝰ dicit̉ qͣſi ſolus ⁊ plāgēs ſeu dolēs. ¶ A Quo pacto igit̉ p̄t aliqͥs curatꝰ deſerto ſtatu ꝑfectōis ma ioris ad ſtatū minoris vltro deſcendere vt monachꝰ fiat; ¶ T Dicēt aliqͥ ꝙ hͦ non p̄t niſi ratōnalis cauſa ſubſit. cuiꝰ cauſe co gnitōem papa reliqͥt eoꝝ cōſciētie. Eſt au tem rōnabil̓ cauſa ſi curatꝰ videt eſſe ſe ſcā daloſum ppl̓o ſuo/ ſi penitꝰ ineptū inſuffi cientē et ignaꝝ ꝓ ſuſcepti regimīs officio q̄ cauſe ſufficiētes ſunt etiā in ep̄is. vt a pa pa vl̓ ſpontanei vl̓ inuiti trāſferant̉. ¶ A Mouet ex diuerſo nōnullos iſta q̄ fit trāſ latio de monachis in ep̄os. Aduerſat̉ inqͥt tal̓ aſſumptio duplici voto. obediētie ſcꝫ ⁊ pauꝑtatis. qm̄ ⁊ diuitias habēt ſine ꝑfe ctōis diminutōe ꝓut ab eis ꝯcedit̉ ⁊ a ſuiſ abbatibꝰ cū regularibꝰ diſciplinis abſol uunt̉. ¶ T Rn̄dent iſti diuitias ſe hr̄e in epiſcopio nō in ꝓpͥetatē poſſeſſiōis ſed in officiū diſpenſatōis. Dant exēplū de mr̄i monio/ qd̓ dat̉ pͥmo homī in officiū ꝓpa gatōis nō in remediū libidīs. vt mō daỉ aliqͥbꝰ hac ſola de cauſa. qͦs eſſe cōſtat non idoneos ad ꝓlificandū. Sic inqͥunt diui tie retinent̉ a qͥbuſdā vt ſecl̓aribꝰ ꝓ ſolo ſui ſolacio nō in officiū. Ecōuerſo reperit̉ in p̄latis mōachis/ qͥ diuitias qͥbꝰ ante renū ciauerūt nō amplectūt̉ ī p̄latura ꝓ ſolatio ꝓprio magis qͣꝫ antea ſed ad diſpēſatōnis obſeqͥoſum ī pauꝑes officiū. ¶ A Deſu per eſt inſpector deꝰ qͥ nouit intētōes cor dis aliter in pluribꝰ ſe hr̄e qͥ dixit. Oꝑibuſ credite ¶ T Loqͥmur hic nō qͣles ſint ſꝫ qͣles eſſe debeāt monachi dū p̄laturas aſſu mūt. Qui p̄terea nō abſoluunt̉ ab obediē tia ſꝫ mutāt illā ſub ſūmo pontifice qͣntuꝫ ⁊ qͣlit̓ pͥoreꝫ vitā viderint regularē nō poſ ſe cū p̄latōis executōe ẜuari. ¶ A Confir māt hͦ ea q̄ ſuꝑ ſeculariū obediētia diſſerui ſti. Sed nunqͥd ſuꝑeſſe difficultas maior videt̉ ī mendicantibꝰ/ qͥ iam vtiqꝫ neq̄un ꝟe dici mēdicātes. cū ſuppetat eis ius ple nū diuinū naturale ⁊ poſitiuū recipiēdi tē poralia a ſubditꝭ. ita vt ip̄i iā nō ſolo titulo natural̓ neceſſitatis accipiāt neceſſaria. qͥ titulꝰ ſolꝰ ꝓpͥe reddit mendicantē eſſe ſil̓ ⁊ dici. Alioqͥn reges gentiū ⁊ oīs hō genera lit̓ accipiēs aliqͥd ab altero qͥ dat ſponte di ci poſſit mēdicars. ¶ T Dicerēt aliqͥ mē dicātes idcirco remanere/ qꝛ titulo poſſeſ ſorio renūciāt/ ⁊ ſolo qͦ cōtenti ſunt titulo ꝑ auꝑtatis aut natural̓ neceſſitatꝭ petūt gͦ tis. nec vrgent ſi negent̉. nec titulo iuris di uini vl̓ natural̓ impellūt/ ⁊ hͦ ꝓ cauſa ſua. ſꝫ de pauꝑibꝰ curāt/ certāt et diſceptāt. ¶ A Fateor ita vel dici vl̓ fingi poſſe ſed ve ritas nec illudit̉ nec caſſat̉. ¶ T Sic vo lunt dici xp̄m fuiſſe mēdicū/ nō qm̄ eēt do minꝰ vniuerſoꝝ. Quid enī veriꝰ ſed abdi cauit a ſe ⁊ ſi nō dominiū tn̄ dominij vſuꝫ Sic voluerūt aliqͥ nedū monachoſ/ nedū clericos ſed p̄latos oēs cū papa ⁊ cardīa libus debere pauꝑes eſſe vl̓ mēdicos. exē plo xp̄i mgr̄i. Dicūt alij minus intꝑate lo q̄ntes ꝙ eccl̓iaſtici ſecl̓ares ⁊ ſi nō mendi cent/ viuūt ſaltē de elēoſinis qͣſi ſcꝫ pure gͣ tis collata ſuſceperīt. ⁊ nō vt oꝑarij digni cibo ſuo/ dn̄o ꝓ ſe ⁊ alijs deſeruientes Secunda pars pri cipalis q̄ ſtatim oſtendit qͥd inqͥritur Mittimꝰ interim materiam P hāc mēdicitatis q̄ qͦt difficul o tates et ambages attulerit/ p̄ ſertim in regula minoꝝ/ qui expropriatōꝫ aſſumūt ⁊ ī ꝓ prio ⁊ ī ꝯmuni/ multitudo decretaliū extra uagantiū nūc iſtaꝝ/ nunc illaꝝ/ maxīe tꝑe Ioh̓is. xxij. ſatis inſinuat. Reuertat̉ oro mo nr̄ ad initiū qd̓ erat inherere ſuꝑ cor dis totalitate ſeu ꝑfectōe. vbi q̄ſtio ſurgit ſcitu digna. ſcꝫ ſi cor teneat̉ ꝓ ſua ꝑfectōue ẜuanda/ ſꝑ illud agere qd̓ reputauerit eſ ſe deo placentiꝰ. meritiqꝫ maioris? ¶ T Reſoluit̉ hec q̄ſtio tua ſub generalioribus terminis. Si p̄poſitis alicui duobꝰ boniſ incōpoſſibilibꝰ/ ſemꝑ qd̓ meliꝰ eſt illd̓ eli gere teneat̉. ¶ A Placet reſolutio/ ꝓſeq̄re qͥd ſit in ea veritatis? ¶ T Fuerūt dicen tes maiꝰ bonū dū ꝓponit̉ volūtati ſꝑ am pliꝰ mouere nec poſſe voluntatē ī electōꝫ boni minoris tūc ferri Alioqͥn data eſſꝫ fa cultas libertatis ī malū volūtatis. ¶ A Scis ꝑ articulū ꝑiſien̄. hͦ eſſe damnatuꝫ. ⁊ tn̄ qͥd ad rōem taliū rn̄det̉ elucida. qꝛ ꝓ poſitis ſimul duobꝰ diſparibꝰ in bonitate cordis LXVIII LXVIII ſemꝑ minus bonū ꝯꝑatū maiori habꝫ ra tionē mali. Uolūtas aūt nunqͣꝫ ferri p̄t in apparēs malū ẜm dyoniſiū ⁊ Ariſtot̓. qꝛ nemo ad malū aſpiciēs oꝑat̉. ¶ T For titer opponis. ſꝫ vtrūqꝫ diſſoluit̉ ſi ꝓfūde reſpiciat̉ natura liberi arbitrij qd̓ eſt facul tas rōis ⁊ volūtatꝭ/ ſiue libeꝝ d̓ rōe iudiciū Ceteꝝ nimiꝝ creature nō rōnales ferunt̉ ī finē ſuū ex p̄determīatōe ſuꝑioris cauſe re gentꝭ nec habēt ī ſua ptāte modos oppo ſitos tendēdi ī ſuos fines. Sꝫ vno mō q̄ libet ſpēs oꝑat̉. vt hyrūdo quelibꝫ facit ni dum ſuuꝫ/ pari mō ſic apis fauos. ſic ara nea telas. ſic formica colligit bladū. Atue ro ratōnalis creatura qꝛ ꝑcipit ꝑ inſitaꝫ et ꝯiunctā rōem diuerſos modos ad eūdem finē veniēdi/ nec ad vnū limitat̉. facultatē habet hͦ vel illo medio vti. Hoc aūt nō eſt in malū ſed gͣnde pͥuilegiū volūtatꝭ. qͣꝫuis illo ꝯtingat abuti. ¶ A Nōne ſalubriꝰ eſ ſet hūane creature ꝙ inſtar aīaliū ligaretur ad vnū ꝯſecutiōis finis ſui modū. qꝛ ꝑin de nec peccaret nec a fine ſuo d̓ficeret? Nō ne p̄terea ſic videmꝰ in ſublimioribꝰ crea turis ꝙ ꝑfectiores īter eas ſunt q̄ ſub pau cioribꝰ motibꝰ finē ſuū ꝯſequunt̉. ſicut deꝰ in ſe ꝑfectiſſimꝰ ē qͥ nullo vl̓ eget vel agitat̉ motu. Cur igit̉ nō erit ſic in inferioribꝰ cre aturaꝝ. ⁊ in hoībus ſicut in angel̓? ¶ T Uolūtas optima/ ſapiētiſſima/ ⁊ ordina tiſſima pͥmi cōditoris in hoībꝰ ſolerter at tendenda ē. quoꝝ duplex eſt ſtatꝰ pꝰ pͥmū innocentie deꝑditū. vnꝰ vie. alius patrie. veꝝ illud erit in patria qd̓ arguis de motu um q̄dam vnitate. quēadmodū nūc exem plificas in angel̓. Sed ī via q̄ data eſt ad merēdū voluit altiſſimꝰ hāc hoībꝰ dare fa cultatē/ vt relinq̄ret eos in manu ꝯſilij ſui. Alioqͥn neceſſitas limitata quā laudē qd̓ meritū qd̓ p̄miū reportaret? Huc accedit gr̄e donū paratū oībꝰ nō renitētibꝰ. qd̓ di uino qͦdam et vnico nec ꝑturbabili ductu ꝓmouet ad vltimū finē noſtꝝ. nō minꝰ qͣꝫ gͣuitas deorſum aūt leuitas ſurſum. ¶ A Suꝑeſt pͥor mea obiectio ꝙ minꝰ bonū reſpectu aliorū incōpoſſibilis habꝫ ratōeꝫ mali. ¶ T Memini ſatis; ſed nequeunt oīa ſil̓ dici. Cōcedo in pͥmis ꝙ volūtas n̄ p̄t ferri in malū ſub rōe mali. cū bonū vel apparens bonū ſit ꝓpriū eiꝰ obiectū. Quī etiam minꝰ bonū maiori collatū incōpo ſibili pōt ſub hac p̄ciſa collatōnis ratōe ra tionē habere mali. ⁊ ita nec poterit vt ſic ac ceptari. Uerūtamē habet̉ hic duplex eua ſiōis ſeu remedij via. Primā dicimꝰ facul tatē ſuſpenſiuā/ quaſi mediā ī velle ⁊ nolle. fugā et ꝑſecutiōem. acceptōem ⁊ refutatio nē. Cuiꝰ facultatis ſuſpēſiue tāta v̓tus eſt in via ꝙ ꝓpoſitis qͥbuſcunqꝫ obiectis bo nis aut malis citra vltimū finem; īmo ẜm pl̓imos ip̄o etiā vltimo fine ꝓpoſito/ pote rit ſe volūtas tenere in ſuſpēſo ne neutꝝ ac ceptet vel refutet. ſed ſe figat cū rōe qͣſi pl̓ꝰ deliberatura. Nec oportꝫ hic q̄rere quo p̄t hͦ fieri. qm̄ natura volūtatis ſic a pͥmo cō ditore data eſt ſuꝑ agētia naturalia/ vt nō rapiat̉ ſeu ꝯpellat̉ mox irruere. ſed ſe ſiſtere fas habeat. ac ꝑinde ſpaciū deliberatōnis ne fallat̉ ita ſibi ꝯceſſum eſt. Nec eſt alt̓a ꝓ vitandis erroribꝰ ⁊ vicijs ꝯſultior exercita tio. Prudentie qͥdem nil obeſt ampliꝰ qͣꝫ p̄ cipatio neqꝫ rōnem ꝯſulens neqꝫ ꝯſulenti morā gerēs. ¶ A Uideo iuxta viā hanc nō oportere vt duobꝰ bonis ineqͣlibꝰ ꝓpo ſitis ⁊ incōpoſſibilibꝰ/ volūtas neceſſario velit maiꝰ bonū. ¶ T Non oportꝫ vt eli gat. qꝛ nec oꝑtꝫ vt ꝯferat adinuicē illa duo bona. ſed fert̉ vltro in obiectū ſuū qd̓ in ſe bonū eſt. ⁊ vt tale p̄ſentat̉ ſibi. At ſi ꝑges ī quirere cur deſerit maiꝰ bonū? Rn̄debo qͦ niam ſola volūtas eſt ſibi freq̄nter ſuffici ens cauſa vel rō ꝙ iſtud eligit ⁊ illd̓ nō N exterior alia rō q̄renda eſt. Cur iſtd̓ vocāt aliqͥ exꝑientiā ꝓprie libertatis vel vſū eiꝰ. vt ſi q̄rat̉ a volūtate. cur ita facis? iure rn̄ deat illd̓ ſatiricū inferēs. Sic volo ſic iu beo. ſit ꝓ rōne volūtas. Et itaqꝫ nullū poſ ſumꝰ in diuīa voluntate reſpectu creatura rū hoc vel illo tꝑe vel gͣdu vl̓ ſpecie cur ali ud inuenire. Sed nec apud grāmaticos ī pluribꝰ impoſitōibꝰ terminoꝝ alit̓ dicunt. qͣꝫ ſic placuit īpoſitori. Quāuis cauſaruꝫ inqͥſitio ꝓpinquaꝝ nō fruſtra ſit ad cogni tionē diuinorū nobis qͥ pͥmā ⁊ ſufficientē nō ſufficiēter poſſumꝰ intueri. qͣ plene co gnita nihil inſcitū linquet̉. ¶ A Tranſi nūc ad formā ꝓpoſite dubitatōis/ aperiē do nō qͥd volūtas poſſit. ſed qͥd agere te neat̉. ¶ C Tenebit̉ aliqn̄ minus bonuꝫ ꝓponere vl̓ acceptare dū eſt alteri maiori ī cōpoſſibile. ⁊ hͦ dum minꝰ bonū cadit ſub p̄cepto. ⁊ maiꝰ eſt in ſolo ꝯſilio. ¶ A Fa teor hͦ. Sꝫ ponamꝰ amboꝝ qd̓libꝫ cadere ſub p̄cepto. nō qͥdē ſil̓/ qm̄ implicaret/ cuꝫ ponāt̉ incōpoſſibilia. ſꝫ ſub diſtinctōe qͣ te net̉ iſte vl̓ vnū vl̓ alteꝝ d̓ duobꝰ acceptare. qͥq̇ De perfectōne nunqͥd peccabit minꝰ bonū eligēdo ſpreto maiori? ¶ T Pēdet rn̄ſio maxīe ex ꝯſide ratōe lib̓tatis iā expoſita. ẜm quā p̄t abbre uiato v̓bo dici/ ꝙ ſufficit eligere minꝰ bo nū. nō eqͥdem ſub hac rōe qͣ eſt minus bo nū ſed qꝛ bonū/ et qꝛ ſub diſtinctōe/ licꝫ nō F abſolute p̄ceptū. ¶ A Reddas oro ꝑſpi cuā hāc ꝯcluſionē. que ſi nō ꝯcedit̉ neſcio qͥs hoīm viatoꝝ tutus erit qͥn teneat̉ illud ſꝑ agere qd̓ melius eē ꝑſpexerit. Hoc v̓o ſi qͥs cōpleat aut implere valeat circūdatus tot infirmitatibꝰ nō ſatis inſpicio. Rurſuſ ex aduerſo militat doctoꝝ magne reputa tōis aſſertio ꝙ in p̄ficiēdo regimībꝰ anīaꝝ tenet̉ p̄latꝰ eligere meliorē. Militat illd̓ ꝙ nolle fieri ꝑfectū iā cōtemnere eſt. Nam re gredi eſt iā lāguere circa p̄cepta dei. iā non ex toto corde. ex tota mēte. ex tota aīa. ex o fortitudīe. ex viribꝰ oībꝰ diligere deū. qm̄ maioribꝰ omiſſis dat hō ſe minoribꝰ. ¶Z Potēter ad vtrālibet arguis. Stat nihi lominꝰ ꝟitas in robore ſuo/ cuiꝰ ignorātia ſcrupulos affert inextricabiles ꝯſciētijs vo lentibꝰ ambulare ī via dei/ dum vl̓ ī ſpem temerariā vel in timorē irrōnabilē dilabū tur. ¶ A Tuū erit igit̉ palā facere vitatē hāc p̄cipue ꝑ manuductōes exēploꝝ mo rales ⁊ groſſas ꝓut exigit hec mat̓ia. ¶ T Fiat. Cōſtituamꝰ mētis ocl̓os in relig onibꝰ approbatis nec lapſis. vt Carthuſi enẜ. ⁊ Celeſtinoꝝ Hodie eī celebritaſ agi tur Petri celeſtini) Sit pͥor habēs ſub ſe qͣttuor frēs. petꝝ. paulū. andreā. iacobuꝫ. Dicit eis ꝯuocatis. Ecce qͣttuor ſunt offi cia ꝓ ꝯuictu religioſo ꝯplēda. Primū ē cō tinuatio diuini ẜuitij vel diuini oꝑis in ec cleſia. Scd̓m ē mīſtratio ciboꝝ ⁊ alioꝝ ne ceſſarioꝝ fratribꝰ. Terciū eſt ſcpͥtura libro rū qͥbꝰ frēs informent̉. Quartū ſpeculatio diuinoꝝ/ exēplo marie. ſicut neceſſarioruꝫ miniſtratōeꝫ habꝫ martha. Pono (dicit pͥ or) electōem cuiuſlibꝫ iſtoꝝ vnicuiqꝫ vr̄m. qͣꝫuis volūtas mea vl̓ ꝯſiliū magis declīa ret īiūgere tibi petro pͥmū officiū. tibi pau lo ſecūdū. tibi andree tercium. tibi iacobo qͣrtū. Atuero magꝭ v̓bo xp̄i ad cecū. Dic qͥd vis vt faciā tibi? ¶ A Recipio caſum ⁊ qͥd elicere vis expecto. ¶ T Uolo ſane ꝓtinꝰ elicere ꝙ vterqꝫ p̄miſſoꝝ liber ē acce ptare vnū de qͣttuor. vbi ⁊ pͥor vnū fieri ꝑ alteꝝ meliꝰ iudicabit n̄ cogēdo ſꝫ ꝯſulēdo. ¶ A Perge ꝯſeq̄nter. ¶ T Pergo dicēſ ꝙ inter oꝑa qͣttuor antepoſita nō dubium qͥn vnū ſit de ſe et in genere ſuo meliꝰ qͣꝫ al teꝝ. Nihilominꝰ dicit (arbitror) nemo pec care petꝝ ſi voluerit in illo qd̓ de ſcd̓o loco vl̓ tercio ꝓpoſitū ē exerceri. ¶ A Des ali ud elucidatōis exēplū. ¶ T Sit homo ml̓tas a deo gr̄as habēs. Unā p̄dicatōis popularis. Alterā lectōnis doctoral̓. Alte rā inqͥſitōis nouaꝝ ꝟitatū ꝓ ꝯfutādis he reticis. vnā qͦꝫ ſolitarie qͥetis ad vacāduꝫ ſibi ꝯtēplandūqꝫ celeſtia. Cōſtat vtrālibꝫ haꝝ gr̄aꝝ talentū eſſe ꝯmiſſum a deo. Cō ſtat p̄terea nō poſſe ſil̓ vtrūqꝫ talētū hmōi poſſe ex eqͦ diſtribui. Remaneat igit̉ oꝑtet optio poſſidēti quā gr̄aꝫ exeqͥ ne vacua ſit eligere. excepto dūtaxat vrgētis neceſſitatꝭ articulo. qͦ caſu vl̓ ſil̓i iā nō eſſꝫ duoꝝ diſſi miliū ⁊ incōpoſſibiliū electio libera. ſꝫ ad vnū limitatio certa. ¶ A Reſpiciūt exē g pla pͥora ꝓximū. Dic exēplū reſpiciēs ho minē ad ſeip̄m. ¶ T Querūt doctores ſi debeat hō ſꝑ ꝯteri de pctīs? Rn̄dent int̓ ce tera ml̓ta ꝙ doloroſa ꝯtritio qn̄ꝫ poſſit ob eē melioribꝰ exercitijs. qͦ caſu poſſit obmit ti ꝯtinuatio ſua. Sic dicet̉ d̓ cōpaſſiōibꝰ a proximi calamitatibꝰ. qm̄ iubemur flere cū flentibꝰ. nihilominꝰ obmitti p̄t hec cō paſſio vel recogitatio ꝓ bonis alijs. Dice ret̉ ſil̓r ſuꝑ īnumeris. alioqͥn nūqͣꝫ eēt finiſ. nūqͣꝫ ꝯſiliū certū. nūqͣꝫ exercitiū ſtabile cir ca qd̓cunqꝫ. niſi ꝯcluſio teneret̉ ꝯformis ei que dicta ē. Sufficere p̄t homī deū q̄rē ti. deū toto corde diligēti/ ſi ea ſtuduerit ī plere q̄ ſibi p̄cepta ſunt. Iuxta illd̓. Si viſ ad vitā ingredi ẜua mādata. ¶ A Quid eſt igit̉ ꝙ ſuꝑ inſtinctibꝰ tot ⁊ tāta ſcripta ſūt. vt ſeqͣt̉ hō meliora q̄ īſpirat ei deꝰ. Nec lāgueat (vt iā de Gregorio ſumptū diceba tur) circa p̄cepta. ſꝫ attēdat q̄ ſit voluntas dei. nō tm̄mo bona ſꝫ bn̄placēs et ꝑfecta. Sit deniqꝫ ſpūal̓ diſcernēs int̓ oēm diē. ¶ T Meditatus ſū pl̓ima ꝑ annos plu rimos ſuꝑ īſtinctibꝰ hmōi/ ſi poſſꝫ funda ri ſtabil̓ regulatio cordis nr̄i. tandē nō īue nio regulā certiorē ⁊ fideliorē qͣꝫ dei legem. iuxta illud pͣs. Cōſiliū meū iuſtificatōneſ tue. in qͥbꝰ .ſ. deus ſemel locutꝰ ē/ ⁊ idip̄m nō repetit. Scribit aūt ꝓpheta terribilem de ſeqͥntibꝰ cor ſuū ſnīam. Dimiſit inquit eos ẜm deſideria cordis eoꝝ. Ibūt in ad inuentōibꝰ ſuis. Uiuit iſte qͥ crebro cōmo nitus vt crederet amicoꝝ ꝯſilio. Rn̄debat ſe vtiqꝫ velle/ īmo ⁊ debere illd̓ facere. Nā qͥs ē ad errandū ꝓcliuior qͣꝫ qͥ ſpreto alioꝝ cordis LXVIII LXVIII ꝯſilio ſuo fiſus fuerit? Subiūgebāt. Facꝰ igit̉ hoc ⁊ illd̓ qͣle ꝯſulimꝰ. Subſiſtebat ī quirēs. Si ſub pena pctī mortal̓ ꝯſulerēt illd̓ agendū ſibi. qͦ caſu nollet obniti ſꝫ enī ti ꝯplere. Si ꝟo decentiā qͣndaꝫ tꝑi vl̓ re bus accōmodā dūtaxat intēderēt ſuadere dicebat hͦ remanere ī arbitrio ſuo. qꝛ nō te nemur ſꝑ et in oībꝰ meliora ꝯplecti. ¶ A Noui quē intelligi das ſilētio. vellē dares ſui talis rn̄ſi ratōeꝫ. ¶ T Eſt incōprehē ſibilis hūane diuerſitas ꝯplexiōis vel ꝯdi tōis. nedū ī pluribꝰ hoībꝰ ſed ī vno eodē qꝫ diuerſis. nō dico annis. nō menſibꝰ. nō hebdomadis. ſed diebꝰ horis et momētis. Notū eſt inſuꝑ illd̓ Ariſto. ꝙ delectatio ī oꝑatōne tenet ⁊ auget illā. Et metꝝ vulga tu habꝫ. Qd̓ natura negat nēo feliciter au det. Et qm̄ ꝯſuetudo eſt altera natura. hīc ſuadet̉. vt quā qͥſqꝫ nouit ⁊ in qͣ nutritꝰ eſt exerceat artē. ⁊ ſit ꝯtētus ſorte ſua. Cur nō poterit ꝯſciꝰ hō ꝯditōis ⁊ inclinatōis ꝓ prie ꝓ tꝑe vel ꝯſuetudīe dare ſe tali qd̓ oꝑe rat̉ delectabilit̓ exercitio/ et ſi videat̉ hūili ſtatu ſuo. Hoc tn̄ obẜuato iugit̓ ꝙ p̄cepti ua dn̄i volūtas fiat. aut eaꝫ dū apparuerit īplere paratꝰ ſit. dicēs ex ſentētia illd̓ orōiſ dn̄ice. Fiat volūtas tua. ¶ A Remanet adhuc poſt oīa pͥor allegatio ꝙ nolle fieri ꝑfectū peccatū ē/ qꝛ iā nō ex toto corde di ligit̉ deꝰ. ¶ T Immo dicūt taleſ ꝙ hͦ eſt fieri ꝑfectu ⁊ ex toto corde diligere deū/ dū cauent in pͥmis offendere crimīalit̓ eū. dū p̄terea ſuſcipiūt cū gr̄aꝝ actōe gr̄am boni tatis ſue/ q̄ noluit eos obligare vt ſꝑ illud agere tenerent̉ qd̓ eſſet ī ſe meliꝰ. ſed accep tat de pauꝑcula nr̄a munꝰ obſequij qͣliſcū qꝫ. Neqꝫ poſtremo ſic lāguēt circa p̄cepta q̄ ſibi ſuſcipiūt implēda/ qͥn iſtā ſtrēnue vi gilāter integre ⁊ qͣſi ſuꝑerogāter ſtudeant exercere. Sintqꝫ in iſto ſtatu patiētes atqꝫ lōganimes. nō vt Cayn vagi pꝰ alieni ſta tus oblectatōes. nō ꝓfugi a facie tribulati onū/ quas ſuꝰ ſecū ſtatꝰ affert. ſciēteſ nullū ꝓrſus eſſe viatoris ſtatū quē nō circūſtent aduerſitates pl̓ime. Propt̓ea non q̄rit ob aduerſitates ſui ſtatꝰ mox in aliū vl̓ aliuꝫ fieri trāſitū. ſed ꝑſtat patiētia vincens eas cū illa ſecuritate ꝯſcīētie qͣ iudicat eē ſtatū ſuū cū ſalute. Alioqͥn fateor vl̓ mutādꝰ eēt vl̓ corrigendꝰ vl̓ deſerēdꝰ. Nos aūt loqui mur aduerſus eos qͥ volūt in oībꝰ ſcire qͥd meliꝰ eſt. quaſi nō ſatis ſit in xp̄iano ſi ſe ſci at in ſtatu ſalutꝭ eē. Neqꝫ tn̄ ad ſublimiora qn̄qꝫ ꝓhibemꝰ ꝓgredi. Sed neqꝫ ad hͦ ſꝑ teneri ſētiamꝰ. neqꝫ ſꝑ expedire ꝓnūciam ꝓpt̓ inſtabilitatis detrimētū. Quo fit v. minora tenere fortit̉; ſepe ſit cōſultiꝰ qͣꝫ aſſi dua vacillatōe ad p̄rupta niti Nos ſuppo ſita doceāt exēpla. Petrꝰ eligens inſeqͥ ſer uitiū eccl̓iaſticū ꝯtinuabit illd̓. nihil alid̓ attendēs qd̓ ſocijs nouerit īpoſitū. Paulꝰ ita mīſtrabit tꝑalia vt nō neceſſe habeant ꝯqueri ſpūalibꝰ intēdentes. Andeas īdu ſtria fideli ſcribet libros alijs profuturos. Iacobꝰ itaqꝫ ſe dabit deuotōi. ita ſtudebit in cel̓ ꝯuerſari ꝙ alijs ī occupatiōe poſitis gr̄am auxiliū ⁊ gl̓iam valeat ꝓmereri. Re cte ſicut ī vno corꝑe vero laudat̉ mēbrū ſi rite fecerit officiū deputatū. qͣꝫuis appare at altero viliꝰ. Uituꝑat̉ aūt ſi p̄poſtere ve lit alienū licꝫ honorabiliꝰ officiū acciꝑe. Sic in corꝑe myſtico diuiſiōes gr̄aꝝ eſſe ꝯmemorauit pluries apl̓s. Poteſt ille p̄di care. ſit ita. pōt etiā libere ꝯtēplari. Pōt in hoīe manꝰ vice pedū corpꝰ aliqn̄ ſuſtenta re. Nēo tn̄ diceret manꝰ debere paſſim am bulatōi ſe tradere. ¶ A Sentio ꝯmonita multaqꝫ ꝓfunde recogitas ꝙ cētral̓ final̓ pūctaliſqꝫ reductio in via dei eſt p̄ ceterꝭ oī bus v̓acit̓ agnoſcere qͥd iubeat deꝰ Sit il le ſummꝰ abbas nr̄. ſit nr̄ paſtor. nos oues ſimplices paſcue eiꝰ. Alioqͥn qͣntūcūqꝫ ſit zelꝰ ardens ⁊ feruidꝰ; ille tanqͣꝫ ſcīa carens p̄ceps eſt ad ruinā. ¶ T Propt̓ea btūs vir qͥ ī lege dn̄i meditat̉ die ac nocte. vt ſci at qͥd iubēdo ꝓhibēdoqꝫ velit deꝰ. Nā per ꝯſiliū ligat̉ nemo. qͣꝫuis raro fiat vt hoīes p̄cepta ſtrēnue ꝯpleant. qͥn quodāmō ſuꝑ erogent et miſceant̉ ꝯſilijs. Uide ꝙ qͥ dili git deū (exēpli gr̄a) ſub qͣttuor gͣdibꝰ poſſꝫ implere p̄ceptū ſub vno gͣdū vel duobus. facit igit̉ ampliꝰ qͣꝫ neceſſe fuerit ad ſalutē. qd̓ ſuꝑerogatio cōſilij noīari p̄t. Adde ml̓ tos eſſe qͥ ꝑfectioribꝰ oꝑbꝰ intēdentes mi nus incōꝑabilit̓ acqͥrerēt de ꝑfectōne dile ctōis dei/ qͣꝫ in ſua ꝓpͥa vel electōe vl̓ voca tōe ꝑmanētes in imꝑfectioribꝰ. Fuit apd̓ athenas qͥdā magnꝰ ciuis. cui qͣſi ꝓ ꝯtūe lia ꝯmiſſa ē emundatio plateaꝝ ciuitatis. Suſcipio libēs inqͥt ⁊ talē operā dabo vt ip̄a ciuitas mūda ſit. Quo ſic īpleto conti git vt officiū pͥus viliſſimū gl̓ioſum puta ret̉. Dixit vnꝰ de prudentibꝰ nr̄e etatis dū fieret collatio ſuꝑ officijs vel artibꝰ vel ſciē tijs. Quiſqͥs in ſua arte ſic exhibet ſe vt ex cellat in ea. ille laudādꝰ/ ille ſuſcipiēdꝰ/ ille qq 2 De perfectōne I eligendꝰ. ¶ A Suꝑeſt adhuc ſcrupuluſ vehemēs/ ortū habēs ex p̄dictis que vidē tur aſſerere nullū eſſe ꝯſiliū vel querenduꝫ vel dandū niſi de p̄ceptꝭ. Quod dicere qͥd aliud eſt qͣꝫ cōſilioꝝ ꝑrogatiuā penitꝰ an nullare. dimiſſo qͦlibet hoīe in latitudīe p̄ ceptorū. ¶ T Si data eſſꝫ cuilibꝫ homī tanta cognitio diuinoꝝ p̄ceptoꝝ. tāta ad il loꝝ cōpletionē dilectio qͣnta requirit̉ ⁊ ſui ficit ad finē btītudīſ acqͥrendū nō eſſꝫ op ampliori ꝯſilio. hec ſententia eſſꝫ ſatis cui libet. hoc fac̄ et viues. Ueꝝ longe aliter eſt Hinc religiōes ꝑticl̓ares ſub xp̄i religio ne generali. et d̓ ſe ſufficiēti ſuꝑaddite mu tiplicateqꝫ ſunt. Hinc qͦtidie noua vl̓ inci pientiū in via dei/ vl̓ in ea ꝓficiētiū ꝯſilia Hinc porro tā ml̓tiplex apd̓ pl̓imos ꝯqͥſi tio partim verax/ partim fallax ⁊ ſepiꝰ mē dax. ſuꝑ diſtributōne talēti ꝯmiſſi. qͣle ſibi qͥſqꝫ ſuadet leuibꝰ ex cauſis eſſe datū. Sit illd̓ talentū ſcīa ꝯqͥſita. Sit eloq̄ntia in re bus hūanis. ſit aīaꝝ regendaꝝ ars. ſit zel̓ꝰ caꝝ. Hīc appetitꝰ ille nō dicā ab initio p̄ laturaꝝ/ magiſteriorū/ officioꝝ/ p̄dicatorū ad populū/ que oīa reuelaret vtinā caro et ſanguis. Deniqꝫ religionū ingreſſus ⁊ ꝓ feſſio miſcet aliqn̄ ſecū puluerē ſi nō lutuꝫ denſū ſuſtentatōis habēde carnalit̓ ocioſe ⁊ lautē. nec ſpūs ī manibꝰ p̄lati ponit̉ aut recipit̉ ſed caro. ¶ A Negare neq̄o ſicut ⁊ nō dolere nō valeo miſeriā nr̄am hāc cō munem / que vt freq̄nt̓ incedit nō recto n īmaculato calle. Sed nōne veꝝ ē apl̓i di ctū. Qui epiſcopatū deſiderat bonū opuſ deſiderat. Qd̓ dictū ꝯp̄hēdit in ſe pͥmatuꝫ quorūlibet aliorū regiminū. ¶ T Tra his ad materiā diu ml̓tūqꝫ nobis al̓s ven tilatā. Sed hͦ vnū referre placet ad p̄ſens veluti ꝯcluſerim ꝑ apl̓ica v̓ba. Si potes liber fieri magꝭ vtere. Scis qm̄ oīs p̄latō ſeu dn̄atio veriſſime ẜuitꝰ eſt. Nec fruſtra nec ficte nec mēdoſe dicit ſe ſūmꝰ pontifex ſeruū ſeruoꝝ/ tāqͣꝫ habens oēs hoīes īpo ſitos ſuꝑ caput ſuū redditurꝰ de oībꝰ rati onē. Si ꝯſideret igit̉ vehemēter ⁊ acriter hō ꝙ nihil de ſe poſſit hūana induſtria ꝓ ſalute ꝓ correctōne ꝓ eruditōne hominū. Ita vt vbi plꝰ aliqn̄ ꝓficere crediderit ibi dem nō ꝓdeſſe ſꝫ obeſſe freq̄nt̓ reꝑiat. qꝛ uerſi difficile corrigunt̉. et ſtultoꝝ infinitꝰ eſt numerus. Mirabitur ꝓfecto ſtolidita tem humane p̄ſumptōnis nō expectantis vt vocet̉. nec vocari ſatis eſſet niſi ſil̓ coge retur. Quo pacto cogeret̉? Per autoritatē ⁊ legē vl̓ dei reuelantis. vl̓ p̄lati mittentis vl̓ vrgētis. vel ineuitabil̓ neceſſitatꝭ. ¶ Sꝫ allegabis Gregoriū ī omel̓. Nēo eſt qͥ v̓a citer dicere poſſit. Talentū mīme accepi nō eſt vnde rōem ponere cogar. O deꝰ eqͥſ ſime qͦt hoīm temerarios auſus hͨ cōſide ratio minus intellecta fefellit? Quot inſul tatōes inanes/ et noxias ꝓximoꝝ rep̄hen ſiōes induxit? ¶ Teſtis eſt woaldenſiuꝫ ſe cta cū ſuis ꝯplicibꝰ īnumeris. Aduerſus qͦs oꝑtuit decretales ꝯdere. ne qͥſ autorita te ꝓpria p̄ſumeret p̄dicare. Qd̓ ad ceteros actus hierarchicos extendit̉. īmo nec fra terna correctio fieri ſecure p̄t niſi ml̓to di ſcretōis ſale ꝯdita ſit. ¶ A Qua rōe pote rit gͦ diuinū p̄ceptū ꝯpleri. dilige ꝓximuꝫ tuū ſicut teip̄m. Cui ꝯſonat illd̓ ſapientis Mādauit deꝰ vnicuiqꝫ de ꝓximo ſuo. De niqꝫ de elēoſyna nō tam corꝑaliter qͣꝫ ſpūa liter largiēda. Et quia maledicit̉ qͥ frumē tum abſcōdit in ppl̓is. Nā ſapīa abſcōdi ta ⁊ theſaurꝰ inuiſus q̄ vtilitas in vtriſqꝫ? Et ſeruꝰ piger nō qꝛ diſſipauit; ſed qꝛ ī ſu dario (qd̓ mūdū ē) pecuniā ẜuauit dn̄i; ſe ueriſſime damnatꝰ ē. ¶ T Mouēt iſta dū allegant̉. Habēdū ē idcirco ſuꝑ talibꝰ ꝯſiliū vt ſcire valeat hō qͥd agendu? Agē dum intelligo nō ꝑ ſolā erogatōem ꝯſilij ſꝫ neceſſitate p̄cepti. Cōſurgit aūt p̄ceptū altero triū modoꝝ qͦs tetigimus/ vel a deo reuelāte. vel p̄lato legittime iubēte. vel vrgē te neceſſitate. Addimꝰ qͣrtū. ſi facta eſt ob ligatio vltronea volūtate. Que ꝟo ſit neceſ fitas vrgēs determinari nō p̄t niſi ꝓut ſapi ens iudicabit. qͣꝫuis collatio de obligatiōe ad elēoſynā corꝑalem ſatꝭ approximat ad inueniendū obligatōem elemoſyne ſpūal̓ ¶ Tu qui times de abſcōſiōe talenti/ qͥ dū tibi vacas dicis. vt qͥd ꝑditio hec? Exerce potiſſimū tui cordis talentū. fac omnibuſ de illo ſeruitiū. Sit in eo ꝑegrinatio tua. ſit p̄dicatio. ſit cōmonitio. ſit elemoſyne di ſtributio. ſit illud hoſpitale miſeroꝝ omni um. Quo pacto dices? orādo ꝓ qualibꝫ ⁊ in qualibet aduerſitate ꝓximorū ꝓ ſua eru ditōe. caſtigatōe. cōſolatōe. patientia. cibo potu. veſte. ſanitate. Sciet pater oīm deꝰ. et volet deſideriū pauꝑis exaudire. ⁊ p̄pa ratōem eoꝝ audiet auris ſua. ¶ A Quā tum p̄t colligere attētio mea de p̄miſſis oī bus circa ꝑfectōnem cordis in dei dilectō ne cōquiſitis. Primū et p̄cipuuꝫ eſt ſemꝑ cordis LXVIII ꝯſilio ſuo fiſus fuerit? Subiūgebāt. Fac igit̉ hoc ⁊ illd̓ qͣle ꝯſulimꝰ. Subſiſtebat ī quirēs. Si ſub pena pctī mortal̓ ꝯſulerēt illd̓ agendū ſibi. qͦ caſu nollet obniti ſꝫ eni ti ꝯplere. Si ꝟo decentiā qͣndaꝫ tꝑi vl̓ re bus accōmodā dūtaxat intēderēt ſuadere dicebat hͦ remanere ī arbitrio ſuo. qꝛ nō te nemur ſꝑ et in oībꝰ meliora ꝯplecti. ¶ A Noui quē intelligi das ſilētio. vellē dares ſui talis rn̄ſi ratōeꝫ. ¶ T Eſt incōprehē ſibilis hūane diuerſitas ꝯplexiōis vel ꝯdi tōis. nedū ī pluribꝰ hoībꝰ ſed ī vno eodē qꝫ diuerſis. nō dico annis. nō menſibꝰ. nō hebdomadis. ſed diebꝰ horis et momētis. Notū eſt inſuꝑ illd̓ Ariſto. ꝙ delectatio ī oꝑatōne tenet ⁊ auget illā. Et metꝝ vulga tu habꝫ. Qd̓ natura negat nēo feliciter au det. Et qm̄ ꝯſuetudo eſt altera natura. hīc ſuadet̉. vt quā qͥſqꝫ nouit ⁊ in qͣ nutritꝰ eſt exerceat artē. ⁊ ſit ꝯtētus ſorte ſua. Cur nō poterit ꝯſciꝰ hō ꝯditōis ⁊ inclinatōis ꝓ prie ꝓ tꝑe vel ꝯſuetudīe dare ſe tali qd̓ oꝑe rat̉ delectabilit̓ exercitio/ et ſi videat̉ hūili ſtatu ſuo. Hoc tn̄ obẜuato iugit̓ ꝙ p̄cepti ua dn̄i volūtas fiat. aut eaꝫ dū apparuerit īplere paratꝰ ſit. dicēs ex ſentētia illd̓ orōiſ dn̄ice. Fiat volūtas tua. ¶ A Remanet adhuc poſt oīa pͥor allegatio ꝙ nolle fieri ꝑfectū peccatū ē/ qꝛ iā nō ex toto corde di ligit̉ deꝰ. ¶ T Immo dicūt taleſ ꝙ hͦ eſt fieri ꝑfectu ⁊ ex toto corde diligere deū/ dū cauent in pͥmis offendere crimīalit̓ eū. dū p̄terea ſuſcipiūt cū gr̄aꝝ actōe gr̄am boni tatis ſue/ q̄ noluit eos obligare vt ſꝑ illud agere tenerent̉ qd̓ eſſet ī ſe meliꝰ. ſed accep tat de pauꝑcula nr̄a munꝰ obſequij qͣliſcū qꝫ. Neqꝫ poſtremo ſic lāguēt circa p̄cepta q̄ ſibi ſuſcipiūt implēda/ qͥn iſta ſtrēnue vi gilāter integre ⁊ qͣſi ſuꝑerogāter ſtudeant exercere. Sintqꝫ in iſto ſtatu patiētes atqꝫ lōganimes. nō vt Cayn vagi pꝰ alieni ſta tus oblectatōes. nō ꝓfugi a facie tribulati onū/ quas ſuꝰ ſecū ſtatꝰ affert. ſciēteſ nullū ꝓrſus eſſe viatoris ſtatū quē nō circūſtent aduerſitates pl̓ime. Propt̓ea non q̄rit ob aduerſitates ſui ſtatꝰ mox in aliū vl̓ aliuꝫ fieri trāſitū. ſed ꝑſtat patiētia vincens eas cū illa ſecuritate ꝯſcīētie qͣ iudicat eē ſtatū ſuū cū ſalutē. Alioqͥn fateor vl̓ mutādꝰ eēt vl̓ corrigendꝰ vl̓ deſerēdꝰ. Nos aūt loqui mur aduerſus eos qͥ volūt in oībꝰ ſcire qͥd meliꝰ eſt. quaſi nō ſatis ſit in xp̄iano ſi ſe ſci at in ſtatu ſalutꝭ eē. Neqꝫ tn̄ ad ſublimiora qn̄qꝫ ꝓhibemꝰ ꝓgredi. Sed neqꝫ ad hͦ ſꝑ teneri ſētiamꝰ. neqꝫ ſꝑ expedire ꝓnūciam ꝓpt̓ inſtabilitatis detrimētū. Quo fit vt minora tenere fortit̉; ſepe ſit cōſultiꝰ qͣꝫ aſſi dua vacillatōe ad p̄rupta niti Nos ſuppo ſita doceāt exēpla. Petrꝰ eligens inſeqͥ ſer uitiū eccl̓iaſticū ꝯtinuabit illd̓. nihil alid̓ attendēs qd̓ ſocijs nouerit īpoſitū. Paulꝰ ita mīſtrabit tꝑalia vt nō neceſſe habeant ꝯqueri ſpūalibꝰ intēdentes. Andeas īdu ſtria fideli ſcribet libros alijs profuturos. Iacobꝰ itaqꝫ ſe dabit deuotōi. ita ſtudebit in cel̓ ꝯuerſari ꝙ alijs ī occupatiōe poſitis gr̄am auxiliū ⁊ gl̓iam valeat ꝓmereri. Re cte ſicut ī vno corꝑe vero laudat̉ mēbrū ſi rite fecerit officiū deputatū. qͣꝫuis appare at altero viliꝰ. Uituꝑat̉ aūt ſi p̄poſtere ve lit alienū licꝫ honorabiliꝰ officiū acciꝑe. Sic in corꝑe myſtico diuiſiōes gr̄aꝝ eſſe ꝯmemorauit pluries apl̓s. Poteſt ille p̄di care. ſit ita. pōt etiā libere ꝯtēplari. Pōt in hoīe manꝰ vice pedū corpꝰ aliqn̄ ſuſtenta re. Nēo tn̄ diceret manꝰ debere paſſim am bulatōi ſe tradere. ¶ A Sentio ꝯmonita multaqꝫ ꝓfunde recogitas ꝙ cētral̓ final̓ pūctaliſqꝫ reductio in via dei eſt p̄ ceterꝭ oī bus v̓acit̓ agnoſcere qͥd iubeat deꝰ Sit il le ſummꝰ abbas nr̄. ſit nr̄ paſtor. nos oues ſimplices paſcue eiꝰ. Alioqͥn qͥntūcūqꝫ ſit zelꝰ ardens ⁊ feruidꝰ; ille tanqͣꝫ ſcīa carens p̄ceps eſt ad ruinā. ¶ T Propt̓ea btūs vir qͥ ī lege dn̄i meditat̉ die ac nocte. vt ſci at qͥd iubēdo ꝓhibēdoqꝫ velit deꝰ. Nā per ꝯſiliū ligat̉ nemo. qͣꝫuis raro fiat vt hoīes p̄cepta ſtrēnue ꝯpleant. qͥn quodāmō ſuꝑ erogent et miſceant̉ ꝯſilijs. Uide ꝙ qͥ dili git deū (exēpli gr̄a) ſub qͣttuor gͣdibꝰ poſſꝫ implere p̄ceptū ſub vno gͣdū vel duobus. facit igit̉ ampliꝰ qͣꝫ neceſſe fuerit ad ſalutē. qd̓ ſuꝑerogatio cōſilij noīari p̄t. Adde ml̓ tos eſſe qͥ ꝑfectioribꝰ oꝑbꝰ intēdentes mi nus incōꝑabilit̓ acqͥrerēt de ꝑfectōne dile ctōis dei/ qͣꝫ in ſua ꝓpͥa vel electōe vl̓ voca tōe ꝑmanētes in imꝑfectioribꝰ. Fuit apd̓ athenas qͥdā magnꝰ ciuis. cui qͣſi ꝓ ꝯtūe lia ꝯmiſſa ē emundatio plateaꝝ ciuitatis. Suſcipio libēs inqͥt ⁊ talē operā dabo vt ip̄a ciuitas mūda ſit. Quo ſic īpleto conti git vt officiū pͥus viliſſimū gl̓ioſum puta ret̉. Dixit vnꝰ de prudentibꝰ nr̄e etatis dū fieret collatio ſuꝑ officijs vel artibꝰ vel ſciē tijs. Quiſqͥs in ſua arte ſic exhibet ſe vt ex cellat in ea. ille laudādꝰ/ ille ſuſcipiēdꝰ/ ille qq 2 De meditatōne affectio cognoſci qͣꝫ exꝑimentalit̓ ꝑ euꝫ qͥ ꝑ eam afficit̉. Quā exꝑimentalis affectōis cognitōem nō p̄t eam habens in aliū ver bis qͥbuſlibet fundere/ niſi ſil̓r affectus ſit ille alter. Qm̄ ſolꝰ nouit ſicut in Apocal̓. ſcribit̉ qͥ accipit. Propt̓ea vocat̉ manna abſconditū Exemplū eſt ꝑſpicuū in illo qͥ nouit dulcedinē mellis ſolū ꝑ doctrinā. ſi cut medicꝰ ſanꝰ noſcit infirmantis dolorē Hec autem dulcēdo a guſtāte. ⁊ hic dolor ab egrotate/ longe aliter cognoſcunt̉. Conſideratio quita Meditanti neceſſaria eſt lōganimitas. vt ignis deuotōnis ardeat Erpendimꝰ ex his qͣꝫ ꝓfunde ſen ꝓ ſerit ꝓpheta naturā meditatōnis dum ait. In meditatōe mea exar deſcet ignis. Utrūqꝫ enī amplexꝰ eſt ⁊ lu men in intellectu ⁊ ardorē in affectu. Quā tum ꝟ̓o ſit difficile ꝙ ignis deuotōis ſpū alis exardeſcat flatu meditatōis. fiet notū deſiderātibꝰ ignē materialē dū q̄ritur a li gnis aquoſiſ viridibꝰ aut luto reſꝑſis elici Suffla quantū potes. iteꝝ atqꝫ iteꝝ mul to conatu reſuffla. emergit plurimꝰ ab ini tio fumus cōturbās ocl̓os/ vix emicabit ſcintilla que mox euaneſcit. Diſꝑges forſi tan iratus ꝯgeſta pͥus ligna ſi non in lon ganimitate ꝑſtiteris. quā longanimitateꝫ appellamꝰ hic meditatōem aut meditatō ni cōiungendā. Cōſideratio ſexta Difficile valde eſt dare regulā certā d̓ mo do meditandi. Eminimꝰ aliqͣs nos ſcpͥſiſſe doct m nas vel induſtrias nedū latino ſed ⁊ gallico ſermone ſuꝑ habēda me ditatōe tali. licꝫ fortaſſis vſi ſimꝰ alijs t̓mi nis. vtpote in tractatulo de myſtica theo logia/ ꝑte ea que praxim huiꝰ docet/ ⁊ ī al tero de monte ꝯtemplatōis edito alteroqꝫ rurſum de mēdicitate ſpūali ꝯpoſito. De niqꝫ tanta reꝑit̉ difficultas/ tāta ꝓ diuerſi tate hoīm varietas in practicādo doct̓nā vere ſancteqꝫ meditatōis ꝙ an ſilere vl̓ ali qͥd ſcribere ꝯſultiꝰ ſit videor egomet mihi qn̄qꝫ ſub dubio hincinde mēte fluctuare Cōſideratio ſeptia Meditatio eſt vtilis ad contēplatōem. et ꝑiculoſa ꝓpter indiſcretōnem. Um enī recogito ꝙ abſqꝫ medita tōis exercitio nullꝰ ſecluſo mirarū lo dei ſpeciali ad ꝑfectōem ꝯtēpla tōis dirigit̉ aūt ꝑuenit nullꝰ ad rectiſſimā xp̄iane religiōis normaꝫ attingit. īmo vix ſe cōponit audeo zelans ſctē meditatōnis ſtudiū ſuadere. Atuero dū totiens exꝑtus ꝑicula ſedulꝰ recogito difficultatē et ardu am raritatem ꝑueniēdi qͦ trahere medita tio nitit̉/ ego qͣſi torpens et ſtupidꝰ effici or. Sꝫ q̄ſierit qͥs qͥ pacto ſic eueniat (qd̓ nimirū freq̄nter exꝑtū eſt) vicꝫ vt ꝯtingat ſtudiū meditatōnis ꝯuertidilabiqꝫ vel in morbū melancolice paſſionis ꝓpt̓ īmode ratōem / vel ꝓpter ſuꝑbiā dari in reprobū ſenſum diabolice illuſiōis. ex meditatiōis abuſu id fieri ſciat. Cōſiderato octaua Abuſus meditatōis cōparat̉ abuſui vini reſpectu febricitantiū Anuducamus id quod dicimus. Scimꝰ vinū in iocūditatē ⁊ hoīs m ſalutē ꝯditū eſſe. Sic enī ſcpͥtura ſic rō loquit̉. Uidemꝰ tn̄ ex abuſu potātiū p̄ſertim dū febriū diſcraſia laborāt ꝙ potꝰ vini al̓s ſalubris/ cauſat vl̓ egritudinē am pliorē vel maniā vel furorē. ⁊ qn̄ꝫ mortē. nos aūt filios adā qͥs egrotos; qͥs febrici tantes eſſe peſſimis aīe febribꝰ negauerit. Quibꝰ v̓tunt̉ in nauſeā ⁊ amaritudinē di uinoꝝ eloquiorū verba. quibꝰ in fel ꝯuerti tur ſuauiſſimꝰ diuini vbi panis. Heu mi ſeros nos. heu qͣꝫ ex intima ꝯſideratōe tal̓ miſerie ꝯclamauit apl̓s. Infelix ego hō qͥſ me liberabit de corꝑe mortis huiꝰ? Et ſub iungit. Gratia dei per ieſum chriſtū Cōſideratio nona In meditatōe aſſit diſcretio quā parat ex perti et boni viri conſultatio. Uid agamus ergo qͥd dicimus? ꝓ Ibimꝰ ne p̄cipites ꝑ abrupta vi ciorū? Ibimꝰ ne per deſideria cor dis nr̄i. et in adinuentōibꝰ peſſimis deſpe rati/ ſine freno/ ſine lege/ ſine ordine? Nun quid ſufficient nobiſ cogitatōes inutiles/ vage īſtabiles/ ſordide fluxū ſomnioqꝫ ſi millime q̄ nō ꝯſolatōeꝫ vel edificatōeꝫ al lature ſunt ſꝫ deſolatōem meſtiſſimā ⁊ rui nā oblectātibꝰ ſe in eiſdē. Rn̄debimꝰ neqͣ qͣꝫ ita fieri debere/ ſꝫ aſſit diſcretio modera trix in oībꝰ. quā nō ſecuriꝰ hr̄e poſt diuinā cordis LXVIII. LXVIII. oculum cordis habere (prout ſapiēs iuſ ſit) ad illa que p̄cepit deꝰ. Cetera v̓o om̄ia tanqͣꝫ iuuātia q̄dā acceſſoria reputare niſi ꝓ qͣnto fuerint vel voto ꝓprio vel ſuꝑioriſ iniūcta p̄cepto. Non ita tn̄ vt accipiamus qͣſi velamen malicie libertatē in diuinorū latitudine p̄ceptoꝝ. ſed bona ⁊ eqͣ fide ſtu deamꝰ ſeruire deo in ſanctitate ⁊ iuſticia co ram ip̄o om̄ibꝰ diebꝰ noſtris. nec ita ꝑicu lum amemꝰ vt ꝑeamꝰ in illo. ¶ T Recte colligis. vere ſentis. hec fac vt diligere deū ex toto corde ꝑfectoqꝫ cognoſcaris. Finit Tractatulus docto ris conſolatorij venerabilis magiſtri Io hānis de Gerſon Cācellarij ꝑiſien̄. de me ditatōe. ¶ Prima cōſideratio. Quid ſit me ditatio/ et de triplici oculo. Editatio cordis mei in ꝯſpe L ctu tuo ſemꝑ. Felix certe qͥ cū ꝓph̓a p̄t ex ſententia dicere d̓ m bū iſtd̓. Sed videamꝰ pͥmo qͥd ſit meditatio cordis. non ꝓ carnali ſed ſpūali corde. Eſt aūt medita tio vehemēs cordiſ applicatio ad aliqͥd in ueſtigandū ⁊ inueniēdū fructuoſe Et hec applicatio fortis habꝫ difficultatē/ que qn̄ qꝫ eſt maior/ qn̄qꝫ minor. Qd̓ vt intelliga mus p̄ſupponamꝰ ex creditis ⁊ ab exꝑien tia cor noſtrū ꝯditū eſſe et habere tres ſpe cies oculorū. Ocl̓os .ſ. mētales. rōnales ⁊ ſenſuales. Et ex illis eſt vtrobiqꝫ vnꝰ ocu lus in cognitōe ⁊ aliꝰ in affectōe. Fundat̉ hec diſtinctio ī qͣdā alia diſtinctōe qͣ diſtin guimꝰ hoīem hr̄e portionē ſeu faciē ratio nis duplicē. Quaꝝ ſuꝑior vertit̉ ad leges eternas. alt̓a ad temꝑales. neutra tn̄ ī actu ſuo dependet ab organo corꝑeo. Sub iſtꝭ eſt ratio demerſa corꝑi que ſenſualitas ap pellat̉. Primꝰ horū oculoꝝ vocat̉ ab aliqͥ bus oculꝰ mentis. Alter oculꝰ ratōis. Ter cius oculus corꝑis. Lōſideratio ſecūda Iſte triplex oculꝰ ꝑ peccatū ꝯturbatꝰ eſt. Uit ab initio bn̄ condite rōnalis creature talis ordo ordīſqꝫ trāqͥl litas. ꝙ ad nutū ⁊ meꝝ imperiuꝫ ſenſualitas rōi inferiori/ et inferior ratio ſu periori ſeruiebat. Et erat ab inferioribꝰ ad ſuꝑiora ꝓnus ⁊ facil̓ aſſenſus/ faciēte hoc leuitate original̓ iuſticie/ ſubuehentꝭ ſurſū corda. quemadmodū naturalit̓ ignis ſua leuitate fert̉ ſurſum. Atuero poſtqͣꝫ aduer ſus dn̄m ſup̄mū ingrata ꝓditio demeruit auferri hāc iuſticiā originalē. ſubintrauit pondꝰ gͣuiſſimū cōcomitans peccatū. qd̓ miſerā et captiuā aīaꝫ trahere nō ceſſat ad infima/ tanqͣꝫ circūligata ſit funibꝰ/ cathe nis et ꝯpedibꝰ vincta. ⁊ in mēdicitate ⁊ fer ro. Sicqꝫ mō mirabili. īmo ꝯfuſiōe miſe rabili eſt facta ordinis pͥoris ꝯuerſio; īmo ꝑuerſio. ꝙ in hoīe ſic merſo tenebris ⁊ car cere ceco ꝯturbatꝰ eſt ī ira oculꝰ vtriuſqꝫ triplex / ꝑ infectōem ī ſenſualitate. ꝑ obnu bilatōeꝫ in inferiori rōis portōe. ⁊ ꝑ qͣndā excecatōem in rōis portōe ſuꝑiori. Cōſideratio tercia Meditādi difficultas ꝓuenit ex pena pec cati principaliter. Abemꝰ ecce pͥmariā cauſam diffi h cultatis/ quā ī meditatōe ſentimꝰ quā in habēdis ſemꝑ ad dn̄m ocu lis experimur. Facit hͦ penalis gͣuedo de orſum iugiter impellēs. quēadmodū vide re eſt ſenſibilit̓ in aqueductu. qͥ tota facili tate defluit in ima. continet̉ aūt cum ſurſū leuat̉. nō tn̄ cū violentia. Non aliter eſt de humano corde. qd̓ ad infima pronū leuit effluit. hacqꝫ et illac veluti ſine retinaculo vel labore deſcendit. Qm̄ facilis eſt (vt ait poeta) deſcenſus auerni. Sed reuocare gͣ dū ſuperaſqꝫ euadere ad auras. hoc opus hic labor eſt. Conſideratio qͣꝛta. Meditatio nō ſolū fit in cognitiua ſꝫ etiā in affectiua Erſcrutemur cōſequenter ex predi M ctis naturā ſeu ꝓprietatē medita tōnis. quoniā ex hocip̄o qͣꝫ neceſſa ria nobis ad deū tēdentibꝰ exiſtat videbi mus. Diximꝰ aūt et repetimꝰ ꝙ meditatō eſt fortis et vehemēs applicatio vl̓ atten tio animi ad aliqͥd inueſtigādū ⁊ inueniē dū fructuoſe. Addimꝰ fructuoſe ne medi tatio v̓gat aūt in ſuꝑſtitiōꝫ/ aut in curioſi tatem/ vl̓ in melancolicā ſtoliditatē. Dica mus gͦ cōplectentes ꝙ meditatio eſt vehe mēs ⁊ ſalubris animi applicatio ad aliqͥd inueſtigādū vel exꝑimētalit̓ ꝯgͦſcendum. Ponamꝰ hͦ vltimū ꝓpt̓ naturā ip̄iꝰ affecti onis q̄ diuerſa ſortit̉ nomīa ꝓportionalit̓ ad ꝯditiōem cognitōis. Non enī p̄t aliter qq 3 De ſimplificatōne graues cogitationū temptatōes. uibus timor dei eſt neceſſariꝰ. Uenit aūt ab initio freq̄ntius. vt dū aliqͥs nondū purgatꝰ vicijs ſa tagit meditari vt colūba/ medita bit̉ quaſi vetꝰ ſimia dolos et odia. medita bit̉ vt canis rodēs (iuxta v̓bū ſatirici) rabi oſa ſilētia. meditabit̉qꝫ qͣſi fordida ſus fe diſſimas corde voluens ⁊ reuoluēs carna liū turpitudinū cogitatōes. Quid porro de blaſphemie ſpūqꝫ abomīabil̓. qͣꝫ horrē dus nōnunqͣꝫ īſurgit certās meditāteꝫ/ lo q̄ndo aduerſus deū ⁊ ſctōs eiꝰ ingētia taꝫ execrāda ꝙ nec ea fari licitū ſit. Hīcqꝫ ad ijciunt̉ et inijciunt̉ pene vſqꝫ ad cordis ī tima infidelitatis iacula. Spei nullꝰ ma net locꝰ/ oīa ſunt gͣuia. Etiā tedio ē ip̄a vi ta. Baratꝝ deſꝑathis vndiqꝫ patet. Und̓ ꝓpt̓ hͦ et talia manifeſtat experimētū qͣꝫ re ctiſſime ſapiens ꝯſuluerit cū dicebat. Fili accedens ad ẜuitutē dei p̄para aīam tuam ad temptatōem. Subiūgens p̄ſidiū ſecū riſſimū. Sta in timore. Beatus enī vir qͥ ſemꝑ eſt pauidus. Conſideratio. Mi. Nouus meditās debꝫ credere ſuo directo ri et de viſibilibꝰ ad inuiſibilia conari P Auidus ꝟo ſꝑ quō beatus? q̄reret aliqͥs. dū timor addit̉ timori/ ſcru pulꝰ ſcrupul̓/ puſillanimitas pu ſillanimitati. p̄ſertim dū n̄ adeſt aſſidue cō ſiliator/ dux ⁊ p̄mōſtrator itineris arti ⁊ re cti? Si ꝟo tal̓ (qui rarꝰ ē habēs artē parit̓ ⁊ pietatē) fuerit forte inuentꝰ cū ocio nouū meditātē inſtruēdi qͣntūqꝫ licuerit. Felix qͥdem erit ip̄e nouꝰ tyro ſi tn̄ ꝓtinus abſqꝫ vlla trepidatōe paratꝰ ē credere ꝯſilio. Sꝫ o qͦtiēs bone ieſu qͦtiens heſitabit ⁊ idē re petet iteꝝ iterūqꝫ quaſi falli reformidans. Scripſi q̄dā ſuꝑ hmōi ſcrupul̓ ī tracta tu de ꝑ̄ꝑando ad miſſam. Aliqͣ etiā ſil̓r de cautel̓ ꝯͣ ſpm̄ blaſphemie diriſſimū Aduer ſus q̄ remediū optimū ē ꝯtēnere nec cura re qͥnpotius irridere. neqꝫ ſuꝑ his ſollicite ꝯfiteri. niſi forſitā ī pͥncipio ꝓ cautela ⁊ ha bendo ꝯſilio. De ſcrupul̓ qͦꝫ teneat̉ hec re gula/ ꝙ aduerſus eos agēdū ē ſi ſit prudēſ aliqͥs ⁊ exꝑtus ꝯſiliator dictauerit aut iuſ ſerit. Nec aget in hͦ ꝯͣ ꝯſcīam demeritorie/ dū illā ad ꝯſiliū ſapiētioris ꝑ rōis lib̓tatē ab aīo ſuo mutat et deponit/ qͣꝫuis aſſidue ſenſualitatꝭ remurmuratō ſentiat̉. Alioqͥn nūqͣꝫ fit in pace deo locꝰ cordis. ¶ Rurſus aduertendū. qm̄ ſicut docēte Areſto. Oīs nr̄a cognitio venit a ſenſu. ⁊ iteꝝ ꝙ neceſſi eſt oēm intelligentē fantaſmata ſpeculari. Sic originat̉ meditatio cordis nr̄i a ſenſi bilibꝰ q̄ figurata ſunt ⁊ colorata ac ceteris accidentibꝰ tꝑis ⁊ loci circūuoluta. Hinc. ſunt meditatōes ꝯſcripte. hinc imagīes pr cte vel ſculpte. Hinc generalit̓ ſit illd̓ pſal miſte. Meditatus ſum in oībꝰ oꝑbꝰ tuis ī factꝭ manuū tuaꝝ meditabar Que vtiqꝫ facta ſunt corꝑalia ſic̄ et oꝑa. Nihilo minꝰ dꝫ aſſurgere meditās ⁊ vltra ꝓgredi/ velu ti ꝑ ſcalā aliqͣm ex viſibilibꝰ ad inuiſibilia. Sicut dicit apl̓s ꝙ inuiſibilia dei ex his q̄ facta ſūt intellecta ꝯſpiciūt̉. ſempit̓na qͦꝫ virtus eiꝰ ⁊ diuītas. Propt̓ea docēs nos a corꝑalibꝰ ad ſpūalia migrare dicebat. Et ſi chriſtū ẜm carnē cognouimꝰ nūc tn̄ ẜm carnē nō nouimꝰ. Lōſideratio. xVll. Meditans venit ad ꝑicula ꝓpter ſuꝑbiaꝫ ⁊ ꝓpter carnaliū imaginationē Opliꝰ ꝟ̓o addimꝰ. Comꝑtū ē ſe a piꝰ ꝙ volētes intēdere meditatiōi ſi nō diſcrete hͦ fecerint/ decidūt vl̓ in temptatōes ⁊ illuſiōes diaboli ꝓpt̓ eoꝝ (ticꝫ latentē) arrogantiā/ vel efficiunt̉ fanta ſtici et melācolici ꝓpt̓ fixā nimis ⁊ radica tā atqꝫ ꝓfundatā in rebꝰ corꝑalibꝰ imagīa tōem. Que qn̄qꝫ ꝓtendit̉ vſqꝫ ad inſaniaꝫ. Suꝑeſt imago ml̓ieris lapidea/ cuiꝰ īſpe ctōe nimis crebra qͥdā factꝰ ē philocaptꝰ. quēadmodū d̓ pigmalione ⁊ ſua imagine narrāt fabule poetice. ⁊ de narciſco qͥ ꝓpri am in fonte ꝑlucido ſpeculās imaginē. ſic in eius forma ſtultꝰ heſit vt occūberet. Po tuerāt hic pl̓ima dici de cauẜ ⁊ modis hu iuſmodi leſiōis v̓tutis fantaſtice. Iō ꝙ vi gilātes patiunt̉ ſomniātibꝰ ſil̓ia. Et hͦ vo cat̉ gallice reuer vl̓ reuerie Ita vt reputent ea q̄ ī ſola fantaſia ꝟ̓ſant̉ interiꝰ; exterioribꝰ ꝑciꝑe ſenſibꝰ. Notū eſt hͦ in maniacis. No tu p̄terea in qͥbuſdā melācolicis qͥ nōnun qꝫ volūt ſe deuotos meditatiuoſqꝫ dici ⁊ reputari. Quos hmōi ꝓfundata circa cor ꝑalia fantaſiatio facit errare multiplicit̓ eo uſqꝫ vt vel in eleuatōe corꝑis xp̄i/ vel ī alia recogitatiōe ſua exiſtimēt ſe videre realiter deū crucifixū/ aut ſub alia quis fantaſtica forma corꝑali. Putātqꝫ alij ſe voces audi re tāqͣꝫ xp̄i vl̓ alicuiꝰ ſctōꝝ. Qua ſuꝑ re ꝓ cordis LXVIII gr̄am poterimꝰ/ qͣꝫ ꝑ ſeduluꝫ ⁊ ſe cuꝝ alte rius exꝑti noſqꝫ diligētis ⁊ agnoſcētis cō ſiliū Clamat Areſto. voce exꝑientie/ dicēs ꝙ ars ⁊ v̓tus ſūt circa difficilia/ vt ars pī gendi. ars ſcribēdi. ars cithariſandi. v̓tus caſtitatꝭ. v̓tus fortitudīs. virtꝰ ſobrietatꝭ. hoc ꝟ̓o ſic intelligendū eſt ꝙ ab initio v̓t ⁊ ars ml̓tas in acqͥſitiōe ſua patiūtur diffi cultates. duꝫ ꝟo fuerint acqͥſite facilia ſūt eis om̄ia. Pingit facilit̓ pictor exercitatꝰ ī arte Sic de ſcriptore ⁊ cithariſta videmꝰ / ita vt dicere cogeret̉ idem Areſto. ꝙ ars ꝑ fecta nō deliberat/ tā ſibi facilis eſt actꝰ ſuꝰ Cōſideratio decīa. Comparatio meditātis ad ſcribētem ⁊c̄. ſtudioſe vel inaduertenter. Timur iſta comꝑatōe dū de medi tatiōe loqͥmur. Attēdamꝰ ꝙ in tra hēdo p̄ſertim lineas pict̉e vl̓ ſcrip ture; difficultas nulla ē. ſicut nec etiam diſ curſionis digitoꝝ ꝑ cithare cordas. Inue nimꝰ ſil̓r in cogitatiōe. nō enim difficulter vel laborioſe nūc hoc. nūc illud ꝓut occur rerit cogitatur. Sed ꝙ nullꝰ inde reſultet fructꝰ vides in ſic pingēte. ſic ſcribente. ſic cithariſante. Ita neqꝫ prorſus ī ſic cogitā te; īmo cū ſe talibꝰ vagꝭ cogitatiōibꝰ oble ctauerit vt dicit Sene. triſtꝭ remāebit. por ro laborioſe ſtudioſe ⁊ attētiſſime cū mira tarditate pingēdo. ſcribēdo. ⁊ cithariſādo fit qn̄qꝫ vt bene ⁊ celeriter iſta fiant. Lōſideratio. xi. Ex vaga cogitatiōe non ſurgit meditatio. ſed de meditatione bene fit cōtemplatio. Uorſuꝫ iſta? Nimiꝝ vt oſtēdamꝰ quēadmodū de cogitatiōe nullus vnqͣꝫ ꝓficiet aut emerget ī medita tionem/ quāto minꝰ in ꝯtemplationē. Ex meditatiōe ꝟo que ſūmaꝫ habet difficulta tem. ſi bona fide. ſimplici corde. ⁊ diſcreta diligētia exerceat̉. ꝑuēiemꝰ ad hāc ꝑfectōꝫ ꝙ abſqꝫ vlla difficultate fiet apd̓ nos fru ctuoſe qd̓ ſūmo meditatōis ſtudio ꝯqͥrere voluimꝰ. Ita d̓niqꝫ trāſibit meditatio ī cō templationē. nō em̄ differt meditatio a cō templatiōe/ niſi penes facile ⁊ difficile. qm̄ vtrobiqꝫ eſt fructꝰ/ aliter qͣꝫ in cogitatiōe. Conſideratio. xii. Contemplatio taꝫ quo ad affectuꝫ qͣꝫ quo ad intellectū deſcribitur. Eſcribit̉ aūt ꝯtemplatio ꝙ ē liber L d ⁊ expeditꝰ mentꝭ intuitꝰ in res per ſpiciēdas vſqꝫquaqꝫ diffuſus. Et hoc quo ad ꝯtēplationeꝫ q̄ reſpicit intelle ctum. Porro quo ad cōtemplatōeꝫ que cō ſiſtit ī affectu ⁊ in praxi deſcribit eā Hug ꝙ eſt ꝑ ſubleuate mētis iubilū; mors q̄dā carnaliū deſiderioꝝ. hoc eſt guſtare qͣꝫ ſua uis eſt dominꝰ. Quē guſtum ſeqͥtur longe alia cognitio qͣꝫ fuerit intellectualis ſolum viſio ſeu q̄dā auditio ꝑ fideꝫ aut ſcpͥturā. Conſideratio. xiii. Meditatio in principio difficilis/ per ex ercitium fit facilis. Editabitur ecce aliquis gemēs ⁊ n ſuſpirans vt columba. dicetqꝫ cuꝫ ꝓpheta. Meditatꝰ ſum nocte cuꝫ corde meo excitabar ⁊ ſcopebā ſpiritū me um. Faciet hoc anxie difficult̓ ⁊ laborioſe nūc recogitando ānos ſuos in amaritudi ne anīe ſue. nūc iudicia dei q̄ ſunt abyſſus multa ī celo ſurſū ⁊ ī t̓ra deorſū. ⁊ ita de re liqͥs circa q̄ v̓ſat̉ meditātꝭ intētio vehemēſ vt ea q̄ meditat̉ vl̓ cogitat limpidiꝰ ac fir miꝰ velut in affectū trahat. efficiet tandeꝫ vt hec oīa tāta facilitate recogitet ⁊ ſapiat qͣꝫ facil̓ eſt ip̄a cogitatio. Docēt nos exem pla p̄dicta ſi dubitamꝰ. Nō enī plꝰ laboriſ habet ſcriptor/ pictor ⁊ cithariſta bn̄ agen do qd̓ optime didicerit; qͣꝫ vagꝰ ⁊ vanꝰ ali qͥs ab initio. diſcurrēs ſine arte ⁊ ordīe per lineas ſcripture vel picture. aut per citha re cordas. Conſideratio. xiiii. Meditans qͣntūcūqꝫ exꝑtus laborem ne ceſſe eſt vt ſemꝑ ſentiat. Ddēdū eſt ad p̄miſſa nihilominꝰ a ꝙ vix aliqͥſē ī arte ſua ita ꝑitꝰ qͥn aſ ſidue ad aliqͣ vl̓ cogͦſcēda vl̓ agēda poſſet ꝓficere. qͣlia neceſſe eſt vt cū labore nouo audiat ⁊ pͣcticet. Ml̓to magis hͦ ve rum eſt in ip̄a de qͣ loqͥmur meditatōne. q̄ nouos ꝟitatis aut deuotiōis iugit̓ parere fetꝰ ſtudet. Sed nō deeſt ꝑturitiōis dolor ꝓpt̓ illd̓ maledictū ſpūalit̓ intellectū. In dolore paries filios. Nō tn̄ memīt p̄ſſure ꝓpt̓ gaudiū. qꝛ natꝰ eſt ſibi nouꝰ cognitio nis aūt affectōis ſctē fetus in mundū Conſideratio. . Nondū purgati habent loco meditatōis qq 4 De ſimplificatione deſtructis pͥmis ſubſtātijs/ vt dic̄ Areſto. impoſſibile eſt aliqd̓ alioꝝ remanere. nihi lominꝰ adhuc remaneret hͦ vniuerſale hu manitas interiꝰ ī mēte angeli ſicut an̄ mū di conſtitutōem erat. Et ꝓut nūc ē vniuer ſalis rō hūanitatis in mēte dei. nec erat reſ aliqͣ qͣꝫ mēs dei. neqꝫ realiter vt oēſ ꝯcedūt neqꝫ formalit̓/ vt nōnullis placet. Eſt de mū articulꝰ pariſien̄. ꝯdemnatꝰ dicens ꝙ ab eterno fuerūt extra deū qͥdditates aliq̄ vel vniuerſales rōes. quales fantaſiati ſūt qͥdam eſſe vniuerſalia realia p̄ter deū/ ⁊ p̄ ter oēm intellectꝰ oꝑatōem ſeu ꝯceptū Notula. V. Urſus ad intelligendū dīctū hu iuſmodi ꝙ deſtructꝭ pͥmis ſubſtā tijs īpoſſibile ē aliqd̓ alioꝝ rema nere. Attendēdū eſt ne locutio varia ſit dū loqͥmur de hūanitate q̄ eſt ab extra. ⁊ d̓ cō ceptu hūanitatis quē ītra reponimus Eſ enī hͦ nomen hūanitas pͥmo mō nomē pr me intētōis ſupponēs īmediate ⁊ pͥncipa liter ꝓ re ad extra/ q̄ eſt vl̓ eſſe p̄t ſi ſit ampli atiua ſuppoſitio. ⁊ hec in ſol̓ ſingularibus hoībꝰ reꝑit̉. Hoc v̓o nomē hūanitas ſum ptū ſcd̓o mō ſupponit nō ꝓ rebꝰ ad extra. ſed ꝓ ꝯceptibꝰ de hūanitate habitis ad in tra ſeu ꝑ angelū ſeu ꝑ hūanū intellectum. Aut eſt idea hūanitatis in mēte diuīa per idētitatē locutōis/ ſicut ponimꝰ ꝙ ſapien tia eſt in deo nō ꝑ inheſiōem ſꝫ ꝑ idētitatē quoniā eſt ip̄e deus. Notula. Vi. Ides arbitror quēadmodū medi tans p̄t intellectū ſuū figere in re cognitōe boni nō huiꝰ vel illius fi gurati corpulēti vl̓ colorati. Et ꝯn̄ter fert̉ voluntas in dilectōem abſolutā pͥmi ⁊ ve ri boni qd̓ nō eſt bonū ꝑ participatōeꝫ. vt alia oīa ſed ꝑ eſſentiā. Poteris ita negocia ri circapotentiā. circa ſapīam. circa iuſtici am. ⁊ ita reuereri diuinā potentiā. Uerecū dari ad ſapīaꝫ ſi turpis es. Trepidare ad ꝯſideratōem iuſticie ſi malꝰ es. ¶ Ꝙ ſi for te q̄ſieris an ꝯceptus hmōi ſint abſoluti ⁊ ꝓprij deo? viſum ē hactenꝰ mihi ꝙ ita/ ſal tem de poſſibili. hͦ eſt ꝙ in via p̄t meditās ⁊ abſtractiuus intellectꝰ formare ſibi ꝯce ptus abſolutos ⁊ ꝓpͥos ꝯueniētes ſoli d̓o Qui dabūt noticia ꝓpͥam et abſolutā. ſed nullatenꝰ intuitiuā de eo. Notula. vii. Perta eſt nobis ex p̄dictis via ad S a intelligendū myſticā theologiā d̓ qͣ ſcripſit diuinꝰ dionyſiꝰ vltra illā q̄ ſymbolica et illam que ꝓpͥa nūcupatur. Procedit itaqꝫ ſymbolica theologia ꝑ ſil̓i tudines reꝑtas in rebꝰ. attribuēdo deo qͥc qͥd videt̉ eſſe ꝑfectōis in rebꝰ cauſatis ita vt hͦ mō dicat̉ deꝰ nedū nominabil̓. Et hͦ modo dixit diuinꝰ Bartholomeꝰ ꝓut di onyſiꝰ refert euāgeliū eſſe latiſſimū. ſic ap pellat̉ deꝰ leo ꝓpt̓ fortitudinē. lapis ꝓpter durabilitatē. agnus ꝓpt̓ manſuetudineꝫ. ſol ꝓpt̓ illuſtratōem. ⁊ ita de reliqͥs q̄ n̄ ẜm eſſentiā ſed ꝑ ſolā attributōem et ꝑ analo gicā ſil̓itudinē de deo loqͥmur qͣſi balbuti entes et palpātes in vmbra occūbētis lu minis vel gr̄e intelligētie nr̄e ī nobis. Pro cedit ꝟo myſtica theologia ꝑ abſtractiōeꝫ modo velut oppoſito ad p̄cedentē/ qͥ quic qͥd eſt affirmat de deo. iſte ꝟo prorſus ne gat de deo om̄ia. Et ita breuiſſimuꝫ eſt vt ait idem Bartholomeꝰ euangeliū. Notula. Vili. Xemplū palpabile dat ipſe Dyo niſius ꝓ manuductione huiꝰ the ologie myſtice. Conſidera fabrica torem ſtatuarū; nonne hic format imagi nem vel ſtatuā nō addens quicqͣꝫ ſed re ſcindens ⁊ remouēs. ex qua ſubtractōe re manet agalma pulcerrimū/ imago pulcra figurata vel ſculpta. Sic agit ſuo modo meditantis animus dū ad hoc conceptu vago cōnotatiuo ſcilicꝫ hoc ens/ ⁊ illd̓ enſ qui cōceptus habet̉ exrebus exterioribus ſenſatis intra facit abſtractionē modo p̄ declarato. Remouendo ab hoc ꝯceptu va go quicqͥd eſt imꝑfectionis in entibus co gnitis per fantaſmata. Et quia nulluꝫ eſt cauſatū ens quin ſit imperfectū/ negat me rito omne ens tale a deo/ quia diminutuꝫ. quia dependens. quia potentiale. quia de fectibile. et ita de reliquis imperfectōibus Qua abſtractōne facta dici nequit ꝙ nihil remaneat cognitū in abſtrahentis animo. quinpotius reſultat agalma pulcerrimū. ſeu iuxta cōmuniorē philoſophantiū locu tionē remanet cōceptus entis perfecti de nudatus ab omni imꝑfectōne. Et huiuſ modi eſt ꝓprius dei conceptus abſolutus licꝫ nō intuitiuus. de quo dn̄s ad moyſen. ac mūdificatōe cordis LXVIII aſſignatōe natural̓ cauſe diuerſa ſunt a di uerſis ſcpͥta volumīa. de qͥbꝰ nō eſt nūc di cendū ꝑ ſingula. ¶ Cōſurgit h̓ difficultas nō modica. qͣlit̓ vicꝫ ſciri poſſit diſtinctio inter reuelatōes veras ⁊ falſas. An fiāt ab angel̓ lucis aut tenebraꝝ. hͦ eſt a ſctīs an gelis aut diabol̓. Quas reuelatiōes vtiqꝫ abnegare nō poſſumꝰ fore nōnūqͣꝫ a ꝑtur batis fantaſmatibꝰ ⁊ erroneis. Felix ꝓīde qͥ in lege dn̄i meditat̉ die ac nocte/ ſi tn̄ cō mes fuerit diſcretio. quā ſolā parat hūili tas/ captiuās omnē intellectu in obſeqͥuꝫ fidei. et ſꝑ alieno magis qͣꝫ ꝓprio credens iudicio. Finit Incipit tractatus eiuſde de ſimplificatōe. ſtabilitōe. ſeu mū dificatōe cordis. ¶ Prima notula de vi ab ſtractiua intellect. N ſimplicitate cordis qͣrite il lū. Hac ſapiētis exhortatōeꝫ. Q hanc ſimplificatōeꝫ cordis il li facere neq̄unt qͥ ſunt ī ſe mul tiplices varijqꝫ. Propt̓ea ne ceſſe eſt ſpūale cor aīe (qꝛ caro nō ꝓdeſt qͥc qͣꝫ) ad vnitatē recolligi. ſi cauere debeat ꝑi culū qͣle notauimꝰ in fine tractatꝰ alterius Hoc ꝟo quō fiat explicare difficiliꝰ ē. qͣꝫ q̄ liter nō fiat agnoſcere. Et qͥdem apd̓ erudi tos in ph̓icis diſciplinis habebit iſta ma nuductio nr̄a pͥma minꝰ difficultatꝭ. Pol let itaqꝫ nr̄ intellectꝰ vi abſtractiua/ q̄ lōge ꝑfectior efficaciorqꝫ eſt qͣꝫ ponat̉ ī eſtimati ua v̓tute bruti/ vtpote ouis. Que tn̄ vt di cit Auicen̄. ex motū ⁊ figura lupi viſi elicit mox īimiciciā nō ſenſata quā refugit. No ſter igit̉ intellectus poſt inſpectōeꝫ fantaſ matu cauſatoꝝ a rebꝰ extrīſecis. vn̄ format̉ pͥmo ꝯceptus vagos ab om̄ī ꝯnotatōe ac cidētiū vt a ſitu. a loco. a figura. a tꝑe. ⁊ ſicͣ de alijs. Quo facto remanet in aīa ſimili tudo eſſential̓ in qͣ ꝯueniunt exteriꝰ a par te rei oīa ſenſata q̄ ſunt eiuſdeꝫ generis vel eiuſdē ſpeciei. Exemplū pͥmi aīalitas. Ex emplū ſcd̓i hūanitas. Qua denudatōe ſic facta remanet abſolutꝰ ⁊ vniuerſal̓ ꝯceptꝰ aīalis. Remanet inſuꝑ ſpecificꝰ ⁊ abſolutꝰ ꝯceptꝰ hoīs qͦs ſignat voces iſte aīal ⁊ hō Notula ſecūda De ſimplificatōe cordis ī meditatōe ꝑ ab ſtractōem a fantaſmatibꝰ ⁊ figurꝭ ꝑ bonuꝫ Raducamꝰ ꝯn̄ter ad ꝓpoſituꝫ de ſimplificādo meditatōeꝫ nr̄am cir ca diuina/ ꝑ abſtractōem a fantaſ matibꝰ ⁊ figurꝭ. Ecce ſtet ꝙ ſcimꝰ nos hr̄e dilectōem boni ⁊ odiū mali. Stemꝰ ī his paucis pͥmo. qm̄ inuenit̉ ſil̓e de reliqͥs ml̓ tis. Audio igit̉ et cognoſco ꝙ diligꝭ bonū Int̓roget te meditatio tua/ q̄ res ē iſta dile ctio? Conſtat itaqꝫ ꝙ neqꝫ colorata eſt. ne qꝫ ſonora neqꝫ ſapida. neqꝫ odorifera. neqꝫ frigida. neqꝫ calida. nō lenis. n̄ aſperā. Itē interroget te meditatio tua qͣlit̓ et in qͦ ſe fi gat ⁊ ſtatuat? cū id in qͦ ſe figere ⁊ ſtatuere videt̉ neqꝫ figuratū neqꝫ corpulentū ſit ca lidū/ frigidū/ aut coloratū. Notula tercia De ꝯceptū boni abſoluto ſeu vniuerſali qͣ liter fiat. Ices fortaſſis ꝙ nō habeas ꝯce d ptū dilectōis boni qͥn de neceſſi tate ferat̉ cordiſ intuitꝰ ad hͦ vl̓ ad illud bonū ꝑticulare. vt ad bonā tunicam ad bonū cibū. ad bonū hoīeꝫ. Et ita de re liqͥs. Rn̄ſio tibi ptꝫ ꝑ altera ꝯſideratōeꝫ pͥ orē de vi abſtractiua cordis intellectual̓. Per cuiꝰ v̓tutis oꝑatōem tolle bonū hoc. tolle bonū illd̓ ſicut loqͥt̉ Augꝰ. ⁊ remane bit veꝝ ⁊ generale bonū. Qd̓ qͣlit̓ fiat iam aꝑuimꝰ. Cōueniūt nēpe bona oīa in vna generali rōe q̄ ē cōueniētia ad appetitum. Bonū qͥppe ē qd̓ oīa appetūt. Denudes igit̉ hāc rōeꝫ boni ab vbi ⁊ nūc. hͦ ē a loco vl̓ ſitu vl̓ tꝑe. ab om̄i p̄terea ꝯfuſiōe ſeu cō notatōe accidētiū. ⁊ erit ille ꝯceptꝰ qͥ rema nebit abſolutꝰ ⁊ vniuerſal̓ ꝯueniēſ oī bono Notula quarta Ueres forte iterū vbi eſt illud om R qͥ ne ⁊ generale bonū? Ecce cadit in materiā ꝯmuneꝫ de vniuerſalibuſ qͥd ſint/ et ſi ſint in rebꝰ extra/ p̄ter omnē in tellectus operationē? Dicimus autē quan tū hic ſatis eſſe putamus ꝙ vniuerſalitas deriuat̉ et fundatur in rebꝰ ſingularibus. alioquin ficta eſſet. ſed ꝯſummat̉ ⁊ ꝯſtitui tur in oꝑatōe intellectꝰ abſtrahētis eo mō qͥ tactus eſt ſil̓itudines reꝝ in quibꝰ eſſen tialiter ſeu qͥdditatiue ꝯueniunt ab vbi et nunc. id ē loco et tꝑe. Un̄ ſi q̄raſ. vbi ē hūa nitas ad extra? dico ꝙ ī hͦ hoīe ſingularit̓ ⁊ in altero ſil̓r. ⁊ ſi nullꝰ eſſet ſingularꝭ hō nulla ꝑmaneret exteriꝰ humanitas qͦniaꝫ qq 5 De ſimplificatione penetratōis intime dilecti. Liq̄factōis ve ro nomē mollius ſuauiuſqꝫ eſt. affectū ſpō ſi diligentꝭ accōmodatiꝰ ſatiuſqꝫ rep̄ſentat Quia liq̄facti natura eſt nō ꝯtineri termīs ꝓprijs. nec qͥeſcere; ſꝫ effluere ſꝑ ⁊ dilabi qͦ uſqꝫ ſiſtat in alio. Intelligam ſil̓r de liq̄fa cto vl̓ emollito ſpū ꝑ amorē dei ſuo mō. ꝙ in ſolo deo terminū ſuū inuenit ⁊ qͥetē. Ad cuiꝰ exēplar ſigillat̉. exēplat̉. trāſformatur. ſimplificat̉ et vnit̉. Et ita de reliqͥs ſil̓ibꝰ. Remanet feculentū qd̓ eſt portōis īferiorꝭ Un̄ colligit̉ corollariū vl̓ poriſma pulcer rimū. ꝙ ſicut res dū emanat a deo ⁊ ꝯn̄ter dū ſe diffundūt ſic̄ ī ſole ꝯſpicimꝰ fit ꝓgreſ ſꝰ ad ꝑticl̓ariora ⁊ groſſiora q̄ plꝰ hn̄t mat̓i aleſ ꝯditōeſ. ſic ī reditu ad deū qͥ fit ꝑ hoīeꝫ ꝯtēplatiuū reducendo ſil̓itudīes reꝝ pͥmo ꝯceptas in ſenſibꝰ ad intellectualē ⁊ ſpūalē puritatē/ fit abſtractior ⁊ vniuerſalior re ductio ad vnitatē ⁊ qͣndā īmaterialitateꝫ. Nā qd̓ natū eſt ex ſpū; ſpūs ē. ¶ Dixer̄t an̄ nos hec oīa ſctī doctores. Quid enī inex poſitū reliq̄rūt? Sꝫ hec iteꝝ meis v̓bis et ordine ſub paucis ꝯmemorata ſunt. Notula. xiii. Que aliū docꝫ modū ſimplificādi cor ſpe ctātē ad affectū. ſic̄ pͥor magꝭ ad ītellectu U Nitamur ſi forte poterimꝰ inue nire modū alterū meditatōnis ſimplificāde ⁊ a fantaſmatibꝰ elongāde qͥ familiarior ⁊ ab ho mībꝰ nō exercitatis aut eleuatꝭ in ph̓ica di ſciplīa ſeu metaphiſica captibilior forte fi at. Conſtituamꝰ ī pͥmis exēplū palpabi le cuiꝰ erūt capaceſ etiā ip̄i pueruli ſuo mō Dicat aliqͥs vni puero iā vtēti rōe. qͥ neqꝫ pr̄em ſuū neqꝫ mr̄em vidit vnqͣꝫ. Dicat in qm̄. Eccetu puer pr̄em habes in regione lōginqͥſſima. potētiſſimū. ſapiētiſſimū. op timū ⁊ gl̓ioſiſſimū. Ille ē qͥ te genuit ⁊ fec̄. ille eſt a qͦ ⁊ ꝑ quē mittūt̉ tibi oīa q̄ habes bona. He veſteſ. hec cibaria. hec poma. he nuces/ ⁊ ſil̓ia. Nūqͥd nō merito habes talē diligere/ tali obedire. ⁊ facere qͥcqͥd ip̄e mā dauerit? Hoc audito bonꝰ puer mouebit̉ affectu naturali ad auditū pr̄is nomen. vt ferat̉ in dilectōnem ip̄ius. cū tn̄ apd̓ hmōi pueꝝ n̄ ſit alia pr̄iſ cogͣtio qͣꝫ ea q̄ ꝑ fidē aut narrātꝭ ei ingerit̉ ſimplicit̓ autoritatē Hic puer nō ꝯſiderabit de neceſſitate pr̄eꝫ ſub aliqͥbus cōditōibus mat̓ialibus. vt ꝙ ſit albus/ niger/ paruus/ magnꝰ ⁊c̄. Uel etiaꝫ ſi ꝯſiderauerit. ip̄e ꝓtinꝰ ſine ml̓to conami ne ſe auertere poterit ab hmōi ꝯſideratiōe. ⁊ in noīe ſeu cognitōe huiꝰ qd̓ eſt pr̄ totus de facili intēdere valet tenerrimo cordis a more/ ꝓut totus nouit in eiꝰ dilectōem in hiare/ ſuſpirare/ ⁊ totū ſuū in eū deſideriū ꝯuertere. Quidni dixerit ſibijp̄i aut alijs d̓ pr̄e ſic. Uiuat talis bonus pater. Bn̄di ctus in ꝑpetuū ille dilectꝰ pr̄. Bn̄ ſit ſemꝑ iſti pr̄i qͥ certe mihi eſt valde diligendꝰ ho norādus. reuerēdus. ⁊ p̄ ocul̓ iugit̓ habē dus. Deniqꝫ ſi qͥs ab hmōi q̄ſierit. qualis eſt iſte tuus pr̄? Rn̄debit vtiqꝫ nil aliud. Neſcio plꝰ niſi ꝙ ip̄e eſt meꝰ chariſſimus pater. ꝓgenitor meꝰ. nutritor meus. bene factor meus. ꝓtector meus. et ſi qua ſunt ſi milia. Et hec tn̄ nouit ſolū fide ꝑ auditum ⁊ nō intuitiue vl̓ ꝑ viſum vel attactū Notula. xiiii. Xiſtimo ꝙ ſil̓i manuductōe pote rit xp̄ianꝰ etiā qͥuis rudis ⁊ lr̄arū ignarꝰ induci vt trāſeat ī affectuꝫ cordis erga dn̄m deū ſuū. ⁊ ea q̄ ſunt diui na ⁊ ſpūalia/ deſerēdo corꝑaliū reꝝ fantaſi as/ aut ſuꝑgrediēdo eas qͥdā qͣſi trāſuola tu general̓ meditatōis et amoris. ¶ Exem plificemꝰ adhuc alit̓. Deſiderat aliqͥs ſani tatē dū egrotat. Nōne p̄t hic optare ſeu pe tere medicū nō hunc vel illū ſingulariter. Sicut ſitiēs appetit vinū ⁊ eſuriēs cibū. Qd̓ tn̄ facit ſepe n̄ p̄habita fantaſiatiōe ad hoc vel illd̓ vinū. aut ad hūc vel illū cibū. ¶ Applicet meditātis cor ſil̓itudīes iſtas ꝓ pͣctica ſue meditatōis/ cōfeſtim vt offert̉ aliquod corporeum ocul̓ ſue meditatōis. Non qͥeſcat in eis ſꝫ ſuſpirādo/ deſideran do/ diligēdo ſuꝑuolare q̄ꝛat ad quoddam abſtractū denudatū vnū. Utat̉ corꝑalibꝰ qͣſi quibuſdā ſcalis ad tendendū in ſpiritu alia. nō qͥeſcendo in ſcala. Exēplificauimꝰ iā de filio meditāte circa pr̄em ignotū/ de egrotoqꝫ/ de ſitiente/ de eſuriēte/ q̄ ſuſpirāt ad medicū. ad vinū/ ⁊ ad cibū ignotos/ at qꝫ ad hmōi afficiunt̉ et deſiderat. Immo etiā ſi cognouerimꝰ ieſum chriſtū ꝓut loqͥ tur apl̓s nō tn̄ eo mō ẜm carnē nouimus. ſed vt redemptorē et ſaluatorē ⁊ vt dei vir tutem et ſapīam ip̄m recogitamus. Qui fa ctus eſt nobis a deo pr̄e ſapientia. iuſticia. ſanctificatio ⁊ redemptio. Notula. M. cordis LXVIII LXVIII Ego ſum qͥ ſum. hec dices filijs iſrl̓. Qui eſt miſit me ad vos. Et hoc modo iuxta v̓ bū ꝓpheticū eſt vnū nomen dn̄i dei Notula nona Oncordat his dictū damaſceni ꝙ c hͦ nomen ens dicit ſubſtātie pela gus infinitū. Demōſtrat nob̓ do minꝰ Bonauentura in itinerario ſuo mē tis in deū ſcd̓o capl̓o. ꝙ iſto mō ens eſt ꝓ priū nomē dei. Conſonāt hebrei qͥ dicunt hͦ nomē thetragramaton ſignificare deum abſolute. nō ꝑ reſpectū ad creaturas. Qd̓ qualit̓ eſſet dicendū niſi poſſꝫ hr̄i ꝯceptuſ hmōi abſolutus nō ſatis intelligo. ¶ Uidē tur forte talia falſa vl̓ impoſſibilia nō exer citatis in abſtractiōe taliū ꝯceptuū. Nō eī videt̉ eis dū intelligūt exempli gr̄a hoīeꝫ/ qͥn ſꝑ intelligant ip̄m cū ꝯfuſiōe/ ſeu veſti tu qͦdā vel circūſtātia loci tꝑis ⁊ alioꝝ ac cidentiū/ dū nō ꝯcipiūt hoīem niſi vt eſt aīal rōnale. et ita ꝯcipiūt actū rōcinatōis. ꝯcipiūt etiā aīalitatē q̄ nō eſt ꝓpria ſoli ho mini. Redargutio aūt taliū hominū magꝭ facienda eſt monitōe vt vim ſui cordis in tellectualis attēdant/ qͣꝫ ſtudioſa ratiocina tiōis on̄ſiōe. Alioquin ſic agit̉ cū eis qua ſi ſi ceco alicui aut nycticoraci ſolis radiꝰ digito monſtratꝰ q̄rat̉ an videat? Notula decima Uꝑeſt ex p̄miſſis dubitatio ꝓpter D errorē manicheoꝝ qͦs forte d̓cepit recogitatio qͣlem d̓ bono poſuimꝰ Ꝙ ſi ſit aliqd̓ bonū ꝑticipatū. et erit aliqd̓ eſſentiale ⁊ pͥmū bonū. Uidet̉ itaqꝫ eē ſil̓iſ ratio de malo. Ꝙ ſi ſit aliqd̓ malū in reb creatis. ſicut ita eſſe qͥs negauerit? dabitur aliqd̓ malū pͥmū ꝑ eſſentiā. ¶ Atuero diui nus Diony. et Augꝰ. differētiā certiſſimā ⁊ latiſſima docuerūt. demōſtrātes ꝙ nihil eſt malū poſitiue in rebꝰ/ ſed tm̄ priuatiue. Propt̓ea ſequit̉ ex cōceſſiōe mali/ ꝙ aliqd̓ ſit pͥmū. et nullo mō ꝙ ſit aliqd̓ pͥmū ⁊ pu rū malum. Eſt enī impoſſibile ſicut dicit Ariſto. ꝙ puꝝ malū ꝑ ſe ſubſiſteret. Quia ſi puꝝ eſt ſe deſtruit. Nō habet igit̉ funda mentū niſi bonū vel in bono. ¶ Fallit̉ autē leuit̉ ignarus aūt neſciꝰ ānalogie entis vl̓ huiꝰ verbi ē. Que ponit̉ qͣdruplex ab Ari ſto. iiij. metaph̓. ita vt illud qd̓ nullo mō ē poſitiue et in actu/ eſſe tn̄ dicat̉ qꝛ videlicꝫ eſt in potētia .i. p̄t eſſe. Uel qꝛ dicit carētiaꝫ alicuiꝰ boni debiti ī eſſe. Non enī ſequitur Malū eſt pͥuatio boni debiti ī eſſe. gͦ malū eſt actus/ vl̓ aliqd̓ poſitiuū. Qm̄ ita nihil eſt. Quis gͦ mirabit̉ ſi nō ſit aliqd̓ pͥmuꝫ ⁊ ſummū tale malū cū nullum ſit particula re vel infinitū actu tale huiuſmodi. otula. xl. Ergamꝰ ꝯn̄ter oſtendere magꝭ ac p magis modū qͦ ſimplificari ⁊ vni ri poterit ſpūale cor meditātis. ſe cluſa fantaſiaꝝ ml̓tiplicitate remoto leſio nis imaginatiue v̓tutis ꝑicl̓o. Dicūt bea tus Dionyẜ. et Ariſto. alij ꝙ amor habet v̓tutē vnitiuā. quēadmodū calor omoge nia cōgregare. et ab etherogenijs ſeꝑare hꝫ Preſupponamus igit̉ ex ſuꝑioribꝰ. ꝙ me ditās fabricauerit ſibi ꝯceptū boni poten tie. ꝯceptū ſapiētie. conceptū iuſticie. ꝯce ptū clementie. cōceptū beniuolētie et dile ctōis. figit iſtic pedem ſiniſtꝝ aīe qͥ eſt ītel lectus vl̓ ratio. Deinde pedeꝫ alteꝝ dextꝝ qͥ eſt voluntas. ꝓtendat ꝑ amorē tal̓ boni vel potētie/ ſapiētie/ clemētie ⁊c̄. velut ī an teriora ſe extendens. Hoc eſt dicere ꝙ ⁊ id ſatagat amare qd̓ cognoſcit/ conet̉ amare deū ſumme ⁊ pͥmū bonū. Hic amor cū n̄ ſit diſcurſiuus nec vaget̉ / ſꝫ inhereat ama to in ſe et ꝓpt̓ ſe. Ita vt nitat̉ ſuo mō totꝰ. ī amatū penetrare/ ⁊ in ip̄m collabi/ ⁊ vnuꝫ cū illo quantū poſſibile eſt fieri. Fit tunc q̄dam ſeꝑatio corꝑaliū oīm q̄ ſunt ethero genia ad ſpūalitatē ꝯparata. ⁊ ita remanet vnitio q̄dam ſpūaliū. qualia ſūt deꝰ ⁊ aīa. corꝑalia ꝟo feces ⁊ cineres remanent otula. xii. Idit et ſenſit hāc ſeꝑatōeꝫ ſpūaliū v a corꝑalibus in homine fieri poſ ſe qͥ dicebat. Uerbū dei viuū et ef ficax ꝑtingens vſqꝫ ad diuiſiōem ſpiritus ⁊ aīe/ compagūqꝫ et medullaꝝ ⁊c̄. vbi ca pitur aīa ꝓ ſenſualitate vl̓ animalitate/ que corpus includit et aīam. Quāuis ꝟo apo ſtolꝰ tribuat virtutē hanc diuiſiuaꝫ anīe a ſpū v̓bo dei hͦ dicit ꝓ tāto ſi diligat̉ v̓buꝫ dei ab ip̄o ſpū. Qm̄ ſola cognitio v̓bi dei ſpūi ad hͦ nō ſatis ē. Propt̓ea audi qͥd vl tra v̓bi cognitōeꝫ ſubſeq̄nt̓ ſenſerit aīa de uota Aīa mea inqͥt liq̄facta ē vt dilectꝰ lo cutꝰ ē. Locutio et auditio ad cognitōꝫ. li q̄factio ſpectat ad amorē. Qm̄ amor vna ꝯꝑatōe d̓r hr̄e acutū nomē ꝓpt̓ deſideriū De ſimplificatione hominū in naturalibꝰ/ moribꝰ/ ꝯſuetudībꝰ ſtatibꝰ ⁊c̄. recogito/ videt̉ p̄cipue locū hr̄e apud ꝯſtitutos in officijs religionū ꝓpt̓ cōmunem ꝯgregatōis vtilitate ex obediē tia necnō illos cōiter omnes qͥ laborāt in vita actiua ⁊ multis curis ſollicitudībꝰ et occupatōibꝰ p̄grauant̉ ex charitate aliorū ſaluti intēdentes. Talibꝰ qͥppe nō ꝯcedit̉ ociū vacādi ſubtilioribꝰ inqͥſitōibꝰ catho lice legis. neqꝫ ſuppetit virtꝰ/ facultas/ lo cus/ tꝑs ⁊c̄. ad recolligendū ſe in vnitateꝫ hmōi que docet̉ a ph̓is ꝑ abſtractōes mē tales ſcholaſticas. Idem videt̉ ſentiēduꝫ de maxima ꝑte eoꝝ qͥ deo ſub regulari ī re ligiōibꝰ militant diſciplīa. qͦs cōit̓ fatigat modicū ml̓tiplicitas ꝓlixitaſ ⁊ ꝯtinuitas diurni officij. diurni ꝑit̓ ⁊ nocturni Addi tur abſtinētie auſteritas crebꝝ ieiuniū/ lō ge vigilie. mala qͥes. labor aſſiduꝰ. ſuꝑiorū obiurgatio. pariū indignatio. ⁊ pene toti vite vna ⁊ iugis tēptatio et vexatio. Claꝝ erit pie ꝯſiderāti ꝙ hec oīa nō ꝑmittūt ſal tem vt freq̄nt̓ hūanā infirmitatē ſe libere ⁊ expedite trāſferre in meditatōnibꝰ ſuis ad hmōi quales p̄notauimꝰ ph̓icas abſtracti ones. Pn̄t nihilominꝰ hītales aūt aliqͥ ex eis ſingulari dei gr̄a p̄uēti ⁊ adiuti d̓ qͦ mi nime dubitauerim/ qn̄qꝫ aſcēdere ſublimi us atqꝫ ſecuriꝰ deducēte eos ſuꝑ excelſa ip ſo victore deo ī pſalmis canētes/ qͣꝫ plures alij/ p̄ſertim phiſica qͦtidie ſcrutāteſ vtinā nō magis curioſe qͣꝫ fructuoſe ſcrutinia Notula. xvlii. Icamꝰ adhuc aliqͥd de hͦ medita tōis modo qͥ ſolet a corꝑalibꝰ īci ꝑe ⁊ ea ſibi ſubſternere. ſꝫ ſaluberri mū et ꝑneceſſariū ꝯſiliū eſt in eiſdē nō ſiſte re nec pedē figere. Alioqͥn vt freneſim vel turpiſſima incurret deſideria ip̄e meditās Aſſignemꝰ hoꝝ rōem. Cōſtat plane v̓tutē omnē q̄ corporeis vtit̉ organis/ fatigatio nem ⁊ qn̄qꝫ totalē ī oꝑatōe ſua ſi nimis cō tinuet̉ defectōem pati. Conſtat inſuꝑ ex hͦ cogitatōem omnē ꝑticularē q̄ nimis ⁊ pꝰ debito ꝓfundat̉ in imaginatiua vl̓ eſtima tiua v̓tute/ leſiōem inferre ſic fātaſianti. ita vt nō maneat dn̄s ſui. neqꝫ liber ad expel lendā hmōi cogitatōem. Patet hͦ in omni paſſiōe radicata. potiſſimū tn̄ in amore ꝓ ut videri p̄t in philocaptis/ qͥ qͣſi nihil dif ferūt a maniacꝭ ⁊ inſaniētibꝰ Uiuit adhuc qͥdā iuuenis qͥ ſuā talit̓ fixit ī vniꝰ amore ml̓ieris fantaſiā ꝙ in ripa cuiuſdā exiſtēſ fluminis exiſtīabat ſe illā corꝑalit̓ videre ī altera eiuſdē flumīs ripa. vn̄ ſatagebat na tādo venire ad eādē. Sꝫ forti v̓bere adhi bito ſanatꝰ eſt. ⁊ fantaſticā deceptōem ītel lexit. Uiuit qͦꝫ qͥ alit̓ et caſtiꝰ exercēs ſemet ip̄m in legēdis meditatōibꝰ Anſelmi ⁊ eaſ in affectu trahēdo ad hͦ deuēit ꝓpt̓ īdiſcre tū laborē hmōi/ vt ſolꝰ aſpectꝰ libri ī qͦ cō tinebant̉ ſcripti ſibi cū nauſea pꝰ cauſaret horrorē parit̓ ⁊ timorē capitiſqꝫ v̓tiginem Notula. xlx. Egi pͥdē libꝝ quēdā quē v̓go cer Z l te d̓uota ꝯpoſuiſſe dicebat̉. De cu ius dictis memori mēte hͦ vnū di ligēter retinui ⁊ notaui. qm̄ id ꝑ ml̓ta exp tus/ dictū rectiſſime cautiſſimeqꝫ repperi. Nihil eſt inquit magis mihi ſuſpectuꝫ qͣꝫ amor/ etiā circa deū. Poſui hͦ in lectōe qͣ dā edita ꝑ modū tractatuli de ꝓbatōne ve raꝝ reuelatōnū typo numiſmatis. Eſt enī paſſionū oīm vehemētiſſima dilectio. qua propt̓ ſꝑ eget diſcretōis freno. Uiuit muli er q̄ caſtitatē cū viro ꝓpͥo miro (nec aperiē do) rigoris tenore ẜuabat. Hec nihilomi nus amori ſpūali ſe dās aut dare putans carnale (neſcio qͥd) aut fedū ſe pati fatebat̉ in corꝑe. Que rurſus vt alie pl̓es ſub vela mine deuotōis (quale d̓uotōis velamē ma gis qͣꝫ ip̄am deuotōeꝫ nōnūqͣꝫ ml̓ierculas ⁊ viros ml̓iebriter ꝯplexionatos vel habe re vl̓ retinere qͥs neſciat nō eē difficillimū) ad ꝑſonas aliqͥs d̓ ſctītate famatas plapſa nūc ad hāc/ nūc ad illam diligēdas furore ducebat̉ magꝭ qͣꝫ amore ita vt ſui ꝯpos n̄ fieret nec vllis arceri monitꝭ poſſꝫ ad mo deratōeꝫ ī amore tenēdū. ꝙ niſi fortiores ⁊ ꝟtuoſiores ī amore ꝯpeſcēdo fuiſſēt illi qͦs amabat viri. ꝓfecto credēdū res ip̄a ī peſſi mū exitū nedū corā d̓o; ſꝫ etiā hoībꝰ v̓tiſſꝫ Notula. xx. Ed ad qͥd fit iſtoꝝ cōmemoratio? Nimirū vt ſuadeamꝰ et inculcemꝰ quantū fas nobis eſt/ ne meditan tis animꝰ det ſe ſed accōmodet. iuxta v̓bū Senece rebus corꝑalibus cōſiderandis. hoc eſt dicere ꝙ protinus euolare ſtudeat ad meditatōnes vniuerſales quales p̄no tauimus. Qm̄ ita vitabit̉ leſiōis v̓tutꝭ fan taſtice ꝑiculū. ita qͦqꝫ fiet illud. Oculi mei t ꝯn̄ter illd̓. Qm̄ ip̄e euellet cordis LXVIII Uto iuxta traditiōem hāc motus eſt Hugo dicere. Qm̄ aliqn̄ dile ctio intrat vbi cognitio foris ſtat. Non ꝙ amor excludat omnē cognitōꝫ. ſic enī fieri nō p̄t vt diligat̉ ꝓrſus incognitū. Sꝫ ⁊ ip̄e amor (vt dicit Grego.) q̄dam co gnitio ē. Et qͣlis cognitio? Certe exꝑimēta liſ ⁊ ſuo mō ꝓportionabil̓ tactui guſtui vl̓ olfactui/ in ſenſibilibꝰ. Un̄ qͣꝫuis dicat̉ ab aliqͥbꝰ amor eſſe cecꝰ. hͦ habꝫ fortaſſis veri tatē loq̄ndo de cognitōe lumīoſa ſeu d̓cla ratiua ꝓportionabilit̓ ad viſiōem ocl̓oꝝ ⁊ auriū. Quia ſe manifeſtare nō p̄t aūt ī aliū trāffundere ſapor et dulcor amoris ꝑ exꝑi entiā habitꝰ/ ꝓut in p̄cedenti tractatulo de meditatōne ſcꝫ cordis dicebat̉. ¶ Rurſus patꝫ ex prioribꝰ qͥd hꝫ rn̄dere cor ſimpliciſ meditatis vl̓ orātis. Si q̄rat̉ ab eodē qͥd meditādo qͥd orādo cogitet/ qͥd aſpic̄/ aut qͥd diligit? Recogito. dicere p̄t pr̄em meū celeſtē bn̄factorē meū. redemptorē meuꝫ. ſaluatorē meū. iudicē dn̄m īmo ſponſū ei amicū meū. Et ſi ꝑgas vltra reqͥrere. Quiſ eſt iſte pr̄ tuꝰ? Cuiꝰ eſſentie? cuiꝰ ꝑfectōis: cuiuſqꝫ ꝯditōis? Rn̄deat. Incōprehēſibi lis ē ⁊ infinitꝰ. et ideo ꝯp̄hēdere ip̄m nō la boro. Satis mihi ē ip̄m ꝓ ſtatu pn̄tis exi lij cognoſcere ſub eis q̄ memorate ſunt rōi bus. qꝛ pater. qꝛ piꝰ. qꝛ bn̄factor. amicꝰ. in timꝰ. pulcer decorꝰ. et totꝰ deſiderabil̓. ꝓ ut ſponſa dixit in cāticꝭ. Un̄ ⁊ puer de qͣ pͥ locuti ſumꝰ q̄rēti a ſe qͣlis ē pater tuꝰ/ nun qͥd paruꝰ aūt magnꝰ. rubicūdꝰ aūt pallidꝰ nūdꝰ aut veſtitꝰ? diceret neſcio. nec hͦ ſcire dū in hͦ exilio dego ꝯtēdo. ſciam abūde cū nūc ad ip̄iꝰ pn̄tia venero. Hec itaqꝫ cogni tio ſuffic̄ mihi qͣꝫdiu ip̄e illic ⁊ ego iſtic ſu mꝰ/ vſqꝫ ad tꝑs bn̄placiti ſui. vt iterim ſic honorē ſibi dilectōem / obedientiā reueren tiāqꝫ toto conatu impēdā. ¶ Uiuit ille cui adhuc puerulo ſuadebāt pij ꝑentes/ vt ſi poma. ſi nuces vl̓ cetera talia hr̄e vellet. ge nuflecteret/ ⁊ illa a dn̄o deo eleuatiſ peteret manibꝰ. Atuero puero ita faciēti ꝓijciebāt̉ hec ab alto loco. vtputa a camino vl̓ ſola rio/ applaudentibꝰ qͣſi ⁊ ꝯgaudentibꝰ pue ro ip̄is parentibꝰ et dicentibꝰ. Uides dile cte fili qͣꝫ bonū ē orare dn̄m deū/ qui talia ꝯfert orantibus. Notula. xvl. h Ec via videt̉ plana. cōis. regia. ſi ne ꝑiculis. ſine difficultatibꝰ. ſine offendiculiſ. vbi ꝟitatē habet illd̓ ꝓuerbiū Qui ambulat ſimplicit̓ / ambulat ꝯfident̓. Hinc euenit vt ſimplices ſine lr̄is rapiant celum vbi lr̄ati et ꝯquiſitores huiꝰ ſeculi. vbi ꝑſcrutatores maieſtatis aut inanes re manent aut opprimūtur a gl̓ia. Legimuſ in eccl̓iaſtica hyſtoria de qͣdam ſancta feīa martyre. noīe (ſi bene recolo) Blādina/ cuꝫ tor q̄bat̉ grauiter/ īterrogaret̉ de multis. hͦ vnuꝫ ſolū rn̄debat. Chriſtiana ſū. Nec ab ea aliud poterat extorq̄ri reſponſū. Utinā ſic fieret in oībus nobis meditari volenti bꝰ in ſimplicitate cordis ꝯformit̉ ad apo ſtolū. qui ait. Nihil arbitratꝰ ſum me ſcire int̓ vos niſi dn̄m noſtꝝ ieſum chriſtum et hunc crucifixum. ¶ Ecce enī dū q̄rit a liqͥſ meditari in ſimplicitate cordis/ occurrūt vel naturales fantaſie/ vl̓ diabolice illuſio nes/ q̄rentes. qͥs et vbi eſt deꝰ tuus? Audi ꝓphetā ſil̓ibꝰ impeditū q̄ſtionibꝰ. Expro brauerūt mihi qͥ tribulant me īimici mei. dū dicūt mihi ꝑ ſingulos dies vbi ē deuſ tuus. Audi qͦꝫ qͥd rn̄deat/ vt et tu poſſiſ re ſpondere ſil̓r. Nam poſtqͣꝫ dixit ꝓpheta Quare triſtꝭ es aīa mea ⁊c̄. ꝯn̄ter rn̄dendo ait. Salutare vultꝰ mei deꝰ meꝰ. Hoc eſt. deꝰ meꝰ ē ſalutare. aut ſaluator mei vultus qͥ duplex .ſ. gr̄e et gl̓ie exiſtit. qͣſi dicere vel let. Deꝰ meꝰ eſt mihi lumē gre et gl̓ie ⁊ oē bonū. Ꝙ ſi ampliꝰ curioſe magꝭ qͣꝫ fructu oſe importuna te cogitatio interrogare ꝑ ſtiterit/ expellat eam et fuget meditatio tua flabello ⁊ manu ſimplicitatis et hūilitatiſ auertēdo ab ea ⁊ nihilipēdēdo tali reſpon ſo breui/ ſed efficaci. Ip̄e eſt deꝰ meꝰ/ dn̄s meus/ et pr̄ meꝰ qui poſſedit me ⁊ fecit et creauit me. Quid vis vltraꝫ oNIA. XVll. Audatur in ſcriptura ſacra et a do Y ctoribꝰ ſimplicitaſ vera que plicā nō habet doloſitatis falſitatis aut curioſitatis. Sic Iob ſimplex fuiſſe me moratur. nō ſimplicitate que opponit̉ per ſpicacitati intellectus. ſed que ꝯͣria ē doloſi tati ⁊ fraudi affectꝰ. Sicut et ſapiēs ait de deo ꝙ cū ſimplicibꝰ gradit̉ ⁊ cum ip̄is eſt ſermocinatio eius. Sicqꝫ faciebat ꝓphe ta loq̄ns ad dominū in ſancta ſimplicitate Ut iumentū inqͥt factꝰ ſum apud te. Felix qͥ talit̓ ſimplex ⁊ tale iumentū eſſe meruit ſi tn̄ in via dn̄i. Nam fortitudo ſimplicis via dn̄i. Hec ſimplicitas dū diuerſitatem De directione cordis figi ſed ad ſpūalia conſiderāda ſine loco ſine ſitu/ ſine colore/ ſineqꝫ figura/ cōtinuo meditatōe cordis reflecti. i Notula. xxiiii. Xplicauerimꝰ/ ⁊ ſi nō vt volu e imus; tn̄ vtcūqꝫ ꝓut valuimꝰ licꝫ nō ſatis/ modū ſimplifican di cor in meditatōibꝰ. Sed an ſatis expleuerimꝰ iudicet cui placet. Sed ⁊ imꝑfectū noſtꝝ ſuppleat deꝰ qͥ ſolꝰ ſenſū aꝑit vt intelligant̉ ſcripture. nedū q̄ ī libriſ ſed etiā q̄ in vniuerſis creaturis ꝑ varia d̓ ſcripte ſunt exēpla. quatinꝰ ad dei legāt̉ ho norē. nr̄am edificatōem. ⁊ ꝓ ꝯſecutiōe feli citatis eterne. ¶ Porro qͥcqͥd h̓ edoctū vi det̉ ſuꝑ ſimplificatiōe cordis traduci pote rit faciliter ad cordis ſtabilitōem. de qͣ dic̄ apl̓s. Bonū eſt gr̄a ſtabilire cor. dū docet̉ cor vel ſtare ī deo/ vel nō elōgari diutiꝰ ab eo. vt ſic ibi nr̄a fixa ſint corda vbi ꝟ̓a ſunt gaudia. Trahi ſil̓r poteſt ad cordis mūdi ficatōem. De qͣ Dauid. Cor mūdū crea ī me deꝰ. Que mūdificatio fit cū ip̄m cor a multis/ ⁊ p̄cipue cū (licꝫ difficillime) a fan taſmatū corꝑaliū ꝯtagīo viſco vmbra ſeu fuligīe aſſueſcit ſeꝑari. ¶ Poſſet deniqꝫ ſub ſimplificatōe cordis introduci directio vl̓ rectitudo cordis. Sed erit ſuꝑ hac re par ticularis (dn̄o volēte) deciſio. De qͣ rectitu dine eſt illa pſal. exclamatio. Quā bonꝰ iſrl̓ deꝰ his qͥ recto ſunt corde. Et iteꝝ. Confi tebor tibi in directōe cordis. Finit Carmen de ſimpli ficatione cordis Uis veꝝ liber cognoſcere ſimplificet̉ Cor ſurſum remeans infima deſpiciat Materie trahit infectas res ꝯditōnes Quo magis a ſummo diſtat origo ſua Hoc in ſole notes et lumine/ ſed viceuerſa Dū redit ad primū/ ſpirituale ſapit Oēs hoīs mūdū/ ſua ꝓ ſiml̓acra r̄ceptū Senſibꝰ effigiat ſpiritui ſimilem Spūs eſt nempe qd̓ gignit ſpūs/ Iſta Mentis ꝯditio libera primo fuit Principiū rebus pͥmū ſpeculādo creatis Obijce cū nullo crimine leſa iacet Inficitur carnis oculꝰ/ ſꝫ hebet ratōnis Contēplatiuus lumine pene caret Par fit iumentis/ ⁊ corꝑe merſa grauat̉ Decliuus ſtolidā vix bene viſit humū. Incipit tractatus doctoris cōſolatorij mgr̄i Ioh̓is de Ger ſon cancellarij pariſien̄. de directōe ſeu re ctitudine cordis Onfitebor tibi in directōne A cordiſ. Pollicet̉ hͦ pſalmiſta; ꝑſonaꝫ in ſe gerēs aīe cuiuſli bet fidel̓ deuote/ loq̄ntis deo et cōfidētis ī eo. Uel potiꝰ he braico more futuꝝ indicatiui ponit̉ h̓ op tatiui loco. qͣſi vox ſit nō ꝓmittētis ſꝫ optā tis atqꝫ orātis cū dicit. Cōfitebor tibi ī di rectōne cordis. Proclamat in eodē ſpū ra ptus ī anagogicos exceſſus qͥ pſallēdo ait Quā bonꝰ iſrl̓ deꝰ hiſqͥ recto ſt̓ corde. Fe lix plane cor directū ⁊ rectū in dn̄o. Sꝫ ī directōe ⁊ rectificatōe crebriꝰ heu fallimur putātes nos rectū cor hr̄e cū varie diſtor tū eſt. qꝛ iuſticiā nr̄am volētes ſtatuere/ iu ſticie dei nō ſumꝰ ſubiecti. Propt̓ea diligē ter attēde tu meditās quēadmodū deo cō fiteberis in directōe cordis. Uide qͥd ſeqͥt̉ In eo ꝙ didici iudicia iuſticie tue. miruꝫ ꝟo ſi qͥs gl̓iari audeat ſe didiciſſe iudicia iuſticie dei/ que ſunt vtiqꝫ abyſſus ml̓ta. q̄ incōprehēſibilia/ q̄ et terribilia ſunt ſuꝑ fi lios hoīm. Sed ꝓfecto ſatis ē cordi ſaltē fido et ſimplici/ nō curioſa ꝑſcrutationeſꝫ humili deuotōe ꝯfiteri d̓o cū ꝓpheta dicē do. Iuſtꝰ es dn̄e et rectū iudiciū tuū. Itē Iudicia dn̄i vera iuſtificata in ſemetipſa. Et rurſus. Iuſticie dn̄i recte letificantes corda. Conſideratio prīa Undamentū igit̉ directōnis cor dis eſt meditatio rectitudīs diuīe iuſticie/ q̄ eſt ꝑpetua ⁊ ꝯſtans vo luntas reddēs vnicuiqꝫ qd̓ ſuū eſt. Hinc enī ꝯſurgit ordo. qͥ eſt pariū diſpariūqꝫ re rum ſua vnicuiqꝫ tribuēs diſpoſitio. Hīc ꝯſequenter orit̉ pax. q̄ nihil alid̓ eſt qͣꝫ ordi nis trāqͥllitas ꝓpt̓ea bn̄ enūciatū ē ꝙ op iuſticie ē pax. ⁊ ꝙ iuſticia ⁊ pax oſculate ſt Cōſideratio ſecūda Sſet aūt gͣtiſſimū hāc ꝑ ſingulas res meditari iuſticiā. ordine et pa cē. ſed trāſeat meditatio cordis vt dirigat̉ ad participatā iuſticiā/ q̄ deſcribit̉ habitꝰ vel qͣſi habitꝰ. ꝑ quem inclinat̉ cor habentis ip̄m reddere vnicuiqꝫ qd̓ ſuū eſt. cordis cordis LXIX LXIX Quā iuſticiā diuiſerūt philoſophantes ī ꝯmutatiuā et diſtributiuā/ qͣꝫuis nō defue rint qͥ iuſticiā dixerint oēm virtutē. Recte prſus ſi de legali iuſticia ſub generalitate locuti ſunt. que qͥdē ratio ē reddere vnicui qꝫ qd̓ ſuū eſt. Cōtinet̉ itaqꝫ ſub hͦ ambitu virtus oīs/ tam prudentia q̄ eſt recta ratio agibiliū/ qͣꝫ tꝑantia q̄ eſt moderatrix paſſi onū ꝯcupiſcibiliū/ qͣꝫ fortitudo q̄ eſt medi atrix inter audaciā et timorē/ qͣꝫ iuſticia ꝓ ut eſt ꝑticularis virtus reſpiciēs ꝯmutati ones in p̄cijs/ ⁊ diſtributōes ꝓ meritis qͣti nus recte fiant. Cōſideratio tercia Oſſet ꝯfeſtim fieri ſermo d̓ directi one cordis in hac ꝑticulari ⁊ du plici iuſticia/ cui ſolet aduerſari qͣ ſi duplex peſtis letifera. Contrariat̉ itaqꝫ ꝯmutatiue ꝯͣctus vſurariꝰ qͦ ad tꝑalia/ ⁊ ſi moniacꝰ qͦ ad ſpūalia. Porro iuſticiaꝫ di ſtributiuā vulnerāt et inficiūt ꝓmotio re muneratioqꝫ male meritoꝝ ī republica ec cl̓iaſtica et ſpūali. Sꝫ videamꝰ ī pͥmis ve lut in radice vel fonte qͥd cordis ſit rectitu do ſeu directio. Cōſideratio qͣrta B Irectio cordis attendit̉ penes cō formitatē ad rectitudinē pͥme ⁊ v niuerſal̓ regule/ quā eē ꝯſtat inobli qͣbilē/ nec a rectitudine ꝓrſuſ flexibilē/ qui admoduꝫ tortuoſa redigunt̉ ⁊ rectificant̉ ad normā rectā ꝑ applicatōem. Et qm̄ na tura tota dirigit̉ ī ſuis motōibꝰ ⁊ actōibuſ ad hͦ agente īfallibili ⁊ inobliqͣbili. naturā oēm directā et rectā (vt talis eſt) fore neceſ ſe eſt. Et hͦ ē corollariū ſeu poriſma pulcer rimū. Propt̓ea ꝯcludit̉ a ſapiente ⁊ apud Boeciua ph̓ia. ꝙ ſapīa attingit a fine vſ qꝫ ad finē fortiter et diſponit oīa ſuauiter Lōſideratio quinta Anc ꝟo directōem nature vocaue h runt aliqͥ ph̓oꝝ circulū ītelligibi leꝫ pͥmi boni ad creaturā. ⁊ rurſus creature ad ſuū pͥncipiū. Et hec meditatō nō eſt diſcors a nr̄a ſi ꝯſideret̉ hmōi recur ſus ſeu reuerſio/ qui vl̓ q̄ fit tāqͣꝫ reflectat̉ radiꝰ rectꝰ vl̓ ꝑpēdicularꝭ ī ſeip̄o de deor ſum in ſurſum. vnde prouenit fortificatio mirabilis in natura qd̓ in ſpeculis proba tur per exemplū. Cōſideratio ſexta Anc igit̉ nature directionē ⁊ reuer ſionē ad ſuū pͥncipiū ſic inobliqͣbi liter haberet hūana volūtas ꝓ ſta tu p̄ſenti. eā qͥppe in gl̓ia habebit ſꝫ ī infer nō ab hac rectitudīe tota deficiet. Nūc au tē dū in via ſumꝰ dirigit̉ aliqn̄ ſed freq̄nti us detorq̄t̉ ꝑ pctm̄ ab hac directōe/ reddi turqꝫ tortuoſa. ita vt nō ſit cū d̓o ſuo rectū vel directū cor eiꝰ. Sicut ī pl̓ibꝰ ſacre ſcri pture locis v̓ba hmōi ſonant. Lōſideratio ſeptia. Uerūt qͥ dicerēt hanc rectitudinē f cordis ad deū eſſe/ vt vellet hō qͥc qͥd vellet deꝰ/ ⁊ n̄ alid̓ vl̓ alit̓. Alijſ viſum eſt ꝙ volūtas dei nō obligat volun tatē creatā ad imitatōem ſui ⁊ ꝯformitatē. ⁊ ꝑ ꝯſeq̄ns nec ad ſuā rectitudinē. niſi pri mo ſit cognita dei volūtas ip̄a. Et deniqꝫ ꝙ ad eiꝰ imitatōeꝫ obliget̉ ſub p̄cepto affir matiuo vel negatiuo. Qd̓ aliqͥ ſic explicāt vt cor hoīs teneat̉ velle illd̓ qd̓ ſcit qd̓ deꝰ vult ip̄m velle. et hͦ nō ſolū ꝯſultiue vl̓ per miſſiue ſed p̄ceptiue vt dictū eſt. Reducit̉ gͦ ẜm iſtos tota cordis rectitudo ad recti tud inē impletōis diuīoꝝ p̄ceptoꝝ/ q̄ ſunt iudicia ſeu dictamīa diuīe iuſticie. Lōſiderato octaua Uerūt qͦꝫ qͥbꝰ hͦ nō ſatis dictū am ple videbat̉. Diſtinxer̄t igit̉ tripli cem in hoīe voluntatē/ accepto lar ge vocabulo ẜm triplicē in hoīe cognitōꝫ. Eſt enī volūtas ſeu appetitꝰ ſenſual̓ qͥ pōt aliqualit̓ ideo dici volūtas quia aptus na tus eſt obedire rōi iuxta Ariſto. v̓bum cō formiter ad illd̓ dictū de Cayn. Subt̓ te erit appetitus tuꝰ/ et tu dn̄aberis illiꝰ. Nō ſic autē eſt in appetitu ſenſuali brutorū/ q̄ nō habent rōem directricē ſibi adiunctaꝫ. ꝓpterea paſſiōes ſenſitiue nō eis imputat̉ nec dicunt̉ turpeſ. Ut ſuꝑbia in equo. fero citas in leone. timiditas in lepore/ aſtutia in vulpe. ⁊ ſic de alijs ſil̓ibꝰ. Eſt et alia vo luntas vel eadē ſed aliter ꝯſiderata q̄ conſe quit̉ cognitōeꝫ rōis inferioris. quā appel lāt ſctī velut ml̓ierē reſpectu portōis ſuꝑi oris quā virū dicūt. Hec reſpicit leges tē porales ⁊ ꝯcluſiōes q̄ colligūt̉ ex ſenſibus Sꝫ portio rōis q̄ ſuꝑior d̓r ꝯformat̉ ad le ges et̓nas. ẜm has d̓r ꝓpͥe volūtas rōnis. rr De directōne Cōſideratio nona Icunt ꝯſeq̄nter p̄dicti ꝙ volūtas d ꝯſeq̄ns iudiciū rōis ſuꝑioris ⁊ di rectiōeꝫ eiꝰ debꝫ ſꝑ ita eē ꝯformis diuīe voluntati ꝙ nunqͣꝫ in aliqͦ ſibi r̄mu muret. nec de damnatōe hoīm. nec de per miſſiōe peccatoꝝ. nec de gr̄e ſubtractione. Immo nec de ſua futura dānatōe; ſi illam deꝰ diſpoſuerit iuſto ſuo iudicio venturā. ſed dicat hūili corde ſine murmure id qd̓ apud dānatos et ꝑ eos dici nō p̄t. Iuſtus es dn̄e et rectū iudiciū tuū. cū ceteris ſil̓i bus. Non ꝙ hō ſimplicit̓ et abſolute debe at aut poſſit de lege ordīata cōſentire ī dā natōem ſuā/ ſicut nec in peccatū vel deſꝑa tōem. ſed hec ita ſub ꝯditiōe ꝓponuntur. Quāuis nō expediat apud ml̓tos tales ī terrogatōes ꝑticl̓ares ſibi formare/ vl̓ ī eiſ d̓liberādo diu ſtare. Hoc tn̄ p̄t fieri vt ẜm iudiciū rōis ſuꝑioris nolit in aliqͦ remur murare diuinis diſpoſitōibꝰ. qd̓ faciliꝰ eſt qͣꝫ poſitiue ea laudare. ⁊ approbādo in ra tione eis gaudere Cōſideratio decīa Orro qͦ ad voluntatē aliā duplicē que ꝯſequit̉ iudiciū rōis inferior ⁊ ſenſualitatꝭ p̄t fieri ꝙ bonꝰ filiui (ſic loqͥt̉ Augꝰ) velit pr̄em ſuū viuere quē deꝰ vult mori/ ꝓpt̓ quendā nature tractū ⁊ colligatōem ad ea q̄ tꝑalia ſunt. Oꝑtꝫ ni hilominꝰ hāc duplicē voluntateꝫ ſi debet carere vicio ſe reſoluere tandeꝫ in eā que ſe quitur iudiciū ratōis Conſideratio. xi. Mpliꝰ addamꝰ. Quia nat̉a dele a ctat̉ in medijs ⁊ triſtat̉ ī extremis colligit̉ rō ſpeculatiua canticoꝝ ⁊ pſalmoꝝ/ qui qn̄qꝫ collaudāt rectoſ corde ⁊ ad leticiā et collaudatōem ꝓuocāt. vt ibi Letamini in dn̄o ⁊ exultate iuſti ⁊ gl̓iamī omnes recti corde. Et iteꝝ. Lux orta ē iu ſto ⁊ rectis corde leticia. Coniugunt̉ autē iuſticia et rectitudo cordis ratōne p̄dicta. Qm̄ iuſticia mediū tenet/ ⁊ ꝯſiſtit ī qͣdā re ctitudine ẜm quā debꝫ rectificari cor atqꝫ dirigi. Conſideratio. xli. Ttendendū eſt nihilominꝰ ꝙ re ctitudo voluntatis hūane ꝓ ſtatu vien̄ ſtat in indiuiſibili ſicut rectitudo vo lūt atis dei. Et ſic ſtoyciponere voluerūt dicentes eqͣlia eſſe peccata/ qm̄ eque deui at vnū a rectitudīe ſicut alteꝝ. Exempluꝫ de linea paꝝ torta vl̓ obliqͣ. Stat igitur ex moderatōe iuſticie ꝑ diuinā miẜicordiam que ſuꝑexaltat iudiciū/ ꝙ rectitudo volun tatis hūane latitudinē aliquā ꝯpatiat̉. in fra quam volūtas ſtans dicet̉ ſemꝑ recta. qͣꝫuis ad centrū īdiuiſibile iuxta modū lo quendi p̄dictorū nō ꝑtingat. Conſideratio. xiii. Urſus infra latitudinē hāc ꝑmiſe runt aliqͥ peccata venialia dicētes ea nō eſſe ꝯͣ rectitudinē diuinoꝝ p̄ ceptoꝝ q̄ ſunt dei iuſticie ſeu iudicia parti cipata; ſicut nec eſſe dicunt̉ ꝯͣ charitatem. quia nō extinguūt eam. Sunt tn̄ peccata venialia q̄dā obliquitates a medijs/ ꝑ que faciliꝰ et rectiꝰ tendit̉ ad finem. Nō auteꝫ tollunt rectitudinē finis. Et ſi nō perimūt illā/ p̄pediūt tn̄ pl̓imū. Suꝑ qͣ re loqͥtur tractatus alter de vita ſpūali docens quā tum ⁊ quouſqꝫ vota et p̄cepta ordinuꝫ ſeu religionū obligent et ſe extendant Conſideratio. xiiii. Eſcendamꝰ ꝯſeq̄nter ad ꝑticula d res caſus aliquos qm̄ ẜmōes par ticulares in moralibꝰ (dicēte Ari ſtot̓. et teſte exꝑientia) magis ꝓſunt aut eru diūt quēadmodū videre eſt in p̄ceptꝭ me dicine. neqꝫ tn̄ oꝑtet tēptare de ſingul̓ par ticularibꝰ. qm̄ infinita ſunt/ et ideo nec diſ ſerere neceſſe. Sed in pͥmis ſicut directio cordis tendit ⁊ terminat̉ ī deū. ſic ⁊ ab eo dem habet ortū ⁊c̄. ¶ Uide cōſeq̄ntia ī tra ctatu de orōe et eius valore ꝑte tercia Conſideratio. xp Enuit nos ecce plꝰ ſꝑato v̓bū de ꝯ t directōe cordis in orōe cū annexis Ad qͦꝝ elucidatōem ampliorē ꝓfi cit tractatꝰ de meditatōe cordis et aliꝰ di ip̄iꝰ ſtabilitōe. veniamꝰ cōſequenter ad ali as particulares actōes. Et in pͥmis vide amus qualis eſſe debeat cordis directio ī adoratōe imaginū/ qm̄ abuſus videt̉ eſſe multus apd̓ laicos et ſeculares/ īmo ⁊ nō nunqͣꝫ apud lr̄atos et religioſos/ qͥ vnam imaginem citiꝰ adorant qͣꝫ aliā. Et hͦ ſolū qꝛ vel venuſtior/ aut pulcrior/ aut ornatior cordis LXIX Unde loquūt̉ ad illā velut ſi ītelligat. Di rectio finalis ꝯſulenda et ſepiꝰ inculcāda atqꝫ p̄dicāda talibꝰ in his et in pl̓ibꝰ alijs eſt ꝙ habeāt intentiōem generalē faciendi in hmōi adoratōibꝰ illud qd̓ intēdit facere eccl̓ia. qd̓qꝫ p̄lati doctores ⁊ ſctī pr̄es hu iuſmodi inſtituētes et tolerātes facere intē derūt. nec figant directōem ſui cordis vl̓ ī tentōem ad aliqd̓ ꝑticulare quin ſꝑ habe ant cordis ꝓmptitudinē ad faciendū ea ī his ſolū que eccl̓ia ⁊ ſuꝑiores nr̄i ac pͥoreſ fieri tradiderūt atqꝫ docuerunt Cōſideratio. xl. Ranſeamꝰ quoqꝫ ſtatim vltra ad alios cultꝰ ſanctoꝝ qͥ plurimū ſuꝑ ſtitōes habere vident̉/ ita ꝙ noue na fiant/ ⁊ nō ſeptimana vl̓ qͥntana. Ꝙ of ferat̉ tale munꝰ vel tale. Sic gallꝰ ꝓ puerꝭ. allina ꝓ puellis btō Chriſtofero vel Io hāni bap. ꝙ ad ſanctū Hupertū ꝓ morſu canis rabidi fiant innuent̉ ꝑticulares ob ẜuantie/ que nullā vident̉ hr̄e ratōem inſti tutōis. Et ita tal̓ ritus trāſit in ſuꝑſtitōeꝫ que nihil alid̓ eſt qͣꝫ vana religio. Dicit̉ au tem vana qꝛ caret ratōe ⁊ effectu. Sil̓r eſt de hoc ꝙ ſctūs Anthoniꝰ plꝰ habeat v̓tu tis in curādo ſacrū vt aiunt ignē qͣꝫ alij ſā cti. Rurſus idē eſt hoc ꝙ in hac eccl̓ia de dicata beatiſſime v̓gini ip̄iꝰ virtus ſit potē tior qͣꝫ in alia ad faciendū miracula ⁊ ſuc currendū inuocantibꝰ ſe. et hoc p̄ſertim rō ne talis vel talis imaginatōis ſue. vel rōne ſolite ꝑegrinatiōis illic cōtinuate. ⁊ ſic d̓ ſi milibꝰ abſqꝫ numero. Lōſideratio. xVli. Onſideranduꝫ eſt igit̉ ꝙ pauciſſi moꝝ eſt ad diuīa ſe erigere vel ele uare/ niſi ꝑ corꝑalia. Sed nec ꝯfi dentia de deo ⁊ ſct̄īs facilit̓ a multis habe tur ſine quadā ſpēali obſeruatōe ⁊ frequē ter corꝑali vel imaginatiua. Tal̓ tn̄ imagi natio fortis ⁊ ꝯfidens de diuīo auxilio li cita eſt ⁊ meritoria/ qͣꝫuis ꝯſurgat ꝑ media vel exempla corꝑalia/ et ꝑ qͣſdam actōnes extraneas/ q̄ mouent/ adiuuāt ⁊ augēt ima ginatōem ad ſpeꝫ vel ꝯfidentiā de obtinē do ſalutem/ ꝓut et medici dicūt. videlicet imaginationē fortē facere caſum vel etiaꝫ liberationē. Lōſideratio. xviii. Mplius diſtinguendū eſt de ob E ſeruatōibꝰ circa cultū dei ⁊ ſctōruꝫ ꝙ aliq̄ obẜuatōes hmōi ſunt ma nifeſte licite/ īmo ⁊ obligatorie. quas vicꝫ tradidit eccl̓ia. Alique ſūt penitꝰ illicite ⁊ demeritorie. quas eccl̓ia reprobat ꝑ exp̄ſ ſū. Alie aūt ſunt medie q̄ de genere ſuo nec bone ſunt nec male. ſicut leuare feſtucā ī tē plo. Sed fiūt moralit̓ bone aut male ꝑ ap poſitionē circūſtantiarū p̄ſertim intentōiſ ⁊ finis. ¶ Sil̓is pōt fieri diſtinctio de cre dendis/ ꝙ aliqͣ ſunt firmit̉ credenda. Alia eq̄ firmit̓ diſcredēda. Alia ꝟ̓o que ſine ꝑi culo pn̄t vel credi vl̓ nō credi. Ceteꝝ d̓ ob ſeruantijs primi ⁊ ſcd̓i generis p̄t ⁊ debꝫ fi eri ſecure p̄dicatio .ſ. qn̄ ſunt exp̄ſſe ꝑ eccle ſiā et doctores vel approbate vl̓ reprobate De alijs ꝟ̓o tercij generꝭ cautiſſime p̄dicā dū eſt vt nec nimis generalit̓ aſſertiue ⁊ ab ſolute approbēt̉. ⁊ p̄ſertim quaſi cadāt ſub p̄cepto vl̓ fide certa/ nec etiā reprobent̉ ab ſolute et ſimplicit̓ quaſi ſint pctā q̄ nō pn̄t bn̄ fieri et que obligent ad nō credendū. Cōſideratio. xix. Urſus aduertēdū ꝙ apd̓ ſimpli ces qui vidēt̉ bone fidei/ ⁊ in alijs religioſe viuētes/ obẜuātes eccl̓ia ſticā diſciplinā ⁊ doctrinā agēdū ē potiuſ ad rectificatōeꝫ actionū ſuaꝝ ⁊ ad bonā ī terp̄tatōem iuxta intentōem bonā quā ha bere debēt/ qͣꝫ damnent̉ vel arceant̉ deſere re ſuas ꝯſuetudīes/ p̄ſertim ꝑ illos qͥ non ſunt tāte autoritatꝭ ꝙ poſſint ſine ſcādalo tales obẜuatōes extirpare. Secꝰ forte vbi adueniret autoritas p̄latoꝝ vl̓ pape vel ge neralis ꝯcilij. Un̄ ⁊ qn̄ p̄dicat̉ nimis acri ter ꝯͣ obẜuatōes taliū ꝑſonaꝝ/ que deuote ſunt in ml̓tis alijs; p̄t ꝯſurgere in ip̄is que dam puſillanimitas/ atqꝫ oriri ex hͦ in per uerſis maior arrogantia irriſiua bonoꝝ et ſimpliciū hmōi/ aliaꝝqꝫ deuotaꝝ ꝑſonaꝝ. Lōſideratio. xx. Ddat̉ adhuc circa dictas obẜuati ones p̄ſertim ꝓpter illos qͥ ſunt de preſſi in intellectu. ac rudes ad ca piendū ſubtiles reſolutōnes nr̄e fidei ⁊ ca tholice religiōis/ ꝓut tactum eſt ſupra cō ſideratōe. xvij. Addat̉ inquā et dicamus ꝙ in talibꝰ ita tēperate ſe habeant ꝙ nec re probent eos qͥ talia nō faciūt/ quaſi ſint ob ligati ſic facere. ꝙ etiā in talibꝰ nō ponant rr̄ 2 De directōne firmā ſpeꝫ ſuā/ talit̓ ꝙ exiſtimēt deū vl̓ ſan ctos nō debere eis p̄bere auxiliū vl̓ ſalutē niſi obſeruatōes tales exercuerint. quaſi ſit in illis q̄dā neceſſitas/ vt ꝑ eas ⁊ nō aliter inducat̉ deꝰ et ſancti id facere qd̓ petūtur. Poſſunt tn̄ exiſtimare vl̓ ſperare cū pieta te fidei et religiōis chriſtiane ꝙ reuerentia exhibita deo ⁊ ſanctis ꝑ hmōi obſeruatō nes eis vtiqꝫ placeat. Conſideratio. xxi. F Onfirmant̉ ꝑ p̄miſſa exēpla q̄ vi demus in eccl̓ia. Quia ꝯmutauit c eccl̓ia multos gentiliū ritꝰ nō eos penitꝰ auferēdo / ſed intētiōes fideliū circa hmōi in finē bonū dirigēdo. Patet hͦ de fe ſto purificatiōis qd̓ ideo cādelaria vulgo dicitur. qꝛ portāt̉ candele ardētes illa die ī honore puriſſime ⁊ lucidiſſime v̓gīs ma rie/ que pͥus portari apud gētiles cōſueue rant in veneratōeꝫ cuiuſdā dee. et in luſtra tōe vrbis romane. Sic ſolēnitaſ pͥmi dici menſis ſexti que qͦndā in honore octauia ni auguſti fiebat; ceſſit in eccl̓ia in honorē receptōis cathenaꝝ principis apoſtoloꝝ Scd̓m ꝯſil̓em ꝯſideratōem apd̓ pͥncipeſ xp̄ianos poſſꝫ hodie tolerari celebratio na talis ſui. īmo vt meritorie ꝑagi/ dirigendo vicꝫ intentōem ſuā ad ſpūalē natiuitatē re generatōis ſue ꝑ ſacrū baptiſma/ gl̓ifican tes deū qͥ gr̄am baptiſmi cōtulit. Sic eti am encenia quedāt̉ primo die ianuarij to lerabiliter fierent ſi dirigeret̉ intentio ad il lud enceniū gl̓ioſum ⁊ p̄cioſuꝫ qd̓ chriſt ieſus deꝰ et dn̄s nr̄ nobis donauit ī ſui be nedicti noīs īpoſitōe. qd̓ vtiqꝫ nomē eſt ie ſus ſalutē importās. atqꝫ in ſui p̄cioſi ſan guinis effuſione/ quā in circūciſione īcho auit. ſed tūc cōſūmauit qn̄ in ara crucꝭ cuꝫ latrone et clamore valido ſeip̄m totū ꝓ no ſtra ſalute deo patri in ſacrificiū obtulit. et exauditꝰ ē ꝓ ſua reuerētia. Sic fit vt intē tionē rectificādo multa erūt religioſa que al̓s forent ſuꝑſtitioſa. Conſideratio. xxii. Nueniet ſtudioſus doctꝰ ⁊ piꝰ ani i mus in talibus obſeruatōibꝰ que de ſe nō ſunt male qͣſdam rōes vel directōes cordis q̄ faciūt obẜuatōnes hu iuſmodi nedū licitas ſed etiā meritorias. Et ſicut nō eſt neceſſe ī obẜuatōibꝰ ꝑ eccle ſiam datis ꝙ ſimplices ⁊ laici cognoſcunt taliū rōes/ que in aliqͥbꝰ vix pn̄t aliter red di qͣꝫ ꝙ ſic placuerit legiſlatori/ vl̓ eccl̓iaſti ce ꝯſuetudini. Sic multo magꝭ in ꝓpoſi to dicendū eſt ꝙ ſufficiāt leues ꝯiecture ſi dicatur nouenaria potiꝰ qͣꝫ duodenaria ad honorē nouē vicꝫ ordinū angelorū. Et ꝙ fiat ꝑegrinatio ad iſtā eccl̓iam magꝭ qͣꝫ ad illā/ ob maiorē deuotōem fideliū Et ꝙ de us vult in varijs locis ⁊ diuerſis ſctīs va rie et diuerſimode venerari/ ſtante tn̄ ī his ſemꝑ vere fidei ſoliditate et ītegritate. Sꝫ ⁊ ꝙ pulli/ vel panis/ vel vinū/ vl̓ equi/ vel imagines ceree vl̓ aliqͣ ſil̓ia certis ritibus offerant̉/ totū cedit in honorē dei et ſctōrū ⁊ ad ſuſtentatōem eccl̓iaſticoꝝ miniſtroꝝ/ dūmō in his et in alijs nō addat̉ poſitiue ⁊ particularit̓ certa intentio praua ⁊ om̄i no cōtraria diuine religiōi. Conſulendum eſt igit̉ vt ſtent in directōe et intentōe gene rali faciendi idē quod eplacitū ſit deo/ nec in talibus nimis multū ſe ſubtilizent. Conſideratio. xxiii. Urſus ad elucidatōem p̄miſſorū ampliorē addēdū eſt ꝙ nō paſſim querat̉ tēptari deꝰ ꝑ inuocatōnem ſanctorū ſuoꝝ vl̓ oblatōes eis factas/ qua ſi debeat ſemꝑ ſtatīm facere miracl̓oſe illd̓ qd̓ petit̉. p̄ſertim qn̄ eſt tm̄modo bonū tē porale adipiſcendū. videlicꝫ qn̄ eſt ꝓ acqͥ rendo aliqͦ cōmodo vel ꝓ euitando incō modo/ ſicut ſolēt facere pl̓imi qͥ ꝓ qualibꝫ re quantūlibet ꝓphana et modica q̄rūt a deo ⁊ ſanctis eius oꝑatiōem ſuꝑnaturalē. qͣꝫuis oppoſitū illiꝰ qd̓ ip̄i petūt cadat fre quentiꝰ ad ſalutē ip̄oꝝ ſpūalē. ſicut eſt īfir mitas/ vel aliqͣ in bonis tꝑalibꝰ aduerſitaſ ¶ Eſt enī inuocandꝰ deus maxime ꝓ eter na ſalutē animaꝝ/ et ꝓ medijs ad illā ꝑ a ma iuſticie a dextris/ ⁊ a ſiniſtris/ ꝑ diuiti as/ ꝑ pauꝑtatē/ ꝑ bonā famā ⁊ infamiam/ quemadmodū ſup̄mus noſter medicꝰ ma giſter et rector nobis vtile eſſe nouerit Ita qꝫ ſicut dici ſolet/ a magno magna petēda ſunt ⁊ ſperāda. atqꝫ aliqͥd ſolidū ſeu ꝑmā ſurū/ ne forte videat̉ deꝰ coli ſolū vel ama ri ꝓpter queſtū tꝑalium que vilia ſunt. ⁊ ilico vtiqꝫ peritura. 15 Cōſideratio. xxiiii. Ontingit autē deū temptari dupli cit̉. Uno modo ſine neceſſitate vel abſqꝫ magna vtilitate. que tēptato cordis LXIX dicit̉ curioſitas. Alio modo qn̄ dimittit̉ auxiliū humanū quale poſſet haberi. vide licꝫ dū fiat illud quod naturaliter vel hu manitꝰ fieri p̄t. Et hoc vocamꝰ facere qd̓ ī ſe eſt. Ad pͥmū ſpectat cū hō vult ꝑ aliqͥs oratōnes vel ieiunia acqͥrere ſcīam aliqͦrū occultorū/ vel eorū que nō ſunt ſibi vl̓ ſta tui ſuo cōpetentia. vl̓ vt habeat gratiaſ ali quas gratis datas que nō ſunt vtiles ipſi petenti. ſed magis inutiles forte ⁊ noxie. vt ꝙ homo ſperet dicēdo hāc vel illam orati onē ꝙ non incurret tūc infirmitatē. vel ꝙ ſic habebit diuitias. vl̓ ꝓſꝑabit̉ in merca turis/ vl̓ etiā ī ſpiritualibꝰ/ exēplificādo ꝙ videlicꝫ videbit ante mortē oculis corꝑa libus beatiſſimā virginē/ aut aliquē ſctōr vel aliquā ſctāruꝫ. et ita de reliqͥs. q̄ oīa fri uola ſunt. nec habēt qͥcqͣꝫ roboris aut fun damenti. Conſideratio. xxv. Orro aliqͥbus nihilominꝰ licituꝫ p eſt expectare aliqua qͣſi ꝑ miracu lū cū recurſu ad deū et ſctōs eius. qualia ſic expectare ſine cooperatōe ꝓpria al̓s nequaqꝫ foret licitū ſiue laudabile. Et hoc in multis caſibꝰ eſt cōſideratōe digniſ ſimū Unde ſi ſimplices hoīes nō haberēt p̄dicatores et inſtructores ſuꝑ credendis ⁊ agēdis ad ſalutē ꝑtinentibꝰ; pn̄t ratōna biliter inſtructōnem ſui poſtulare a domi no deo ꝑ miraculū. vtpote ꝑ infuſionē di uinitus p̄ter nature oꝑationē illuminari. Quia vbi deeſt naturale et humanū ſubſi diū. poteſt īmo ⁊ debꝫ ſpūale ⁊ ſuꝑnatura le ratōnabilit̓ expeti et expectari/ cū gͣtia n̄ deficiat et vtiqꝫ minus qͣꝫ natura in neceſ ſarijs. Prouenit inde fortaſſis ꝙ multi ru rales et idiote ſepe citiꝰ oꝑantur ſuā ſalutē ſine offendicul̓ erroris/ ⁊ abſqꝫ deuiatōne p̄ceptoꝝ diuinoꝝ et eccl̓iaſticorū ꝓpter fir mam deuotā et hūilem ſpem qua in diui no habēt auxilio repoſitā; qͣꝫ clerici ⁊ lr̄ati ⁊ alij quotidianis exercitati lectōibꝰ/ ⁊ ſer monū auditōibꝰ. qui plerūqꝫ faciliꝰ errore ⁊ deuio ꝑiclitant̉. Sic̄ etiā ſepiꝰ a deo mi raculoſe ab eccleſijs ⁊ ꝯgregatōibꝰ paſtorꝭ ſolatio orbatis petiti ſūt/ ⁊ adhuc licite pe ti poſſunt idonei boni et vtiles paſtores ⁊ p̄lati. Sicut legit̉ de ſancto Nicolao ⁊ plu ribus alijs. Lōſideratio. xxvi. Abent ꝯſequēter ad hāc ꝯſiderati h onē religioſi et ſolitarij qͥ deſerue runt mundū ⁊ ea q̄ in eo ſunt qͦ ad curā adminiſtratōis/ cauſam magnam re currendi ad deū in ſuis oratiōibꝰ cū expe ctatōe diuini auxilij/ ſine ſollicitudine alte riꝰ cure q̄rendi vel vtendi auxilio alio tꝑa li / in faciēdo illd̓ quod in ſe ē. Nam orādo ⁊ bn̄ viuendo faciūt totū qd̓ in ſe eſt. Se cus eſſet in habētibꝰ admīſtratōematꝫ cu ram ſiue in p̄ſidēdo vt reges et iudices. ſi ue in corripiēdo ⁊ docēdo/ vt p̄lati et do ctores. quales vix ſcire pn̄t ſine magna ſol licitudine ⁊ trepidatōne an fecerint vl̓ faci ant quod in ſe eſt. Cōſideratio. xxVli. Ihilominꝰ datur ꝓ regula ꝙ ī ora n tione ſua ꝯſideret hō ſi faciat vl̓ fe cerit ꝓbabili cōiectura qd̓ in ſe eſt ⁊ quicqͥd ſpectat ꝓtūc ad ſe vel ad ſuū offi ciū iuxta naturalē ꝓcedendi modū. Non enī requirit̉ euidētia. Et ſi ſic; tūc ferat au dacter ⁊ ſine ſcrupulo deū tēptādi totam cordis ſui directionē in deū/ expectādo ſu um diuinitꝰ auxiliū. Quaſi dicat cū Ioſa phat rege. Cū ignoremus qͥd agere debea mꝰ/ ſupple vltra ea que egimꝰ aut fecimꝰ; hoc ſolū habemꝰ reſidui vt ocl̓os noſtros ad te dirigamus. Cōſideratio. xxVili Alet inſuꝑ hec doctrina apud quē libꝫ optātē bonū alicui/ cui tn̄ via v nature ſuccurrere nō p̄t. vel ꝓpter diſtantiā localē/ vl̓ inſufficiētiā ſuā quācū qꝫ aliā. vt toto corde dirigat̉ ad deū ⁊ ſan ctos eiꝰ or̄o ſua/ dicēdo. dn̄e deꝰ meꝰ apd̓ te eſt om̄e deſideriū meū ꝓ ſalutē huiꝰ vl̓ il liꝰ ꝑſone. Sed nihil alid̓ mihi ſuppetit qͣꝫ vt tuū implorē ꝓ ea auxiliū ꝓut ⁊ implo ro et toto corde affecto. qͣtinꝰ tu ꝑ temetip ſum/ aut certe ꝑ angelos tuos ſctōs/ vl̓ ſal tem ꝑ hoīes alios ad hͦ magꝭ qͣꝫ ego ido neos agere dignerꝭ circa talē vl̓ talē ꝑſonā q̄ ſue ſalutis ſunt. q̄ ego nequaqͣꝫ ſufficio ī plere/ docēdo/ monēdo/ hortādo/ corripiē do ⁊c̄. aut al̓s ꝓut vnctio eiꝰ (q̄ docet d̓ oī bus) inſpirauerit orādo. Cōſideratio. xxix. Ddamꝰ ꝓ directōne cordis circa a credulitatē eoꝝ q̄ narrant̉ in ſcpͥtꝭ rr 3 De directōne verbis ex legendis ſanctoꝝ/ ⁊ alioꝝ geſtiſ. ſiue illa ſint miracula ſiue excellētis gratie merita/ q̄ fauere vident̉ chriſtiane religiōi ⁊ hominū ꝓficere edificatōi. Similit̓ qͦꝫ circa indulgentiaꝝ adeptiōem ꝑ tales vel tales oratōnes. vtpote qͥ dixerit qͥnquies pater noſter ⁊ aue maria corā imagine be ate crucis habebit mille dies/ vl̓ vigīti an nos indulgentiaꝝ. Sil̓r etiā circa denūci ationes futurorū ꝑ illos qͥ vident̉ deuoti et religioſi. Sil̓r deniqꝫ circa viſionē quo rūdā ſomnioꝝ ꝓ iuuādis mortuis. vt ꝙ vi deat̉ pr̄ admonēs ⁊ petēs tot et tl̓eſ miſſas aut elēoſynas vel ꝑegrinatōes ꝓ ſua libera tōe. Circa hec itaqꝫ et ſil̓ia multū caute ꝓ cedendū eſt/ et ꝓuidendū; ne apponat̉ fir ma vel ꝑtinax credulitas ꝓpter erroris ꝑi culū. neqꝫ etiam oportet hmōi omnino et ꝑtinaciter diſſentire nec etiā penitꝰ cōtem nere et reprobare. Eſt igit̉ ambulādum in his viā media et regia in qͣ dirigit̉ deuotio illa quā vocamus pietatē fidei. cuiꝰ con ditio eſt acceptare illa ꝑ modū cuiuſdā ꝓ babilitatiſ ⁊ amoris que vident̉ religionē chriſtianā et dei dilectiōem ꝯfouere/ vl̓ ad ip̄as incitare ⁊ accēdere. Cōſideratio. xxx. Nde in p̄dictis caſibꝰ et ſil̓ibꝰ pōt hō amplecti talia ⁊ ſil̓ia que indu cta ſunt non tāqͣꝫ neceſſaria ad cre dendū vel oꝑandū. ſed tanqͣꝫ aliqͣ que poſ ſunt aliqͥd vtilitatis afferre ſi recogitēt̉ aut ꝑficiant̉. Exempli gr̄a. ſi dicam qͥnquies oratōem dn̄icam cū ſalutatōe angelica/ co ram imagine crucifixi/ poſſum ſperare de diuīa miẜicordia. Ꝙ ſi non tantas quan te ibi aſſerunt̉ ſaltē aliqͣs conſequar indul gētias/ deo indulgentiaꝝ dn̄o notas. Si militer ſi fecero quedā oꝑa pia ꝓ aīa patri mei/ ex viſo ſomnio nō quaſi obligatꝰ ſed pie admonitꝰ p̄ſumendū eſt ꝙ vtiqꝫ meli agam viſioni ſatiſfaciēdo/ qͣꝫ eā penitꝰ con temnēdo. Et ita ꝯſimilit̓ intelligēdo ꝓpt̓ cautelā maiorē de prenūciatiōe futuroruꝫ ⁊ de operatōe miraculorū/ ī quibꝰ vtiqꝫ re uerētia diuine miẜicordie et poteſtati om̄i potētis dei principalit̓ eſt exhibēda. ¶ Ue rūtamen p̄lati et doctores debēt vigilanti ores et cautiores eſſe in p̄miſſis qͣꝫ ſimpli ces. vt ꝓuideant vt talis pietas fidei ſi pl debito exceſſerit ⁊ nō ẜm ſciētiā/ vergat tā dem in detrimentū fidei ac ſuꝑſtitiōeꝫ intolerandā. Debent itaqꝫ potiꝰ in publicis p̄dicatōnibꝰ et exhortatōibꝰ talia reſtringe re/ qͣꝫ approbando dilatare. Tum ꝓpter ꝓ nitatem hominū ad ſuꝑſtitōes. Tu qꝛ ſo lēnis p̄dicatio doctorū talibꝰ ſimplicibus al̓s afferret fidē/ et augeret ī hiſ qͣſi v̓a ſint ⁊ de neceſſitate credēda/ eo ꝙ a tā magnis hec approbare qͣſi intellexiſſent. Tum ter cio quia ſatis ſuppetūt exēpla pietatis fi dei ⁊ religiōis chriſtiane in ſcripturꝭ ſacrꝭ ⁊ hyſtorijs autenticis/ ſine multiplicatōne hmōi nouoꝝ ſuꝑfluoꝝ. que nec ſolidū ſatꝭ habent fundamentū cui poſſit ſic cū talibꝰ qͥs inniti/ quin immineat multiplicꝭ caſuſ ꝑiculum cū deuiatōe a principali fidei fū damento. Quēadmodū videmꝰ in ſil̓i ī re gionibꝰ aliquibꝰ/ de cenſuris ⁊ legibꝰ adin uentis circa ꝑticulares obẜuantias quan doqꝫ nec ad ſalutē neceſſarias. ꝙ videlicet ſepe p̄ferunt̉ legibꝰ dei ⁊ euāgelicis. īmo ⁊ hocip̄m manifeſte videmꝰ ī decretis ⁊ de cretalibꝰ. Unde ⁊ ſeueriꝰ punit̉ qn̄qꝫ mo nachꝰ ſine cucula incedēs qͣꝫ adulteriū aut ſacrilegiū ꝯmittēs. Et grauiꝰ plectit̉ agēs cōtra vnū pape decretū/ qͣꝫ delinquēs con tra diuinū p̄ceptū ⁊ euangeliū. Iuxta im properiū chriſti ad phariſeos. Irritū feci ſtis mandatū dei ꝓpter traditōes vr̄as. Conſideratio. xxxi. Onſequenter in admīſtratōe ſpūa c lium quorūcunqꝫ directio cordis vtilis eſt ⁊ valde neceſſaria ꝓpter duo pͥncipaliter. Primū ē deteſtatio ⁊ am pliatio ſymonie facta ꝑ aliquos doctores iuris canonici. Alterū eſt vſus ꝯmūiſſimꝰ qͥ ad oppoſitū eſſe videt̉ iuriū canonico de ſymonia loq̄ntiū. ita vt niſi reperiat̉ exi tus aliquis ꝑ directōeꝫ cordis vix inuenit̉ inter diſpēſantes vel ſuſcipiētes ſpūalia q tutus et purꝰ eſſe videat̉. Qua ſuꝑ re edit̉ eſt tractatulꝰ ⁊ īducta diſtinctio ꝓpt̓ illos qui dicūt ꝯmitti ſymoniā ſident̉ ſpūalia ī tuitu vel interuētu alicuiꝰ cōmodi tēꝑalis p̄ſertim re ſecuta. Cōſideratio. xxxii. Taqꝫ reſoluendo materiā poſſu mus inuenire diſtinctōeꝫ qͣdrupli cē d̓ intuitu vl̓ reſpectu cōmodi tē poralis ꝓ ſpūali. pōt enī intuitus ferri ad tꝑale cōmodū. Primo tanqͣꝫ ad p̄cium rei ſpiritual̓ quaſi ſit adequatio valoris vniꝰ cordis LXIX rei ad alterā. ſicut eſt in emptōe et venditō ne cuiuſlibet rei. Poteſt ſcd̓o ferri ītuitus ad cōmodū tꝑale tanqͣꝫ ad motiuū pͥnci pale dandi ſpūalia. vel ad finē vltimū in qͦ ſiſtit intuitus ſpūalia ꝯferentis. Pōt ter cio ferri intuitꝰ ꝯmodi tꝑalis tanqͣꝫ ad mo tiuū minꝰ pͥncipale. vel ad finē ſubordīa tū ſub vltimo fine. Poteſt qͣrto ferri intui tus ꝯmodi tꝑalis tanqͣꝫ ad rē debitaꝫ iure diuino ꝓ ſuſtentatōe illiꝰ qͥ ſpūalia ſubmī ſtrabit. iuxta doctrinā xp̄i et apl̓i. Qm̄ di gnus eſt oꝑarius mercede ſua. Cōſideratio. xxxiii. Unc ad ꝓpoſitū dicamꝰ ꝓ rn̄ſiōe n ſuccincta ⁊ ſolida ꝙ pͥmus intui tus ⁊ ſecūdꝰ ſunt v̓e ſymoniaci de iure diuīo et hūano. ⁊ ſi cōcurrat error ītel lectus. ꝙ ſcꝫ talia poſſint fieri ſicut in pri mo dicit̉. vel ꝙ licite fiāt/ ſicut ponit̉ ī vtro qꝫ mō. tūc incurrit̉ hereſis ꝓpͥe dicta ſi ſint ꝑtinaces. Dicimꝰ ꝯſeq̄nt̓ ꝙ ſi ferat̉ intuitꝰ tercio ⁊ qͣrto modis ille p̄t eſſe licitus. īmo etiā laudabil̓ meritoriꝰ ac debitus. hoc tn̄ attēto ꝙ obſeruet̉ illd̓ apl̓i. Ab om̄i ſpecie mali abſtinete voſ. hͦ ē. Admīſtratio ſpūa liū facta ſub altero tali intuitu nō appare at fieri ex modo ſuo intuitu pͥmo vel ſecū do. vt ſi nō pͥus exerceant̉ ſpūalia/ ſi nō pri us dent̉ tꝑalia. Aut ſi turpiter illa vel iſta exigant̉ cū ſcādalo ⁊ auaricie nota. In qͥ bus vtiqꝫ caſibꝰ poſſent hr̄i ſuſpecti de ſy moniaca prauitate ſic agētes. ⁊ hͦ p̄ſūptōe iuris vel facti. ⁊ poſſent ip̄i ī hͦ caſu tanqͣꝫ tales iudicialit̓ euocari. Lōſideratio. xxxiiii. t Radit Ariſto. ꝙ in finibꝰ ſubordi natis vbi vnꝰ eſt ꝓpter alteꝝ repu tat̉ vtrobiqꝫ vnū. Hoc dictū ꝓfi cit plurimū ad directōem cordis in p̄miſ ſis et ſimilibꝰ. Ut exempli gͣtia. Uadit ca nonicꝰ ad eccl̓iam vt lucret̉ diſtributōnet ſuas. Aut celebrat curatꝰ miſſam vl̓ exeqͥ as vt recipiat funeralia. Attēdenduꝫ eſt ſi principalit̓ ſiſtat hic vel ille intentōeꝫ ſuā ad lucrū tꝑale nō reducendo ad finē aliuꝫ principaliorē ⁊ ſpūalem. Si ſic. certū eſt. quia eſt pctm̄ ſymonie. Si ꝟo referat ad finē vlteriorē et ſuꝑiorē ac bonuꝫ. qꝛ .ſ. iſte lucra tēporalia vult reciꝑe ꝓ ſuſtentatōne ſua. qͣtinus nūc et poſteriꝰ occupari poſſit circa ſpūalia exercitia principalit̓. Hec eſt intentio cordis recta ⁊ bona. Sed atten dat diligenter hō ne mentiat̉ iniqͥtas ſibi. Qd̓ ex varijs ſignis poterit qͥs in ſeip̄o et in alijs cognoſcere. Lōſideratio. xxxv. Iſum eſt aliqͥbꝰ ꝙ ſi canonicꝰ va L dat ad horas lucratiuas al̓s non iturꝰ. ꝙ hoc ſit ſignū euidens quo ad eccl̓iam ſymoniace pͣuitatꝭ. ⁊ ꝙ intētio talis neq̄at eſſe recta. Attn̄ hoc nō oꝑtꝫ ita ſemꝑ dici Alioqͥn ſeq̄ret̉ ꝯdemnatio qͣſi to tius ſtatꝰ tā clericorū qͣꝫ religioſoꝝ atqꝫ ſe culariū. Cōſtat qͥppe ꝙ nōnunqͣꝫ carthu ſien̄. in certo conuentu ſuo certas dicēt exe qͥas ꝓ certo defuncto. qͣs ſaltē ꝓ tali al̓s n̄ dicerēt ſi nō aliqͥs inde fructꝰ tꝑalis eſſꝫ ſe cuturꝰ. Et iuſte. Sil̓r eſt de alijs religioſ necnō de ſecularibꝰ canonicis ⁊ curatis. ⁊ de omni generaliter hoīm ſtatu ī eccl̓ia dei Sicut nec opifex ageret q̄ ſue artis ſunt ſi ne ſpe lucri. Poteſt itaqꝫ eccl̓iaſticꝰ ad ec cleſiā ire ſub ſpe lucri mō p̄dicto etiā ꝓtūc nō iturꝰ ſine tali ſpe ſed ī alijs ſe occupatu rus/ dūmodo ſit intētio pͥncipalis directa ad finem ſuꝑiorē vt tactu eſt. Cōſideratio. xxXVI. Oteſt ꝯſeq̄nter ex p̄miſſis elici qͣli ter liceat hoī ſe trāſferre ad ſtatum clericalē aūt r̄ligioſū īmo ad curā animaꝝ. aut ad p̄laturā qͣtinus poſſit hr̄e ſuſtentatōem vite ſue ſine ſollicitudīe tꝑal̓ exercitij. Ita tn̄ ꝙ illā libertatē vl̓ ociū refe rat pͥncipal̓r ad honorē dei/ ⁊ eiꝰ obſeqͥum ſuāqꝫ ⁊ aliorū ſpūaliū ſalutē. ¶ Et ſi oppo nit̉ ꝙ nullꝰ p̄t appetere p̄latura licite et mi nꝰ illā q̄rere hac rōe. Quia ad officianduꝫ debite ī ſtatu p̄lature. neceſſaria ē gr̄a dei. d̓ qͣ nō p̄t certꝰ qͥs eſſeˡ an habeat illā. Uidet̉ gͦ p̄ſumptōis eē ingerere ſe? Rn̄demꝰ ꝙ fal lit hec rō qͣꝫuis magnoꝝ ſit doctoꝝ. Qm̄ ex ſil̓i fieret argumētū ꝙ hō nō poſſꝫ appa tere aūt q̄rere ꝙ celebraret miſſam/ vl̓ ꝙ cū chariſtia recipiat/ qꝛ p̄reqͥrit̉ ꝙ hō ſit in gͣ tia. alioqͥn iudiciū ſibi māducaret et bibe ret/ qꝛ indigne ſine gratia ⁊c̄. Cōſideratio. xxxVli Ropter argumentuꝫ immediate motum ⁊ alia p̄tacta; diſtinguē dum eſt de certitudine/ prout in quodā tractatulo de p̄paratiōe ad miſſam I rr 4 De illuminatōne notatū eſt. Nā alia eſt certitudo euidentie ſicut eſt in pͥmis pͥncipijs et in rebꝰ exper tis. Alia eſt certitudo moral̓. ⁊ eſt q̄ colligi tur et tradit̉ ex ꝓbabilibꝰ ꝯiecturis ⁊ ſigniſ Et talis requirit̉ ⁊ ſufficit ī caſibꝰ p̄miſſis. Qua certitudīe morali pōt hō certus eſſe ꝙ eſt in gratia aūt ſufficiēter diſpoſituſ ad celebratōem miſſe. qꝛ vicꝫ diſcuſſit diligen ter conſciētiā ſuā. nec eſt ſibi cōſciꝰ de pec cato mortali. neqꝫ de quocūqꝫ alio canoni co impedimēto. Sil̓r talis certitudo pōt eſſe in viro eccl̓iaſtico volēte curā ſiue pre laturā. videlicꝫ qꝛ nō eſt conſciꝰ ſibi quin idoneꝰ ſit cū dei adiutorio ad officiuꝫ tale exequendū qͣntū humana ſinit fragilitas; que nihil ꝑfectū in homine ſaltem ex omni parte et beatū iuxta ꝯmū ꝓuerbiū admit tit. Scimꝰ tamē ꝓhdolor ꝙ ip̄a certitudo nihilominꝰ adhuc paucoꝝ eſt. ꝓpterea di xerunt ſctī cōſiderantes ea q̄ vt in pluribꝰ accidūt. ꝙ vicꝫ in tali appetitu ⁊ reqͥſitiōe p̄eſſendi ſit peccatū. qͣꝫuis in caſu poſſit eē (vt deduximꝰ) etiā meritū magnū. ¶ Ecce patet ex p̄miſſis ꝙ ad directōem cordis ꝓ ficit eruditio/ ne ꝑ ſcrupulos nimios ⁊ ir ratōnabiles deijciat̉ ſiniſtrorſum nauis a ſua rectitudine. vel ꝑ plꝰ debito relaxatōeꝫ auertat̉ dextrorſum ⁊ incidat in malū Finit Incipit tractatus eiuſdē de illuminatōne cordis/ ſiue de vna p̄cioſa margarita. etiā de ip̄a ſancta Mar gareta. Imile eſt regnū celoꝝ homi ni negociatori querēti bonaſ margaritas. inuēta aūt vna p̄cioſa margarita abijt ⁊ ven didit oīa q̄ habuit/ ⁊ emit eā Matth̓. xiij. ¶ Una p̄cioſa margarita cui ꝯparat̉ regnū celorū eſt calculꝰ ille candi dus. in quo ē nomen nouū ſcriptū qd̓ ne mo nouit niſi qͥ accipit/ qd̓ beate margare te virgini ⁊ martyri collatū eſt/ ẜm ꝓmiſſū chriſti in Apocal̓. qꝛ fideliter vixit in mā datis dn̄i. cuiꝰ hodie feſtiuitas celebrat̉ in edicula celle noſtre. nomē illud nouum eſt ens ſimpliciter vel ens purū vel ens vni uerſaliter perfectū. vel ens quo maius ne quit intelligi. ⁊ tale eſt ſolus deus quo nō eſt maius nomē ſanctificandū in ſeculis. Dicente deo. Ego ſū qͥ ſum. ¶ Ens ſi ana logice dicat̉ de deo ⁊ de creatura duꝫ ſim pliciter ꝑ ſe ponit̉ ſtat pro ſolo deo ẜm re gulam Ariſtotel̓. ꝙ analogū ꝑ ſe poſitum ſtat ꝓ ſuo principali ſignificato. Et recte ſic dicit̉/ quēadmodū actus ſemꝑ prior ē potentia/ et ꝑfectū prius qͣꝫ imꝑfectum. ¶ Ens quod eſt deus nō plene cognoſcit̉ ab alio qͣꝫ ab illo qui accipit dū vicerit. et dum victor deduxerit eū in excelſa/ quādo ⁊ vbi videbit̉ deus ſicuti eſt. Nihilomin hic in via cōmunicat̉ eius cognitio imꝑfe cta multis modis. Sed incōprehēſibilis eſt ſibi ſoli. ¶ Ens pōt vniuoce dici d̓ deo ⁊ de creatura. ſed nō vniuocatōne ꝑfecta. ſicut nec ens dicit̉ vniuocatōne ꝑfecta de accidente ⁊ ſubſtātia. quia nō ẜm eandem perfectōem nec ẜm ordinē eundē. licꝫ ratō nomīs ſit eadē. ſcꝫ res poſitiua/ quecūqꝫ ⁊ qͣliſcunqꝫ ſit illa ſupͣ quam primū fundat̉ principiū cōplexum. ſcꝫ quodlibet eſt vel nō eſt. Ac ꝑinde deſcēdit ens ad ſpecies ſu as ꝑ differētias vſqꝫ ad īdiuidua. Rurſus ecōuerſo reſoluēdo venit vſqꝫ ad ens pri mū atqꝫ puriſſimū/ ꝯſtituēdo agalma pul cerrimū/ atqꝫ prefulgidā aīe margaritam. ¶ Ens vniuoce dictu d̓ deo ⁊ creatura ẜm rōem poſitiuā incōplexā et prime intentō nis formaliter/ eſt ſubiectū metaphiſice/ ſi cut ens dictū ẜm ratōnē poſitiuā ſcd̓e in tentōis formaliter ē ſubiectū logice ⁊ grā matice/ qͣꝫuis vtrobiqꝫ tractet̉ de om̄i ente tā pͥme qͣꝫ ſcd̓e intentiōis materialiter. Et hec eſt origo oīs philoſophice diſcipline. ¶ Theologia duplex reſultat ex ente ſimpli citer qd̓ eſt deus. Una natural̓ de deo que ſubalternat̉ metaphiſice ex qͣ ſupponit̉ de monſtratū deuꝫ eſſe. Altera ſuꝑnaturalis que p̄t aliquo modo dici ſubalternari the ologie beatoꝝ. Uel eſt ip̄amet theologia ī beatis tanqͣꝫ p̄cioſa margarita. que vendi tis omnibꝰ emi debꝫ. ¶ Theologia beato rum naturalis p̄cioſior eſt margarita qͣꝫ alia quelibꝫ ſcientia ſpecialis. qꝛ tractat de ente primo ſimpliciter/ tā ẜm rem qͣꝫ ẜm ra tionē ſeꝑato nō metaphiſica aut phiſica vel moralis aut ratōnalis philoſophia/ q̄ ſunt de entibꝰ vl̓ nō abſtractis vl̓ tm̄ ꝑ ra tionē abſtractis. ¶ Theologia ſuꝑnatural̓ fideliū viatoruꝫ p̄cioſior eſt margarita qͣꝫ aliqua quecūqꝫ natural̓ ſcientia vt merito dici debeat venditis omnibꝰ. hoc eſt curis alijs derelictis/ comparari. Eſt inſuꝑ vna vnitate prime veritatis cui ſemꝑ innititur M cordis LXIX in credendis. vt ꝙ omne reuelatū a deo eſt verum. ¶ Theologia ſuꝑnatural̓ fidelium viatoꝝ conſiſtit pͥncipaliter ⁊ fundatur in vna et triplici margarita v̓tutis theologi ce que dicit̉ fides/ ſpes et charitas. Sꝫ qͦ ad intelligentiā ꝯparat̉ multis modis/ vt ꝑ abnegatōem oīm quaſi ꝑ vmbrā atqꝫ ca liginē. Rurſus ꝑ aſſimilatōeꝫ ſymbolicam Rurſus ꝑ viā cauſalitatis. Rurſus ꝑ ap propriatōem et ſuꝑeminentiā. Tandē per myſticā analogiā affectu mentis in deum totaliter trāſformato ¶ Una p̄cioſa marga rita cuiꝰ nomē eſt purū vſqꝫ quaqꝫ ꝑfectū relucet et inuenit̉ in om̄ibꝰ creaturis tāqͣꝫ in veſtigijs ſignātibꝰ potētiā. ſapīam ⁊ bo nitatē ip̄iꝰ. Sed p̄cipue refulget in creatu ris rationalibus tanqͣꝫ in imaginibꝰ/ que ſunt diu īe eſſentie vel nature. nedū rep̄ſen tatiue. ſed participes ⁊ capaces. Un̄ recte patet imagīs atqꝫ veſtigij diſtīctio ¶ Una p̄cioſa margarita diuini nomīs qd̓ eſt ens ſimpliciter ꝑfectū dū ſola refulget in pu ro corde viatoris/ tūc deforme cōſpicitur (teſte Greg.) qͥcqͥd pulcꝝ offert̉ ex creaturꝭ ¶ Precioſa hec margarita q̄ deꝰ eſt/ ſic vna eſt vt diſtinctio eſſential̓ nulla ſit penitꝰ in eo. īmo nec diſtinctio formal̓ ad intra nec extra naturā rei. niſi tm̄ modo diſtīctio ꝑ ſonalis relatiua. que large pōt dici realis. qͣlis n̄ inuenit̉ in aliqͣ creatura. ¶ Una hec p̄cioſa margarita diſtinctionē admittit qͦ rundā nominū/ que ꝯſurgit ex operatōne intellectus ꝑ cōparatōem ad diuerſas res ſeu reſpectꝰ. ⁊ ex modis qͦs fabricat cogno ſcēdo creaturas/ vel ex ſola diſtinctōe rati onis/ dū ſibi cōparat̉ ip̄e deus/ in qͦ nō for maliter ſꝫ ſuꝑeminēter eſt om̄is ꝑfectio ea dem penitꝰ ⁊ vnica ſimplex ⁊ illumīata ali ter qͣꝫ in creatura. Exemplū tn̄ habet̉ aptiſ ſimū de cētro ſpere cuiuſdā ignee qd̓ ſtās penitꝰ indiuiſibile lineas termīat infinitaſ Unde pōt intellectꝰ varios formare cōce ptus/ dū ſcit tales ꝯparare reſpectꝰ ¶ Una hec p̄cioſa margarita diſtinctōem nō ad mittit eſſentialē vl̓ formalē aut aliquā nō idētitatem inter intellectū diuinū et huma num. nec inter ꝑſonas ⁊ eſſentiam. nec in ter ꝓprietates ⁊ attributa. Sed deus vno ſimpliciſſimo ⁊ vnico actu illumīato ſuꝑ eminenter eſt intellectꝰ et volūtas/ eſſentia et perſona. vnitas ⁊ ꝟitas bonitas ſapien tia/ iuſticia/ miẜicordia/ ⁊ qͥcquid d̓ deo di ci pōt. nō habita vel incluſa ad res extra ſe collatōne vl̓ reſpectu. Uoluit hͦ pluries in culcare Dionyſiꝰ dicens deū ſuꝑuitam. ſu perbonitatē. ſuꝑens. ¶ Una hec precioſa margarita diſtinctionē admittit diuinaꝝ reuelationū ad inuicē/ que ex modo ſe ha bendi facit vt cōtradictoria verificent̉ de eſſentia ⁊ de ꝑſona. ꝙ eſſentia nō refert̉ ⁊ ta men ꝑſona refertur. quia videlicꝫ eſſentia nō eſt per ſe pͥmo mō ⁊ cōuertibiliter idem cū ꝑſona. non ꝙ aliqͣ nō idētitas vel diſtin ctio ſit int̓ eēntiā et patrē. ſꝫ bn̄ inter pr̄em ⁊ filiū. nec in creaturis ſimile reperit̉. quia nullā poſſibile eſt eſſe ſimplicit̓ vnam illi mitata et vſqꝫquaqꝫ ꝑfectā. ¶ Uigor huiꝰ precioſe margarite que deꝰ eſt; ꝓducit libe re cōtingēter tanqͣꝫ ad extra radios aliqͦs ⁊ fulgores. Et nullo mō neceſſitate finis vel agētis. alioquin nō eſſet ens vſqꝫ quaqꝫ ⁊ vniuoce perfectū ſi reqͥreret ad eſſe ſuum exiſtētiā creature. Et iteꝝ ſi de neceſſitate ageret ad extra nihil poſſet euenire ꝯtīgen ter/ ⁊ ceſſaret om̄is religio. Immo ⁊ quod libet ens eſſet infinitū cū fieret naturaliter a potētia infinita. Hoc eſt ſtultū dei quod ſapientiuſ eſt homībꝰ nolentibꝰ intelligere deum nō agere quōlibet ex arbitrij liberta te ſed neceſſitate naturali. Unde obſcura tū factū eſt inſipiēs cor eoruꝫ. vt dicerent. mundū eternū. cū ceteris erroribꝰ et blaſ phemijs infinitis. ¶ Uigor huiꝰ precioſe margarite/ candor ⁊ decor animos cōtem plantiū ip̄aꝫ ſub nomīe entis puriſſimi ra piunt ad agendū res mirabiles/ ⁊ ad cogͦ ſcendū res ſuꝑnaturales/ ⁊ ad diligenduꝫ res ſpirituales cognitas ī enigmate. ¶ Ui gor huiꝰ margarite cādor et decor mouēt ⁊ attrahūt anīos cōtemplantiū circulo qͦ dam intelligibili miris modis. vbi coinci dūt tres cauſe. que ſunt efficiēs et forma / n̄ quidē intrīſeca cōſtituens ſed exēplaris. ⁊ ip̄e finis qͥ mouet nō vt forma cognoſcē tis ſed vt eſt res talis in ſeip̄a/ quia ip̄e mo uet vt res appetitū nō vt ē cognitio. ¶ Ui gor huiꝰ margarite cādor ⁊ decor poſſunt allicere ⁊ afficere priꝰ animos cōtēplantiū ad dilectōem qͣꝫ ad intellectualē cognitōeꝫ ſed nō ſine miraculo ſpūſſancti ſe per cha ritatē mirabiliter diffundentis/ et mentis apicē ſingulariter inflāmantꝭ. quia ẜm cur ſum naturalis vie intellectus nō intelligit nō inſpecto fantaſmate/ nec voluntas ali quid vult obiecto nō ſibi pͥus ꝑ intellectū p̄ſentato. niſi loqͣmur de volitōe tm̄modo De illuminatōne cordis naturali. ¶ Precioſior eſt margarita cogni tōis entis puri qͣꝫ altera cognitio de deo q̄ poſſꝫ naturalit̓ adipiſci. īmo ⁊ certior ē qͣꝫ altera q̄uis noticia de qͥdditate ſubſtantia rū viſibiliū vel inuiſibiliū naturalit̓ ī hac vita/ de qͥbꝰ hic ītuitiue nihil ſcimꝰ ⁊ de ac cidentibꝰ pauciſſima. in qͥbꝰ aliqn̄ fallacia nō cōtīgat. ¶ Precioſitas et certitudo mar garite nō repugnat cognitiōi fidei de diui nis neqꝫ meritū diminuit. Sꝑ enī minor ⁊ obſcurior remanet cognitio vie/ qͣꝫ ſit illa quā ſperamꝰ ī patria recepturos. ¶ Precio ſitas huiꝰ margarite nō obinde minuit̉ ꝙ ad praxim deducit̉ diuīe dilectōis ⁊ cultꝰ ⁊ laudis. īmo finis eiꝰ ē hmōi praxiſ. Apo ſtolo teſte ⁊ xp̄o reuelāte. ꝙ finis legis eſt. charitas/ que colere facit deū ex tota mēte ſine obliuiōe. ex toto corde .i. intellectu ſi ne errore. ex tota aīa .i. volūtate ſine ꝯͣdictō ne. et ex tota v̓tute ſine defectōe. ¶ Et hec ē felicitas īitialis huiꝰ vie ꝓ qͣ ſi dederit hō omnē ſubſtantiā ſuā; qͣſi nihil deſpiciet eā. ¶ Precioſitas huiꝰ margarite nō format̉ ī nobis de lege cōmūi ſi nō ab inferioribus ſenſibꝰ aſcēdamꝰ ad intelligentiā q̄ eſt ꝓpri us locꝰ ⁊ matrix eiꝰ. qͣꝫuis radicale ſemina riū deſcēdat a rore celeſtis influētie ī pͥma creatōe rōnal̓ aīe Secꝰ de margarita fidei vel patrie gl̓ioſe q̄ ſuꝑnaturaliter inuenit̉. atqꝫ gͣtis īfuſa format̉. ¶ Emit̉ hec p̄cioſa margarita tanto p̄cio qͣntū habꝫ hō/ ſi pͥuſ illā tota ſollicitudīe q̄ſierit in aqͥs ⁊ littori bus magni maris naturaliū ſtudioꝝ ꝑ foſ ſiōem et depuratōem vehemētē/ ⁊ aſſiduā ꝯfricationē ſanctaꝝ meditatōnuꝫ. ¶ Emit̉ hec margarita ſi pͥus abeat hō ſe relinq̄ns ⁊ vniuerſa q̄ habet vendens. ⁊ hͦ ẜm hoīeꝫ exteriorē ⁊ humanā ꝯuerſatōeꝫ. Et ſi rede at hō interior cōuerſus ad cor ſue mentis vbi gignat̉/ nutriat̉/ depuret̉/ vegetet̉. et au geat̉/ trāſformatꝰ de claritate in claritateꝫ vſqꝫ ad ꝑfectōem habēdā in celis. ¶ Emit̉ hec margarita tāqͣꝫ ſufficiēs poſſeſſio cor dis/ qꝛ ꝑ eam ⁊ ī ea poſſidet̉. nō terra ſolū. non celū ſolū. ſꝫ dn̄s terre ⁊ celi celoꝝ. Qui ſi nō ſufficit tibi. nimis auarꝰ es. īmo iam nihil es. ¶ Emit̉ hec margarita ꝯueniēti in ſolitudīe/ cōſeruat̉ illic inſuꝑ ſuꝰ candor aptius qͣꝫ in vrbiū tetra fuligine. Hec dū ꝯfricata fuerit manibꝰ aſſidue meditatōiſ caleſcit ⁊ ſcintillat/ ⁊ deuotōnis igne inflā mata refulget. ¶ Qua ſuꝑ metaphora pla cet inſerere ꝯſideratōes. xij. que ſequuntur. ¶ Scintilla eſt modica pars ab igne vl̓ ig P nita re deciſa volitās ⁊ emicās. ¶ Scintil la ſe habet ad fauillā vt res viuens ad cor pus extinctū. ⁊ ſicut ad materiam forma. ¶ Sicut ignis trāſſumit̉ ad ſignificāduꝫ deū. ſic oīs creatura ſcintilla q̄dā dei ſym bolice dici p̄t. ¶ Sicut ignis trāſſumptiue d̓r lex ignita dei. ſic oīs ꝑticula legis dei q̄ lucet ⁊ ardet ſcintilla ꝯgrue noīat̉. ¶ Puriſ ſimū qd̓ ī om̄i creatura p̄ſertim cogͦſcibili vel cognoſcitiua reꝑitur ſcintilla dici pōt. Unde ſuꝑior ꝑs aīe rōnalis ſinderiſis ap pellat̉. ¶ Rei cuiuſlibet ſua ſcītilla magnaſ in ſuo genere vires hꝫ. Sicut ex igne ſcītil lula deciſa magnā ſiluā incendit. ⁊ ſcintil lātes ſpūs aīales magnos interiꝰ ⁊ exteriꝰ effectꝰ on̄dunt. maxime ꝑ ocl̓os ¶ Dū ſcin tilla rōis vel intellectꝰ extincta eſt cū igne ſuo cognitiuo/ cōſequens eſt vt nihil ſcin tillare videat̉. ¶ Iuxta qͣlitatem ſcintille co gnitōis lucentis ⁊ ardentꝭ ſcintillatōes re rū cognoſcibiliū ⁊ amabiliū ſuſcipiuntur vident̉ et amant̉. ¶ Scintillatōes cogniti onis ⁊ amoris lucētes .ſ. ⁊ ardenteſ fruſtra fiūt habētibꝰ extinctas penitꝰ ſcintillas ap p̄hēſiuas ⁊ affectiuas. iuxta illud Fruſtra fiūt verba ſurdo. ſic de coloribꝰ ceco. ſic de amoribꝰ nō amatiuo ¶ Scintillatōes que videri vl̓ ſentiri in ſua puritate nō pn̄t ab oculis et tactu debilibꝰ/ debēt ſub quodaꝫ moderamīe cuiuſdā interpoſitōnis ꝑ ob umbratōnem vel diſtantia p̄ſentari vel ſen ſui oſtendi. ¶ Scintillatōnes verboꝝ dei quantūcūqꝫ lucentes vl̓ ardentes mox ex tinguunt̉ dū ad cōgelatas et extinctas mē tes ꝑuenerint/ niſi ſpūſſanctus afflet ⁊ flu ent aque. ¶ Scintillatōes amoris ex ſe vi uaces nō profert nec recipit frigidū de fe pectus. ſed dn̄s eſt qͥ dat voci ſue vocē vir tutis. alioqͥn totū fauilla eſt ⁊ cinis extin ctus. Secꝰ vbi p̄cioſe margarite candor ꝑ inflāmatōem rutilat charitate. Cuiꝰ lam pades ſunt lampades ignis ⁊ flāmarum quā aque multe nō poterūt extīguere. nec ex cōſequenti margarite nr̄e ſuccēſe clarita tē penitus offuſcabūt. inſtar lapidis cuiuſ dam qui ſemel accenſus nequit extingui. Senſerat aliquid tale qui dicebat. Quia inflāmatum eſt cor meū/ et renes mei com mutati ſunt. Sequitur. Defecit caro mea ⁊ cor meū. deꝰ cordis mei et pars mea deꝰ in eternū. O certe pars optima. o vna illa quā petijt ⁊ q̄ſiuit a domino rex propheta De oculo 4 LXIX Porro hoc vnū eſt neceſſariū. hac vna p̄ci oſa margarita quā nobil̓ virguncl̓a paſto ralis inter nutricis oues inuenit. qua ꝓpͥo ſanguīe tinxit ⁊ ꝯparauit noīe margareta. cuiꝰ hodie celebritas agit̉ ī edicula ſeu ca pella/ qua tāqͣꝫ loco celle et ſolitudīs vtitur exiguitas mea. ſicut nycticorax cecutiēs ī domicilio. vl̓ ſicut paſſer ſolitariꝰ in tecto. Pro cuiꝰ ꝟgīs rememoratōe notare fuit a nimꝰ pauculas curſim ꝯſideratōes/ n̄ aꝑ endas oībꝰ. ⁊ hͦ ſub metaphora margarite tibi pater ⁊ frater qͥ margaritū in deo chri ſtianiſſimi regis frācie/ vtputa ꝯfeſſor eiꝰ rutilas p̄cioſū. Bn̄ vale. Scriptū lugdu ni die et loco p̄dictis. M.ccccxxxiiij. Finit Tractatus eiuſdeꝫ de oculo. Auiſi ſunt diſcipuli viſo do mino. qͥbꝰ ante dixerat. Bea ti oculi qͥ vident q̄ vos vide tis. Et nos de ocl̓o multipl ci quo viderūt eū diſſeram aliqͣs ꝓpoſitōes ſeu ꝯſideratōes ſub nūe ro ꝗdragenario ſue aſcēſiōis tꝑi cōſecrato. qͣs poterit ꝓlixiꝰ elucidare cōmentū. Et pͥ mo de oculo in ſeip̄o. poſtmodū d̓ ip̄iꝰ ob iecto. tandē de actu ſuo ⁊c̄. ¶ Oculꝰ generaliter acceptꝰ eſt vis ꝑcepti ua rei ꝑ ſuā vel alteriꝰ illumīatōꝫ. qꝛ ſic̄ oī qd̓ manifeſtat̉ lumē eſt ẜm apoſtolū. ſic oē qd̓ manifeſtatiōem ꝑcipit oculꝰ dici pōt. Quod generaliter fit tribꝰ modis. intelle ctualit̓ .ſ. et rationaliter ⁊ ſenſualiter ¶ Oculus intellectual̓ eſt vis ꝑceptiua et abſtractiua reꝝ a motū ⁊ materia. hͦ eſt ab h̓ ⁊ nūc. ⁊ a motu ⁊ ꝯtinuo ſine ꝯplexione vel diſcurſu. Qui triplex eſt. diuinꝰ angeli cus et hūanꝰ. Diuinꝰ eſt ille qͦ reſpexit deꝰ hūilitatē ancille ſue. de quo ſapiens. Ocu li domini lucidiores ſuꝑ ſolem. ¶ Oculꝰ ſenſualis eſt vis ꝑceptiua reꝝ per ppͥam vl̓ alienā ſpēm cū motu et ꝯtinuo. hͦ eſt cū h̓ et nūc/ vel nō ſine illis. Et hīc tri plex eſt. exterior ꝓprius extenſus ad quīqꝫ ſenſus. Interior ꝯmunis vl̓ imaginatiuꝰ in int̓iori ꝑte cerebri. ſuꝑior fantaſticꝰ vel eſtimatiuus vel cogitatiuus/ qͥ rōnal̓ vel ratiocinatiuꝰ in hoīe dici p̄t in media cellu la ⁊ memoratiuꝰ in poſtrema. ¶ Oculꝰ carnis exterior ꝓpͥe dictus ꝑficit ex rebus q̄ ſunt lux et lumē/ color ⁊ ſpecieſ eius/ necnō ꝯuerſio aīe cognitiue ſuꝑ ſpēs lucis et coloris. ⁊ ita ꝓportionabilit̓ de qͣt tuor alijs ſenſibꝰ diceretur. ¶ Oculꝰ carnis exterior dicit̉ intuitiue vel obiectaliter videre ſeu ꝑciꝑe rem aliquam dū res illa mouet ī obiectali p̄ſentia ꝑ ꝓpͥ am ſpēꝫ ⁊ īmediatā. etiā dum perijt res ob iecta. nec fallit̉ hic oculꝰ ſed ſuꝑior ſi iudi cat rem p̄ſentē dū ſola ſpecies eiꝰ adeſt. ¶ Oculꝰ carnis īterior eſt vis ꝑceptiua re rū ꝑ ꝓpͥam ſpēꝫ ſed mediatā. id ē a ſenſibꝰ exterioribꝰ īmediate deriuatā. aut dum ac cipit reꝝ ſil̓itudines tanqͣꝫ veras res qͣruꝫ ſunt ſpecies. ⁊ fallit̉ mille modis tā ſomni ans qͣꝫ vigilans dū furit ⁊ reueriſat. ¶ Oculꝰ carnis ſuꝑior eſt vis ꝑceptiua re R rū ꝑ compoſitōem ⁊ diuiſiōem ſpēꝝ et in tentionū ab eis deriuataꝝ a ſenſibꝰ ꝓprijs ⁊ ꝯmunibꝰ ꝑ abſtractōeꝫ inſuꝑ ⁊ diſcurſū ¶ Oculꝰ diuinꝰ eſt vis ꝑceptiua oīm ſine ſpecie extranea. ſine cōpoſitiōe vl̓ diuiſiōe. ſine qͦcunqꝫ diſcurſu. ſine quacūqꝫ diſtīcti one reali vel ex ꝑte rei/ diuīs relatōibꝰ exce ptis. et ita diſtinctōes ideaꝝ fundant̉ ſupͣ rebꝰ ad extra obiectaliter acceptis ꝑ oꝑati onem intellectus. ¶ Oculus angelicꝰ ē viſ ꝑceptiua ſine actu diſtincto a ſubſtātia ſua/ ꝑ ſpecies reꝝ vel īnatas vl̓ acqͥſitas/ tam ſine diſcurſu qͣꝫ cū diſcurſu tā incōplexe qͣꝫ cōplexe. Necnon vniuerſal̓r et diſtincte: ⁊ hͦ ꝑ ſpecies tā īdi tas a deo qͣꝫ a rebꝰ vt videt̉ acceptas/ ſꝫ ali ter qͣꝫ ꝑ ſenſum. Alioqͥn difficile eſt ſaluare punitōes demonū ⁊ ſeꝑataꝝ anīaꝝ/ cogni tiones inſuꝑ ſingulares angeloꝝ. necnō lo cutōes inter ſe et nobiſcū. ¶ Oculus intellectual̓ humanꝰ eſt vis ꝑce ptiua reꝝ ꝑ modū intelligibil̓ oculi angeli ci ſed vigore lōge diſſimili ꝓ ſtatu vie aut ſeꝑatōis eius a corꝑe. ſiue cauſent̉ ſpēs ab influxū diuino/ ſiue recipiant̉ a rebꝰ ꝑ intel lectu irradiantē ſic ꝑ eas/ ꝓut h̓ intellectuſ noſter irradiat ſuꝑ fantaſmata. et oculus catti ſuꝑ colores. ¶ Oculus intellectual̓ humanꝰ extinctus fuit ẜm Hugonē/ ſicut oculus carnis infe ctus/ ⁊ oculꝰ ratōnis contenebratꝰ adam peccāte. dum ꝯparatus eſt iumentis inſi piētibꝰ et ſimilis factus eſt illis. Nec reꝑa ri p̄t ꝑfecte oculꝰ. iſte triplex ſine v̓bo incar nato; quod eſt lux vera illuminās oēm ho minem venientē in hunc mūdū. et fide pu rificans corda noſtra. ¶ Oculꝰ amoris tot modis dicit̉ qͦ ad po tentiā affectiuā vl̓ appetitiuā ſeu volitiuā qͦt modis dicit̉ oculꝰ app̄hēſiuꝰ vl̓ aīalis vel intellectiuus. Et ita ſunt ocl̓i duo ſpō ſe ⁊ ſponſi ī cāticis. cognitōis ſue ⁊ amoriſ qͥbꝰ penetrat afficit ⁊ vulnerat ad amoreꝫ. Biectū cuiuſlibꝫ oculi ē ens ī ſua generalitate vl̓ analogia ſuſceptū. o ſiue viſio ſit natural̓ ⁊ app̄hēſiua/ ſiue ſit affectualis et appetitiua. ¶ Obiectū ocl̓i diuī ē eiꝰ eēntia ī ſui purita te r̄cepta/ ſiue viſio ſit eēntial̓ ſiue ꝑſonal̓ ⁊c̄ ¶ Obiectū ocl̓i angelici attingibile ꝑ natu rā ē ens creatū/ ⁊ ꝑ gr̄e lumē ē cū hͦ ens in ¶ Obiectū oculi hūani ītellectu (creatū alis dū ſeꝑatꝰ ē a corꝑe ꝓporcionat̉ ſibi tā qͣꝫ ocl̓o angelico. ſꝫ lōge inferiori mō ⁊ nō niſi ꝑ diſpenſatōem vl̓ gr̄am vl̓ gl̓iaꝫ. Et ita nō fruſtra collocata eſt anīa rōnal̓ ī cor ꝑe ſed vt inueniret ſeip̄am/ et ꝑfectiꝰ deuꝫ cognoſcere poſſet et amare ⁊c̄. ¶ Obiectū oculi intellectual̓ dū eſt in cor pore nō eſt de lege ꝯmuni/ niſi fantaſma in corꝑe/ aut ſaltem fantaſmate ⁊ ꝑ fantaſma ¶ Obiectū oculi intellectual̓ humani duꝫ eſt in corꝑe/ freq̄nter hꝫ fieri ꝑ gr̄aꝫ ſine cō curſu fantaſmatis. vt ī raptu vl̓ reuelatōe vel ſuꝑmētali affectu. aut forte naturaliter ſed in trāſitu ſolo. inſtar fulgurꝭ coruſcātis ¶ Obiectū oculi carnis exterioris eſt ſenſi hile ꝓpriū cuiuſlibet ſenſus exterioris/ qͣꝫ uis generaliꝰ capiēdo lux q̄dā ſit obiectuꝫ ocl̓i ext̓ioris. vn̄ viſio d̓r de qͣlibꝫ ſenſatōe. vt vide qͣlit̓ hͦ ſonat aut redolet. oīs eī ma nifeſtatio lux q̄dā eſt. ⁊ eiꝰ ꝑceptio viſio di ¶ Obiectū carnal̓ oculi ext̓ioris p̄t (ci p̄t ꝑcipi qn̄qꝫ ſe abſente ꝑ ſpeciē in ſenſu retē tam. ⁊ ſine ſua ſpecie naturaliter nō ſentit̉. Nec ꝓprie dicēdū eſt obiectū intuitiue ſen tiri ſe abſente/ qͣꝫuis ita reputet̉. ¶ Obiectū carnalis oculi iterioris qͥ ꝯmu nis dicit̉ eſt ſenſatio cuiuſlibet ſenſus exte rioris cū ſenſibilibꝰ ꝯmūibꝰ/ q̄ ſunt nume rus/ qͣntitas/ figura motus et quies ¶ Obiectū carnal̓ oculi ſuꝑioris qͥ cogita tiuꝰ vel eſtimatiuꝰ d̓r/ vel rōcinatiuꝰ ī hoī bus/ ē fantaſma vl̓ imago/ vl̓ forma vl̓ ſpe cies ab imaginatōe ꝯiucta ſenſui cōi rece pta vl̓ īſpecta/ aut a mēoria q̄ poſterior eſt ¶ Obiectū carnal̓ oculi ſuꝑio (reẜuata ris nō eſt ſimpliciter ab vna reflexibil̓ ſpe cie ſuſceptū ſed per varias cōbinatōnes et deductōnes et abſtractōnes ⁊ diuiſiōes et reſolutōnes conſtitutū. ¶ Obiectū tā mētal̓ qͣꝫ carnal̓ ocl̓i ſic ſe vi det̉ habere/ ꝙ oculꝰ ꝑfectior ⁊ ſanior ip̄m ꝑ ciꝑe p̄t nobiliori mō qͣꝫ imꝑfectior. qͥ mo dus ꝑfectōis iuxta p̄dicta diuerſus ē ⁊ ml̓ tiplex. Ac ꝑinde p̄t cogͦſcere intellectꝰ emi nēter oīa q̄ ſenſus vidēdo/ audiēdo / olfaci endo/ guſtādo/ ꝯtrectādo ſuo mō. qͥ nobi lior ē purior. pulcrior. atqꝫ ſuauior qͣꝫ ī ſen ſu. ſicut ſenſus cōmunis nō cognoſcit que ꝓprius omnis ⁊c̄. Iſio dei mental̓ habet̉ triplex. qꝛ T v q̄dam ē facial̓ ⁊ intuitiua. q̄dā ſpe cularis ⁊ abſtractiua/ q̄dā nubila ris ⁊ enigmatica. Cōformit̉ ad triplicē co gnitōem. meridianā/ matutinā ⁊ veſꝑtinā Prima vt ſol. ſcd̓a vt luna. tercia vt auro ra. Addit̉ qͣrta quā poſſumꝰ anagogicam ſeu myſtica noīare. q̄ ꝯſiſtit in amoris vita ¶ Uiſio dei facial̓ ⁊ intuitiua (li ꝑceptōe nō habet̉ a creatura angelica vl̓ hūana ꝑ naturā ⁊ ꝑ gͣtuitā illumīatōneꝫ. Si v̓o ſit aliqͣ que mediat inter intuitiua ⁊ abſtracti uā noticiā. que .ſ. p̄ſente obiecto ſit intuiti ua et abſente ſit abſtractiua/ nō eſt a proba bilitate alienū. ¶ Uiſio dei facialis poſita ē ꝑ doctores tri plicit̓ fieri. Uno mō ꝙ deꝰ eſſet ip̄a forma lis viſio creature. Alio mō ꝙ eſſꝫ obiectuꝫ ſine alia media ſpecie. ſꝫ non viſio. Tercio mō ꝙ eſſꝫ obiectū īmediatū. ⁊ tn̄ mediāte ſpecie videret̉ cū lumīe gl̓ie potētiā eleuā ¶ Uiſio dei facialis hr̄i poteſt vl̓ (te ⁊c̄. ad tꝑus vel ad ꝑpetuū. et inter poſitōnes de modo viſionis huiꝰ ſecūda prius enu merata ꝓbabilitatem magis habet ¶ Uiſio d̓i ſpecl̓arꝭ ⁊ ſincera q̄ d̓r abſtracti ua n̄ intuitiua vl̓ īmediata habita ē ab an gel̓ et hoībꝰ ꝓ ſtatu nature pͥmitus inſtitu te an̄ collatōꝫ gl̓ie lꝫ diuerſimode ī vtriſqꝫ. ¶ Uiſio dei ſpecularis ⁊ ſincera cōceſſa eſt hoībꝰ mundis corde ꝑ lumen gr̄e ſpecial̓ dū cognoſcit̉ deꝰ ſine motu ⁊ ꝯtinuo. id ē abſolute ſine hic ⁊ nūc/ ⁊ aliqͦ fantaſmate. ſed in cōceptu ꝓprio dei et abſoluto. ¶ Uiſio dei ſpecularis et ſincera nō acqͥrit̉ ab hoībꝰ mō naturali/ niſi p̄uijs creaturaꝝ viſiōibꝰ multis cū abſtractōibꝰ/ reſolutōi bꝰ multipliciter factis cū ſtudio vehemē ti/ īmo talem poſſe haberi naturalit̓ ꝓ ſta tu p̄ſenti negant. ſicut nec lux pura videri ¶ Uiſio dei ſpecularꝭ ⁊ ſincera/ lōge faciliꝰ U poteſt niſi in corꝑe terminato. De remediis ꝯͣ puſillanimitatē LXIX qͥrit̉ ꝑ fidē ſpem ⁊ charitatē cum vita cō yrmi purificate mentis oculuꝫ/ qͣꝫ per ſo is phiſicas diſciplinas acquirit̉/ ⁊ pꝰ ra tū qͣlis eſſe potuit viſio pauli reflexa ſuꝑ actū qͦ intuitiue vidit deū. Et a pulcerria ml̓ieꝝ etiā dū h̓ viueret nō videt̉ pͥuilegiū hͦ abnegādū/ quā a nll̓o illuſtriū Damaſce ¶ Uiſio dei ſpecularꝭ ⁊ ſin (nꝰ dic̄ vinci cera nō habet̉ cū certitudīe ſine reſolutiōe ad exēplar pͥmū qd̓ eſt deꝰ. īmo nec aliqua veritas alit̓ cognoſcit̉ infallibilit̓ ⁊ ꝯſtant̉ ẜm intentōem Auguſtini ī multis locis. ¶ Uiſio dei ſpecularꝭ ⁊ ſincera nō habet̉ h̓ ī via ꝑmanēter ⁊ fixe. qꝛ vix hora dimidia fit in celo mētis ſilentiū dū incurſu tot fā taſmatū turbat̉ cordis ſabbatuꝫ. ⁊ ꝯfuſa ſunt h̓ om̄ia ſpes metꝰ meror gaudiū ¶ Uiſio dei nubilarꝭ et enigmatica ꝯcomi tat̉ quālibet aliā cuiuſcūqꝫ rei viſiōem. ſic̄ coloꝝ viſiōi comes eſt viſio lucis ſeu lumi nis. ita nihil videre poſſumꝰ niſi ꝑ irradia tōem diuini lumīs directe vel obliq̄ abſo lute vel cōfuſe ſe monſtrantis ¶ Uiſio dei nubilarꝭ ⁊ enigmatica hr̄ certiſ ſime ⁊ ſecuriſſime ꝑ fidē mediatorꝭ d̓i ⁊ ho minū potiꝰ qͣꝫ ꝑ ph̓icale ſtudiū. hr̄ etiā ꝑ vi am abnegatōis mō qͥ tradit̉ a dion̄. quem ob hͦ vocat tenebras atqꝫ caliginē/ qꝛ fit ꝑ priuatōem ſicut tenebra pͥuatōeꝫ lucꝭ dicit ¶ Uiſio dei q̄ noīari p̄t anagogica ꝑ amo ris oculū/ faciliꝰ obtinet̉ in via qͣꝫ viſio ſpe cularis ſincera. quā nec oꝑtꝫ p̄ceſſiſſe nec comitē eſſe in myſtica viſiōe/ ſicut nec intu itiuā viſionē. ſicut canis cecꝰ odorat p̄daꝫ ¶ Uiſio dei anagogica habet̉ ꝑ the (ſua ologiā myſticā docentē ignotis ignote cō iungi ſub diuina caligine/ qͣꝫuis ſine corꝑe a fantaſmate. dū amor intrat vbi cognitio foris ſtat ſufficit oculo amoris ꝙ oculꝰ co gnitōis monſtrauerit ei dilectū ſuū etiam ſub enigmate fidei ſeu ꝯfuſe. qͥ poſuit ten bras latibulū ſuū/ ꝙ ſubintrās amor dic̄ Et nox illuminatio mea ī delicijs meis. ¶ Uiſio dei qualiſcūqꝫ nō ſufficit viatori bus ad glorie conſecutōem. ſed neceſſaria magis eſt diuinoꝝ impletio mandatoꝝ. qͥ enim dicit ſe noſſe deū et mandata eiꝰ non cuſtodit; mendax eſt. qui autē ſic fecerit et docuerit hoīes; hic magnus vocabit̉ ī re gno celorū. vbi viſio ⁊ tota merces ⁊ gau dium plenū. Tractatus eiuſdeꝫ de remedijs ꝯͣ puſillanimitatē ſcrupuloſi tatē/ deceptorias inimici ꝯſolatōes ⁊ ſub tiles eiꝰ temptatōes. qͥ nōnullis videt̉ gal lice ab ip̄o pͥmū ꝯſcriptꝰ / ⁊ ab alio ī latinū trāſlatus. Ui puſillanimis ē ⁊ pauidꝰ ꝓ cauere ſibi dꝫ a nimio timore Si eī cor ſuū ⁊ naturalia ſe qͥtur ad deſꝑatōem vel nimi am mentis deiectōem ꝑueni et. Timor eſt vtilis duris ⁊ diſſolutꝭ ac re miſſis. qꝛ timor terret ⁊ cuſtodit. Timora tis ꝟo atꝫ pauidis ſi accedat timor ad pec catū eos adducet. Un̄ ꝯuertere ſe debent magis ad ꝯſolatoria ⁊ dulcia qͣꝫ ad contra ria. Cōtrarijs enī ꝯͣria curant̉/ frigidis ca lida tꝑant̉/ ⁊ calida frigidis. Stultꝰ vero eſſet qͥ calorē calori ⁊ frīgꝰ frigori adijceret Ortus irrigat̉ ſiccitatis tꝑe ſed ſatis ꝯplu tus nō ampliꝰ irrigat̉. Qui ꝟ̓o ſcit excole re ortū ſuū īperitꝰ eſt ſi neſciat excolere ani mā ſuā. Anima enī plꝰ qͣꝫ ortꝰ. īmo plꝰ eti am qͣꝫ corpꝰ Unde ꝓ regula generali habē dū eſt. vt in qͣcūqꝫ tēptatōe de qͣ impugna mur ſꝑ ꝯͣria obijciamꝰ Sic enī ꝯq̄ſti ſunt demōes de qͦdā monacho ꝙ ip̄os ꝯfunde ret. qꝛ cū ip̄i eum vellēt extollere ip̄e ſe depͥ mebat. ⁊ cū eū in deſꝑatōem niterent̉ īpel lere. ip̄e ad ſpeꝫ ſe erigebat. ¶ Aliqͥ ꝑ cordiſ puſillanimitatē putat ſe deſꝑare cū nō de ſperāt. ſentiūt enī motꝰ deſꝑatiōis ꝑ puſil lanimitatē cordis. ⁊ hūc ſenſum putāt cō ſenſum. Sed qͣntūcūqꝫ ſentiāt/ etiā ſi qua ſi oꝑiantur hac tēptatiōe. qͣꝫdiu ratio ꝯtra dicit nec cōſentit. hi tales charitatē n̄ amit tūt. Ignis qͥ in die ardet/ ī nocte oꝑiri ſolꝫ cineribꝰ. a qͥbꝰ ita extinguit̉ vt tn̄ mane al teriꝰ diei ſcintilla aliqͣ inueniat̉. q̄ ſcintilla dū q̄rit̉; licꝫ lateat nihilominꝰ tn̄ ibidē in uenit̉. ⁊ de eadē modica ſcintilla tam vehe mēs ignis reꝑat̉ ſicut priꝰ. Ita de ſcintilla charitatis q̄ qͣntūcunqꝫ oꝑiat̉ tēptatōibꝰ/ ſi intētio hec maneat in ip̄a vt adhereat d̓o ⁊ nullatenꝰ ꝯſentire velit alicui mortali pec cato/ viuꝰ remanet ſecure ip̄e ignis chari tatis/ qͥ poſtea tā magnꝰ erit vt pͥus. ¶ Exē plū aliud nō diſſonū a ꝓpoſito de pugileī duello/ qͥ qͣntūcūqꝫ deijciat̉ et ꝑcutiat̉ non reputat̉ victus niſi ꝯſentiat dicēdo. Red do me victū. Sic nec ſpūs hoīs vincit̉ a diabolo niſi cōſenſus volūtatis aduēiat. ſi De remediis Clamandūqꝫ ē in hmōi temptatōnū ꝯfli ctu. Dn̄e deus meꝰ fac̄ mihi ẜm iudiciū et affectū rōis/ ⁊ nō ẜm illd̓ qd̓ in ſenſualita te verſat̉. Sil̓r dico de om̄i tēptatiōe. Nō enī iudicat̉ hō ẜm ſenſum vl̓ ſentimentuꝫ carnis. ſꝫ ẜm ſenſum rōis ⁊ voluntatē aīe. ¶ Duplex enī volūtas eſt in homīe ſiue du plex lex. ſicut dicit apl̓s. lex carnis ſcꝫ ⁊ lex ſpūs. Un̄ et idem apl̓us dicit ſe ꝯcupiſce re ẜm legē carnis ⁊ carnalit̓ delectari ꝯtra ſpūs volūtatē. ſed qꝛ illd̓ qd̓ cōcupiſcebat nolebat ⁊ ꝯͣ volūtatē hoc faciebat. īmo vt magis ꝓpͥe loquar nō faciebat illd̓/ ſꝫ ma gis patiebat̉. id̓o dicebat. Ego nō operor illd̓ ſed qd̓ habitat in me pctm̄. Itaqꝫ qͥcū qꝫ tēptaris carnali ꝯcupiſcētia. deſꝑatiōe. ira. rācore. īuidia. aut alio qͦcunqꝫ pctō. qͣꝫ diu ratio tua nō vult hmōi/ ſed vt p̄t relu ctatur et libenter exonerari vellet ab impu gnatōe tā peſtifera/ nō tu agis illd̓ ſed ma gis videris pati. vn̄ nec iudicaberꝭ ẜm hu iuſmodi pctī ſenſum ſed ẜm ratōnis ⁊ vo luntatis ꝯſenſū. Si ille aduenerit iudicā dū te ſcias. ¶ Et qͥd mirū ſi duplex ī hoīe reperiat̉ volūtas. qͦꝝ velit vna/ altera qͦdā modo nolit. cum ⁊ ī ip̄o redēptore noſtro duplicē fuiſſe qͦqꝫ voluntatē. vnā qͣ volū it calicē paſſiōis a ſe trāſferri. ⁊ aliā qͣ iuxta dei patris voluntatē voluit pati/ videatur Itaqꝫ vt nō te deijciat volūtas ſenſualita tis adhereat fidelit̓ deo voluntas ſpūs et rōis in te. ⁊ nō timebis. ¶ Tene ſuꝑ hͦ exē plū ml̓ieris nequā quā nunqͣꝫ cogere ad hͦ valuit vir ſuꝰ vt taceret. nā cū ꝓiecta in ſce nū ſiue lutū et qͣſi tota inde cooꝑta ⁊ cōclu ſa inquireret̉ a viro an nō adhuc ſileret. cō uerſa ad eū voce ꝓcaci ꝓut poterat rn̄dit. Non adhuc ſileo. Ita gͦ et tu cū totꝰ inuo lutꝰ luto fueris tēptatōnū; noli cedere ne qꝫ victū te r̄ddere. ſꝫ corde ⁊ ore clama ꝯtra impugnātes te tēptatōes. ⁊ dic. Adhuc n̄ ſileo adherēdo dn̄o deo meo. Et retinebiſ innocētiā. ſicut mala illa ml̓ier retinuit ſu ꝙ am neqͥciā. ¶ Audi adhuc ampliꝰ ꝯſolato riū verbū. Quicūqꝫ pctō tēptaris p̄ alijs acriꝰ tanto ſi legitime certaueris coronabe ris a deo glorioſiꝰ. Et tēptatꝰ habebis p̄ miū duplex vbi nō temptatꝰ p̄miū es ha biturꝰ ſimplex. Et qͣnto plꝰ ſentis alicui peccati fatigationē/ tāto ampliꝰ ſi nō ꝯſen tias cōſequeris inde pctōrū tuoꝝ purgati onē. Et qꝛ in hmōi ꝯflictū cū qͥs temptat̉ cōtingit vt plura ꝯmittant̉ venialia. Ita etiā ecōtrario cōtingit ẜm doctores ꝯmu niter vt pena illa qua ſuſtinet in reſiſtendo deleat penā venialibꝰ debitā ex vna ꝑte/ et ex alia ꝑte creſcat meritū ꝓpter pugnā con tra vicia ⁊ laborē ꝓ v̓tutibꝰ. ¶ Sicut igit̉ iuxta p̄miſſa ſenſus pctī ſeu tēptatōnū ad peccatū homī n̄ nocet ad ſalutē. nec a cha ritate dei ſeꝑat qͣꝫdiu ſenſus nō concurrit. Ita qͦqꝫ ex ſil̓i ſenſuſ deuotōis ſeu ſentime tum ſpūalis dulcedīs et conſolatōis/ non aſſecurat hominē ip̄m fore in ſtatu gr̄e gra tūfacientis Nec reddit eū ꝑfectiorē ex hoc alijs. neqꝫ deuotōis gr̄a hmōi ſublata/ eū dem reprobatū a d̓o iudicat/ nec etiā imꝑ fectiorē ceterꝭ facere p̄ualet. pares qͥppe eē poſſunt in charitate corā deo ⁊ ille qͥ ſpūa li cōſolatōe ꝑfundit̉ ⁊ ille qͥ ea priuat̉. īmo ſi diligenter penſet̉ magis ꝑiclitari pote rit qͥ deuotōis dulcedine fruit̉ qͣꝫ is cui hͦ denegat̉ Ratio/ qꝛ ſi conſolatōe hmōi fun gens de gr̄a tali cō fidat/ et ſui imꝑfectū ex ide ꝯſiderare negligat ſua deuotōe erit d̓o potiꝰ remotior qͣꝫ ꝓpinquior ꝓpter ſuam p̄ſumptōem ⁊ fatua confidentia. Aridꝰ ve ro ⁊ ſpūalis dulcedīs vacuus; attamē pro deuotōe laborās et id quod ī ſe eſt faciens licꝫ corde qͣſi frigido ⁊ ſpiritu tepido debi tum ſuū deo ſoluēs cū ſuip̄iꝰ vilificatōe/ ⁊ diuine miſeratōis magnificatiōe poterit ꝓpter ſui hūiliatōem deo multo fore acce ptior/ et p̄ alio in merēdi ſtatu maior. dum modo tn̄ conet̉ nō negligere qd̓ in ſe eſt. ſꝫ ꝓ gratia ꝯſolatōis laboret ſine fictōe. Se deat ergo neceſſe ē aridꝰ iuxta viā/ ⁊ mēdi cet a dn̄o ieſu trāſeunte lumē gratie. Et qͣꝫ uis turba malaꝝ cogitationū importune inſtet vt taceat ip̄e nihilominꝰ multo ma gis clamet et ſucclamet donec lumē a do mino recipiat. Et ſi ſic lumen gr̄e a chriſto humiliter mendicādo tandē reciꝑe merue rit; nō dubiū qͥn magis meritorie qͣꝫ ſi ſpō te ⁊ ſine laboꝝ certamīe qͣſi inueniſſꝫ. Si tn̄ in hūilitate ꝑſeuerans cū gr̄arūactōne recognouerit nō ſuis meritꝭ nec p̄cibꝰ ari dis. ſed mera dei ex bonitate gratiā cōſola tōnis collatā gratis. Oratio aīe talis non eſt pura ſed dura. ⁊ qͣꝫuis nō dulcis tn̄ for tis. Unde ceteris paribꝰ ip̄a apd̓ deū tan tu obtinere poterit ſua dura fortitudīe/ qͥn tum alteriꝰ oratio ſua deuota dulcedīe. ꝓ ut innuere videt̉ btūs Bernardꝰ ſuꝑ illu pſal. Delectare in dn̄o ⁊ dabit tibi petitio nes cordis tui. Non eſt inquit hoc dictuꝫ contra puſillanimitate LXIX de affectu/ ſed de exercitio. Ille enī bn̄ hec implet qͥ delectari conat̉; et ſi nō pertingit ad hoc vt delectet̉/ ⁊ viribꝰ hoc agit qd̓ ī le qui delectatōem hanc ꝑcepit. Non gͦ in caute qͥs ſeqͣt̉ hmōi dulcedinū ſentimēta ⁊ ſenſibiles in oratōibꝰ ſuis cōſolatiōes nec p̄ſumat ſe ẜm talia a deo exaudiendū ſed magis ẜm ratōnis ſue ⁊ voluntatis iudi ciū qd̓ deꝰ potiꝰ penſat. maneatqꝫ in illis terminis. ſcꝫ ꝙ iuxta diuinū ꝓmiſſum ac cepturꝰ qn̄qꝫ indubie erit id qd̓ poſtulat. vel aliud qd̓ vtiliꝰ diuina ꝓuidentia eidē fore cognouerit/ ſi fideliter in oratōe ſua ſi ne heſitatōne de dei pietate ꝑſeueret. ¶ Ad dendū hic videt̉ nō incōgrue ꝙ nōnunqͣꝫ ſimplicibꝰ deuotōi vacare q̄rentibꝰ huiuſ modi ſpūaliū cōſolationum ſubtractio ſit vtilior qͣꝫ cōceſſio. maxime eis qͥ nōdū ex ercitatos habēt ſenſus ad diſcretōnem bo ni et mali. nec aduertere norūt quō ꝑſepe angelꝰ tenebraꝝ trāſferre ſe ſolet in angelū lucis vt decipiat. ¶ Pro quo clariꝰ intelli gendo ſciendū/ ꝙ aīa ratōnalis que eſſen tialiter indiuiſibil̓ eſt duobꝰ modis ſuas exercet operatōnes. Aliquas videlicꝫ ſine organis ſeu inſtrumētis corꝑeis ſaltē im mediatis. Et aliquas cū hmōi corporeis organis. Et ẜm hͦ diuidi cōſueuit potētia liter in partē ſuꝑiorē que etiā mens vel ſpi ritus dicit̉. Et in partē inferiorē q̄ ſenſua litas nominat̉. Prīa autē portio aīe in tri bus ꝯſiſtit potētijs. ſcꝫ intellectu ſeu rōe/ voluntate/ ⁊ intellectuali memoria. In qͦ bus illa ſūma maieſtas gl̓ioſiſſima trini tas ẜm cōmuniter loquētes creauit homi nem ad imaginē et ſil̓itudinē ſuā. Secun da vero anīe portio cōſiſtit in potētijs ſen ſitiuis tā exterioribꝰ qͣꝫ interioribꝰ/ et appe titibꝰ ſenſitiuis. ſcꝫ iraſcibili et cōcupiſcibi li. Iuxta itaqꝫ p̄miſſa notandū ꝙ quilibet ſpūs d̓ ſui natura niſi diuinitꝰ ꝓhibeatur cuilibet illabi p̄t corpori. et circa ip̄m ſiue ī ip̄o operari. hoc enī priuilegiū inditū ē na ture ſpūali ſup̄ naturā corporeā. Unde ſe qͥtur ꝙ angelꝰ bonꝰ vel malꝰ poteſt oꝑari ī nr̄is ſenſibꝰ/ ⁊ ſenſitiuis appetitibꝰ/ eo ꝙ ſint corporei ꝓpter organa. Unus tn̄ ſpiri tus creatꝰ nō pōt illabi alteri ſpiritui. qꝛ ſi cut in corꝑalibꝰ impoſſibile eſt fieri pene trationē dimenſionū iuxta ph̓os. ſic ⁊ ī ſpi ritualibꝰ impoſſibile ē fieri illapſus ſpūuꝫ iuxta theologos. Et hoc eſt qd̓ dicit Au guſtinꝰ in de fide ad Petꝝ. vbi inqͥt. Sin gulis ſpiritibꝰ ineſt terminꝰ qͦ a ſe inuicem diſtinguunt̉. ⁊ vnꝰ in alio nō eſt. ¶ Ex iſto ſeqͥtur ꝙ diabolꝰ nō pōt intrare partē anīe ſuꝑiorem. ſiue ip̄iuſ anime eſſentiā. Patet qꝛ anima eſt ſpiritꝰ indiuiſibil̓ ⁊c̄. Et per cōſequens etiā nō pōt immediate in ip̄am oꝑari. cū om̄is oꝑatio fieri habeat ꝑ con tactū. Et hoc eſt qd̓ venerabil̓ vult Beda Actuū. v. ſuꝑ illo loco vbi Petrꝰ ait. Ana nia cur ſathanas tēptauit cor tuū. Dicit eī ſic. Notandū ꝙ mentē hoīs iuxta ſubſtan tiā nihil implere pōt niſi creatrix trinitas ⁊c̄. ¶ His itaqꝫ p̄miſſis bene cōſideratis; poterit faciliter attēdi quantis ꝑiculis ex poſiti ſumꝰ/ ⁊ qͣꝫ diuerſimode nobis illude re pn̄t ſpiritꝰ nequā; etiam ſimulata ſpecie boni. vt finalit̓ nos decipiant incautos ⁊ ad mala ꝑducant. vt btūs Augꝰ in de ci uitate dei ī diuerſis locis; et maxime; xviij ⁊. xxi. libris clare oſtēdit. Poſſunt nāqꝫ vt tactū eſt ſenſibꝰ noſtris illudere. pn̄t etiam īmittere diuerſa fantaſmata. quibꝰ ſi ſenſu aliter delectabilia fuerīt alliciāt et inclinēt appetitū noſtrū ad illicita. vel quibꝰ ſi tri ſtia fuerint appetitū noſtꝝ deterrēdo a bo no retrahāt. et ꝓpter difficultates exꝑimē taliter īmiſſas impediāt totalit̓. ita vt a bo no inchoato vel inchoādo penitus ꝓpter ſenſibiles gͣuitates deſiſtamꝰ. Rurſum qͦꝫ īmutare poſſunt noſtꝝ appetitū ſenſitiuū ꝑ hoc ꝙ aliquā facere valent īmutatōeꝫ cir ca eiꝰ organū. Sic nāqꝫ volētes deo nō ꝓ hibente aliquē incitare ad libidinē/ poſſūt cauſare circa renes aliaſqꝫ corꝑis partes vbi libido ſedeꝫ tenet aliquā vehemētē ca lefactōem. Et volētes in aliqͦ ꝓuocare vir tutem iraſcibilē. poſſunt deo ꝑmittēte ꝓcu rare ebullitionē ſanguīs eius circa cor ⁊c̄. Sicqꝫ mirabilit̓ de fame. ſiti. ſomnolētia. et alijs hūanis paſſiōibus appetitꝰ ſenſiti ui intelligat̉. quaꝝ omniū paſſionū cauſaſ diabolꝰ nō ignorat ꝓpter nature ſue ſubti litatē. Licꝫ nāqꝫ a gr̄a ceciderit; naturalia tamē nō amiſit. Et ſicut angelꝰ malꝰ hu I iuſmodi cauſas paſſionū admouere in ho mīe pōt. ita quoqꝫ angelꝰ bonꝰ eaſdē amo uere p̄ualet/ vt hominē a tēptatiōe liberet. īmo credo ꝙ et angelꝰ malus eas poſſit d̓o ꝑmittente/ et angelo bono nō reſiſtente in homine remouere/ dūmō ſperet ꝑ hoc ho minē periculoſiꝰ poſſe deciꝑe. atqꝫ ad peio ra mala ꝑducere. prout qn̄qꝫ comꝑtuꝫ eſt. ¶ Poteſt etiā ſpiritꝰ malignus naturā noſſ 2 De remediis ſtrā corporeā et totā anīe portionē inferio rem/ multa trāquillitate fouere. et eā dele ctare gaudijs. ⁊ apparēte voluptate. ſiue fi cta et ſophiſtica dulcedine/ quibꝰ hō īcau tus et ſpūaliū fallaciaꝝ inexꝑtus. ad tātū allici poterit. vt etiā tandē in viribꝰ anime ſuperioribꝰ multū inde gaudeat/ ⁊ magna quaſi in toto hoīe ꝯſolatōne ꝑfruat̉. ita ꝙ hō vix credere poſſit aliud quina deo fo ret tāta ſuauitas. cū tamē certiſſime quan doqꝫ ſit ab humani generis inimico. Qui hāc cauſare temptat nōnunqͣꝫ vt hominē ꝑ hoc in ſuꝑbiā erigat. nōnūqͣꝫ vero vt ho minem ꝑ indiſcretionē ⁊ abuſionē huiꝰ de ceptorie cōſolatōnis in veſaniā aliaqꝫ ma la finaliter deijciat. ¶ Diligenter tn̄ contu endū ꝙ ſpiritꝰ malus nō pōt immediate tē ptare hominē in ꝑte anīe ſuꝑiori/ cū ſibi n̄ illabitur/ ꝓut ſupra tactū eſt. qͣꝫuis poſſit mediate. Quod tūc fit cuꝫ intellectus ſeu ratio incaute cōſentit fantaſmatibꝰ illis q̄ ſibi illuſus ſenſus rep̄ſentat nō debite. ſcili cet abſtrahēdo / eliciēdo aut diſcurrendo. Itē poteſt id fieri ꝓpter vehementē paſſi onē appetitus ſenſitiui. q̄ paſſio ſepe iudi ciū ratōis ꝑuertere ſolet. Sil̓r poteſt ipſa voluntas in homīe tēptari mediate. Et hͦ fit cum ratio ꝑ erroneū ſuū iudiciū d̓ quo tactū eſt; ip̄am voluntatē mouet. vl̓ cū ca ro fortiter tēptata q̄ ſemꝑ tn̄ cōcupiſcit ad uerſus ſpiritū ip̄am volūtatē tādiu ſtimu lat qͦuſqꝫ eā ſibi īclinat. Sic eī ẜm ſctm̄ ia cobū/ vnuſqͥſqꝫ temptat̉ a ꝯcupiſcētia ſua abſtractus ⁊ illectꝰ. ¶ Hec licꝫ aliqͣliter per exceſſum; nō tamē inutilit̓ vt apparet ad ꝓpoſitū dicta ſint/ ꝓ detegendo fallacias ⁊ ꝑicula que inexꝑtꝭ cōtingere poſſent cir ca ſpūales dulcedines in orōibus ⁊ medi tatōibꝰ ſuis ꝑ angelū ſathane trāſfigurātē ſe ī angelū bonū. niſi caute et diſcrete ſe ha buerint in ſuis ſentimētis ⁊ ſenſu ꝑceptibi libus ꝯſolatōibus. ¶ Ex p̄miſſis etiā faci le elici poterit ꝯſideratio. quō hoīes in ca pitibꝰ ſuis debilitati. aut al̓s in naturalibꝰ ſuis leſi. et indiſpoſiti ſeu ex ꝯplexiōis ma licia ad aliqua vicia fortiter et ſpecialit̓ p̄ ceteris inclinati. qͥ cōmunit̓ paſſionati di cunt̉/ poſſunt citiꝰ faciliꝰ et multipliciꝰ. qͣꝫ alij bene diſpoſiti ⁊ bn̄ ꝯplexionati. ſeu be ne educati ab īimico illudi. vexari. decipi ⁊ ꝑiclitari. ꝓpter organoꝝ ſuoꝝ indiſpoſi tionē/ deo ꝑmittēte. Quibꝰ cōſulenduꝫ eſt vt ꝯtra inuiſibil̓ hoſtis inſidias deū ⁊ ſan ctos ſepe inuocēt ꝓpriū ſenſum nō ſeqͣnt̉. alios cōſulant/ et eoꝝ cōſilijs acqͥeſcant. ni mietate exercitioꝝ tā corꝑaliū qͣꝫ ſpūaliū ſeip̄os nō grauēt. Occaſiōes peccatoꝝ qn tū poterīt fugiāt. cōtra paſſiōes ſuas vi riliter laborēt/ ⁊ nullo modo locū eis dent neqꝫ eis cedant. nā ſi ſemel iteꝝ et iteꝝ pa ſiōibus ſuis ceſſerint/ deueniēt paulatim ad hoc vt cū eis reſiſtere volent; difficulter aut minime id poterīt. exquo vſus ſeu cō ſuetudo eſt qͣſi altera natura. ¶ Et vt reuer tamur ad hͦ vnde ſermo ſumpſit exordiuꝫ videlicꝫ ad puſillanimitatē. nō quidē am plectendā ſed om̄imode fugiendā. ſuma mꝰ de ip̄a exemplū ad ꝓpoſitū. Sit quis naturaliter timidꝰ ⁊ in naturalibꝰ qͥbuſdā defectuoſus. huic ſi corā multitudine qͥp piā ad agēdū īcubuerit; poterit facillime ſpiritus neqͣꝫ (deo id ad ꝓbatōnem et exer citationē huiꝰ ꝑmittēte) paſſionē timoris in tali ad tantū intētare. cum naturaliū de fectuū eiꝰ adiumēto/ vt qͣſi totꝰ ſtupefiat/ viſuſqꝫ et auditꝰ vſum qͣſi ītermittat. īmo ⁊ ſenſu tacitus quaſi intercepto ꝑ totū cor pus ſpaſrna incurrat. ⁊ frigido quodā per fuſus ſui dore velut amens in terrā cadat. quēadmodū experiētia ī nōnullis docuit. Cui grauiſſime paſſiōi timoris ſemel aut bis etcꝑti. ſi is de quo loquimur ceſſerit. ⁊ iuxtia ſupra datuꝫ ꝯſiliū ſe viriliter ꝓpter corapertā difficultatē et p̄ſumptā cōfuſio ne mͦ eidē nō oppoſuerit/ deueniet ad tātaꝫ iradubie puſillanimitatē ꝙ vix aut nunqͣꝫ curabit̉. īmo videbit̉ ſibi ſqͣꝫqͣꝫ fantaſtice ⁊ diabolo illudente) ꝙ potiꝰ vellet mortem ſubire qͣꝫ tali operi vbi tantā exꝑtuſ eſt dif ficultatē iteꝝ intētare. ¶ Cōſonat huic exē plo nr̄o illud phiſicoꝝ de nōnullis ſemel grauiter ⁊ qͣſi vſqꝫ ad mortē vulneratis. qͦ vt aiūt/ ſi ſanguinē poſtmodū viderīt/ aut fortiter d̓ ſanguine fantaſiauerīt/ ſincopin facillime et ſpaſma patient̉. ꝓpter id qd̓ pͥ us exꝑti ſūt incōmodū ⁊ periculū. ¶ Sed A redeamꝰ modo ad deuotorū ⁊ aridoꝝ cō paratōeꝫ. Unde ꝓpter deceptorias ꝯſola tōes manifeſtādas digreſſi ſumꝰ. Un̄ no tandū ꝙ ꝓut aliqualiter ſuꝑius tactū eſt. Aridus nōnunqͣꝫ eſt in ſtatu tutiori qͣꝫ de uotus hac ratōe. Sint nāqꝫ duo qͦꝝ vnꝰ ſcꝫ deuotōis dulcedine fruens maiorē ha beat confidentiā. Alter ſcꝫ eadē carēs dul cedine minorē ꝯfidentiā teneat. Haud du biū qͥn poſſit cōtingere ꝙ is qui plꝰ ꝯfidit contra puſillanimitatē LXX periclitat̉ faciliꝰ. et fit inferior/ qꝛ eiꝰ cōfi dentia ex ignorātia ſuij p̄iꝰ ꝓcedit/ cum ne ſciat ad quantū teneat̉ corā diſtricto iudi ce. Alter ꝟo minꝰ confidens nō facile deci piat̉. ⁊ ſit ī tutiori ſtatu qꝛ eiuſtrepidatio ē ex ſui diſcuſſiōe ſedula/ et cognitōe ꝓprie ī firmitatis ⁊ imꝑfectōis ſue. Ideoqꝫ quā tum hic ꝑ hūilitatē timet ⁊ trepidat/ tātuꝫ dei ante iudiciū ſecurior aſtabit. qꝛ dijudi cauit et diſcuſſit ſeip̄m. Ita eſt qn̄qꝫ ꝯfide tia nō bona et timor ſecurior deoqꝫ ꝓpinqͥ or. Hinc eſt ꝙ qͥdam patrū aiebat. nullaꝫ peiorē paſſiōem fore qͣꝫ nimiā cōfidentiaꝫ tam erga deū qͣꝫ erga ꝓximuꝫ. Nā generat cōmuniter cōtemptū et debitā negligit re uerentiā/ tam quo ad deū qͣꝫ quo ad prox mū habendā. ⁊ in vanitatē ⁊ ſuꝑbiā ſepiſ ſime terminat̉. ¶ Nonnunqͣꝫ etiā cōtingit vt is qui conat̉ habere delectatōes ſpiritu ales expendat ob hͦ quaſi totū tēpus qͦ tn̄ vtiliora ſibi et ꝓximo magiſqꝫ grata deo nō tātū poſſꝫ ſed ex iniūcto ⁊ ſancte forſan obedientie debito deberet agere. et tandeꝫ cum adeptꝰ fuerit qd̓ queſiuit/ male cuſto/ dit. dimittēs ilico mentē ſuā ad alia imꝑ tinentia euagari. aut vertēs ſe ſine neceſſi tate ad alia. quaſi diceret. et ſi non v̓bo ta men facto. Iam qd̓ cupiui teneo/ dietam meā modo bn̄ cōpleui. bene ſto. ſecurꝰ ſū. Attamē neſcit miſer aūt ſe neſcire diſſimu lat. ꝙ id qd̓ accepit cadit ſub gr̄a gratꝭ da ta. ⁊ poteſt ſtare cū pctō. Un̄ pn̄t adhuc oīa ſua peccata manere ſuꝑ euꝫ. ꝙqꝫ is cui multū donatū eſt; multū etiā in iudicio re qͥretur ab eo ꝓ ratōne reddenda. Et rurſū cum priorē gratiā conſolatōis quaſi nihi lipendēdo abiecerit reuertet̉ ad deū inſtā ꝓ alia accipiēda qn̄ ſibi placuerit. quaſi di gnū ſit vt deꝰ ad eiꝰ beneplacitū ſꝑ ſit pa ratus. donetqꝫ ſibi iuſte qn̄cunqꝫ ⁊ quod cunqꝫ poſtulauerit. Hec eſt illa vna p̄ſum ptio fatua mala ⁊ ꝑiculoſa ꝯfidentia q̄ nō nullos ſe deuotos putātes poſſidet. ¶ Sꝫ nō ſic eſt de illo qͥ auxiliū diuinū tm̄ / ⁊ nō dulcedines q̄rit ꝓ ſuis neceſſitatibꝰ. ⁊ ad re ſiſtendū temptatiōibꝰ qui q̄rit peccatoruꝫ ſuoꝝ remiſſiōem. nō ſpūalem ꝯſolatiōem. qui purā querit dei miẜicordiā; nō ſingu larem ſuauitatis gr̄am. qͥ iuxta dn̄i ſui bn̄ placitū cū labore et dolore eidē ſeruit. nec cōſolatiōes hic ſed ī futuro reqͥrit. et ſi qua ꝯſolatio offerat̉; eam cū timore et hūili gͣti arum actōne ſuſcipit. ⁊ cū recedit nō triſti or īde neqꝫ ad ſeruiēdū deo ſegnior fit. Nā iſte ſalutē ſuam oꝑatur cū timore. pͥor qua ſi cum tumore. Iſte in veritate. pͥor in va nitate. Iſte fideliter. alter fallaciter. Hic ꝓ prijs qͣſi ſtipēdijs militat deo. aliꝰ niſi mer cedē a deo hic recipiat cōſolatōis militare renuit. ¶ Solet etiā puſillanimes reddere nonnunqͣꝫ deuotōi intēdentes nimia ſcru puloſitas ꝯſciētie/ que vtiqꝫ nō eſt bona. vtpote cū quis de venialibꝰ ⁊ leuibꝰ pecca tis ſine qͥbus iſta vita vix aut nullatenus trāſigi pōt. ⁊ pene de om̄i actōe ſua ꝯtinuā qͣſi ſibi format cōſcientiā. plus hmōi pon derans lance iuſticie qͣꝫ diuīe miẜicordie. ⁊ hoc p̄ſertim vltra d̓bitū. ac ſi ſua iuſticia tm̄ ⁊ nō dei miſcd̓ia potiꝰ ſaluādꝰ ſit. Un̄ ꝯtingere pōt niſi hmōi ſcrupulos inordīa tos deponat; vt id qd̓ pͥus nō erat pecca tū ex ſe fiat peccatū ex ſcrupulo ꝯſcīe. quic qͥd enī contra ꝯſciētiā eſt/ peccatū eſt. Nec pōt hic talis gr̄am ꝑciꝑe qͥ de mortali vbi mortale nō eſt format ſibi ſcrupulū ꝯſcien tie. Non eī auctor gratie deꝰ habitare vult in tali ꝯſciētia inqͥeta ⁊ turbida/ qͥppe cuꝫ de eo ſcriptū ſit. In pace factꝰ eſt locꝰ eiꝰ. De hoꝝ ſcrupuloſoꝝ numero videntur hi forte. qͥ cū pſalmū aut orōem dixerint nō cū actuali intentōe ſed mētis ſubrepta eua gatōe (quā hūana infirmitas ex ſe vitare n̄ poteſt) repetere ⁊ reſumere iterū ⁊ iteꝝ non ceſſant. Attn̄ cōtingere p̄t vt quantūcūqꝫ reiterent id quod reiteratū eſt fiat ita īſipi dum et qn̄qꝫ plꝰ qͣꝫ illud qd̓ pͥus negligen ter ⁊ inaduertent̓ fuit ꝑſolutū. ¶ Quibus ⁊ aſſociādi vident̉ illi qͥ cū cōpetenter et ſi nō ſufficiēter ꝯtriti ſunt atqꝫ confeſſi (qꝛ ī poſſibile quo ad nos videt̉ vt ſufficienter cōtriti ſint de pctīs ſuis) nō ſunt cōtenti. ſꝫ ſemꝑ ſcrupulū habent ſe nondū debite cō feſſos eſſe. fatigāt ſeip̄os ⁊ ꝯfeſſores ſuos cum reiteratōibꝰ ꝯfeſſionū. p̄ſertim de le uibus peccatis modici pōderis. Illic (iu xta pſalmiſte vocē) trepidantes vbi n̄ erat timor. ¶ Iſtis om̄ibꝰ parit̓ conſultū ſit/ vt nō de ſua iuſticia; ſed de mera dei ꝯfidant miẜicordia. ſicqꝫ ponderēt ſuā negligētiā vt p̄ponderēt dei infinitā clementiā. Me minerint qͦꝫ illius cōmunis dicti. ꝙ vltra poſſe viri nō vult deꝰ vlla requiri. Itemqꝫ illi reiterātes oratiōes ſuas aduertāt ꝙ ec cleſia nō obligat ad actualē intentionē qͣꝫ qͣꝫ bona ſit. ſed tm̄ vt ore ꝑſoluant̉. Non gͦ neceſſe eſt vt reiterēt qd̓ ſemel dictū/ lic ſſ 3 De remediis aduertenter putāt. Sed ſufficit vt de ſua negligentia doleāt ⁊ ꝯfiteant̉. ⁊ qd̓ iniun ctu fuerit loco negligēter actoꝝ ſoluꝫ red dant. Hoc tn̄ intelligi volumꝰ de his qui naturalit̓ aūt ex infirmitate accidētalit̓ flu xibiles nimis habent fantaſias. ⁊ velīt no lint quaſi ad leuē venti flatū ad alia a ꝓpo ſito facillime diſtrahunt̉. Non aūt de his qͥ fortes ſunt a natura in ſuis organis. ſed qͣſi anīales ⁊ beſtiales ex ſua carnalitate et torpore malaqꝫ cōſuetudine ad om̄ia ſpū alia pigri. et ad cuncta q̄ carnis ſunt ꝓm pti. qui et ſponte qͣſi tꝑe ꝑſolutiōis horaꝝ ſuaꝝ (quia eis nō ſapiūt) aſſumunt ſibi co gitatōes de exterioribꝰ in quibꝰ eoꝝ animꝰ plus delitiat̉. aut tāta ſomnolētia ex mala ſua ꝯſuetudine ⁊ diabolo ip̄is illudēte ob ruunt̉. vt vix recolant de vnico ꝟ̓ſiculo to tius hore quā ꝑſoluiſſe putāt. Talibus ti meo grauiſſimū īſtabit purgatoriū ſi eua ſerint ꝑpetuū incendiū. niſi hic debite con terant̉ et ſatiſfaciāt ꝓ tam grauibꝰ et qͣſi aſ fectatis negligentijs. Nō eſt noſtre mentꝭ hos tales excuſare. aut occaſiōem male li bertatis eis dare. Sicut nec in ſuꝑioribꝰ intentōis nr̄e extitit p̄ferre ſimpliciter ari dos deuotꝭ. ſed ſicut hic ſic ⁊ ibi. ⁊ viceuer ſa puſillanimes ⁊ pauꝑes bone volūtatis ſuſcepimꝰ; qͣntū ad p̄ſens attinet cōſolari ⁊ tam ip̄os qͣꝫ alios ad caute operādū ſuā C ſaluteꝫ exhortari. ¶ Et quia tactū eſt aliqͥd ſupra de ſcrupulis circa ꝯfeſſiones/ ſuꝑeſt adhuc qd̓ nō incōgrue putamꝰ addendū Expedit quippe ip̄is ſcrupuloſis dicere ⁊ cōſulere vt nō ſint nimis arte ꝯſciētie cir ca peccata minora in ꝯfeſſiōe exponenda ſed ſuccinctim et breuit̓ quaſi ī genere ſuf ficiat ea explicari. Maiora vero et ea in qͥ bus eſſet anime ꝑiculū/ ſtudeāt cognoſce re et ea diligenter ī ſpecie detegere. ¶ Suꝑ quibꝰ tamē notandū ꝙ q̄dam cogitatiōes turpes et execrabiles blaſphemie ⁊ etiā lu xurie nō ita groſſe ſunt ꝯfitende ꝓut occur runt. ſed ſufficit vt ſic dicant̉ vt confeſſor mentē cōfitentis ītelligat/ ſeruata honeſta te loq̄ndi qͣntū poſſibilitas admiſerit. Li cet enī cōfeſſiōi neceſſaria ſit hūilitas/ nō tamē ꝓpter ſacramēti ⁊ ꝯfeſſoris reuerētiā excludit̉ honeſtas. Hmōi etiā cogitatōes execrande ſiue blaſphemie ſiue luxurie ne minem nimis turbent. Non enī delectant deuotos ſed cruciāt. Nec ſunt hoīs ſed di aboli eos ſuggerētis. vnde nec imputabū tur homini ad demeritū ſed reputabūt̉ po tius eidem ad meritū et purgant aīam pa tientis eas magis qͣꝫ maculēt ꝓpter labo rem queꝫ hō ꝑfert in pugnādo ꝯtra eaſdē. Quicqͥd nempe hoīem affligit contra ſuā voluntatē et nō placet nec delectat nō faci le in talibus tēptator nocere pōt. Quicun qꝫ itaqꝫ ī hmōi cogitatōibꝰ ſpecifice nimiſ vellet deſcēdere in cōfitēdo eas ⁊ multuꝫ ſcrupuloſus circa ip̄aſ eſſe hic ꝓculdubio nō ex hoc conſeq̄tur pacē̓ cordis. ſed forti us oppoſitū. ⁊ dat occaſionem inimico ſe multo ampliꝰ inquietādi et verandi. quē admodū nōnunqͣꝫ contingit illis qͥ latra tus canū mitigare conātes ꝓijciūt eis pa nem. vt ſic ſaltē latrare ceſſent. īmo freq̄nt̉ eum qͥ panem ꝓiecit duriꝰ latrādo infeſtāt ¶ Habeat̉ ergo ſꝑ in memoria regula illa quā quaſi in pͥncipio poſuimꝰ. ſcꝫ vt in qͣ cunqꝫ parte qͥs ſe ſentit ꝓniorē ad malū/ ⁊ temptari ſe poſſe faciliꝰ/ ibi ſemꝑ opponat remedia p̄ciſe cōtraria ſolicitiꝰ. Si qͥs eſt ſcrupuloſus in cōſciētia nimis leuit/ ſtu deat cordis libertati. Si quis iracūdꝰ et vehemēs ⁊ cōmouet̉ faciliter fugiat occa ſionē ire/ et quaſi cū violētia intēdat mētiſ trāquillitati et māſnetudini. Motꝰ nanqꝫ maiores iuxta ph̓oꝝ ſententiā expellūt mi nores. Si qͥs impatiēs ad queuis aduer ſa/ exempla patrū ⁊ maxime chriſti ⁊ mar tyꝝ animo ſepe reuoluat. Si qͥs nimis ze loſus; etiā in cauſa iuſticie/ et ꝑ impetum ſpiritꝰ nimis efferat̉. zelū cū modeſtia tem peret. Et ꝙ etiā ip̄e in multis offendit re cogitet. ꝙqꝫ diſtrictū iudicē ſuꝑ ſe habeat formidet. Si qͥs nimis tenax/ largitati ī ſeruiat. et ſic de ſimilibꝰ. ¶ Inſuꝑ aduertē D dum ꝓ quadā regula generaliqꝫ tenendū vt omīa ad q̄ volūtas cū qͦdam impetu et vehementia ſine p̄uia deliberatōe inclinat̉ qͥntūcunqꝫ appareāt bona habeant̉ ſuſpe cta / qꝛ cōmuniter ſunt motꝰ ſenſualitatꝭ/ paſſionū qͥbus hoſtis antiquꝰ ꝑſepe ſe im miſcet. Iuxta qd̓ ſcriptū eſt. Ab ea q̄ dor mit in ſinu tuo te cuſtodi .ſ. ſenſualitate. vt ip̄a nō dominet̉ rōi tue tanqͣꝫ mulier viro Si enī hanc ptātem tali ml̓ieri dederꝭ/ ip ſa contraria erit et rebellis viro ſuo. .i. ſenſu alitas rōi/ placeat vel diſpliceat tibi. Und̓ ſi nō poteris eam ſic ſubigere vt ſit omni mode ſubdita viro. ſꝑ tn̄ eī reſiſte. nec vnqꝫ ei cedas ⁊ ſic huiuſcemodi rixa et pugn̄ corā deo tibi reputet̉ ꝓ victoria. Siqͥdeꝫ contra puſillanimitatē LXX non ſolū viciſſe malū bonū eſt. ſed et ꝓ vi ribꝰ malo reſtitiſſe. īmo nōnunqͣꝫ meliꝰ eſt diutiꝰ pugnā exercere qͣꝫ cito p̄ualere. At tendit nanqꝫ prudentiſſimꝰ ⁊ eqͥſſimꝰ rex noſter deꝰ militū ſuoꝝ velle potiꝰ qͣꝫ poſſe. Et ſicut poſſe vincere ſuū ē. ita vīcere vel le noſtꝝ ē. Et qͣꝫqͣꝫ in vtroqꝫ gr̄a dei neceſ ſe eſt cōcurrat. in velle tn̄ magis qͣꝫ in poſſe libeꝝ arbitriū hoīs ſibi locū vendicat. vn de iuxta ip̄m militū ſuoꝝ dominꝰ certamē ad remunerandū pēſat. Et dignū vtiqꝫ et iuſtū eſt vt qͥ longiꝰ et laborioſiꝰ certauit p̄miū copioſius ꝑcipiat. ¶ Non tn̄ eſt pu gna optāda ne videamur amare ꝑiculum ſed cū venerit eſt viriliter agendū in noīe eius qͥ nō patit̉ nos tēptari vltra id quod poſſumꝰ. ſed facit etiā cū tēptatōe ꝓuentū vt poſſimꝰ ſuſtinere. Cui et quotidie hūi liter ⁊ fiducialiter idcirco ſupplicare debe mꝰ dicēdo qd̓ ip̄e docuit. Et ne nos indu cas in temptatiōem. Credit̉ nāqꝫ ꝙ hecip ſa clauſula breuis v̓bis/ ſed ampla viribꝰ in temptatōibꝰ irruentibꝰ deuota mēte re plicata; nō mediocris ſit efficacie/ de qͦ nul lus eſtimo dubitabit niſi infidel̓. et is qͥ igͦ rat qͥs eiꝰ autor ſit. ¶ Notent etiā ſcrupulo ſi quoꝝ puſillanimitatē cōſolari intēdeba mꝰ/ qͣꝫqͣꝫ nonnunqͣꝫ ad alia digredi videa mur. Notent inqͣꝫ ꝙ valde eis expedit cuꝫ conſilio ſuoꝝ ſuꝑioꝝ et alioꝝ viroꝝ ſuorū prudentū deū timentiū cōtra ſuos ſcrupu los agere. vt ſic tandē aſſueſcant eos nō ti mere. ſicut domificatores aſſuefacti ambu lant ſecure ⁊ intrepidi ſuꝑ tecta altiſſima/ vbi nō ſic practicati ſtatim forēt ſi hmōi at tēptarent in ꝑiculo vite. ¶ Intendāt quo qꝫ puſillanimes ſcrupuloſi ꝙ inimicꝰ hūa ni generis cū impugnat hoīem ſtercoribꝰ turpiſſimaꝝ cogitatōnū/ veluti in obſidio ne vrbiū vel caſtroꝝ fieri ꝯſueuit cū ſterco ribꝰ cloacaꝝ. aut cū terret repentino ſtrepi tu quēpiā vl̓ horrorē immittit qͣſi īopina te ꝓut ſil̓r bombardoꝝ tonitruo impugna tores munitionū agere ꝯſueuerūt. ⁊ quem admodū ioculatores ⁊ trufatores pueris horrorē inuſitatis ſuis geſtibꝰ incutere no uerūt. Intendāt inqͣꝫ ꝙ talia nō curēt/ ne qꝫ multū cū his litigent. ſꝫ potiꝰ irrideant dicentes cū illo patre in vitaſpatꝝ in tali bus exꝑto. Immūdicia tua ſuꝑ te demon dn̄s mihi adiutor nō te timebo. Quia enī immūdus ſpūs es immūdicia opꝰ tuum eſt. Itē terrores tuos nō timeo/ qꝛ eū qͥ vē turus eſt iudicare viuoſ ⁊ mortuos et ſecu lū ꝑ ignem defenſorem habeo ¶ Puſillani mes ſcrupuloſi ſil̓r ſciāt ꝙ ſi ꝯfeſſiōes ſue magis ſe inqͥetant qͣꝫ trāquillent/ dūmodo tn̄ firmū et fixū iudiciū de mortali pctō in ſe nō habeāt qd̓ ex hͦ ſepiꝰ cognoſcere poſ ſent. qꝛ ſi in ſimilibꝰ caſibꝰ eos mouentibꝰ ab alijs reqͥrerēt̉ dicerēt caſus tales mīme fore pctā mortl̓ia/ tūc ceſſandū cū ſuꝑiorū ⁊ peritoꝝ cōſilio foret a freq̄ntatōne cōfeſ ſionū ⁊ fiducialiter nihilominꝰ celebrādū atqꝫ hūiliter dicendū. Dn̄e nō in iuſtifica tionibꝰ meis ꝓſterno p̄ces meas an̄ facieꝫ tuam. qꝛ nulle ſunt. ⁊ ſcio ꝙ ſi milleſies cō fiterer ⁊ diſtricte diſcutere volueris me/ n̄ ero mūdꝰ in cōſpectu tuo. Sola nāqꝫ do mine miẜicordia tua mūdabit me. Ideo qꝫ in multitudine miẜicordie tue introibo ad altare ſanctū tuū in timore tuo/ timens ꝙ te plꝰ offenderē ſi dimitterē qͣꝫ ſi acceſſe ro. eo ꝙ tu in memoriā tuā ita fieri iuſſiſti. ⁊ ego multis debitor ſum ꝓ qͥbꝰ orare tene or. Nulli debꝫ eſſe dubiuꝫ qͥn talis hūilia tio plꝰ accepta ſit deo qͣꝫ nōnulloꝝ vana p̄ ſumptio. qͥ poſt ꝯfeſſionē ſuā ⁊ qͣliacunqꝫ exerciola ſe dignos ⁊ bene mūdoſ reputāt quaſi ītrepide ad illa terrifica diuīa myſte ria accedentes. Secꝰ autē eſſet vbi habe ret̉ fixa et quaſi certa ꝯſciētia de pctō mor tali Illud enī eſſet ꝯfitendū. nō ſic de veni ali qd̓ de neceſſitate nūqͣꝫ cadit ſub obliga tione cōfitendū ſacramentalit̓ in ſpecie/ ꝙ qͣꝫ qn̄qꝫ ꝑutile ſit. ſed ſufficit cōfeſſio gene ralis. Nam venialia ꝑ diuerſa delēt̉. vti cō feſſiōe generali. oratōe dn̄ica. tūſiōe pecto ris ⁊c̄. ¶ In nōnullis etiā eſt tā arta ꝯſciē tia vt quanto magis eā ſcobare ꝑ confeſſi onē conant̉/ tanto ampliꝰ quaſi inde fedā tur/ ꝓpter plura nouiter ex fricatōne pullu lātia/ que tn̄ freq̄nter modice aut nulle ſūt reputatōis. cōſcientia talis nō firmat̉ me liꝰ qͣꝫ dimittēdo eam in pace ⁊ quiete. et ꝙ ſolū imbre lachrymaꝝ irriget̉. ⁊ ſic fecun data celeſtis dono gr̄e ſolidetur ¶ Ueniale autē peccatū cōmuniter eſt om̄e illd̓ quod factu eſt abſqꝫ ratōis deliberatōe quodcū qꝫ ſit illud. etiā ſi ſit odiū vel ira cōtra deū. aut horribilis blaſphemia Ul̓ veniale pec catū eſt quādo actus talis eſt qui nō tollit debitā ſubiectōem hoīs ad deū/ atqꝫ eius amiciciā ſeu dilectōnem. nec perimit debi tum fraterne ſocietatis vinculū ad ꝓximū Iuxta ſimile in legibꝰ ſecularibꝰ et politio ſſ 2 De diuerſis vbi quedā peccata morte puniunt̉. ⁊ q̄dā non. qͣꝫuis ſint contra p̄cepta et ſtatuta/ qꝛ nō tollūt debitā ſubiectōem ad principeꝫ ac ad ciuilitatē et ꝓximū. ¶ Ex quo elici p̄t ꝙ nō om̄e qd̓ ē factū ꝯͣ p̄ceptū/ aut votum aut iuramētū/ aut etiā cōtra dei interdictū eſt peccatū mortale. quia in qͦlibꝫ hoꝝ ſtat peccari poſſe ꝑ ſurreptōem quandā / ⁊ abſ qꝫ ꝑfecto ratōis cōſenſu/ qͥ ꝯſenſus nunqͣꝫ eſt in pͥmis motibꝰ niſi poſt deliberatōem habitā vere vel interp̄tatiue q̄ deliberatō ī aliqͥbꝰ citius/ ī aliqͥbꝰ tardiꝰ fieri habꝫ qd̓ ſignanter addimꝰ ꝓpter habituatos in bo nō vel in malo. quia in talibꝰ habitꝰ eſt qͣſi ſil̓is deliberatiōi. Sic̄ dicit Ariſto. ꝙ ars ꝑfecta nō deliberat. patet hoc in ſcriptori bus et citharizātibꝰ. Sunt etiā q̄dam cir ca q̄ ratio debꝫ eſſe magis ꝑuigil qͣꝫ ī alijs. quod niſi fecerit īterp̄tatur ꝯſentire. ¶ No tent qͦqꝫ puſillanimes ſcrupuloſi ꝙ nō ſꝑ tenemur agere meliora ⁊ meliori mō qͦ poſ ſumꝰ/ maxime ſub obligatōe pctī mortal̓. quoniā deꝰ omnipotēs qͣꝫuis hoc poſſit a nobis licite exigere / qꝛ ip̄e dn̄s ⁊ nos ſerui eius. nō tn̄ ſic agere voluit ſꝫ ꝯtētus eſt vt certa que dedit p̄cepta ſeruemꝰ. qd̓ ſi feceri mus ſufficit ſibi ⁊ manebimꝰ in eiꝰ dilecti on et gr̄a. Beati nihilominꝰ qui ita eſuri unt ⁊ ſitiūt iuſticiā in obſeq̄ndo tāto ⁊ taꝫ dulci bonoqꝫ dn̄o/ vt poſſetenꝰ aliqͥd ſuꝑ erogare dn̄i ſui p̄ceptꝭ ſuis cōtēdāt. Btūs quoqꝫ qͥ ſemꝑ eſt pauidꝰ timēs minꝰ debi to feciſſe dūmodo tn̄ obſeruet ſꝑ ne qͥd ni mis. ⁊ ne ſit iuſtus nimiū. ⁊ demū nedū ni mis emūgit ſanguinē eliciat. ¶ Itaqꝫ pu ſillanimes ꝯfortamini ⁊ nolite timere. Cō fidite puſillꝰ grex/ quia cōplacuit patri ve ſtro celeſti dare vobis regnū in ſecula ſecu lorū. Amen. Finit Tractatus eiuſdeꝫ de diuerſis diaboli tēptatōibꝰ ē gallico in latinū verſus ad p̄ces venerabil̓ pr̄is dn̄i Nicolai de Nuremberga G D nos ſub manu dei humili andos/ atqꝫ cognoſcendā vt a cunqꝫ generali noticia nr̄am v̓tutū itinere ꝑgrandē igno. rātiā. at demū aduerſus oēꝫ inimici neqͥciā nr̄am fragilitatē imbecilli tatemqꝫ ſciendā/ vt in nobis admoduꝫ nihil. verū in dei ſolū atqꝫ ſanctorū fidamꝰ auxilijs/ mihi ꝓpoſitū eſt ſubtiles nōnul las inſidias enumerare. qͣs cunctis noſtriſ oꝑbꝰ hoſtis hūani generis diabolꝰ inge rit. quonā .ſ. pacto ī eo om̄i qd̓ cogitamus loqͥmur/ oꝑam ur̄ deceptōnis ſue tēdit laq̄ os. ſꝑqꝫ nitit̉ aduerſus eos. p̄ſertim qͦs di uino famulatui magnoꝑe cernit ītētoſ. qͦs videlicꝫ ſub ſpecie boni ſi valet ad maluꝫ conuertit. Ip̄e nāqꝫ fallaciſſimi latrōis in ſtar vie ſocietatiqꝫ bonoꝝ ſe ꝯmiſcet. Et qͦaduſqꝫ feriēdi ac occidēdi aīaꝫ opportu nū tꝑus nanciſcat̉ ſeſe fingit amiciſſimuꝫ. Tum ratus ꝯgruū tꝑus adeſſe ꝑ admixti onē malicie alicuiꝰ ſctām actōem ꝓrſus cō maculare molitur. ſiue initio. ſiue medio ſiue fine oꝑis. Cum vero impedimentum bone actōi p̄ſtare neqͥt quo minꝰ ip̄a ꝑfici atur. intentiōem ſaltē conat̉ corrūꝑe. puta vt eiꝰ oꝑatōis finis cōſtituat̉ ꝑuerſus. aut īanis gl̓ia/ aut quelibꝫ carnalis voluptas At ſi actōis principiū conatꝰ eluſerit ſuoſ rurſus cum illiꝰ medio et fine cōfliget qͥn etiā cōplete iam actōi adhuc inſidiabitur. hoīem ob v̓tuoſe ꝑfectū opuſ vana efferri leticia. ſumma ope cōtendens. Uult ſane aliqͥs elemoſynā largiri/ cū id ne fiat hoſtꝭ impedire nō p̄t. hortat̉ vt eaꝫ vl̓ ob ꝯſeq̄n dam mūdi gl̓iam tribuat. vl̓ ſpe aliqͣ indu ctus ab eo cui datū eſt munꝰ aut honoreꝫ. aūt quodcūqꝫ accipiēdi ẜuitiū. Ꝙ ſi qͥs ⁊ hanc temptatōem ſuꝑarit. aliā ml̓to am plius ꝑiculoſam ei rurſus īmittet. que bo nis quoqꝫ eſt ꝯmunis plurimū/ quā ⁊ vix in vita hac funditꝰ poſſe tolli arbitror. Et eſt/ vt is tūc ſecum ita dicat ⁊ cogitet. Re cte tuū iā opus ꝑfeciſti. p̄clare inimicū vi ciſti. nō inanis gl̓ia. nō ꝓrſus viciū vlluꝫ ſuꝑare te potuit. Nequaqͣꝫ certe quiſqꝫ ali puta ille vl̓ ille ita egiſſet. Ecce quō eo ip̄o quo is ſuꝑbiā/ gl̓iam vanā priꝰ ſuppreſſit ⁊ cōtudit. in hec eadē vicia iam ruit dela bit̉qꝫ. ¶ Atqui ſtulta hec ⁊ temeraria cogi tatio pene ſꝑ mēti ſeſe infert ac īgerit. Ma nifeſtū itaqꝫ eſt ni ſtudioſe occurrat̉ de vir tute viciū. ⁊ de hūilitate oriri ſuꝑbiam. Onnunqͣꝫ hoſtis certo temꝑe tem n ptare deſiſtit. vt qͥs et ſe cēſeat eē ſe curū. ⁊ penitꝰ tueri negligat. tunc vero id cernens repente ſubitoqꝫ in impa ratū irruit. vel odij vel īuidie vel ꝯcupiſce tie carnis validā immittēs tēptatōꝫ. Alio etiā cōmento hec intermiſſio tēptādi fieri G Temptatōnibus diaboli LXX poteſt. vt videlicꝫ hmōi ſecuritate ac īmu nitate temptatōis quis ſuꝑbiat quaſi pro pria virtute vniuerſos iā hoſtes deuicerit Siue vt eo minꝰ apud deū mereat̉ qͦ iam labore certamīs vacat. Siue certe vt eos qͥ admodū temptatōibꝰ affligunt̉ ſpernat ꝯtēnat/ deſpiciat. Ortatur nōnunqͣꝫ hoſtis aggredi alta quedā ⁊ difficilia virtutū ope ra. ſicut īmoderata ieiunia. ꝑegri natōes maximas/ vel ſimile quodcūqꝫ / ſi ue vt hō ſuccūbat oneri neqꝫ vllo pacto ip ſum ferre valeat. ſiue vt ex ip̄o ſequat̉ dete rius aliud. puta ex immoderatiōe ieiunij; cerebri vacuitas/ melācolia/ triſticia vehe mens. ex nimia ꝑegrinatōne gͣndis impa tientia/ ex velle alios eminenter docere in gens tumor. hereſis. exceſſiuū nature gra uamen. Onſulit nōnunqͣꝫ relinq̄re eximi os virtutū actus/ et minutis ī re bus verſari. vt vel hec ꝯplendo ſe quis p̄ſtantiſſime virtutis hominē arbi tretur. vel vt nunqͣꝫ ad ꝑfectionē ꝑtingat. vel vt huiuſcemodi hūilitate qua ſublimē deuitat ſtatū et precellētia opera ſuꝑbiat/ ⁊ alios qͦs nō ita facere cernit temere di iudicet. Onnunqͣꝫ enitit̉ hoſtis/ vt quāqͣꝫ ij recte qͥs cūcta faciat. in vno tamē ſolo labat̉ et delinquat. illi qͥppe ſa tis eſt ſi anīe caſtꝝ vel vno patente ſibi adi tu nāciſcatur capiatqꝫ. ¶ Hanc aūt occul tat aliqn̄ temptatōnē qͦaduſqꝫ mors adue nerit/ quo ſane tꝑe ſeuiꝰ maioriqꝫ dolo tem ptat ⁊ cōfligit. ſciens ſi tūc defecerit penitꝰ ſe fruſtratū. Onnūqͣꝫ immittit alicui verā aut ſaltē ſimulatā deuotōnē. vel etiam ſi hec diuīo mūere affuerit. ſuadet indiſcreta vota ſeu iuramenta fieri/ vt poſt modū ceſſante deuotōne hō ſit in ſe turba tus. inuolutꝰ. aut etiā ꝓmiſſoꝝ violator. Contra nōnunqͣꝫ ſub ſpecie diſcre e tionis emitti ſancta vota ꝓhibet/ que aduerſus pctā quibꝰ hō vehe menter pronus eſt ⁊ deditꝰ ſaluberrima re media forēt. vt ita ſordibꝰ ſuis is iugit̓ im Ortatur nonnūqͣꝫ ex cō (maneat ſuetudine dicere multitudinē im menſam orationū. vel vt ſe qͥs ni mium grauet vel afficiat̉ tedio. eaſqꝫ ſine deuotōne ꝑficiat. vl̓ vt hinc extollat̉. vl̓ vt rem aliā que ſibi eſt vtilior ⁊ magis neceſ ſaria foret omittat. vel vt deum credat ob hāc orōnū frequētiā ſibi iure debere vt ad impleat quicqͥd ip̄e cupiet. Requenter ſub hūilitatis ſpecie q̄ cunqꝫ fieri bona impedit/ ne illuꝫ hoīes ſanctū dicant ⁊ arbitrentur vt inde non ſuꝑbiat. Itaqꝫ efficit vt is ac cidiam; diſcretā humilitatē eſſe iudicet/ et nō largiri elemoſynā. nō ieiunare is iudi cet. Non hoc qͥdem eſſe auariciā/ gulā. ſed p̄claram virtutē hūilitatis. Onnūqͣꝫ ſub p̄textu erogandi ele moſynam hortat̉ vndeq̄qꝫ preter ius et fas cumulādis inherere di uitijs. ſcit enī eſſe multo deterius ob largi tionem iniuſte acqͥrere qͣꝫ abſtinere ab ea et velle iniquum habere nihil. Onnūqͣꝫ ſub ſpecie correctōis cō n ſulit/ aut iraſci in alteꝝ/ aut iraꝫ ſi mulare. vel vt ille in correctiōe ipſa excedat irrogādo iniurias/ cōtumelias in ferēdo. vel vt ex ira plꝰ propͥam vindictā qͣꝫ alterius bonū querat. Uel vt is qͥ corri gi emendariqꝫ deberet per alteriꝰ feritatem fiat longe deterior. comꝑtū enī habet mā ſuetudine qͣꝫ rigore nimio vtiliꝰ ac faciliꝰ ab bonū quēqꝫ poſſe adduci. Ita impati entiā iuſticie vindictā tegit effigie correcti onis/ que ꝓfecto nequaqͣꝫ correctio ſꝫ pla ne deſtructio cenſenda eſt. Onnūqͣꝫ ecōtrario ſub vmbra mi n ſericordie ac lenitatꝭ ſuadet ne qͥs alteꝝ rep̄hendat/ ne ve ſibi indicet errata ſua atqꝫ defectꝰ. ad quod tn̄ ex lege charitatꝭ is obligat̉. ſicqꝫ vtrūqꝫ ꝑdere ac iugulare molitur. Onnūqͣꝫ cum quis audit aliquē n detrahentē alteri. et ſi illud mini me ſibi placeat. agit tamē hoſtis vt metu diſplicendi ei qui detrahit. is aut male dicta cōfirmet. aut taceat ſaltem. no ſcit enim hoſtis nō paruum eſſe delictū de tractōnem vel patiēter audire. Deberet nā qꝫ talis aut verbo/ aut faciei triſticia/ aut quomodolibet aliter oſtēdere palam īgra tum eſſe ſibi huiuſcemodi detractoriū ſer monem. Qua in re poſſet ab obtrectāte ꝑ cunctari/ fecerit ne vnqͣꝫ bonū aliqͥd is de quo ſermo habetur? Itaqꝫ dicere debet fo re lōge meliꝰ illiꝰ bona qͣꝫ mala referre. aut certe illa nō alijs. ſed ei qͥ peccauit ob ſuaꝫ emendatōem referre oportere. ſſ x De diuerſis Onnunqͣꝫ ſub ſpecie diſcretōnis abſtinētias/ ieiunia fieri vetat. ſic qꝫ ſomnū/ gulā/ accidiā hac veſte ꝯiecios in habitaculū ſpūs introducit. Onnunqͣꝫ efficit vt ſua qͥs ſomnia n ſtudioſe anīaduertat ⁊ tn̄ vt his qͥ dem ꝯtra dei eccl̓ieqꝫ p̄ceptū cer ta fides adhibeat̉ ea vera eſſe. cūctaqꝫ ꝑ or dinem veluti indicabāt euenire faciet. Si milit̓ ⁊ de alijs ſuꝑſtitōibꝰ īnumerꝭ. vti ꝙ mane obuiū hr̄e canē aut leporē putet qͥs ſignare illa die futuꝝ īfortuniū. Et vt pau cis loquar tā varijs et multiplicibꝰ hmōi ſuꝑſtitōibꝰ ſimplices referti ſunt. vt vl̓ id cogitare animꝰ ꝑhorreſcat. qͣs ſane iō diſ ſeminat hoſtꝭ. qm̄ eas nouit deo admodū diſplicere. ſcit nēpe hoīes nō in deo ſed in his ꝯfidere ac ſpem locare ſuā. Ideo vero hoꝝ cordibꝰ imp̄ſſe ſunt. tū qꝛ neqꝫ ſapien tes audiūt. neqꝫ eoꝝ dictis fidē p̄ſtare vo lunt. tū qꝛ vſqꝫ adeo nefande ſunt opinio nis vt qͥcqͥd obtigerit huic alicui demētie tribuāt. v̓bi gr̄a. ſi qͥd illiſ boni euenerit cō feſtim dicūt id bene futurū et ip̄e putabā. meo enī in ſomnio hāc rem ego ꝯſpexerā. Deum qͥppe relinq̄ntes ⁊ ſibi omniū bo noꝝ autori nō veriti gr̄as ꝓinde nō agere ad has impias ſtultaſqꝫ credulitates cun cta referūt. At ſi (qd̓ freq̄nter fit) illa die ac ciderit malū aliqd̓. dicent etiā ſibi id con tigiſſe qꝛ tale aliqͥd viderint/ aut canē vl̓ le porem habuerint obuiū. Idētidem ⁊ d̓ ſa nitatibꝰ arbitrant̉ qͣs nō deo vl̓ nature ſed neſcio qͥbuſdā breuibꝰ aut cōſcriptꝭ pomiſ aut in hmōi incantatōibꝰ attribuūt. Sūt hec ꝓfecto ſine qͣcunqꝫ ratōe ſolo ꝟſuti ini mici ſuaſu/ que etiā ſingulis diebꝰ domini cis ſub excōmūicatōis penadiſtrictiſſime ab eccl̓ia ꝓhibent̉. Porro lōge ſalubriꝰ fo ret ⁊ tutiꝰ deū ac ſctōs adire cū fiducia qͣꝫ in his ſperare demētijs. Quāobrē qͥſqꝫ ca ueat has melancolicas inſanias incidere. neqꝫ ꝟ̓o alios ⁊ p̄cipue iuuenes in talibꝰ fi dē habere ſuadeat. Eſt eī difficillimuꝫ ab hiſ quēqͣꝫ erui cū ea tenerꝭ ab ānis ībiberit Git nōnunqͣꝫ hoſtis vt ī ſuis cala a mitatibꝰ qͥs immoderatiꝰ de diui na cōfidat ope. vt ſi he ꝑmanſerīt nec diuinitꝰ fuerit liberatꝰ. murmuris ⁊ ī patiētie labat̉ in foueā/ ⁊ ſceleris deū argu at. quaſi impiū ſit eum qͥ tāta deuotōne il lum ſupplex orauerit/ nō exauditū ereptū qꝫ fuiſſe. Onnunqͣꝫ alia fraude qd̓ dictū eſt n ſuggerit. vt .ſ. cū is lib̓atū ſe cernei deuotū/ ſctm̄ ac deo amiciſſimū ſe ſe credat. vtpote cuiꝰ a dn̄o vota efficacit ⁊ pene miracl̓oſe ꝯplent̉. ¶ In pͥmo auteꝫ caſu tal̓ ſperare debꝫ ideo deū ſuis nō ānu ere petitis ꝙ id ſue ſaluti mīme expediat. In ſcd̓o v̓o ambigendū ſibi timēdūqꝫ eſt ſibi eſſe offenſū deū neqꝫ dignū p̄ſenti caſti gatōe. exauditōem v̓o p̄cū ſuā mercedē eē debere. itaqꝫ ſe damnandū finaliter Onnūqͣꝫ homī ſcrupulos īmittit M n īnumeroſ. reddēs illiꝰ ꝯſcīaꝫ miro mō dubiā atqꝫ artā ne qͥd boni au deat efficere/ vt etiā crebriꝰ delinqͣt. ſcit enī eū peccare qͥ id agit. qd̓ ꝓ certo ꝯſcīa ma lum eſſe iudicat qͣꝫqͣꝫ res in ſe mali haberet nihil. Facit etiā iſtd̓ hoſtis ob aliū det̓io rem finē. vt .ſ. tal̓ qͥ deliqͥt in deſꝑatōem de labat̉. iudicās ſe reprobū a deoqꝫ dānatū. qm̄ tanta facilitate peccat/ nec vllo pacto adimplere valet mandata illiꝰ. Onnūqͣꝫ reddit hoſtꝭ ꝯſcīaꝫ an̄ cō n miſſaꝫ ſecurā ⁊ amplā. vt neqꝫ pec careqͥs formidet. neqꝫ poſtmodū peniteat. Onnūqͣꝫ ī oꝑe latā ꝯſcīaꝫ reddit. n verū ad tribuendā deſꝑatōem po ſtea delictū exaggerat; oſtēdendo horrorē ſceleris ⁊ ꝯmiſſi delicti immanita tē. qͣꝫ ſcꝫ ſit enorme eū qͥ tal̓ ſit qͥ tal̓ habeat̉ tā deteſtandū admiſiſſe facinꝰ. ꝯͣ ꝟ̓o antea nō nunqͣꝫ diſtrictā anguſtāqꝫ ꝯſcīam red dit. facitqꝫ timere vbi nō eſt timor habēdꝰ Et eſt inſtar eoꝝ qͥ pueris viā trāſeuntibꝰ ꝓclamant laberis/ cades. vt metu turbati īpingāt ac ruāt p̄cipites. Ita his lapſuꝫ inculcat hoſtis/ clamās ⁊ dicēs ꝯtinuo. er ras/ deficis/ peccas/ te haud dubie dānas Hoc nāqꝫ mō ꝯſciētie pacē ac qͥetem ꝑtur bat. adimit adeo vt tal̓ neqꝫ orare neqꝫ bo nū qͥcqͣꝫ recte facere q̄at. cōtingere etiam et iſtud poteſt ꝓpter alid̓ ſceleſtiꝰ et lōge ma ioris ꝑiculi. vt videlicꝫ qͥs hmōi ſcrupu los vitare volēs tātā amplitudinē ꝯſcien tie arripiat. tāqꝫ effrenata ſibi aſſumat au daciā. vt nulla p̄cepta penſihabeat/ nihū eſtimet illicitū Quāobrē cūctꝭ ī tēptatōibꝰ medium ſeruandū eſt. qd̓ equidē fieri po terit. tū ſapientū cōſultatiōe. tum ſubſidio oratōis. tum ſuꝑ omnia humilitate ad de um. cui ſpes de illius miſericordia cōmi xta extabit. te5qo Temptatōnibus diaboli LXX Onnunqͣꝫ illis quos ſcit mīme cō ſilijs obtēperaturos/ ſuadet ſapiē tes freq̄nter ꝯſulere/ vt taliū pecca ra minꝰ habeant excuſatōis/ nōnunqͣꝫ ꝟ̓o hanc ꝯſultationū ſuadet frequentiā cū eoſ qͥ conſulūt̉ male ſana ꝯſilia daturos arbi trat̉. vt et qͥ dat ⁊ qͥ conſiliū accipit vna ſi mulqꝫ ꝑeant. Onnunqͣꝫ hortat̉ humanū nihili n pendere conſiliū ſed vl̓ a ſolo deo vel ab oratōe inſtructōem expecta re. vl̓ ꝓprie prudentie inniti. et quaſi ſecuꝫ ita dicere. Quid ī hac re agendū tibi ſit. ip ſeqͣꝫ alter quiſqꝫ meliꝰ noſti. tibi enī meliuſ res ip̄a/ tibi tuꝰ animꝰ/ tua tibi meliꝰ com ꝑta eſt facultas. Inſuꝑ hos qͥ conſiliū tri buunt fortaſſis impellit vtilitas ꝓpͥa ſeu honoris forte cupido mouet. Et hec tēpta tio inter ceteras eſt ꝑnicioſior ⁊ amplioris ꝑiculi; ꝑſonis deuotis p̄ſertim. et his qui acuta ītelligētia pollēt. ⁊ eſt ꝓfecto maxi ma ſuꝑbia. Onnūqͣꝫ poſt abundantē ſumpti onē cibi ⁊ potus deuotōnem et la chrymas īmittit hoſtiſ vt qͥs hāc gulam in conſuetudinē ducat/ qͣſi ip̄a de uotōnem efficiat. Onnūqͣꝫ hmōi deuotōeꝫ ⁊ lachry n mas poſt grande ⁊ īmoderatū ie iuniū immittit. vel vt ſequat̉ cere bri vacuitas/ exinanitio capitis ⁊ totiꝰ cor ꝑis ꝑmaxima leſio. fiatqꝫ poſtmodū talis melācolicꝰ/ triſtis/ iracūdꝰ. vel vt ip̄e has abſtinētias/ ieiunia/ vigilias ī morē ven dicet et cōſuetudinē. vt in hac ſingularita te ſuꝑbiat. ſiue vt ī malū p̄dictū incidat Onnunqͣꝫ hortat̉ vt qͥs angelos n videre velit. miracula cupiat. op tet reuelatōnes habere. ⁊ aliqn̄ p̄ ſtigijs fallacibꝰ ſiue ī ſomno ſiue in vigilia hec apparere facit. agens hec oīa vel ad de cipiendū ſub effigie veritatis. vl̓ ad intro ducendū in illū ſuꝑbiam. Quāobrē hmōi deſideria ſuꝑ om̄ia deteſtari vitareqꝫ debꝫ quiſqꝫ deuotꝰ. Ea enī que de his ꝑ alios geſta ſunt debēt ſibi ad modū ſufficere. ſa tiſqꝫ ſibi eſſe vtiqꝫ debet ſi in cel̓ mercedeꝫ accipiat. Onnūqͣꝫ īgētē mirabilēqꝫ dulcedi n nē ī modū ⁊ ſil̓itudinē d̓uotōis in ducit/ vt ī hmōi ſuauitate hoīs to ta ꝯqͥeſcat fruitio. neqꝫ deū amare. neqꝫ ob alid̓ ſibi obſeqͥ velit niſi ſolū vt hͦ potiat̉. Onnunqͣꝫ in diuino famulatu du n riciā immittit atqꝫ ſpūs triſticiaꝫ vt a dn̄o ſe qͥs derelictū cenſeat. ne qꝫ illi ampliꝰ impendat obſequiū. ſꝫ ad car nis ſe cōferat voluptates et in illis conſo latōnem reqͥrat. Porro qui deū pure ſince rit̓qꝫ diligūt. quiqꝫ ficticio amore pro ſua ſola delectatōe ei inherent; hoc in caſu pro bant̉ ⁊ innoteſcunt patule. Onnunqͣꝫ agit vt qui ſtatū aliquē O n delegerit/ eos qui in illo ſunt defe ctus et incōmoda cōſideret Certū. enī eſt quēlibet ſtatū ꝓprios habere ſingu lareſqꝫ defectus. ⁊ illos qͥdem freq̄ntes ac plurimos qui ꝓfecto patiēter ferēdi ⁊ mo deſte tolerādi ſunt. Hec aūt efficit hoſtꝭ vt ad impatientiā quēqꝫ impellat/ aliū ſtatuꝫ oſtendens ſemꝑ eſſe q̄rendū. Sed de his particulariꝰ loquamur. Delegit aliqͥs celi bem et ſine cōiugio ducere vita. Huic ſug geret id eſſe nimis ꝑiculoſum. ea etiā q̄ in cōnubio bona ſunt ſibi ꝓponet. neqꝫ vero illiꝰ diſpendia et ferme infinitaſ moleſtias eum ſinet attēdere. At cōtra cū quis iā ma trimonio deuīctus obſtrictuſqꝫ eſt nec ab eo reſipiſcere licet. mēti obijcit. qͣnta felici tas/ quanta qͥes eſt libertate ꝑfrui/ ſine ho rū terrenoꝝ occupatiōe deo poſſe ſeruire. geſtāde ꝓlis nō angi doloribꝰ. nō marito rum duros ꝑferre mores. nulliꝰ qͣꝫ ſui cu rā habere oꝑtere. ceteraqꝫ ingētia bona (qͦ rū ꝓculdubio expers eſt ꝯiugium) demon ſtrat/ atqꝫ cora oculis cōſtituit. ⁊ hͦ facit n̄ qͥdem intēdens bonū aliqd̓ afferre aut ꝓ palare veritatē de eminentia aut ſecuritate talis ſtatꝰ/ aut etiā acceptiori eiꝰ apd̓ deuꝫ cōditōne. ſed hec que ꝓfecto vera ſunt pro ponit/ vt eoꝝ cōſideratio ad impatiētiā et deteſtatōem ſui ſtatꝰ quē neqͥt deſerere p̄ci pitet. Uiuit qͥs hominū in freq̄ntia/ puta in religioſo cenobio. apud hunc ſolitudīs bona magnificat atqꝫ plurimipēdit. oſten dit ibidē meliꝰ eſſe oratōis locū. nō adeſſe mundi tēptatōes. iracūdie nō occaſioneꝫ adeſſe. tacet vero q̄ ſolitarijs cōtingant ꝑi cula. Ex aduerſo ſolis abditeqꝫ viuentibꝰ deſideriū mūdi ingerit dicēs. ꝙ ſibi tm̄ nō alijs hoc mō ꝓſunt. ī mūdo v̓o meſtos ſo larent̉. egros viſitarēt. largirent̉ elēoſynas magnas Inhabitāti vrbes ſuadet ſalubri us fore ac tutiꝰ villulas aut rura incolere. eo ꝙ ī ciuitatibꝰ oīm maloꝝ exempla ſint. Quō ꝯtra ei qͥ extra ciuitates habitat ſug De diuerſis gerit multo fore meliꝰ in vrbibus morari. neminē eī h̓ eē a quo erudiri queat. ibi ꝟo eum verbū dei auditurū. et ingentia q̄daꝫ patratuꝝ oꝑa. nec oſtendit qͣꝫ innumera il lic ꝯſciētie diſcrimina ſint. qͣꝫ etiā difficile ſit ꝓpter reꝝ neceſſariaꝝ cariſtiā nimiā vi tam ibi trāſigere. ¶ Ceteꝝ iſta om̄ia ob id ſicut initio dicebā in conſideratōem dedu cit atqꝫ ante oculos ſtatuit hoſtis vt nemi ni ſuꝰ ſtatꝰ placeat. nemo in illo ꝯtentꝰ ſit. nouas qͥſqꝫ mutatiōes cupiat/ vtqꝫ ita pe ctoris tranqͥlla pͥuetur pace. et ꝯtinuo gͣui bus ac moleſtis incōſtantie fluctibꝰ agitet̉ Has igitur cūctas temptatōes ⁊ ſi que ſi miles inueniunt̉ a ſe qͥſqꝫ depellere ⁊ illis ī hūc modū apd̓ ſe reſpōdere dꝫ. Scio vti qꝫ mala et bona vbilibet reꝑiri. ꝙ ſi mala q̄ dam meus ꝯtinet ſtatus. in eo tn̄ nōnulla ſunt bona q̄ alibi mīme reꝑiunt̉. Alibi pre terea mala aliqua inueniri certū eſt qͥbꝰ vi ta mea caret. ⁊ eſt immunis. Dmonet nōnunqͣꝫ hoſtis vt ad hͦ a qͥs hoīm in cōſpectu ſeſe vituꝑet vl̓ etiā delicta q̄dam cōmittat ⁊ ꝑꝑ petret vt ſe indicet nec fictū eſſe nec hypo crita. Qd̓ ꝓfecto in grande malū ab hoſte ſuggerit̉. Nam ꝑ hmōi que hic aduerſus ſua gl̓iam dicere agereqꝫ videt̉ aliqn̄ ī euꝫ maior irrepit ſuꝑbia. vult qͥppe hoc pacto verax haberi et reputari is qͥ ſuā laudē mī me q̄rat. quam tn̄ ſuo in animo flagrātiſſi me cupit. Ita aūt eē dignoſci ꝯꝑiriqꝫ pōt cū ea ip̄a q̄ is de ſe indigna dicit. aliꝰ quo qꝫ aſſerit ⁊ teſtat̉. Nā id ⁊ moleſte fert ⁊ ſe ſe tūc excuſat ⁊ ꝯmendat. Onnunqͣꝫ hortat̉ hoſtis. vt cū ali ij cui opus ſuū agere incūbit vl̓ reꝫ quālibet ẜm morē eoꝝ qͥbꝰ ꝯuinit efficere. tūc ad vacandū deo cūctis hmōi occupatōibꝰ et qͥdem debitis ſe ſubtrahat ⁊ ſolū ꝯſtituat/ vel id ab hoſte fit vt illo tē pore faciliꝰ tetre abominādeqꝫ cogitatio nes rācoris/ inanis gl̓ie ⁊ ſingularitatꝭ. certe peſſima eſt menteꝫ huiꝰ ſubeāt. Agit etiā nonnunqͣꝫ hoſtis vt maiori ꝯplacen tia qͥs bonū volūtariū ad qd̓ nequaqͣꝫ ob ligatur/ qͣꝫ rē ſaluti neceſſaria efficiat. Pu ta ꝙ quis potiꝰ ſoluere infringereqꝫ malit ieiuniū quod p̄cipit eccl̓ia/ qͣꝫ illd̓ quod ꝓ pͥa volūtas inſtituit. que ꝓfecto res pror ſus eſt illicita. ¶ Ex aduerſo aliqn̄ ſuggeri corꝑeo ſemꝑ labori intendere/ vt qͥs nun qͣꝫ deo vacare queat/ neqꝫ ꝓpriā vitā anīaduertere diſcutereqꝫ poſſit. Sane opti mum eſt vtroqꝫ moderate vti. et iam huic etiā illi viciſſim operā dādo vnum altero temperare. Onnūqͣꝫ alioꝝ peccata ꝯſiderare n facit/ vt ꝓximū quis iudicet ⁊ in famet. vt nō eū diligat ſꝫ cōtēnat. vt nullam ſalutarē doctrina ab hoc dictā recipiat. vt quicqͥd hic boni egerit mala in tentōne fieri aſſeueret. vt ei ſi ſuꝑior fuerit obedire recuſet. vt eū ſi ſubditꝰ eſt tractet ī maniter. atqꝫ vlla ſine miẜicordia corriga ⁊ ſuper omnia. vt quia hmōi delicta n̄ ope ratur meliorē ſimplicit̓ ſe cenſeat. et hoc pa cto teterrimā in ſe aſſumat ſuperbiā. q̄ for taſſe maiꝰ peccatū erit qͣꝫ omēs aliorū de fectus. quos tāta diligētia cōſiderat. curi oſitate tanta explorat. Quāobrem cōuenit ab alienis delictis oculos abducere/ ⁊ eos cōuertere in ꝓpria. ꝙ ſi aliena pctā cōſide rare neceſſariū extiterit. id fiat illis cōpatiē do. De his enī multo plꝰ qͣꝫ de corporali morbo dolere debꝫ et cōꝑati. Id etiam fi at dominū ꝓ his orādo/ et cogitādo deni qꝫ ꝙ ſui defectꝰ maiores ſunt. aut niſi eum dei miẜicordia protexerit grauioribꝰ ml̓ to criminibꝰ irretiri implicariqꝫ poterit. qͥ etenī n̄ vult diuinā miẜicordiā ita alienis ſicut ſuis delictis ignoſcere/ is ꝓfecto illaꝫ odio habere videt̉. Onnunqͣꝫ aliena bona oſtendit et n demōſtrat vt qͥs in ſceleſtiſſimum facinus corruat in liuorē ſcilicꝫ ⁊ inuidiā. vel is inflāmet̉ ad cōcupiſcentiaꝫ taliū diuitiaꝝ. talis ſtatꝰ pompatici. talis glorie. taliū veſtiū. equoꝝ taliū. pulcritu dinis talis/ et generaliter taliū quorūcūqꝫ bonoꝝ. vt etiā cū eiuſmodi bona nanciſci adipiſciqꝫ neqͥt. hinc doleat/ angat̉/ atꝫ me lancoliam incurrat. Onnunqͣꝫ de alioꝝ dictis et factiſꝰ n in mentē alicuiꝰ vehementē ſuſpi tōnē inducit hoſtis perſuadens il li huiuſmodi cuncta fieri vel ad irriſioneꝫ turbatōnēqꝫ eiꝰ/ vel ad ſibi damnū inferen dum. De quibus tamē in veritate nihil eſt Suboritur autem hec aliquādo tempta tio inter vxorem et maritum/ inter fratrem ⁊ ſororem/ et inter quoſqꝫ amiciſſimos. ex qua grauiſſima mala et ferme incredibilia proficiſcuntur. Et eſt plane peſſima tem ptatio de altero et de amico p̄ſertim malū ſuſpicari adeo faciliter/ et id ita celerit̓ cre Temptatōnibus diaboli LXX dere quod pene ſemꝑ eſſe falſuꝫ poſtmodū comperit̉. Quare ſummo ſtudio vitanda eſt hmōi infauſta ſuſpitio. Ꝙ ſi eam qͥs a ſe nequit penitꝰ abijcere/ tūc multū ꝓderit ea que aduerſus alteꝝ qͥs animo ſuo ꝟſat illimet aperire vt is ꝓinde ſe excuſet et ſatiſ factionē afferat. ¶ Uerū nō nunqͣꝫ agit ho ſtis vt has ſuſpitōes in corde qͥs recōdat ⁊ apud ſe teneat. vt hac recluſiōe ille incre menta ſuſcipiant. plꝰ qͣꝫ inferant nocumē ti/ neqꝫ alter inde ſe excuſare queat. Cōtra ꝟo nonnunqͣꝫ incōſiderata neqꝫ obſeruata opportunitate cōgruētiaqꝫ tꝑis. vel ex ma lignitate iracūdiaqꝫ animi illas ꝓferri fa cit. vel etiā cū nimia aſſertōne. vt ꝑ hoc is cui hec dicunt̉ iraſcat̉ ⁊ turbet̉. atqꝫ in aliū odiū cōcipiat/ quaſi hoc modo apud ſe co gitans. Quid ita? iſte ne iſtud de me arbi tratur? me talē is eſtimat? ſi mihi amicus eſſet ꝓfecto hec mīme ageret/ nō ſibi on̄di vn̄ de me ſic ſentire debeat. Sic de eo ip̄e n̄ ꝯmerui. Ecce itaqꝫ quō hoſtꝭ vndeqͣqꝫ tā dicēdo qͣꝫ tacēdo ſuas fraudes inijcit Onnūqͣꝫ cōmouet hoſtis male de n aliqͦ effari/ vel ex ira aut liuore. illi fieri detrimenta atqꝫ grauamē in ferri. et nihilominꝰ dat intelligere callidꝰ hoſtis hec fieri ꝓpter veritatē/ iuſticiaꝫ et publicā vtilitatē. Uel etiā ꝓpter bonuꝫ et ſalutē alioꝝ. Dicit eī hoc ip̄m qd̓ agit̉ alijs nociuū ⁊ ꝑnicioſum eſſe itaqꝫ eſſe optimū ⁊ illū ⁊ ſuā maliciā in alioꝝ noticiā deduci vt ceteri ꝓinde ſe tueri ꝯẜuare cauereqꝫ va leant. idqꝫ omittere etiā fore aduerſuꝫ veri tatis amorē. Hec res tamē ꝓculdubio eſt ſūme ꝑiculoſa his qui alioꝝ nō ſunt ꝯſti tuti iudices. nec ad eos puniēdos ordina ti. Et p̄terea huiuſcemodi mala pꝰ terguꝫ in abſentiaqꝫ referre/ ſine his qͥ prodeſſe ni hil/ obeſſe vero aliqͥd poſſunt in bonū ver gere nequit. Ecōtra nōnunqͣꝫ agit hoſtꝭ vt ex metu/ ꝑ inuidiā aut detractōem peccan di quis alteriꝰ malū occultet ⁊ taceat in il lius ſil̓ et aliorū ingentē ꝑniciē. Uidetꝭ igi tur laq̄os ꝑplenos diſcrimīs. ⁊ ꝙ recte h̓ incedere difficillimū eſt. Onnunqͣꝫ cohortat̉ vt quis rem n aliquā ſublimē incipiat/ veluti qͥ dem ſibi videt̉ ad ꝓficiendū alteri Uti vero ꝟitas habet ad ꝓpriā oſtentati onē qd̓ manifeſtū eſſe pōt. cū is hanc rem ꝑ ſeip̄m fieri maluit qͣꝫ ꝑ alium quēqꝫ. Da to ꝙ eque bn̄ vel meliꝰ eam alter aliqͥs facere poſſet. dato etiā ꝙ ita deo gratū foret eā hunc omittere ſicut ⁊ efficere. Eſt enim euidēs indiciū ꝙ in hoc oꝑe aliqͥd ſue glo rie is admiſcet qn̄ potiꝰ optat ꝙ hoīes eū qͣꝫ alios hͦ agere cognoſcāt. Eſt inqͣꝫ ſignū ꝙ nō ex integro illud ꝓpter deū oꝑat̉. Per iſtud v̓o etiā in alijs pleriſqꝫ caſibꝰ intenti onis puritas diſcerni poteſt. Onnunqͣꝫ ſub p̄textu ſubueniendi n pauꝑibꝰ. aut īſtituēdi eccl̓ias. aut in vltimis annis ſecuritatē habē di/ agit hoſtis vt qͥs in auariciā labat̉. vl̓ fraudulēte negociatōi intēdat. vl̓ emendo vendēdoqꝫ ꝯmittat ꝑiuria. vti pͥus tactū eſt/ nūqͣꝫ tn̄ mortalit̓ peccādū eſt etiā quan tūcūqꝫ bonū inde oriri queat. Onnūqͣꝫ in bono oꝑe gͣndem ac n cidiā ⁊ triſticiā ꝑmagnā immittit hoſtis ſuadens tūc in delectatōni bus ſecl̓i ꝯſolatōnem q̄rere. Ex qͦ duo ma la accidunt. vnuꝫ eſt ꝙ frequenter ꝑ hͦ qͥs in ſtultiloquia aut peccatū alid̓ decidit/ ꝑ quod etiā alios peccare facit. Scd̓m ē ꝙ illiꝰ accidia hͦ pacto nō ſanat̉/ veꝝ magꝭ ac magis nutrit̉ et creſcit. et ſi enī eo tꝑe hic a triſticia liberet̉; ip̄a tn̄ poſtea redit lōge va lidior. Qui vero eā abigere ſuꝑareqꝫ vult aduerſus illā forti ꝑſtare aīo ⁊ ſibi acriter reſiſtere debꝫ Nam tūc diſcēdꝫ; poſtmodū minime reuerſura. Onnunqͣꝫ alicui ſubijcit hoſtis ar nj dētiſſimā cupiditatē cernēdi mū di vanitates/ plauſuſqꝫ nuptiarū. Et agit ꝙ illo pūcto tēporis qͦ quis videt hmōi/ qͥ illic plerūqꝫ ſunt impudici geſt nō temptat̉ de peccato carnis. ⁊ ꝑ hoc il lum nimiū audacē efficit hoſtis/ atqꝫ īmo derate ſua de caſtitate p̄ſumere. Un̄ euenit vt is vel in ſuꝑbiā decidat. vel finalit̓ ī ob ſcena oꝑa/ aut ſpurcas ruat in cogitatōes. ſiue hoc in loco ſiue poſtmodū alibi cum ſolitariꝰ erit. tūc enī huiuſcemodi cuncta redibūt in memoriā. Quamobrē tutiꝰ eſſe nihil poteſt qͣꝫ ſemꝑ hec deuitare pericula. neqꝫ vnqͣꝫ in illis cōfidere. Onnunqͣꝫ ſub velamēto ſanctita n tis et deuotōnis in ꝑſonas religi oſas ſpiritualis amicicie agit ho ſtis/ vt ex cōſuetudīe intuēdi/ loquēdi/ epu landi ſimul ridendi/ mutuo ſeſe iocoſe tan gendi; vertitur ſpiritualis amor in libidi noſuꝫ carnalē amorē/ et demū in finē igno minioſiſſimū. De diuerſis Onnunqͣꝫ ſub pretextu fugiende n ſingularitatis et obſeruandi mo res aliorū/ vel alicuius ſimilis bo ni/ ſuadet hoſtis vt quis plus veſcat̉ aut bibat/ qͣꝫ ſibi conueniens eſt. Et parifor mit̓ eſt d̓ veſtitu ⁊ huiuſcemodi rebꝰ. Qua re ſūmopere eſt ī oībꝰ adhibēda diſcretio. Onnunqͣꝫ agit hoſtis vt ſctā intē n tione qͥs loqui incipiēs/ cōtinuā do ſermonē ad plura defluat inor dinate dicendū. qd̓ euenit vl̓ qꝛ is loquen do cōmouet̉ iraſciturqꝫ. vel qꝛ ſuā gl̓iaꝫ q̄ rit Uel qꝛ erubeſcit et v̓ecūdat̉ niſi audien dientibꝰ admiratōem ingerat ſubtile aliqd̓ extraneū nouū inaudituqꝫ dicendo. Quo fit vt et q̄ ſcit/ et que neſcit īmoderate loqͣt̉. aūt ea ꝓferat q̄ audientibꝰ ob eoꝝ ſimplici tatē minime ꝯueniūt. Quāobrē ſub rōnis regula ſꝑ lingua tenēda eſt eque ī medio fi neqꝫ ſermōis. ſicut in initio. Onnūqͣꝫ ſub hūilitatis ſpecie ⁊ ſe n ſe cuſtodiēdi facit vt quis ſileat ex cōtemptu. iracūdia. ſuꝑbia. vel cū loqͥ deberet ex vecordi puſillanimiqꝫ metu reticeat. Onnunqͣꝫ ſub tegumento honeſti n fortaſſe deſiderij qͦ qͥs rem aliquā ſcire geſtit ⁊ agnoſcere / hortat̉ ho ſtis vt is ad cūcta videndū. audiēdū. tem ptandū. curioſus ſit atqꝫ ꝓrſus intētꝰ. Un̄ ingens poſtmodū fedaꝝ temptatōnū im pudicicie et odij obrepit freq̄ntia. Et qͣꝫqͣꝫ nullū exinde alid̓ malū naſceret̉. ea tn̄ res admodū hoī ꝑ ſe nociua eſt. Nā vſqꝫ adeo illiꝰ mens eiuſcemodi nouitatibꝰ obruitur vt nullā poſt hec purā de deo cogitatōem is habere valeat. Onnunqͣꝫ gͣtas de carniſ volupta n te cogitatōes menti offert aduerſa riꝰ dicēs. nō eſſe ꝑicl̓oſum ill̓ (dū modo cōſēſus abſit) īmorari paululū. atꝫ hoc mō intantū hoīem ſuccēdit ⁊ inflam mat vt eaſa ſe vix excutere poſſit. Itaqꝫ ni hil eſt ſalubriꝰ qͣꝫ illis initio int̓cludere adi tum. Aliqn̄ autē oriunt̉ huiuſcemodi no xie cogitatōes cū ſtudioſe qͥs ſuoꝝ affiniū qͥ in mūdo ⁊ ꝯnubio viuūt ſtatum anīad Onnunqͣꝫ alicuiꝰ mentē (uertit plurimū cōturbat hoſtis in illaꝫ n magnā fedaꝝ ac turpiū cogitatio nū multitudinē immittēdo. vt his ꝯtinuo peccare ſe credat. Dicit enī horrendū eē ſce lus cū legendo horas ⁊ deo obſeq̄ndo he cogitatōes adueniūt. Itaqꝫ hortat̉ vt illiſ ꝓrſus penituſqꝫ fugādis ſꝑ inuigilet. neqꝫ alid̓ qͥcqͣꝫ agere curet. Scit nēpe malign hoſtis ventū faciliꝰ in manu poſſe fixum manere qͣꝫ illas tolli funditꝰ radicituſqꝫ cō uelli. vel ita poſſe abigi vt ne qͥdem poſtea vnqͣꝫ redire q̄ant. At qui nō cū impie men tē cogitatōes tangūt peccamꝰ mortalit̓. ſꝫ dumtaxat cū eis cōſentimꝰ. id ē quādo ill̓ voluntas nr̄a fauet. qn̄ eas ip̄a cū delecta tōne complectit̉. quādo eas adeſſe gaudꝫ. qͣꝫdiu v̓o he ſibi diſplicent/ ſibiqꝫ ſunt hor rori ac odio nullū eſt mortal̓ noxe ꝑiculū. ¶ Sciendū aūt nō eē poſſibile ī occupati on laboris vel tēporalis adminiſtratiōis tantā ineſſe homini mētis ſerenitatē ſicut ī ſua quiete poſt diuturnā morā. Et aliter il lam querere eſt ſepe irritus labor ⁊ ſola tē ptatio. Frequēter autē he cogitatōnes me liꝰ vincunt̉ ſi eas nihilipendimꝰ aut cura mus. ſed alijs in rebus occupamꝰ animū. qͣꝫ ſi eas vinitamur ꝓpellere. Onnunqͣꝫ bonas cogitatōes ſub ijcit hoſtis nō certe ꝓpter bonum n aliquod verum ad id ſolū vt ſan cte oratōi impedimentū p̄ſtet. Nam illas eo īmittit tēꝑe cum eas ſuſciꝑe nec licꝫ nec conuenit. Non enī audiēdo vl̓ canēdo miſ ſam opportunū tēpus eſt de re cogitare fa miliari/ quod tn̄ alijs horis bonū expedi enſqꝫ foret. Dmonet nōnunqͣꝫ hoſtis ſemel in tantū alicui peccato incūbere/ aut illicite cuida vacare voluptati. vt exinde ad plenū is ſatiet̉. neqꝫ poſtmoduꝫ illiꝰ vnqͣꝫ rei cōcupiſcentiā habeat. Ideo vero iſtud agit hoſtis. quia ī hoc grauiter iſtū nouit delicturū. Agnoſcit etiam ꝙ et ſi is modico tēpore huiuſmodi deſiderio carebit/ paulo poſt tamē hic multo tēpta hitur fortiꝰ. Ut enī qui eſtu graui febreqꝫ laborant cū gelidā aquā biberint primo re leuari vident̉. deinde v̓o longe grauiꝰ ⁊ ve hementiꝰ affligunt̉. Sic expleta libidīe il lius poſtmodū ampliꝰ ingͣueſcit cupido. Sicut etiā et hi qͥ qͣnto plus ſe vngul̓ ſcal punt et fricant/ tāto magis pruriginē ſen tiūt. At qui ſi modicū id tolerare poſſent citius multo liberarent̉. Onnunqͣꝫ in ſe quis ꝑcipiens mo n tus iracūdie et vindicte in alterū quāqͣꝫ in hoc ſibi diſpliceat ingra tumqꝫ ſit. attamen ei dat intelligere hoſtis S Temptatōnibus diaboli LXX nō debere orōnē dicere dn̄icā. neqꝫ pacē in miſſa ſuſciꝑe quoniā nō libenti aīo cūcta ignoſcit. Reuera tn̄ ſi inimicū is optat ſuū ꝓpter deū diligere. debet et tuto p̄t deū ora re vt quēadmodū alijs in ſe malefacta re mittit. ita ſuoꝝ quoqꝫ delictoꝝ veniaꝫ ſibi largiri dignet̉. Nam ſi efficaciter inimicuꝫ amare volet id vtiqꝫ efficere valebit. U Onnunqͣꝫ ſuadet vt ſue qͥs fame ī tegritatē nimiū tueatur/ docēs ho n ſtis ad hͦ quēqͣꝫ teneri. ſecuſqꝫ age re velle id eſſe crudelitatꝭ ⁊ īmanis ſeuiciei Qua de re innumera mala ꝯſurgunt. nam cūcta is que de ſe dicere audit/ excuſare co nat̉; omnia ſua facta collaudās/ ⁊ de ill̓ vo lens rōnem reddere. putat nēpe hoc pacto claudere hominū ora. qd̓ ꝓfecto īpoſſibi le eſt. Ita gͦ plerūqꝫ is labit̉ in iram/ impa tientiā arrogantiā/ ꝑturbatōnem mentis/ accuſatōem alteriꝰ/ ſecretorū q̄ celari debe rent reuelationē. vt per hec omīa ſuā aſtru ere innocentiā queat. Ruit itē ꝑ id frequen ter in hypocriſim ⁊ fictōem / habēs ab ho ſte ꝑſuaſum ſua oꝑa hominuꝫ in ꝓſpectu fieri debere. nō quidē vt dicit ob mūdi vē dicandū applauſuꝫ verū ad p̄bendū alijs boni exempli viā/ ſimul ⁊ ad ꝓpͥam vitan dū infamiā. nā mihi (ita eloquit̉) illeſa fa ma manente. plures hoīes mea verba eſti mabunt/ fientqꝫ exinde meliores. X altera parte monet nōnunqͣꝫ ho ſtis/ vt qͥs nihilipēdat qͥd de ſe ho mines loquant̉ ⁊ ſentiāt/ neqꝫ ī ali quo ſuā famā cuſtodiat. ſed equale ducat ī manifeſto et occulto peccare. atqꝫ ī tali ſue vite negligentia incuriaqꝫ viuat. ſecuꝫ in qͥens. mea qualis ſit ꝯſcientia deus agno ſcit. Id ꝓfecto mihi ſatis eſt; dicāt alij qͥc quid eis libuerit. Ecce itaqꝫ videtis qͣꝫ dif ficile ſit hūc vtrūqꝫ effugere laqueū. ⁊ r̄cto gradiēdo tramite a neutro detineri ⁊ capi. ſunt enī ambo ꝑnicioſiſſimi. ¶ Quāobreꝫ pͥmū debet quiſqꝫ cōſiderare/ quale opus ſuū exiſtat. bonū ne an malū? Nā ſi eſt ma lum quāto magis illd̓ in patulo aꝑtoqꝫ fa cit/ tāto gͣuiꝰ ip̄e peccat. Et hoc in caſu hi celare abdere et occultare debet. nō qͥdem ob ſuꝑbiam ſed ne alijs occaſiōem peccā di male loquēdiqꝫ tribuat. Sin vero op bonū ſit/ attamē is noſcit alios ip̄m veluti malū iudicaturos; animaduertere oportꝫ an hi qui ita iudicāt ad hoc ex ignorantia et ſimplicitate adducant̉. et tūc hoc opꝰ ſi ad ſalutē nō neceſſariū extiterit intermittē dū eſt. vel illiꝰ rei cognitio et veritas eſt eiſ aperiēda. docēdiqꝫ ſunt nō ſic de illo arbi trari debere/ ꝙ ſi ex malicia hmōi ꝓdeat iu diciū. Sunt enī nōnulli quibꝰ aliena vir tus inuiſa eſt/ qui nequeūt qͥcquid fieri vi dent maligno nō carpere dente. Hi ꝓrſus cōtemnendi ſunt. neqꝫ enī pn̄t vllo pacto claudi iſtorū ora. Itaqꝫ minime opꝰ ē euꝫ qui bonū oꝑatur aduerſus huiuſcemodi hoīes ſuā famā tueri. ¶ Porro hoc loco a nimaduertēdū eſt/ ꝙ ſublimia oꝑa crebriꝰ efficere dignatus ē dn̄s ꝑ illos/ qui (vt do cet apoſtolꝰ) fatui inſcij vel nulliꝰ eſtima tionis habiti ſint/ qͣꝫ ꝑ alios quoſqꝫ. Qua re nequaqͣꝫ optare qͥs debet / vt in eo quod agit bono ab alijs ꝯmēdet̉. neqꝫ multo mi nus ſuā debꝫ depromere p̄dicareqꝫ laudē. vl̓ etiā ꝓcurare vt hoc fiat ab alijs. ſꝫ totū deo relinquendū eſt; qͥ de nihilo nouit ope rari ingētia. Frequēter nāqꝫ videmꝰ qͦ am plius ſuā quis oſtētare q̄rit innocentiam/ aūt ꝓpriū bunū in aliorum noticiā ducere eo minus ab alijs eſtimat̉ ⁊ curat̉. Conge etiam minꝰ/ tū ſibi / tum ceteris apud deū proficit. Git nonnūqͣꝫ hoſtis vt ſecū quis X a ſciſcitet̉ et inquirat an p̄deſtinatꝰ a deo ſit ad gloriā vel ad penā eter nam preſcitus. vt hoc pacto vel in preſum ptuoſam ſpem/ vl̓ in deſperationē labat̉ et corruat. Proinde neutrū eoꝝ diffinita ſen tentia iudicare debet homo. ſed in dei ſpe rare miẜicordia/ cuꝫ ingenti timore ſue di ſtricte iuſticie. Onnūqͣꝫ ſuggerit hoſtis apd̓ ſe ꝑ n cunctari an potiꝰ nunc quis mori vel eternaliter dānari mallet. qͣꝫ ali quod mortale ꝯmittere peccatū. vt ſi is af firmatiue reſpondeat/ ī eo denuo peccet ꝙ magis eligit peccatū admittere/ atqꝫ ita oſ fendere deū qͣꝫ huiuſcemodi penas ꝑpeti. deū quippe offēdere ꝓ qͦcunqꝫ vitādo ſuꝑ plicio velle nequaqͣꝫ debꝫ. Sin vero con trariā is partem aſſeruerit/ primū forſitan mentietur. decidet etiā fortaſſe in iactanti am atqꝫ arrogātiā. Quāobrem magnoꝑe vitandū eſt huiuſmodi facere queſtiones/ neqꝫ eis ſi ſurrepſerint eſt reſpondēdū/ ab ijciendeqꝫ ſunt et dicendum deo. Meam domine fragilitatē agnoſcis. certus equi dem ſum/ quoniam niſi tua gratia mihi fo ret auxilio nulla ita modica eſt pena quin 77 De diuerſis me vinceret. atqꝫ pctō faceret p̄ſtare ꝯſen ſum. Quare me miſeꝝ in tuas ꝓijcio ma nꝰ/ obſecrās ne ea temptatōnū ꝑicl̓a incur rere me ſinas/ que tuoꝝ ſine trāſgreſſu mā datorū ſuꝑare non q̄am. Hoc itaqꝫ modo ꝑiculoſus is malignuſqꝫ laq̄us tuto ꝑtrā ſiri valebit. fragilitatē videlꝫ ꝓpͥam hūilit̓ recognoſcēdo/ et ī deo ſolo ꝯſtituēdo ſpeꝫ. neqꝫ quodcūqꝫ iudicādo alid̓. Scitis nē pe bt̄m Petꝝ qͥ pͥus ſe velle mori qͣꝫ deū re linq̄re ſpondebat; deū poſtmodū deſeruiſ ſe. neqꝫ huiꝰ qd̓ ꝓmiſerat effeciſſe aliquid. Sic ꝓfecto agūt qͣꝫ pl̓imi putātes ꝙ oīa ꝑferrēt anteqͣꝫ ad peccādū ꝑtraherēt̉. qͣſi n̄ diuina gr̄a ſed ſua v̓tute ip̄i pctm̄ deuitēt. Onnunqͣꝫ aliā tēptatōnem īmittit n hoſtis huic pene ꝯſil̓em. ⁊ eſt cuꝫ qͥs p̄terito tēꝑe grauia ꝑpetrauit ſcelera/ vnde bona ſibi aliqͣ euenerūt. ſic̄ ꝑ fornicatōem aut adulteriuꝫ ꝓlem ſuſcepit quā ardētiſſimo amore ꝯplectit̉. tunc agit hoſtis vt is a ſemetip̄o inqͥrat vel ab alio ī terroget̉. Uellet ne nō peccaſſe/ ⁊ hāc non habuiſſe ꝓlē? Accidit enī hoīem delinq̄re qͣlitercunqꝫ. huic rn̄deat queſtiōi vt in p̄ce denti temptatōe dictū eſt Dico itaqꝫ dictū remediū hic etiā locū hr̄e. tali .ſ. q̄ſtiōi non rn̄dendo. vel p̄t hō dolere de ip̄o pctō. do lere item poteſt ꝙ ꝑ hmōi delictū ſibi ꝓles orta eſt. nō autē abſolute dolere oꝑtet de eo ꝙ ꝓlem habet. Onnūqͣꝫ incitat hoſtis hoīeꝫ ad hͦ n vt apud ſe petat. an ſit ceterꝭ homi nibꝰ vel hoc aut illo deterior. vnd̓ pl̓ima freq̄nter pctā ſurgunt. puta mētiri. ſuꝑbire. alios temere iudicare. Debꝫ itaqꝫ is dicere. qͥcqͥd ex me habeo totū peccatuꝫ eſt. ſi ꝟ̓o in me eſt aliqd̓ bonū; id eſt ex gra dei/ quā eque alteri ſicut mihi deꝰ ip̄e largi ri p̄t. ſatis ꝓfecto ſum iniquꝰ ſi nihil ex me niſi pctm̄ habeo. nō gͦ me ceteris ꝯparare opꝰ eſt/ cū ip̄e ſim ex me ſceleratiſſimus. Onnunqͣꝫ gr̄as et dona q̄ in aliqͦ n ſunt an̄ huiꝰ ocl̓os ſtatuit hoſtis. vt hinc intumeſcat ꝑuipēdatqꝫ ce teros. Quare ex aduerſo is cogitare dꝫ eo ſibi maiora ꝑicula gͣuiorēqꝫ īminere dam natōem ſi nō recte diuīs vtat̉ muneribus. Cogitare etiā p̄t ꝙ nemo adeo eſt impiꝰ qͥ nō meliꝰ hmōi vteret̉ donis ſi hecip̄a ſibi collata fuiſſent. et ita quēcūqꝫ ꝓximū/ ſiue iudeū ſiue gentilē ſeip̄o meliorē iudicabit. aut ſaltem nō deteriorē. Onnunqͣꝫ efficit hoſtis/ vt cuꝫ qͥs n penitere cōteriqꝫ debꝫ a ſeip̄o q̄rat tantā ne de pctō ſuo diſplicētiā ha beat qͣntam habere tenet̉. Qd̓ nō arguit/ qͦ niā plꝰ doloris et lachrymaꝝ d̓ dāno habe ret tꝑali qͣꝫ nūc habeat de diuīa offenſa. qͣ re neqͣqͣꝫ hmōi diſplicentia ſufficere videt̉. Sed ſciēdū ꝙ nō eſt neceſſe corꝑalē d̓ pec cato eſſe dolorē tantū qͣꝫtus fortaſſe eſſꝫ d̓ tꝑali malo vel incōmodo. Sufficit enī ꝙ ꝯmiſſum peccatū ſibi diſpliceat ⁊ nequa qͣꝫ ī ſil̓i caſu deū offendere vellet. Non eniꝫ (ſicut pͥus dictū fuit) oꝑtꝫ malle damnari mori aūt om̄ibꝰ ſpoliari bonis qͣꝫ peccaſſe aut hͦ mō peccare. Rurſus nec talē hūc op tet eſſe dolorē qͣlē de ſe diuīa poſtulat īmē ſitas. cū hͦ ſit impoſſibile. Quia ip̄a ꝓrſus eſt infinita. noſtꝝ aūt dolorē finitū eē neceſ ſe eſt. Is gͦ dolor qͥ dictꝰ eſt ſufficit. Ueruꝫ qͥdem ē ꝙ tāto hic dolor eſt melior qͣnto et in aīa ⁊ in corꝑe eſt maior. aſſit mō quo ad corꝑalem dolorē recta diſcretio. Non eniꝫ ex eo corpꝰ deſtrui aut rō ledi debꝫ. ¶ Plu rime ꝑ iſtd̓ vitant̉ tēptatōes. q̄ ſubent cuꝫ qͥs nimiū veret̉ nūqͣꝫ ſatiſ penitere aūt ſuū nō facere debitū. Debitū inqͣꝫ qͣꝫtū ad ſalu tē ſatis eſt. vt enī eſt dictū nequaqͣꝫ noſtꝝ debitū facere poſſumꝰ qͣntuꝫ dei altitudo depoſcit. neqꝫ etiā ẜm bn̄ficia que ab ipſo recepimꝰ. nec hͦ ꝓfecto a nobis indulgen tiſſimꝰ ille pater expetit. īmo ꝓ mira gratie ſue benignitate ſibi ſufficere vult ⁊ nos in amicos hr̄e paratꝰ eſt ſi ea q̄ in certo nūero certis agēda tꝑibꝰ mādata nob̓ tradidit. ip̄i cōpleuerimꝰ q̄ etiā ſub et̓ne mortis in terminatōe implēda mandauit. Uniuerſa autē hec p̄cepta in his duobꝰ continēt̉. Di ige deū ſuꝑ oīa. ⁊ ꝓximū tuū ſicut teip̄m. Si qͥs vero ſuꝑ hec aliqd̓ bonū effecerit. is ꝓinde maiorē gr̄am obtinebit. ¶ Ꝙ ſi ī terroges. quid eſt ſuꝑ oīa deū amare? Pla ne groſſeqꝫ rn̄deo. Hoc ē ſic eū diligere vt nullo pacto quodlibꝫ alid̓ qͥs amare velit ꝑ quod ꝑderet dei amorē. Proximū auteꝫ ſicut ſeip̄m diligere eſt ei finalit̓ qͥdē vitam optare eternā. gr̄am ꝟ̓o in p̄ſenti ſecl̓o. inſu ꝑ id ei facere velle qd̓ rōnabiliter ⁊ iuſte in ſil̓i caſu ſibi qͥſqͥs fieri vellet. Un̄ manife ſtū eſt ꝙ is qͥ eſt iudex cōſtitutus nequaqꝫ velle debꝫ latronē a morte vl̓ carcere libera re. qͣꝫqͣꝫ ip̄e fortaſſe in ſil̓i caſu ꝯͣ rōem libe rari cuꝑet Et ex hͦ plurimis eiuſcemodi te ptatōibꝰ reſponderi poteſt. Temptatōibus diaboli LXX I nōnunqͣꝫ qͥ ſacꝝ altaris ſuſciꝑe cōſtituit ſacr̄m occurrit ſue īdigni tatis cogitatio. ꝙ videlicꝫ neqqͣꝫ ad hͦ dignꝰ eſſe p̄t. ⁊ p̄ſertim ſibi videt̉ ꝙ n̄ bene ſua ſit delicta ꝯfeſſus. Fieri autē pōt hͦ ſuggeſtiōe demonis vt tātū bonū impe diat̉. Quare igit̉ is cogitare dꝫ ad hͦ nūqͣꝫ ſe dignū ꝓprijs viribꝰ fieri poſſe/ qͣꝫqͣꝫ etiā centum annis ad id laborans incūberet niſi ex ſpēali d̓i munere id fiat. qd̓ ſane mu nus p̄t eque nūc ſicut poſt centū ānos dn̄ſ elargiri. Debet rurſus ꝯſiderare qm̄ hac ī vita nemo ꝑ infallibilē abſolutāqꝫ certitu dinē ſcire p̄t vtꝝ in gr̄a ſit an̄ nō? vere ne ſit penitēs an̄ nō? vtꝝ recte ꝯfeſſus ſit an nō? niſi ad hoc ſingularis accederet reuelatio. Itaqꝫ qͥ ſine hac certitudine ſuſciꝑe nollet euchariſtiā. is ꝓfecto ſeip̄m deciꝑet ⁊ qͣn dā ſuꝑbie ſpēꝫ habere videret̉. Eſt alia hu mana vel moral̓ certitudo q̄ in nr̄o ꝓpoſi to et reqͥrit̉ et ſufficit. cū videlicꝫ qͥs in pro pͥa recollectiōe et ꝯſciētie diſcuſſiōe id egit qd̓ tū ſua diſcretio. tū bonū alioꝝ ꝯſiliū eū debere facere iudicat. atqꝫ hoc ꝑ ſufficiens tꝑs ad id ꝯmūiter obẜuatū ꝯſuetūqꝫ. Ꝙ ſi tūc in pctō mortali ẜm ꝓpriū iudiciū is ſe eſſe nō videat. tuto et ſine noui ꝑicl̓o pec cati ad ꝯmūionē accedere pōt. ⁊ quāqͣꝫ vt freq̄nt̓ accidit ſibi fortaſſe leuia q̄dam du bia ſuꝑueniāt. ea tn̄ cōtemnere īmo vince redꝫ. ⁊ ad ꝯͣriū agendū ſemetip̄m cogere. Leue aūt dubiū voco cū qͥs potiꝰ de aliqͦ fert iudiciū ꝙ ſit bonū iuſtū ⁊c̄. qͣꝫ ꝙ ſit ma lū et peccatū. ⁊ nihilominꝰ qͣſdā ratōes vl̓ cogitatōes in cōtrariū habet. q̄ aliquā du bitatōem ei afferūt. nō tn̄ ita qͥn pͥmū iudi ciū multo ſibi ſit certiꝰ/ intātū ꝙ ſi res ip̄a alteriꝰ foret/ de ea nequaqͣꝫ ambigeret aut cunctaret̉. Ueꝝ ſi nō maiorē certitudinem de vna ꝑtiū habꝫ qͣꝫ de altera. ſiſtere debet qͦuſqꝫ ad eaꝝ aliquā magis aſſentiat̉. ⁊ hͦ vel alioꝝ vl̓ ſue rōis ꝯſultatōe/ vel inſpira tōe diuina obtēta ꝑ orōem. Niſi enī hͦ mō qͥs ſecuritatē in ſemetip̄o capiat ſe male fu iſſe ꝯfeſſum ſꝑ iudicabit. neqꝫ trāqͥllus eē aut ꝯſciētie pacē vnqͣꝫ habere poterit. Qd̓ ꝓfecto nequaqͣꝫ bonū eſt. Seip̄o penitens nōnunqͣꝫ inqͥrit a ſi firmā nunqͣꝫ peccādi volūtateꝫ habeat. et tunc ei plurima ꝓponit hoſtis/ p̄ſertim ꝙ nimiū eſt fragil̓. ꝙ item tā crebro in pctā lapſus eſt ⁊ adhuc qͦtidie labit̉. Cōſiderare aūt is debꝫ veꝝ qͥdē eſſe nō poſſe eū vitare peccatū viribꝰ ſuis. Nō etiā aſſerere opꝰ habꝫ nūqͣꝫ ſe peccatuꝝ. p̄ ſumptuoſum qͥppe eſſet hͦ. neqꝫ tn̄ etiā iu dicare dꝫ ſe peccaturū. Iam enī eſſet hͦ de linquere. Satis igit̉ eſt ſi firmū ei ꝓpoſi tū adeſt cū dei adiutorio deuitādi peccatū ⁊ ad id diligētiā adhibendi. nec ẜm p̄ſentē volūtatē vllo vult pacto ī poſteꝝ peccare. Onnunqͣꝫ vt dictū eſt enitit̉ hoſtꝭ n ꝑſonis deū timentibꝰ magis qͣꝫ ce teris nimiū timorē īmittere qͦ ī cū ctis ſuis oꝑbꝰ deficere formidēt. Quāob rem eiuſmodi timoratis neceſſariū eſt vt ī pͥmis magnoꝑe anīaduertāt ad qͥd ſub pe na pctī mortalis ẜm ſuū ſtatū obligant̉ et ad qͥd nō. Poteſt aūt de hͦ haberi nō qui dem infallibil̓ ſed hūana certitudo ꝑ ſapi entū ⁊ deuotoꝝ bonū ꝯſiliū / ꝑ ſcripturas/ ꝑ iudiciū ꝓprie rōnis/ ⁊ ꝑ ſuū cōfeſſorem. Nā ẜm haꝝ ꝑſonaꝝ ꝯſiliū ⁊ dictamen de bet is freq̄nter ꝓpriū iudiciū mutare ⁊ vī cere. Cum gͦ de eo qd̓ agendū eſt habꝫ is hmōi certitudinē/ pōt ſe merito qͥetare. licꝫ plures alias negligētias q̄ vēialia peccata ſunt admiſerit. Sed ſi in his pūctis pͥnci palibꝰ ſe defeciſſe cognoſcit; penitere debꝫ. ⁊ poſtmodū loco ⁊ tꝑe ꝯfiteri. Uidetis ita qꝫ ꝓrſus eſſe neceſſariū vt qͥſqꝫ diligēt̓ ꝑqͥ rat q̄ res peccatū mortale ſit/ q̄ nō. ī qͦ qͥſqꝫ obliget̉ in qͦ nō? Et tūc qͥcqͥd ſuꝑ hoc ege rit id vltroneū erit ⁊ ſuꝑerogatōis ad au gmentū ſue gr̄e/ ſil̓ ⁊ alioꝝ. Credere enī ꝙ illd̓ meliꝰ bonū qd̓ qͥs facere valet ſꝑ īple re teneat̉. ita ꝙ ſi hͦ obmiſerit peccet morta liter erroneū eſſet. nunqͣꝫ etiā qͥs. poſſꝫ ob tinere cōſcientie pacem. Inaliter ꝓ generali regula accipi te ꝙ vti deꝰ et bonꝰ angelꝰ ſemperˢ ad bonū hortant̉/ cūctaqꝫ ſeu proˡ ſpera ſeu aduerſa/ ſiue bonū ſiue malū ſui vel alteriꝰ ad ſalutē ⁊ ꝓfectū bonoꝝ ꝯuer tunt. ſic ex aduerſo omnia in dānū ⁊ ꝑni ciē detorq̄re molit̉ hoſtis. ¶ Abūdat qͥs di uitijs/ enitit̉ hoſtis vt illis abutat̉ vel ī ſu ꝑbiam vel in luxuriā/ vel ī vſurā/ ⁊ iniquā tꝑaliū acqͥſitionē. Cōtra ſctūs angelꝰ co nat̉ et ſuadet vt illis vtat̉ ad largiēdas ele moſynas ad ſupplicit̓ reddendas gratiaſ deo. ad habendā ſufficientiā. ¶ Sil̓r ꝯſide rate in pulcritudīe. viribꝰ. ſciētia. ſtatu. bo. na hoīm fama. ⁊ hoꝝ cōtrarijs/ pauꝑtate deformitate. mala obſcuraqꝫ fama. Diuer ſitatem etiā inclinatōis hoīm ad hͦ vl̓ illd̓ ti De MoNacho nouit ſctūs angelꝰ bn̄ vti / hoſtis ꝟ̓o male ¶ Quāqͣꝫ etiā freq̄nter ⁊ ip̄am dei inſpira tionē in malū ꝯuerti facit hoſtꝭ. ſicut ex ad uerſo bonꝰ angelꝰ malā inimici tēptatōeꝫ in bonū. puta qͥs tēptabit̉ ideo religioneꝫ īgredi vt poſtmodū egrediat et exeat. In ea tn̄ ꝑſeuerās ꝯſtāſqꝫ manebit. De ſuper bia aūt īuidia tēptabit̉. huic valider̄ſiſtet. ⁊ inde merebit̉ pl̓imū. Ita freq̄nter dū gͣ uiter nocere cupit hoſtis. ꝓdeſt admoduꝫ ⁊ ꝓficit intantū ꝙ hoīeꝫ crebro tēptare de ſiſtit/ ne temptatōeꝫ ſuꝑando mereat̉. Ad uerſus ꝟo cūctas ſuas illaq̄antes tēptati ones q̄ certe ſunt īnumere. nō niſi vnicum generale r̄mediū reꝑit̉. vt btō anthonio re uelatū extitit. vt qͥs videlicꝫ ꝓfundā ſemꝑ habeat hūilitatē. ⁊ affectōe ſincera puroqꝫ corde ſuam totā ſpem in dei ac ſanctoruꝫ auxiliū ſtatuat. idqꝫ ſe facere poſſe eſſe dei gr̄am cenſeat ꝑmaximā. Nihilominus tn̄ ſꝑ ſuū debitū faciat apud deū/ et obſeruan tiā mandatoꝝ eiꝰ p̄dicte innitēdo ſpei. Nā ſicut firmiter credimꝰ hoīem ſola dei ſalua ri miẜicordia. ita eā miſericordiā ſūmop venerari diligere caripēdereqꝫ d̓bemꝰ. ſec enī faciens vl̓ hͦ intermittēs agere/ ꝓfecto illam ꝑdere ſeſe reddit digniſſimū. ¶ Ꝙ ſi ſuggerēs tibi hͦ modo dicat hoſtis. qͥcqͥd egerꝭ certe nouit deꝰ an dānatꝰ eris vel ne. neqꝫ vllatenꝰ alit̓ eſſe p̄t. Rn̄debis. qͥcqͥd d̓ me ordinauerit deꝰ ip̄e tn̄ amari dignꝰ ē ⁊ coli. cūqꝫ mētiri neq̄at ip̄e ſibi obſeq̄ntibꝰ ⁊ ad hͦ ꝓ ſuis viribꝰ conātibꝰ infallibiliter gl̓iam celeſtē largiet̉. Quāqͣꝫ ꝟo mihi meꝰ ſit finis incognitꝰ. bn̄ tn̄ ſcio qm̄ bona vi ta in bonū finē ꝑducit. neqꝫ ob hāc incer titudinē omittere debeo qͦ minꝰ meū effici am debitū. īmo ꝓfecto magꝭ ac magꝭ eni tēdum mihi eſt. ſicut ⁊ ſi infirmꝰ ſe ſanan dū ignorēt. iure tn̄ ad id ſuū debitū facit. ¶ Cōcludēdo dicimꝰ nihil ita īſtruere ho minē in p̄dictis tēptatiōibꝰ īfinitiſqꝫ alijs. ſicut gr̄aꝫ dei q̄ ꝑ deuotā orōeꝫ in ꝓfunda fuſam hūilitate atqꝫ ꝯtritōe cordis acqͥrit̉ ¶ Hāc nob̓ gr̄aꝫ meritꝭ ac interceſſiōibus oīm ſctōꝝ ſctārūqꝫ largiri dignet̉ pr̄ ⁊ fili us et ſpirituſſanctus Amē. ¶ Finit Cōtra profeſſum in obedientē eiuſdem Iohānis Gerſon Eore tuo te iudico ſerue neqͣm d Si hͦ dixit in ꝑabola dn̄s d̓ ſer uo nō multiplicāte licꝫ reddēte talentū. quid dicturꝰ eſt de ſeruo diſſipāte ſimul ⁊ negante talentū? Talis eſt ille ino bediēs ꝓfeſſus/ ſit clericꝰ ſit laicꝰ. qͥ ꝓpͥaꝫ ſpūs ſui voluntatē acceptā a deo cauſa lu crādi vite theſauꝝ eterne dedit illā in ma nu ſuꝑioris ſui dicēs. Suſcipe me ⁊ viuā abba pater. In manus tuas ꝯmēdo ſpi ritū meū/ qm̄ fidens in te ⁊ de me diffidēs do illū tibi. Adiuua me et ſaluꝰ ero. Nunc tu qͥſqͥs es ꝓfeſſus hͦ mō vel ſil̓i/ qͥ pr̄i cu ius eſt volūtas tua dono tuo/ īmo ſpōta neo priꝰ/ nūc in neceſſitatē verſo parere re cuſas. qui ꝯͣ ſtimulū calcitrare p̄ſumis/ in terrogabo te paucula quatenꝰ ex ore tuo te iudicet cōſcīa tua. Interrogo te nō dico ẜ ue nequā ſed frēm et conſeruū ī xp̄o chariſ ſimū/ agens in ſpū lenitatis ⁊ inſtruēs iu xta monitōem apl̓i et chriſti/ cupiēs te ſal uum eſſe ab errore vie diuīe. qm̄ oīs īobe dientia deuiat a via vite. ad quā qͥ reduxe rit ⁊ cōuerterit pctōrē oꝑit multitudinem peccatoꝝ? Interrogo te ſi memīeris ꝓfeſſi onis tue. et ſi penitet te feciſſe: ꝓcul abſit hͨ ingͣtitudo a ſpū tuo ꝓcul et talis. Porro ſi memineris ⁊ approbas interrogo qͥs ſa piētior ⁊ potior interpres erit ꝓfeſſiōis hu ius qͣlit̓ obẜuāda eſt/ aut ſuꝑior pr̄ tuus/ maxime cū cōſilio cōuentꝰ/ aut tu ſubditꝰ ⁊ vnicꝰ/ ⁊ vt fert̉ laicꝰ? Si te tuūqꝫ dixerꝭ p̄ferendū p̄ponendūqꝫ iudiciū/ erras into lerabilit̓. neqꝫ eſt qͥ talē te nō aſpernat̉/ tuaꝫ ptinꝰ arrogātiā ſubſannās ⁊ dicēs. Quis p̄t hūc audire? certe puto ꝙ pudet te etiam hec interrogatio auditu ſuo pͥmo. ¶ Inter rogo deinceps. putas nepr̄em/ īmo ⁊ pa tres tuos ita malignātis eſſe neqͥcie ꝙ in male ꝯſulēdo ſaluti tue vellēt ſeſil̓ ⁊ te pe rire? Exclamabis arbitror ad hāc int̓roga tōem cachinnās ⁊ indignās rugata frote Lōgeſit hec inſania a me pauꝑculo idio ta ſubdito ⁊ pctōre/ vt de ſctīſſima ſuꝑioꝝ meoꝝ ꝓbatiſſimaqꝫ ſapīa tam ſacrilege de ſipiam. ¶ Euigila nūc et ꝑſpice. ſi nō bre ui ratiuncula ꝓtinuſ ex ore tuo te iudico qͥ iuſſus hoc et illd̓ facere tu nō obedire per ſeueras. Si enī ſuꝑior tuus ſapiētior ē in cognoſcēdo p̄cepta regule quā ꝓfeſſus es. ſi p̄terea crediſ ꝙ nollet ſe dānare dū tibi p̄ cipit obedire. qͥd obniti potes. qͥd excuſatꝭ onis afferre ſuꝑ inobedientia tua/ ne dica ꝑtinacia? ¶ Sed dices forte demiſſis ocu lis et facie humi deiecta ſi nō omīs a tepu dor abſceſſerit. ſi nō attrita iam frōte mere Profeſſo inobediente LXXI tricem imitaris dicēs. Uolo virtuoſus eē ⁊ dn̄o ꝑ afflictiōes abſtinentiāqꝫ placere. exēplo pͥoꝝ ſanctoꝝ / noīatim ioh̓is bapt̓. Sentio fortitudinē corꝑis mei. ſcio ꝙ ie niū a vino nō erit ī gͣuamen mihi. Ecce fr̄ recedis iam a cōceſſis pͥoribꝰ. Tu iudiciū tui p̄fers oī alteri. qͣſi ſi dicat infirmꝰ ⁊ in ſanus medico ſuo. Cognoſco meliꝰ diſpo ſitōeꝫ meā qͣꝫ tuip̄e. Scio qͣlit̓ obtꝑandū B mihi nō eſt regulis artis tue. ¶ Aggrediar nūc te altera via duriore vt ex ore tuo te iu dicem ſi ꝑtinax eſſe decreueris. nō tm̄ mo do ſeruū nequā ſed vel hereticū apoſtatā vel de hereſi et apoſtaſia vehemēter ſuſpe ctū. ita tn̄ ſi deꝑditio iudicij rōis ꝑ cerebri leſionē tibi nō fuerit excuſatōis ſubſidiuꝫ. qͦ caſu nō ita argumētis theologie. ſꝫ fomē tis medicine opꝰ erit. Dixit dn̄s nr̄ ieſus chriſtꝰ ad oēs in eccl̓ia p̄latos loquēs ad ꝑſonas apl̓oꝝ ⁊ diſcipuloꝝ. Qui vos au dit me audit. ⁊ qui vos ſpernit me ſpernit. Credis hͦ? Credis ſi catholicꝰ es. Scio p̄ terea ꝙ ſuꝑiores ſunt et p̄lati tui pr̄es ordi nis ſctī in qͦ et ſub qͦ ꝓfeſſum te negare nō potes. aut ſi negas erras in facto ⁊ ꝯuinci teſtibꝰ potes. īmo v̓beribꝰ ⁊ carceribꝰ coer ceri. alioqͥn fas eſſet exēplo ſil̓i et ꝑnicioſo cuilibet ꝓfeſſo religionē ſe negare ꝓfeſſum ⁊ impune. Ceteꝝ ſi faterꝭ te ꝓfeſſum/ fatea ris oportet te ad obedientiā ꝯͣ ꝓpͥuꝫ etiam voluntatis arbitriū teneri ligatū. Alioqͥn ꝯtradicis euāgelico nūc inducto p̄cepto. Qui vos ſꝑnit me ſpernit. Qui aūt ſꝑnit xp̄m vtiqꝫ blaſphemat ⁊ apoſtatizat. Et ſi addit ꝙ hec licite faciat. ſe palā in hereſim p̄cipitat. ex qua ſi nō velit extrahi ꝑtinax ē iudicādus. ⁊ vt tal̓ brachio ſeculari relin q̄ndus. nedū a monaſterio pellēdꝰ. Pro uideat ſalubriora deꝰ. tn̄ et ſi ita loqͥmur ⁊ vere loqͥmur. ¶ Tēptabo viā rurſus alterā q̄ ſanioris eſt ad morbū fomēti. Dicis (vt accepi ⁊ iā p̄tactū ē) ꝙ nō ex inobediētia de ſiſtere vis a potu vini. ceteriſqꝫ cibis lauti oribꝰ ordini ꝯceſſis. ſed ad v̓tutes acqͥren das ex pnīa. Uide q̄ſo frater ne mentiat̉ ī iqͥtas ſibi. ne ſit iſte laq̄us ſathane ſub an gelo lucis: nō v̓tus abſtinentie in ſpū hūi litatis. Itaqꝫ ſi vis vt credam tibi/ oſtēde vel pauliſper obediētiā in qͣntulo potu vi ni. necnō in alio fratꝝ edulio ſaltē paucu lo. vnde nō poſſit corpꝰ ad laſciuiā excita ri/ neqꝫ rigor abſtinētie ꝑdi. Nunc v̓o qͣle iſtud eſt/ ꝙ abhorres a vino talit̓ vt nec cō ſuetudini eccl̓ie velis eſſe ꝯformis/ q̄ poſt ſacrā ꝯmunionē dat laicis poculū vini tā tillū. Qualis eſt iſta obſecro ſingl̓aritas? nunqͥd de radice ꝓcedit abſtinētie. ⁊ n̄ po tiꝰ ex intimis hypocrital̓ dementie? vt dū facis qd̓ nemo; mirent̉ oēs. ⁊ tibi laudem ſingularitatis impune p̄ſumas. Legimuſ de multꝭ ita ſeductꝭ/ peſſimo fine terminā tibꝰ vitā. Fuit ſctō Franciſco collaudat frater vnꝰ qͥ iuſſus ꝯfiteri ꝑ v̓ba noluit ni ſi ꝑ nutus. Tollite (inqͥt ſctūs Franciſo figmentū hͦ diabolicū. docuit exitꝰ ita eſſe Dicit climachꝰ. Si videris aliquē qͥ ſibi ſit in ꝯmūitate ſingularꝭ. ip̄e nō indiget de mone tēptāte qꝛ factꝰ ē ſibi demō. Et apd̓ ſapientēſcribit̉. Uidiſti hoīem ſibi ſapien tem videri. plꝰ illo ſpem habebit inſipiens Quis ꝟo plꝰ ſibi videt̉ ſapiēs qͣꝫ ſit ille qͥ iudiciū ſuū p̄fert iudicio quorūcūqꝫ? ¶ At D ꝟo dicit frater iſte ſicut accepi. Nullū au diam ī abſtinentia mea/ niſi ſolā eccl̓iaꝫ. qͣ ſi vicꝫ ꝓ qͦlibet tali ſit ꝯuocandū generale ꝯciliū. aut ſit papa ſpecialit̓ adeundꝰ. ⁊ n̄ ſufficiēter dicat eccl̓ia qn̄ ſuꝑior p̄ſertim ī re tali decernit et iubet. Exiſtimo ꝓinde ꝙ ſi mitteret̉ ad papā frater iſte nec ſic obedi re iuſſiōi ſue vellet. ¶ Eſt apud narratōneſ patꝝ de qͦdā gl̓iante in abſtinētie ſingula ritate ꝙ remediū inuenerūt pr̄es/ ligauer̄t ip̄m tanqͣꝫ fatuū. ⁊ certe iam ip̄e talis erat. Cōpulerūt vti lautiſſimis cibis ⁊ vino ad ſaturitatē ⁊ nauſeā. Quid tandē? Sanat eſt a p̄ſumptōe vl̓ arrogātia ſingularꝭ ab ſtinentie. et ꝯſeq̄nter a vanitate ⁊ ꝑicl̓o in ſanie liberatꝰ ¶ Tradidit btūs Bern̄. ꝙ di abolꝰ nō habꝫ machinamentū maiꝰ ad ꝑ ditōem querentium placere deo/ qͣꝫ ſi ſua deat currere indiſcrete. qͣtinꝰ qͥ currit īcur rat ⁊ p̄ceps ruat. Uocat̉ hͦ demoniū meri dianū qn̄ ſub ſpecie magni boni ⁊ ſingu laris ꝓfectꝰ incidit qͥs in magnū malum. Et qd̓ maiꝰ malū qͣꝫ inobediētia. q̄ pctm̄ ariolādi .i. idolatrādi a dn̄o noīat̉? ¶ Pre terea dicit apl̓s. Si eſca ſcādaliſat fratreꝫ meū nō māducabo carnes in et̓nū. quan to magis ſi abſtinētia tua (o frater) ſcādali ſat frēꝫ. nedū vnū ex puſill̓. ſꝫ pr̄eꝫ ⁊ maio rē. Ue tibi timēdū ē. Itaqꝫ nō expedit ti bi ꝯtriſtare pr̄eꝫ tuū. nō ꝯtūacē eē ad illuꝫ. id ē nō tollere te ſibi. cui te voto tradidiſti. hͦ rapina eſt. hͦ ſacrilegiū. ¶ Dicā tibi ī veri tate nec mētiar. Si de duobꝰ mal̓ alteꝝ eſ ſet faciēdū. vl̓ ꝯmedere carnes ī die venerꝭ t 2 De exercitiis diſcretis ſancta cū reniſu ꝯſcīe timorate. aut abſtine re a vino ꝯͣ p̄ceptū obediētie rōnabilit̓ im poſite/ p̄ferrē pͥmū. qꝛ ſcd̓m nō ideo maluꝫ ſꝫ vt bonū deberet īpleri bibēdo vinū. Ali oqͥn cū ꝑtinaci reniſu nō ſtaret ſalꝰ. vbi ali ud ꝑpetrādo cū ſubſeq̄nte humili pnīa cō medēs carnes ſaluaret̉. ¶ Deniqꝫ ſi forte di cturꝰ es. Moueor lege ſpūſſctī. vide ſi ſpi rituſſctūs eſt diſſenſiōis deus. Uide ſi qͥl bet ꝓfeſſus regulā ita diceret qͣnta ꝯfuſio ſeq̄ret̉. Uide ſi ſufficiētē doces exceptōem a regula generali quā ⁊ ẜm quā ꝓfeſſuſes Sꝫ formido ne faciā v̓ba mea ſurdo. niſi ꝙ nō iā tibi ſꝫ pr̄ibꝰ ꝓ te loqͦr. Et forte ꝓ ce terꝭ in poſteꝝ ſi (qd̓ auertat deꝰ) occurreret caſus tal̓. ¶ Bene vale/ cor boni ꝯſilij ſtatu ens tecū. nō plꝰ aūt alit̓ ſapiēs qͣꝫ oꝑtꝫ. Io hānes Cācellariꝰ pariſien̄. Lugduni An no. M. ccccxxvi. In ianuario ⁊c̄. Finit c Itē ad eodē cancel lario pariſien̄. de zelo ⁊ feruore nouitiatꝰ ⁊c Olet zelꝰ domꝰ dei/ p̄ſertī dū eſt nouitiꝰ hoīes bone volū tatis ꝯmedere. hͦ ē vrgere/ vt oīa q̄ ꝯſpiciūt vicioꝝ ſcāda la ſatagāt vl̓ tollere vl̓ culpa re. vl̓ cet̓os ad ablatiōꝫ acrit̓ animare. Nō diſſimulandū aſſerit. nō parcēdū. n̄ ſcāda lum formidādū. ſꝫ incedēdū virilit̓ per ar ma iuſticie a dextrꝭ et a ſiniſtrꝭ ꝑ infamiam ⁊ bonā famā. ꝑ v̓bera ſi opꝰ eſt/ ꝑ ſangui nem et ꝑ mortē. ¶ Ueꝝ euenit ꝙ pꝰ exꝑien tias varias. poſt irritos conatꝰ. pꝰ agnitā hūane fragilitatis ⁊ iniqͥtatis abyſſum ī exhauſtibilem. tꝑat̉ ⁊ molleſcit feruor iſte bulliēti muſto ſil̓is/ ⁊ qͦ maturior eo ſani or efficit̉. Mitigatqꝫ tribulatōis aqͣ vinū nimis feruide charitatis. ¶ Porro nō ne gauerim me pͥoribꝰ annis zelū hmōi qͣlem cūqꝫ ſenſiſſe. ſꝫ qͣꝫ freq̄nter fuerit nō ẜm ſciē tiam me docuerūt exitus. Finit Tractatus eiuſdeꝫ cancellarij pariſien̄. ꝓ deuotis ſimplicibꝰ. qͣlit̓ ſe in ſuis exercitijs diſcrete ⁊ caute ha bere debēt de gallico in latinū trāſlatus ꝑ quēdā. Qui qͥdē trāſlator ad vitandū ru ſticitatē latini eloquij q̄ reſultaſſet magis ex vulgari ī ſenſu e ſenſu qͣꝫ v̓bū ex v̓bo trāſ ferre curauit. vnd̓ nec mirādū ſi opuſculū iſtud nō cōuenerit ſatis ī ſtilo cū alijs eiuſ dem cancellarij oꝑbꝰ. Eus vult vt ſit rōnabile ob F ſequiū noſtꝝ. ita vt cūcta q̄ ī d eiꝰ ſeruitio facimꝰ fiāt cum diſcretōe/ tā qͦ ad corpꝰ qͣꝫ qͦ ad aīam. Nā iuxta cōe ꝓuer biū Om̄e qd̓ eſt nimiū v̓tit̉ in viciū. Stu deat gͦ aīa ſic regere corpꝰ ſuū/ vt ex vna p te nō ꝯͣ ſe p̄ualeat. et ex alia ꝑte vt ī ẜuiēdo ſibi etiā nō deficiat. Quoꝝ pͥmū fit cū nō nimis lautē ip̄m corpꝰ enutrit̉. Scd̓ꝫ qn̄ nō nimiū exercitijs ſiue corꝑalibꝰ ſiue ſpū alibꝰ fatigat̉. Et maxime ī ſpūalibꝰ ſeu ad ſpūalitatē tendētibꝰ exercitijs ē cautela ad hibenda. qꝛ in talibꝰ ꝓpt̓ ſimplicitatē non nulloꝝ deuotoꝝ ⁊ antiqͥ hoſtꝭ īſidias/ ſub ſpecie boni poſſꝫ hō incurrere ꝑiculū ma gni mali. Exēpli gr̄a. Si qͥs nimis ⁊ non cū debita diſcretiōe nec cū ꝯſilio aliorū de uotoꝝ exꝑtoꝝ ⁊ ſuoꝝ ſuꝑioꝝ intēdere vel let ieiunijs. fletibꝰ. vigilijs. diſciplinatōibꝰ orōibꝰ. meditatōnibꝰ. imaginatiōibꝰ circa ſubtilitates qͣſlibet ⁊ diuīas res. terroribꝰ mortis extremi iudicij ⁊ inferni/ ⁊ ceteris his ſil̓ibus. Hic poſſꝫ caput et cerebrum ſuū aliaqꝫ organa qͥbꝰ aīa vti hꝫ ī ſuis oꝑa tionibꝰ intātū ledere vt vſū rōiſ amitteret. aut fieret totꝰ debil̓ fantaſticꝰ et melācoli cus/ ſibijp̄i deo ⁊ hoībꝰ inutil̓ nō ſolū ſed ⁊ ꝑiculoſus et gͣuis. ¶ Un̄ conſiliū meū ē vt hō deuotꝰ ſi oīno menſurā ẜuare nequit nutriat potiꝰ corpꝰ ſuū aliqͣli cū exceſſu qͣꝫ ſubtrahat ſibi nimis cū defectu. Rō quia difficiliꝰ/ īmo qn̄qꝫ nullatenꝰ ſubueniri p̄t corꝑi leſo ꝑ hmōi nimiam neceſſarioꝝ ſub tractōem. vbi tn̄ facile ꝑ vnā aut duas ab ſtinētias repͥmi poſſet qd̓ exceſſum erat ꝑ nimis delicatā educatōem. ¶ Cuſtodiat g hō d̓uotꝰ ꝓ regul̓ ea q̄ ſubiūgūt̉ docum̄ta De humiliando ſe corā deo. Rimo det obliuiōi totū tꝑus ſuū g p̄teritū. ita vt nō nimis ꝯtinue in ſpecie recogitet d̓ ſuis ꝑactꝭ pecca tis priꝰ ꝯtritꝭ ⁊ ꝯfeſſis. ſꝫ ſufficit vt qn̄ꝫ ꝑ ꝯtritōnem generalē ſic dicat ore vl̓ corde. Dn̄e deꝰ meꝰ ꝯfiteor tue bonitati pr̄ne/ ꝙ vſqꝫ in p̄ſens male ꝓhdolor ꝑdidi tꝑs vi te mee in pctīs ⁊ vanitatibꝰ. qꝛ tibi digne nunqͣꝫ ſeruiui. Sꝫ et inſuꝑ multipliciter te offendi. ⁊ nihil habeo qͦ poſſum tibi ꝓ ne deuotorū ſimpliciū LXXI glectis et male geſtꝭ ſatiſfacere niſi cor me um; vtinā debite ꝯtritū ⁊ hūiliatū. Hoc gͦ tibi dn̄e offero. ⁊ rogo ne deſpicias. ⁊ deli cta iuuētutis mee ⁊ ignorātias meas/ īmo ⁊ neqͥcias meas ne memineris. Etiaꝫ ſcio dn̄e ꝙ totis viribꝰ meis nō ſufficio talem facere ꝯfeſſiōem/ qualē bene exigerēt pecca ta mea. Sed ⁊ tu ſcis deꝰ meꝰ deſideriuꝫ meū ⁊ voluntatē meā bonā. qꝛ ex tuo do no et tua īſpiratōe nihil volui vicario tuo meo ꝯfeſſori celare de pctīs meis. Et ipſe ꝯfeſſor ſe ſatis putat īformatū d̓ mea vita. ¶ Rogo igit̉ pie dn̄e ſufficiat tibi. et da vt oblitꝰ ea q̄ retroacta ſunt extēdere ꝑampli us me poſſim in ant̓iora in tuo ſctō ſerui tio. Si autē dn̄e in futuꝝ aliqͥd aliud tibi de me placuerit ſuꝑ ꝯfitendis meis pecca tis iteratis vicibꝰ offero me paratū/ iuxta cōſiliū cuiuſcūqꝫ ꝑ quē tuā mihi dignariſ īnoteſcere ſuꝑ hͦ voluntatē. Nihil enī intē do retinere apd̓ me qd̓ ſit ꝯͣ te. Tn̄ nō igno ro etiā dn̄e deꝰ meus ꝙ qͣꝫuis millefies cō fiteor/ ex hͦ nō poſſum ſatis iuſtificari. ſed ex tua ſola miẜicordia mea depēdet iuſtifi catio. Cū enī tu mihi nō imputaueris pec catū/ tūc iuſtꝰ ſum / et nō al̓s. U Informatio ⁊ cōſo latio officialiū qͥ circa ext̓iora occupant̉. Irca p̄miſſa etiā notādū ꝙ ꝑſona deuota q̄ circa curaꝫ reifamiliaris et erga exterioꝝ diſpenſatōeꝫ mul tū ē occupata. n̄ dꝫ cū nimia anxietate co nari ad habēdū talē pacē tranqͥllitatē ⁊ pu ritatē cordis/ qualē ꝑſona ſoli deo ⁊ ſpūali bus vacans p̄t ⁊ dꝫ habere. Nec deꝰ requi rit hoc a tali de neceſſitate ſalutis. ſcit enim ꝙ hūane infirmitati id īpoſſibile eſt Ad hͦ enī conari nimiū eſſꝫ ſignū ſuꝑhie ⁊ labor īanis/ ꝑditio tꝑis inutilis. Nō gͦ ꝑſona ſic exterioribꝰ occupata ꝓ ſua ⁊ alioꝝ ſalute ex diuina haud dubiū ꝓuidētia triſtet̉ mul tū ſi deuotōem tātā nō habuerit qͣntam li benter haberet. et qͣlem alios habere ꝯſide rat. Impleat ip̄e tm̄ fidelit̓ mīſteriū ſuum ad quod deꝰ eū vocauit ⁊ ſatis eſt. ſicut nā qꝫ ip̄e nō ſolū ꝓ ſe ſed et ꝓ alijs ſe exteriori oribꝰ occupat iuxta diuinā voluntatē. ita etiā alij nō ſolū ꝓ ſe ſed et ꝓ ip̄o ſic occupa to ⁊ ꝓ alijs deo ⁊ ſpūalibꝰ exercitijs vacāt. Hoc adiecto vt qn̄qꝫ certꝭ horis ſibi ma gis aptus ꝓut poſſibile fuerit ad deū etiā recurſum habeat ꝯquerēdo hūiliter de ſuis negligētijs et exponēdo dn̄o d̓o ſuo ne ceſſitates occupatōes ⁊ miſerias ſuas/ orā do vt piꝰ dn̄s dignet̉ eaſdē ſuſciꝑe a pau ꝑe ſeruo ſuo loco deuotōis quā libētiꝰ ſi bi offerret ſi eā haberet. ¶ Hinc ſurgit pia ⁊ pulcra cōſideratio de corꝑe xp̄i myſtico. in quo ip̄e dn̄s ieſus deꝰ et hō ē noſtꝝ ca put noſqꝫ mēbra eiꝰ. Un̄ ⁊ ſicut in corpo re organico oīa membra nō eundē actu hā bent. nec ſibi ſoli ſed toti homī in ſuis acti bus deẜuiūt. Pedes qͥppe nō ſibi tm̄ am bulāt. nec manus ſibi ſoli laborāt. nec os ſibi ſoli ꝯmedit. ⁊ ſic d̓ alijs. ſed ip̄i toti ho mini. Ita etiam in hoc corꝑe chriſti my ſtico qd̓cunqꝫ bonū oꝑat̉ nō ſibi ſoli ſꝫ oī bus in chriſto exiſtentibꝰ id oꝑat̉ in ſalutē Et ex eo ꝙ dn̄s nr̄ ieſus chriſtꝰ deꝰ et hō mediator ē dei ⁊ hoīm ⁊ caput noſtꝝ/ oꝑa nr̄a bona ꝑ ip̄m fiunt diuīe maieſtati gra ta et accepta ⁊ nobis ſalutaria ⁊ fructuo ſa ⁊ nō ex nobis. Nemo gͦ deputatus oꝑi bus inferioribꝰ deſperet/ nulluſqꝫ intēdēs maioribꝰ ſuꝑbe ſe eleuet. Quia oīa in chri ſto jeſu dn̄o noſtro erunt nob̓ cōia. ¶ Non I bn̄ itaqꝫ agunt illi qͥ p̄dicātes aut aliā ma gnalia agētes ſe magnificāt. ⁊ ceteros reli gioſos ⁊ chriſtifideles nō p̄dicātes ſꝫ qͥeti ꝯtemplatōis et orōis vacātes vilipēdunt velut eccl̓ie dei inutiles. nō attēdentes ꝙ ſi ſermo debeat ꝓficere ex ore p̄dicātis de uota ꝯtēplatiuoruꝫ oratio habet hͦ efficere apud deū et īpetrare. al̓s inuanū erit cona tus laborātis. ¶ Sil̓r nō bn̄ agunt qͥ ſpū alibꝰ vacantes ꝯtemnūt temporaliū admi niſtratōem exercētes. ſicut enī ſpūalia ſic ⁊ temꝑalia bona qͣꝫdiu ſumꝰ ī via ⁊ ꝑegrina mur a celeſti patria nobis neceſſariaʳ ſunt. Et nō omnibꝰ oīa ꝓſunt. nec oēs oīa poſ ſumꝰ. Sit ergo qͥlibet cōtentꝰ de ſituatōe ſua in corꝑe chriſti myſtico etiā ꝓ quocū qꝫ reputet̉ mēbro infimo. ⁊ ſtudeat fidelit̓ agere in ea vocatōe qͣ dn̄s eū vocauit ¶ Ex p̄miſſis apparꝫ error illorū qͥ ī religiōibꝰ ex obediētia d̓putati ad ext̓iora officia ſua cū murmure ⁊ inuolūtarie/ īmo qn̄qꝫ vix ex coactōe et ꝑ cōſequens negligēter et infi deliter implēt. ſpūalia ſibi furtiue cōtra bo nū obedientie vltra qͣꝫ ad eoꝝ ſtatū ꝑtinet vſurpātes. ⁊ id qd̓ aliorū eſt ſuꝑbe ſibi vē dicantes/ quodqꝫ ſuū eſt negligentes. ⁊ ſic ⁊ iſtud et illud nō ſolū ſaluti ſue infructuo ſum. ſed ⁊ ſepe ꝑ ꝓprie volūtatis ⁊ inobe dientie viciū danoſuꝫ faciētes. ¶ Apparet ti 3 De exercitus diſcretis quoqꝫ ſil̓r ex p̄miſſis ꝙ incaute agūt non nunqͣꝫ religioſi modicā ꝯpaſſionē cū ſuis fratribꝰ ad exteriora explēda deputatis/ ſi qn̄ in ſpūalibꝰ minus ꝓmpti inueniāt̉ ha bentes/ ip̄os temere qn̄qꝫ tanqͣꝫ indeuotoſ nō ſolū corde dijudicantes ſed qd̓ peiꝰ eſt ſepe gladio lingue ſue detractorie ꝑcutien tes. Nō attēdentes illd̓ vulgare ꝓuerbiū. Pluribꝰ intētis minor eſt ad ſingula ſen ſus. Nec recogitāt ꝙ ſi ip̄i explere deberēt talia .ſ. tꝑalia et ſpūalia neutrū horuꝫ forte facere rite poſſent. Neqꝫ aduertūt quātuꝫ deberēt eſſe deo ⁊ hoībꝰ grati ꝙ ip̄is ad ſer uienduꝫ deo in quiete et pace ordīatis alij cogunt̉ ẜuire cū multa fatiga et tribulatō ne ⁊ deo ⁊ ſibi ⁊ alijs. ⁊ ꝙ ip̄i velut dn̄i re cumbūt. alij velut ſerui eoꝝ miniſtrāt eis ⁊ in tꝑalibꝰ de neceſſarijs eis ꝓuidere ha bent. Timere deberēt hi tales ꝙ ſpūalium opeꝝ ſuoꝝ fructū nō ip̄i ſed alij officiales. ſcꝫ exterioribꝰ occupatōibꝰ ꝓpter eos detē ti; apud deū iuſtū iudicē ꝑcipiēt. ꝓpter ſu am potiſſime ingratitudinē/ q̄ deo maxīe in nobis diſplicet. ¶ Iuxta p̄miſſa quoqꝫ inſtruit̉ nōnulloꝝ ſimplicitaſ qui occupa ti alijs conant̉ nō tm̄ corde ſꝫ etiā ore ſem ꝑ orare ꝓpter v̓ba apl̓i qͥbꝰ ait. Sine int̓ miſſione orātes. Naꝫ ẜm expoſitores licꝫ ſemꝑ oret qͥ bonū oꝑari nō ceſſat. et qͥ per peccatū mortale oratōem ſuā nō interrum pit. poſſumꝰ tn̄ ex p̄miſſis ⁊ ad ꝓpoſitum dicere plane ⁊ ꝟiſſime. ꝙ ſꝑ orat qͥ alia bo na oꝑa ſiue ſpūalia ſiue corꝑalia ꝓ dei ho nore ⁊ ſeruoꝝ dei vtilitate facit. Licet eniꝫ nō oret ꝑ ſe orat tn̄ ꝑ alios in xp̄i corꝑem ſtico. ⁊ hͦ ſufficiat ſibi dūmodo al̓s debitu orandi ad quod ip̄e obligatus extitit non neglexerit vicioſe. Qualiter ⁊ quare orandū ſit ſpiritu ſine imaginibꝰ K Urſum ꝑſona deuota debꝫ diligē tiā adhibere vt nō incurrat aliquā ſingularitatis notā ꝑ ſuam deuoti onē p̄ ceteris inter qͦs conuerſat̉. Hoc enī rep̄hendit̉ a patribꝰ. qꝛ turbat nōnunqͣꝫ ali os cū qͥbꝰ viuit̉. Et eſt ſignū ſuꝑbie ⁊ hy pocriſis. Studeat gͦ eſſe in publico ꝯmu nis ⁊ alijs ꝯformiſ abſqꝫ tn̄ pctō. In ſecre to ꝟ̓o poterit eſſe ſingularit̓ deo deuotꝰ et corde et moribꝰ ⁊ geſtis ⁊ exercitijs. cū di ſcretōe tn̄ ne ſe deſtruat. ¶ Pro iſtis aūt de uotorū exercitijs q̄ cōmuniter aptiꝰ fiunt in pͥuato qͣꝫ in publico (vt ſunt vicꝫ menta les orōes ⁊ meditatōes) notādū. ꝙ qͥcūqꝫ in his ⁊ ꝑ hec vult amoroſe ⁊ affectualiter tēdere in deū ſecure ⁊ diſcrete/ ne caput et ſenſus ſui forſan ledant̉; dꝫ diſcere cogita re de deo ſine aliqͣ re corꝑali ſiue abſqꝫ ima gine. ita vt nō cogitet rē magnā aut ꝑuam longā aut breuē. albā aūt nigrā. hic aūt ibi in tali aūt alio loco exiſtente. Sed oībus talibꝰ et ſil̓ibꝰ excluſis eleuet cor ſuū ad ītel lectualia pura ⁊ incorꝑea/ cogitādo dei oī potentiā qͣ oīa poteſt. dei ſapiam qͣ omnia pterita ⁊ futura ſcit vt p̄ſentia. dei bonita tem qua oībꝰ qͣꝫtū in ſe eſt bn̄ vult ⁊ nulli male. Sil̓r eius miẜicordiā/ dulcedinem pulcritudinē/ ⁊ ſic de alijs ꝑfectōibꝰ/ d̓o ſū me cōuenientibꝰ ⁊ inexiſtētibꝰ; dicēdo cor de et ore. O dn̄e deꝰ meꝰ creator ⁊ redēptor ⁊ ſaluator meꝰ oīpotētiſſime. ſapiētiſſime. poptime. totꝰ pulcer. dulcis et miẜicors. O pat̓ pijſſime amātiſſime/ amabiliſſime qͥ ſolꝰ vere pater patrū es. plꝰ mediligens qͣꝫ vnqͣꝫ carnal̓ pater ſuū cariſſimū dilexit filiū. Qd̓ bn̄ oſtendis ī tuis bn̄ficijs ma gnis ⁊ multꝭ mihi indigniſſimo datꝭ ꝑ te ⁊ adhuc dādis/ ex ſola tua maxima hͦ faci ens bonitate. te adoro laudo gl̓ifico. toto corꝑe et ſpiritū tibi gr̄as ago ꝓ oībus do nis tuis. qꝛ qͥcqͥd ſum poſſum ſcio et bene ſctēqꝫ cupio volo ⁊ d̓ſidero; hoc a te habeo totū. ⁊ nihil habeo ex meip̄o niſi peccata. q̄ clemēter peto ignoſce ꝓpt̓ gl̓iam nomīs tui bn̄dicti Qd̓ me cū om̄ībꝰ ſctīs tuis bn̄ dicere laudare et p̄dicare ſine fine ꝓpicius etiā concedere digneris. Uel alio mō orā do ꝓut ſpūſſctūs inſpirauerit ¶ Talem re ſpectū habēdo in orōibꝰ ⁊ meditatiōibꝰ ſu is homo nō facile incurret freneſim nec e rit fantaſticꝰ. et in capite ſeu ſenſibꝰ ſuis de ſtructꝰ. quēadmodū alit̓ facilit̓ poſſet con tingere. cū hō nimis figit cogitatū ſuū in res corꝑeas ⁊ rerū ſēſibiliū imagīes ¶ Nō lumus tn̄ ꝑ hec reprobare imaginatōnes de oꝑe nr̄e redemptōis/ de captōe/ alligat one/ colaphis/ ſputis/ flagellatōe/ crucifixi on dn̄i nr̄i ieſu chriſti/ ⁊ ceteris hmōi. im mo hortamur qͣntū poſſumus vt de talibꝰ homo ſepe cogitet̉. ſed ſub hac ꝯditōne et hmōi cautela. vt videlicꝫ cū diſcretōne et nō nimis hoc faciat. atqꝫ vt nō nimis diu et īmobiliter qͣſi ſeu nimis fixe circa corꝑa lia et imagines reruꝫ hmōi cogitatio īmo retur. Sed ſꝑ conet̉ cogitatū ſuū ab iſtis deuotorū ſimpliciū LXXI corꝑeis imaginatōibꝰ trahere ſurſū ad ea rūdē reꝝ corporaliū ſpūalitatē. q̄ inde (ſpi rituſcto docente) elici poterit copioſe ſi hō aſſueſcat et dederit ſe ad talia faciēda ¶ Et ne videat̉ īpoſſibile totalit̓ licet appareat inexꝑtis difficile aliqͣliter id qd̓ dicimus. ſumamꝰ exemplū de venerabili ſacr̄o dn̄i ci corꝑis. quod cū videmꝰ in manibꝰ ſacer dotis ocul̓ corꝑeis/ adoramꝰ deuote ſicut veꝝ deū et hominē hūani generis redem/ ptorē angeloꝝ dn̄m/ et demonū expugna torē. ꝓpter hͦ qd̓ ibi videmꝰ ocul̓ cordis. nec moramur cū cogitatū nr̄o diu circa il lud quod exterioribꝰ apparet ocul̓/ vtpote circa albedinē. rotunditatē ⁊ paruitatem ſacre huiꝰ hoſte. ſed cogimꝰ quaſi violent̉ cogitatū noſtrū vt ab illis viſibilibꝰ ſpeci ebꝰ ſe auertat. ⁊ ꝯuertat ad īuiſibilia q̄ ocu lus mentis ꝑ lumen ſctē catholice fidei ibi videt ⁊ credit v̓aciſſime. qͣſi diceremꝰ cogi tatōibꝰ noſtris. id qd̓ oculi corꝑis nob̓ re p̄ſentant nō eſt deꝰ noſter. ſꝫ id qd̓ ibi ocul̓ cordis cernit̉ eſt dn̄s deus noſter. Hoc er go cogitate et in hͦ vos figite. ¶ Alid̓ exem plū poteſt applicari de puero extra patriā poſito qͥ nunqͣꝫ vidit pr̄em ſuū. ⁊ cui pater mittit victū et amictu ⁊ alia neceſſaria. ſa lutatqꝫ dulciter ſepiꝰ ꝑ medios nūcios eū dem. Non dubiū qͥn puer iſte licꝫ patrem ſuū nō videat moueat̉ naturalit̓ qͦdā amo roſo affectu ad diligendū hūc pr̄em et ad cogitandū ſepiꝰ cordialit̓ de eo. et ꝙ libē ter eſſet apud eundē ad videndū ip̄m ſicu ti eſt. quia neſcit an ſit longꝰ aut breuis. an albus aut niger. ⁊ ſic de alijs corꝑalibꝰ cir cūſtantijs. ergo etiā in cogitādo pr̄em ſuū qͣleſcūqꝫ hmōi corꝑee imaginatōes occur rerint/ nō in eis qͥeſcit. ſed repellit tanqͣꝫ de ceptorias ⁊ īutiles Sed quoniā alibi de hoc latiꝰ tractatū eſt/ ſufficiat hic modice factū. ¶ Itaqꝫ iuxta p̄miſſa diſcat ꝑſona d̓ uota in ſimilibꝰ ſimilit̓ agere alioqͥn ī ora tionibꝰ et meditatiōibꝰ ſuis nō ſolū ꝑtime ſcere habꝫ p̄miſſa ꝑicula; ſed etiā incōmo da grauia alia. Poterit enī ꝯtīgere dū ho monimis cogitat cū imaginibꝰ ⁊ de rerū corꝑaliū circūſtātijs. vt ꝓpter fantaſie flu xibilitatē/ et inuiſibili hoſte illudēte et coo ꝑante deuēiat a deuotꝭ ⁊ pijs cogitatiōibꝰ ad cogitatus turpes et impios. a purꝭ af fectōibꝰ ad immudas. a ſpūalibꝰ ad carna les. et nōnunqͣꝫ a ſanctis cogitatōibꝰ ad ex ecrande blaſphemie cogitatōes. ꝓut ī non nullis deuotis perſonis in his incautis/ compertūqꝫ qn̄qꝫ eſt. In ip̄a etiā venerā da imagīe crucifixi ex nimis fixa conſide ratōe circa corꝑis dn̄ici nuditatē eiuſqꝫ fe moraliū. Qui caſus ſicut muliercul̓ ē val de poſſibil̓. ſic viceuerſa poterit caſus iſte ⁊ viris eſſe nō impoſſibil̓ / ſi nimis figant̉ eorū cogitatus erga ſanctaꝝ virginū ima gines corꝑeas. ꝓut etiā exꝑientia nōnll̓os docuit. Caueamus igit̉ dū cogitare volu mus nudū crucifixum ne incaute id fiat. Alioqͥn cōtingere poterit dn̄m noſtꝝ cru cifixum de cruce nobis euaneſcere. noſqꝫ cum latrōibus nō tm̄ his qͥ cū dn̄o cruci fixi ſunt/ ſed et illis inuiſibilibꝰ illic inſidi oſe cōtra nos latitantibꝰ ſoloſ remanere. qͥ ⁊ deſpoliātes nos cogitatōibꝰ ⁊ affectōni bus puris et ſanctis. et plagis turpiū ⁊ ex ecrandaꝝ īpoſitis vix ſemiuiuos nos ſub cruce relinquant. Semiuiuos ⁊ ſemimor tuos nāqꝫ nōnūqͣꝫ deuoti ſimplices ſe pu tant/ cū ex hmōi corꝑalium ſpecieꝝ incau ta ⁊ nimia imaginatōne veniūt a ſctīs co gitatōibꝰ/ meditatōibꝰ et orōibꝰ ad cogita tiones nefarias ſpiritu neqͣꝫ ſepiꝰ cooperā te. eſtimantes cū quadā deſꝑatōne ſe a d̓o derelictos et reprobatos ꝓpter hmōi tur pitudīes/ cogitatui eorū occurrētes et per conſeq̄ns ſe in aīa a dei gratia mortuos fo re. et vix vita corꝑis viuere. quod tamē fal ſiſſimuꝫ eſt. Ecce ad qͣnta peruenitur pe ricula ex nimis forti imaginū corꝑaliū re rum fantaſia. et exantiqͥ hoſtis cooꝑatiōe malicioſa. Nemo ꝓpter p̄miſſa credat ſan ctoꝝ imagines (ſicut qͥdā heretici ſenſerūt) eſſe cōtemnendas. ſed ſunt potiꝰ reuerēter tractande. et ea intentōe qua eccl̓ia dei eaſ inſtituit digne honorāde. Et ſic diſcamus ab hiſ viſibilibꝰ mēte trāſire ad inuiſibilia. corꝑalibꝰ ad ſpiritualia. Ille nāqꝫ ē finis imaginū. Remedia cōtra ſpi ritū blaſphemie. E blaſphemie tēptatiōe/ occaſiōe p̄miſſoꝝ ē etiā notādū ꝙ ip̄a noui ter ad d̓ī ẜuitiū ꝯuerſos qn̄ꝫ gͣuit̉ īfeſtat; īimico hūani generꝭ (vt taleſ ꝑ hͦ in deſꝑatōꝫ d̓ducat ⁊ a d̓i ẜuitio viaqꝫ ſalutꝭ arrepta retrahat) id agēte. deo aūt (vt ꝑ hu iuſmodi gͣues tēptatōes ſi eis nō ꝯſenſerīt a pctīs ſuis purgati. īfluētie ſue gr̄e idonei reddāt̉) hͦ pīe ꝑmittēte. ¶ Cū igit̉ cogitatt 4 N De exercitiis diſcretis tio hmōi mala horrenda. groſſa. turpis. ⁊ nefaria importune occurrerit/ nō terreatur nec triſtet̉ ꝑſona deuota ꝓpterea nimium. neqꝫ credat ſe ꝓpter talē a deo derelictū. eti am qͣntūcūqꝫ talis cogitatio blaſphemie videat̉ eſſe cōtra dei vl̓ alicuiꝰ ſctī honorē aut ꝯtra fidem caſtitatē ⁊c̄. Sꝫ maiorē fi duciā ſe ꝑtinendi ad deū inde accipiat/ di cendo corde aut ore. ¶ Dn̄e deus meꝰ gͣui ter ⁊ inuitiſſime tolero hāc temptatōnē. ta men qꝛ ml̓tū peccaui iuſtū eſt vt multū af fligar. Confidēs dn̄e qꝛ tā forte certamen mihi cōmittis ꝙ etiā inter magnos et ele ctos tuos milites velis cōputare me indi gnū. Si igit̉ dn̄e eſt tue volūtatis vt hec tēptatio dura me colaphiſet nō recuſo la borē. ſꝫ ſupplicit̓ rogo vt tribuas ẜuo tuo virtutē pugnādi ⁊ vincēdi ne ei vnqͣꝫ inet̓ nū cōſentiam. Tu enī deꝰ meꝰ ſcis creatu re tue impotentiā. nec etiā ignoras inimi coꝝ meoꝝ inuiſibiliū inueteratā inuidiaꝫ ⁊ malicia ꝯͣ me. Et hec orādo dicat hō de uotius vt poterit/ ſignādo quoqꝫ ſe interī ſepius ſigno ſancte crucis/ et aqͣ bn̄dicta ſi affuerit ſe aſꝑgendo. His ꝑactis ſit hō ꝯtētus et nō curet de eis ampliꝰ multum. nec litiget vltra ꝓ illa vice nimis cū eiſdeꝫ ſed cōtēnat. ⁊ ſic citiꝰ euaneſcent a mēoria ¶ Suꝑ p̄miſſis habemꝰ exemplū de qͦdā monacho in heremo. qͥ talibꝰ turpibꝰ cogi tatōibꝰ vexabat̉ viginti annis. ⁊ nemī au debat aꝑire temptatōem hāc ꝓpter eiꝰ ab omīatiōeꝫ. Tandē tn̄ cuidā antiqͦ experto patri eā/ nō ore ex v̓ecundia ſed ſcpͥto dete xit. Qui ridēs ait. Pone manū tuā ſuꝑ ca put meū. quod cū ille feciſſꝫ; ait idē pater. Suꝑ caput meū ego accipio totū iſtd̓ pec catū tuū ⁊ omne pondꝰ eiꝰ. Non gͦ tu am plius inde ꝯſciētiā aliquā habeas. Cum autē monachꝰ ſuꝑ hoc miraret̉ ⁊ cāꝫ huiꝰ q̄reret. Rn̄dit pater q̄rēdo. Placuit ne vn qͣꝫ tibi iſta turpis cogitatio? Abſit inqͥt ille nā maxime mihi ſꝑ diſplicuit. Et ait ſan ctus pr̄. Manifeſtū eſt gͦ ꝙ tu eā nō agis. ſed ea pateris antiqͦ hoſte ꝓcurāte. et te vt deciꝑe tandē ꝑ deſꝑatōeꝫ poſſet ita fatigā te. Nunc gͦ fili mi audi ꝯſiliū meū. Et cu iteꝝ inuaſerit tal̓ turpis cogitatio/ dic. T bi ⁊ ſuꝑ te inimice neqͣꝫ ſit hec tua blaſphe mia. ego nihil in ea habere volo. ſed dn̄m deū meū ego adoro ⁊ veneror/ ī ip̄mqꝫ cre do. Expoſt v̓o iſte frater nūqͣꝫ habuit am pliꝰ hanc gͣuem tēptatiōeꝫ cōſilio ſenis ad iutus. ¶ Et notandū ꝙ ꝑſona deuota hu iuſmodi tēptatōes gͣues nō debꝫ cōfiteri ī differēter cuicūqꝫ ſacerdoti qͣꝫqͣꝫ plurimuꝫ lr̄ato. ne forte occaſionē deſꝑatōis habeat ꝓpter multoꝝ inexꝑientiā. ſed recurſū ha beat ad viros d̓uotos religioſos diſcretoſ Nec eſt opꝰ in ſpeciali nimis declarare in ꝯfeſſiōe talē turpitudinē. ſed ſufficit ita di cere vt ꝯfeſſor intelligat mentē ꝯfitentꝭ. et hoc ꝓ ſemel. Si ampliꝰ vexauerit ſatis ē eidē ꝯfeſſori ampliꝰ ſimplicit̓ in genere eā dem dicere. ¶ Pro illis q̄ p̄miſſa ſunt note tur ꝓ regula generali. ꝙ qͣleſcunqꝫ cogita tōes male occurrerint ſiue ſint de carnalita te ſiue de inuidia ira ſuꝑbia ⁊c̄. fiat diligen tia vt ab ītra eis nō cōſentiat̉. ⁊ vt ab extra nō impleant̉. ⁊ ſecurꝰ erit hō ꝙ nullo mo do hmōi erūt peccata mortalia. īmo ꝯmu niter cū eis ita reſiſtit̉ erūt magne virtutis hic. et in futuro remuneratōnis ſingularis materia ſeu occaſio. Ex humilitate tn̄ po teſt hō de eis cōfiteri; nō in ſpecie ſed ī ge nerali/ dicēdo ſic. Tales malas cogitatio nes habui. tamē ꝑ dei gratiā ip̄e mihi nū qͣꝫ placuerūt. Timeo nihilominꝰ ꝙ nō tā cito eas impugnauerim ſicut debuiſſem. ⁊ cū dei auxilio potuiſſem. Notandū aūt ꝙ ſi in his adueniret (quod abſit) delecta tio cū ꝯſenſu hoc oīno expreſſe et ſpecifice eſſet cōfitendū. et ſi in oꝑatōnem ꝓcederet̉ tūc adhuc ml̓to ampliꝰ. quia hoc foret gra uius. ¶ Huic regule generali videt̉ addē dum ꝙ ſi ꝑſona deuota fuerit ex naturali quodāmodo inclinatiōe nimis prona ad aliquod peccatū ſeu viciū/ ſit hoc ira inui dia/ male loqui d̓ alijs. aut alid̓ quodcūqꝫ ita vt quādoqꝫ etiā cadat mortaliter/ nul lo modo ꝓpter hoc deſperet; ſed cordialit̓ de hoc doleat et cōfiteatur hūiliter. ⁊ pro ponat in animo nūqͣꝫ ampliꝰ ita velle pec care. etiā ſi milleſies tunc vna die ceciderit aut vltra nō tamē ꝓpterea dānabitur/ dū modo ſaltē totiens ſurrexerit quotiēs ceci derit. Ante caſum igitur cogitet diuinā iu ſticiam. ſed poſt caſum diuinā miſericor diam ſemꝑ attendat. Miſericordia enim dei tanta eſt vt ſi homo haberet om̄ia pec cata mundi ſuper ſe. et doleret ꝙ cum eis tam bonū dominū deū ſuum ſuperbe of fendiſſet. et firmiter ꝓponeret ampliꝰ ab ſtinere/ deus talem nunqͣꝫ damnaret. īmo habemus multa exempla d̓ pluribꝰ ſanctꝭ qui grauiter peccauer̄t. ⁊ poſt peccata ſua deuotorū ſimpliciū LXXI ꝓpter penitētiā ſuā ⁊ maximā domini dei noſtri dulcedinē et pietatē qͣ diligit hūanā naturā/ facti ſunt apud deū maiores ſctī qͣꝫ nōnulli ſctī qͥ nō ſic ceciderūt. Uerūtn̄ ſuꝑ his nemo dꝫ peccare. Sꝫ poſtqͣꝫ pec cauit ꝯfidat de dei bonitate. ⁊ ꝓpt̓ premiſ ſa reſurgere feſtinet. et ſaluꝰ erit. Nā deus ꝑ os ꝓphete dicit. ꝙ nō velit mortē pctōrꝭ Sed iuxta veriſſimā ſctī Ioh̓is chryſo ſtomi ſentētiā. deꝰ qͣſi dolet cū hoīeꝫ ꝑ ſuā iuſticiā dānare debꝫ ꝓpter hoīs īiuſticiā. exqͦ hō eſt imago dei tā nobilit̓ creatꝰ ⁊ tā p̄cioſe redēptꝰ. ¶ Nemo gͦ debꝫ deſꝑare de dei miẜicordia q̄ntūcūqꝫ etiā gͣuit̉ ⁊ innu merabiliter peccauerit. ſed toto corde dole at. qꝛ tā dulciſſimū dn̄m inhonorauit ꝓpt̓ ſua pctā. ⁊ ī futuꝝ cauere ꝓponat. et ſic du bitare nō habet qͥn diuina pietas ſecū mi ſericordiā faciat. ¶ Eſt etiā ꝓ regula ſeruā dū ꝙ ſi hō in aliqd̓ peccatū ceciderit etiaꝫ mortaliter/ non tm̄ ſemel ſed pluries. non triſtet̉ intantū ex hͦ ꝙ ſibijp̄i gͣuit̉ indigne tur inde ⁊ aliqͥd mali īdiſcrere ſine ſcitu ⁊ ꝯſilio ſui ꝯfeſſoris vel ſuꝑioris ꝓpt̓ea faci at ſibi ſed cū qͣdam mētis lib̓tate ⁊ cordiſ fiducia hūiliter recurrat ad dn̄m deū ſuū. petendo cordialit̓ veniā ⁊ ſe accuſando et emendatōem cū diuīo adiutorio in mente habēdo. ¶ Faciat gͦ hō iſte ſicut facere ſolēt pueri nōdū ſatis fortes ad ambulanduꝫ. qͥ cū libēter vellēt ambulare cadūt ſepius Et cū ſe cecidiſſe cogͦſcūt ⁊ ꝑ ſe nō poſſe re ſurgere. nō ſibijp̄is ita indignant̉ vt ſic ve lintiacētes ꝑmanere. ſed huilit̓ et fiduciali ter extēdūt manꝰ ſuas ad piā mr̄eꝫ vt ſe re leuet exqͦ ꝑ ſe ſurgere neq̄unt. In infinituꝫ plꝰ nos ſumꝰ cari et dilecti diuīe maieſtati q̄ nos creauit et redemit. et ꝑpetue ſaluare diſponit. qͣꝫ vnqͣꝫ aliqͥs filiꝰ ſue mr̄i carna li extiterit carus et dilectꝰ. Recurramꝰ er go ad eam cū hūilitate ⁊ ꝯfidētia poſt la pſuꝫ. ⁊ īpoſſibile ē vt dānemur. Nullꝰ aūt p̄ſumat ꝙ velit aūt poſſit ꝑ ſe ſurgere a pec catis aūt pctā cauere. Hoc enī ſoliꝰ diuine eſt gr̄e. Caueat gͦ qͥſqꝫ a ſigno tāte ſuꝑbie. Nam ꝓpt̓ ip̄am ſuꝑbiā ꝑmittit deꝰ qn̄qꝫ cadere hoīem in pctā. in q̄ nō cecidiſſet ſi hūilit̓ ⁊ timorate ſe ad dn̄m deū ſuū ⁊ cō paſſiue ad ꝓximū ſuū qͥ pͥus in ſil̓ia pecca ta cecidit habuiſſet. De malarū cogita tionū cauſis atqꝫ remedijs. Uia tactū eſt ſuꝑiꝰ de gͣuibꝰ ⁊ ab ominādis tēptatōnibꝰ cordis ſeu cogitatōnum cū doctrinaꝝ aliqͣꝝ ꝓ earūdē remedio annotatiōe. Ut adhuc clariꝰ poſſit intelligi qd̓ dictū eſt. ⁊ vt faci liꝰ poſſint inueniri remedia ſpūalia cōtra morbū ſpūalē tā peſtifeꝝ/ expedit declara re aliqͣlit̓ cauſas quantū poſſibile fuerit/ ⁊ dn̄s donauerit ex qͥbꝰ ortū habeāt qn̄qꝫ tā turpes cogitatōes ¶ Primū itaqꝫ fieri poſ ſunt ex ſuggeſtiōe ⁊ īmiſſiōe inuiſibil̓ ho ſtis. qui v̓tutē fantaſticā et imaginatiuaꝫ ſimpliciū mouet hmōi abomīatōibꝰ/ pro ut fecit illi monacho vigīti ānis vnde ſup̄ dictū eſt. Probatōem huiꝰ docet exꝑientia in nōnullis deuotꝭ innocētibꝰ ⁊ caſtiſſimiſ ꝑſonis. q̄ nunqͣꝫ ab extra audier̄t blaſphe mias ⁊ turpitudīes tales qͣles ab intra ꝑci piūt. Un̄ claꝝ eſt ꝙ niſi ab hoſte inuiſibili immitterēt̉/ mīme ſentirēt̉. Immiſſiōeſ au tem hmōi ꝑmittit deꝰ fieri ad humiliāduꝫ hoīeꝫ/ ⁊ vt timoratꝰ oꝑet̉ ſalutē ſuā. et ad diſcēdū antiqͥ hoſtis inſidias. ⁊ vt hō eo deuotiꝰ ad diuinū auxiliū r̄currat. ¶ Reme dium bonū eſt vt hō faciat vt ſupͣ heremi ta docuit Itē ꝓdeſt vt hō diuīo adiutorio ꝯfidens/ derideat ⁊ ꝯtēnat ſpiritū neqͣꝫ et ſuꝑbum cū ſuis immūdicijs dicēdo. Im mūde ſpiritꝰ ſi qͥd poſſes ampliꝰ etiā face res. ego te nō curo qꝛ dn̄m deū meū/ ne ti bi vnqͣꝫ ꝯſentiā ī adiutoreꝫ inuoco. Sꝫcio ꝑſonā q̄ ꝑ hmōi irriſionē ſolacioſe de faci li ſe eruit ab his ſpurcicijs. ¶ Spiūſ quip pe ſuꝑbꝰ nō diu patit̉ ſe ita ꝯtēprui haberi ¶ Scd̓o fieri pn̄t hmōi cogitatōes turpeſ ⁊ abomīabiles ex cauſiſ natu ralibꝰ ẜm hu mani corꝑis diſpoſitōeꝫ. ¶ Primo videlꝫ aut ex nimia cerebri eua cuatōe ꝑ ieiunia. ſtudiū vel fortē imagin.atōneꝫ. ¶ Secūdo aut ex nimia abundātia groſſi fumi cauſa ti ex corruptꝭ humoribꝰ ꝓpt̓ cibi ⁊ potꝰ in tꝑantiā. vel etiā calaſati ex certo cibo vl̓ po tu. qͥ licꝫ modice ſumptus habꝫ naturali ter generare groſſos humores caput ꝑtur bāteſ. ¶ Tercio aut ex eo ꝙ ꝑſona talis eſt nimis ocioſa. ¶ Quarto aut exīde ꝙ hō eſt ꝯſuetꝰ curioſ⁊ ⁊ īcaute videre vl̓ audire rei d̓ qͥbꝰ facilit̓. ſumit̉ occaſio poſtea cogitan di nefaria ¶ Quīto aut etiā ex īordīato ⁊ ni miſ ꝯtinuo tīore offēdēdi deū. quēadmo duꝫ videmꝰ exēplarit̓ ꝙ ſepe ⁊ cōit̓ ꝑtrāſi tur lignū qͣntūcūqꝫ etiā anguſtū ī t̓ra ſim plicit̓ poſitū abſqꝫ aliqͣ trepidatōe qd̓ n̄ ſic De exercitiis diſcretis fieret ſi lignū foret ī alto. aut de ſubtꝰ habe ret ꝓfundā foueā/ etiā qͣꝫqͣꝫ eſſꝫ magꝭ am plū. Nā tunc imaginatio de ꝑicl̓o faceret hmōi timorē Et timor ꝯſeq̄nt̓ faceret caſū ex eo ꝙ ẜm naturales in magno timore ſā guis totꝰ. conat̉ iuuare ꝑtē nobiliorē cor ꝑis .ſ. ip̄m cor recurrēdo ad ip̄m. ⁊ ſic cete ris mēbris euacuatis hō ꝑ totū corpus qͣ ſi ſpaſmat̉ ⁊ deficit viribꝰ. vnde neceſſe eſt vt cadat. ¶ Sil̓r eſt exēplū de timore in te nebris. Exꝑientia eī docēte ſcimꝰ ꝙ in lo co obſcuro vl̓ tenebroſo ⁊ in nocte cū vide re nō poſſumꝰ que iuxta nos ſunt timemꝰ naturalit̓ velimꝰ aut nolimꝰ. Ita vt etiaꝫ qn̄qꝫ videat̉ nobis ex timore nimio licꝫ fā taſtice ꝙ videamꝰ vel ſentiamꝰ circa nos tetras imagīes vl̓ audiamꝰ voces aut ſibi latōes horribiles. cū tn̄ in re nihil ſit. Icamꝰ igit̉ nūc ad ꝓpoſitū noſtꝝ d ꝙ qͣꝫtū ad euacuatōem cerebri vel eiꝰ abundantiā in humoribꝰ corru ptis ⁊c̄. ꝑſona tal̓ indiget magꝭ ꝯſilio exꝑ torū artis medicine ⁊ bono regimīe corꝑa li qͣꝫ doctrina theologoꝝ ⁊ ſpūali medica mine ¶ Sed qͣꝫtū ad ocioſitatē nimiā ſi ip ſa fuerit in cauſa que oīa mala docere ꝯſue uit. remediū pͥncipale eſt vt hō ſtudeat co gitatōes ſuas beſtialeſ ⁊ indomitas freno ratōis tenere/ ne vagent̉ libere ſꝑ qͦ volue rint. Et poterit hͦ fieri ſi hō occupauerit ſe diuerſis exercitijs vtilibꝰ tā ſpūalibus qͣꝫ corꝑalibꝰ alternatis vicibꝰ/ dūmō tn̄ hͦ fi at cū mentis qͣdā delectatōe. et nō vſqꝫ ad tediū et nauſeā in vno exercitio. alioqͥn co gitatōes ꝓpt̓ tediū nō recederēt. ſed eq̄ vt pus ⁊ qn̄qꝫ multo ampliꝰ diuagando ad alia ſe redirēt. ¶ Suꝑ his habemꝰ exēplū de ſctō Anthonio qͥ qͣdam vice in heremo gͣuiter affligebat̉ tēptatōne malaꝝ cogita tōnū. Un̄ ꝯq̄rebat̉ dn̄o dicēs. Dn̄e velleꝫ ſaluari ſed nō volūt ꝑmittere cogitatōnes mee. Tunc apparēs ei angelꝰ in ſpecie he remite oſtēdit eidem remediū ꝯͣ cogitatio nes hmōi/ nūc paululū laborādo manibꝰ. nūc genibꝰ flexis orādo. deinde corpꝰ refi ciendo. poſt qͥeſcēdo; ⁊ rurſus iteꝝ laborā do. et tandē ait. Anthoni ſic facias ⁊ tu. et ſaluꝰ eris. Utinā attēderēt bn̄ hͦ exempluꝫ nōnulle ꝑſone q̄ ſub ſpecie qͣſi vacādi deo ⁊ deuotōi nihil oꝑari volūt manualit̓. cuꝫ tn̄ apl̓s dicat. Qui nō laborat nō mandu cet. Quāuis enī vacare deo ꝑ ſpūalia exer citia n̄ ſit ſine labore. laborare nihilominꝰ interdū etiā manibꝰ expedit. Un̄ ꝯtingit nō nunqͣꝫ vt hͦ negligentes nō qͥdē ob cor ꝑis debilitatē ſꝫ ex deſidia ⁊ carnis volup tate deueniūt ad magna ꝑicula ſuaꝝ aīaꝝ. nō ſolū in malis cogitatōibꝰ ſed etiā qn̄qꝫ in gͣuioribꝰ. Prudent̓ itaqꝫ ⁊ rectiſſime re ligionū inſtitutores ſuis deputarūt filijs certas horas nō ſolū ad cantādū. orāduꝫ ad meditandū ⁊c̄. verūetiā ad labores ma nuū exteriores faciēdū. ꝓut clare ptꝫ in re gula ſctī Bn̄dicti et alioꝝ approbatoꝝ or dinū inſtitutōibꝰ Nō eſt enī aliqͣ cogitatō tā turpis/ tā abomīabil̓ / mala ⁊ execrāda; quā nō inueniat deteſtāda ocioſitas. Nā cor vacātis ocio eſt ad inſtar molēdini. qd̓ cū nō habet ad molēdū bonū frumentuꝫ. qꝛ in cōtinuo motu eſt; molit et ꝯſumit ſe ip̄m/ etiā vſqꝫ ad totalē ſui cōſumptioneꝫ aut deſtructōem. niſi ꝓhibeat̉ alicuiꝰ dili gētia. Et eque cito molit aduolātes fedas muſcas ſicut granoꝝ electoꝝ adipes. p̄ſer tim cū ſuū ſit ꝯtinue molere ⁊ nō qͥeſcere. nequaqͣꝫ ꝟo qͥd molat ſiue bouū ſiue malū diſcernere et eligere p̄t niſi regētis ꝓuiden tia alit̓ curet diſponere. ¶ Si cui exēpla p̄ miſſa ꝓ vitādo ocio nō ſufficiūt. attenda etiā ꝙ ip̄i frēs carthuſien̄. qͥ plꝰ ceterꝭ reli gioẜ qͥeti cōtēplatōis et ſpūalibꝰ exercitijſ deputati vidēt̉. habēt (ꝓut intellexi) certas horas qͥbꝰ corꝑalibꝰ intendūt oꝑbꝰ ſecre te et ſine ſtrepitū in ſuis cellis. ſit hͦ ſcribē do. libros ligādo. corruptos emēdādo. or tulos ſuos colēdo. aut cet̓a hmōi ext̓iora ꝓ loco ⁊ tꝑe ꝯgruo faciēdo. Quippe ꝯſide rātes ꝙ ſpūalibꝰ ſꝑ intēdere n̄ ſinit hūana fragilitas. religioſi qn̄qꝫ corꝑalia exercent vt vitet̉ ꝑicl̓oſa ocioſitas. Atteſtat̉ p̄dictiſ diuīa ſcpͥtura quō nō ſolū ꝑicl̓oſū ſꝫ etiaꝫ dānoſū ſit ociū de ſodomitꝭ qͥ peſſimi pec catores noīant̉. ⁊ int̓ cet̓aſ cauſas q̄ eoſ ad tātū ꝑduxer̄t malū ꝯmēorat̉ (ni fallor) ip̄m ociū. Addēdū ꝓpt̓ p̄miſſa ē ꝙ licꝫ qͣſi oībꝰ general̓r ſit ꝑicl̓oſū ſimplicit̓ velle ītēdere ꝯtēplatōis qͥeti. ⁊ n̄ labori qn̄qꝫ intendere manuali. ſpēalit̓ tn̄ videt̉ hͦ ꝑnicioſū iuue nibꝰ ꝑſonis. ⁊ ſi n̄ oībꝰ tn̄ ml̓tꝭ. maxīe ꝓpt̓ natural̓ calorꝭ ī ip̄is exceſſiuū dn̄iuꝫ. ac cti am ꝓpt̓ eoꝝ īdiſcretōꝫ ⁊ inexꝑientiā/ q̄ diu turnitate tꝑiſ r̄mouet̉. īmo etiā ꝓpt̓ p̄ſūpti onē q̄ ſatꝭ cō nata eē ꝯſueuit iuuētuti. Un̄ ad magna poſſent ꝑuenire iuuenes aīaꝝ ꝑicula. ſi nō quādoqꝫ et ſepius corꝑalibꝰ exercitarent̉ oꝑbus. ¶ Nulli tn̄ dubiū qͥn C deuotorū ſimpliciū LXXI cōtingat iuuenes qn̄qꝫ pre multis ſenibuſ ꝯtēplatōi inueniri magis idoneos. quāqͣꝫ de ꝯmuni curſu id negandū videat̉. Inue niunt̉ nāqꝫ iuuenes vel ex naturali diſpoſi tōe vel ex bono regimīe vel ex ſingulari do no diuīe gratie qͥetiſſimi. ⁊ ad exteriora qͣ ſi in nullo inclinati / ſed totalit̓ pene deuo tioni dediti. Inueniunt̉ etiā inueterati die rum maloꝝ / in quibꝰ qͣſi nulla mentis eſt ſtabilitas/ nec animi traquillitas. nec cor dis deuotio. ſed ex mala ꝯſuetudine paſſi onibꝰ vicioſis abudantes. ⁊ pene in nullo mortificati. nihil aliud qͣꝫ que carnis ſunt ſapiūt. Quis gͦ dubitet qͥn illi iuuenes ad vacādū deo plꝰ ſint apti qͣꝫ iſti ſenes? ¶ Et ne qͥs murmuret attendat̉ ꝙ ſunt (ſcpͥtura teſte) pueri centū annoꝝ. Et ſunt adoleſcē tes nō ꝯtēnendi/ qͥ poſteri prioꝝ vitā mo ribꝰ trāſcēder̄t. ¶ Hec remedia data cōtra malas cogitatōnes dū cauſam habuerint exocio valent etiā ſi cauſate fuerint ex ni mio et inordīato timore offendendi deuꝫ. Occupatꝰ nāqꝫ diuerſis exercitijs faciliꝰ obliuiſcet̉ timoris hmōi qͣꝫ vacāſ cōtinuo ocio. remediū nihilominꝰ cōtra eandē cau ſā efficax ē vt hō cogitet potiꝰ diuinā miſe ricordiā qͣꝫ dei iuſticiā. et cum qͣdam men tis libertate fiducialit̓ ſe totū ꝓijciat ī abiſ ſum diuine bonitatis ⁊ clemētie dicendo. Dn̄e qͣꝫqͣꝫ multa et magna ſit mea iniqͥtas vnde merito te timere habeo. ſcio tn̄ ꝙ ml̓ to ē maior tua pietas. qꝛ eſt infinita. vnde multo ampliꝰ in te ꝯfidere volo. Aufer gͦ a me deꝰ meꝰ nimiū timorē ſeruilē. ⁊ ꝯfir ma me in timore tuo filiali quo magis te cordialit̓ diligā qͣꝫ nimiſ vehemēter timeā ¶ Si aūt ꝯſuetudo mala ⁊ curioſitas in tendendi ill̓ de qͥbꝰ facile occaſiōes malo rū oriri pn̄t fuerit in cauſa tam turpiū ⁊ in iquaꝝ cogitatōnū/ remediū difficiliꝰ pote rit inueniri. qꝛ ſemꝑ inqͥeta ⁊ famelica ſo let eſſe curioſitas in mal̓ enutrita ⁊ ꝯſueta Remediū tn̄ hoc eſt vt ſupͣ/ vt hō occupet ſe vtilibꝰ vitādo ociū. Et cuſtodiat ſe a vi dēdis/ audiēdis/ loq̄ndis et tāgendis no xijs. ⁊ nō dādo occaſiōibꝰ pctōꝝ locū. Eti am valet vt hō cū ſenſerit ſe īuadi talibꝰ co gitatōibꝰ/ ſtatim qͣſi cū violētia reuocꝫ mē tem ſuā inde ⁊ applicet ad alia. Etiā ſi mil leſies vna die hoīeꝫ īuaſerīt; milleſieſ hō ſe ab eis auertat/ ſigͣndo ſe ſigͦ ſctē crucꝭ ſuſpi rādo ad deū/ īuocādo nr̄aꝫ dn̄aꝫ ⁊ ſctm̄ an gelū cuſtodē ſuū cet̓oſqꝫ ſctōs qͦs ī ſpēali hꝫ veneratōe ⁊ dilectōe. Ul̓ ſi hec oīa n̄ ꝓ ſint īfligat hō ſibijp̄i aliquē dolorē ꝑ flagel la aut al̓s; ſalua tn̄ diſcretōe. Et ſi nec ad hūc ſic pax fuerit nihil meliꝰ ē niſi vt tun hō ꝯtēnat tl̓es ſpurcicias ⁊ faciat ſicuti fa ceret ſi qͥs ſibi diceret vl̓ on̄deret aliqͣ q̄ ip̄e audire vl̓ videre dedignaret̉ Tūc eī qͣſi cū indigͣtōe auerteret ⁊ aures ⁊ ocl̓os ⁊ ꝯuer teret ſe ad alia/ etiā qͣꝫtūcūqꝫ aliꝰ loq̄ret̉ ſeu mōſtraret q̄ ſibi nō placerēt. Sic ⁊ h̓ fiat. Si aūt nec ſic īfernales tales muſce pūgi tiue pace̓ ꝑmiſerīt optimū r̄mediū ē vt hō nihil d̓ eis ampliꝰ curet. ſꝫ ſub diuīa ꝯfidē tia patiētiā habeat. ⁊ ſit ſecurꝰ ꝙ n̄ cū noce būt n̄ ſolū. īmo ⁊ ad magnā coronā eideꝫ ꝓderunt. Quactuor genera lia documēta ꝯͣ malas cogitatōes Ro pleniori ītellectu eoꝝ q̄ dicta S ſūt ⁊ ꝓ faciliori remedio ꝯſeq̄ndo. Cōtra tā groſſas ⁊ ruſticanas tēptatōnes cogitatōnū ponamꝰ aliqͣ documēta breuit̓ Quoꝝ pͥmū ē eſt iſtd̓. Pericl̓oſiſſimū ē cū qͥs ſe dare vult ad deuotōꝫ ⁊ ad ſpūalia ex ercitia ſi n̄ ſcit ſcpͥturas nec hꝫ bonū dire ctorē ꝯſiliariū fidelē/ exꝑtū d̓uotū ⁊ diſcre tū/ deū timentē d̓ qͦ audeat ⁊ poſſit totalit̓ ꝯfidere ⁊ ꝯſcīe ſue ſecreta ex toto eidē reue lare. alioqͥn eī ꝯtīget talē ꝑſonā faciliꝰ ⁊ ꝑi culoſiꝰ errare a ꝟa via ſalutꝭ/ qͣꝫ aliquē qͥ cōi ſecl̓ariū fideliū gͣdit̉ via. Exēplū ſuꝑ hͦ h bemꝰ ī vitaſpatꝝ Nā dicebat qͥdā ſctūs pꝰ Si viderꝭ iuuenē ꝑ ſe volētē ītrare ꝑadiſū .i. ſine doctore. etiā ſi iā vnū habuerit pedē ī ꝑadiſo. retrahe ip̄ꝫ īfra ꝑ aliū pedē. qꝛ ſic nūqͣꝫ ītrare pot̓it ¶ Scd̓m docum̄tū ē. ꝑ qͣꝫ ꝑſona d̓uota expoſuit ſuo pr̄i ſpūali illā tēptatōꝫ villana v̓bis generalibꝰ. n̄ ē neceſ ſariū d̓ ea vltra ī ſpēali aliqͥd dicere. niſi for te ī illū finē vt meliꝰ intelligi poſſit ex qͣ cā ſit orta. ⁊ vt ex ꝯn̄ti ꝯueniētiꝰ poſſit dari re mediū. Nō tn̄ adhuc fieri debꝫ hͦ freq̄nter. Qui enī p̄ſumeret liberari ſe ab hmōi tem ptatōe graui ꝑ confeſſiōis ⁊ manifeſtatio nis iteratōem nimiā erraret valde. Nā ex ꝑientia docēte freq̄nter habiturꝰ eēt peius ex hoc. Attendat̉ gͦ ꝓut ſupͣ tactū eſt ꝙ nō eſt neceſſariū vt inde qͥs ꝯfiteat̉/ eo ꝙ non eſt pctm̄ niſi forſitan ip̄a ꝑſona eſſet ī cul pa ex vna qͥnqꝫ cauſaꝝ ſuꝑiꝰ exp̄ſſaꝝ. Tūc enī poterit fieri ita vt petat ꝯſiliū ⁊ auxiliū a confeſſore. et vt veniā conſequi mereatur Documentū notaoue de occaſiōe p̄ſtita tā abomīabili tēptatōni vtputa. ſi vicꝫ ip̄a ꝑſona deuota ꝯſueta eſ ſet nimis vacare ocio aut curioſitati. aut qꝛ nimis ieiunaſſet indiſcrete. aut qꝛ nimiſ in cibo ⁊ potū exceſſiſſet. De his bn̄ p̄t fie ri ꝯfeſſio. aut etiā extra cōfeſſionē peti con ſiliū abſqꝫ tn̄ ſpēali et aꝑta manifeſtatōne tal̓ blaſphemie q̄ ip̄am ꝑſonā vexat. ¶ Ter ciū documētū eſt vt diligētiſſime ab om̄i bus caueat̉ ne qͥs aliqͦ mō qͥcqͣꝫ dicat aut faciat vel ſcriptis vl̓ picturis vl̓ geſtibus vl̓ figuris qͥbuſlibet corā vtriuſqꝫ ſexꝰ pu eris ſiue iuuenibꝰ. vn̄ poſſit in eis cauſari poſtmodū hmōi nefarie aut aliaꝝ qͣrūcun qꝫ turpiū cogitationū incentiuuꝫ. Proui ꝓhdolor nōnulli facere nō verent̉ qͥ ſine oī neceſſitate ⁊ ex mera ſua carnalitate ſeu ani mi leuitate loquunt̉ audacter de ſecretꝭ ma trimonij aūt ꝯͣ fidē. cōtra deū eiuſqꝫ ſctām hūanitatē. vl̓ ꝯͣ ſctōs ꝑ modū ioci/ vel al̓s leuiter corā puellis et iuuenibꝰ. aut ꝑ tur pes picturas/ aut ꝑ geſtꝰ laſciuos innocen tū corrūpunt corda. Aut qͥ caniculos vel cattos aut pullos vl̓ alias beſtias laſciui entes ⁊ ad laſciuias ⁊ turpes cogitatꝰ d̓ fa cili inſpiciētiū aīos ꝓuocare valētes nutri unt/ et ab hmōi taliuꝫ viſu auditu ⁊ tactu pueros ⁊ puellas innocētes nō caute cu ſtodiūt. ſꝫ ſine om̄i v̓ecūdia corā eis cum his turpia fieri ꝑmittūt/ in magnū ſuū et taliū innocentū ꝑiculū aīaꝝ. De facili nā qꝫ pueri etiā innocētiſſimi occaſiōe ex hu iuſmodi nefādoꝝ auditu viſu tactu vl̓ ⁊c̄. data dogitabūt inimico cooꝑante vtinaꝫ nō ex cogitatōe etiā oꝑe poſtmodū ꝯpleat q̄ loqui nō licet. Sed dimittamꝰ illa ⁊ ve niamꝰ ad alia. ¶ Quartū documentū ē. tē ptatio illa gͣuis et turpis blaſphemie ſeu q̄cunqꝫ alia que in ſola cogitatōe adhuc v̓ ſat̉ vincit̉ vt cōiter meliꝰ ea ꝯtēnendo/ ob liuiōi tradēdo. et ſe de ea excutiēdo/ ⁊ ad a lia fortit̉ mentē trahēdo; qͣꝫ multū cū ipſa litigādo repugnādo ⁊ diſputādo. Rō effi cax ē huiꝰ. de qͣnto eī nitit̉ qͥs ſufflādo for titer extinguere magnū ignē/ de tāto ignis ampliꝰ inflāmeſcit vehemētiꝰ ⁊ auget̉ citi us. Sil̓r eſt de potētia hoīs imaginatiua ſiue v̓tute fantaſtica. qꝛ qͣnto magis aliqͣ ſpecie app̄hēſiua ꝑ cogitatōes cōpugnan tes fricat̉ ⁊ mouet̉; tanto fortiꝰ in ip̄is figi tur ⁊ indelibiliꝰ fortificat̉. Nihil gͦ ꝯſulti niſi vt trāſeat̉ facilit̓ in his. ⁊ nō nimis ī mobilit̓. et qͣſi ex directo eis repugnet̉. ſꝫ qͣ ſi ex aduerſo ꝑ indirectū alia vicꝫ ī cogita tu fortiter app̄hēdēdo. Et vt breuit̓ reme diū breue dicam. aqua pnīe in lachrymis corꝑis/ et gemitꝰ ſpūs in cōtritōne cordis ꝓ peccatis hāc malā tēptatōem ⁊ quācun qꝫ aliā maculā anīe efficaciꝰ abluit purgat ⁊ extinguit/ exꝑto credat̉. ſi tn̄ (vt ſupͣ mo nuimꝰ) diſcretio nō deſit. Ita vt caput ſen ſus et ratio nō ledant̉. Et dūmodo firma ſpes de dei miẜicordia nō abſit. Ita vt ex nimio timore offenſiōis diuīe in deſꝑatio nis voraginē nō labat̉. deficimus qͥppe ex nob̓ in cūctis. ſed nō vſqꝫqͣqꝫ ad ꝑditōem gr̄e dei. Ip̄e enī nouit ſuſtētare nr̄am īſuf ficientiā ⁊ infirmitatē plꝰ qͣꝫ pr̄ ⁊ mr̄ qͥ noſ ẜm carnē genuerūt. dūmodo nos nolueri mus ſpōte declīare extra eiꝰ ꝯfidentiā ⁊ di uinam charitatē. Finit Sequitur docume tū notabile eiuſdē cācellarij de ſacr̄o altarꝭ Ui eſuriētes īplet bonis iuſ ſit nos orare tāqͣꝫ pauꝑes et mēdicos ſed filios a pre qui eſt in cel̓. panē noſtꝝ qͦtidia nū da nobis hodie. Tu da qͥ v̓e es amicꝰ ille euāgelicꝰ ad quē eūduꝫ eſt media nocte pn̄tis miſerie/ petēdo/ q̄rē do/ pulſando. Cōmoda mihi tres panes. cōmoda. hͦ eſt cū modo da vel cōmode da id ē ad ꝯmodū da. Qm̄ amicꝰ meꝰ vēit d̓ via vt ponā ante illū. Amicꝰ veniēs d̓ via p̄t intelligi vel ſpūs ꝓpriꝰ ab euagatōne ſe colligēs. vel nr̄ ꝓximꝰ viuus aut mortuus ſuffragijs indigens. vl̓ ip̄e chriſtꝰ ad oſtiū ſtans ⁊ pulſans ⁊ cenare volēs. Amicꝰ au tē eſt ip̄e deꝰ ad hoīem tripl̓r. Uno mō ſic̄ dominās ad libeꝝ ſubditū. Alio mō ſic̄ parēs ad filiū delicatuꝫ. Tercio mō ſicut ſponſus gerēs ſe ſic̄ philocaptū ſeu ī ame ratū/ gallice amij peramours qd̓ ſonat di lectus ex dilecto. Amicꝰ aūt iſte ē ꝓpͥe po tens cōmodare. a qͦ om̄e donū fontalit̓ et initiatiue liberalit̓ et irreditiue indeuiabi liter ⁊ termīatiue. quaſi circulo qͦdā intelli gibili. vn̄ fit vt repetāt ꝓpͥos queqꝫ recur ſus. nec manet vlli traditꝰ ordo niſi ꝙ fini iunxerit ortuꝫ. ſubtilēqꝫ ſui fecerit orbem. Amicꝰ aūt veniēs de via qͦs panes alios petere p̄t qͣꝫ corꝑales ſpūales et ſacr̄ales? ⁊ hec omnia ſunt vnꝰ panis. vnꝰ dn̄s ⁊ tri nus. qͥ ſolꝰ eſt panis ẜm verā noīs inter De ſacramēto altaris LXXI p̄tationē. Pan enī dicit̉ a pan qd̓ eſt totū. Et qͥd totū niſi ſolꝰ deꝰ? Sicut ⁊ nihil ali ud ꝑfectū eſt. qͥ eſt om̄e bonū iuxta illd̓ di ctū moyſi. Oſtendā tibi oē bonū. ¶ Pro pterea vt ad ꝯpendiū veniamꝰ. Panis ſa cramental̓ ſolꝰ ⁊ ꝓpͥe dicendꝰ eſt qͦtidianꝰ ⁊ ſuꝑſubſtantial̓. qͥ noſter eſt. nobis datuſ. nob̓ natꝰ. nobis mirabiliter ſuꝑ omnē eſti matōnem vtilit̓ mīſtratꝰ. Miniſtrat̉ itaqꝫ ſicut hoſtia et oblatio. ſicut cōmunio et in corporatio. ſicut viaticū ⁊ refectio. Et re cipit̉ ad inhabitationē/ conſecratōeꝫ ⁊ ſan ctificatōem. recipit̉ ad ſui trāſformatōem ⁊ vnionē. recipit̉ ad nutritionē et oblecta tiōem. Et hec om̄ia ꝑ excellentiā oīmodā. quoniā excedit oēs hoſtias oblatōnes et holocauſta veteris ⁊ noue legis quantūcū qꝫ multiplicatas. Copulat inſuꝑ om̄ia ec cleſie mēbra influens motū ⁊ ſenſū merito rum ⁊ virtutū. vt fiāt cor vnum et aīa vna ⁊ vnū corpꝰ in dn̄o. Extendit ſe deniqꝫ ad refectōem ſeu reꝑatōem om̄is v̓tutis tam corꝑalis qͣꝫ ſpūalis ꝓut eſt neceſſe. ⁊ ſic̄ pe timus dicentes. panē noſtꝝ quotidianū. et ſuꝑſubſtātialē (vt ait Lucas) da nob̓ ho die Et dat ꝓfecto amico petēti q̄rēti pulſā ti ꝑſeuerāter qͦt qͦt habꝫ neceſſarios. ſicut il le qͥ verus et ſolꝰ amicꝰ et adiutor eſt ī op portunitatibꝰ in tribulatōe/ qͥ dixit. Nun qͥd p̄t mater obliuiſci filij vteri ſui vt non miſereat̉ eius? et ſi illa fuerit oblita non tn̄ obliuiſcar vos. Et rurſus. ſi noſtis bona data dare filijs vr̄is. qͣnto magis pater ve ſter celeſtis dabit ſpiritū bonū petentibuſ ſe. ¶ Triplicit̓ aūt offert̉ panis iſte ſacr̄alit Primo in ꝑſona totiꝰ eccl̓ie ꝓ ſua genera li refectōe. Scd̓o in ꝑſona ꝓpͥa ſacerdotiſ ⁊ debita mīſtratōe. Tercio in ꝑſona cōfe rentiū ſtipendia ꝓ miniſtri ſuſtentatione. Rurſus offert̉ vt ſatiſfactio ꝓ penis et vt deletiua macule venial̓. et vt īpetratiua gͣ tie pͥmitialis. ¶ Offerētꝭ autē intētio habi tualis bona eſt. v̓tualis melior. actual̓ op tima. ¶ Oblatio ſil̓r ſi fiat abſqꝫ ꝯſcīa pctī mortalis ⁊ alteriꝰ impedimēti legitimi/ lꝫ cum ſcrupulo ⁊ tēpore bn̄ fit. Si ſine ſcru pulo et cū feruore meliꝰ fit. Si cū exultati one ſpūs ⁊ iubilatōe optime fit. Sic eniꝫ dicit̉ de pͥmitiuis eccl̓ie diſcipul̓ ꝑſeueran tibꝰ in ꝯmunicatōne fractōis panis. Act̉. ij. ꝙ ſumebāt cibū cū exultatōe et ſimplici tate cordis. ⁊ hͦ qͦ ad ſe. collaudātes deū et habētes gr̄aꝫ ad oēm plebē. et hͦ qͦ ad deū ⁊ primū. Seqͥt̉ fructus. Dn̄s aūt auge bat qͥ ſalui fierēt qͦtidie in idip̄m. ¶ Sumē dus eſt panis iſte iubēte chriſto qͥ ē panis ip̄e ī memoriā ſui. Et hoc triplicit̓ fieri p̄t Quāuis ſi chriſtū ẜm carnē ꝯgnouerimꝰ nō tn̄ ẜm carnē cognoſcimꝰ. ſupple tanqͣꝫ moriturū. nihilominꝰ in lumīe fidei reuol uentes oculos ad ea q̄ ꝓ nobis ſuſciꝑe di gnatus eſt; ꝯſideramꝰ infantiā ⁊ oēm vſqꝫ ad triceſimū annū ꝯuerſatōem ꝓ refectiōe lactea ꝯcupiſcibil̓. Cōſideramꝰ p̄dicatōeꝫ ꝓ illumīatione ratōnalis. ꝯſideramꝰ paſ ſionē ꝓ ſtabilitōe ⁊ exaltatōe iraſcibil̓ ¶ Du bitabit forſan aliqͥs/ maxime pctōr/ ꝯſci immūdicie ⁊ iniqͥtatis ſue/ ꝑgere ad ami cū qͥ reſpicit terrā ⁊ facit eā tremere. deū vl tionū. deū terribilē ſuꝑ oēs deos. reformi dabit dicere. Amice ꝯmoda mihi tres pa nes. Uenit iſta ꝯſideratio cuidā ex deſide rantibꝰ deū/ vt quaſi cōplectēs diceret. de cordis mei. deꝰ amor ⁊ deſideriū. deꝰ dul cis amor meꝰ. Rep̄ſſit ſe ꝯtinuo/ reuolutꝰ in indignitatē et paruitatē ſuā. Sed agēte ſpū qͥ ſtimulabat cor recepit nō in ſe amā te ſed in deo ſpem reponens. Cōſiderauit amorē dici neduꝫ paſſiue ſꝫ actiue. ⁊ vidit ꝙ nullꝰ vnqͣꝫ amator vel amor actiue etiaꝫ īſaniſſimꝰ et philocaptꝰ p̄ amore tantūdē amauit affectu ⁊ effectu/ qͣꝫ amoroſiſſimuſ dn̄s nr̄ ieſus chriſtꝰ deꝰ dilectōis aīaꝫ rō nalē amauit. ſit illa peccatrix/ ſit ſaluata. et qͥd diſtinguit peccatricē a ſaluata. Om̄es enī peccauerūt ⁊ eguer̄t gr̄a dei. Neqꝫ priꝰ dileximꝰ eū. ſed prior dilexit me inqͥt apo ſtolꝰ. ⁊ tradidit ſemetip̄m ꝓ men̄ ex oꝑbꝰ. Neqꝫ minꝰ ideo qꝛ ꝓ multis. ſed neqꝫ mi nꝰ ꝓ nō ſaluatis. īmo tāto magis quodā modo quo plꝰ doluit ꝓ talibꝰ et de talibꝰ. ꝓpter quoꝝ ingratitudinē qꝛ nō receperūt eū vel infidelitatē. mors ſua gl̓ioſa d̓ ſe ſuf ficiens efficaciā nō eſt cōſecuta. ¶ Conſide res obſecro tu quiſqͥs es egens triplici pa ne et vnico; qd̓ eſt verbū dei. cōſideres qͥn ta fiducia ibis media nocte ad amicū iſtū quo maiorē charitatē nemo habꝫ. et hͦ me dia quadā nocte ſub vmbraculo ſpecieruꝫ ſacramentaliū. ſub nebula. in cuiꝰ feſtina tione eſt medicina omniū. Et dices ad eū. Amice. Nunqͥd nō verꝰ amicꝰ et ſolꝰ ami cus ille fuit et eſt qͥ prior dilexit te. qui tra didit ſemetip̄m ꝓ te. qͥ d̓ captiuitate ⁊ mor te ꝑpetua redemit te nō gratis ſed proprio ſanguīe. qui iuſſit diligi ſe. pollicēs ineſtivy mabile p̄miū ſi facias. cōminās horribile ſuppliciū ſi renuas. Si vendere vis amo rem tuū emit illū qͣſi recogitās illd̓ amato riū. Si vis amari ama. Si gratis p̄ſtare volueris/ nullꝰ inueniet̉ dignior in qͦ tuuꝫ reponas amorē. Quiſqͥſ hec recogitauerit alto et fideli aīo nō poterit nō amare amo rem ſuū talē qͥ pure gͣtus eſt ex amore. non ex meritis vel vtilitate vel oblectatōe. ſꝫ ſo lus amor ꝑ amorē. ꝓut ſalomō dictus eſt amabil̓ dn̄o/ nō quia mereret̉ qͥ tāta d̓me ruit. nec (vt dicit̉) ꝓ ſuis pulcris ocul̓ ſꝫ gͣ tuito ꝓrſus amore p̄ueniēte. nec alid̓ p̄ter amorē q̄rente. ¶ Tu fac et redde ſil̓it̓. ama amantē te. et ſi non pari affectu nec affatu nec effectū. Fac qd̓ tuū eſt deſidera. ⁊ ſi de ſiderare nō ſufficis/ deſidera deſiderare et cōcupiſcere. qm̄ deſideriū paupeꝝ exaudi uit dn̄s. Fiet vt aliqn̄ cor accēſum inflā metur amore. et ita lucebit et radiabit lati ſime amor tuus ambiēs totā ſperā actiui tatis tue/ nedū vſqꝫ ad celū ſed etiā ſupͣ ce lū celorū. Dices ex ſentētia illud amatrici inſane ſed cupiētis. Ille meos pͥmꝰ qͥ me ſibi iūxit amoreſ. Abſtulit. ille habeat ſecū ſeruetqꝫ ſepulcro. Primꝰ itaqꝫ qͥ ſibi te iū xit/ qͥs aliꝰ fuit niſi creator tuꝰ? Quid eni prius merueras? Habeat ille amores tuoſ primꝰ et ſolꝰ ſecū et tuo ſuoqꝫ ſeruet ſepul cro. exhibituros eos vbi nō habebit fineꝫ amor. Trāſfer ad te vulgare carmē illud nō petulāter ſed vtiliter. Ames premiers amours ieme tendrai. hoc eſt. Ego me re ferā vel reducā ad primos amores meos. Uide queſo qͥ fuerit primi amores tui p̄ terqͣꝫ illiꝰ de quo apl̓s. Deꝰ autē qͥ diueſ eſt in miſcd̓ia ꝓpter nimiā charitatē ſuaꝫ qua dilexit nos cū eſſemus mortui pctīs cōui ficauit nos chriſto. ¶ Cōſeq̄nter adaptari poſſunt cōſideratōnes varie circa panem hunc ſacramentalē et ſuꝑſubſtantialē/ ſub diuerſis ſil̓itudinibꝰ et ſymbolis/ ſub qua dam incōnexione cōnexis. ſicut om̄ia que fiūt in mūdo reducunt̉ ad monadē qui ē vnus deus. Noſtꝝ hic et nūc eternitatꝭ et tꝑis. centrū .ſ. eternitatis quod vbiqꝫ eſt et circūferentia nuſqͣꝫ. Et poſtremo qͥ ꝑſeue rauerit pulſans; dabit amicꝰ panes qͦtqͦt habet neceſſarios. qui ꝓfecto om̄es qͦtqt ſunt; ſunt vnū neceſſariū. quod eſt reſhui ſacramenti. vnitas vicꝫ corꝑis myſtici. qͣ fit vt vnus panis et vnū corpus multi ſu mus omnes qͥ de vno pane ⁊ de vno calice participamꝰ. Unā hāc petebat Dauid a dn̄o ꝙ ꝑticeps eſſet oīm timentiū. ¶ Be atus qui manducat hunc panē ī regno ce lorū quod eſt eccl̓ia. qui panis eſt angelo rum nō ſacramētaliter vt nobis ſed ſpiri tualiter et cōformitate etſi nō ſpecifica. qm̄ angelos chriſtus nō app̄hendit. cōformi tas tn̄ eſt ī genere intellectual̓ nature. quā ī humanitate ſuſcepit chriſtꝰ. hoc eſt ad ſe cepit in incarnatōe/ ſed ⁊ quotidie ſuſcipit ꝯmedentē ſe. non tanqͣꝫ cibū carnis ſꝫ ſpi ritus. qui in deū ſuo mō ꝯuertit̉. et fit vnꝰ cū deo ſpūs. Propterea voluit in ſcpͥturꝭ beatitudinē chriſtꝰ ſignificare ſub come ſtionis noīe. Non enī eſt cōiūctio ꝓximi or realior et intimior qͣꝫ cibi ad cibatū. U rius ergo chriſtꝰ comedit nos ſuſcipit noſ et ꝯtinet ī hoc ſacramēto qͣꝫ nos ip̄m Exē plo forme atqꝫ materie qͣꝫuis ibi ſit recipro catio mirabil̓/ quia viciſſim vnū eſt in al tero. qua verificat̉ illud chriſti. Qui man ducat meā carnē et bibit meū ſanguinē in me manet et ego in eo. Hoc eſt exeniū ſin gulare quod ſacerdos celebrās dat eccl̓ie tam in corꝑe qͣꝫ in mēbris. Btūs igit̉ qui celebrat maxime ſi nō expertē ſe fecerit per indignitatē tanti doni qd̓ amicꝰ nō ſoluꝫ cōmodat vt petebat̉ quaſi reddenduꝫ. ſed dat poſſidendū. nec ad ternariū coartat ſꝫ ad omnē prorſus neceſſitatē dat ſufficien ter et accumulat. qꝛ merita ſupplicantium excedit et vota. ¶ Finaliter ſi gr̄aꝫ dicit ſa piens vnus/ eſſe paradiſum in benedictōi bus. nūquid nō euchariſtia que ꝑ excellē tiam dicit̉ bona gratia rite dicet̉ et erit pa radiſus. Eſt igit̉ recipiens euchariſtiam ꝑticeps illiꝰ ſuꝑadmirāde dignitatis pro miſſi particeps qd̓ dn̄s petenti latrōi. do mine memento mei dū veneris in regnuꝫ tuū; iureiurādo dixit Amē dico tibi. hodie mecū eris in ꝑadiſo. Ubi papa ibi roma. vbi rex ibi regnū. Gaudeat idcirco ſacer dos et tāte felicitati nō ſit ingratus. nec ab ijciat gr̄am dei que nutrix eſt omniū vtdi cit alter ſapiens. et de qua apl̓us. Gr̄a de vita eterna. Sit illud hodie hic et nunc tē poris ꝑ ſpem et ſubarrationē ⁊ hic ⁊ nunc eternitatis ꝑ finalē anime ꝑſeuerantis aſſe cutōnem. Epiſtole quedā LXXI Sequuntur epiſto le quedam eiuſdem cancellarij. Um placuit hūili charitati reuerēdiſſimi pr̄iſ ac p̄cepto ris mei p̄cipui quē circūſpe ctōne et diſcretōe fideliſſima p̄ditū eſſe nullꝰ negat qͥ eum cognouerit. Is ē cameracen̄. ep̄s. dum in quā ſibi placuit dicere me ad viſitandū te ⁊ domū vr̄am. Tandē inter multa ꝯuene ram cū dn̄o priore vr̄o ⁊ tecū vt mutuo ſu ꝑ ſtatu germani noſtri nouicij ſcriberemꝰ. q̄ inqͥrenda cognoſcēdaqꝫ vident̉. Nā ea lex eſt vt vl̓ ẜmone vl̓ ſcripto libenter ſe vi ſitent/ ſe inſtruāt/ ſe ſolent̉ amici. Ego pre t̓ea iure meo mihi videbar rōnabilit̓ vſur pare magiſteriū aliqd̓ iudicādi d̓ ſtatu ſuo tam ꝑ exꝑientias ꝓpͥaſ qͣꝫ ꝑ inſtructōes ac qͥſitū iam vſqꝫ ad ꝓpinquā etatē ſenectutꝭ ſi ꝯditiones eiuſdē fratris/ ſi tēptatōes in ſuꝑ aut motōes circa ſuū ꝓpoſitū emergē tes/ eodē fraternalit̓ reuelante cognoſcerē. Ita enī ꝯpoſita eſt hoīm natura/ ſic̄ poni tur apud Terentiū/ vt meliꝰ aliena qͣꝫ nr̄a videamꝰ. quod maxime locū habꝫ in ado leſcētibꝰ inexꝑtis. qͥ de ſe ſibi cito mentiūt̉ neſciētes. qui p̄terea ſuā egritudinē aīorū credunt freq̄nter ſanitatē magnā eſſe. vſqꝫ adeo vt iraſcant̉ volentibꝰ eoꝝ curā gerere ⁊ nō acqͥeſcāt monitoribꝰ niſi oīa dixerint q̄ in eorū verſant̉ corde. Fit ampliꝰ vt ſe pe docendi inſtruēdi ꝯſulēdi ſentētias ad aptandi magiſteriū p̄ſumāt etiā apd̓ incō ꝑabilit̓ ſeniores ⁊ exꝑtos. nō alit̓ qͣꝫ ſi egro tus aliqͥs doceat medicū quō curādꝰ ab eo ſit ⁊ qͥbꝰ medicamētis. qͥbꝰ ve modis et regulis ac dictis ſubleuādꝰ. ¶ Intellige fī̄ q̄ dico. res talis apud me pͥdem īcepta cō tinuat̉. abijcior. doceor. nolo plura dicere. Nunc v̓o ſi ita eſt frater vt indignꝰ ſim. in ſipiēs ſim. reprobꝰ ſim. neſciēs qͥppiaꝫ. iu dicet me ẜm iudiciū diligentiū nomē ſuū. Si aūt tu alit̓ ſentis noli obſecro dare ſol licite charitati mee repulſaſ tā acerbas. no li tibi tueqꝫ opiniōi affecte ad religionē ꝓ pͥam ſic inniti; vt ledas ſponte eū qͥ te dili git in ꝟitate. Sit pectꝰ tuū tā dilatum vt duos frēs ſil̓ recipiat. alteꝝ et me. coangu ſtatū eſſe nimis ſtratū cordiſ tui ſi ab eodē cadere me neceſſe ē; ſꝫ nec neceſſe nec opor tunū. nec etiā voluntariū ſcio hoc. et ſi ita loquor/ verūtn̄ vocem oꝑis huiꝰ volūtarie dilectōis indicatricē exigo. Cōmunice mus vt amātes ſi amātes. ¶ Atuero forſi tan obijcies īmo obijcies certe. Turbant he lr̄e tue fr̄em noſtꝝ. inqͥetant eū. ſurripi unt ab eo ſomnū. fantaſias īportunas gi gnunt. qͣꝫobrē dimittat̉ ſibijpi ⁊ deo. relin qͥtur ꝯſcīe ſue. qͥd oꝑtꝫ eius ſecreta rimari? qͥd neceſſe eſt qͥeſcere volentē te ſcpͥtis allo qui? Uideris frater qͥd iā reſpōderim. Uo lo ſicut amicꝰ ⁊ frater vl̓ cōſolari vl̓ gaude re cū gaudente et flere cū flēte. Aut deſide ro velut magꝭ exꝑtus ⁊ inſtructꝰ viaꝝ di uerticl̓a et offendicl̓a temptatōnū diſcuti endo docere/ ⁊ docēdo diſcutere. p̄ſertī dū adhuc eſt in biuio/ qͥd expedit ſibi ⁊ ſaluti ſue ꝯſideratis circūſtantijs. qͣs qͥ nō atten dit facillime decipit̉ ſub ſpecie boni ī gene re. quod peſſimū reddi pōt. ¶ Ecce iā acci pio ꝙ gͣuiſſimis torq̄tur inſomnijs. Hāc vtiqꝫ moleſtiā reuerēdus pater an̄dictus ⁊ ego ſibi maxime ꝑtimeſcimꝰ. quā tn̄ ī ſe culo ſibi ꝯtigiſſe non memī. Et o ſalutifer chriſte qͥd ſibi futuꝝ eſt egrotāti et ſeneſcē ti; ſi adhuc ſano iuueni et vegeto tal̓ cruci atus occurrit? Cruciatꝰ qͦ nullꝰ p̄t redde re ip̄m magis hebetē in ingenio/ fluidū in memoria/ turbatū in rōis iudicio. ⁊ gene ralit̓ ineptiſſimuꝫ ad oīa. Nā paꝝ refert a mania vl̓ furia tal̓ turbatio. Ecce qͥd effici et ſollicitudo tua et tuoꝝ p̄ces/ ſi de ſano et ingenioſo reddit ſtolidū et inſanū. ¶ Abſit inqͥes vt hͦ nos vnqͣꝫ videre cōtingat. Et abſit obſecro. nihilominꝰ neq̄o ſuꝑ hͦ n̄ ex timeſcere p̄ſertim dum hocip̄m qd̓ formi dabā in poſteꝝ accidit tā velocit̉ Nō acci dit inquies ex religiōis artitudīe vel cōdi tione ſed lr̄aꝝ pulueres hāc ſtimulatiōem ſuis aculeis attulerūt. has voluit et reuol uit inuitꝰ. nec a mēorie domo pōt eas vlla diligentie manu ſecludere. Ingerūt ſe no lenti ⁊ intellectui ſuo roſtra figūt. hinc illa capitis turbatio. hinc ſomni carētia. hinc cerebri v̓tiginoſa rotatio. ¶ Hec te dicturū fore nunqͣꝫ eſtimaſſet iudiciū qd̓ d̓ te deqꝫ tua iam in religiōe exꝑientia teneo/ ſi n̄ ita ꝑ exp̄ſſum ſcripta notaſſet. Uerū tn̄ attēde frater ſi ſole tales lr̄e bine vl̓ trine ſufficerēt verecundū iuuenē diſciplinatū/ ſolitū au dire longe gͣuiora in talē defectū inducere niſi ieiuniū artū. vigilie ſupͣ modū. orōis vocal̓ exercitiū ingēs. atqꝫ lecti duricies ⁊ ſil̓ia ꝯcurrāt. ¶ Nec allegaueris alios qͥ ſi milia agētes neqͣqͣꝫ ſil̓ia patiūt̉. Siqͥdem vy 2 potes memīſſe qͥd reuerēdꝰ pr̄ p̄dictus et ego diximꝰ tibi ſuꝑ hͦ ⁊ ſibi p̄notabamus. Sūt ei ꝯplexiōes diuerſe hoīm. ſūt voca tōes dei ſil̓r varie. ſunt ſicut in corꝑe vero ita ⁊ ī myſtico mēbra nō eūdē actu haben tia. alid̓ oculꝰ. alid̓ manꝰ. alid̓ nares. Sic aliꝰ ad intelligentiā ſcpͥturaꝝ. aliꝰ ad vigi lias orōnū. aliꝰ ſic ⁊ aliꝰ ſic vocatꝰ ē Scio de meip̄o. qꝛ ſi vigilare qͣliter vigilāt multi ꝯpellerer paꝝ vel nihil differrē ab inſano cū auētagio iā habito ſicut vulgo dicitur ¶ Deniqꝫ ſuꝑ hac cōſideratōis radice fun dant̉ oēs articuli et ſil̓es quales ꝟe ſcripſi ⁊ ſalubrit̓ venerint attēdendi ī ꝓfeſſiōe re ligiōis ꝯſūmāda. ¶ Hec interim frater di lectiſſime malui tibi ſcribere qͣꝫ alteri ger mano nr̄o. qͣtinꝰ ſatiſfacerē ſicut pr̄ ⁊ frat̓ indulgētiſſimꝰ d̓licato adhuc filio ⁊ fratri Petiuit itaqꝫ ne ſcriberē aliqͥd vlteriꝰ. īmo obteſtatꝰ eſt qͣꝫ iuſte videritis oēſ vos ⁊ qͣꝫ diſcrete. Nolo tn̄ ꝯtriſtare eū. nolo aliquid diutiꝰ ⁊ ſi iure meo id poſſe viderer reqͥrere Si nihil impedit qͥetē ſuā neqꝫ turbatuꝝ eſt p̄ter lr̄as meas. ego ſponte īmo cupide d̓relinq̄m illas. Sed apd̓ me ꝓfecto caret hͦ ꝓbabili rōe. ¶ Poſtremo frater obſecro te cū tuis ꝑ cōem fidei xp̄iane religionem quā ꝓfeſſi ſumꝰ omnes ſub abbate chriſto ī baptiſmo. ⁊ in qͣ ſufficiēter ſtat ſalꝰ omīs carnis. ꝑ cōem inſuper mr̄em oīm chari tatē que finis eſt omīs legis. ſiqͥdē etiā ge mana ſāguīs affinitas te mouet ad ꝯpaſſi onem diſcretā atqꝫ laudabilē tu miẜicor diter age cū hoc germano nr̄o. miẜicordit̉ aūt ages ſi diſcrete. Diſcrete ꝟo id agere n̄ poteris ſi ꝓpͥa ⁊ libidinoſa te ⁊ tuos affe ctio ſic te obſideat vt alioꝝ a te ꝯſilia nō re cipias. monita ꝯtēnas. aut ꝯtēnēda ſuade as. Si deniqꝫ nullis difficultatibꝰ vl̓ acci dentalibꝰ p̄ſentibꝰ aūt ꝟiſil̓r futuris neqͣqͣꝫ poſſis ab incepto de ꝓfeſſiōe fratrꝭ iudicō deterreri. ¶ Bene vale frater intime cordiſ mei memor mei in oratōibꝰ tuis. Et d̓ ſta tu tuo tuorūqꝫ/ maxime huiꝰ nouitij fratrꝭ aliqͥd dignum et veꝝ reſcribere nō pigeat. polliceor oīa ſic recepturū ⁊ interp̄taturū qͣlit̓ ego mea recipi īterp̄tariqꝫ reqͥro Sequitur alia epi ſtola eiuſdem. Rater ẜm carnē germane. in chri ſti tn̄ charitate germanior. Sal et bn̄dictio ſuꝑ te. Tardiores ad te qͣꝫ ſꝑabā veniūt litterule mee. n̄ qꝛ tui ob litus ſum; ſcit ꝟitas. ſed obſtitit irruēs ali oꝝ negocioꝝ turba/ q̄ ad ſe me trahēs ab duxit a te Nūc dato paululū ad reſpirādū ſpacio/ valefacio curis alijs. ⁊ tibi qͥ aīm meū ꝓrſus habes manū ⁊ calamū preſto. ¶ Fatebor ī pͥmis molliciē animi mei īdi catricē; qͣꝫ nō ſatis adhuc totꝰ ſim capax ⁊ amator celeſtiū. qͣꝫtū p̄terea tēptator nō de eſt mihi ſic̄ nec tibi ſcio. nec vlli penitꝰ mo taliū/ cuiꝰ vita ē tēptatio ſuꝑ t̓ra. Itaqꝫ fr̄. poſtqͣꝫ ab illa angelica ſocietate ī hūanis corꝑibꝰ exn̄te/ cui felicit̓ adiūctꝰ es/ ſeꝑati ſumꝰ nos illi qͦs vidiſti. ſenſi eqͥdē tum in via. tū pariſiꝰ/ teneritudinē ergate qͣndaꝫ in corde meo/ vltra qͣꝫ al̓s ſim exꝑtꝰ. Uiſa eſt mihi tūc abſentia tua oneroſior et ſors durior ſupͣ ſolitū. Gemebā ad te vt bos ſe ꝑatus a ꝯpare ſuo. Dilaniabat īſuꝑ ⁊ non abſqꝫ ſenſu magno doloris qd̓āmodo la cerabat anīam meā euulſio ſeꝑatioqꝫ tui a me. Atqꝫ int̓ cogitādū ⁊ loq̄ndū d̓ te ꝓcur rebāt nō vocate lachrīe ad oculos et egre mihi erat. ¶ Co arguebā me vicio ī ſecretiſ aīe mee. īcrepabā qͦꝫ ip̄aꝫ hāc eneruatōem meā ſtultā; q̄ ꝯdolebat felici tuo ſtatui cui ꝯgaudere ſcieba eſſe iuſtiꝰ. Sciebā dixeri qm̄ me ſciebā. qn̄ .ſ. ad me rediēs dicebā ī lumīe fidei et erꝑientie/ ꝙ nihil ē vita pn̄s. quēadmodūⁱ pp̄a ē ad modicū parēs. ⁊ oīſ caro velut fenū. ⁊ oīs gl̓ia eiꝰ qͣſi flos feni. ⁊ ml̓ta ſil̓iſa exinde ꝯſiderabā. Cōſurgens intrabā ſanctuariū dei ⁊ ꝯſiderabā viuaci ter nouiſſima iuſtoꝝ dies antiqͦs ⁊ annos et̓nos. Tūc ꝟo tu mihi felix. ꝓ qͣnto felici tatē h̓ ſpes īchoat. tu ſalubrit̓ poſitꝰ/ tu in portū q̄dā ſecl̓ariū fluctuū atqꝫ ꝓcellaruꝫ naauigare videbarꝭ Magnificauit aīa mea dn̄m. et exultauit ſpūs meꝰ ī deo ſalu. meo ¶ Ita frater mihi erat dū bn̄ erat ⁊ dn̄abat̉ ratio. Sꝫ ex aduerſo viciſſim de repēte in ſurgebat tumultꝰ īgēs carnaliū affectōnū q̄ tuā apd̓ me obiectabāt imbecillitatē in corꝑe. penā intolerabilē ī auſteritate religi onis tue ꝯclamabāt. Querulabat̉ apd̓ me d̓ meip̄o ſenſualitas ſtolida. me duꝝ incre pās. me culpabilē īſuſurrās ꝙ paꝝ frater nalit̓ ⁊ pie olim te tractaſſem. ⁊ nūc velut vnū ex aduenis ⁊ extraneis a me ꝓcul abij cerē. Fuiſſꝫ inqͥt neceſſaria tibi ⁊ iocunda ſocietas eiꝰ. fuiſſꝫ etiā ſibi cū ſalute aīe ſue tecū minor aſꝑitas vite. Ita ꝑſtrepebat ī auribꝰ meis ſenſualitas īproba q̄ ceca eſt. A Epiſtole quedā LXXII tātūmodo p̄ſentia vix aſpiciens/ ⁊ de ſola corꝑis voluptate curā habēs. Ita felicita tē aliene ſortis miſerā ſuadebat n̄ aduertēs ip̄a qͣꝫ miſera et miſerabil̓ et pauꝑ ⁊ ceca et B nuda ſors ꝓpͥa. ¶ Faſſus ſum tn̄ ⁊ repeto ꝙ eiꝰ vocibꝰ gͣuit̓ īpellebar. ⁊ paruꝫ oberat qͥn ī ſuā me traduceret ſnīaꝫ Sꝫ obniteba tur ſic̄ deo ꝓpicio iugit̓ rō fide illumīata. Hec tibi tuoqꝫ ſtatui ꝯgͣtulabat̉ vehemēt̓ ⁊ de meo ꝯgemiſcit. nec fallit̉. Hec nō mo leſtiā tui corꝑis/ nō abdicatōeꝫ ſordide vo luptatis. nō ieiunioꝝ vigiliaꝝqꝫ extenua tionē. nō frigꝰ aūt eſtū ꝯſiderat/ vt talia in te deploret/ defleret potiꝰ ſi ab his licenter ſe poſitꝰ atqꝫ lib̓atꝰ ī ſecl̓o morbos vicioꝝ ꝑnicioſiſſimos ⁊ crudeliſſima vulnera in trorſus īcurreres. ſi religiōem talibꝰ aduer ſum peſtibꝰ refugiſſes. ſi relicto māna d̓ſer ti et via ꝓmiſſiōis ad ollas aſpiraſſes egy ꝑti. et ī deuiū dānatiōis retro aſpiciēs cor ruiſſes. Prudēter ſane elōgaſti fugiens vt ſaluꝰ fieres a puſillanimitate ſpūs ⁊ tēpe ſtate. Nūqͥd tēpeſtas ī ſecl̓o ē vbi peſſima ꝯtagioſiſſimaqꝫ ſordet vbiqꝫ ſocietaſ. vbi iniqͥtas ē ⁊ labor ī medio eiꝰ ⁊ īiuſticia. ⁊ nō defecit de plateis eiꝰ vſura ⁊ dolꝰ et ſi milia mōſtroꝝ crimīa ꝯuerſant̉. ¶ Quāob rem frater dilectiſſime cordis mei. noli aīo ꝯtabeſcere ſi forte ꝑſenſeris irreꝑe ī animā tuā molliciē illā tibi īſidiātē qͣlē de me nūc explicui. Suſpicor enī hͦ tibi facilit̓ euen tuꝝ. qm̄ nō dormit qͥ tēptat te. ſꝫ n̄ dormit etiā qͥ cuſtodit te. Exurge velocit̉ gͦ ad eiꝰ auxiliū ⁊ dic̄ cū gl̓ioſo martino. in cuiꝰ ſo lēnitate ꝓfeſſus es. Dn̄s mihi adiutor nō timebo qͥd faciat mihi hō. Noli ſecuritatē a tēptatōibꝰ tibi inanit̓ polliceri. qͥnpotiui audi ſapientē. Fili accedēs ad ẜuitutē dei ſta in timore ⁊ iuſticia. ⁊ p̄ꝑa aīam tuā ad temptatōeꝫ Siue gͦ iſta temptatio ſeu alie multiformes inſurgāt aduerſum te. virilit C age ⁊ ꝯfortet̉ cor tuū et ſuſtine dn̄m. ¶ De niqꝫ frater chariſſime noli ī vanū grazac ciꝑe q̄data ē ī te. Noli obmurmurare. noli ingͣtꝰ eē. ſꝫ dic cū ꝓph̓a Miẜicordias dn̄i iet̓nū cātabo. Dic aīe tue. Bn̄dic aīa mea dn̄o et oīa q̄ intra me ſunt nomī ſctō eius. ⁊ cet̓a q̄ ſequūt̉. Ille enī qͥ ſegregauit te ab vtero mr̄is tue ſegregauit nūc a ſecl̓o. ⁊ fu ture hereditatis pignꝰ dedit. Ille qͥ a pue ro miſertꝰ eſt tibi. dans tibi cor piū ⁊ timo ratuꝫ et ſuꝑ afflictos ꝯpatiēs/ ſuꝑaddidit miẜicordiā vt te repelleret a ſecl̓o nequā. ī quo iā demergēdus pene fueras irreuoca biliter/ ſi licentiam aut magiſteriū ī artibꝰ adeptꝰ fuiſſes vt ꝓpͥas ꝯiecturas ex alijs reciꝑe. ¶ Porro magna eſt miſcd̓ia dei hec ꝙ neminē e ꝑentibꝰ vl̓ amicis habuiſti. qͥ volēs (vt fit) te aliquē magnū eſſe in ſecl̓o fuerit aduerſariꝰ ꝓpoſiti tui. Mihi longe alit̓ eſt et fuit aſſidue et ceteris innūeris in experiētie libro legētibꝰ. qm̄ inimici homi nis domeſtici eiꝰ. Ut enī ſuccurrāt liberis eos nunqͣꝫ liberos eſſe volūt. qͣꝫqͣꝫ mihi ml̓ to minor fuerit inimica dilectio; fuit tamē ¶ Deniqꝫ noli obliuiſci miſcd̓iaꝫ dei in pro genitoribꝰ nr̄is ⁊ germanis ſororibꝰ. ī mr̄e p̄ſertim que ineffabilibꝰ votiſ; etiā ante tui ꝯceptū te talē aliquē a dn̄o q̄ſiuit. velut an na altera Samuelē. Deinde natū ⁊ adul tū iugibꝰ fere lachrymis in hͦ te ſtatu (ſicut pie ſentio) ꝑgemuit. Memīſti vt opinor li teraꝝ q̄ ſuꝑ hͦ p̄bent iudiciū. ⁊ q̄ alterā Au gu. mr̄eꝫ rep̄ſentāt eā erga te. Reddes ei vi cem orōnū tuaꝝ Et ī te vno nos oēs erga deū interceſſorē habebimꝰ. Ita age frater ⁊ vale in dn̄o felicit̓. Supplico recōmen dari pr̄i nr̄o venerabili dn̄o pͥori domus vr̄e et ſingul̓ fratribꝰ habitātibꝰ ī ea. Non dū ſcpͥta habeo q̄ tibi mittere diſpoſui. tu interim ſtude in vno voluminū Aug. ſuꝑ pſalteriū qd̓ apd̓ vos eē noui. Eſt enī do ctrina hec chriſtiana. tibi tuiſqꝫ ſil̓ibꝰ qͥ qͦti die pſallitis ſupͣ modū vtil̓ ⁊ appropͥata. quatinꝰ ex fauo arido lr̄e pſalmoꝝ mel ſa pidiſſimū internoꝝ ſenſuū cātādo noueri tis eliqͣre. Iteꝝ bn̄ vale cū tuis pr̄ibꝰ ⁊ fra tribꝰ. oremꝰ ꝓ inuicē. Scpͥtū qͥnta d̓cēbrꝭ Sequitur alia epi ſtola ab eodē edita d̓ fratre ſuo Nicolao Enerabil̓ pr̄ ⁊ dn̄e ī chriſto dile D v ctiſſime. nō indignet̉ obſecro cha ritas vr̄a ſi idip̄m qd̓ agitis ⁊ huc uſqꝫ egiſtis. p̄ſumo ꝯmonere de et ſuꝑ filio vr̄o/ fratre meo Nicolao. Dl̓tū qͥppe ſolli citor. qꝛ ml̓tū diligo. qm̄ (ſi naſoni īmo ex ꝑientie credimꝰ) res eſt ſolliciti plena timo ris amor. Supplico igit̉ pauidꝰ et in xp̄i viſceribꝰ ſinceritatē vr̄e dilectōis obteſtor vt nō deſeratis opꝰ veſtꝝ in eodē fr̄e meo. qͥn fragilitatē ſuam in aīa ⁊ corꝑe/ pia iu giter ꝯpaſſiōe ſupportetis. Exhibete que ſo vos aſſidue talē et talit̓ erga eū. vt om̄s neceſſitates ſuas etiā corꝑales cū omni fi ducia vob̓ aperiat. Alioqͥn ꝑiret ex facil vy 3 ī̉ ſimplicitate aut timoroſitate ſua aut ꝑ fer uorē īdiſcretū in lachrymis. aut alijs reli gionis que ꝑ ſe dura eſt exercitijs. Scitis qm̄ ſupͣ vires eſt opus qd̓ ꝓfeſſus ē. adeo vt ammirer ⁊ extimeſcā vehemēter. dū me cū recogito/ et deficerē ſi nō eēt ſpes ī deo. ⁊ poſt eū in vobis amāde pater ⁊ ī alijs fr̄i bus veſtre religiōis/ de qͥbꝰ ſperādū ratio nabiliter eſſe cenſeo/ ꝙ nō crudeles ſunt. n̄ indiſcreti vt ꝑdere ſināt aīaꝫ ꝓ qͣ dn̄s mor tuus ē. ⁊ quā tāta ꝯcordia ſecū aſſumēdā poſt lōgas ꝓbatōnes decreuerūt. Credat igit̉ ꝑ oīa ſe et ſua vr̄o cōſilio ſicut creditu rū eſſe cōfido; ſecurus reddor nō ꝑibit nec ꝑeat obſecro p̄cor et ſupplico. ſed habeaꝫ ī eo oratorē ꝑpetuū apd̓ deū. in qͦ bn̄ valete memīeritiſqꝫ mei pctōris. Scriptū pari ſius in nocte ꝯceptōis v̓gis marie gl̓ioſe. Epiſtola incitatiua ad ſpiritualē ꝓfectum. Ariſſime frater libēter tecū diuido c ſi qͥd boni dn̄s pauꝑi ſeruo ſuggeſ ſerit. Ego ſum pauꝑ et mēdic ſꝫ ſpero ꝙ dn̄s ſollicitꝰ erit mei ⁊ tui ſimilit̓. Unde oro eiꝰ clementiā vt elēoſyna ꝯmu nis ſit nob̓ de largitate menſe eiꝰ. Occur rit hodie dn̄s mēdico ſuo cuꝫ ſuauiſſimo pane de celo. Dulcis admodū ⁊ gͣtioſus ſermo infuſus eſt in auribꝰ meis. ſonuit eī lectio apocalipẜ. et de multitudīe tantorū myſterioꝝ retētus eſt apd̓ me breuis verſi culꝰ. plura caꝑe nō ſufficio ſed nec pauca q̄ obſcuriꝰ ſonant. Dedit dn̄s vt aliqͥd bre uiter ⁊ dulcit̉ ſonaret vnde traheret̉ affectꝰ vtinā donet etiam vt hocip̄m aꝑiat̉ intelle ctui. qꝛ ſi ſpiritalibꝰ videt̉ liqͥdū/ manet tn̄ carnalibꝰ occultuꝫ. Uolo gͦ te ꝑticipē fieri huiꝰ muneris. Nā tūc v̓e comites indiui dui ſumꝰ cū in xp̄o vnū ſapimꝰ. vnū que rimꝰ et ad vnū tendimꝰ. ¶ Appone aurē et auſculta diligēter qd̓ ſonat valde dulciter. Qui habꝫ inqͥt aurē audiat qͥd ſpūs dicat eccl̓ijs. Uincēti dabo māna abſcōditum. ⁊ dabo illi calculū cādidū et in calculo no men nouū. qd̓ nemo ſcit niſi qͥ accipit. Au dis iā frater celeſtē vocē vtinā et interiorē cordiū noſtroꝝ auditū tāgat. ⁊ vim v̓tutꝭ illiꝰ ſentiamꝰ. Sermo viuꝰ eſt ⁊ om̄i acce ptōe dignus. O qͣꝫ celeſtis vox q̄ nil terre nū fat̉. ꝙ ſi caro nō capit capiat ſpūs quo nimirū totus hic ſermo plenꝰ eſt. Uerba inqͥt que ego loqͦr ſpūs ⁊ vita ſunt. Spūſ eſt qͥ viuificat. caro nō ꝓdeſt qͥcqͣꝫ. Non gͦ ſentit archana ſuꝑne reuelatōis hō externꝰ carnal̓. vagus ⁊ elatꝰ. paulo atteſtāte qui ait. Animal̓ hō nō ꝑcipit ea q̄ ſunt ſpiritꝰ dei. ſtulticia enī eſt illi. ⁊ nō p̄t intelligere qꝛ ſpūaliter exanīat̉. ſpūalibꝰ gͦ loquit̉ qͥ ſpū facta carnis mortificāt. et mūdū odio ha bent. ⁊ maligna diaboli ꝯſilia reſpuūt Hi enī primitias ſpūs habētes qͥd ſit hͦ abſcō ditu māna ignorare nō poſſunt. qꝛ hoc gu ſtādo potiꝰ qͣꝫ legēdo vl̓ audiēdo didicert Dat̉ autē māna dilectis filijs ex amore d̓o patri ẜuiētibꝰ. qͥ eiꝰ volūtati ſꝑ placere. eiꝰ gl̓iam ſtudent qͣꝛere. Et ſi nō horres acci ꝑe manna interioris mētis. expͥmit dulce dinē ſiue ꝯſolationē ſctōꝝ ī hac vita. Eſt igit̉ ꝯgruus ſenſus. Uincēti dabo māna abſcōditū. cōtemnēti carnalē ꝯſolatōnem dabo ſpūalē. reſpuēti terrena ⁊ ext̓iora bo na oſtendā celeſtia ⁊ īteriora cariſmata. q̄ merito ſui excedūt oīa alia delectamenta. Talia ac tāta etiā exiſtūt. vt dignꝰ nēo ſit cognoſcere niſi pͥus diſcat vana ⁊ vilia ſo lacia ꝯtēnere. ¶ Scriptū eſt enī. Uir inſi piens nō cognoſcet/ ⁊ ſtultꝰ non intelliget hec. ¶ Libet autē ꝓ expugnādis vicijs et malis cōſuetudinibꝰ vincēdis aliqͣ latiꝰ in troducere. Sicut qͦndā filijs iſrl̓ indeſer to habitātibꝰ deꝰ manna pluit. ita ⁊ modo ſpūalibꝰ filijs ſuis gr̄am int̓ne ꝯſolatōnis ꝯͣ tēptamenta tribuit. Tādiu filij iſrl̓ illo cibo aliti ſunt donec terrā ꝓmiſſiōis attin gerent. et qͣꝫdiu electi in mudo ꝑegrinant̉; pane vite et intellectꝰ fouent̉. donec depo ſito corꝑe terrā viuentiū intrēt. Dū aūt de frugibꝰ illiꝰ terre māducare cepiſſent ſtatī manna deſijt. et dū ſancti aſſumpti fuerit in btītudīs gl̓ia; āmodo nō indigēt recrea ri nr̄o more ſpiritali alimonia. Unꝰ tn̄ pa nis eſt qͥ angelos paſcit et hoīes. anīas in gl̓ia et viatores in gratia ¶ Sed eſt qd̓ me multū mouet. qꝛ pl̓es ſibi d̓eſſe māna cau ſant̉. plures qͥ illo refici cōſueuerūt guſtu iā ꝑdiderunt. Que eſt alia cauſa huiꝰ aridi tatis et inſipidi oriſ veſtri niſi qꝛ ad egena ⁊ infirma mūdi huiꝰ reuerſi eſtis? Memē tote egreſſiōis vr̄e ex egypto. Dies ille me moriale noīs dn̄i in ſempit̓nū recordetur. nulli dubiū qͥn manꝰ dn̄i vobiſcū erat. ali oqͥn in ſecl̓o remāſiſſetis. Ubi ē gͦ ille ſpi ritꝰ? ille pͥmitial̓ feruor; intētio firma? pro poſitū immobile? fortis vt mors dilectior Quodāmō armati egreſſi eſtꝭ mūdū/ duꝫ Epiſtole quedā LXXII ꝯſtanti aīo oīa ꝑferre aduerſa vilia ⁊ aſꝑa aſſenſi eſtis. Inſuꝑ ⁊ cū gaudio veniſtis ad montē dei oreb ad audiēdū legē dei vi te ⁊ diſciplīe/ dū monita ſenioꝝ libēter au dire ⁊ ẜm ea religioſe viuere reſpondiſtis. Cur gͦ nūc vos ītineris tedetꝭ cur ad ſarci nas ſedetꝭ et gͣuati ingemiſcitꝭ. Iā ꝓpt̓ tē pus ⁊ annos de fructibꝰ terre ꝓmiſſionis hotros ⁊ malogͣnata alijs afferre et ꝓpina re deberetꝭ. ⁊ ecce vob̓ māna etiā deeſt. Cō uertimini filij reuertētes quia ſi corꝑe non eſtis reuerſi ad ſeculū/ tn̄ corde adhuc tene mī in varijs deſiderijs t̓renoꝝ. ¶ Prohdo lor multi ſpiritalit̓ exeūt egyptū. trāſeunt mare rubꝝ. ambulāt ꝑ deſertu. portāt tab̓ naculū ⁊ vaſa eiꝰ. ſed nō intrāt t̓rā ꝓmiſſi onis. Pene oīa accidūt eis q̄ ꝯtiger̄t filijſ iſrl̓ qͥ murmurātes ꝯͣ moyſen penituerunt qꝛ educti ſunt de egypto. Sic qͣꝫ pl̓es ho die reꝑiunt̉ qͥ mūdū relinquūt. ꝑentes ⁊ a micos deſerūt/ pctā et viciā plāgunt. Pre terea carnalia deſideria abomināt̉. ignotā iuſticie normā ad manū magiſtroꝝ ducti ſequunt̉. Uitā chriſti crucifixi aſpiciūt. et iugū dn̄i ſuaue ī obediētia ⁊ abnegatōe ꝓ pͥa ferunt. Ita vt oēs ꝑati ⁊ feruētes ſunt ad labores ad abſtinētias. mites ad incre patōes hūiles ad abiectōnes. patiētes ad correctōes et aduerſa quelibet ⁊ īdigna cō ſtantiſſimi. Sꝫ nō in tali feruore oēs ꝑdu rant. Nā aliqͣnto tꝑe egreſſiōis .i. ꝯuerſiōiſ ſue ꝑacto/ minꝰ cauti ⁊ ſolliciti de profectu ſuo incidūt in varias tēptatōes ⁊ egritudi nes paſſionū ita vt nōnulli ſe incepiſſe cō triſtent̉. Quidā v̓o deliberāt ⁊ modū exco gitāt redeūdi. Alij aūt ⁊ ſi māſerint cū te pore qͦdā et vſu aſinariā molā trahunt. et paruā deuotōem ⁊ affectū habēt ī his que agēda didicer̄t. laborioſa ⁊ dura oīa ſenti unt. qꝛ māna nō habēt. celū eis videt̉ eneū ⁊ terra ferrea. qꝛ neqꝫ celeſtia ꝯtēplari. neqꝫ agrū cordis v̓tutibꝰ ⁊ deuotꝭ exercitijs ex S colere ſciūt. ¶ Dicūt tn̄ qꝛ libēter eſſent de uoti. libēter hr̄ent v̓tutes. vellent ſe viciſſe paſſiōes. Sed nō ſufficit tm̄ bn̄ velle ſi de eſt manꝰ ⁊ oꝑa. Oꝑtꝫ ꝙ laboretis. ꝙ vim nature faciatꝭ. ſic̄ dn̄s dicit. Regnū celorū vim patit̉. ⁊ violēti rapiūt illd̓. Uiolentia opꝰ eſt. ⁊ ſcitꝭ ꝙ ſctī nō ocio ⁊ ſomno ꝓme ruerūt regnū dei. Uſqꝫ qͦ tardatꝭ? et qͣre nō armamī ꝯͣ paſſiōes/ vt obtineatis v̓tutes ⁊ diuerſas ꝯſolatiōes ſuſciꝑe digni inueni amī? Quāto ampliꝰ tardaueritꝭ; tāto peiꝰ ſemꝑ fiet. et ſine dolore ⁊ labore optatā re qͥem nō ꝑcipictis. petite ⁊ accipietis. q̄rite ⁊ īuenietis. pulſate ⁊ aꝑiet̉ vob̓. Pigricia ⁊ negligētia vos tenēt. ſꝫ ꝯͣ has pͥmo accin gimi ⁊ bellate p̄lia dn̄i. Quid negligitꝭ ꝓ priū ꝓfectū? certe ꝓ vobis ē/ ⁊ ꝓ pace vr̄a erit labor veſter. Dicit ſcpͥtura. modicū la boraui ⁊ multā reqͥem īueni. ¶ Sed forte rn̄detis. aduerſus vicia ⁊ paſſiōes certare qͥs ſꝑ p̄t? Multe ſunt ⁊ pene inſuꝑabiles vt nob̓ videt̉. qͥs tantā ſuſtinere p̄t vexatō nē? Audite increduli ⁊ rebelles. delicati mi lites et ſerui pigri. laborē attēditis pugnā ꝯſideratꝭ ſꝫ d̓ pͥmio ⁊ victoria cur nō cogi tatis? Et qͥd eſt oīs labor ad eternā reqͥeꝫ? ⁊ qͥd breuis exercitatio ad bone ꝯſcīe ꝯſo latōneꝫ? O ſi inciꝑetis/ et fortit̉ ac integre ꝓponeretis qd̓ mō inſuꝑabile putatꝭ; vix aliqn̄ ita vicioſus qͥs reꝑtus ē cui diligē tia cū ꝑſeuerātia boni v̓tutes negauit. Ui det̉ vobis laborioſū vincere paſſiones ve ſtras/ ſꝫ niſi edomite fuerint nūqͣꝫ habebi tis verā cordis reqͥem. Qn̄ gͦ alij cum deo ſunt ī deuotōe ⁊ bona pace. tūc vob̓ erit tri ſticia grauedo ⁊ tediū foris et intꝰ Nunqͣꝫ eritis ſecuri et v̓acit̉ leti niſi mortificaueri tis carnalitates vr̄as ¶ Ꝙ ſi n̄ trahat vos ſctōꝝ religioſitas et pl̓imoꝝ deuotio/ ter reat ſaltē mirabilis inopia vr̄a. ⁊ diuīe vl̓ tionis ſnīa. Cōgregabo inqͥt ſuꝑ eos ma la. ⁊ ſagittas meas ꝯplebo in eis. ꝯſument̉ fame. ⁊ deuorabūt eoſaues morſu amariſ ſimo. Satis dure intonāt ꝟſicl̓i iſti. ⁊ vti nam ꝯuertāt vetuſtatē vr̄am. qͣtinꝰ inno uati et feruidi effecti; meliores vos qͦtidie ⁊ alacriores faciāt ꝓmiſſa ſpūſſctī. Uincē ti ait dabo māna abſcōditu. Si volueritꝭ ⁊ audieritis me bona terre ꝯmedetꝭ. Oriet̉ vob̓ ꝓ ſpina rōſa pulcerrīa. ⁊ ꝓ tribulo can didiſſimū liliuꝫ. Magna ſunt hec dulcia ⁊ ꝯſolatoria a cupiētibꝰ ꝓficere. ¶ Nō gͦ te H ꝯturbet hō dei. n̄ te deijciat ml̓titudo vici orū. Crede deo ⁊ ſpera ī eo. ⁊ eris melior qͣꝫ fuiſti. Dn̄s pugnabit ꝓ te ⁊ tu tacebis. intelligꝭ ne hͦ; Dn̄s ip̄e dabit fortitudinē vt reſiſtas ire. pigriciam excutias. ⁊ ꝯcupi ſcēti aīo nō cōſentias/ ⁊ tu tacebis. qꝛ tibi hāc potētiā nō aſcribes. te ꝓpt̓ hͦ n̄ eleuab̓ ſꝫ deo totū pure tribuēs. qͥ aſtitit a dextris pauꝑis. etiā qͣntū vales hoībꝰ abſcōde. et nihil alid̓ qͣꝫ īfirmū ⁊ inopē te ꝯfitere. Si qn̄ inſurrexerit ꝯͣriꝰ tibi ⁊ dixerit qd̓ non li bēter audis; eſto patiēs ⁊ tace. Illatꝭ m vy 4 dn̄s reſpōdebit. Iuſtꝰ enī dn̄s inultū non patiet̉ abire qd̓cūqꝫ nociuū v̓bū. Quid ti bi nocere pōt alteriꝰ malicia. ſi ꝯtra te infla tur/ ſi detrahit / ſi obiurgat. Seip̄m magꝭ ꝓdit. qꝛ bonꝰ nō eſt. Nā ſi tu bonꝰ fueris. ⁊ in patiētia māſerꝭ nil mali tibi ītulit. ſꝫ po tius meritū tuū auxit Tu clarior ex oppro brio corā ſapiētibꝰ. tu ꝓbatior ex v̓tute pati entie Nemi nocet prauitas alteriꝰ. neminē ledit v̓bū ꝯtumelioſum/ qͣꝫdiu ip̄e piꝰ ⁊ im motꝰ fuerit. Oīſ hō qͣlis īteriꝰ ē. tal̓ ei ext̓ior aduerſitas erit. qꝛ ſi tu bonꝰ ſimplex ⁊ rect ac deū timēs ꝓbaris. nemo tibi bonitatem iuſticiā ⁊ pacē tuā pōt auferre niſi eā volū tarie reliq̄ris. Nō eſt magna patiētia quaꝫ ꝑua res ꝑturbat. Diſce ad minꝰ tacere ad ī iuriā. qꝛ prudētꝭ eſt tacere ī tꝑe malo. Qui vincere deſiderat/ victū ſe tradat. Cogita de corona/ nō de iniuria. ⁊ quō poſſis aliū ſanare nō qͥd poſſis ecōtrario qͣſi zelo iuſti cie motꝰ rn̄dere. Si ille n̄ ignoſcit tu igno ſce. qꝛ vt frequēter maiorē hꝫ culpā qͥ alteri iraſcit̉/ qͣꝫ qͥ iratū patit̉ Miſcroꝝ ꝓpriū eſt ꝯqueri. ⁊ īpatientiū citiꝰ cōmoueri. ⁊ cau ſas alijs īponere. Tu ergo eſto libent̓ reus vt fias an̄ deū īnocēs. tu pͥmo a teipſo īci pe ⁊ ſic poterꝭ etiā aliū ſanare. ¶ Audiat tn̄ qͥ zelū videt̉ hr̄e aduerſus alioꝝ defectꝰ/ qͥ ī dignat̉ ſi qͥd ꝯͣ iuſticiā agit̉ qͣꝫ recte ⁊ prudē ter ageres ſi zelū tuū etiā ꝯtra cōmotiōꝫ tu am exerceres. ⁊ qd̓ in alio rep̄hēdis/ pͥus ī te emēdares. Cū gͦ alioꝝ culpis iraſcerꝭ qͥd iuuat d̓ ocl̓o fratrꝭ tui feſtucā tollere ⁊ tue impatiētie motꝰ nō cohibere. An tibi vide tur nō etiā feſtuca. ſꝫ potiꝰ trabs illiꝰ cul pa? Uide ne forte ex tuo iudicio trabē ſuſ picioſe r̄putas qd̓ corā deo vix feſtuca hr̄ Nō fidas nimis ꝓpͥo iudicio. qm̄ hō es ⁊ nō deꝰ. ſiue tn̄ magnū ſiue ꝑuū fuerit vtili us tn̄ ſꝑ teip̄m ꝯſideras. qꝛ ⁊ tu pctōr es. ⁊ curatōe īdiges. In qͦ gͦ aliū iudicas teip ſum ꝯdēnas cū eadē facis. Quid enī mi hi ꝓdeſt ſi aliquē v̓bis meis ſanauero. ⁊ ī ꝓprijs meis paſſiōibꝰ māſero. Bn̄ illi cui malicia cedit ī bonū. ſꝫ ve mihi ꝓpͥe ſalutꝭ int̓emptori. nō eſt indiciū māſueti cordis īcōſiderate aliū corriꝑe aut correptiōe mo dū trāſire. vl̓ nō poſſe motū inuectōis dif ferre. donᵉ ira ī māſuetudinē ⁊ zelꝰ amara redeat ī dulcedinē. Forſitā tūc videb̓ non eſſe tāte culpe reū quē rep̄hēderas. ac etiaꝫ magꝭ excuſab̓ ſuꝑ qͦ pͥꝰ ſubito īdignabarꝭ. ſꝫ ⁊ tue malicie īputabiſ nō incōgrue ꝙ tā tillū nō potuiſti iniurie ꝑferre. lugebis qͦꝫ plꝰ iniuſtā correptōneꝫ qͣꝫ illiꝰ culpā. Pu deat igit̉ te nōdū didiciſſe ꝑuos fratrꝭ de fectꝰ tolerare. qͥ qͦtidie infirmitatē ꝓpͥaꝫ ab alijs deſideras portari. Cur gͦ eandē miſe ricordiā nō exhibes alt̓i quā optas fieriti bi? Reuertere ad temetipſuꝫ ⁊ ꝑtimeſce ne gͣuiꝰ deliqͥſti indignādo ⁊ male ferendo qͣꝫ frater tuꝰ peccādo. Ille forte caſum ſuum mox vt agnouit fleuit ⁊ d̓ cet̓o cauere ꝓpo ſuit. tu v̓o īpatiēs ⁊ incōpaſſiuus peccatū tuū nec inſpexiſti nec fleuiſti. Adhuc ille ſa tis bn̄ ī corde ſuo ꝑ amorē tecū ſtat. ⁊ nihil mali de te exiſtimat. ſꝫ ſe magꝭ hūiliat ⁊ ſu ꝑ ſe iuſtificat. Uideas gͦ ne ille qͥ videtur pctōr ī regno dei te p̄cedat. ⁊ tu cū iuſticie p̄ſumptōne ſil̓is fias ſuꝑbo phariſeo qͥ re probatꝰ eſt a dn̄o ꝓpt̓ ſua ſuꝑbiā aduerſui publicani hūilitatē. ¶ Ecce iā aliqͣlit̓ audi ſti chariſſime quō teip̄m debes vicere ⁊ ze lū ꝯͣ ꝓpͥa vicia exercere. Studeas gͦ magi ac magꝭ ꝓficere. ⁊ ſꝑ aliqͥd vicioſe ꝯſuetu dinis amputare. Sic̄ negligētia vicia nu trire ſolet ⁊ v̓tutes amittere; ita diligentia q̄libꝫ inueterata mala euertit ⁊ expugnat. Nā ⁊ſi labor ē in pͥncipio pugne/ tn̄ cū vi deris paulatim hoſtes ruere ꝯſolaberis de ꝓſpero fine. Impedit nos valde qꝛ nō au demꝰ violētiā īferre nature. ¶ O qͣntos la bores faciūt homīes ꝓ t̓renis lucrādis/ ⁊ nos ꝓ et̓nis bonis marceſcimꝰ. Nauta pe tit mare. mercator circūit regiones. miles fert arma bellica. ruſticꝰ vomere ſcindit ar ua. et ſine labore nō q̄unt diuitias ⁊ hono res obtinere. vt qͥd gͦ nos v̓tutes ſine magͣ ſollicitudīe adipiſci credimꝰ? ¶ Hodie ali qͥd īchoare ⁊ craſ modicū addere. ⁊ ſic die bꝰ ſingul̓ virtutē v̓tuti/ ꝓpoſitum ꝓpoſito iūgere / ꝑficit hoīem v̓tuoſū deuotū puruꝫ ſanctū ⁊ religioſuꝫ. deo carū. ⁊ hoībꝰ gͣtio ſum. Hoc ordīe ꝓmeret̉ hō nomē nouū ī calculo clauſū. qꝛ calcatꝭ vicijs efficit̉ can didꝰ interiꝰ. ⁊ ſepe fruit̉ cōſolatōibꝰ ſuꝑne dulcedīs q̄ ignote manēt carnalibꝰ ⁊ tepi dis. ¶ Ruminemꝰ igit̉ ſedula mēte pn̄teꝫ ꝟſiculū aduerſus deteſtabilē defidiā ad ig niēdū nos ⁊ fr̄es nr̄os in amorē ſpūal̓ ꝓ ceſſus. vt ⁊ vicia nr̄a curent̉ et donatōnes celeſtiū v̓tutū ī nob̓ augeant̉. Neqꝫ eī frau dabit a deſiderio ſuo fideles certatores ſpi rituſſctūs. qui vt viriliter certarēt hortato ria voce inſonuit dicens. Uincenti dabo manna abſconditū. Epiſtole quedam LXXII dia habenda ad ſeip̄m. Rater mi in xp̄o dilecte/ videas qͦ modo caute ambules qm̄ dieſ ma li ſunt. Magna cautela eſt ẜuo d̓i habēda in oībꝰ v̓bis et oꝑbꝰ ſuis. Nā qͥ n̄ eſt p̄uiſus ī rebꝰ ſuis/ aut cito ledit aut ledi tur. ⁊ magnū dānū ſentiet ī fine qͥſqͥs ī pͥn cipio fuit negligēs aut p̄ceps. Diu ꝑpēdē dū eſt an̄qͣꝫ fiat aliqͥd. ⁊ ſepiꝰ recurrēdū eſt ad cordis habitaculū. ne hō ſit abſqꝫ cōſi lio ſic̄ gens pͣua ⁊ exaſperās q̄ n̄ direxit ad deū cor ſuū. Igit̉ p̄cedat oculꝰ tuꝰ oīa oꝑa tua. et oīa age cū prudētia nec īcedas per aliena facta te neglecto. qꝛ nēo illo ſapien tior eſt. cuiꝰ aīa ſua ſꝑ ī manibꝰ eiꝰ ē. Non hꝫ hō chariorē theſauꝝ nec meliorē ſubſtā tiā ſuꝑ t̓rā (ſi bn̄ cogitauerit) qͣꝫ aīam ſuaꝫ. Debꝫ igit̉ vigilare et ſꝑ eſſe ī cuſtodia anīe ſue. qꝛ nihil ꝯꝑari p̄t ſaluti eiꝰ. Salꝰ eiꝰ cō ſiſtit in veris virtutibꝰ. odit ⁊ abominat̉ om̄e viciū. Quāto qͥſ nitit̉ ꝯͣ vicia tāto ma gis accedit ad v̓tutes. qͣꝫto v̓tꝰ ampliꝰ pla cet. tāto plꝰ deteſtat̉ eiꝰ ꝯͣriuꝫ. ¶ Cognitio vicioꝝ ml̓tū ꝓdeſt ad ſuꝑandū vicia. plu res nō cōgͦſcūt in ꝟitate ꝓpͥos defectꝰ. ⁊ qͥ dā qͣꝫuis ſciūt nō ſatꝭ pōderāt. aut ſi pōde rāt cito ocl̓os auertūt ⁊ obliuiſcūt̉ qd̓ tole rāt. Nō eſt ita faciēdū chariſſime frat̓/ ſꝫ re ſiſtēdū ē ſꝑ malicie ⁊ iniqͥtati. ⁊ remediū in qͥrendū ⁊ auxiliū a deo flagitādū. Maxīe ē aūt obuiādū motibꝰ paſſionū ī pͥncipio pugne. qꝛ ſi magna creuerit/ īfirmꝰ hō vbi erit? Ex ꝑua re fit ſepe gͣuis inqͥetudo. ⁊ ex v̓bo vno naſcūt̉ v̓ba multa. ⁊ de modico riſu ſcaturit ſepe gͣndis diſſolutio. Parua ꝯtumelia generat ſtultis et incōſideratis hoībꝰ difficilē exitū ⁊ ꝓfundū vulnꝰ. Bn̄ gͦ ⁊ prudēter agit qͥ oībꝰ neglectꝭ ſe cuſtodit iudicat ⁊ ordīat. Tāto minꝰ p̄t vnuſqͥſqꝫ ꝓ uidere ſibi qͣnto ꝓnior eſt ad ꝯſiderādū ali os. ¶ Deſiderās habere pacē dꝫ habitare ī ſyon. hͦ eſt vtile homī qͥ nō inuenit reqͥem ī hͦ ſecl̓o. vt ꝯfugiat ad dn̄m. ⁊ cupiat cito diſſolui et eē cū xp̄o. qꝛ nō ē aliꝰ qͥ ꝓ nobis pugnet niſi ip̄e qͥ fecit nos. Si ſentis īſur gere vicia oppone remedia q̄ ſcis tibi eſſe vtilia. et q̄ audiuiſti ab alijs cogita ſꝑ ſi ti bi deẜuiūt. Quotidie bellū gerēdū eſt. qm̄ tēptamur qͦtidie. nec eſt victꝰ qͥ vicioſam ꝯſuetudinē ſepe rebellare ſentit. Dolere ta mē debꝫ qꝛ adhuc in eo malū viuit. ⁊ non dū ꝑfecte ſibi mortuꝰ eſt. Accipiēda eſt ſꝑ noua fiducia. licꝫ ſepe deijciatur hō. ¶ In. L ſpēali ꝓponēdū eſt ⁊ ꝯͣ illa vicia q̄ magis moleſtant. et freq̄ntiꝰ adueniūt. aliqn̄ ira. aliqn̄ ſuꝑbia. aliqn̄ ꝯcupiſcētia cor homīſ tribulat̉ ⁊ vehemēter īflāmat̉. ſꝫ ſcuto ora tōnis/ aut gemitu cordis/ aut inuocatione ſancti noīs ieſu eſt occurrendū/ et in celum reſpiciēdū vnd̓ veniet om̄e auxiliū. Et qn̄ ſic oret vel cōſimilit̓. O bone ieſu ſuccurre mihi mō. Eia dn̄e deꝰ adiuua me. Quid ego miſer agam ſine teꝫ quid incipiā et qͦ modo finia dies meos deꝰ meus? Meli noſti. quid tibi ſit neceſſariū magis qꝛ ⁊ hͦ quotidiana docet infectatio. ⁊ qͣliter eua des docet et docebit ſpūſſctī vnctio. Ibi igitur quere auxiliū ⁊ ꝯſiliū. ⁊ ab eo poſtu la tui cordis refrigeriū. ¶ Cōſidera teip̄m qͥd q̄ris in oꝑibus tuis? qͥd diligis et qͥd nō diligis? Scd̓m deſideria ſua fit homo ſtabilis aut vagus. Qui multū cōſpicit. ⁊ multa habere vult quō in ſe manebit? Diſ ꝑgitur in omnē ventū celi. et capit̉ laqueo deſiderij terreni. Parua res ē ſepe ꝓpt̓ quā adipiſcēdā generat̉ homī ꝑplexitas magͣ. ſꝫ qͥ oīa a ſe expellit ꝑmittēs vnūqd̓qꝫ ſta re ſic̄ inuenit/ bn̄ in pace erit. qͥ ꝟ̓o multis ſe ingerit ac ml̓ta ordinat ⁊ regit; iſte ſeip ſum ledit ⁊ ꝑdit. Et qꝛ mgr̄ vult eſſe in re bus alienis nō eſt mirū ſi neſcit eſſe diſci pulꝰ in ſuis. O qͣnta adhuc diſcere hꝫ que nō videt. qͣntū illi adhuc deficit/ et o qͣꝫ lon ge ſtat. Quid gͦ vult ſe ītromittere de alijs ⁊ q̄ emēdare nō p̄t? Aut cur ſe implicat ta libꝰ q̄ ad ip̄m nō ꝑtinent? Quid ꝑtinet ad me inqͥs? Ut tm̄ cogites de te/ ⁊ alid̓ qd̓cū qꝫ fuerit ꝓijcias ꝓcul a te. In iſta cogitati one īuenies te. ⁊ cuſtodies ⁊ ꝓficies maxi me/ eris ſepiꝰ liber a ſuſpicatōe ⁊ indigna tōe/ paꝝ curabis de exteriorū occupatōe ⁊ gubernatōne eoꝝ q̄ fiunt ī domo. Dilecte frater. dominꝰ cuſtodiat te ab om̄i malo. cuſtodiat aīam tuam dn̄s. piſtōla pro cōfor tatione cuiuſdā tēptati. Uſcipiamꝰ cariſſime d̓ māu d̓i qͥc ⁊ qͥd voluerit ſuꝑ noſ vēire deꝰ. nihil enī ſine iuſta ⁊ certa cā agit̉ ī terrꝭ. ⁊ ideo curemus nos deo ſubijcere cor no ſtrū et ſenſum noſtꝝ vt reſpiciēs hūilita tem et patientiā noſtrā; bene diſponat de ſideriuꝫ noſtrū. Inclinemꝰ nos ſub ſctā et gl̓ioſa maieſtate eiꝰ. qꝛ puluis ſumꝰ. et co vv 5 vv 5 gitemnꝰ qͣꝫ magnū et dignū ſit vt recogitet aliqn̄ de nob̓ deꝰ. Ex hac hūili eſtimatiōe ſenſus nr̄i/ ⁊ accuſatōe culpaꝝ nr̄aꝝ/ ꝯfeſ ſioneqꝫ iuſti iudicij dei (qd̓ vt freq̄nt̓ occl̓ tū ſꝑ aūt rectū eſt) app̄hēdamꝰ ſpem ⁊ ꝯfi dentiā ad ip̄m. et oremꝰ largit̓/ ac ab alijs etiā intime flagitemꝰ orōes/ qͣtinꝰ ſua ma xima pietas nr̄am miſeriā ⁊ tribulatōneꝫ tātaꝝ tēptatōnū īmutare dignet̉. ¶ Nec iō diffidamꝰ de nobis. qꝛ ml̓ta ꝯͣria ſentimꝰ ⁊ patimur. et ſepius qͣꝫ vellemꝰ ⁊ gͣuius qͣꝫ alij tēptamur. Uel qꝛ incōſtantes ſumꝰ ⁊ tā paꝝ laborare poſſumꝰ. ſeu ꝙ totiēs ca dimꝰ et tarde reſurgimꝰ. Aut ꝙ tā īdeuoti ⁊ aridi inuenimur. ⁊ ꝑuū appetitū ad v̓tu tes ⁊ ad deū ſentimꝰ. Oīa iſta ſolēt bonis accidere. et ſepiſſime deuotiſſimi talia ſunt exꝑti. Cū gͦ talit̓ nos affligi ſenſerimꝰ int̓ triſticias totidē/ dn̄o hūilit̓ dicamꝰ. Dn̄e deꝰ ſi dignꝰ nō ſum nec tibi placet vt libe rera p̄ſſura cordis mei. ſaltē hͦ mihi largiri dignerꝭ vt patiēs ſim vt nō murmurē cō tra virgā tuā qͣ me ꝑcutis. Mēor etenim bn̄ ſum qͥd canit̉ ī eccl̓ia tua. Tūſiōibꝰ p̄ſ ſuris expoliti lapides. Et qꝛ illic introdu cit̉ oīs qͥ ꝓ xp̄i noīe hic ī mūdo p̄mit̉. pro pter qd̓ peto vt q̄cūqꝫ ꝓ culpa iſta patior ad meā purgatōꝫ ſꝑ ꝓuenire facias. et ꝓ ſi gno clemētie nō reprobatōis furore capiē da eſſe doceas. Debemꝰ gͦ ſic nos dn̄o in tegro affectu r̄ſignare. ⁊ plꝰ eiꝰ bonitati cō fidere qͣꝫ audemꝰ poſtulare Eiꝰ creature ſu mꝰ ⁊ ip̄i cura ē de nobis. qͥ vocauit nos ip ſe adiuuabit nos et cuſtodiet nos a tēpta tione hac ī eternū. vt nō velimꝰ cū hͦ mun do gaudere neqꝫ latā viā quā multi tenēt denuo ambulare. Ammoneo te attēde ſcri pturas ſctās. Seqͥ vis chriſtū an mūdū iſtū? Credis apl̓o an magis ph̓o? Chriſtꝰ dicit. intrate ꝑ anguſtā portam q̄ ducit ad vitā. Et iteꝝ. Tollite iugū meū ſuꝑ vos ⁊ diſcite a me. qꝛ mitis ſū et hūil̓ corde. Dic̄ apl̓s. Nolite ꝯformari huic ſecl̓o. ⁊ ſi ẜm carnē vixeritis moriemī. Nemo vos ſedu cat inanibꝰ v̓bis. Quicūqꝫ ſunt xp̄i carnē ſuā crucifixerūt cū vicijs ⁊ ꝯcupiſcentijs Ego chriſto ꝯfixus ſū cruci. Ego ſtigma ta dn̄i ieſu ī corꝑe meo porto. Mihi mun dꝰ crucifixꝰ eſt ⁊ ego mūdo. Oīa arbitror vt ſtercora vt chriſtū lucrifaciā. Iſta ſunt ꝟba apl̓ica. Sꝫ apd̓ ph̓os et ſecl̓i prudē tes talia nō inuēies. Et qͣꝫuis aliqͥ gētiles ꝯtēptū diuitiaꝝ laudabāt ⁊ voluptates ſꝑ nebāt. ⁊ eoꝝ doctrinā ml̓ti hodie ꝯmēdāt De xp̄o tn̄ nihil ſciebāt. nec et̓ne vite amo re id agebāt. ſꝫ euanuerūt ī cogitatōibꝰ ſuiſ Et oēs (ni fallor) hoīes cupiūt eē cū xp̄o et ad ppl̓m eiꝰ ꝑtinere. ſed pauci volūt ſequi vitā chriſti. Iteꝝ dicūt ſe diabolū odire ⁊ eiꝰ veſtigia nolle ſeqͥ. ſꝫ vita paucoꝝ cōtin tiū ſe a ſecl̓aribꝰ actibꝰ carnalibuſqꝫ deſide rijs on̄dit ꝙ multi ſunt ex ꝑte eius. Ope ra ꝓbāt cuiꝰ ſeruꝰ qͥs fuerit. Ait gͦ chriſtus Qui ſeqͥt̉ me nō ambulat ī tenebris ſꝫ ha bebit lumē vite. In mūdū hūc ego vēi vt qͥ nō vidēt videāt. ⁊ qͥ vident ceci fiāt. Ac ſi diceret. Ego hūil̓ ⁊ pauꝑ in hͦ mūdo ap parui hoībꝰ/ vt exēplo meo efficiāt̉ ſimpli ces et hūiles et intelligāt oꝑa diuīa et cele ſtia miracl̓a ad credendū mihi. Et qͥ ſeip ſos pctōres ⁊ quodāmodo cecos ⁊ īſcios ꝯgͦuerūt/ ꝑ gr̄aꝫ meā illumīari digni erūt. ſicqꝫ capiunt deuota hūilitate qd̓ ſuꝑbie apud ſe ſapiētes neqͣqͣꝫ ītelligere queūt. at qꝫ idcirco in cecitate cordis ⁊ ſtulta opini on manēt. eſtimātes ſuā doctrinā certio rē/ meā autē dubioſam et mūdo exicialem Sicut olim iudei chriſtū p̄ſētē ī carne cō tēnebāt. ſic mō plures carnales eū ꝯtēptui habēt. ⁊ in cecitate ꝓhdolor ꝑſeuerāt Ma lūt potius credere ſibi qͣꝫ euāgelio/ ⁊ carni magis ẜuire qͣꝫ deo. atqꝫ iō lōgos optant dies ⁊ voluptuoſos ſuꝑ terrā. celū aūt re ſpicere negligūt/ et qͣꝫ velocit̉ tollent̉ non attendunt. ¶ Hec ſi cogitas nimiꝝ ſenties meliꝰ eſſe ſeqͥ hūilē deū crucifixū ⁊ paſſum ꝓ nobis. ⁊ merito debere nos pati cuꝫ illo ⁊ relinqͥ a ꝑentibꝰ ⁊ amicis ī hͦ mūdo Ma ne igit̉ apd̓ eū qͥ te vocauit/ ⁊ ne diſcedas ab amore eiꝰ. ſꝫ aſcēde arborē crucis vt in de videas ieſū ambulātē. ⁊ viā ad et̓nā vi tā p̄ꝑantē. Hec ē via (ait ꝓph̓a) ambulate in ea. Uia crucꝭ vita nr̄a. via electorū via paucoꝝ. via amara. via vite et ſalutis. via breuis. via directa. via laboris. via ꝑfecte nis. Uia inqͣꝫ crucis eſt. ſꝫ ducit ad gl̓ian ad latitudinē. ad regnū electoꝝ. ad multa milia ⁊ freq̄ntiā angeloꝝ. ad dulcedinē mī rabilē ⁊ int̓mīabilē. ad lōgitudinē dieꝝ in ſeculū ſcl̓i. ad d̓ſideratū finē oīm fruitōnū ⁊ appetituū cordiū. ad reqͥeꝫ ⁊ pacē ſecurū ſima. ad iocūditatē ⁊ exultationē ameniſſi mā. Que breui quodā verſicl̓o qͥ cantatur in feſto ſancte crucis pulcre tāgunt̉. Ser ui crucis crucē laudent/ qui ꝑ crucem ſibi gaudent vite dari munera Quia ergo vita Epiſtole quedam LXXII chriſti crux fuit/ dꝫ vita xp̄iani etiā crux eē Et multo magis vita monachorū clerico rū ⁊ oīm religioſorū ī cruce erit. Extra cru cē nō eſt ſalꝰ. p̄ter crucē nō venit̉ ad regnū chriſti. Oportebat pati chriſtū. ⁊ reſurgere a mortuis et ita intrare in gl̓iam ſuā. Si aliā viā q̄rimus erramꝰ/ ⁊ in ꝑditiōeꝫ du cimur. Et qͥ crucē fugere cupimꝰ ī mediū lacꝰ ardentis picis ⁊ ſulphuriſ incurremꝰ Crux nr̄a eterno cruciatui ꝯꝑata eſt dele ctabiliſſima. labor noſter ꝑpetua reqͥe do nanda leuiſſimꝰ ē. Frāgere volūtatē ꝓpͥaꝫ crux eſt. ⁊ forte qͣ maior vix eſt. ſꝫ ī inferno qͥs vnqͣꝫ vl̓ ī minimo ſua volūtate vtitur. cū ſꝑ qd̓ nolit pati cogat̉. qd̓ voluerit nūqͣꝫ accipiat. Fili inqͥt recordare qꝛ r̄cepiſti bo na ī vita tua. et lazarꝰ ſil̓r mala. Comediſti bibiſti ⁊ ſaturatꝰ es nimis. Meliora et de licatiora elegiſti tibi veſtimēta ⁊ ornatꝰ es. Riſiſti. cātaſti. ſaltaſti p̄ leticia. nec ꝓhibu iſti cor tuū a voluptatibꝰ. ſed qd̓cūqꝫ libu it ſine ꝯͣdictōe impleſti. Et hec exiſtimaſti ꝑtē tuā. et regnū tuū/ ⁊ gl̓iam tuā. nec de la zaro qͥcqͣꝫ cogitaſti. quātū egeret. qͣntū pa teret̉. qͣntū infirmaret̉. Recordare gͦ fili. qꝛ recepiſti bona in vita tua ⁊ lazarꝰ ſil̓r ma la. Nūc aūt h̓ ꝯſolat̉ tu ꝟ̓o cruciarꝭ. Ille dū viueret crucē habuit ⁊ ad modicū ſpa ciū ſe ſuſtinuit. tu dū viueres celū tuū ī ter ra habuiſti ⁊ libēter vitā in delicijs ꝓtraxiſ ſes. ſꝫ nūc ille nec penā corꝑiſ nec aīe patit̉ ſꝫ in reqͥe beata letat̉. tu ꝟ̓o et mō cruciatū in aīa habes. ⁊ poſtea ſil̓ ī corꝑe ⁊ anīa tor q̄ndꝰ ꝯdēnaberis. ¶ Hec meditare int̓ tē ptatōes tuasⁱ ⁊ dn̄o aſpirāte ceſſabit earū impetꝰ. Nā ſolet ardor ardore expelli et la bor labore grauiore minui. Sta gͦ in loco iſto quē elegiſti. ⁊ eleua patiētie clipeū con tra ictus tēptatōnū mori eligēs magis qͣꝫ cedere antiqͥ hoſtꝭ vexatōnibꝰ. Qui vice rit (ait ſpūſſctus) faciā illū colūnā in ꝑadi ſodei mei. ⁊ ſcribā ſuꝑ eū nomē pr̄is mei nomē ciuitatis noue hierl̓m. Inſuꝑ ſctōꝝ exēpla intuere. ⁊ eoꝝ ſuffragia iugiter q̄re. Memēto qͣntū ſancti ꝓ vita et̓na labora uer̄t. ī qͣ nūc cū xp̄o ſine fine regͣntes gau dent. Quāto ī mūdo d̓ſpectiores ⁊ pauꝑi ores fuerūt; tāto nūc gl̓ioſiores ⁊ nobilio res ī celo fulgent. Propt̓ amorē igit̉ chri ſti ⁊ locꝰ ⁊ ſtatꝰ īferior ſꝑ plꝰ placere debꝫ. ⁊ dulceſcere cordi tuo. qꝛ vanitas ē in hac vita aliqͥd appetere. Quāto in inferiori et hūiliori ſtatū qͥs fuerit/ tāto veriꝰ ſepe bōa agit. ⁊ faciliꝰ habita cuſtodit. Si alij p̄ce dunt nos/ qͥd ad nos? Seqͣmur ieſum hu militate ⁊ ſimplicitate/ ⁊ nō curemꝰ hūanā vanitatē. Nos ꝓpter chriſtū ſtulti ignobi les ⁊ infirmi. Nos ꝓpter illū libēter ſimuſ abiecti ⁊ nouiſſimi reputati. Ego inqͥt ſuꝫ vermis ⁊ nō hō. opprobriū hoīm ⁊ abie ctio plebis. Que maior gl̓ia qͣꝫ cū xp̄o glo riari in cruce? Que maior ꝯſolatio cordis qͣꝫ portare viuentē imaginē crucifixi? Con fortare igit̉ ⁊ eſto robuſtus. ⁊ netimeas qꝛ ego tecū ſum vt liberē te dicit dn̄s. Com paſſus tibi locutꝰ ſum tanqͣꝫ īfirmo vt pa riter in domino ꝯſolati ꝑ ip̄m ꝯualeſcamꝰ in ip̄o Amen. Epiſtola de cōuer ſione et ꝑſeuerantia in bono ꝓpoſito Ilecte frater intime ꝯgaudeo tibi Pͣ qꝛ inuēiſti locū deo ſeruiēdi. Sit dn̄s nr̄ exhinc bn̄dictꝰ qͥ te digna tꝰ eſt vocare ad ſuū ẜuitiū. Agnoſco hanc vocatōem donū dei eſſe. qm̄ nō ex meritis tuis ſed ẜm miſericordiā ſuā de ſeculi va nitatibꝰ te eripuit/ et in electā ſocietatē per duxit. vbi audires atqꝫ ocul̓ etiā cerneres qualiter illi ẜuires. Quā ml̓ti diuites no biles ⁊ potētes/ qͣꝫ multi ſapiētes lr̄ati ⁊ fa moſi adoleſcētes in hͦ ſecl̓o miſerabilit̓ flu ctuant/ ⁊ abijcere iugū diaboli a ſuis cerui cibꝰ nō p̄ualent. nec illo ſpiritu adhuc mo uent̉ vt ſeculo renūciēt. ¶ O vanitas vani tatum. mundū diligere/ et que dei ſunt mi nus curare. venit tēpus veniet cito tēpus quādo om̄es ſeculares ⁊ carnales delecta tiones ſimul finē habebūt. Et tunc relin quent vel inuiti p̄ſens ſeculū qͥ modo vo luntarij nō ſunt abrenūciare pompis eiꝰ. Tu autem dilecte frater maiorē gratiam a dn̄o accepiſti. quia inter tot ſodales tuos a multis periculis corporis et anime/ a la queis diaboli es p̄ſeruatus/ ⁊ in loco aꝑto ad ſaluādū animā tuā cōſtitutus. O quā tas gratias deo debes qui tibi regnū ſuuꝫ ꝓmerēdū obtulit quod diues pecūia poſ ſidere nō poteſt. Et qͣꝫ miranda dei gratia vt inualidus et imperitꝰ ſanctorū viā for titer ambulet. quā robuſtꝰ et doctus vix ſequi valet. Recogita vbi nam ſunt olim tecū ſtudentes. vbi illi familiares ſocij cū quibꝰ viuere ⁊ ludere ẜm carnē dulce erat. cū qͥbꝰ ꝑegrinari in remotis partibus nō amore chriſti ſꝫ cupidine tꝑalis proceſſui et lucri iocundū tibi videbat̉. qͣꝫ multi iaꝫ obierūt; qͣꝫ multi etiā vagi in ſecl̓o remāſe runt. Bn̄ de ip̄is cū ſctō moyſe dicere po tes ꝯſideratis finibꝰ eoꝝ. Utinā ſapent et ītelligerēt ac nouiſſima ꝓuiderēt. Audiſti alios romam ꝑgere et ꝓ bn̄ficijs laborare. Alios pariſiꝰ reſidere ⁊ ad magiſteriū ten dere. alios ꝑceptis dignitatibꝰ ⁊ p̄laturꝭ ī medio ppl̓i iā exaltatos eſſe. Tu aūt qͥdꝫ Gr̄as deo/ qꝛ nihil hoꝝ attēptaſti īmo ⁊ ꝓ pter chriſtū iā veluti ſtercora iſta mūdana culmīa et gaudia reputas. adieciſti etiā te ip̄m ꝯtemere/ loq̄ns cū btō Dauid. Ele gi abiectꝰ eē in domo dei mei magꝭ qͣꝫ ha bitare ī tabernaculis pctōrū. Tu itaqꝫ ele giſti hodie dn̄m deū in pr̄em. cui ẜuire re gnare eſt. ꝓ qͦ hūiliari in p̄ſenti ſecl̓o eterne exaltatōis tibi cauſa erit. ꝓ illo labor requi es/ penuria diuitie. cōtemptꝰ honor. tribu latio ꝯſolatio. īfirmitas robur. meror gau diū tibi ſemꝑ ſit. Et qͦ puriꝰ ⁊ ardentiꝰ euꝫ amaueris eo viliora terrena oīa cenſebis. ¶ Caue tn̄ chariſſime ne aliqn̄ ꝑmittas ma ligni ſpūs ꝯſiliū intrare cor tuū vt cōtri ſteris. qꝛ amicos ⁊ ſocios reliqͥſti. ⁊ qꝛ ipſi iam magni dn̄i effecti nūciant̉ ⁊ tu adhuc ꝑmanes in innocētia tua. Noli audire eoſ qͥ te ī aliā viā conant̉ trahere. ⁊ dicūt. vſqꝫ qͦ ſic trāſies? et qͣre ad altioris ſtatꝰ gradū nō tendis? nec alid̓ opus inchoas vn̄ alijſ etiā aliquē fructū feras. Solet enī diabo lus poſt aliqͣ tꝑa ꝯuerſiōis tēptare ſeruuꝫ dei de p̄teritis rebꝰ in ſecl̓o. de amicoꝝ viſi tatōibꝰ. de multoꝝ ſocioꝝ ſuoꝝ ꝯuerſatiōi bus. quatinꝰ talibus cogitatōibꝰ eū retra here poſſit ad ſeculum. aut impedire a ꝓ fectu ⁊ ab obliuiōe mūdanoꝝ. ¶ Sed cre de exꝑtꝭ. nocet ſeruo dei mēoria et retracta tio vite ſecl̓aris qͥ nōdū plene ſibi eſt mor tuꝰ. Nocet etiā ꝑſuaſio blāda ml̓toꝝ loq̄n tiū de altiori gͣdū ⁊ meliori loco. qͥ veluti ſapiētes prudent̓ ꝯſulere volūt/ ſed ſenſuꝫ chriſti in abiectōe et hūilitate/ in fuga mū di et tenore artioris vite nō habēt. Nā nu dū chriſtū ſeqͥ aūt recuſant aut pigreſcunt inciꝑe. ne videant̉ ꝓximis ſolaciū ſubtra here. Et qꝛ gr̄am nō ſentiūt qͥbꝰ deꝰ ſibi ſer uientes et oīa relinq̄ntes imbuit ⁊ ꝯfortat/ durū ẜmonē hūc eſſe dicūt/ oībꝰ amicis ⁊ rebꝰ ꝓprijs renūciare. Et ſic̄ ip̄i ſapiūt. ita ⁊ alijs libēter ꝑſuadent. Sed ꝯͣ tales loqͥt̉ ſnīa ſaluatoris. Cauete inqͥt ab hominibꝰ Multi enī ſunt qͥ pulcris ẜmonibꝰ et aptꝭ (vt ip̄is videt̉) rōibꝰ viā leuē ⁊ planā ꝯmē dare ſciūt. ⁊ hoīeꝫ īperitū qn̄qꝫ iuſtificāt ⁊ laudāt. atqꝫ ꝑ tales ẜmones bn̄ ꝓficienteꝫ ⁊ firmit̓ ſtātē qn̄qꝫ vacillare faciūt. Uerū tn̄ deꝰ ꝯterit dentes eoꝝ in ore ip̄oꝝ/ quia iuxta iter ſctōꝝ nō ambulāt neqꝫ loquuūt̉. Nō veniat aīa mea ī ꝯciliū eoꝝ. ⁊ domꝰ eo rū lōge ſit a me. ¶ Ideoqꝫ frater dilecte nū qͣꝫ placeat tibi talia audire ⁊ ml̓to minꝰ cre dere velis. Siue enī diabolꝰ inſtigat ſiue hoīes fabulent̉. qd̓ incepiſti ī eo ꝑmaneaſ obſecro. Recurre ad euāgeliū ⁊ optimū au dies remediū. Quid ꝓdeſt homini ſi lucre tur vniuerſum mundū / ſeip̄m aūt perdat? Hoc apd̓ te ſꝑ retine. ⁊ cuiuſuis manꝰ pu gnauerit ꝯͣ te ſcuto euāgelico vtere ¶ Sed ſolēt qͥdā hoīes ſine ſpū et ſcīa dei obijcere qn̄qꝫ ſecl̓o renūciantibꝰ. Ergo qͥ ī ſecl̓o ſūt peribūt/ ⁊ vos ſoli ſalui eritis. Aut nō p̄t aliqͥs venire ad celū. niſi ita viuat ſicut voſ viuitis. Quid fabulamī ſic iniuſte ꝯͣ deuꝫ ⁊ ſeruos dei? Neqꝫ hͦ xp̄s dixit. neqꝫ ſerui eiꝰ ita locuti ſunt. Bn̄facite/ iuſte viuite/ et mādata dei cuſtodite. ⁊ nemo vob̓ ſaluteꝫ negabit. Ad hec illi iterato. Mādata inqͥ unt vellemꝰ ẜuare ſed nō poſſumꝰ ſi debe mꝰ lucrari victū ⁊ neceſſaria vite. oꝑtꝫ noſ ſepe ꝯͣria agere. Qui cū ſeculo ꝯuerſamur ſecl̓aria negocia quō cauebimꝰ? Si iſta ꝑ fecte ꝯſideratis ⁊ ꝑicl̓a atqꝫ fallacias mu di nō ignoratis? qͥd gͦ obloqͥmini qꝛ ſerui dei mūdū fugiūt? ⁊ monaſteria deuotorū aut ꝯgregatōes intrāt vt deo ſine tali īpe dimēto ẜuiāt. Si imitari nō vultꝭ aut nō valetis adminꝰ ꝯgaudere ⁊ adiuuare bo nos ꝓ vr̄a ſalute deberetꝭ. Sꝫ nō plꝰ frat̓ de iſtis/ qꝛ nec talit̓ loq̄ntes excuſatōeꝫ ha bēt d̓ pctīs ſuis. Cōſtant̉ igit̉ age. xp̄s qͥ tibi īciꝑe donauit. ip̄e ꝑficiet ꝯſolidabitqꝫ ī finē ꝓpoſitū tuū. Ecce tꝑs breue. morsī certa. oīa caduca ī mūdo ⁊ vana. Ml̓ti iā ī ſepulcrꝭ fetēt qͥ diu ſe viuere eſtīabāt. Re ceſſer̄t a mēoria hoīm qͥ ī ore v̓ſabāt̉ oīm. Colit mūdꝰ pn̄tes. abſentes neſcit. deſerit moriētes. Beatiꝰ gͦ ꝯtēnere fallacē ⁊ ſēqui ꝟitatē q̄ nob̓ parit̓ ꝯcedat vitā eternā Epiſtola de pia me Ultū iā tꝑis p̄ (moria d̓fūctoꝝ R m terijt dilecte fr̄ ꝙ d̓creuerā aliqͥd ꝓ pia mēoria d̓fūctoꝝ charitati tue ī ſinuare/ ⁊ maxīe ꝑentū noſtroꝝ ⁊ amicorū ſpēaliū omniūqꝫ deuotorū quorū nomina De paſſionibus anime LXXII deus in libro vite ſcribere dignet̉. ⁊ inter ſctōs ſuos collocare aīas eoꝝ in cel̓. ſicut ⁊ corꝑa apd̓ nos ſepulta ſunt in terrꝭ ¶ Nos debemꝰ libēter ꝓ eis ⁊ ꝓ oībꝰ fidelibꝰ defū ctis orare. qꝛ hͦ opus ſūme charitatis eſt ⁊ miſericordie. Sicut igit̉ nob̓ ſubuēire ꝑ mortē deſideramꝰ/ ita ⁊ eis qͣꝫtū meliꝰ poſ ſumꝰ dn̄o opitulante ſubuenire laborem Qui enī ꝓ aīaꝝ liberatōe fidel̓ et ſedulꝰ fu crit. nimiꝝ et ſibijp̄i plurimū ꝓficit. cū pro talibꝰ orās nequaqͣꝫ ſe ſpoliat fructu orōis ⁊ inſuꝑ ſibi recordatōem mortis adducit. ⁊ vix ſine ꝯpūctōis gr̄a ad ſolita redit. ſci ens qꝛ omnes viā vniuerſe carnis īgreſſu ri ſumꝰ. ⁊ qd̓ illi iā expleuerūt certiſſime ſi bi cōſtat futurū. ¶ Oremus igit̉ ꝓ carꝭ no ſtris. quia pꝰ modicū ip̄os ſeqͥmur. ⁊ cum meliꝰ habuerint oīno ī eadē neceſſitate re cordabunt̉ nr̄i. Nō ſit fides nr̄a oretenus. neqꝫ q̄ in facie ſunt reſpiciamꝰ ſꝫ dilectōeꝫ faciamꝰ ſiue p̄ſentes ſiue abſentes corꝑali ter fuerimꝰ. Charitas enī nūqͣꝫ excidit. ⁊ qͥ ſe in ꝟitate diligūt/ ſeip̄os obliuiſci nō po terūt. In neceſſitate ꝓbat̉ amicꝰ fidel̓. Ete nim impiū ⁊ crudele nimis ſi videas frēꝫ tuū aut cordis tui amicū carceri tradituꝫ vel flāmis iniectū nec moueris ad fletū. ⁊ cū manū porrigere poſſis/ nihil agis cha ritatis. at etiā ſi loqͥ aliqͥd ꝓ eiꝰ queris libe ratōe clauſo ꝑtrāſias ore. ¶ O fidelē ſamari tanū qͥ viſo hoīe vulnerato a latrōibꝰ ⁊ ex poliato/ miſericordia motꝰ ē. Heu heu pr̄ cernaꝝ mgr̄o qͥ oblitꝰ eſt ioſeph ſui interp̄ tis/ cū de carcere eēt eductꝰ. Sic timeo ꝙ multotiēs cōtingit. cū aliqͥs amicoꝝ obie rit ⁊ ꝓ ſe īſtāter orare petierit ac fidei viuē tiū ſe ꝯmēdauerit/ ꝙ nōnunqͣꝫ obliuioneꝫ accipit. aut paruā et tardā ſentit aduenire expiatōis hoſtiā qͣꝫ ſperaſſꝫ. Propt̓ qd̓ di lectiſſime meip̄m ⁊ te parit̓ āmoneo vt pie tatis oculū freq̄nter dirigamꝰ ad mēoriaꝫ defunctoꝝ. Et qͥcqͥd ꝓ eoꝝ abſolutōe no uerimꝰ ꝓdeſſe deuota exeqͣmur feſtinatōe. pōderātes qͣꝫ gͣui tenent̉ tormento. ⁊ qꝛ ni ſi purgati fuerint ad reqͥem trāſire nō pn̄t. Eoꝝ etenī ꝯſolatio maxime in xp̄i meritiſ et ſctōꝝ ſuffragijſ ⁊ fideliū ꝯſtat oblatōibꝰ Simꝰ gͦ feruētes ad ſoluēda bn̄ficia ſalu taria. ⁊ deuote oremꝰ ꝓ eis general̓r ⁊ pͥua tim. Attēte vigilias legamꝰ/ libēter ⁊ ſepi us ad miſſam mīſtremꝰ. ⁊ cū ſacerdote vo ta labioꝝ nr̄oꝝ in cōſpectu veri et ſūmi ſa cerdotis offeramꝰ. qͥ eſt hoſtia digniſſima ad exhauriēdū oīa pctā. In illa hora duꝫ chriſtꝰ in altari inter manꝰ ſacerdotꝭ deo pr̄i ꝓ ſalute viuoꝝ ⁊ defunctorū offert̉. te ip̄m cura cū oībꝰ tibi in orōe ꝯmēdatis of ferre ī acqͥſitōeꝫ et poſſeſſiōem ꝑpetue ſalu tis. ⁊ vt oēs ſint ꝑticipes huiꝰ p̄cioſiſſimi ſacrificij. qd̓ īmolatū ſemel ī cruce ſufficiēſ eſt p̄ciū ꝓ peccatis totiꝰ ſeculi / habeas tūc ſpecialē memoriā eoꝝ qͥ tibi ſunt ꝯmēdati. ⁊ recita noīa eoꝝ in p̄ſentia xp̄i. ⁊ reuerēter ac deuote ſepiꝰ flecte genua cordis tui vbi ꝯſiſtis an̄ fontē miẜationū dn̄i. ¶ Quotiēſ cūqꝫ etiā te ad ꝑceptōem corꝑis xp̄i p̄ꝑas ⁊ ꝑceptū tecū habes eſto q̄ſo mēor fideliū defunctorū. ⁊ implora tāto ardētiꝰ miſeri cordiā eiꝰ qͣnto certiꝰ retines ī te pignꝰ et̓ ne redēptōis. Sepe d̓ mane. ſepe d̓ veſꝑe ſꝫ ī labore ⁊ tꝑe ſcpͥture cariſſimoꝝ tuoꝝ re cogita obitū. quō habeāt. ⁊ quō aliqͥd faci as ꝓ eis qd̓ ip̄is p̄t ꝓdeſſe ⁊ tibi nihil obeſ ſe. ¶ An̄qͣꝫ ꝯmedā ſuſpiro/ ait ſctūs Iob. Ex qͦ v̓bo pietatꝭ tibi ⁊ ꝯpaſſiōiſ īnuit̉ opꝰ vt nūqͣꝫ cibū corꝑalē ſumas niſi pͥꝰ fideli bus defunctis aliquā ſpiritalē elemoſynā mittaſ. Ego noui aliqͦꝝ talē eē ꝯſuetudinē qͥ ſigno refectorij facto ſe expediūt ⁊ vacāt orōi ad r̄frigeriū animaꝝ fideliū qͦꝝ elēoſy nis ſuſtentant̉ ⁊cͣ. Finiūt epiſtole. q Incipit tractatus eiuſdē d̓ paſſiōibꝰ aīe editꝰ āno. Mccccix. Aſſionū feruorē/ effectū ⁊ ori ginē ꝯgͦſcere ꝓdeſt aīe ad de uotōis ſcolā vocate. ¶ Sa ne quēadmodū ſūma vicioꝝ ē trāſiſſe ī affectū malicie/ ita vt ip̄ꝫ iā viciū ex ītimo ſēſu placeat. ſic cul mē v̓tutꝭ ē trāſiſſe ī affectū iuſticie. Affeci ꝟo vl̓ ē paſſio ab agēte derelicta ī potētia cogͦſcēte/ vl̓ ſil̓itudinē hꝫ paſſiōis. Nō eſt āt d̓uotō ſine affectōe. nā d̓uotio qͥd alid̓ ē qͣꝫ extēſio l̓ eleuatō mētꝭ ī deū ꝑ piū ⁊ hūilē affectū. ¶ Rurſus oīs v̓tꝰ cū ſit affectio mo derata ⁊ ordīata viciū ex d̓fectu modi ⁊ or dinis ī affectibꝰ ꝓuēiat/ nūqͥd nō ſalubris erit affectionū paſſionaliū cognitio. Paſ ſionū qͥppe igͦrata qͣlitate neqꝫ v̓tutū neqꝫ habituū/ imo nec ip̄iꝰ hoīs/ neqꝫ tēptatio nū ſuaꝝ multipliciū poterit ſufficiēs noti cia vel ars adipiſci. Quo pacto deniqꝫ ſic̄ oꝑtꝫ orabimꝰ mēte; orabimꝰ ſpū iubilātes in cordibꝰ nr̄is ⁊ laudātes deū ī pſalterio decacordo cū cātico in cithara. ſi deſideri orū et affectionū q̄ ſuauē hāc armoniā red dere habēt naturā ignorauerimꝰ. ¶ Sēti unt̉ ab idiotis ⁊ ſimplicibꝰ aliqn̄ exꝑimen talit̓ tales affectꝰ nec negamꝰ. Uerū tn̄ ad ditio doctrine multū ꝯfert. Hac ꝯſiderati on ꝑmoti ſunt ſctī pr̄es. noīatim poemen ⁊ arſeniꝰ. in qͦꝝ ore vix aliqͥd niſi de paſſiōi bus aīaꝝ ſermo v̓ſabat̉. ¶ Preſentē igitur materiā de paſſiōibꝰ ⁊ eaꝝ cōditōibꝰ. d̓ cau ſis ⁊ effectibꝰ. de mō qͦqꝫ vtēdi eis placuit ſub aliqͥbꝰ ꝯſideratōibꝰ ꝑtractare. id qd̓ re liquū erit (multa aūt relinq̄ntur) īuenietur apd̓ ſctm̄ Tho. ī pͥma ſcd̓e. vij. q. xxij. ⁊ de inceps. Additis qͦs allegat doctoribꝰ Prima cōſideratio Aſſio eſt inclinatio q̄dā vl̓ co p aptatio ſeu ſil̓itudo ⁊ ꝯuenien tia derelicta ab agēte ī paſſuꝫ. ꝑ quā trahit̉ quodāmō ip̄m paſ ſum ad agēs. aut eidē coaptat̉ vel aſſimila tur ⁊ refugit ꝯtrariū ¶ Certe quēadmodū ignis generās ignē ex aere r̄linqͥt ī igne ge nito caliditatē ⁊ leuitatē/ q̄ leuitas ſuo po dere vel tractu mouet ſurſū ad ſil̓eꝫ igneꝫ. ⁊ dū illic eſt qͥeſcit. odit v̓o locū deorſū tā qͣꝫ ſibi nō cōuenientē ⁊ refugit ip̄m neqꝫ qͥ etem hꝫ in illo. Sic hō ꝓportionabilit̓ af fectus ꝑ amorē ad aliqͥd inclinat̉ ad illud. Et ſi nō habꝫ/ deſiderat ſeu ꝯcupiſcit ip̄m Et ſi adipiſcit̉ qͥeſcit ⁊ delectat̉ ī eo. Odit ꝟo ꝯͣriū ⁊ abhorret approximatōem eius. ⁊ ſi ei ꝯiūgit̉ dolet ſeu triſtat̉. Et he ſūt ſex paſſiōes/ tres r̄ſpectu boni ſimplicꝭ. ⁊ tres ſil̓r reſpectu mali. ꝓut infra docebit̉. amor ꝯcupiſcētia. d̓lectatio. odiū. fuga. dolor vl̓ inquietudo. Lōſideratio ſecūda Aſſio q̄libet inſeqͥtur cognitōnem vel cōiunctā vt in cognitiuis. vel nō cōiunctā vt in nō cognitiuis. ¶ Habet itaqꝫ qd̓libꝫ ens naturale ſuas ī clinatiōes certas tanqͣꝫ rememoratū et di rectū ab intelligentia nō errāte q̄ deus eſt. Agit qͥppe deꝰ oīa tanqͣꝫ bonū ſūmū ſuij p ſiꝰ diffuſiuū. ⁊ ꝓpt̓ ſeip̄m creauit oīa tāqͣꝫ finis omniū. Ideo bonū qd̓ habꝫ rōnem efficiētis et finis ponit̉ a btō Dion̄. pͥmū nomen dei. ¶ Cōſeq̄ns eſt igit̉ ꝙ in reqͣli bet derelinqͣt deꝰ paſſiōem. que ſit aſſimila tio q̄dam vl̓ coaptatio ⁊ ꝯueniētia vel īcli natio ⁊ tendētia ad ip̄ꝫ ẜm ordinē ſue ſapi entie. in qͣ fecit oīa in numero pōdere ⁊ mē ſura. ¶ Hec aūt inclinatio general̓ ad finē vltimū ꝑ fines ꝑticl̓ares ⁊ ꝓxīos nomīat̉ qn̄qꝫ appetitꝰ vl̓ affectio natural̓. qn̄qꝫ pō dus reꝝ. qn̄qꝫ tractꝰ ſeu tēdentia. qn̄qꝫ a mor inſitꝰ. qn̄qꝫ lex. qn̄qꝫ regula. qn̄qꝫ in ſtinctus. qn̄qꝫ eqͥtas natural̓. qn̄qꝫ fedus reꝝ ſtabile. qn̄qꝫ ſenſus nature. aut aliqͦ ta li vocabulo. Sed res eadē eſt. q̄ ſepe nihil dicit ſuꝑaddituꝫ ad ip̄am naturā. neqꝫ vt accidens neqꝫ vt habitꝰ. ſed vt ip̄a natura taliter inſtituta q̄ ex agente deo et diſponē te oīa fortiter atqꝫ ſuauiter habꝫ tendere in talem vl̓ talē finem. ⁊ moueri ad illū ſi ab ſens ſit; niſi impediat̉/ ⁊ qͥeſcere in adepto. odire v̓o cōtrariū. fugere quoqꝫ nec in illo qͥeſcere. ¶ Hoc ſomniaſſe viſus ē Eraclit̓ dicens oīa fieri ꝑ litē et amiciciā. Hoc qͦꝫ vidit Ariſto. enūciās bonū eſſe qd̓ oīa ap petūt. ⁊ hūc eſſe finē omniū deū ꝯfeſſus ē. qͥ ſolꝰ ſicut eſt ineffectibil̓ ab alio. ſic īpaſſi bilis ſolus inuenit̉. tā paſſiōe ꝑfectiua/ vt eſt illumīatio in celo/ qͣꝫ defectiua ſic̄ dolor in corꝑe animato. Niſi fortaſſis qͥs abuti auſus diceret in emanatiōibꝰ diuīs reꝑiri paſſionē. ſicut generationē filij paſſiua di cimꝰ. ⁊ ſil̓r paſſiuā ſpūſſctī ſpiratiōem. CōTderatio tercia. Aſſio ſeq̄ns cognitōeꝫ ꝯiūctā re perit̉ ī om̄i v̓tute cognitiua ī qua paſſiōes derelicte ab agētibꝰ īcho ant̉ et terminant̉ ī appetitiua v̓tute. ita vt paſſio tal̓ generali noīe deſcribi poſſit ꝙ ē inclinatio vl̓ motꝰ ꝓueniēs ex cognitōne vl̓ app̄hēſiōe alicuiꝰ vt cōueniētis vel diſ cōuenientis p̄ſentis vl̓ abſentꝭ. ¶ Et ſiqͥdē motus ille qͥ qn̄qꝫ ſucceſſiuꝰ eſt qn̄qꝫ ꝑma nens vl̓ immanēs ſicut eſt amare Si in quā conſeqͥtur cognitōem pure ſenſitiuaꝫ ſic dicit̉ paſſio animalis. Si ꝟo ſequitur cognitōnem ip̄iꝰ ratōis deliberantis vl̓ di ctantis de particularibꝰ agendis/ ſic dicit̉ paſſio volūtaria vel rational̓ vel cōſcienti oſa. Si ꝟo ſeqͥtur cognitiōeꝫ pure intelle ctualē ſeu mentalē/ in cuiꝰ lumīe cognoſcu tur pͥma pͥncipia moralia. ſic p̄t noīari pal ſio ſinderiſis vl̓ mental̓ exceſſuſ vbi fit ra ptus et extaſis. ¶ Et ita q̄duplex genus paſſionū p̄t apud hoīem inueniri/ natura liū. anīaliū. rōnaliū. ītellectualiū. ¶ Et qm̄ apud philoſophātes pͥncipalis ſermo eſt De paſſionibus anime LXXII de paſſiōibꝰ cōſeq̄ntibꝰ cognitōem ſenſiti uā tā ī aīalibꝰ qͣꝫ ī hoībꝰ/ eo ꝙ ad illas trāſ mutat̉ corpus trāſmutatiōe ſenſibili/ et ad trāſmutatōes iſtas ſil̓r ip̄e paſſiōes aliqn̄ ꝯſequunt̉. Exiſtimamꝰ idoneū tractare pͥ mo ſeꝑatim de paſſiōibꝰ hmōi aīalibꝰ/ qͥbꝰ cognitis facile erit ꝑ ſil̓itudinē ⁊ coaptatō nem de reliqͥs tā naturalibꝰ qͣꝫ volūtarijs qͣꝫ intellectualibꝰ habere ſermonē. Cōſideratio qͣrta Aſſiōes anīales cognoſcūt̉ ex ſub iecto ⁊ obiecto et effectibꝰ. ¶ Suū eqͥdem ſubiectū eſt vis appetitiua ſenſual̓. que reſpicit bonū tꝑale ꝑticl̓are hͦ vel illud tanqͣꝫ ſibi cōueniēs. ⁊ malū tāqͣꝫ diſcōueniēs/ et hoc ſub ratōe cōmodi vel incōmodi. quia ratio iuſti ꝓprie nō eſt ibi. nec ẜm eā ꝓpͥe ſumunt̉ paſſiones. ſed ma gis ip̄e virtutes in ip̄a rōne ⁊ mēte. ¶ Cau ſat̉ gͦ motꝰ qͥdā ī appetitiua v̓tute ꝯſeq̄nter ad app̄hēſionē virtutis cognitiue ſenſual̓ exterioris vl̓ interioris. cuiꝰ obiectū eſt ve rū ſimplex velut q̄dam adeqͣtio rei cogni te ad cognoſcētē. bonū ꝟ̓o ſuꝑaddit cōue nientie ratōem. ¶ Et qm̄ bonū ꝯmodi pōt ꝯſiderari abſolute ſine ꝯtractōe aliqͣ. vl̓ cō ſiderat̉ nūc vt abſens. nūc vt p̄ſens. nunc vt arduū et difficile. atqꝫ ita ꝓportionabi liter d̓ malo. Propt̓ea ẜm hͦ diuerſificatur vel ramificat̉ vis appetitiua. ⁊ ſil̓r paſſio nes ¶ Eſt qͥppe viriū appetitiuaꝝ alia ꝯcu piſcibil̓. alia dicit̉ iraſcibilis. quaꝝ diſtin ctio ſumit̉ ex obiectis. nam vis ꝯcupiſci bil̓ reſpicit bonū vel malū nō ſub ratōe ali qua difficultatis vl̓ arduitatis. Sed qm̄ ml̓ta ſuꝑueniūt nata īpedire ꝯcupiſcibi lem in ſua inclinatiōe vl̓ tendētia vl̓ quie te circa bonū. ⁊ in odio fuga vel inqͥetatōe circa malū. hinc data eſt ei tanqͣꝫ ꝓpugna trix ip̄a virtꝰ iraſcibil̓ que tēdit in bonuꝫ adipiſcēdū vel malū depellēdū. nō vt ſim pliciter tale ſed vt arduū ⁊ difficile adipi ſci vel euadi. quale nullū in deo reꝑit̉. ideo nec iraſcibilē habent vllā. Cōſideratio quīta Aſſionū numerꝰ ⁊ ſufficiētia ſumi tur tam a ſubiecto qͣꝫ ab obiecto. Uis itaqꝫ ꝯcupiſcibil̓ vel reſpicit bonū ꝯmodi abſolute. ⁊ ſic cauſat̉ amor vl̓ libido/ qͥ vel q̄ eſt coaptatio vel inclinatio q̄dam ad bonū ꝯmodi. Uel reſpicit illud vt abſens. ⁊ ſic cauſat̉ deſideriū ⁊ ꝯcupiſcē tia ſeu cupido vel cupiditas quaſi ſatagēſ illud adipiſci. Ul̓ reſpicit bonū ꝯmodi vt iam adeptū. ⁊ ſic cauſat̉ delectatio vel leti cia vel voluptas. Dicendū qͦꝫ eſt ꝓportio nabilit̓ de tribꝰ alijs paſſiōibꝰ reſpectu ma li ſeu incōmodi. Quale ſi app̄hēdit̉ abſo lute. ſic cauſat̉ odiū qd̓ eſt diſcōueniētia q̄ dam ⁊ diſproportio paſſi ad ip̄m malum. Uel app̄hendit̉ malū vt abſens licꝫ vt ī minēs. et ſic oritur fuga vel abominatio ⁊ horror. Aut app̄hendit̉ ip̄m malū vt iam p̄ſens. et ſic orit̉ triſticia/ dolor/ ⁊ anguſtia cū ſil̓ibus. ¶ Et ita ſex reꝑimus paſſiōes in cōcupiſcibili. tres reſpectu boni. amorē deſideriū et delectatiōꝫ. ⁊ tres reſpectu ma li. odium ſcꝫ fugam et dolorē. ¶ Rurſus ip ſa vis iraſcibilis cū nō reſpiciat bonū vel malū niſi ſub rōe difficilis ⁊ ardui ad adi piſcendū vel fugiendū/ quale nullū eſt bo nū vel malū vt p̄ſens. ꝓpt̓ea manet ſolū in tendentia vl̓ fuga. nā qͥcqͥd eſt preſens vel adeptū vt tale eſt cadit in ꝯcupiſcibil̓ rati onem. Tendit gͦ vis iraſcibil̓ in ſolum bo nū vel malū abſens. tanqͣꝫ difficile ad obti nendū vel refugiendū ſeu depellēdū. Et ſi qͥdem hͦ fiat reſpectu boni futuri cū fidu cia adipiſcēdi/ ſic dicit̉ ſpes. Si cuꝫ diffi dentia/ ſic dicit̉ deſꝑatio. Si ꝟ̓o fiat reſpe ctu mali futuri. ⁊ hͦ cū fiducia repellēdi et oppugnādi. ſic habemꝰ audaciā. Si cuꝫ diffidentia. ſic metus aut timor exorit̉. Et vtrobiqꝫ fiducia vl̓ diffidētia p̄t inueniri. nūc cū certitudīe nūc ſine certitudīe. qͣꝫuiſ iſte paſſiōes certitudinē magꝭ īportare vi deāt̉. ¶ Sic gͦ qͣttuor hēmꝰ paſſiōes ī ira ſcibili. duas reſpectu boni difficil̓ futuri. ſpeꝫ ⁊ deſꝑatōꝫ. ⁊ duaſ r̄ſpectu mali futuri difficil̓. audaciā ⁊ metū ſeu timorē. Suꝑ addit̉ qͥnta paſſio r̄ſpectu mali p̄teriti quā dicimꝰ irā. dū vis iraſcibil̓ aſſurgit ad vī dictā illate īiurie. q̄ īiuria app̄hēdit̉ vt leſi ua ꝓpͥe excellētie/ et īductiua mīoratōnis ſeu vilipēſiōis. iō q̄rit̉ viciſſitudo q̄dā leſi onis qͣſi agēs ꝯͣ patiat̉ vt dignū ē. et ſic fi at quedā eqͣlitas. ⁊ hͦ apprepēdit̉ vt diffi cile vl̓ arduū. ¶ Sed cur hec paſſio nō hꝫ ꝯͣriā? Rn̄demꝰ ꝙ v̓tꝰ iraſcibil̓ ſic offirmet̉ ꝙ nullo mō ſatagat vel audeat aſſurgere ī vindictā iniurie iā illate. hoc nō fit niſi du plici cauſa. Una qꝛ malū app̄hēdit̉ vt pre ſens et ineuitabile. ⁊ ita cadit ſub rōe triſta bilis et doloroſi. nec exit ꝯcupiſcibil̓ rōem Aut hoc fit qꝛ vis iraſcibil̓ n̄ ſatagit ī vin dictā. ⁊ ita cadit a ratōe ire/ quia reputat ꝙ iniuriās ſatis cōtra paſſus eſt aūt ꝯͣ patiet̉ abſqꝫ vlla difficultate qn̄cunqꝫ placuerit. ⁊ ita qͥetat̉ ſeu qͥeſcit ⁊ quodāmodo d̓lecta tur tāqͣꝫ in adepta victoria. ⁊ hͦ iteꝝ ſpectat ad cōcupiſcibil̓ rōeꝫ. ¶ Hic ſeqͥt̉ arbor Lōſideratio ſexta Aſſionū aīaliū pͥma et velut vnica p radix eſt amor ſeu libido. ¶ Amor qͥppe aīalis eſt inclinatio vl̓ mot ꝯſurgens in aīali ex app̄hēſiōe boni vl̓ tā qꝫ boni ſibi. vtpote qꝛ valet ad ſuū eē vl̓ be ne eſſe ꝯẜuādū. Cū igit̉ bonū prius ſit qͣꝫ malū (nam malū nō dicit̉ niſi pͥuatio bo ni) et habitus nō eſt dubiū pͥor eſt pͥuatōe (vn̄ nec aliqͥd odio habet̉ niſi qꝛ alicui qd̓ diligit̉ app̄hendit̉ eſſe ꝯͣriū) ſuꝑeſt vt oēs paſſiōes reſpectu boni p̄cedāt eas que di recte et de ꝓximo malū reſpiciūt tā in ꝯcu piſcibili qꝫ ī iraſcibili. Int̓ eas ꝟo q̄ circa bonū v̓ſant̉. vt ſunt deſideriuꝫ. delectatio. ſpes. deſperatio. amor qͥ abſolute bonū re ſpicit p̄cedere habꝫ paſſiōes habētes pro obiectis bonū vt abſens. vl̓ vt iā adeptū. vel vt futurū et arduū. aut ſub aliqͣ tali ꝯͣ cta ratōe. ¶ Habemꝰ cōſeq̄nter ꝙ vis ꝯcu piſcibil̓ prior eſt ad iraſcibilē. qͣꝫuis paſſio nes iraſcibil̓ freq̄nt̓ ad ꝯcupiſcibilē termi nent̉. vt ſpes aūt audacia ad delectatiōem ſi vincāt. deſꝑatio et metus ad triſticiaꝫ ſi vincant̉ cadūt. ¶ Inueniemꝰ p̄terea ꝙ oēſ paſſiōes reducūt̉ ad qͣttuor pͥncipales. du as in ꝯcupiſcibili/ q̄ ſunt delectatio et do lor. et duas in iraſcibili q̄ ſpes ⁊ metꝰ ap pellant̉. Sed ⁊ ſub generaliori ꝯſideratōe omnes reducūt̉ ad duas ẜm duplicē rati onē. ſcꝫ boni et mali. ⁊ ille ſunt delectatio et dolor Tandē fit omniū ad vnā velut radi calē originē reductio .ſ. ad amorē. licꝫ ꝯſū matior et pͥncipalior paſſio ſit delectatio. cōſequens hūc amore vt qͥeſcit ī re iā ade pta. ¶ Ampliꝰ ꝟo licꝫ amor ſeu libido ſit prima paſſionū ſortit̉ tn̄ ip̄a ꝯcupiſcibilis nomē a ꝯcupiſcētia vl̓ cupidīe. Etiaꝫ ẜm fictōem poeticā d̓r ꝙ cupido deꝰ amoris ē ⁊ filiꝰ veneris. ⁊ hͦ qꝛ bonū abſens vl̓ deſi deratū magis facit ſe ſentiri ceteris paribꝰ rōe defectus ⁊ indigētie tanqͣꝫ oppoſita iu xta ſe poſita magis ſentiāt̉. Sil̓em aſſigͣre poſſumꝰ cām. cur iraſcibil̓ ab ira potiꝰ qͣꝫ a ſpe vl̓ audacia noīet̉. Ira qͥppe reſpicit minoratōeꝫ ſeu vilipēſionē/ q̄ int̓ mala ma xime fugit̉. ſicut ex aduerſo excellentia ma gis appetit̉. ⁊ ita appetit̉ vt vite ꝓpͥe aliqn̄ p̄ferat̉. quēadmodū introducit poeta. Eu ualus rn̄dit ad niſum. Et hic eſt animus mortis ꝯtemptor ⁊ illū. Qui vita bene cre dat emi quē q̄ris honorē Conſideratio. vii. Aſſiōes oēs in aīalibꝰ brutis cen p ſende ſunt bone ⁊ pulcre. Exēpli gr̄a. audacia ⁊ aīoſitas in leone et gallo. ira in tigride ⁊ apro. voluptas ī por co hirco ⁊ paſſere. timiditaſ ī lepore ⁊ oue. fraudulētia ī vulpe. adulatio in cane. ſuꝑ bia in eqͦ. triſticia melācolica ī catto. auari cia ī cornice. ¶ Itaqꝫ paſſiōes iſte neqꝫ ma le ſūt vel deformes in genere moris. cum deſit ip̄is aīalibꝰ lib̓tas arbitrij in qͣ fūdat̉ ratio laudis vl̓ vituꝑij. Neqꝫ turpes dici pn̄t aut male ī genere entꝭ. qm̄ ens et bonū ⁊ pulcꝝ cōuertūt̉. ꝓpt̓ea tantūdē hꝫ q̄libꝫ res ſit ſubſtātia ſit accidēs de bono ⁊ pul cro quātū de ente. nec hr̄e p̄t malū ꝯͣrium. Ampliꝰ ꝟ̓o q̄libet res natural̓ dirigit̉ ī ſu is motibꝰ ab intelligētia nō errāte vt dictū eſt iā ex ſnīa ph̓oꝝ. cui ꝯformās ſe Au dixit. ꝙ deꝰ ſic res qͣs ꝯdidit ammīſtrat vt eas ꝓpͥos motꝰ agere ſinat. Ubi aūt deeſt error et adeſt rei id qd̓ ſibi eſt ꝓpriū. deſit ⁊ turpitudo neceſſe ē. ¶ Ꝙ paſſiones in bru tis aliqn̄ turpitudīs arguimꝰ vel horremꝰ ⁊ odimꝰ ⁊ expugnamꝰ Rn̄demꝰ hͦ ideo fie ri. qꝛ nobis et deſiderijs nr̄is aduerſantur inferūtqꝫ leſionē aūt aliqͣ tali rōe. Mōſtra ꝓinde q̄ vidēt̉ eſſe pctā ⁊ turpitudīes ī na tura quō ad cauſam pͥmā ⁊ finē vltimū re lata pulcra ſint; videre facile eſt i i Cōſideratio. Oui. Aſſiōes aīales in oībꝰ viatoribus p ſunt vt pl̓imū vituꝑabiles ⁊ ma le turpes Inueniemꝰ hoc eſſe veꝝ nō ſolū ex determīatōe fidei/ ſꝫ ex naturali deductōe ſi ꝓſpexerimꝰ ꝯditōeꝫ et finē ẜm quē hō ꝯditꝰ eſt. Hō nāqꝫ cū ſit natura rō nalis ip̄e factꝰ eſt vt diſcerneret int̓ bonuꝫ ⁊ malū. et vt magꝭ bonū magis diligeret. Cōſtat v̓o deū eſſe ſummū bonū. Ordīa tus ē igit̉ hō ad cognoſcēdū ⁊ diligēdū de um. in qͦ ſtat ſua iuſticia. ſua bonitaſ ⁊ glo ria. Oꝑtet qͦꝫ vt hoc aſſeqͣt̉ aliqn̄ hō. alio qͥn fruſtra et inſipiēter ad hūc finē fuiſſet Y De paſſionibus anime LXXII. ordinatꝰ ſupͣ brutalē naturā ¶ Ex hac radice ꝟitatis ph̓ice ſequit̉ ꝙ hō dꝫ ſūmū bonū ſū me diligere ⁊ magis qͣꝫ ꝑua bona aut qͣꝫ ma la. Dꝫ ad oꝑatōes ꝑtis ſue pͥncipal̓ q̄ ē ratio magꝭ inclīari qͣꝫ ad illas corꝑis. Dꝫ quanto erit iuſtior iuſticia morali/ vl̓ nullo mō vl̓ mi nus affligi. Dꝫ ẜm portionē ſuꝑioreꝫ ⁊ diui niorē ac liberā/ dirigere inferioreꝫ. ⁊ ei libere ⁊ ſine ꝯtradictōe dn̄ari. Dꝫ hr̄e corpꝰ ſuū tā qͣꝫ inſtr̄m ꝯforme rōni. īmortali .ſ. nec īpedi ens ſꝫ adiuuās rōeꝫ. ac minus īdigēs qͣꝫ cor pora inferioꝝ naturaꝝ. ¶ Sꝫ oīm iſtorū ac ſil̓iū videmꝰ ī hoībꝰ ꝯͣriū ꝓpter paſſiōes cor poris q̄ trahūt aīaꝫ ad dilectiōes ſordidas ⁊ malas. trahūt ī errores ⁊ ſuꝑſtitioſas inſani as. trahunt magis ad oꝑatōes corꝑis qͣꝫ ad oꝑatōes v̓tuoſas. trahūt ad obligatiōꝫ. ig norātiā ⁊ inqͥetudinē. trahūt ad afflictiōes. ad rebelliōes. ad penā ⁊ mortē plꝰ qͣꝫ ī brutꝭ. ⁊ ī iuſtis ſepe plꝰ qͣꝫ ī iniuſtis. ¶ Quid ſuꝑeſt niſi ꝯcludere tales paſſiōes eē ꝯͣ rectū ⁊ debi tū ordinē nature pͥmitꝰ inſtitute. Hic aūt or do nō alit̓ ꝑuerti potuit ⁊ p̄t qͣꝫ ex culpa libe re ꝑpetrata ꝑ ingͣtitudinē ꝯtra deuꝫ. ſic̄ vidit qͥ deplorās dicebat. Hō cuꝫ ī honore eēt ⁊c̄. Sꝫ heu iā nō ſil̓is/ ſꝫ det̓ior ⁊ turpior. Sūt igit̉ paſſiones hm̄oi vituꝑabiles. qꝛ tollunt obediētiā. Sūt ⁊ male turpes tāqͣꝫ pͥuātes ī hoīe ex vicioſa radice modū. ſpēꝫ ⁊ ordinē. p̄ ueniūt qͥppe iudiciū rōis qd̓ oꝑteret ſub ſeqͥ. turbāt. ligāt atqꝫ tyrānizāt dn̄iuꝫ rōis. ita vi nimis ſentiat hō illā ſnīam. Corpꝰ qd̓ corrū pit̉ aggrauat aīaꝫ. Et illd̓. Iugū graue ſuꝑ filios adā. Deniqꝫ multi ph̓oꝝ exꝑiētia ⁊ rō ne ꝯuicti/ ꝯfeſſi ſunt hāc corruptōeꝫ. lꝫ ad ve rā cām nequaqͣꝫ ꝑuenerint. ¶ Tādē ex his ra dicibꝰ q̄ multipliciꝰ extēdi potuerant/ neceſſi tas orit̉ recreatōis hūane ꝑ mediatorē xp̄m deū ⁊ hoīem. alioqͥn finis hūane creatiōis ī nihilū corruiſſet ꝓ tota ſpecie. qꝛ nō ad gl̓aꝫ ſue viuificatōis ⁊ fruitōis ſꝫ ad penā eterne dānationis tota deueniſſet. qd̓ ſapīe diuine ſueqꝫ potētie ⁊ bonitati/ neqꝫ decēs neqꝫ rō nabile ē aſcribere. deꝰ qͥppe ⁊ natura nihil fa ciūt fruſtra. Hinc ortū habuit illa exclama tio ꝓphetica. Nunqͥd em̄ vane ꝯſtituiſti fili os hoīm: dās intelligi ꝙ nequaqͣꝫ. Notētur tn̄ ꝓ his que dictat ſequēs ꝯſideratio. Conſideratio. ix. Aſſiones aīales ꝓ ſtatu nature inſti tute fuiſſent pulcerrime. ¶ Huiꝰ ra tio ē. qꝛ nulla p̄ueniſſet iudiciū rationis ſed ad obſequiū ⁊ nutū eiꝰ vel ſurrexiſ ſet vel quieuiſſet Sic in xp̄o neqꝫ dolorē ne qꝫ ꝯcupiſcentiaꝫ. neqꝫ deſideriū. neqꝫ ſpem aut mētū inuenire erat/ aut aliā paſſionis cu iuſcūqꝫ ſil̓itudinē/ niſi ſubſequēter ad impe riū ⁊ dictamē rōnis. ¶ Porro qͥlibet hō quā to ampliꝰ ꝓfecerit ī v̓tutibꝰ moralibus atqꝫ gratuitis/ tanto reformabit̉ ordo iſte ī eo. vt paſſiones nō p̄ueniāt aut obruāt iudiciū rō nis/ ſed potiꝰ ad eiꝰ iuſſionē moderent̉. Hīc ortū ē diuinū illud Ariſtꝭ. verbū. ꝙ ī v̓tuoſo omnia conſonant rationi. Si tamen eſt in hoībus inuenire talē/ prius qͣꝫ corpus mor tale hoc et corruptibile induerit incorrupti bilitatem ⁊ immortalitateꝫ. ⁊ abſorpta fue rit mors ī victoria. ¶ Sic fortaſſis eleuare naturā humanā voluerūt ipſi ſtoici dū dixe runt/ ꝙ v̓tutes ſunt īpaſſibilitates. nō vtiqꝫ ꝙ v̓tuoſi nihil ſentirēt aut paterent̉ alioqͥn lapidibus eēt pares Sed qꝛ paſſionē quā libet p̄uenit v̓tuoſus. nec ſurrepit aliqua ve lut effrenis atqꝫ tyrānizās rationē. Sed ſta tus talis vtinā eque faciliter acqͥreret̉ qͣꝫpul cre ⁊ cito deſcribit̉ ¶ Epicurei aūt qꝛ naturā hūanā ī beſtialē detorquebāt. nec aliqͥd por ro meliꝰ aūt diuiniꝰ ponebāt ī hoīe. dixerūt ꝯſequēter paſſiones oēs eſſe pulcras et opti mas. Ita em̄ de beſtijs iā diximꝰ. ¶ Ceterū Ariſtꝭ. quaſi mediū iter ꝑgēs negauit paſſio nes oēs bonas eē. qꝛ multe p̄ueniūt ⁊ impe diūt rationē. Negauit nihilominꝰ oēs iudi cādas eē malas ⁊ turpes. eas videlicet q̄ rati on regerent̉. ¶ Puto ꝙ ex iſtis facile ē elice re regulā generalē de morali bonitate vl̓ ma licia paſſionuꝫ. Dū em̄ paſſiōes regi debent rōne nec regunt̉ ille tūc iudicāde ſūt aut cri minaliter aut venialit̓ male. nā ſenſualitas ī hoīe ꝑticipat de volūtario ī hoc ꝙ ordinata eſt audire rationē. quā dū renuit audire / pec cat ⁊ turpis ē. bruta v̓o nullā hoc mō habēt cū ratione colligātiā. nec ordinata ē eoꝝ bru tal̓ obtꝑare rōni ꝯiūcte quā nō habēt ¶ Sꝫ orit̉ difficultas de pueris ⁊ fatuis nō haben tibꝰ vſū rationis pͥmitꝰ a natura inſtitute. in tantū ſunt ſui motus illi paſſionales turpeſ nō habētes modū. ſpeciē vel ordinē/ qualeꝫ hūane nature poſtulaſſet ītegritas ita vt ve rū ſit iuxta hāc ꝯſiderationē/ ꝙ nemo viuēs eſt ſine pctō ſuꝑ terrā/ etiaꝫ infans vniꝰ diei. ¶ Solus xp̄s poſt pctm̄ pͥmi hoīs ſicut ha buit innocētiā originalē ſic ī ſolo regno aīe ſue ſeruata ē iugiter ab inſtāti ſue ꝯceptōis/ talis obediētia ſenſualitatis ad rationē/ qua xx De monte lem pͥmaria nature inſtitutio ī hoīe plātaue rat. ¶ Et talē neqꝫ ī v̓gine Maria neqꝫ ī Io hāne baptiſta/ dū infantes eēt īuenire erat. Quāuis hec deſtitutio nature nequaqͣꝫ im putaret̉ tūc rōni ad culpā actualē vel morta leꝫ vel venialē apud eos / ſicut nec apud nos dū infantes ſumꝰ. ⁊ dū nō hꝫ rō libeꝝ vſum ſuū/ abſqꝫ oī p̄cedēte culpa actualē nr̄a Se cus vbi culpa nr̄a ī cā ē. ¶ Nihilominꝰ eſſent hic attēdēda multa circa ꝯditōꝫ ſtatꝰ innocē tie/ ⁊ circa libeꝝ dn̄ium qd̓ habuiſſet ratio ꝓ om̄i tꝑe ſupͣ ſenſualitatē tā ī puericia qͣꝫ in ſe nio. tā motibꝰ potentiaꝝ naturaliū cuiuſmo di ſunt nutritiua ⁊ vegetatiua ⁊ generatiua qͣꝫ ſenſitiuaꝝ ſicut ſunt imaginatiua ⁊ fanta ſtica. ⁊ exteriores qͥnqꝫ potētie de quibꝰ nō ē hic dicendū ꝑ ſingula/ ſicut nec qͣle dn̄iuꝫ in iſtis ꝯp̄henſores fuerint habituri Conſideratio. x. Aſſionū aīaliū generalis origo du plex inuenit̉. Prouenit em̄ frequen ter a ſenſibꝰ ext̓ioribꝰ agētibꝰ ī ipſos ſenſus. vt ī viſum. auditū. guſtū. tactuꝫ/ ⁊ ol factū. Et hic modꝰ ī hoīe ē velut ab inferio ri. Proueniūt nihilominꝰ velut a ſuꝑiori dū ſpūs rōnalis actuatꝰ hac vel illa cognitiōe ex ꝯſequēti volitōe vel nolitōe imꝑat mēbrꝭ inferioribꝰ mouēs ea Quēadmodū xp̄s hor ribilē mortꝭ app̄hēſionē īmiſit a rōne ī ſenſu alitatē Tal̓ ei colligatio iūgit portōꝫ ſenſua alē ad portōeꝫ rōnalē/ ꝙ viciſſim actꝰ vniꝰ re dūdāt ī altera. Quāuiᵍ ī non v̓tuoſis tract ſenſualitatis ſit fortior. ⁊ ita fortior ꝙ non ē in ptāte rōis nō tāgi irruētibꝰ pͥmis paſſio nū motibꝰ. licet ſub ea ſit appetitꝰ ille. ⁊ dn̄et̉ eiꝰ taliter/ ꝙ neqͥt ab inuita rōe ꝯſenſū extor quere. Secꝰ ī ꝑfecte v̓tuoſis. ſecꝰ ī btīs. ſecꝰ in xp̄o. ſecꝰ p̄terea ī ſtatu pͥmario. de qͦ proba bile ē ſentire/ ꝙ nunqͣꝫ niſi deſuꝑ imꝑante ra tione/ potuiſſet qd̓cūqꝫ ſenſibile forinſecus agere ī ſenſus. alioqͥn vix hr̄i pōt exitꝰ qͥn ne ceſſe ſit ꝯcedere deceptōes. et errores potuiſ ſe ꝯtingere ꝓ illo ſtatu. ⁊ paſſiones de neceſſi tate p̄ueniſſe rationē. Expediūt autē ſe leuit qͥ ſentiūt vt diximꝰ. Sane mō nūc apd̓ na turā deſtitutā ꝯtrario qn̄ neceſſe ē vt oīs nr̄a cognitio incipiat a ſenſu deorſum/ tūc auteꝫ deſurſum ſemꝑ deſcendiſſet. Conſideratio. xl. Aſſiones ſuas ſuo mō dicēdꝰ ē hr̄e S ſpūs nr̄ rational̓. Sil̓r ⁊ rō ſeu vo luntas. ¶ Preſupponēda ſunt hic oīa q̄ d̓ di ſtinctōe ſpūs ⁊ rōnis ⁊ ſenſualitatis tradide rūt doctores ſacri. nō diſcrepātes ī hͦ a ph̓is eleuatis/ de qͥbus alio loco tractauimꝰ/ duꝫ ſciētiaꝫ de theologia myſtica vtraqꝫ declara re tā ſpeculatiue qͣꝫ p̄ctice conati ſumꝰ. ¶ Et quātū patit̉ pn̄s breuitas dicimꝰ iuxta iam notata. ꝙ ſicut ad cognitionē ſenſualē natꝰ ē ſeqͥ qͥdā motꝰ ad ꝓſecutionē vel fugā dū app̄ hēdit̉ aliqͥd vel tāqͣꝫ ꝯueniēs vel vt diſconue niēs. Sic ſuo mō nata ē ſeqͥ q̄dā affectio. lō ge tn̄ purior ad cognitionē ſpūs ī lumīe pu re intelligentie a fantaſmatibꝰ denudate/ dū ſe ad lumē eternū deſuꝑ ꝯuertit qͣſi ad ſpecu lū qͦddā eternitatiſ/ ⁊ ad montes eternos a qͥ bus mirabil̓r illumīat deꝰ Uolūtas ſil̓r du inſequit̉ cognitionē rōnis qͣſi mediā inter lu mē ſpūs ⁊ cognitionē ſenſus / hꝫ in ſe motus paſſiōales ſuo mō. qͥ tn̄ nō alterāt ꝑ ſe ⁊ īme diate corpꝰ. qꝛ nec fiūt organo corporeo me diāte. quēadmodū paſſiones ſenſuales ori unt̉. quaꝝ effectꝰ varij ſunt ī corꝑe. vt ad leti ciā ſequit̉ dilatatio cordis. ad triſticiaꝫ ꝯſtri ctio. ad iraꝫ ſuꝑcalefactio. ad timorē frigefa ctio. ⁊ ita de reliqͥs. Un̄ cor in gaudio paula tim dilatat̉/ et maxīe ad anteriora. ꝓpter qd̓ moueri dicit̉ a medicis ꝟſus pectꝰ. In triſti cia v̓o paulatim ecōtra .ſ. ad interiora. et ma xime ꝟſus deorſū. In ira v̓o ſubito verſus pectꝰ In timore mouet̉ ad oppoſitū ſubito In verecundia ſubito ad vtrūqꝫ. In angu ſtia ꝟ̓o paulatim. Et ita nō ponūt medici ni ſi ſex paſſioneſ iuxta ſex modos alterādi cor ip̄m ¶ Anīaduertat aūt ſtudioſus diligenter hāc de paſſionibꝰ diſtinctionē. qm̄ multa vi det̉ inter ſapiētes varietas de mō ponēdi vel negādi paſſiones/ niſi ꝯcordaret eos iſta ꝯſi deratio ſiue diſtinctio. Poſuerūt ſtoici paſ ſiones nō cadere ī ſapientē. ꝓut Proſper im probat ex ſacris lr̄is. Ariſt. ſil̓it̓ eis ꝑ rōnes ab exꝑiētia ſūptas ꝯͣdicit. ¶ Sꝫ intelligat qͥd ī reſentiūt. ⁊ eos ſtatiꝫ ꝯuenire videbin Concedūt ſtoici gaudiū ſapienti. leticiā tol lūt tāqͣꝫ vanū aliqd̓ ⁊ ludicꝝ nec ſeueꝝ. Con cedūt ⁊ ſapiēti amorē virtutū ⁊ odiū vicioꝝ ⁊ ſpem bonā. ⁊ fugā vl̓ horrorē inhoneſtatꝭ. alioqͥn nullū ī ſapiēte plꝰ qͣꝫ ī lapide virtutis locū linquūt. Negāt tn̄ in ſapiēte timorē. mi ſcd̓iaꝫ. dilectionē. irā/ tāqͣꝫ egritudīes ⁊ mor bos animi peſtiferos. ſicut noīat Cicero ī d̓ tuſculanis. ¶ Sic ſentire viſus ē Boe. dum has qͣttuor paſſiones adijciēdas inqͥſitione veritatis metrice iubet. Tu qͦꝫ ſi vis lumine B A De paſſionibus anime LXXIII. claro/ cernere veꝝ/ tramite recto/ carꝑe callē. Gaudia pelle/ pelle timoreꝫ nec dolor aſſit. ſpemqꝫ fugato nubila mens vīctaqꝫ frenis hec vbi regnāt. Quis tn̄ exiſtīauerit boeciū vel alteꝝ ſapiētē negauiſſe qͥn plures ⁊ varij ſint aīaꝝ nr̄aꝝ ad v̓tutes ⁊ ad vicia ſpūales affectꝰ. ¶ Ecce ꝙ drn̄tia negatōnis ⁊ ꝯceſſio nis paſſionū int̓ ph̓os magꝭ ex noībꝰ qͣꝫ ex re pēdere videt̉/ cū vera ſit ꝯſideratio nr̄a ꝙ paſ ſiones ſuas ſuo mō dicēdꝰ ē hr̄e ſpūs rōnal̓ Sil̓r ⁊ ratio ſeu volūtas ꝓportionaliter ad appetitū ſenſitiuū. differenter tamē. Conſideratio. xii. Aſſiones ſpūales magis attēdēde p ſunt aīe ad deuotionē vocate/ qͣꝫ ſen ſuales/ vt illas adipiſci/ ⁊ ẜm eas aſ fici mereat̉. Si em̄ deuotio ē (ſicut eſt) eleua tio mentis in deū/ ꝑ piū ⁊ humilē affectū. vti qꝫ iā affectꝰ ille nō ē intelligēdꝰ eē ſolū ſenſua lis/ qͥ freq̄nter nō ē ī noſtra ptāte. nec reſpicit iuſtū vt iuſtū ē. nec ē ſoliꝰ volūtatis inſequē tis cognitiōꝫ portionis inferioris ip̄iꝰ rōis. aſpiciētis fantaſmata licꝫ abſqꝫ fantaſmate. qm̄ hoc nondū ē ꝑfectoꝝ qͥ ꝓ ꝯſuetudīe exer ercitatos habēt ſenſus ſpūales inſitos ī api ce portōis ſuꝑioris ipſiꝰ rōnis. q̄ portio legi bus eternis innitit̉/ ī lumīe pure intelligētie imꝑmixte loco et tꝑi. ¶ Et qm̄ noīm gradis eſt ſepe penuria/ quoꝝ nihilominꝰ inſtitutio libera ē. Trāſferamus deinceps noīa paſſio nū aīaliū/ de quibus ph̓i tractauerūt/ ad af fectōes hm̄oi ſpūales quales habet aīa/ duꝫ ꝯtemplās deū amat ip̄m vt totū amabileꝫ. Cōcupiſcit ip̄m vt totū deſiderabilē. Frui tur et quietat̉ ⁊ delectat̉ ī eo vt in toto bono vtcunqꝫ iā adepto. Odit v̓o quicqͥd ab hoc toto amabili. toto deſiderabili. toto delecta bili ſeꝑare pōt. Hinc illud ſibi vehementiſſi mū odiū ad pctā. horror ⁊ ab ominatio et fu ga ⁊ deteſtatio/ ſi videant̉ inſtare. dolor autē acerbiſſimus ⁊ inquietudo moleſtiua ſi for ſan affuerint. Hinc p̄terea ſpes ingēs dum ꝯſiderat magnificētiſſimā ⁊ munificentiſſi mā dei liberalitatē repromittētē eterna. Au dacia rurſus magnanimis in aggrediendo grādia ꝓpter deū. Zelus quoqꝫ diuini cult ⁊ honoris. Deſperatio aūt in viribꝰ ꝓprijs/ vel de viribꝰ ꝓprijs. vt ex ꝯſideratōe tantoꝝ diſcriminū et diuinoꝝ iudicioꝝ inſcrutabili um metus ingēs. ¶ Ecce habemꝰ ī ſpū paſſi ones. xi. pͥncipales. Amorē. ꝯcupiſcētiā. de lectationē. odiū. fugā. triſticiā. ſpeꝫ. deſꝑationē. audaciā. metū. irā vel zelum. ¶ Et vt ad vnū dicamꝰ/ ⁊ drn̄aꝫ ꝓpriā aſſignemꝰ/ paſſi ones aīales vt tales ſunt. verſant̉ circa rōem ꝯmodi vel incōmodi. ſpūales ꝟ̓o ad rōeꝫ ſo lius iuſti vel iniuſti reſpiciunt. Conſideratio. xiii. Aſſiones ſpūales habētes origineꝫ p ex ꝯſideratione pura ⁊ lucida iudi cioꝝ diuīoꝝ quo ad bonos ⁊ repro bos / habēde ſunt iugiter apud deuotos tā qͣꝫ centꝝ aliqd̓ vel cardo vel axis vel ſydꝰ im mobile inter volubiles alias qualeſcunqꝫ ⁊ vndecūqꝫ ſurrexerīt paſſiōes ¶ Puto ꝙ paſ ſiones hm̄oi ſpūales habuerat qͥ dixit. Dn̄e an̄ te om̄e deſideriū meū. Et rurſus. Oculi mei ſemꝑ ad dn̄m. ¶ Pro cuiꝰ intellectu pla ceat vti manuductiōe groſſa figurali. Cōſti tuamus nauē ī medio mari. ordinemꝰ eam ⁊ armemꝰ taꝫ homībus qͣꝫ inſtrumētis om̄ibꝰ requiſitis. ſit ī medio nauis malꝰ erectꝰ por tans velū expāſum ad ventorū ſuſceptionē. ſit ī ſummitate mali rector nauis ita colloca tus/ ꝙ pōt qua quauerſū. ſurſū ⁊ deorſū. dex trorſum ⁊ ſiniſtrorſū. an̄ ⁊ retro proſpicere ſi bi d̓ om̄ibꝰ ita vt neqꝫ fluctuoſe elatōes ma ris/ neqꝫ caligīes nebuloſe neqꝫ vndaꝝ aſꝑ ſiones neqꝫ extēſiones/ neqꝫ diſtēſiones ve li pro varietate vētoꝝ. neqꝫ ꝯcurſus ⁊ occur ſus nautaꝝ ſeu remigantiū ſeu nauē regenti um/ valeat obſtare quominꝰ inſpiciat oīa q̄ vidēda decreuerit. Talis rector/ ⁊ ſi feratur nūc hac nūc illac ꝑ hāc nauē. ſi circūſonātes etiā vndiqꝫ varias mutatōes p̄dictas ꝑpeti ꝯpellit̉. nihilominꝰ libeꝝ habet aſſidue pro ſpectū ad immobilē celi plagā quā polū no minamꝰ. Detorquet inſuꝑ oculos / ſi ⁊ dum placuerit ꝑ oēm circūquaqꝫ ī infimis regio nē. ¶ Exiſtima talē debere eſſe ſpm̄ ī nauicu la corꝑis/ qualis tibi deſcriptꝰ eſt rector na uis. Aſcendat ipſe oꝑtet arcē ſeu ſpeculā ſin deriſis. quā appellauit myſtice ꝓpheta mon tē dn̄i. Paulus terciū celū. Ioh̓es eſſe ī ſpū Proſpiciat ex illa ſpecula tanqͣꝫ ex ſummita te mali ſtabilē celi axē q̄ deus ē. qͥ .ſ. manens ſtabilis dat cuncta moueri Uidebiſ ꝙ ſpūs iſte poterit annotare ventos paſſionū varia rū tanqͣꝫ ex duodecim ꝑtibꝰ et plagis ducen tiuꝫ originē. a deo. a bono angelo. a malo. a celo. ab innata ꝯplexione. ab actōe qualita tū pͥmaꝝ. ab actiōe qualitatū ſcd̓aꝝ. ab ima ginatiua v̓tute. a ſpū. a rōne. ab habitibꝰ ac quiſitis vel innatis. tandē a varia ꝯbinatio xx 2 De Monte ne ſeu ꝯfiguratione cauſaꝝ p̄dictarū. Suꝑ quibus omnibus conſiderandū aliqͥd exiſti mamus ꝑ ſingula. i Conſideratio. xiiii. Aſſiones ſpūaleſ originari a deo tā mediate qͣꝫ immediate fatēdū ē. Si oīs ſapiētia a dn̄o deo ē. ⁊ ſapientia dicit̉ a ſapore ẜm nomē ſuū. Si p̄terea gra tiā. dona et v̓tutes infundi ſuꝑnaturaliter a deo/ nemo fidel̓ ambigit. Si rurſū v̓tus ſa cramētoꝝ attingit ſaltē miniſterialiter ī ſpm̄ Si deniqꝫ multi ſūt tractꝰ dei amoroſi qua les orabat anīa ſctā ī Cātic̄. Trahe me inqͥt poſt te/ curremꝰ ī odorē vngentoꝝ tuoꝝ. Et hec oīa atqꝫ ſil̓ia cū ſint paſſiones ipſiꝰ ſpūs vl̓ cauſant eas qͥd ſuꝑeſt niſi vt fateamur de um agere paſſiones in ſpm̄ / vſqꝫ adeo vt iu bilet ⁊ exultet ſpūs ī deo ſalutari ſuo. ¶ Am plius ꝟo ſi naturā qͥnqꝫ ſenſuū ſpūaliū pro ſpicimus/ qͥ ſuā habent ſil̓itudinē ad ſenſus corꝑales/ inueniemꝰ ꝙ deꝰ ē ipſi auditui ſpū aliarmonia ſonoriſſima. ⁊ ipſi viſui lux ſplē didiſſima. ⁊ ipſi guſtui ſapor dulciſſimus. et ipſi olfactui odor ſuauiſſimꝰ. ⁊ ip̄i tactui am plexus iocūdiſſimus. ¶ Porro ſemel locut̉ꝰ ē deus ꝑ ſcripturā ſuā ſacrā. qͥ qͣꝫuis ⁊ idip̄m nō repetat ſemꝑ ꝑ ſingulos. vt dicit Iob. re petit tn̄ aꝑiendo ſenſuꝫ / vt intelligant̉ hmōi ſcpͥture. repetit qͦꝫ induendo mentē v̓tute ex alto. repetit inclinādo. inſpirando. alliciēdo illuminādo. ſtabiliēdo vt nō ſolū intelligat̉ ſed impleat̉ ⁊ amet̉. ¶ Puto ſic affici poſtula bat qͥ dixit. Cōcupiuit anīa mea deſiderare iuſtificatōes tuas ī oī tꝑe. Cuiꝰ rōeꝫ vnā red dēs. qꝛ teſtīonia tua inqͥt meditatio mea ē/ ⁊ ꝯſiliū meū iuſtificatōnes tue. Bonū certe ſe curūqꝫ ꝯſiliū iuſtificatōes dn̄i/ qͣs ſcriptura ſacra tradit. qd̓ ꝯſiliū qͥ deſerit volens inniti ꝓprie vel aliene prudētie humane. volēs p̄te rea ſeqͥ deſideria cordis ſui/ ⁊ ire ī adinuētio nibus ſuis/ vt tandeꝫ fallat ⁊ fallat̉ inter tot varietates affectuū videlicet orientiū/ neceſ ſe eſt. prout infra docebit̉. Conſideratio. V. Aſſiones ſpūales ab angelo dei bo no frequēter immitti credēdū ē. No lo quiſqͣꝫ expectet vt nūc ꝑtractemꝰ ſtudioſe modos qͥbus angelicus ſpūs copu lari pōt ad humanū. illuſtrādo ip̄m. afficien do. monēdo/ et docēdo. ꝑſcrutabor quippe. ꝯquiſitio fit a doctoribꝰ ſcribentibus ſuꝑ ſe cundū ſnīaꝝ. ¶ Fatemur itaqꝫ ꝙ angelꝰ nō illabit̉ in ſpm̄ noſtrū. qm̄ hocip̄m ſolius dei ꝓpriū eſt. qͥ ita ſpm̄ noſtꝝ ſolus pōt dn̄anter poſſidere fortiter atqꝫ ſuauiter/ vt ſue motōi atqꝫ viuificatōni ſpūs noſter obediat vltro. ⁊ ſic vltro tamē/ vt nō habeat fas obniti. Et hūc ingreſſum dei dn̄atiuū noīamꝰ illapſuꝫ ¶ Sūt nihilominꝰ alij modi qͥbus angelus bonus agit in ſpm̄ noſtꝝ. Unus eſt ꝑ appli cationē immediatā ſue ſubſtātie ⁊ v̓tutiſ ad ſpm̄. nō quidē naturali ordine ꝓ ſtatu pn̄tiſ miſerie/ ſꝫ diſpēſatōe ſuꝑnaturali. Facta au tē applicatōe tali/ cū angelus ſit ſubſtātia lu minoſiſſima virtuoſiſſima ac benigniſſima. qͥs negauerit qͥn alliciat̉ et qd̓āmodo trahat̉ ſpūs nr̄ ab hmōi luminoſa ⁊ benigna ⁊ ſua ue olēti v̓tute/ tanqͣꝫ ſi ferꝝ trahat̉ a magnete vel appetitus ab obiecto placidiſſimo ⁊ con ueniētiſſimo moueat̉. p̄ſertim ſi fuerit ſpūs noſter purus. caſtus. integer ⁊ ſanꝰ/ ſine diſ craſia febrilis corruptōis vicioſe/ ſine inter poſitōe ſordidoꝝ cogitatuū cū d̓ſiderijs tur pibꝰ ⁊ fedis. Porro ſic̄ imaginati ſūt ph̓an tes/ ꝙ actōes celi corporei / ꝑ orbē ſtellaꝝ at qꝫ planetaꝝ ⁊ ꝑ oīa zodiaci ſigna formāt cor pus humanū. influūtqꝫ ⁊ impͥmūt ī ip̄m cō cathenatione quadā indiſſolubili. Propor tionabili ſil̓itudine poſſumꝰ dicere/ ꝙ ex di ſpēſatōe dei gratuita/ quelibet celeſtis hierat chia a ſummo vſqꝫ deorſū / ꝑ omnē iuncturā ſpūalē influere habet ī humanū ſpm̄. qͥlibet angelus ſuo mō/ mediate vel īmediate. Sic ſeraphin inflāmat. cherubin illuſtrat. thro ni ſtabiliūt Et hoc ẜm tres vires aīe. affecti uā .ſ. intellectiuā ⁊ executiuā. et ẜm tres eius portiones. ſuꝑiorē. inferiorē/ et infimā ſenſi alē. vn̄ ⁊ appropriatiꝰ prima hierarchia mo uere d̓r portionē ſuꝑioreꝫ aīe/ q̄ reſpicit pͥma pͥncipia. ſcd̓a portionē inferiorē que reſpicū ꝯcluſiōes generales. et tercia portionē ſenſū alē que ad ſingularia magis dilabit̉. ¶ Quiſ quis p̄terea ſtudioſe recogitauerit ea que ta gere ſuꝑficialiter intēdimus de cauſis natu ralibꝰ paſſionū aīaliū/ ꝑ qͣs diſponit̉ vel indi ſponit̉ ſpūs ad paſſiones ſpūales. anīadue tat quātū dn̄iuꝫ habeat bonꝰ angelꝰ ad īdu cendū ſaltē diſpoſitiue hos vel illos affectꝰ. diſponēdo vel immutando ſenſus corꝑales tā interiores qͣꝫ exteriores qͥ ſūt organice po tentie. ⁊ hoc modis varijs ⁊ pene infinitꝭ. iu xta varietatē applicationū multipliciū hui vel illius cauſe corꝑalis. Uerū de his nō ci hic dicendū ꝑ ſingula. E De paſſionibus anime LXXIII. Conſideratio. xDi. Aſſiones ſpūales ꝑturbant̉ crebro ab immiſſiōibꝰ ꝑ angelos malos fa ctis. Pn̄t quidē angeli mali (qͣntuꝫ dei ꝓuidētia ꝑmiſerit) agere ſimilia multa ad angelos bonos/ taꝫ ob ſubtilitatē vigorēqꝫ ſubſtātie ſue/ qͣꝫ ob ꝑſpicuitatē natural̓ inge nij/ qͣꝫ ꝓpter exꝑientiaꝝ diuturnitatē. nūc in naturalibꝰ actōibꝰ ſurſum ⁊ deorſū/ ī celo ⁊ ī terra. nūc in oꝑationibꝰ miraculoſis angelo rū ⁊ oīm ſpirituū beatoꝝ. qͣꝫuis errēt frequē ter. Excecat eos malicia amēs. ſuꝑbia furēſ ſine lege et ordine. liuor inſaniens. Excecat eos iuſtū dei iudiciū illudens eis ⁊ ꝑuerſiſſi mos eoꝝ conatus aduerſus electos ſuos cō uertēs ī vſuꝫ ſue bonitatis. ¶ Trāſfigurat ſe angelus ſathane in angelū lucis ſicut tradit apl̓s. Qd̓ fieri ſic vno mō pōt ītelligi/ vt ip̄e malus angelus celet innatā maliciā ⁊ horri ficos affectꝰ ſuos/ fingēdo ſe placidū. pulcꝝ ⁊ benignū ad exemplar angeloꝝ bonorum Imitado p̄terea doctrinas ⁊ obſeruatōnes eorundē beatoꝝ angeloꝝ ī amore caſtitatis ⁊ v̓tutū/ tā vt ſeducat faciliꝰ/ qͣꝫ venerent̉ ⁊ co lant̉ ſicut deus. Naꝫ ꝓpter qͥd aliud inueni mus in ſuꝑſtitōibꝰ magicis fieri thurificati ones ⁊ oratōnes deuotas ⁊ ieiunia. petit qͦꝫ fieri mīſteria ꝑ pueros innocētes. niſi vt effi cacius fallat ⁊ colat̉ ſicut deꝰ? Deniqꝫ quan tas habeāt efficacias ad īmutationē corꝑis actōes iſte malignoꝝ ſpirituū ſcpͥtura ſacra docet de magis Pharaonis/ et alibi. Et rō certa deducit/ p̄cōceſſo ꝙ demones aliqͥ ſint aduerſus quos nobis ē colluctatō ſicut tra dit apl̓s. Et idip̄m ⁊ ſancti patres multꝭ ſu pra numeꝝ argumentis exꝑti ſunt. Conſideratio. xvii. Aſſiones ſpūales īmittunt̉ a celo. mediate tn̄. ⁊ ſolummō diſpoſitiue Sil̓r a qualitatibꝰ ſcd̓is ꝯſequēti bus celeſtes influxꝰ/ ⁊ pͥmaꝝ qualitatū acti ones. ¶ Lōgus eſſet hic ſermo de traditōne aſtrologoꝝ quo ad actiōes celeſtes ī corpus humanū/ ẜm varietatē ſignoꝝ ⁊ planetaꝝ ⁊ aſpectuū/ vt ꝙ ſaturnus inducit ad triſticiā Iupiter ad leticiā. Mars ad iram. Sol ad audaciā. Uenꝰ ad ꝯcupiſcentiā. ⁊ ita de reli quis. Inde venit diſtinctio illa/ ꝙ planetaꝝ alius ē beniuolꝰ. alius maliuolꝰ. qͣꝫuis hoc nō ſit accipiendū de malicia q̄ ſit innata pla netis. Inducit em̄ quantuꝫ de ſe ē ad bonū. ſed in homībꝰ abuſus ē/ qui bone nature in clinatōes deducūt in malū. ¶ Potuerat etiā rememorari/ quo pacto celeſtes influxus va rias impͥmūt ⁊ miras/ tā in lapidibꝰ qͣꝫ ī her bis ⁊ metallis ꝓprietates / ſicut ī magnete ꝑ ſpicue cernimus. Sicut p̄terea dicūt reruꝫ hmōi curioſi/ ꝙ lapis aliqͥs portatꝰ vl̓ inſpe ctus dat audaciā. alius leticiā. alius amorē. Hec aūt oīa quantuꝫ habēt veritatis/ nihil aliud ꝓbant qͣꝫ ꝯſiderationē noſtrā. qm̄ acce ptōes hm̄oi fiūt nō immediate in ſpm̄ rōna lē ſed ī corpus. ad cuiꝰ alterationē hāc vel il lā nō paꝝ inclinat̉ ſpūs ad hūc affectū ſpūa lē vl̓ ad illū in ſe ꝓducendū. quēadmodū me morat̉ Helizeuſ euocaſſe pſaltē dū ꝓphetie ſpm̄ in ſe vellet excitare. ¶ Ꝙ aūt demones dicunt̉ ꝑ aliqͣs hm̄oi virtutes allici vel eijci vel ꝯpelli / alteriꝰ ē ſpeculatōis. ¶ Uocāt aūt aliqͥ v̓tutes hm̄oi v̓tutes occultas ſic̄ Aui cenna. Alij v̓tutes a tota ſpecie/ vel que inſe quunt̉ formā ſpecificā rei. ſicut natura ſpeci fica caliditatis ē calefacere ita natura ſpeci fica magnetis ē ſic mouere ferrū. natura ſpe cifica ſtrucionis digerere ferrū. Et ita d̓ reli quis effectibꝰ/ quos nō dicūt fieri ex concur ſu vel actione qͣlitatū pͥmaꝝ/ vel ex ꝯbinatio ne eaꝝ ſeu ꝯfiguratōe. quēadmodū fuit intē tio quorūdā ad hec principia generalia qua leſcunqꝫ effectus inferiores reducere. qui vl̓ nō pn̄t vel difficillime pn̄t in aſſignatōe tot varietatū ī effectibꝰ ſemet euoluere ¶ Inueīe mus p̄terea quoſdā ph̓oꝝ opinatos eſſe (ſi cut ex articulis pariſien̄. ꝯdemnatis palā eli cit̉) ꝙ celeſtes intelligētie q̄ animant celū ẜm eos/ taliter agebāt in ſpm̄/ qualiter celū agit in corpuſ. ita vt ſpūs ſe haberet ſolū paſſiue ad omnē ſuā cognitionē vel affectionē. ⁊ nil agebat ſed agebat̉. tanqͣꝫ ſi obiectū lucidum agat imaginē ſui ī ſpeculū obiectū. vel tāqͣꝫ pictor aūt ſcpͥtor ſi agat in tabulā. ꝓut etiaꝫ Boecius in ſuo de ꝯſolatiōe metro vno cō memorat. Dixerūt rurſus aliqͥ / ꝙ hec actio intelligentiaꝝ fit libere ī ſpm̄. nūc ad hoc co gnoſcendū. nūc ad illud. Alij naturali neceſ ſitate id fieri ꝯtendebāt. ponebāt tn̄ ꝙ diſpo ſitio ſpūs/ ꝓut abſtrahit̉ magis aut minus a carnalibꝰ vinculis ⁊ carcere ceco corꝑis/ iu uat plurimū vl̓ impedit radioſos hos influ xus. Sic ſaluāt magicā naturalē. ſic ꝓphe ticā illuminationeꝫ. et ita de plurimis. Sic imaginati ſunt Auicēna. Algazel. Alkindꝰ ⁊ nōnulli xp̄ianoꝝ doctorū. ponētes animā illuſtrari quaquauerſuꝫ. Et hoc poſuerunt xx 3 aliqui fieri ꝑ liberā conuerſionē ſpūs ẜm du plicē faciē ſuā. nūc ad ſuꝑiora/ nūc ad inferi ora. Ariſtꝭ. v̓o nullū poſuit niſi ab infimis fi eri cognitionē vel affectionē originatiꝰ et im mediate. quē inſecuti ſunt cōes doctores ca tholici dū loquunt̉ de ſtatu nature deſtitute nec eleuate ꝑ raptus aūt illuſtratōes miracu loſas. ſicut dicit Petrꝰ/ ꝙ nō hūana volūta te allata ē aliqn̄ ꝓphetia. Raptꝰ aūt vel exta ſis apud deuotos tunc ideo dicit̉ fieri/ dū il luſtrat̉ ſpūs īmediate deſurſuꝫ. qꝛ p̄ter natu ralē curſum vite pn̄tis hoc euenit. Conſideratio. xVlii. Aſſiones ſpūales iuuant̉ plurimuꝫ p vel impediunt̉ ab innata ꝯplexione corꝑali. Autorizauit Plato ꝙ anīe inſequunt̉ corꝑa. nō qͥdē naturali neceſſitate ſi ad ſpm̄ libeꝝ fiat aſpectus ſed quadā incli natione/ ꝓut corpus ip̄m ſūminiſtrat anime tanqͣꝫ inſtrumētū Cōſtat em̄ ꝙ ad inſtrumē toꝝ varietatē ꝯſurgit in oꝑatōnibꝰ facilitas maior vl̓ difficultas Uidemꝰ itaqꝫ circa me chanicas artes/ ꝙ faber aliter oꝑat̉ cū inſtru mēto quadrato. aliter cū acuto. aliter cū he beti. Sic ⁊ ſcriptor vel pictor. Sic erit ſuo mō de varia ꝯplexione mēbroꝝ/ ⁊ d̓ his que mēbris ipſis ſubſeruiūt. vt ſunt ſpūs corpo rei/ tā radicales qͣꝫ fluētes. vt ē p̄terea ſāguis qͥ eſt ꝯmunis materia tā membroꝝ qͣꝫ hmoi ſpirituū ¶ Circa qd̓ oꝑtet attēdere (iuxta tra ditionē medicoꝝ) ꝙ ſanguis ſubtilis ⁊ clarꝰ in ſubſtātia/ tꝑatus ꝟ̓o in qualitatibꝰ/ diſpo nit ad gaudiū maius vel minꝰ ẜm quātitateꝫ talis ſanguinis qui generat ſpūs ſplēdidos atqꝫ tꝑatos. ¶ Sāguis aūt clarꝰ ⁊ ſubtilis et calidꝰ a dn̄io (qualis eſt ſanguis corporū ī qͥ bus color rubeus dominat̉) diſponit ad ve lociſſimā irā cū ſit velocis inflāmationis et motus. ſed ira hec modicū eſt durabilis. cuꝫ om̄e ſubtile ⁊ tenue celeriter reſoluat̉. ¶ Si ꝟo ſanguis fuerit ſubtilis ⁊ clarus ſed frigi dus/ qualis eſt in corꝑibus in quibꝰ aquoſi tas naturalis flegmatis dn̄at̉ inclinat ad ti morē ⁊ puſillanimitatē. q̄ a quibuſdā vocat̉ cordis debilitas. Et hoc ē. qꝛ ſpūs a tali ſan guine generatus ē modicus. frigiditate im pediēte ſuā generatiōꝫ. Eſt etiā grauis ⁊ pa rum inflāmabilis ꝓpter frigiditatē ⁊ humi ditatē. ideo ſuꝑeſt vt ſit ineptꝰ calefacere cor ⁊ ab exteriori moueri. ꝓpterea neqꝫ ad iram neqꝫ ad gaudiū neqꝫ ad audaciā pōt inclina re. ¶ Sanguis aūt groſſus ⁊ calidꝰ ſi fuerit niger aut tenebroſus ⁊ īequalis grofficiei qͥ turbidus appellat̉/ qualis ē ſanguis corpo rū in quibꝰ color appropinquās fini aduſti onis dn̄at̉ diſponit ad triſticiaꝫ ꝓpter tene broſitatē ſpirituū/ ⁊ ad irā ꝓpter caliditateꝫ ipſoꝝ. Diſponit inſuꝑ ad ꝑtinaciā vel fixam irā ꝓpter eorū ſpiſſitudinē vel groſficiē. De let̉ em̄ tarde nimis forma eis imp̄ſſa/ ⁊ a cor pore tarde diſſoluunt̉. ¶ Si v̓o ſanguis fue rit groſſus et calidus nō tn̄ turbidꝰ. qualis inuenit̉ in corꝑibꝰ habētibꝰ cor tꝑatū ⁊ epar notabiliter calidū atqꝫ ſiccū/ ſed lōge ampli us ſiccuꝫ ⁊ vtentibus dieta mediocri/ vel in corꝑibus tēꝑatis quoꝝ ſanguis forti exerci tio calefactꝰ ⁊ inſpiſſatus nodū cepit aduri ⁊ denigrari nō diſponit ad triſticiā ſed ad cō ſtantē audaciā. quā quidā vocant fortitudi nē cordis. diſponit qͦꝫ ad mediocrē irā. qꝛ le ticia frangit eā cū ad eā ſint magis proni qͣꝫ ad triſticiā. Sed ſi ex vehementiſſimis cau ſis ira fortis excitet̉ in talibꝰ tarde ſedat̉ pro pter groſficiē ſeu ſpiſſitudinē p̄dictoꝝ. ¶ Sā guis aūt groſſus ⁊ frigidus nō tamē turbi dus/ qͣlis ē in corꝑibꝰ habētibꝰ cor tꝑatum ⁊ ep̄ar ſiccius ⁊ frigidius tꝑato. ſed magis ſic cū qͣꝫ frigiduꝫ / vt vtētibus dieta generatiua de ſe mediocris ſanguinis/ reddit hoīem me diocreꝫ in omnibꝰ accidētibus animi. vt nō magis ſit ꝓnus ad hoc qͣꝫ ad illud. Sed in tantū differt ab his quoruꝫ ſanguis eſt tꝑa tus. qm̄ ex diſpoſitiōe ſui ſanguinis ē ſolid ſiue conſtās ī inchoatis ꝓpter groſficiē ſpiri tuū ſuoꝝ. ¶ Si v̓o ſanguīs ſit groſſus et fri gidus ⁊ turbidus/ ſicut ī habētibꝰ epar equa liter frigidū et ſiccum tꝑato/ vel amplius fri gidū. ⁊ vtentibꝰ his que generant hmōi ſan guinē diſponit ad celerē ⁊ ꝑmanentē triſtici am. ⁊ ad lentā vel tardaꝫ irā. Sed ſi excitet ira ex forti cā/ nimiuꝫ ꝑſeuerat. ⁊ inclinat ad odiū vel ad rancorē. Fortitudo tn̄ ire iſtoꝝ minor ē qͣꝫ in habētibꝰ groſſum ⁊ turbidū at qꝫ calidū ſanguinē. Sed maior qͣꝫ ī habēti bus ip̄m ſubtilē. ꝓpter qd̓ naturaliter odiū inueterat̉ in iſtis. ¶ Ecce ꝙ ẜm iſta ⁊ ſil̓ia/ u mūt medici ſigna ꝯplexionū. et attribuūt ali as ꝯditiones ſanguineis. alias colericis. ali as flegmaticis. alias melācolicis. Conſideratio. xix. Aſſiōes ſpūales ſolēt immutari me R diate tamē ⁊ diſpoſitiue ꝑ actionem qualitatuꝫ primarū. ¶ Subſequi hec ꝯſideratio ad declarationē p̄cedētꝭ. Na De paſſionibus anime LXXIII. varia diſpoſitio ſanguinis atqꝫ ſpirituū cau ſat̉ pͥncipal̓r a multiplici actiōe qͣlitatū pͥma ruꝫ. ¶ Sumamꝰ aūt ꝓ manuductiua decla ratōe p̄dictoꝝ exemplū qd̓ ī ebrijs qͦtidie cō ſpicimus. Cōſtat em̄ aliqͦs pͥuſqͣꝫ vino ſe re pleuerint/ tꝑatos eſſe ⁊ ſedatos ī affectiōibꝰ. qͥ poſt vinū abūdāter ſumptū trahūt̉/ hi ad irā vehementē. hi ad triſticiā melancolicā. hi ad leticiā effuſā. hi ad ſpem. hi ad timorē. hi ad audaciā. hi ad odium et indignatōem. hi ad benignitatē ⁊ amiciciā. Cur aūt fit hec tā ta varietas? nimiꝝ. qꝛ variat̉ accidentalis di ſpoſitio ſanguinis ⁊ humorū atqꝫ ſpirituuꝫ ex actione vini ⁊ qualitatū ſuaꝝ. ¶ Quocirca facile ē ꝑpendere/ quantū oꝑet̉ hec vel illa cō plexio fixa qd̓ammō ⁊ ꝑmanēs/ ſi ī accidēta li ⁊ trāſeunte diſpoſitōe corꝑis/ diſſil̓is tāqꝫ ſubita et potēs oꝑatio ſubſequat̉ adeo qͥdeꝫ vt ſi videris ebriū prius ſobriuꝫ/ fere dicere poſſis. hic vtiqꝫ nō eſt ille ¶ Deniqꝫ quātū ꝓ ſit ī morali negocio cognoſcere tales paſſio nū origines/ tā apud ſe qͣꝫ apud alios vl̓ cor rigēdos vel docēdos/ nō operoſū ē aduerte re. cū nō eadem videant̉ ebrijs ⁊ ſobrijs ẜm ph̓m. aliterqꝫ ꝓinde ſint ad deuotionē ⁊ v̓tu teꝫ inducēdi/ ſic vel ſic affectati. Qd̓ vtiqꝫ vi dit ſapiens mulier Abigail. q̄ Nabal nō ni ſi poſt vinū digeſtum ꝯmonuit. Hoc inſuꝑ lucidiſſime tradidit optimus moral̓ artifex Gregorius in ſuo paſtorali. Conſideratio. xx. Aſſiones oēs ꝑ imaginatiuā virtu tē/ ſolite ſunt vel intēdi notabiliter vel minui. Et hic inſeremus de reli quis originibꝰ ipſaꝝ paſſionū. ¶ Itaqꝫ quā tam vim habeat v̓tus imaginatiua/ tradūt ph̓antes ⁊ medici / ꝑ experientie libꝝ edocti. Dicūt em̄ ipſam habere v̓tutē regitiuā ⁊ im mutatiuā totius corꝑis. ¶ Qd̓ vt facilius in noteſcat/ ſupponamus pͥmo cū ph̓o/ ꝙ ſpēs ſeu forma rei vel eiꝰ fantaſma ſeu imago ha bet vim alterādi ꝓportionabil̓r vel agēdi/ ſi cut hꝫ res cuiꝰ ē imago/ quēadmodū ſpecies ignis habet vim calefaciēdi. ſpēs niuis infri gidādi. Nō tn̄ in equali gradu ad reꝫ ipſam. ¶ Supponamꝰ p̄terea ꝙ ſpūs aīalis/ delati uus eſt formaꝝ ſeu ſpecierū. ſicut aer recipit ſpēs coloris vel alioꝝ ſenſibiliū. Et he ſpēs licet nō ſint ſenſibiles in aere. faciūt tn̄ ſenſi biles imp̄ſſiones in corꝑibꝰ diſpoſitis. ſicut ſpēs coloris cauſant imaginē ī ſpecl̓o. Sic imaginatio turpis figure recipit̉ ī ſpiritibꝰ. ⁊ defert̉/ ⁊ facit ī ſemine deciſo tꝑe talis ima ginatōis/ notabilē effectū turpitudīs. ſicut imaginatio ethīopis aſſimilatōꝫ inducit ad ethiopē. ¶ Hec aūt delatio forme imagina te pōt fieri duplicit̓. Uno mō ꝙ ipſamet for ma moueat̉ et deferat̉ ad motuꝫ ſui ſubiecti. ſicut ſi ſalliquefiat ī aqua/ defert̉ ⁊ expādit̉ ꝑ aquā. Alio mō fit hec diffuſio ꝑ radiatiōem ipſiꝰ forme imaginate/ q̄ habꝫ vim ſuijpſius diffuſiuā ⁊ cauſationē aliaꝝ ſpecieꝝ ex ſeip̄a ſicut lux cauſat lumē. qd̓ cauſatū pōt ꝓduce re aliud lumē. ¶ Supponamꝰ inſuꝑ ꝙ dela tio taliū formarū ꝑ ſpūs/ pōt prouenire vſqꝫ ad ſenſus exteriores. qͦ caſu fiet in ſenſibꝰ ex terioribꝰ tal̓ ſenſatio ſuo mō/ qͣlis fieret ſi ab extrinſecis obiectis moueret̉. ¶ Hāc cāꝫ red dūt aliqͥ / cur dormiētes exercēt oꝑa vigilan tiū? Cur etiā maniaci ⁊ aliqͥ melancolici/ cre dūt ea videre vel ſentire extrinſecꝰ/ q̄ nō niſi intrinſecꝰ certū ē fieri? Hinc euenit / vt dum hō ē in tenebris ⁊ timet/ putat ſe qn̄qꝫ videre imagines terribiles. vel audire ſonos horrē dos. quemadmodū melancolici etiā in ple no die ⁊ locis lucidis patiunt̉ talia / ꝓpter te nebroſitatē ſpirituū quos horret qd̓ammo do ipſa aīa vel virtus imaginatiua. Et hinc ſemꝑ triſtes incedūt. qꝛ cauſaꝫ triſticie ſue ſe cū ferūt. ¶ Hec eſt ratio cur aliqͥ timēt nō ti mēda. Cur ī ſuſpitiones mirabiles ⁊ falſiſſi mas cadūt/ ita vt credāt ſe aliqn̄ q̄ri ad mor tē/ vel ad incarcerationē/ vel ſpoliatiōeꝫ/ ⁊ in de fugiūt nemine ꝑſequēte. trepidātes timo re vbi nō eſt timor. Cognoui talē tꝑe meo qͥ ingenioſiſſimus erat ⁊ peritꝰ valde in medici na. qui tandē fugit ī nemora occulta nec vl tra ꝯparuit. Sic aliqͥs eſtimabat ſe gallū. ⁊ more galli cantabat. Aliꝰ murilegū ⁊ ſub le ctis mures q̄rebat. Alius imaginans ſe hr̄e cornua in frōte verecūdabat̉ qͦtiēſcūqꝫ vide bat ſe inſpici ⁊ frontē tegebat. Alius imagi nās ſe notari de īfectōe lepre vl̓ de morbo ca duco/ hoīes fugiebat ⁊ trepidabat aſpectꝰ ⁊ ẜmōes. Aliꝰ imaginās ſe hr̄e pedes ferreoſ calcabat validiſſime ſuꝑ terrā. Aliꝰ ambula re nō audebat fantaſiās pedes ſuos eē vitre os. ¶ Sic ſaluāt expoſitores aliqͥ quō nabu chodonoſor comedebat fenū ſic̄ bos/ ⁊ cū fe ris habitabat. qꝛ ſe bouē eſſe fantaſiabatur. Sic aſſerūt medici ꝙ imaginatio facit caſū ⁊ mortē inducit. Et hāc virtutē vſqꝫ ad hoc eleuare voluerūt aliqͥ. vt ꝑ eā mirabiles imp̄ſ ſiones fierēt ī elemētꝭ et in rebꝰ extrinſecꝭ. vt ꝙ ad imaginatōꝫ alicuiꝰ (ſic̄ refert Auicēna/ xx 4 cadat camelus. Talia ſunt innumerabilia. Nā infinite ſunt ſpēs hmōi fantaſiaꝝ vl̓ me lancoliarū ẜm traditionē medicoruꝫ. quos Oracius furores appellat vl̓ inſanias. dedu cēs ex hoc om̄s hoīes in aliquo ſtultos eſſe. Mille puellaꝝ īquit puerorū mille furores Et in Eccleſiaſtico dicit̉. ꝙ ſtultoꝝ infinitꝰ eſt numerus. ¶ Hec aūt ꝯſideratio docet qͣꝫ ſaluberrimū eſt aſſuefieri / vt animus noſter a fantaſmatibus quantū poſſibile eſt fieri ſe denudet/ ⁊ auertat in exercitatōe ſua. Qd̓ qͣ liter fieri habeat/ tetigimus alibi ī tractatu lo de practica theologie myſtice. ꝯſideratōe vltima. ¶ Rurſus apparet qͣꝫ ꝑiculoſū ſit ho mī dimittere ſe nimis labi ⁊ ꝓfundari ī ima gines vel fantaſias p̄ſertim vicioſas. et cir ca peritura/ ſemꝑqꝫ labētia. vt ſunt bn̄ficia. honores ⁊ diuitie. Nā cū generent̉ habitus ex actibꝰ frequētatis/ ⁊ habitꝰ cauſent. natu ralit̓ fit vt pōdere ſue inclinatiōis ſic īmutēt imagīatiuā v̓tutē. ⁊ ex ꝯſequēti totū hoīeꝫ/ ꝙ neceſſitate quadā trahit̉ hō velut brutuꝫ. vt quēadmodū fit in ill̓ quos ph̓s beſtiales appellat. Sic vtiqꝫ veꝝ ē/ ꝙ oīs imaginatō ꝓfundata habet ſuā inſaniā vel ebrietateꝫ et quaſi demoniacaꝫ paſſionē/ ſicut dicit Ori genes. Ledit qͦꝫ notabiliter ſeu ꝑuertit tota liter iudiciū rōis. ptꝫ ī philocaptis. ptꝫ ī am bitioſis. in auaris. ī inuidis. in impatiētibꝰ. in quibus verificat̉ illud prouerbiū. Furor fit leſa ſepius patiētia. ¶ Ita demū ꝓuenit/ vt dimiſſo vocatiuo caſu qͦ venire ⁊ introire in domū dei neceſſe eſt. qꝛ nemo ſibi aſſumit hunc honorē ſed qͥ vocat̉ a deo ſicut Aarō. alij ꝑ noīatiuū caſuꝫ. alij ꝑ gtm̄. alij ꝑ actm̄. alij ꝑ ablatiuū. ꝯtꝑati paſſionibꝰ q̄rāt aſcen dere. ¶ Addamꝰ ad hec ꝯcurſuꝫ multiformē flexū ⁊ reflexū quē habēt ī potentijs cogniti uis ipſe imagines vel fantaſmata vl̓ ſpecies ad inuicē/ ⁊ cuꝫ habitibꝰ ⁊ paſſionibus inde ſequētibꝰ in potētijs affectiuis. ita vt non ſit dubiū qͥn mirabilior varietas inde reſultet/ qͣꝫ ſufficeret cauſare ſimplex aliqͣ imago tal̓. vel fantaſma vel paſſio ſequēs ¶Ꝙ ſi fuerit ꝯcurſus ordinatus vt in v̓tuoſis. nemo du bitauerit quin oriat̉ inde ſuauiſſima ⁊ mira bilis armonia/ veluti cytharedorū multorū cytharizantiū in cytharis ſuis quā ipſa īha bitatrix ſapiētia delectat̉ audire. Alioqͥn re ſultat horrenda ꝓrſus et amariſſima tumul tuatio tanqͣꝫ maris refrangētis ī ſe et ad cau tes fluctꝰ ſuos. Puto nō ob aliud dixiſſe ꝓ phetā. Cor impij tanqͣꝫ mare feruēs ¶ Deni qꝫ ſicut diximus de imaginatiua virtute. ita ꝓportiōabiliter ſuo mō traducere poſſumꝰ ad potētias ſuꝑiores nō organizatas. q̄ ſūt ratio ⁊ ſpūs. qͣꝫuis ad actus iſtaꝝ potētiaꝝ nō ſequat̉ de ꝑ ſe corꝑis īmutatio. quēadmo dū virtus imaginatiua mutat illud. fit tn̄ vt actuata vehemēter ipſa ratō/ rapiat ad ſe qd̓ ammodo potentiā imaginatiuaꝫ/ et ab actu ſuo ſuſpendat eā. Sicut ipſe ſpūs ſil̓r actu atus rapit ad ſe rationē ⁊ imaginatōꝫ/ vt ne ſciat qui hmōi eſt/ an in corꝑe vel extra cor pus/ ea q̄ videt ītelligat. Rurſus fit aliqn̄ re dundantia ſuꝑioꝝ haꝝ potentiaꝝ in inferio res/ quēadmodū beatitudo aīe redūdabit ī corpus ⁊ dotabit illud. Conſideratio. xxi. Aſſiones triplices ſpūales ⁊ ratōi p les ⁊ aīales/ reddūt ī virtuoſis pſal teriū decacordū cū cantico in cytha ra. Spūs em̄ (ſi quadā appropriatōe loqui mur) pſallit. rō cātat. ſenſus cytharizat ¶ Ui deamus in pͥmis d̓ pſalterio myſtico/ quod ad exemplar cordis ſicut ⁊ cytharā ars ipſa fabricauit. Nominemus ergo corpus ſeu li gnū noſtri pſalterij vim affectiuā ſuꝑiorē. in qua tot corde ſonabiles extēſe ſunt qͦt ſūt ve ritatis aſſertiones. vt ꝙ deus pater noſter ē. ꝙ deus ī celis eſt. ꝙ deus eſt iudex iuſtus. ⁊ ita de reliquis. quibꝰ ita aſſentit rō humana qͣſi digito aliqͦ ſtudioſe meditatōnis directa Sed ne quid nimis ſpūs habet plectrū di ſcretōis/ quo tēdit ⁊ remittit cordas ſentēti oſe ꝟitatis. ¶ Rurſus corde tales debito mo deramine tēſe ⁊ ꝑcuſſe/ reddūt ſonos varios ẜm varietatē paſſionū. ita vt amor qͥ ē gene ralis ⁊ radicalis paſſio/ ſtabiliat̉ pro tenore Porro decē reliq̄ paſſiones efficiūt decē ſo nos alios pͥncipales. de ſonis em̄ lateralibꝰ ⁊ appēdicijs nō ē numerus. ſic̄ nec de hmōi paſſionibꝰ. ¶ Cōſtituamꝰ ſi placet ꝓ māudu ctōe exēplari pſalteriū aliqd̓ decē cordaꝝ ex decē orōnis dn̄ice ſentētijs. ſicut ex decē p̄ce ptis iuxta imaginatōꝫ Auguſtini vl̓ ex alijs ſcpͥture locis fabulari potuerat. Prima cor dā ſumimus ex hoc noīe pater. ⁊ hec appe lat̉ paternal̓ adoptio. Scd̓am ī hoc nomīe nr̄. q̄ appellat̉ fraternal̓ aſſociatio. Hēmus terciā cū d̓r in cel̓. hec ē dei exaltatio Hem alias. vij. iuxta. vij. petitōnes/ q̄ ſūt. Diuini noīs ſctīficatio. ſctīficet̉ nomē tuū. Dei dn̄a tio. Adueniat regnū tuū. Uoluntatū diuie ⁊ humane vnitio Fiat volūtas tua ſicut ī ce E Ij De paſſionibus anime LXXIII lo ⁊ in terra. Propria defectio. Panē nr̄m qͦ tidianū da nobis hodie. Debitoꝝ multipli catio. Et dimitte nobis debita noſtra. Tem ptationū inuaſio. Et ne nos inducas ī tem ptationē. Mali eterni notatio. Sed libera nos a malo ¶ Percute cordā pͥmā digito ſtu dioſe ⁊ attēte meditatiōis. illa reddet ſonituꝫ amoris dei. Percute cordam ſcd̓am. illa red det ſonū amoris proximi. Percute cordam terciā. illa reddet ſonū ꝯſtantꝭ audacie Per cute cordā quartā. illa reddet ſonuꝫ zeli et ire in ꝓphanātes dei nomē. Percute cordā qͥn taꝫ. illa reddet ſonū ſpei ſancte Porro corda ſexta dū tangit̉. ſonat dilectionē atqꝫ leticiā. Corda ſeptima. deſideriū ⁊ ꝓſecutiōꝫ. Octa ua dolorē ⁊ odium. Nona fugā ⁊ horrorem Decima timorē et de ſuis viribus fidētibus deſperationē. ¶ Potuerāt hec latiori ſermo ne deduci/ oſtendēdo ꝙ etiaꝫ corda pͥma que eſt paternalis adoptio ſi tāgat̉ ſapiēter/ digi to ſctē meditatōis/ apte reddit ſonū quēlibꝫ ꝟtuoſe ⁊ ſpūal̓ affectiōis. Sic rurſus ī alia qualibet (qͣꝫuis nō equa facilitate) reꝑies vt ſit ſonꝰ tuꝰ multiplicatꝰ ſuꝑ numeꝝ. Ex qͣ re ſonātia fit/ ꝙ cadūt et recedūt maligni ſpūs vicioꝝ tanqͣꝫ cytharizante Dauid deſinat ne quā ſpūs exagitare Saul. ita vt cuilibet de cē ſonorū principaliuꝫ/ poſſit aptari vna ex trāſgreſſionibꝰ decē p̄ceptorū. ¶ Addamꝰ ad hec ꝙ dum meditatio noſtra fert̉ ſuꝑ hmōi cordas ſentētioſe veritatis. et ad reddenduꝫ ſonoritatē religioſe affectiōis ſeu paſſionis. Fit hͦ aliqn̄ ꝑ rōnes ſumptas eternas ⁊ ex pͥ mis ſapīe pͥncipijs. ⁊ tūc reddit̉ ſonꝰ ī pſalte rio tanqͣꝫ de ſuꝑnis. Fit hoc aliqn̄ ꝑ ratōes ſumptas ex affectibꝰ ⁊ ſenſualibꝰ exꝑientijs. ⁊ ita reſultat ſonꝰ ī cythara tanqͣꝫ ex infimis Fit hoc aliqn̄ ꝑ rōnes ſumptas ex deductio ne ꝯcluſionū ꝑ pͥncipia pͥma. vel ꝑ ratiocina tionē ab effectibꝰ ad cauſas ſuas ſumptaꝫ. ⁊ ita reddit̉ canticū iocundū velut in gutture ⁊ faucibꝰ rōnis. ¶ Sic pſallimꝰ ſpū et men te. cantamus in cordibꝰ noſtris cantica dn̄i. Sic cytharizamꝰ mortificatis qd̓ammō et ꝑ diſciplinā deſiccatꝭ. alioqͥn n̄ eēt pſalteriuꝫ iocunduꝫ abſqꝫ hac cythara. Sic optabat pſallere. canere et cytharizare qͥ dicebat. Ex urge pſalteriū ⁊ cythara/ exurgam diluculo. Sꝫ qͥd p̄cor ē exurgere dilucl̓o? puto ꝙ ē ad pͥmos gr̄e ꝯtēplatiue radios ſplēdētes ꝑ aīe regione ꝓtinꝰ erūpere/ ⁊ velut ex ſnīa dicere Bonū ē ꝯfiteri dn̄o/ ⁊ pſallere noī tuo altiſ ſime. myſticis modis dictis. Ad annūciandū mane ꝓſꝑitatis miſcd̓iam tuā / ⁊ veritatē tuā ꝑ noctē aduerſitatꝭ. In decacordo pſal terio cū cantico in cithara. Conſideratio. xxii. et vltima. y Aſſionales ſermones aſſumi pn̄t vt inducant̉ homīes ad v̓tutē. ꝟitate tn̄ ⁊ diſcretōe ſꝑ obſeruata. ¶ Laudat Ariſt. in rethoricis illa iudicia. apud q̄ ꝓhibent̉ di ci ſermones paſſionales/ ⁊ vbi veritas nuda ꝓponi iubet̉. Recte id quideꝫ / ſi nulla ex ꝑte iudex quereret̉ aliūde diuerti a tramite recto iuſticie. quēadmodū ſi nullos vnqͣꝫ fieri ꝯtī geret paralogiſmos. ars de ſophiſticis ⁊ elē cis fruſtra eēt. Sed cū ꝑſuaſiones paſſiona les qͦtidie fieri cernimus aduerſus veritateꝫ tā ꝑ noſipſos in quibus habitāt hmōi paſſi ones ex corruptela peccati qͣꝫ ꝑ alios/ qͥs ꝓ hibuerit (ſicut arguit Augꝭ. iiij. de doctrina xp̄iana) qͥs inquā ꝓhibuerit eloq̄ntiaꝫ ſeu ꝑ ſuaſionē rethoricā induci licere ꝓ defenſione veritatis ⁊ ꝓ ſua ī cordibꝰ humanis plātatio ne/ vt libenter ⁊ obediēter audiat̉ veritas ad uerſus palliatā ⁊ fucatā falſitatē? ¶ Addimꝰ in ꝯſideratiōe/ ꝙ veritas tn̄ ⁊ diſcretio ſemꝑ obſeruet̉. Male em̄ ꝓ veritate certaret falſi tas. qm̄ nō ſunt facienda mala vt bona eue niāt. Sil̓r nec aſſerēda falſa ſunt vt veritas ꝯfirmet̉. Proinde ſi mouere queſieris aliquē ꝑſermones paſſionales nō obſeruata diſcre tiōe/ nihilominus magis effeceriſqͣꝫ ſi equū velocem ſtimules ad currendū ſine freno. ſi cut em̄ diſcretio ſine paſſionali iacet. ſic affe ctio ſine diſcretiōe p̄cipitat Qua in re placet attēdere quas induſtrias obſeruat diſcretō Diſcretio ꝑmittit ſepe paſſiones aliquas vi cioſas ſuccreſcere dū plātandis v̓tutibꝰ cu ram impēdit. Docet quippe eam parabola euāgelica de nō extirpādis ꝓ omni tꝑe ziza nijs/ ne ſimul eradicet̉ ⁊ triticū. Raro em̄ vl̓ nunqͣꝫ germinat in nobis triticū virtutis ſi ne zizanijs aut paleis alicuiꝰ vanitatis. p̄ſer tim cū primū neceſſe ſit eſſe illud qd̓ anima le eſt ẜm apl̓m. deinde illud qd̓ ſpūale Uide rint ergo qͣꝫ indiſcrete ſe habeant eruditores pueroꝝ vel alioꝝ aīaliū hoīm/ qui parū dif ferūt in moribus a pueris/ ſi ꝓtinus eos q̄ſi erint exuere ab om̄i paſſione vicioſa. eos ve lut ad ſpūalem ſenectutē ſubito ꝓuehere cō tēderint. Si demū ſine ordine ⁊ tꝑe zelꝰ eoꝝ nō ẜm ſcīam implacabili feruore (īmo furo re) paſſioneꝫ omnē ꝑſequi moliat̉. Amplius xx 5 Carmē de ſomnio vite De mōte ꝟo ꝑmittit diſcretio paſſiones aliqͣs germīa re vel creſcere. nō qꝛ placeāt aut pulcre ſint. ſed ne deteriores inualeſcāt paſſiones/ ſicut retundit̉ clauꝰ clauo. ⁊ dolor ē medicina do loris. Sic em̄ reſpectꝰ humane laudis vl̓ ti mor infamie vincit aliqn̄ turpiores adulteri orū ⁊ ſtuproꝝ ⁊ rapinarum/ aut alioꝝ hmōi flagitioꝝ oꝑatōes. ſic tolerabilius eſt ꝑmit tere diuiſionē odioſam fieri inter quaſdaꝫ ꝑ ſonas/ qͣꝫ impudico ſe amore ꝯmaculent. ſic ad felicē reipublice miniſtrationē/ inducun tur ipſi principes aliqn̄ ꝑ fame repromiſſiōꝫ Sic ad lr̄as cognoſcēdas ꝓdeſt puerꝭ emu latio quedā (ticet vicioſa) vt ſocios exuperēt ¶ Rurſus diſcretio ſicut ꝑmittit paſſiōes ali quas vituꝑabiles / ſic aliquas laudabiles/ p̄ ſertim feruidas ⁊ ſublimes qn̄qꝫ ceſſat indu cere/ ſi in deteriorē exitū eas verſū iri cogno uerit. Utputa ſi parere ſibi. ſi frenū ſuū pati poſtea recuſarēt. Nō em̄ pn̄tia tm̄mō ſpecta re ſatis habet diſcretio/ ſed reꝝ exitus prudē ter ipſa metit̉ Nihil quidē ſublimius ſed ni hil ꝑiculoſius ⁊ tēptationibꝰ magis expoſi tū/ qͣꝫ ambulare ꝑ viā affectōis amoroſe duꝫ vehementiā in ſe habet. ſic amor vti/ zelꝰ do mꝰ tue/ vehemētiſſima ē paſſionū. ¶ Poſtre mo placet ipſi diſcretioni/ ſobria mēs ⁊ mo deſta/ ſi tn̄ ſollicita ē ambulare cū deo ſuo ꝑ viā mandatoꝝ ſuoꝝ. ⁊ hoc via regia a patri bus trita/ tanqͣꝫ ſi iumētū ſit apud deū. tāqͣꝫ p̄terea ſit aſina quā agitat ieſus ī hieruſaleꝫ. Plus inquā placet tal̓ quedā rudis mens ⁊ arida terra ſine aqͣ/ qͣꝫ ſi reiecto freno diſcreti onis/ q̄reret ductu ꝓprioꝝ affectuū in mira bilibꝰ ſuꝑ ſe ꝑ p̄rupta mōtiū ꝯtēplatōis. ꝑ al ta ⁊ ſublimis ſapīe. ꝑ deſideria flāmātia qͥbꝰ accēdit̉ felicit̓ qͥdē ſi diſcretōi ſꝑ inheſerit/ ſal uare ſe in mōte/ ⁊ illic deſpectis imis iubila re deo ī decacordo pſalterio cū cātico ī citha ra/ ⁊ cū ꝓph̓a abacuc dicer̄ ex ſnīa. ſuꝑ excel ſa mea deducet me victor ī pſalmis canentē. Finit. Carmen ad Petruꝫ de Alyaco Cameracen̄. Cardinalē/ quō hec vita quoddā ſomniū eſt. Etre quē totum froneſis repleuit p Somniū cur nō miſeraꝫ vocemus Pluriū vitā: an caret ſopore Cor vigilantum? Non caret/ nam quas aliunde ſomni Tradimus cauſas niſi ꝙ recludit Miſſa de corde cerebri mearus Fumida nubes? O quis ⁊ quantus varius frequenſqꝫ Fumus occurſans modo vel recurſans Occupat ſenſus vigiles ab intus Idola turbans Ebrij teſtes varijs homo fit Ebrius cauſis/ prout appetentum Paſſio ſeſe/ vehementer alto Corde profundat Nonne veſano furiunt amore Plurimi ſic dat odium vel ira Liuor aut zelus vel opum cupido Gloria vana Error hinc in vi ſtolidus reſultat Eſtimatiua/ ſpecies quod intro Res quaſi veras capit/ ac ineptum Iudicium fert. Somnians crebro vigil eſſe credit Diſputat verſuſqꝫ facit/ reflectens Se ſuper dicit vigilo nec erro Somniculoſus. Soluitur ſomnus quid eum fefellit Conſpicit vultis ſimili carere Deliramento vicioſa primum Paſſio cedat. Uana virtutum ſimulacra fingit Paſſio/ nunqͣꝫ bona iudicatrix Fert ſuam prauus freneſim/ videbit Liber ab illa. Liberat clamor/ melius monentum Soluit letargum/ reueriſa ceſſat Pena ſi detur/ ſine vel furoris Tempora labi. Sortis humane miſeratus eſto Suauis interpres/ ratio vigorem Seruat in paucis habet hinc minorem Culpa reatum. Finit Incipiunt capitula huius opuſculi de monte contemplationis Capitulum .i. Auſa quare de materia taꝫ alta cō c ſcribit gallice potius qͣꝫ latine. et ſimplicibus et illitteratis potius qͣꝫ doctoribus. Lr̄atura ⁊ magna ſcientia nō ē om nino contemplatiuis neceſſaria. De duobus hoīm generibus. ⁊ qui habiliores ſunt ad contemplationē iiij De duobus modis contemplatio nis. vno in ſcientia. alio in affectu Contemplationis LXXIII LXXIII De magna differentia inter ſapienti am ⁊ ſcientiam. Ꝙ nullus debeat dici ſapiens niſi ſit bonus. Quō ſimplices ⁊ idiote pn̄t ꝑuenire ad ſapiētiā ꝑ exemplū a ſimili. Que ſūt opera ꝑ que deus ꝑfectius cognoſcatur. Continuatio breuis ſeu epilogꝰ pre dictorum. Ꝙ amor dei principiū eſt ⁊ finis vi te contemplatiue. Ꝙ amor mūdi pͥmo ē remouēdus. Qualis ſit pena in dimittendo amo rem mundi. Quō aliquis poſſit amittere amorē mūdi / ꝑ exemplum oſtendit̉ Ꝙ legere aūt audire ſanctorum aut ſanctarum vitas proſit ad contem plationem. De angelorū ſuffragijs et aduerſita tibꝰ atqꝫ generibꝰ aliquoꝝ hoīm ꝓ ſperitatē vel aduerſitatē habentiū Incipit loqui de ſcala ꝯtēplatōnis dei. cuiꝰ tres ſunt gradus .ſ. humilis penitentia. locus ſecretus cū ſilētio. fortis ꝑſeuerantia / vt btūs Bernar dus ponit ſuꝑ Canticis canticoꝝ Quō a labore actiue vite īcipi debet vita contemplatiua. Gratia ſingularis aliquibꝰ collata nō ē ab oībꝰ imitāda Et ꝙ multi op poſitū facientes ſunt decepti. In quo conſiſtit ꝑfectio vite contē platiue ꝑ ſimilitudinē amoris mun dani declarat. Qualis ſit amor dei quem contem platiuus habere debet. De ſcd̓o gradu ꝯtemplatōis ⁊ duro ꝯflictu ibidem exiſtente. In quali ſtatu ſit contemplatiuus in ſecundo gradu contemplationis De duobꝰ modis ſilētij ⁊ ſolitudīs. De naturali ſecreto. Quō corpꝰ ꝯtēplatiui debeat ordīa ri. ⁊ de impedimētis aduenientibꝰ Diſputatio quō vita cōtemplatiua ſit proficua ⁊ primo ſibijpſi. De profectu magno quē contēpla tiui alijs afferunt. Ꝙ nō ſit ſuꝑbia tendere ad vitā ꝯtē latiuā oſtendit ꝑ exemplū. De excellētia ꝯtēplatiui ſuꝑ actiuoſ xxx De ncc̄itate gr̄e dei ipſi ꝯtēplatiuo. xxx Qualiter anīa in ꝯtēplatōe dicit̉ ele uari ſuꝑ corpus ⁊ quodāmodo ip̄m deſerere. ⁊ efficit̉ ſimplex ⁊ vnica. Memoria libri mgri Richardi de xxx ſancto Uictore de contemplatione xxxi De tercio gradu ꝯtēplationis. ⁊ ſil̓i tudines quedā naturales. xxxi Quō fortis ꝑſeuerantia neceſſaria ē ꝯtēplatiuis declarat ꝑ exemplū. xxx. De impedimētꝭ pluribus ne poſſit quis montē ꝯtēplationis aſcendere xxxvi De quibuſdam adhuc alijs impedi mentis in via iſta. xxxvi Quidā modi meditandi qui poſſūt ſeruari in contemplatione. xxxv j De modo contemplandi quē btūs Bern̄. tenuit in principio. De alio modo meditādi ꝑ exemplū mendicantis. Cōmendatio iſtius modi ꝯtēplati xl onis tanqͣꝫ ſecuri. vtilis ⁊ leuis. xli De modo ſe vſitandi in contempla tione ẜm iſtum modum. xlij De tribꝰ dei iudicijs an̄ ocl̓os mētꝭ reuocādis ꝓ materia ꝯtēplationis. xli Quomō quidā deficiunt in perſeue rantia forti. ⁊ ideo in contemplatio ne modicum proficiunt. xlii Quedam imaginatio montis cum tribus tabernaculis ſiue habitacul̓ ſcꝫ fidei. ſpei ⁊ charitatis. xlv De tribus modis quibꝰ gratia dei detur. Finit. Prologus in tracta tum eiuſdem dn̄i Iohannis de Gerſon Cā cellarij Pariſien̄. de contemplatione/ ex gal lico in latinum tranſlatum. Capitulum .i. Cauſa quare de materia tam alta conſcribit gallice/ ⁊ ſimplicibus ⁊ illitteratis. Irari nonnulli fortaſſe po terunt ac querere ꝓinde/ cur m de materia tam ſublimi. pu ta de vita contemplatiua ſcri pſerim tractatū preſentē idio tis ſimplicibuſqꝫ. videlicet ſororibꝰ meis. ac etiā lingua materna gallicana. et nō potius ſermōe latino ip̄is ſciētia ampliori ībutꝭ. cū iſta materia ad illitteratos ſimpliceſqꝫ n̄ ꝑtixxviij xxix Q De monte neat? ¶ Ad quod ego inquā. Quia em̄ ī librꝭ varijs doctoꝝ ſanctorū de vita p̄tacta ſubti liter tractat̉ vtpote a ſctō Gregorio ī morali bus. necnō a beato Bernardo ſuꝑ Cantica Itē a Richardo de ſancto victore. ⁊ a qͣꝫplu ribus alijs. ad dicta quorū eruditi ſcientijs confugiuꝫ facere poſſūt. Idcirco talibꝰ ſcri bere talia ſuꝑſedeo. Sed eſt ſecus de ſimpli cibus ⁊ illitteratis/ preſertim ſororibꝰ meis quibꝰ p̄ſentia conſcribo de materia ꝯtempla tionis/ latinos ſermones intelligere nō va lentibꝰ. ¶ Et cū dicat apl̓us/ ꝙ mulier innu pta et virgo/ cogitat q̄ dn̄i ſunt / vt ſit ſancta corꝑe ⁊ ſpū. que autē nupta ē/ cogitat q̄ ſunt mūdi/ quō placeat viro ſuo. Ideo vtilius et ꝯuenientius me ꝯpilare et ſcribere nō poſſe iudico dictis meis ſororibus (que dei gratia pridē abſqꝫ matrimonij vinculo viuere ꝓpo ſuerūt) qͣꝫ quomō ⁊ ipſe deo placere poterīt eidē famulando continue/ eūqꝫ amādo ⁊ ho norando. Nec earū me ſimplicitas ab ope re illo retardare habet. cū ẜm intellectus ſui capacitatem velim ꝓcedere/ quem in eis ex pertus ſuꝫ nihil incomp̄henſibile dicturus aut difficile. Capitulum. ii Litteratura magna ⁊ ſciētia nō ē om̄ino ꝯtemplatiuis neceſſaria. Uāuis autē copia ſciētie et littera ꝙ tura eruditioqꝫ legis diuine ac ſa cre ſcripture nō modicū ad apicē cōtemplationis volare cupientibꝰ p̄ſtet am miniculū. nihilominus idipſuꝫ interdū ob eſt multū pluribus. nō quidē ex ſe ſed occaſi on inflationis ex ſcientia ꝓuenientis ⁊ acce pte. Impoſſibile autē eſt ad veraꝫ contēpla tionē alio itinere qͣꝫ ꝑ humilitatē ꝑuenire / ſi cut dicit apl̓us. Si quis inter vos videtur ſapiēs eſſe ī hoc ſeculo/ ſtultus fiat vt ſit ſa piens. Hoc eſt/ intellectū ſuū hūiliet/ ſtultū ſe reputās reſpectu diuīe ſapīe/ puta nō va lens comp̄hēdere dei iudicia atqꝫ oꝑa. Hīc eſt ꝙ in contemplationis acquiſitione pluri bus ſciētificis/ viā ad eam ꝑueniendi nil tan tuꝫ intercludit/ qͣꝫ ꝙ ſe hūiliare dedignant̉ .ſ. eoꝝ intellectū occupādo / ⁊ ſummittēdo my ſterijs redemptionis dn̄i noſtri. ſuiſqꝫ factis tā humilibus et exemplis relictis. ¶ Et tn̄ ꝑ iſtud oſtiū qd̓ tam humile atqꝫ baſſum ē/ nō intrās fur eſt et latro/ inuanūqꝫ laborat. Sicut dicit dn̄s. In vanitate ſenſus ſui ca pite incedēs leuato in magna ſcꝫ ſui intellectus reputatione et ſciētie ſue/ ſpernēs incli nari efficiqꝫ vt paruulus. nūqͣꝫ ꝑ oſtiū illud humile poterit introire qͥn potius offendē abibit retrorſū ad inſtar quorundā dn̄i no ſtri diſcipulorū. d̓ quibus ſcriptū eſt. ꝙ abi erunt retrorſum/ cū ſcꝫ eū capere ⁊ intellige re nequiuerāt de ſui corꝑis myſterijs docen tem. Qua de re etiā accidit quoſdaꝫ doctiſſi morū optaſſe ꝙ vtinā ad tantā ſcientiā nun qͣꝫ ꝑueniſſent/ ſꝫ potius ꝑmāſiſſent ī ſua ſim plicitate/ quemadmodū matres eorū ſine lit teratura. Nō ratione ſcientie ex ſe ꝙ ſcꝫ pro ficua nō eſſet. immo ꝓdeſt multuꝫ ꝑ oēm mo dum ea vtenti bn̄ humiliter ⁊ in dei gratia. ſed ꝓuenit iſtud ex ſurreptione ſuꝑbie. ſicut dicit apl̓us. quia ſcientia inflat. Accidit iteꝫ et ẜm complexionē ac ꝑſonarū varietatem. Experimur vinū optimū obeſſe nō parum febribus laboranti. Sicqꝫ enſem furibun do/ qui quippecū tali ſeipſum mactet. Ui demus etiā oculis egris odioſam eſſe luceꝫ/ que puris delectabilis / dulcis ⁊ amabilis ē Similit̓ eſt de ſciētia/ ꝙ ipſa ſcꝫ homini mo ribus inordinato atqꝫ indiſpoſito / ꝑ abuſū multū eſt damnoſa. 1 Capitulum. iii. Qui ad contemplationeꝫ meliores ſunt. Icut dicit beatus Gregorius ſe/ R ſ xto moraliū. ſunt quidaꝫ naturali ter aut ex complexione vel ꝯſuetu dine ad exteriora occupatōeſqꝫ terrenas ita inclinati/ ꝙ ad ꝯtemplationeꝫ ſe eleuare neq̄ unt. multo autē habiliores reperiunt̉ ad vi tam actiuā. Ꝙ ſi ad oppoſitū niterentur in magnos inciderent errores ⁊ blaſphemati ones. Tanto em̄ deteriores cordis tumuſ tus tolerant quanto eis licētius ad cogitati ones vacat. Ideoqꝫ tales ī actiua ſeipſos ex ercitare debēt. ¶ Alij vero mentis ſunt tā trā quille ⁊ ocioſe vt ſi eos labor occupationis excipiat in ipſa operis inchoatōne ſuccum bant/ ſed delectabiliter viuunt in ꝯſideratio ne operū dei viteqꝫ celeſtis. ⁊ hec ruminātes atqꝫ tota humilitate d̓ ſua ſalute meditates. Et tales quantū valēt mētes ſuas ab exerci tatiōe īmoderati oꝑis abſtrahāt. Sepe em̄ qui deū contemplari quieti poterāt/ occupa tionibus preſſi ceciderunt. Et ſic tales ī ope rationibus exterioribus occupati plus de ficerēt qͣꝫ ꝓficerent. ¶ Sunt alij qͥ ex conſue tudine aut ꝑ virtutē cōtemplationis vel dei dilectionē excellētē/ aut certe eis a ſuis ꝓge Contemplationis LXXIII nitoribus aduenit. vt ſcꝫ habeant mentē ha bilē ⁊ quaſi ambidextrā valētes ſe mō vni mō alteri ſe tradere vite/ quales eſſe prelatos decet. ¶ Modo accidit quādoqꝫ/ ꝙ qͥdā cle rici ⁊ litterati/ ſunt de ſtatu pͥmo ⁊ ꝯditione taliuꝫ. quare ſequit̉ ꝙ ſepius ipſi errant/ ſi ſe nimis ꝓfundis cogitatōnibꝰ ingerūt/ dimit tendo oꝑationes ⁊ exteriores occupationes Etiā euenit ꝙ ſimplices ꝑſone ⁊ illr̄ate ſunt de alio ſtatu ⁊ ꝯditiōe alia. ⁊ tales ſecure poſ ſunt viuere ī ſolitudine. et ſemꝑ aut frequen ter cogitare de eorū ſalute/ ſine alia occupa tione terrena. ¶ Ita ergo videtis manifeſte. ꝙ ꝑſone ſimplices nō ſunt repellende/ quin etiā eis eſt bene ſcribendū de vita iſta ꝯtem platiua. ¶ Uidemus etiā ⁊ vidimus ꝑ experi entiā in ſanctis heremitis ⁊ in aliquibꝰ femi nis/ ꝙ plus profecerūt in dei amore ꝑ iſtā vi tam ꝯtemplatiuā qͣꝫ fecerūt vel faciunt plu res magni clerici. Ratio. qꝛ iſta vita melius acquiritur ꝑ bonā ſimplicē humilitatē qͣꝫ ꝑ litteraturā magnā. Sicut dicit Salomon de dei ſapiētia/ ꝙ ipſa gradit̉ cū ſimplicibꝰ. ⁊ cuꝫ eis eſt ſermocinatio eius. Ideo preci pitur alibi. Querite deū in ſimplicitate cor dis. quia ipſe ſimpliciſſimus. ⁊ reperit̉ ꝑ ſim plicitatem. Capitulum. iiii. De duobus modis contēplatiōis. Uno in ſcientia. alio in affectu. Ed pro pleniore ſatiſfactōne in iſta ſ materia/ cōſidero ꝙ vita ꝯtemplati ua habet in ſe gradus ⁊ partes. qua rum vna eſt ſubtilior alia. Et eſt vna talis q̄ inqͥrit ꝑrationes fundatas in vera fide dei natura ⁊ ipſius eſſentiā ⁊ eius opera. Et va let iſta ꝯtemplatio ad reperiendū nouas ve ritates. vel ad declarandū et docenduꝫ. aut etiā ad defendendū contra errores ⁊ falſita tes hereticorū et infidelium. Et de tali mate ria nō intendo loqui ad p̄ſens. ꝑtinet em̄ ſo lummodo ad bonos theologos/ bene in ſa cra ſcriptura inſtructos. nō autē ad ſimpli ces niſi eſſet ꝑ inſpirationē ⁊ miraculoſe ip ſis data. ſicut accidit in apoſtolis qui erant valde ſimplices ⁊ ſine litteratura ⁊ pluribus alijs. Una alia pars cōtemplationis ē que principaliter tendit ad dei amorē/ et ad ſapi endū ſuaꝫ bonitatē ſine magna inquiſitione clarioris cognitionis qͣꝫ eſt talis de vera fi de que data eſt eis aut certe inſpirata. Et ad hanc contemplationē poſſunt ꝑtingere ſim plices ꝑſone in dimittendo curas mundia les. et in cuſtodiendo cor ſuū pure ⁊ munde. Et de tali loquor in p̄ſenti ¶ Et credo ꝙ iſta ſit ſapientia ⁊ ꝯtemplatio/ quā principaliter beatus Dionyſius in libris ſuis de myſtica theologia edocuit. ⁊ ē ſapiētia excellentior ⁊ altior quam poſſumus habere in hoc mun do. que fuit ei reuelata ꝑ beatū Paulū apo ſtolū. cuiꝰ ipſe extiterat diſcipulus. Capitulum. V. Magna differentia eſt inter ſapientiaꝫ et ſcientiam ẜm doctores. Agnā differentiā aſſignāt docto res ſancti inter ſcientiā et ſapienti m am. et principaliter beatꝰ Bernar dus. Quia ſcientia ꝑtinet ad intellectū. ⁊ cō uenit iſti ſoli. ſed ſapientia ad affectum. Et ideo ẜm nomen ſuū/ ſapientia valet tantū ſi cut ſaporoſa ſcientia. qui ſapor reſpicit affe ctionē. deſiderium. appetitum ⁊ voluntateꝫ ꝑſone iſtius cui ineſt. Et ideo poteſt in ali quo magna ſcientia vel cognitio eſſe/ ī quo erit modica vel nulla ſapiētia. Ratio. qꝛ non habet ſaporem vel affectionē ad illud quod ipſe ſcit. ¶ Et declaratur ꝑ exemplū groſſuꝫ. Poteſt em̄ aliquis cognoſcere mellis natu ram. quia audiuit aliquādo de tali narrare ſiue loqui. vel etiā quia legit in libris de na tura mellis. ſine hoc ꝙ quādoqꝫ mellis dul cedinē guſtauerit. Iteꝫ medici cognoſcunt naturam infirmitatū. et ſepe melius qͣꝫ ipſe infirmus ſeu patiens. Sed quātuꝫ ad ſen ſuꝫ doloris clarū ē ipſos infirmos plus ſci re infirmitates. nō ꝑ rationē ſed ꝑ experien tiam. Sic ſuo modo poteſt aliquis habere maximā ſcientiā vel cognitionē alicuius ꝑ ſone ſine magna affectione amoris vel odij complacentie vel diſplicentie ad talem per ſonam. Et ex alia parte poteſt aliquis cape re magnā affectionē vel complacentiā alicu ius ſine magna eius cognitione. ¶ Uidetis ergo ꝙ ẜm hoc poſſumus conciꝑe ⁊ intelli gere/ poſſe eſſe magnā ſapientiā in aliquo/ ſi ne magna vel clara cognitione. ⁊ clarā ⁊ ma gnā ſciētiā ſeu cognitionē. ſine multa vel ma gna ſapientia. Capitulum. Vl. Nullus debet appellari ſapiens/ niſi bo nus exiſtat. Ecundū vſum loquēdi cōmunio rem dicunt̉ ꝯmuniter aliqͥ magni De monte clerici theologi ⁊ ph̓i hr̄e ſciētiā vl̓ ſapientiā qͥ ſunt inſtructi ī pͥma ꝑte ꝯtēplatōis/ d̓ qua locutus ſū. Sed ī tali ꝯtēplatiōe vident̉ po ſuiſſe ph̓i felicitatē vel beatitudinē humanā. Sed hoc dicere ē minꝰ rectū. ⁊ ē abuſus lo quēdi/ niſi tales clerici habeāt cū cognitōne eoꝝ ardentē affectiōꝫ ꝑ dilectionē ad deū. et ad hͦ qd̓ facit eiꝰ amorē. Et ſine tali dilectōe ⁊ charitate nō pōt eſſe poſita ipſa felicitas ī ꝯtēplatione. nec fuit vnqͣꝫ intētio Ariſtote. alia/ ſicut ego teneo. Et qͥ aliter fecerūt/ ſunt ab ipſo apī̓o rep̄hēſi dicēte. ꝙ illi qͥ dicebant ſe ſapiētes. hͦ ē hr̄e ſapiētiā/ facti fuerūt ſtul ti. Et cām aſſignat. qꝛ cū cognouiſſent deū nō ſic̄ deū ip̄m gl̓ificauerūt/ nec ſic̄ deū ama uerūt nec grates ei reddiderūt/ ſꝫ euanuerūt ⁊c̄. Sic gͦ poſſumꝰ videre qͦs veraciter loq̄n do dicere debeamꝰ ſciētes vel habere ſapien tiā. ⁊ qͦs nō quantūcunqꝫ lr̄ati extiterint. Capitulum. Vil Quō ſimplices et idiote pn̄t ad ſapientiā ꝑtingere ꝑ exemplū a ſimili. Ognitio vel ſciētia q̄ habet̉ de deo ꝑ verā ⁊ ſolā fidē/ ſufficit ad ꝑuenien dū ad talē ſapiētiā (ſicut dictuꝫ eſt) ꝑ amorē dei ⁊ ſeruitiū et eius honorē. ¶ Et vi det̉ mihi ꝙ ſicut dicit Ariſ. ꝙ ſimplices pn̄t habere felicitatē credēdo hec que ph̓i teſtifi cati ſunt de deo ⁊ angelis. et ponere ẜm hoc cogitationē ſuā affectionēqꝫ. ¶ Per hͦ cōclu do/ ꝙ xp̄iani ſimplices habentes fidē firmā de dei bonitate. ⁊ ẜm hoc ardēter amāt/ veri us habēt ſapiētiā. ⁊ potiꝰ debēt dici ſapiēteſ qͣꝫ quicūqꝫ alij lr̄ati exiſtētes ſine amore ⁊ ſi ne affectōe ad deū ⁊ ſanctos eius. ⁊ etiā plus placēt deo tales magis qͣꝫ alij. Et qd̓ plus ē tales litterati ſine affectiōe deo diſplicibiles ſunt/ exiſtētes ſicut ſal corruptū ⁊ ſapientes infatuati. Et patet hoc ꝑ exēplū groſſū Si pater vnꝰ habeat filios duos. quoꝝ vnꝰ ni hil ſcit d̓ ſecretis ſui patris ſed ſolū ꝙ ſit pa ter ſuus. ⁊ ꝙ totū ſuuꝫ eſſe ab eo habeat. ⁊ ꝙ debeat eū amare ex toto corde ⁊ ei ſeruire/ ⁊ eū honorare. ⁊ ſic facit de tota ſua affectiōe. Alter aūt filius multū ſciat de ſecretis patrꝭ ſui ꝑ reuelationē a patre ſibi factā. et de tali bus ſcit loqͥ magnanimiter. et tn̄ nō habebit aliquā vl̓ quaſi nullā affectiouē dulcē ⁊ amo roſam ad patrē ſuū/ neqꝫ ad obſequiū eius. Iſtis ſtātibꝰ/ peto quis illoꝝ filiorū a dicto patre plus amabit̉ ⁊ plus honorabit̉ et ma gis remunerabit̉? Nō em̄ dubiū qͥn primꝰ. Et inſuꝑ a patre ſuo ꝓpter talē affectōeꝫ ad ip̄m habitā inſtruet̉ amplius de ſecretis pa tris ſui ⁊ de tota eiꝰ hereditate. Scd̓s auteꝫ ꝯdemnabit̉ ꝓpter ſuā ingratitudinē ⁊ mali ciā. ⁊ ꝓpter abuſum cognitōis ſecretorū ſui patris ſibi reuelatoꝝ ab eodem. 11 Capitulum. Viii. Que ſint oꝑa ꝑ q̄ deꝰ ꝑfectius cognoſcit̉. Lare iaꝫ oſtēdi (ſicut mihi videt̉) nō c fruſtra ⁊ imꝑtinēter eſſe loq̄ndū ſim plicibus de vita ꝯtēplatiua/ ꝓ intro ductione eoꝝ ad dei amorē ⁊ eiꝰ deguſtatōeꝫ ⁊ ſaporē ꝑ ſanctas dulceſqꝫ affectōnes. ſicut ꝑ ſpem bonā. timorē ſanctū. ꝑ ardens deſide riū. ꝑ diſplicentiā ⁊ triſticiā offenſe diuine. ꝑ peccatū. ⁊ ſic de affectōibꝰ alijs. Et qͣꝫtuꝫ ad hoc cognitio vel ſciētia litteraꝝ ſeu litteratu ra/ nō requirit̉ vltra plenā groſſamqꝫ fidem ſeu credulitatē. quā tales ſimplices tenēt de deo et de ſua potētia. ſapiētia ⁊ bonitate. de ſuis mādatis ⁊ myſterijs generalibꝰ. de nr̄a redēptōe. de ꝑadiſo/ ac de inferno. ¶ Et non eſt exile/ poſſe acquirere ſapiētiā hmōi d̓ qua dixi. Teſtat̉ em̄ Guilhel. doctor eximius/ ꝙ inter om̄ia dei oꝑa. nullum plus notificat ⁊ agnoſcere facit deū ſuāqꝫ bonitateꝫ/ qͣꝫ iſta delectatio q̄ cū ſpūali placētia recipit̉ ī anīa cū ipſe deus eā ſecrete viſitat/ poſtqͣꝫ ſe ꝓfun de humiliauerit an̄ eius maieſtatē. Et ſi ita eſt. immo qꝛ ita ē. patet ꝙ ſimplex et illittera ta ꝑſona melius cognoſcit deū amādo euꝫ. ⁊ in aīa ſua eius oꝑa recolēdo ſicut dictū ē/ qͣꝫ facere pōt quātūcunqꝫ lr̄atus ⁊ ph̓us ꝑ oꝑa exteriora et ꝑ rōnes natural̓r acceptas. Un̄ dn̄s nr̄ ieſus xp̄s pr̄i ſuo gr̄as agit. qꝛ abſcō dit hec alta myſteria a ſapiētibꝰ et prudētibꝰ huius mundi. ⁊ reuelauit ea ꝑuulis. Exem pla etiā ſupra poſita de infirmitatibꝰ ⁊ mell̓ natura hec declarāt manifeſte. Capitulum. ix. Cōtinuato ſeu epilogꝰ dictoꝝ ſub breuitate Oſtqͣꝫ reſpōdi et rationē aſſignaui quā ob cauſaꝫ mō gallice conſcribe rem ſimplicibꝰ ꝑſonis. ſcꝫ vobis ſo roribus meis ⁊ dilectis ꝑ genealogiā carna leꝫ. ⁊ ſi deo placet plus ꝑ ſpūalem affinitatē Nūc intēdo deſcēdere ad ꝓſequendū qd̓ cō cepi. demōſtrādo vobis aliqualiter ⁊ modo groſſo iter vie cōtēplatiue illius que ad vos ꝑtinere pōt. q̄ ꝑducere vos poterit ſufficien ter ad verā ſapientiā ⁊ veſtrā ſalutem. Quia Contemplationis LXXIII (vt Augꝭ. teſtat̉) plures ſimplices abſqꝫ ſcīa oꝑati ſunt ſalutē eoꝝ habēdo fidē. ſpeꝫ ⁊ cha ritatē. alij aūt cū ſua ſapiētia dimerſi ſunt ī ꝓ fundū inferni. Dimittamꝰ igit̉ tales ſapien tes ſe damnare ſicut dicit Bern̄. et nos tota ſimplicitate queramus ſaluari. Capitulum. x. Amor dei principiū ē vite ꝯtemplatiue ⁊ finis. Adix ⁊ initiuꝫ vite ꝯtēplatiue dꝫ eſſe r dei dilectō. hͦ eſt ꝙ eius amore dimit tat̉ vita mūdana/ oēſqꝫ cure t̓rene ⁊ occupa tiones/ ſe totū tradēdo ip̄i deo. Secꝰ aūt fa ciēs/ ſeip̄m decipit. et ſepe nō ꝑuenit ad fineꝫ laudabilē/ niſi ſe emēdauerit. ſicut ſūt qui ſe tradūt religioni vel ſtudio extra mundū. nō ꝓ dei amore ſed ꝓpter pigritiaꝫ. ⁊ ficte mūdi laborē ſubterfugientes/ vel ꝓpter habere vn̄ viuerēt/ aut ꝓpter vanitatē et ſuꝑbiā cupien tes reputari magni clerici aut d̓uote ꝑſone. vel etiā ꝓpter curioſitatē .ſ. ſoluꝫ ꝓpter ſcire. quēadmodū plures fecerūt ph̓i. ¶ Finis eti am vite ꝯtēplatiue debet eſſe amor dei. hͦ eſt ꝙ ꝓ eiꝰ dilectione ⁊ amore/ nitat̉ de bono in melius ꝓficere. ⁊ ꝙ velit ſe abſtrahere ab om ni alio oꝑe ⁊ occupatōne. Et qd̓ dico ꝙ de beat ſe abſtrahere ex toto ab alijs occupatio nibꝰ. hͦ intelligo de terrenis pͥncipaliter/ ⁊ de tali q̄ notabil̓r īpediret ſuā ꝯtēplatōꝫ Scio em̄ ꝙ modica ⁊ tꝑata occupatio aliqn̄ neceſ ſaria ē ⁊ valde ꝓficua ad vitā ꝯtēplatiuaꝫ. ad pigritiā/ aut etiā malā triſticiā depellendam Predicta apl̓s affirmat inqͥens Plenitudo id ē finis legis .ſ. diuīe. eſt charitas ſiue dile ctio. Et ideo ī lege dei q̄ dicta ē ſapīa vl̓ the ologia/ iſte excellētior appellari dꝫ mgr̄. qui plꝰ amat deū/ iſte etiā hꝫ vitaꝫ ꝑfectiorē ſtatū qꝫ nobilioreꝫ. qͥ meliꝰ diligit ⁊ plus. ¶ Et qꝛ vita ꝯtēplatiua ꝯueniētior ē de ſe ad bn̄ amā dū deū. ſicut ſchola vel ſtudiū vbi meliꝰ iſta ars .ſ. dilectōnis acqͥrit̉. ideo vita iſta plꝰ lau dat̉ ⁊ approbat̉ in ſacra ſcpͥtura. et a ſanctis doctoribꝰ. et pͥncipaliter ꝑ verū deū amoris Ieſum xp̄m/ qui iſtā dedit ſentētiā ꝙ maria meliorē ꝑteꝫ elegerit. Et q̄ ē iſta ꝑs⁊ Certe ꝙ illa ſedebat ad pedes Ieſu/ et audiebat ver ba illius. ⁊ audiendo de ſuo amore inflāma bat̉ ¶ Ueꝝ eſt tn̄ ꝙ aliqͥs pōt interdū in vita ſua actiua plus deū amare/ qͣꝫ aliꝰ facit in vi ta ſua ꝯtemplatiua. ⁊ talis ē magis ꝑfectus/ qͣꝫ uis ſit ī ſtatu minꝰ ꝑfecto qͣꝫ ꝯtemplatiua Et etiā talis vita actiua ꝑfectior erit vt hec. qͣꝫuis de ſe ſit ī ſtatu minꝰ ꝑfecto qͣꝫ ꝯtēplatō ¶ Ex qͦ vlteriꝰ patꝫ illos decipi/ putātes vite ꝯtēplatiue finē eſſe ſoluꝫ ſcire vel acqͥrere no uas veritates. īmo potius finis pͥncipal̓ eiꝰ eſt deū diligere ⁊ deguſtare qͣꝫ bonꝰ ⁊ ſuauis ſit ip̄e. Quāuis iſte ſapor ſeu guſtus vl̓ atta ctus/ aut ſpūale illud ſentimētuꝫ/ p̄t dici fore vnꝰ modꝰ cognoſcēdi. qꝛ amor ip̄e cognitio eſt/ ſicut Aug. teſtat̉. Que cognitio talis eſt ⁊ ita ſecreta/ ꝙ a nemine niſi eā habēte ꝑcipit̉. qꝛ ꝑ v̓ba aut doctrinā explicari ⁊ demōſtra ri nō p̄t alteri. quēadmodū dici ſolet de infir mitate valida/ ꝙ dolorē huiꝰ infirmitatꝭ nul lus tā bn̄ ſentit ſicut qͥ iſta premit̉. Capitulum. xi. Ꝙ amor mūdanus ſeu mundi primo eſt remouendus. Upiēs inchoare ⁊ ſcire artē bn̄ amā di deū ꝑ vitā ꝯtēplatiuā. pͥmo ⁊ pͥn cipaliter toto conamīe laborare dꝫ ad remo uendū amorē fatuū ⁊ ꝯtrariuꝫ/ quē appello vocabulo generali amorē mūdanū. ¶ Amor em̄ mundanꝰ iſte ē vt glutinū qͦddā alas aīe ſpiritales impediēs ne ſe in altu poterit ſub leuare. ¶ Eſt etiā ſicut calx ſeu cemētū tenax ⁊ forte/ pedes aīe retinēs ne libere valeat ꝑtrā ſire. ¶ Rurſus ꝯꝑat̉ iſte amor cathene ſil̓r te nēs ⁊ alligās aīam ipſi corꝑi/ vt ab eo non ſe poterit elōgare/ ī ſil̓itudine vniꝰ vrſi vl̓ ſimie ꝯtinue ſe vertētis ⁊ girātis ſeu circūcuntꝭ co lumnā aut pilare cui alligata ē vltra tranſire nō potētis. Itē ē ſicut truncꝰ quidā alligat ſimie ꝑ quē inimicꝰ aīaꝫ ip̄aꝫ affixā tenet ſꝑ. ꝓhibēs fugā eius longiorē. qͣtinꝰ etiā citius aliqn̄ ſugientē reapp̄hēdat. ¶ Similat̉ īſuꝑ ꝯpedibꝰ quibꝰ aues rapaces alligate pedibꝰ deferunt̉. Et ſic pariformit̓ de pluribꝰ figu ris qͥbꝰ ꝯꝑat̉ Iſte amor ē regina illa peſſima q̄ ꝯſtituit ⁊ fundauit babylō ciuitatē ꝯfuſio nis ⁊ inimici infernal̓ ī creatura hūana. Fe cit em̄ amare ſemetip̄m vſqꝫ ad ꝯtēptū et ni hilipēſionē dei oīpotētis. ¶ Eſt itē terra ma la ſterilis ⁊ maledicta/ nō ꝓducēs fructū qͣn tulūcūqꝫ bonū. ¶ Eſt ⁊ cadauer ꝓhibēs cor uū reuerti ī archā. hoc ē aīam ī hoſpitiū cele ſtis ꝑadiſi. ¶ Poſtremo gerit typū fatue mu lieris intantū garriētis ⁊ vlulātis/ ⁊ tā horri bilē ſtrepitū excitātis ꝑ ſuas fantaſias qͣs in ducit in domū ipſiꝰ aīe ſine ceſſatiōe/ ꝙ ipſa anīa cogit̉ exire ꝓpriū domiciliū. ⁊ ſpūſſan ctus qͥ eſſe deberet verꝰ hoſpes/ nō pōt inibi inhabitare/ ſed inde abſcedit. I. De monte Capitulum. xii. Qualis ſit pena dimittēdi amorē mundi Xquo amor mūdi ſeu mūdanꝰ tal̓ ē ſicut p̄diximꝰ. et ꝙ amor bonꝰ illuc e ꝑuenire n̄ valet vbi iſte habitat. Oꝑ tet ſe ergo inde expedire ⁊ remouere/ ⁊ ip̄ꝫ to talit̓ rūpere/ eiuſqꝫ ciuitatē ꝯfūdere. atqꝫ ab hoſpitio ſuo expellere. Sed heu hͦ facere eſt multo difficiliꝰ qͣꝫ plures credūt. Et qͣlis pe na ſit/ iſti meliꝰ ꝑcipiūt qͥ ſeip̄os a tali ſtudēt alienare/ qͣꝫ ceteri qͥ de hoc nullū ꝯpotū faci unt/ nec ad hͦ nitūt̉. Sicut em̄ auicula ꝙ cō ſtricta ⁊ capta ſit cōpedibꝰ nō ꝑcipit. ⁊ cū ſu perſidet glutino. nō ſentit ſe annexā qͦuſqꝫ re cedere voluerit ⁊ inde volare. Sic et ī ꝓpoſi to. Inde accidit plāctus ⁊ triſticia iſtis qͥ no uiter ad dei amorē ꝯuertunt̉. Sētiūt em̄ ip̄i dolorē ⁊ penā multo plꝰ qͣꝫ antea. Hoc etiā facit diabolꝰ. qꝛ inimicꝰ ſalutꝭ tūc tales ma gis nitit̉ retrahere / quēadmoduꝫ cattꝰ ſolet muri facere cū nimis ab ipſo ſe voluerit elō gare. Aut etiā ſicut iudex aliqͥs captiuis ſu is a captiuitate ſua fugitiuis. Tūc em̄ clien tes ſuos mittit ad reducēdū tales. antea au tē nō mittebat eos ad reqͥrēdos. iō ſic neceſ ſariū ē/ ꝙ verꝰ deꝰ amoris ſaluator noſter Ie ſus xp̄s attrahat ad ſe aīaꝫ illā quā eē volue rit ſuā amicā ⁊ ſpōſaꝫ. inſtruēdo eā ī arte ve re dilectōis ⁊ boni amoris. Attractiōeꝫ aūt iſtā facit ipſe varijs modis. Mō ꝑ inſpirati onē ⁊ ſecretas monitiōes cordis interius ſi ne alio medio. Aliqn̄ ꝑ mediuꝫ angeli. Se. pe aūt mediātibꝰ alijs homībꝰ tradētibꝰ do ctrinas ⁊ bonas inſtructōes. Interdū ꝑ ma gna bn̄ficia ⁊ dona diuerſa. Qn̄qꝫ etiā ꝑ ad uerſitatē et tribulationē/ ſiue ſit ab extra. in firmitate. pauꝑtate/ aut ex alijs guerrꝭ. ſiue ab intra temptationibus varijs. Capitulum. xiii. Quomō aliquis amorē mūdi poſſit deſe rere ꝑ exempla. Ancta aīa ī cāticis ſentiēs ī ſe graui tatē ⁊ duꝝ iuguꝫ ſeu graue onꝰ terre ni amorꝭ/ cupiēs appropinqͣre deo ſpōſo ſuo ⁊ amico/ dep̄cat̉ ī hec v̓ba. Trahe me poſt te. curremꝰ ſiml̓ ī odore vngētoꝝ tu orū .i. tue dulcedinis. Et pari mō deꝰ omni potēs facit ſuis famul̓. Ipſe em̄ eis īmittit quandā dulcedinē. aut odorē. aut ſaporē in ternū/ vel gaudiū quoddā ſobriū/ vnā clari tatē. pacē. dilatatōꝫ mētis. guſtū/ aut etiā ſo nū ſine ſono. Et breuit̓ loquēdo/ ē qͥdā attra ctus ⁊ oꝑatio. ⁊ quoddā motiuū qd̓ fari nō pōt nec v̓bo explicari ſed ſentit̉ bn̄ ¶ Et tūc ipſa aīa deuota expedit ſe de ligamīe ⁊ neru hmōi amoris mūdani. nec ē tūc aliqͥd huiꝰ mūdi qd̓ eā retardare poterit. nō diuitie. nō carnales delicie. nec cibi ⁊ potꝰ delectatō. nec ludꝰ. nec iocꝰ aliqͥs. ¶ Inde mundani hoīes pleni amore fatuo multū mirant̉. ⁊ totū in deriſū ⁊ ſubſannationē ꝯuertūt. ⁊ fatua pu tāt oīa facta hmōi aīe a deo ſic attracte. Rō qꝛ vidēt ipſaꝫ ſꝑnere ⁊ derelinq̄re q̄ ip̄i amāt ⁊ bona valde eē iudicāt. Sed ī rei ꝟitate ip̄i ignorāt quō ſit aīe tali. et qͥd intra ſe ſentiat. ¶ Uidemꝰ manifeſte ꝙ ſi inter cētū canes ha bent̉ qͣttuor venatici qͥ ſentiūt ceruū quē ip̄i nō videbāt/ nec etiā alij canes. ſtatim iſti qͣt tuor venatici canes ſentiētes odorē cerui ꝑ ip̄m currēt/ eiꝰ veſtigia inſequētes. nec ipſos reſeruare nec trahere poterit īpedimētuꝫ ali qd̓ obſtās. nec ſepes. nec rubꝰ. nec riuus. nō lapis. nec etiā cibꝰ ī itinere obiectꝰ. Alij autē canes nō ꝑcipiētes cerui odorē ꝑ veſtigia eiꝰ aut qͥ nō ſunt venatici ſed ignobiles ⁊ craſſi. corrodētes forte cadauer aliqd̓/ tales nō in ſequunt̉ ceruū/ niſi forte ad modicū ſpacij. ⁊ hoc ideo. qꝛ alios vidēt currētes qͣttuor. id̓o currūt ⁊ ipſi. Sꝫ citiꝰ ceſſabūt/ tāqͣꝫ eēt ſtu pefacti de alijs qͣttuor. qͣre ſe inuanū curren do vexarēt. nō em̄ ſentiūt qd̓ iſti. ipſi aūt ꝯti nue ad cadauera corrodēda ſūt intēti. ¶ Cō paretꝭ nūc habētes bonū dei odorē. de boni tate. de gl̓ia celi / iſtis qͣttuor canibꝰ venaticꝭ. Alios aūt mundanos nihil de dei bonitate ⁊ gl̓ia celeſti ⁊ ceteris ſentientes alijs. Capitulum. xiiii Legere vel audire ſanctoꝝ vitas/ multuꝫ prodeſt ad contemplationē. Ed etiā amorē iſtū mūdanū depel lūt et remouere habēt ab hoīe ſacra ſcpͥtura ⁊ ſanctoꝝ exempla/ lecta de uote et audita/ et ſedule recogitata. De qͦ tra dere exēpla nō ē neceſſariū. ſunt em̄ ſine nu mero. qͦtidieqꝫ exꝑimur ī ꝑſonis ſe tradētibꝰ ad vitā meliorē ſalutēqꝫ ſuā diligēter pēſan tibꝰ. ¶ Accidit ſepe ꝙ triſtis frigidꝰ aut certe tēptatōibꝰ vexatꝰ aliqͥs accedit ad ſermonē. aūt ad alicuiꝰ libri lectōeꝫ. ⁊ ſubito nec traſu bit hora/ ꝙ int̓ v̓ba q̄ inibi audiet/ leget aut reſpiciet/ ipſe ꝯſequet̉ leticiaꝫ quandā ⁊ ſct̄m calorē/ ⁊ a ſuis tēptatōibꝰ liberatū ſe ſentiet. ¶ Et cognoſco ꝙ reꝑiēs ſe īduratū corde ad Contemplationis LXXIIII. habendā deuotionē ſi applicauerit alicui ſa lubri doctrina aut vite alicuiꝰ ſancti vel ſan cte/ ſatis faciliter ſentiet internā dulcedinē. ⁊ citius qͣꝫ ſi niteret̉ ad iſtaꝫ habendā ſine me dio tali .ſ. ꝙ ſimplicit̓ ſe daret ad cogitandū de dei bonitate. Nec mirū ẜm ꝙ btus Gre go. de hoc adducit exemplū. Exꝑientia do cet. qꝛ ſolis rotā ⁊ eius ꝑfectā claritatē intue ri nō poſſumꝰ ſed ip̄m videmꝰ ī montibꝰ in qͥ bus reſplēdet. ſil̓i mō ꝑcipimus dei clarita tē ⁊ eius dignitatē ī ſanctis ſuis vbi mirabi lis relucet. ¶ Ualēt etiā et oꝑant̉ ad obtinen dā deuotionē iſtā ſanctoꝝ merita/ quorū di cta recitant̉ ⁊ deuote recipiunt̉. cū quibꝰ tali mō qd̓ammō loqͥmur/ eoꝝ ſcpͥta ꝑlegentes. ¶ Sic ergo patꝫ qͣꝫ ꝓficuū ſit ſanctoꝝ dicta ⁊ verba legere attēte vel audire Poſito etiaꝫ ꝙ ex tali lectōe nihil retineat̉ niſi ꝓ tali hora Nō em̄ fruſtra ⁊ incōgrue dn̄s noſter verba ſua cibū appellauit aīe. Un̄ nō eſt mirandū fame ſpūali deꝑire tales qui ſe a ſtudio ſacre ſcripture elongāt/ exiſtētes macri ⁊ in deuo tione ſua ſicci. Capitulum. xv. De angeloruꝫ ſuffragijs. Et de generibꝰ aliquorū hominū ꝓſpera ⁊ aduerſa habētiū Onſequēter niſi nobis ſanctorū an c geloꝝ adeſſet frequēs auxiliū/ quis ſuffceret euincere aut euadere frau des laqueoſqꝫ inimici? Certe nullus. Idcir co angelo nobis ī cuſtodiā deputato/ hono rē magnū ac reuerentiā ſemꝑ impēdere debe mus. licet etiā in locis ſimus poſiti ſecretis ⁊ pͥuatis/ nihil inhoneſte ꝑpetrātes quo eius p̄ſentiā offendere poſſemꝰ ¶ Sūt hoīes qui dā nature tā laudabilis pleni gratitudine et recognitōe acceptoꝝ a deo/ ꝙ ī ꝓſperis eidē fideliter famulant̉/ et melius qͣꝫ ī aduerſitati bus. ⁊ tales ipſe nutrit ſepiꝰ in ꝓſperitatibꝰ. habētqꝫ paradiſū ī hoc mūdo ⁊ ī futuro. Ra tio. qꝛ ex toto corde et ꝑfecto nō ceſſant lau dare deū ⁊ gr̄as agere de collatis beneficijs Et ipſis videt̉/ ⁊ ī veritate ſic ē/ ꝙ quantulū cūqꝫ donū licet modicū ⁊ exiguū ab eo acce ptū/ ſit chariſſime ⁊ valde gratāter accipien dū. nō propter donū/ ſꝫ propter eū a quo ve nit .ſ. tale donū. Recte ſicut filius bonꝰ ī ter ra aliena poſitus multū gaudet cū recipit qͣ lecūqꝫ iocale a ſuo patre trāſmiſſuꝫ ⁊ care te net. Et ſi a caſu accidit deū remouere benefi cia ſua a talibꝰ de quibꝰ locutꝰ ſum. ſtatim ꝑ mittēs eis aduenire aduerſitates/ ipſi ſil̓r hͦ gratāter accipiūt tanqͣꝫ a deo veniens. ⁊ iſto modo ſicut in proſperis ⁊ ſic de corde dulci omni tꝑe deū bn̄dicūt ⁊ laudāt. De quoꝝ nu mero fuit btūs Iob ẜm ſuā hyſtoriā et plu res alij. Sed ⁊ ſunt alij alterius animi ⁊ cō ditionis/ plus indurati et qd̓ammō nature aſinine/ qui ſtimulari volūt. ⁊ tales meliꝰ ac celerāt ad deū ꝑ tribulatōes et aduerſitates. quos ad ſe trahit deus om̄ipotens ſicut ma ter puerū ſeꝑatū ab ea Ordīat em̄ ꝑ aliqͦs vt ledat̉ puer ⁊ ſic acclamās matrē ad eā reuer tit̉ ⁊ lachrimās. Queꝫ in vlnas ſuas ſuſcipit adhortās ne ſe de cetero ab ea elōget. adijci ens / qꝛ alibi nō niſi mala ſuſtinebit. Et ī ve ritate loquēdo nimis pauci reꝑiunt̉/ qui ſic viuaciter et fūditꝰ ex toto corde certiſſime re currūt ad deū ⁊ ad eius auxiliuꝫ ī vera et bo na humilitate. quēadmodū ī aduerſitate fa ciunt cū ſe ſenſerint deſolatos. neſciētes vbi habeāt recurſū niſi ad deū. ⁊ hoc ſpāliter qn̄ nō ſentiūt dolorē illa hora/ qui ſit om̄ino im pedimentū intellectus qͥn poſſint ꝯuerti ad cogitandū deū ⁊ ſeipſos. Et ideo ꝯueniēter rn̄dit quidā ſanctus vni diuiti grauato īfir mitate ip̄m dep̄canti quatinus deū pro ip̄o exoraret ſanitatē impetrādo Qn̄ (inquit iſte ſanctus) deuotionē habetis ampliorē ⁊ meli or eſtis/ an ī infirmitate an extra? Cui reſpō denti/ qꝛ ī infirmitate. dicit ſanctus. Et ego oro deū vt vos ī tali ſtatu ꝯſeruet ī quo meli or eſtis. Et licet aliqͥs optet tribulatōꝫ tran ſire ⁊ ceſſare ab eo propter dolorē quē ſentit ad p̄ſens/ ſicut dicit apl̓us. ipſa tn̄ generat ⁊ apportat fructū valde placabilē. Uidemus ī pueris ſcholaribꝰ/ qualē profectū reportāt ꝑ ſuas vapulatōes ⁊ correctōes/ qͣꝫuis ad ho rā eis hoc ſit duꝝ. Et breuiter loquēdo nō ē aliqͥd qd̓ ſic viuaciter eradicat amoreꝫ iſtum mūdanū a terra aīe/ quēadmodū tribulatio bn̄ ⁊ patiēter recepta et tꝑata exiſtēs. Et qd̓ plus ē/ ab iſto amore ꝑfecte nō pōt qͥs ſeque ſtrari ſine tribulatōe ab extra adueniēte/ vel accepta ꝑ voluntariaꝫ pnīam ⁊ carnalitatis mortificationē/ niſi miraculoſe aliter factuꝫ fuerit ⁊ ꝑ dei donū ſpeciale. Capitulum. xvi. Incipit de ſcala ꝯtemplationis dei/ cuiꝰ tres ſunt gradus .ſ. humilis penitētia. locuſ ſecretus ⁊ ſilētiū. Fortis ꝑſeuerātia/ ſicut be atus Bern̄. ſuꝑ Cantica tractat. a D ꝑtingēdū ad fructū vite ꝯtempla tiue ⁊ eius altitudinē. neceſſe ē ſcala yy ꝯ De monte vti/ et ſic aſcēdere. pͥncipaliter tres ī ſe gradꝰ ꝯtinēte qͦs noīare poſſumꝰ pnīaꝫ humilē. lo cū ſecretū ⁊ ſilentiū. ⁊ fortē ꝑſeuerantiā ¶ In ter iſtos aūt gradꝰ tres pͥncipales/ pl̓es ſūt medij ſed minꝰ pͥncipales. ꝑ qͦs fit aſcēſus d̓ alto in altū ⁊ de v̓tute in virtutē. quouſqꝫ ꝑ uenit̉ ad ſummitatē arboris ſeu montē ꝯtē platōis. ¶ Humilis aūt pnīa hec incipit. lo cus quietꝰ et ſecretꝰ cū ſilētio mediat. fortis ꝑſeuerantia finit terminatqꝫ. ¶ Sed anteqͣꝫ ad hoꝝ triū proſecutionē deſcendā/ pro mee imaginatiōis melioris intellectu ⁊ ꝯp̄hēſio ne / aliqͥbus vtar naturalibꝰ ⁊ intelligibilibꝰ ſil̓itudinibꝰ. ad oſtendendū qͥd nos oporte at facere prius qͣꝫ ad dei amorē ꝑfecte venia mus. Nō em̄ ſine medio de imꝑfecto ad ꝑfe ctū trāſire valemꝰ nec ſubito qͥs et repēte fit ſummus ⁊ in virtutibꝰ ꝑfectus. ſed acquiri tur ipſa in ſil̓itudine oꝑationis naturalis/ q̄ procedit ab imꝑfecto ad ꝑfectuꝫ Ignis em̄ (vt videmus) ꝑ fumū incipit. poſt hoc eſt flā ma cū fumo. deinde ignis purus ⁊ clarus et lucidus in carbonē. Sil̓r granū in terra ſe minatū primo putreſcit. ſcd̓o germinat. po ſtea ſe leuat extra terraꝫ/ creſcitqꝫ vſqꝫ ad ma turitatē. Et planta trāſplātanda ī terra ſteri li exiſtēs/ pͥmo eradicabit̉. ſcd̓o replātabit̉. ⁊ erit tanqͣꝫ mortua. poſtea virideſcit ⁊ in altuꝫ ſuccreſcit. Suo mō eſt videre in alijs natu ralibus ꝑ totum. ¶ Pariformiter volens vi uere ī vita ꝯtēplatiua/ ī ſuo initio nō pōt hr̄e ꝑfectionē/ qͥn potiꝰ oportet euꝫ pͥus emittere fumū diſplicētie de vita ſua p̄terita/ ⁊ euꝫ fle re amare ⁊ ſeip̄m turbare ſine magna ꝯſola tione. poſtea veniet flāma amorꝭ cū ſumo ta li. poſtremo amor purꝰ ſine fumo. In ſtatu pͥmo mortificabit̉ vita carnal̓ p̄terita. ī ſcd̓o germīabit altiꝰ extra terrā. ī tercio fructꝰ erit ꝑfectꝰ. Sil̓i mō ī ſil̓itudine plāte eradicabi tur tal̓ d̓ terra mala ⁊ ſterili vite mūdane. qd̓ fiet cū pena magna ⁊ labore. poſtea replāta bit̉ vbi adhuc leuit̓ ſuſtinebit grauitates. vl̓ timate ꝟo erit radicata fortiter ⁊ ꝑfecta. affe retqꝫ fructū multū. Tres ſtatꝰ iſtos ꝯueniē ter qͥdā aſſignauit dicēs. ꝙ ī pͥmo aliqͥs lan guet amore. ī ſcd̓o nutrit̉. in tercio aūt viuit amore. ſic̄ patebit manifeſtius in ſequentibꝰ Capitulum. Mll. Quomō debet incipi a labore vite actiue vita contemplatiua. Rimus gradus ꝑtinēs ad ſtatuꝫ in cipientiū ⁊ imꝑfectoꝝ eſt humil̓ cōfeſſio penitētia mediāte/ qua qͥs ī ſe amorem mundanū cuꝫ deſiderijs prauis mortificat. ſimul ⁊ motꝰ illicitos ⁊ ꝯſuetudines malas. hec carnē caſtigat ⁊ domat ne rebellet aīe. ſꝫ ei ſit ſubiecta. qd̓ facit ꝑ ieiunium. vigilias ⁊ abſtinentiā. afflictiones. lachrimas. gemitꝰ ⁊ ſuſpiria crebra. ac etiā ꝑ corꝑalē exercitatio nē ſeu laborē ẜm ſtatū ſuum. ¶ Qui em̄ ante penitentiā talē aut ſine labore hmōi repente vellet vti ꝑfecta vita ꝯtemplatiua hic ſeduce ret̉. ⁊ comꝑaret̉ volēti vno ſaltū montē altū ꝯſcēdere. Ideo dicit beatꝰ Grego. alijqꝫ ſan cti. ꝙ vita actiua q̄ ſita eſt in laboribꝰ ⁊ affli ctionibꝰ corꝑalibus debet aſſumi an̄ ꝯtem platiuā tanqͣꝫ aptās viā ꝓ illa. De quo habe mus figurā ī Iacob. qͥ ſeruiuit ꝓ Rachel re p̄ſentāte vitā ꝯtemplatiuā. pͥus tn̄ ei ſuppo nebat̉ Lya eius ſoror/ ꝑ quā vita actiua de ſignat̉. ¶ Ex quo trahit̉ ꝙ iuuenes pleni ad hūc carnalibꝰ tēptatiōibꝰ ⁊ vicijs/ ⁊ etiā ma gni pctōres/ qui multū tꝑis vite ſue male vi uendo deduxerunt. nō pn̄t nec debēt ſubito ſe tradere ex toto ad ꝑfectionē cōtemplatio nis. Quare? Propterea. cū em̄ crederent co gitare de deo/ et puras hr̄e orōnes in ſecreto ⁊ ocio/ citius ipſi tūc cogitarēt ⁊ abundanti us ad malas ſuas inclinatiōes/ et peiores ef ficerent̉. ¶ Et Seneca ī hac intētione diſſua det/ ne quis ſolus longo temꝑe demoret̉ Et oēs ſancti ⁊ ph̓i ꝓpter cauſaꝫ hāc ocioſitateꝫ rep̄hendūt. Nihilominꝰ ipſemet Seneca et ceteri ſancti/ laudāt ſolitudinē ⁊ ocioſitatem ad liberius deo ſeruiendū. ſicut fecerunt ſan cti heremite ⁊ alij plures religioſi boni. Sꝫ diuerſitas iſta ẜm diuerſitateꝫ ꝑſonaꝝ ē atte denda ⁊ mores varios eorum. quēadmodū in gradu ſcd̓o declarabo. 111 Capitulum. xviii. Gratia ſingularis aliquibus collata/ ab omnibus nō eſt imitāda. Uibuſdā ex gr̄a dei ſpeciali collatū E fuit / vt in iuuētute ſua ſolitudini et ſolitarie habitationi ſeipſos trade rent. quēadmodū ſanctus Bn̄dictꝰ legit̉ fe ciſſe. Ipſe tn̄ in regula ſua / ꝑ ſe illud nō cōſu lit. ſicut etiā faciūt alij heremite ⁊ doctores/ ꝑſuadētes ne qͥs illud audeat attēptare ⁊ ag gredi. qꝛ gr̄a vna ſingularis alicui donata nō ē omino trahēda ad ꝯſeq̄ntiā ſeu nō omi bus imitāda ¶ Et qͥ qn̄qꝫ oppoſitū auſi ſunt facere .ſ. querere ſolitudinē ⁊ ocioſitatē ſi ne p̄ cedente labore/ et p̄uia bona inſtructionē ac B p Contemplationis LXXIIII. ꝯſuetudine ꝯuerſatōis inter ſocietatē/ miſe rabiliter ſunt defraudati. Rō. volare em̄ ni ſi ſunt anteqͣꝫ eſſent alati. et ꝯgredi bellū cuꝫ inimico immaniſſimo/ pͥuſqͣꝫ alios minores debellaſſent aduerſarios .ſ. mundū ⁊ carnē. ¶ Et ideo nō magnā habeo fiduciā in quoſ dā noſtri tꝑis heremitas/ ſe dicētes magnū afferre ꝓfectū ſibijpſis. Qd̓ ⁊ ſentiēdū puto de feminis ī recluſorijs poſitis. ¶ Scitꝭ vos ipſe ſorores mee dilecte/ quā neceſſitatē ſuſti nuiſtis vſqꝫ huc eſſe ī labore magno (et forte adhuc ex vobis alique tali indigent) anteqͣꝫ potuiſſetis vos tenere in ſecreto ⁊ ſolitarias et vos tradere om̄ino ad cogitandū de deo. in ſil̓itudine heremitaꝝ et recluſaruꝫ. ¶ Ha bemus em̄ ⁊ recluſoriū nō ſolū in nemoribꝰ lociſqꝫ deſertis poſitū. ſed vbicūqꝫ pn̄t habe ri vel exerceri ad declinandū mundū ſeu eui tandū eius tumultū cū om̄ibꝰ ſuis occupati onibꝰ ⁊ ſollicitudinibꝰ. ¶ Propter iſta igitur videt̉ in religionibus bn̄ ordinatis ⁊ inſtitu tis nouitios ⁊ nouellos oneratos fortiter ī addiſcēdo/ magnū habere ſeruitiū in labori bus ⁊ vigilijs. ieiunijs ⁊ clamoribꝰ ⁊ canti bus. ad remouendū ꝑ iſta cogitatōes/ quas ad alia ſolitarij exiſtētes poſſent hr̄e. Sed tn̄ aliqui bn̄ exꝑti in talibus penitētijs. ⁊ ſci entes tēptationes/ cogitatōnes prauas car nales deuincere/ habent de ſpacio ampliori eſſendi ī ſolitudine ⁊ abſqꝫ labore. ¶ Un̄ ac cidit aliquos talis exiſtere ꝯplexionis tā for tis ⁊ dure nature ad vincendū domādūqꝫ cū labore tēptationes ſuas/ ꝙ inhabiles ſūt ad ꝑfectionē ꝯtemplatōis. ſed oportet eos cōti nue occupari laboribꝰ vite actiue. ⁊ reꝑiun tales multi tā clerici qͣꝫ laici quos cognoui. Sicut e regione ſeu a ꝯtrario ē inueniri qͦſ dam/ quibus vita ipſa actiua ē graue onus et mirabiliter ꝑ eaꝫ impediunt̉. Etiā accidit ꝙ aliqͥs ſit talis ⁊ tā bene in ſua naturali cō plexione ordinatꝰ/ vel etiā ex gratia dei ſpe ciali/ ꝙ plus vna die ꝓficiet ſe tradēs ꝯueni enter ex toto ꝯtemplatōi. qͣꝫ faciet alius ī to to anno. Nihilominꝰ nō intendo/ ꝙ qͥs tali ter ſe applicet vni vite ꝙ ſe non debeat aliqn̄ occupare ī alia/ vel plus vel minꝰ ẜm tp̄s. et ẜm hoc ꝙ ei ꝓdeſſe poterit. Nō em̄ debet ſe ita dare ad vitā actiuā qͥn interduꝫ cogitare habebit ad deū/ ſuāqꝫ ꝯſcientiā emēdandā. ad confitendū ⁊ ad penitētiā agendā. Et ex ꝑte altera nō ſit ita deditus ꝯtēplatiōi/ quin aliqn̄ etiā ei opus ſit aliqͥd laborare. Et id̓o ſemꝑ ī eadē ꝑſona Martha eſt neceſſaria cū Maria. ⁊ Maria cū Martha. vel plus vel minus vt dictū eſt. Talis tamē vſurpabit ſi bi nomē vite illius/ ī cuius officijs plꝰ ⁊ fre quentius occupat̉. Capitulum. xix. In quo cōſiſtit ꝑfectio vite ꝯtēplatiue ꝑ ſimilitudinē amoris mūdani. Ongruū ē aliqualiter declarare ī qͦ D ꝯſiſtat ꝑfectō vite ꝯtēplatiue anteqͣꝫ ad vlteriora ꝓgrediar. Quāuis em̄ antea dixerim amorē dei fineꝫ eſſe huiꝰ vite. ſic poſſet dici (vt mihi videt̉) ꝙ ipſe finis ſit ⁊ eſſe debet oīm oꝑationū. qꝛ ꝓ dei amore de bet fieri et ordinari qͥcqͥd facimus. Propter ergo iſtā cām dicturꝰ ſuꝫ ꝯditōes quaſdā vi te ꝯtēplatiue. Ueꝝ nō ſufficienter nec quaſi iſtas bn̄ nouerim. ſꝫ de talibꝰ loquor ſicut ce cus de coloribus recitādo q̄ ſancti ī ſuis tra diderūt ſcpͥturꝭ. et hoc modicū qd̓ ſentire po tui ꝑ longū tp̄s ⁊ exꝑientiā ac diligentiaꝫ/ ⁊ cū dei auxilio. reliquū ꝯmittēdo potioribuſ ⁊ ī hac materia exꝑtioribus Et ad faciliꝰ ap prehēdendū ad qualē dei amorē ꝑfectio vite ꝯtēplatiue ꝑueniat/ volo oſtēdere ꝑ eiꝰ ꝯtra riū .ſ. mundanū amorē Illū em̄ multo meli us cognoſcimꝰ/ familiariorqꝫ nob̓ exiſtit qͣꝫ diuinus Reſpiciamꝰ itaqꝫ qͥd oꝑet̉ tal̓ amor mundanꝰ in hoīe/ ꝓfunde in tali capto. ſicu ti amor argēti. amor honoris vel dignitatiſ aut male carnalitatis. Certū ē ꝙ ī tali hō pͥ mo languet ꝓpter deſideriū id habēdi quod ſolū amat ſic fatue. Poſtea taliter ſtabilit ſu am mentē/ totū cor ⁊ intellectū in iſto. ꝙ ni hil aliud valet cogitare qͣꝫ id qd̓ amat. intan tū ꝙ ſui obliuiſcit̉. perditqꝫ oēm pudorem. nec ē quicqͣꝫ ip̄m valēs retinere aūt ꝓhibere. nō labor. nō vexatio. nō periculū. nec mors. nec amicoꝝ ꝯſiliū. nec timor dei vel ſuoꝝ iu dicioꝝ. Siue talis dormiat/ de amato ſom niat. ſiue vigilet/ de nulla realia curat audi re vel loqui vel auſcultare/ taliter ꝙ ꝑdit oēꝫ rationē/ efficit̉qꝫ tanqͣꝫ fatuꝰ/ aut ebrius vel furibūdus. Nihil em̄ ē qd̓ talē hoīem retar dare poſſet aut impedire a tali amore/ vl̓ qd̓ recuſaret ⁊ euitaret facere hō talis / vt ſolum ad hoc ꝑtingeret ad qd̓ ip̄m amor talis mū danus ſic inflāmat ⁊ vulnerat. Obliuiſcitur etiā om̄e bonū p̄ſentis ⁊ pariter vite future. intantū vt ſi interdū eidē a caſu loquit̉ quis de ꝑadiſo. inferno aut morte/ videt̉ ſibi hoc ſomniū vel vt fabula. Nec etiā qͣꝫuis modi cū intra ſe retinet aut recipit ſpūalem hmōi yy 2 De monte cogitationē. amor mūdanus cito eā inde ex pellit qui inibi p̄dominat̉. Capitulum. xx. Qualis ſit amor dei quem contemplati uus debet habere. D exemplū ſtatim datū cōſiderem a pari mō/ ꝙ amor dei ſi eſſet talis in aliqͦ ꝙ faceret ip̄m ex toto ſeu omn nō ꝯtemere mundū ⁊ eiꝰ obliuiſci/ ſicut mū danus amor facit obliuiſci deū. ⁊ ꝙ eſſet ita fortis ac ardēs. ſicqꝫ radicatus ī corde eius ꝙ nec poſſet nec ſciret volūtarie ⁊ ſua ſponte ſeu libere alibi cogitare. nec timeret cōtem ptū ſeu nō curaret vituperia aut increpatio nes ꝑſecutionū. nec etiā de ipſa morte metu it ꝓpter iſtū amorē dei .ſ. ⁊ ꝙ oīa viſa ⁊ audi ta huiꝰ mūdi ad memoriā duceret. ⁊ viderēt̉ ſibi tanqͣꝫ ſomniū ⁊ q̄dā fabula. ⁊ pro nihilo reputaret reſpectu dei ⁊ gl̓ie ſue. Et breuiter iudicio mūdi haberet̉ vt ſtultꝰ ⁊ ebriuſ/ ideo ꝙ ea tā modicū que huiꝰ mūdi ſunt curaret. ⁊ adhuc minus qͣꝫ alijs de deo cura ē vel ꝑa diſo .ſ. qͥ in amore mūdi ſunt abſorpti qd̓am modo. Tūc dico ꝙ iſte eēt ꝑfectus dei amor ad quē tēdere dꝫ aliqͥs ꝑ vitā contemplatiuā ¶ Et in ſtatu talis amoris iā dicti / aliqͥs di ceret̉ mortuꝰ et crucifixꝰ mūdo. ꝓpter hoc qͣ nihil ſit eū retinere valēs/ ⁊ viueret deo. eſſet qꝫ huiꝰ ſeculi vanitatibꝰ dormiēs. et eternis bonis inuigilās. haberetqꝫ ſenſus ſuos oēs ſui corꝑis tanqͣꝫ clauſos dormiētes ⁊ obſtru ctos ad om̄e qd̓ fit ꝑ hoīes huiꝰ mūdi. ſꝫ ap tos gaudijs ſanctoꝝ ⁊ ſanctaꝝ. ¶ Et hoc eſt qd̓ doctores ſancti dicunt figuratū/ vt cum Moyſes deo loqui voluiſſet/ nubē obſcurā idē intrauit. repn̄tans volentē hr̄e dei amo rē/ introire oꝑtere nubē obſcurā. q̄ eū obliui ſci faciat nec videre nec ꝑcipere ad munduꝫ iſtū ꝑtinētia. ¶ Et quō pōt acqͥri amor iſte hͦ intēdo ꝯſeq̄nter aliqͦ mō demōſtrare. qꝛ hic ē finis vite ꝯtēplatiue. ⁊ qͥ illic ꝑuenerit/ iſte iā aſcēdit ad montē/ vbi cuꝫ diſcipul̓ ſuis tribꝰ xp̄s ſe trāſfigurauit. Ille loquit̉ deo in figu ra Moyſi qn̄ legē ipſam recepit. Ille raptꝰ ē in ſpū/ vel potius ſupra ſuū ſpm̄. ille hꝫ con uerſationē ſuā in celis. ipſe viuit amore. ipſe feliciter ardet. delectabiliter ⁊ placide ſine fu mi obſcuritate. Sed heu heu qͣꝫ paucis iſta gratia aduenit. ⁊ ad modicū tēpus durat qͣꝫ diu qͥs degit in hoc exilio. Capitulum. xxi. De ſcd̓o gradu ꝯtemplationis ⁊ duro cō flictu inibi exiſtente. Odo ad ſcd̓m ⁊ terciū gradꝰ ducer m tes ad iſtā q̄ dicta ē ꝯtemplatōeꝫ/ ac cedamꝰ ¶ Poſtqͣꝫ ꝑſona deuota ī vi ta actiua vſitata fuerit. ⁊ corpꝰ ſuū ꝑ pnīam humilē ī ſeruitutē ſpūs redegerit ad minus ſaltē ī maxima ꝑte/ ſi nō ex toto. ac amor mū danus eidē diſplicuerit. licet eā valde vexaue rit. talis ꝑſona tūc erit tanqͣꝫ languida. Non em̄ vult reciꝑe complacētias ſeu delectatio nes ⁊ ꝯſolatōes quas hr̄e poſſet ipſiꝰ mūdi. nihilominꝰ tn̄ adhuc nō habet ſpūales pla cētias ſeu delectatōnes qͣs deſiderat. Et ita ſuſtinet feroces inſultꝰ ſepius duros et gra ues cauſantes ſibi penā mirabilē ad vincen dū. ⁊ modicuꝫ vel nihil recipit ꝯſolationis. ¶ Ibi certe ē fumꝰ obſcurꝰ/ multū offendēs ſine igne. Hec eſt eradicatio plāte alibi plan tande/ vbi adeſt grādis violētia. hec ē occiſio mortificatioqꝫ grani ſeminati. hoc eſt dicere de receſſu vite pͥme ac carnalis ad ꝑueniēdū ad ſpūalem. Heu qͣꝫ aſpera via hec ē ad trā ſeundū ⁊ deuincendū/ quā multi incipiunt. ſed cito victi/ ad cōſuetudines ſuas pͥſtinas reuertunt̉. Alij aūt ſepe cadūt. ſepeqꝫ ſeip̄os releuāt. ſepe fugiūt ⁊ ſepe reuertunt̉. ſepe de ſperāt ꝑuenire poſſe qͦ tēdūt/ ⁊ ſepe ſpem reaſ ſumūt. Sepe dicūt ſufficit nobis/ vt alij vi uere ſine hoc ꝙ ad altiora tendamꝰ/ ⁊ ſepe re ſumētes ſibi cor ꝓpriā deſidiā et tepiditateꝫ redarguūt. ⁊ ita ī ſeipſis duꝝ faciunt ꝯflictū grādēqꝫ diuiſionē. De qͦ? Certe volūtatꝭ car nalis ꝯtra ſpūalē. amorꝭ mūdani ꝯͣ diuinū. Sed amor dei adhuc ē valde modicꝰ ⁊ debi lis. mūdanꝰ ꝟo fortis et potēs. repugnatqꝫ fortiter ne nidū ſuū ſeu hoſpitiuꝫ qd̓ habuit ab infantia ī hoīe / ꝑdat. Et qd̓ plꝰ moleſtat ipſe amor mūdi ocul̓ cernit̉ corꝑis. et ſentit dulcis eē ad retinēdū. amarꝰ v̓o ad ꝑdendū Amor autē dei ecōtra nō videt̉ ⁊ ſentit̉ dur ad acqͥrendū ⁊ dulcis ad dimittendū. Ecce certe duꝝ diuortiū ſeu partitio. ſed in dei nō mīe nil tā duꝝ qd̓ ꝓmpta et bona voluntate qͥs nō poſſet exuꝑare ⁊ vincere ꝑ diligentē la borē ⁊ ſpem bonā ī futuro meliꝰ habēdi/ ẜm ſpōſiones affirmatiōeſqꝫ/ quas tā recipit ex ſacris ſcripturis/ qͣꝫ ꝑ iſtos qui hoc pedagiū ſeu viā iſtam ꝑcurrerunt exꝑti om̄ino ⁊ ꝓba ti in malo dehinc in bono. quibꝰ merito fide noſtrā firmiter tradere debemus. Capitulum. xxii. Contemplationis LXXIIII. In quali ſtatu eſt contēplatiuus ī ſecun do gradu contemplationis. Oſt hoc duellū ⁊ hunc languorē/ in cipit qͥs ꝯualeſcer̄ meliū qͣꝫ hr̄e. Nō em̄ taꝫ grauiter et difficulter portat carere amore mundano qͣꝫ antea/ qͣꝫ qͣꝫ ad huc nō recipiat magnā placētiā ſeu ꝯſolatio nē ⁊ delectationē ī amore diuino ad quē ten dit Habet aūt ſe tanqͣꝫ inter duos ſtatꝰ. non om̄ino nec ex toto mortuꝰ mūdo. nec etiā to taliter viuēs deo. Et ibi ī ſtatu tali pōt dici mori amore. Nō em̄ ſentit vt antea dolores ſalutaris ſue infirmitatꝭ quos ſenſerat mor tificādo vitā ſuam carnalē. Sed etiā adhuc nō ē viuificata ſeu reſuſcitata ad recipiendū ꝯſolationem amoris ſpūalis. Et ī tali ſtatu pōt aſcēdere ī ſcd̓o gradu ſcale ꝯtemplatio nis/ quē appello locū ſecretū ⁊ ſilentiū. qͣꝫuiſ em̄ antea poterat quis locū querere ſecretū ⁊ ſolitariū ad exorandū deū/ ⁊ de ſua cogita re ſalute. non tn̄ erat ſecurū ſe illic total̓r tra dere frequētiꝰ ꝓpter cās ſuꝑius aſſignatas. Sꝫ hic p̄t ſe audaciꝰ exponere ad ſolꝰ manē dū. ⁊ niti ad acqͥrēdū vite ꝯtēplatiue ꝑfecti oneꝫ. ſe figēdo ī amore diuīo talit̓ ꝙ ſui obli uiſcat̉ ac alioꝝ/ ꝯuertēdo oīno ⁊ ex toto anīe ſue vultū ſpiritalē ad ſpūalia. ⁊ auertēdo eū dē a materialibꝰ/ niſi quātum tales ꝓſint ad amādū/ ⁊ adiuuāt ad cognoſcēdū ſpiritalia Et ꝙ ī iſto ſtatu videat / viuaciterqꝫ ſentiat hͦ qd̓ ſapiēs Ecc̄s dicit. Uanitas vanitatū ⁊ om̄ia vanitas. ⁊ ꝙ nihil ſit ī qͦ ſe reponat nec delectatōꝫ accipiat aut ꝯſolatōꝫ/ niſi ī vl̓ timo ⁊ optīo ſuo bono. ī fine ſuo recto ⁊ feli citate q̄ ē deꝰ. ⁊ ſe ī illo ꝯtinuo moueat / anhe letqꝫ ad deū tāqͣꝫ lāguida īcēdio amorꝭ. qͦuſ qꝫ eū teneat ad quē ſic tēdit. quēadmodū la pis extra locū ſuū ꝓpriū exiſtēſ tēdit ſuꝑ ter rā. q̄ locꝰ ē ex qͦ grauis ē. et ignis tēdit ī altū. vtpote leue ſurſum/ qͦuſqꝫ ibi ꝑuenerit. Lapitulum. xxiii. De duobꝰ modis ſilentij ⁊ ſolitudinis. Ecūdū ſtatuū diuerſitatē ⁊ ꝯditio nū ⁊ varietatē hoīm/ pōt qͥlibet reꝑi re locū ſibi ſecretū. vt inibi in pace qͥ eſcat ⁊ in ſilentio. Uerū tn̄ eſt ꝙ pͥncipale ſe cretū ⁊ ſilentiū hr̄i debet ad intra in aīa ma gis qͣꝫ ab extra. hoc ē/ ꝙ anīa excludat a ſe ⁊ habitatōe ſua oēꝫ curā humanā mundanā. oēmqꝫ cogitationē vanā vel nociuā. ⁊ q̄cun qꝫ eā impedire pn̄t ad illud ꝑueniēdū qͦ ten dit. Accidit em̄ ꝙ aliqͥs ſepe corꝑe ſolꝰ ſit ab homībꝰ ſegregatꝰ. nihilominꝰ tn̄ ꝑ fantaſi as. cogitatōes ⁊ melācolias patit̉ ⁊ ſuffert gͣ uiſſimaꝫ oneroſamqꝫ ſocietatē in ſemetipſo. que fantaſmata generant ſibi varios tumul tus ⁊ magnas collocutōes ſeu garrulatōes corā ſui intellectꝰ oculis adducētes mō vnū poſt reliquū. inducētes eū nūc ad coquinā. nūc ad foꝝ. adducētes ei inde delectatōnes immūdas carnales. mōſtrātes ſibi mō cho reas. pulcritudines. cātilenas ⁊ hmōi vani tates/ trahēdo ad malū et pctm̄. Quēadmo duꝫ ꝯfitet̉ btūs Hiero. de ſeipſo humilit̓. ꝙ cuꝫ erat abſqꝫ ſocietate qͣlibet ī deſerto. p̄ter beſtiaꝝ ſilueſtriū ⁊ ſcorpionū. erat nihilomi nus ſepe cogitatione .ſ. in choreis ⁊ in ſocie tate dn̄aꝝ rome. Fantaſie etiā tales facient animā ſolā exiſtentē iraſci ⁊ litigare ad alteꝝ abſentē tanqͣꝫ pn̄s ſit ⁊ iniuriari. poſtea ipſa ꝯputabit argentū ⁊ mercabit̉ ꝯportās the ſauꝝ validū. interdū ibi trāſuadabit mare ꝑ ſuas optationes ⁊ deſideria. Nūc ꝑuolabit terrā. mō erit in magnis dignitatibꝰ. Et ſic breuiter de ꝯſil̓ibus fantaſmatibꝰ et fatuita tibꝰ ſine numero. Aīa ꝟo talis ibi nō eſt ī ſe creto nec ī ſolitudine/ qͣꝫuis ſola ſit ab extra Nec certe aīa deuota ꝯtemplatōi vacans ſo la eſt. qꝛ nunqͣꝫ minus ſola ē niſi qn̄ ipſa ſo la eſt. Sed iſtaꝝ ſolitudinū duaꝝ abſentia inter ſe multū differt. Aīa em̄ deuota ꝯtem platiua nō eſt ſola. qꝛ exiſtit in ſocietate opti ma. vtili ⁊ delectabili .ſ. cū deo ⁊ ſanctꝭ eius ꝑ ſancta deſideria. deuotas ſanctaſqꝫ cogi tationes. Alia aūt vtit̉ ſocietate valde dam noſa/ vel ſaltē ei nihil ꝓficua. aīa .ſ. ita inuti liter mente vagabunda. i z Capitulum. xxiiii. De materiali ſecreto. Erū ē tn̄/ ꝙ ad habēdū ſecretū ac ſi lentiū ab intra in aīa/ ꝓdeſt q̄rere ſe cretū ⁊ ſilentiū ad extra ſaltē medio criter/ ſi nō ex toto. Et maxime iſtis ꝓficuū ē/ qͥ nōdū vſuꝫ habēt nec ſciunt ſeip̄os retra here intra ſemetipſos/ cuꝫ ab extra ſocietati ſunt ꝯiūcti qd̓ ꝑfectōnis ē ⁊ fortiſſimū. nec acquirit̉ tale niſi ꝑ longaꝫ bonāqꝫ ꝯſuetudi nē. ¶ Aliqͥbꝰ delectabilior ē locꝰ ſecretus ne moris aut deſerti. Alijs aūt ſufficiunt ſecre ta campoꝝ. alijs eccleſiaꝝ aut certe ſuaꝝ do moꝝ/ taliter inibi ſe collocātes ne videāt ali os nec ab alijs ipſi videant̉. aut qꝛ nō eſt ibi aliqͥs alter hō. vel ſic ſe ꝯtinēt ⁊ ordinant ad modū heremite. Un̄ Arſeniꝰ eccl̓iaꝫ ingreſyy 3 De monte ſus retro pilare vnū vbi neminē videret nec videret̉ a qͦqͣꝫ ſolitꝰ erat ſe locare. ¶ Aliquibꝰ ſonus quātulūcunqꝫ etiaꝫ modicꝰ ſiue hoīs ſiue auicule ſiue cantꝰ aut etiā locutiōis/ pre ſtat impedimentū ſue ꝯtēplatōis. ¶ Alijs qͥ buſdā cātus eccl̓ie ſepiꝰ nō modicū p̄ſtat au xiliū cogitādi ad ea q̄ cupiūt. qͣre ip̄m liben ter audiūt. Talit̓ btūs Aug. de ſeipſo ꝯfite tur quō audiēdo modulatiōeꝫ pſalmoꝝ aut hymnoꝝ eccleſie in ſue ꝯuerſionis initio la chrimis rigabat̉. ⁊ cordi ſuo veritas infūde bat̉. ⁊ ei multū bn̄ fuerat ꝓ tunc. ¶ Et ꝓpter diuerſitatē talē generalis regula ad ſcienduꝫ qͥs locus ad ſecretū querenduꝫ aptior eſſet/ dari nō pōt/ ſꝫ querat hūc qͥlibet ẜm gratiaꝫ a deo ſibi traditā. et etiā ẜm ſtatū ei ꝯuenien tē in qͦ fuerit/ quē pōt ꝯtinuare. aut in qͦ ſeip ſuꝫ poterit exercitare. ſine nota erga alios qͥ bus ꝯuiuit vel ſingularitatis vane gl̓ie aut etiā hypocriſis. Poterit em̄ eſſe aliqͥs de ſta tu tali aūt in vita tali/ ꝙ eccleſiā ſepiꝰ viſita re nō habebit/ vl̓ a tali nimis diſtabit ¶ Bre uiter gͦ loquēdo ad habēdū leuiꝰ/ aſſueſcen dū ē in ꝓpria domo aūt ī ſua camera (ſi talis ſola hr̄i poterit) aut alicubi intra eaꝫ. Et ad hͦ ꝯſequendū/ multuꝫ faciet ꝯſuetudo ei aut ꝯplacētia ⁊ delectatio ibideꝫ recepta. Noui mulierculā cā infirmitatꝭ coactā ſe ī qͣdā ca mera ꝑ tp̄s nō breue ꝯtinere quadā vice mi hi loquens. Neſcio qͥd faciā (inqͥt) cū ꝑdide ro hāc camerulā. nō ē em̄ mihi locꝰ alius ad cogitādū deū et ad meipſaꝫ ita bn̄ ꝯueniēs ſicut iſte. Nec oꝑtet ſꝑ attēdere ꝙ habeat̉ ta lis ſecreta ſolitudo aut etiā ſecretꝰ locꝰ deter minatꝰ. ſꝫ vbicūqꝫ fuerit/ ſiue ī cāpis/ ſiue in villis/ ſiue ī balneo (quemadmodū tradidit Chriẜ.) ibi ſolū ſe hō p̄t recolligere ⁊ a mun do ſubtrahere. Et ꝓdeſt ſepe diuerſitas ⁊ lo ci mutatio ad delectatōꝫ ⁊ recreatōꝫ quā ali qͥs ſic p̄t acciꝑe. Nocturnū aūt tp̄s ad hͦ ꝯue niētiꝰ ē. qꝛ quietiꝰ ⁊ magis pacificū abſqꝫ tē ptationibus vane glorie mundi. Capitulum. xxv. Quō corpus cōtemplatiui dꝫ ordinari. ⁊ de impedimentis aduenientibus. Ocet doctor quidā eximius Guil R helmꝰ olim pariſien̄. ep̄us. ꝙ corꝑis debita ordinatio multū ꝓdeſt ad fir mā cogitationē alicuiꝰ rei habendā. Et qui libet corpus ſuū ī tali ſituat diſpoſitōe quā ſibi magis nouerit delectabilē ⁊ expedientē. ſiue hoc fuerit geniculādo. ſiue ſtādo. ſiue ſe dēdo. inclinādo. appodiādo/ ſiue etiā iacen do. Et ē hoc intelligendū/ cū qͥs ſolus exti terit. poterit em̄ tūc ſine ſingularitate id age re. In eccl̓ia em̄ oportet ſe alijs cōformare. Subdit em̄ ſnīaliter/ ꝙ ei videt̉ moduſ iſte bonus eſſe ⁊ ꝓficuus. ꝙ ſe qͥs rectū teneat ſu pra brachiū ſiniſtꝝ īclinādo. Credo bn̄ hoc ip̄m exꝑientia accepiſſe. ¶ Scio et aliuꝫ/ cui nulla diſpoſitio ⁊ corꝑis ordinatio maius p̄ ſtat auxiliū/ ſicut ſedēdo inclinatus ſupͣ dor ſum ⁊ quaſi iaceat / vultū verſum tenēs adce lum aut terrā. Aliquibus placet ire ⁊ redire quod interdū pōt eſſe proficuū ꝓ recreatiōe aliquātula. Sꝫ ꝯtinue ⁊ ſepe hoc agere/ pu to quieti aīe nō modicū fore impedimentū. que tn̄ quies ſuꝑ oīa dꝫ inquiri ad ꝑtingen dū ad hoc de quo nr̄a ē locutio. Nec fruſtra dicit Ariſt. Aīa ſedēdo ⁊ quieſcēdo ſapiens efficit̉. ¶ Sed exquo aliqͥ ſpūs habēt ita le ues ⁊ mobiles ac ita ad mūdialia oꝑa incli natos/ ꝙ eis eſſet paruꝰ infernꝰ eſſe ſine ſoci etate/ vel ſe in loco vno fixos cōtinere/ qͣꝫuis etiā bn̄ ad modicū tp̄s. ideo hmōi modicuꝫ vl̓ nihil ꝓficiunt ad vitā contemplatiuā. im mo ipſis eſt melius eā dimittere/ ⁊ ſe tradere actiue/ niſi tales conditōes ꝑ violentiā ꝯſue tudinis poſſent qn̄qꝫ deuincere. Nihil ē em̄ qd̓ ꝑ laborē ⁊ diligentiam nō poſſit ſuꝑari. ¶ Sunt ⁊ alij qui ſtatim temptant̉ blaſphe mijs et alijs vicijs ita horribiliter/ ꝙ vix ſu ſtinere valēt. Exinde incidētes interdū ī fre neſim/ aut extra bonā fidem. efficiunt̉qꝫ etiā melancolici triſtes ⁊ iracundi. om̄iaqꝫ ipſis diſplicēt. Agnoſcūtqꝫ tales ꝑ exꝑientiam ꝙ eis ſit multo melius eſſe ī ſocietate ⁊ labore exteriori. qͥa tūc talia nō cogitāt que eos ſic turbare poſſent. Et iſti ſil̓r nō valēt ad con templationē niſi ex gr̄a ſpeciali. vel ſaltē ipſa ē eis duriſſima ⁊ ꝑiculoſiſſima. ¶ Sunt itē alij aut ꝑ naturā vel gratiaꝫ. aut ꝑ iſta ambo ſimul amātes ſolitudinē ſollicitiqꝫ d̓ ſua ſa lute/ deſiderantes agnoſcere deū/ ac ſpūalia iſta adamare Nō habēt etiā nimis fortes ve hemēteſqꝫ carnales motus qͦs vincere non valerēt. Iſti habiles ſunt ad tradendū ſe vi te ꝯtemplatiue. ⁊ ſpāliter habētes cor dulce ac teneꝝ ad deuotionē flexibile. Difficile eſt em̄ cor duꝝ ad bonū ꝑtīgere qd̓ male habe bit in nouiſſimo. ¶ Et accidit ꝑtingere ali queꝫ paulatim aſcēdēdo ab actiua vita vſqꝫ ad gradū ſūmū ꝯtēplatiue. qͥ tn̄ poſtea reuer tetur/ deſcēdetqꝫ ad actiuā. Qd̓ ꝯtingere p̄t in caſibꝰ duobꝰ. vel ꝑ negligentiā ⁊ fictionē. K Contemplationis LXXIIII LXXIIII aut certe ꝑabundantiaꝫ virtutis/ tali mō ꝙ ꝓ ſuo libitu vtat̉ vna vita ſine alterius impe dimēto. vel ẜm ſuū officiū. Et ſtatū talē hr̄e decet p̄latos. ſic ꝙ ſint vite cōtēplatiue ita ꝑ fecti et ī tali radicati/ ꝙ deſcēdere poſſint ad actiuā. nō tn̄ deſerēdo om̄ino contēplatiuā Quēadmodū angeli ad noſtrā cuſtodiā de putati hic inferius/ contemplant̉ ſemꝑ vidē tes faciē dei patris qui in celis eſt. Capitulum. xxvi. Diſputatio quomō vita contemplatiua proſit in pͥmo ſibijpſi. Ropter tria motiua ſeu ratōes tres inter alias/ quidā mirant̉ ꝙ aliquis p ſe tradit vite contēplatiue. Prima. qꝛ contēplatiui nō niſi ſibijpſis ꝓficiūt. Se cūda. qꝛ videt̉ eis ꝙ cōtēplatiui nimis velīt inqͥrere ⁊ ſaꝑe / atqꝫ nimis alte volare. Ter cia ē. cū multi ſint decepti exinde ⁊ effecti fa tui ⁊ melācolici. Ad qͣs rōnes tres (ſi ſaltem rōes dicēde ſunt) breuiter ⁊ manifeſte reſpō debo. Sancti em̄ doctores de materia tali abundātius ſubtiliꝰ ꝓfundiuſqꝫ loquūtur. ¶ Ad primā rationē rn̄deo/ ꝙ aliqͥs vite con tēplatiue ſibijpſi ꝓficit/ multo plus atqꝫ di uinius placetqꝫ ampliꝰ deo qͣꝫ ꝑ vitā actiuā qd̓ ſatis ē. Nihil ē em̄ poſt deū a me plus di ligendū qͣꝫ egomet. ⁊ plus etiā qͣꝫ totum reſi duū mūdi. iō p̄diligendū ē mihi placere deo iſtāqꝫ vitā acceptare qua ſibi acceptior fieri poſſum. et potius qͣꝫ hr̄e modicū meriti. vel forte vt aliū lucrifacerē eū ſaluando. mei au tē detrimentū paterer me condemnādo. Et eſt hoc intelligendū ceteris paribꝰ. et ꝙ ali quis tā libere poſſet vti vna vita ſicut ⁊ alte ra. Qd̓ dico ꝓpter publicos officiales ⁊ pre latos/ ⁊ habētes alias dignitates ip̄os obli gātes vite actiue intēdere. quēadmodū ſūt etiā mulieres maritate pueros habētes et fa miliaꝫ gubernātes. aut obligati ſuis ſeruire parētibꝰ. Si em̄ hmōi ꝓ tunc ſe tradere vel lēt ꝯtēplatōi/ ip̄i ſe dānarēt ꝓpter obligatio nē qua ligati ſūt ad alijs ꝓficiēdū. eētqꝫ vna mala tēptatio ⁊ ꝑiculoſa vni tali vt dictū eſt/ ꝙ ſibi delectabiliꝰ eēt ſꝑ intēdere cōtēplati oni/ negligēdo aut poſtponēdo hͦ qd̓ facere teneret̉. Et eſſet ꝓpter hoc damnoſus. et no ceret ſubditis ⁊ reipublice. De tali eſſet bene conquerendū ⁊ ſabbatū contēplationis ſue deridendū. Sed aliter ē de nō obligato ad ſeruiendū alijs ꝓpter officiuꝫ qd̓ habet. vel nō neglecto quod facere alijs tenet̉. Capitulum. xxVli. De profectu queꝫ contemplatiui alijs af ferunt. Onſequenter oſtendo ꝙ ꝑſona con c templatiua multū etiā prodeſt alte ri. ¶ Primo. qꝛ dat exempluꝫ bone vite/ p̄dicatqꝫ facto ⁊ oꝑe deū ſuꝑ omnia di ligendū. ⁊ ꝙ reliqua omīa ſunt vanitas nec curanda Et hec nō eſt modica doctrina. im mo de tāto p̄ualet quāto oꝑa plus cōprobā tur eſſe ſine fictōe qͣꝫ verba ¶ Itē contempla tiui ꝑ deuotas ſuas oratiōes om̄ibꝰ alijs ꝓ ſunt. Et accidit ſepius ꝙ ꝓpter eoꝝ merita deus faciet quibuſdā mediātibꝰ mūdanis (li cet etiā mali ſint tales) quoddā maximuꝫ bo nū. puta pacē alicuiꝰ regni vel ꝯſil̓e. qꝛ nihil poſſumꝰ ſine gr̄a dei ſpeciali. quā citius bo ni ꝯtēplatiui īpetrāt a deo qͣꝫ actiui. Et ſūt ipſi tanqͣꝫ oculi corꝑis illuminātes ⁊ dirigē tes om̄es oꝑationes factas ꝑ mēbra cetera. Et ſi oculi nō laborāt ſicut manus ⁊ pedes. nō dicere oꝑtet ꝓ tāto/ ꝙ in nullis ſeruiāt ni ſi ipſiſmet. Tales em̄ contemplatiui ordīa ti ſunt ad referendū deo ⁊ dirigendū omniū alioꝝ oꝑa nō ita in ſpūalibus illuminatorū ſeu ſubleuatoꝝ/ ꝙ ipſi ſcirent aut poſſent ſꝑ om̄e qd̓ faciūt ad deū ordinare tanqͣꝫ ī finē. ¶ Nō dico ꝙ in caſu neceſſitatis ꝑſona non debeat dimittere ſuam contemplationē/ ad ſuccurrendū alterius neceſſitati. Sꝫ qͥ poſ ſit vtrāqꝫ vitā tenere inſimul ꝑfecte hic eſſet melior/ quemadmodū teneo btm̄ Grego. ac ſctm̄ Bern̄. ⁊ ceteros feciſſe. Et qͥ bn̄ ꝑpēde ret qualis excellētia ſit aīe ⁊ bonoꝝ ſpūaliuꝫ erga corpꝰ ⁊ bona tꝑalia. hic clare cognoſce ret/ ꝙ plꝰ ꝓdeſt toti eccl̓ie or̄o deuota vnius contemplatiui/ qͣꝫ faciūt centū ⁊ centū vitaꝫ actiuā ducētes ad ſuccurrendū alioꝝ neceſ ſitatibꝰ corꝑalibꝰ. Et multo plꝰ ꝓſunt qͣꝫ ſe ī mūdo occupātes/ nō vt alijs ſubueniāt/ ſed ꝓſuo ꝓprio cōmodo laborātes ⁊ ſepe in dā nuꝫ alijs. ¶ Igit̉ dico/ ꝙ ſi aliqͥs ſpūſſancti inſtīctu ſenſerit ſe inclinatū ⁊ cōmotū ad vi tā ꝯtēplatiuā ſectandā/ et hͦ cognouerit. tal̓ ſine vituꝑio vite actiue poterit abrenūciare. īmo faciet hͦ cū laude magna/ p̄miūqꝫ n̄ mo dicū iude accepturꝰ. niſi forte ꝑ ꝯͣriū aliqͥs a ſuo p̄lato obligaret̉ obedire ad publicū offi ciū exercendū. vel etiā ī caſu vltime aut vrgē tis neceſſitatis/ ſicut dictū ē. Urgentē autē neceſſitatē voco/ qn̄ veriſil̓r aliqͥ ꝑire poſſent niſi ꝑ talē eis ſubueniret̉. yv 4 M De monte Capitulum. xxviii. Ꝙ nō ē ſuꝑbia tēdere ad vitā ꝯtēplatiuā vt qͥdā putabāt/ oſtendit ꝑ exemplū. Ec ē dicēdū q̄ntū ad ſcd̓aꝫ rōem an̄ n dictā/ ꝙ tendēs ad finē ꝯtēplatiōis quē ſuꝑiꝰ declaraui. hͦ ē ad amandū deū ſūme ex toto corde/ ꝙ talis tēdat nimis ī altū/ aut p̄ſūptuoſe agat. īmo aliqͥs aptus ad hͦ faciēdū/ ⁊ gr̄aꝫ talē a deo ꝯſecutꝰ/ defi ceret et minꝰ bn̄ ageret (vt videt̉) ſi dei dono nō vteret̉. Et ſpāliter eccl̓iaſtici ⁊ religioſi. qͦ rū vita ad hͦ ordinata ē/ oīno ſe dare debent ad vitā hāc potiꝰ qͣꝫ ad aliā. Sil̓r et clerici. p̄cipue qͦꝫ theologi. aut certe eoꝝ ſcīa nō iaꝫ eis auxiliabit̉/ ſꝫ inde inflabūt̉/ efficiūt̉qꝫ va ni. vacui ⁊ ſuꝑbi. ¶ Patet ꝑ ſil̓e exemplū ad oculū. Erit ī regis curia ſeruitor qͥdā coqͥne cui rex talē dabit gr̄aꝫ. vtpote facere eundeꝫ volēs ſuū camerariū. qꝛ iudicat ip̄m ad hoc ſufficiētē. ⁊ ſic placet ſibi. Nulli dubiū ꝙ ſi p̄ dictꝰ famulꝰ hͦ refutat cā ſue pigritie. aut ꝓ pter fictiōꝫ cordis/ aut ingluuiē ſeu guloſita tē/ dicēs ſemalle ꝑmanere ꝯtinue ī coqͥna ī officio .ſ. ſordido pͥori. ip̄e vtiqꝫ erit crimina bilis ⁊ rep̄hēſibil̓. Sil̓r qͥ pōt famulari deo in ſtatu excellēti/ erit dānabil̓ ſi ſe occupare ſꝑ voluerit ī minoribꝰ. nec excuſabit̉ hūilita te/ ſꝫ imputabit̉ cordis ſui fictiōi aut tepidi tati. Nec dico qͥn deficiunt ⁊ errāt/ qͥ ī ꝯtem platōe ſua nimis volūt inqͥrere. Sūme em̄ talibus neceſſaria humilitas ē/ que cuſtos ē ⁊ nutrix ipſius charitatis. Capitulum. xxix. De excellentia ꝯtēplatiui ſuꝑ actiuos Uantū ad rationē terciā .ſ. ꝙ aliqui tales ꝯtēplatiui ſunt decepti. effecti qꝫ fatui ⁊ melancolici. ℟. ꝙ in acti ua vita ſil̓r plures ſunt decepti. qꝛ nō vtunt̉ diſcretōe reqͥſita ad bn̄ terminandū inceptū opus. Nec etiā om̄ibꝰ ē data gr̄a talis viuē di .ſ. in ꝯtēplatiua vita/ ꝓpter cās certas an̄ ſignatas/ ſicut dicit apl̓us. Quilibet hꝫ do nū ꝓpriū a deo. vnꝰ quidē ſic. alter v̓o ſic. et iteꝝ Si ī corꝑe vno oīa mēbra eēt oculus vbi eēt manꝰ ⁊c̄? ¶ Ueꝝ ē ꝙ mūdani ꝯtem platiuos leuiter iudicāt fatuos eſſe atqꝫ me lācolicos. Nō em̄ faciūt quō ⁊ ipſi. ꝯtēnunt qꝫ oīa q̄ iſti mūdani chariſſima tenēt. ſed nō vidēt magnas ꝯſolatōes ⁊ ſancta oꝑa/ ſpūa leſqꝫ diuitias qͣs adipiſcunt̉ ꝯtēplatiui mū dū refutādo. ⁊ a ſe procul expellēdo oēꝫ aua riciā. ſuꝑbiā. oēm irā ⁊ inuidiā. inſuꝑ ⁊ vani tatē/ q̄ mūdanis ſine mora p̄ſtāt nō modicaꝫ vexationeꝫ. Et viuūt ꝯtemplatiui ī magn requie ⁊ pace ꝯſciētie qd̓ eſt bonū tale ꝙ ali ud ei ꝯꝑari nequit. locoqꝫ occupationū mū danaꝝ ſuꝑ terrā ī anguſtiſſimo loco ⁊ re mo dica ipſi ꝯtemplatiui occupant̉ in maiori et ampliori loco ac negocio qͣꝫ ſit totꝰ mūdus. hoc ē in deo. Quid ꝑ hec veliꝫ dicere/ norūt qͥ ſunt exꝑti. ¶ Certu eſt ꝙ vita rōnalis crea ture verſat̉ plus in oꝑatōe intellectꝰ ⁊ ratio nis qͣꝫ alibi. hoc ē in meditatōibꝰ rōnabilibꝰ ⁊ in volūtaria dilectiōe. Et ideo veraciter et quaſi ſoli totales viuere dicunt̉/ qͥ in ꝯtem platione nutriunt̉ cibo tali atqꝫ potu. ⁊ non illi qͥ ſuas aīas ac vitā nō plus leuāt ad cele ſtia qͣꝫ beſtie. ipſi em̄ comedūt ⁊ bibunt. ipſi letant̉ ⁊ gaudēt. ridēt atqꝫ leuitatibꝰ inſiſtūt. ipſi ſua corꝑa vexāt. ſicqꝫ ſuo mō faciunt vo beſtie. Sed forte obijciunt. qꝛ auxiliant̉ ali os ꝑ labores ſuos. Ita etiā faciunt eqͥ et aſi ni/ ⁊ interdū ampliꝰ. Quāqͣꝫ hocip̄m lauda bile ē ei qui neſcit ⁊ nō pōt ampliꝰ. et qui im plet hoc fideliter ad bonū finē ⁊ intentionē. ſcꝫ ad ſeruiendū deo et ſubueniendū alteri. ¶ Fateor ꝙ ꝯtēplatiui ī factis mūdanis nō ſūt ita ſapiētes ⁊ prudētes quēadmodū acti ui. Ratio. qꝛ ſuū ingeniū ⁊ intētionē in tali bus nō ponūt. vn̄ accidit eos iudicari ſim plices et inſipiētes. qͣꝫqͣꝫ eis modica de iſto ſit cura. ad hoc em̄ ſunt vocati (vt apl̓us in quit) ⁊ ad hoc nitunt̉ toto conamine .ſ. repu tari fatui vt ſapiētes effici poſſint. Capitulum. xxx. De neceſſitate gr̄e dei ipſi ꝯtēplatiuo. Euertor igit̉ ad pͥora .ſ. ad gͣdū ſcd̓ꝫ P r ſcale ꝯtēplatiōis quē dixi locū ſecre tū ⁊ ſilētiū. Declaraui aliqͣlit̓ d̓ ſecre to duplici/ ⁊ ſic de ſilētio. vno .ſ. extra aīam. ⁊ alio intra eā. Ipſa v̓o ꝯtēplatio tendit ad habēdū nō extrinſecū/ ſꝫ intrīſecū .ſ. ſecretu atqꝫ ſilentiū. Ad qd̓ ꝯſequendū ꝓdeſt q̄rere etiā ad extra (ſicut dictū eſt ſupͣ) ſolitudinē ⁊ ſilentiū. ¶ Dicit ergo btūs Bern̄. ꝙ ſpōſū aīe Ih̓s xp̄s verecūdus ē amicus. nec libē ter ſponſam ſuā accedit multitudine p̄ſente. querit aūt eſſe ſolus. Oportet igit̉ aīam a ſe om̄ino expellere oēs occupatōes īteriꝰ ⁊ et terius. vt .ſ. ſolummō intendat ad recipiēdū ſponſum ſuū. Ex quo em̄ deꝰ ipſe ſimplepe ⁊ vnus/ inqͥri vult in cordis ſimplicitate et vnitate. Cor aūt tale ſimplex nō eſt ⁊ vnum N Contemplationis LXXIIII quod in tot ꝑtes diuiſum eſt ꝑ curas mundi ales malas ⁊ vanas. Sed hęu in quātā mi ſeriā ꝑ pctm̄ redacta ē nobilis ipſa aīa/ que ī ſtatu pͥme innocētie/ ex toto ⁊ omino ordina ta fuerat ad cogitandū de deo ſuo creatore. atqꝫ ꝯſiderare ſpūalia ſine aliquo impedimē to ⁊ difficultate. qd̓ ipſa mō ꝑ tantā penam difficultatēqꝫ/ grauata onere ſue corruptio nis pōt oꝑari qd̓ ē mirabile. qd̓ noſcūt opti me qͥ ad hoc nitunt̉. ¶ O deus meus/ quid ē nūc qd̓ ipſam animā in altuꝫ releuare poſſit. ponere in vnitatē. reducere ad ſimplicitateꝫ/ eāqꝫ expedire de mari iſto ꝓcelloſo. tumultū oſo atqꝫ fluctuanti ꝑ curas abſqꝫ numero. ꝑ fantaſias varias imaginatōneſqꝫ ſine mora abūde ſcaturiētes? Certe hoc facere pͥncipa liter nihil valet/ niſi virtꝰ tue gr̄e ⁊ huiꝰ marꝭ magni ⁊ ſpacioſi motꝰ mitigare qd̓ ītra nos eſt. Tu ſuſcitas egenū ꝓſtratū de puluere va naꝝ cogitationū. ⁊ pauperē erigis a ſtercore inordinataꝝ delectationū/ collocans eos in altū vt ſedeat cuꝫ principibꝰ. hͦ eſt cū angelis atqꝫ ſanctis. ⁊ vt eorū conuerſatio ī celis ſit Donū aūt iſtud gratie veraciter tribuit̉ ſol̓ inquirentibꝰ ip̄m diligenter atqꝫ ardenter. ⁊ ad hoc ſe diſponentibus. Capitulum. xxxi. Qualiter aīa ꝯtēplatiua dicit̉ eleuari ſup̄ corpus. ⁊ efficit̉ ſimplex ⁊ vnica. Ec intelligendū eſt animā corpꝰ de ſerere ẜm ſubſtātiā cū in ꝯtēplatōne n rapta fuerit ſaltē de curſu cōi. ſed ꝓ tūc eſſe dicit̉/ vbi fuerit cor ſuū atqꝫ amor ſu us. ſicut Aug. dicit/ ꝙ aīa veriꝰ eſt vbi amat qͣꝫ vbi ipſa animat. hoc ē qͣꝫ vbi vitā preſtat corꝑi. Et ideo dico ꝙ talis eleuatio anīe de uote extra munduꝫ. ac ſuꝑ iſta corꝑalia vſqꝫ ad ſemetip̄am/ aut vſqꝫ ad angelos. vel certe vſqꝫ ad creatorē ſuū/ altiꝰ fieri non pōt. fit ꝑ fortē ſanctāqꝫ meditationē vel ardentē amo rē. Tali mō ꝙ talis meditatio aut iſte amor virtute ſit tā potens/ vt ipſaꝫ faciat obliuiſci vel ceſſare ab om̄ibꝰ oꝑatōnibꝰ alijs ⁊ fanta ſijs. ſicut eſſet ī ſopore ꝑfecto aut ſomno. vel ſaltē ſi nō ex toto tales ceſſant oꝑatiōes. ipſe tn̄ non pn̄t corrūpere. extinguere aūt ſuꝑare meditationē vel amorē ardentē ſupradictuꝫ ꝓpter vigoroſam eius potentiā. Oportet eti am ꝙ aīa totaliter in tali meditatione ſit oc cupata ⁊ amore. ad hmōiqꝫ ſit omino inten ta. nec de qͣcūqꝫ re alia ſit ei cura. nec ad alia reſpiciat/ niſi forte talia p̄tereundo. nō tamē ibidē pedē figendo .ſ. ꝙ in talibꝰ non arreſtet̉ ſiue morā faciat. ¶ Et hoc fieri poſſe exꝑien tia quotidiana ī minoribꝰ hͦ manifeſtat. Af firmatqꝫ idē Ariſt. inquiēs. Accidit interdū aliquē ſuꝑ re aliqua tam fortiter meditari/ ꝙ nec aꝑtis oculis intuebit̉ hoc qd̓ ip̄m p̄teri et ſeu qd̓ an̄ euꝫ vadit. Sepeqꝫ in ſocietate cū qua ſociabit̉/ plura dicent̉. ⁊ corā ipſo ex ercebunt̉ ſeu fient. de quibus nec aliquid ſci et ſed in ſua forti meditatiōe ꝑſeuerabit ac ſi dormiret. vn̄ qn̄qꝫ de tali ꝓuerbiū iſtud cō mune ſolet adduci ⁊ dici. Iſte ad ſuos medi tat̉ amores. ¶ Talem ſil̓r modū raptus ꝑci piunt ſepe ſtudētes ipſi aliqͥd ſubtilitatꝭ cō pilare moliētes. Pictores ſuo mō facere cō ſueuerūt/ ſicut ego teneo. alijqꝫ opifices ſub tiliū/ poſiti in imaginationibꝰ fortibus. Re citat̉qꝫ de ph̓o quodaꝫ noīe Archimenides excellēti geo metro. qui imaginaliter delibe rauit facere ingenia ſubtilia ad bellanduꝫ et defendendas inuadēdaſqꝫ ciuitates Un̄ ac cidit ciuitatē quā inhabitabat dictus ph̓us ab inimicis debellari. pͥnceps aūt exercitus p̄cepit ne antedictꝰ ph̓s occideret̉. Sed a ca ſu quidā eundē ſuas figuras ꝓtrahentē/ ẜm ſcīaꝫ geometrie repperit. q̄ſiuitqꝫ ab eo quo noīe appellaret̉. Ipſe v̓o tā fixe ſuaꝝ figura rū formatiōibꝰ intētus extitit/ vt qͥd ſibi iſte interrogās diceret penitꝰ ignoraret. niſi ꝙ in ſinuabat eidē ꝙ ſe nō īpediret/ nihil aliud rn̄ dēs. vn̄ idcirco vitā ꝑdidit. Ecce qͣꝫ fortꝭ hu ius erat meditatio/ vt ob eiꝰ vigoroſitatē ci uitatꝭ ſue expugnatōꝫ nō ꝑciꝑet. atqꝫ nec qͥ dē inimicū agnouit ip̄m occidētē. Alius itē ph̓s neades dictꝰ ad mēſaꝫ poſitꝰ ſepe come dere oblitꝰ ē. oꝑtebatqꝫ ne fame ꝑiret/ famu lā ſuā ad cibū ꝑcipiēdū eius manū ꝯducere De qͦ valeriꝰ hͦ recitās/ dicit ip̄m ſolū aīa vi xiſſe. corꝑe aūt circūdatū fuiſſe tāqͣꝫ re extra nea ⁊ inutili. ¶ Dicta exēpla adducta ſūt/ ad on̄dēdū ꝙ aīa imaginatōes atqꝫ curas n̄ ꝓ ficuas a ſe p̄t depellere / vt ſubleuari poſſit ⁊ ad ſāctiora ꝯueniētioraqꝫ ꝯſcēdere. atꝫ ſe ta lit̓ ad vnitatē ſimplicitatēqꝫ deducere. medi tādo ſolūmō qͣlit̓ ad ſuū creatorē pot̓it ꝑtin gere qͥ eiꝰ ē locꝰ finis atqꝫ amor. qͣꝫuis illd̓ fa cere fortiꝰ ſit atqꝫ difficiliꝰ qͣꝫ ī dictꝭ exempliſ oſtēſuꝫ ē. Et hoc de tāto quāto cogitatiōibꝰ vti oꝑtet ſpūalioribꝰ. hr̄eqꝫ meditatōes ma gis extraneas atqꝫ ſubleuatas. Capitulum. xxxii. Memoria facit libri d̓ ꝯtēplatōe Richardi De monte de ſancto victore. Ichardus de ſancto victore quen R dā edidit librū/ qͥnqꝫ ꝑtes ꝯtinentē. vbi multū ſubtiliter atqꝫ ẜm ꝓfun dā ſcientiā tractat materiā iſtā .ſ. de ꝯtempla tione. diuidēs ipſaꝫ ꝯtemplationē ī ſpeciēs ſex ſeu modos. Quoꝝ modoꝝ duo ī imagi natōe ſunt poſiti. duo ī rōne. itē duo ī intelli gentia. Scd̓m hoc p̄fatꝰ doctor ponit tres modos celoꝝ intra aīam. ⁊ iuxta hoc ꝙ ipſa aīa cogitādo ſeu mēditādo ſeip̄aꝫ v̓tit diuer ſimode .ſ. aut meditādo corꝑalia q̄ ſenſibꝰ ꝑ cipiunt̉ exterioribꝰ. aut ad ſeipſaꝫ cogitādo. aut angelos ⁊ eoꝝ ſtatū/ aut certe ipſam dei tatē. Et p̄ſertim dictus Rich̓. in. v. ꝑte li. me morati tradit quō ꝯtēplatio format̉ ſeu di uerſificat̉ modis tribꝰ Aliqn̄ per hoc ꝙ ipſa aīa dilatat̉ interdū amplius. ⁊ qn̄qꝫ plus ele uat ſuū intellectū. ⁊ qn̄qꝫ ꝑ hoc ꝙ ipſa habet ip̄m .ſ. intellectū ſicut alienatuꝫ ſeu oblitum. Declaratqꝫ ꝑ quē modū iſtud fiat. et qualit̓ qn̄qꝫ hoc accidit. adducēs auc̄tes atqꝫ exem pla ſcpͥturaꝝ ⁊ naturaꝝ. ꝙ hoc fiat per admi rationē vehementē aut ꝑ magnā deuotiōeꝫ. vel certe ꝑ delectationē nō modicā ſpūalē at qꝫ ꝯſolationē. ¶ Sed qꝛ mee intētiōis ē loqͥ nō ſubtil̓r ſꝫ rude ⁊ breuit̓. idcirco poſtpono vob̓ declarare noīati doctorꝭ doctrinā qͣi ni mis ſubtilē. niſi forte ī certꝭ pūctis ſubſequē tibꝰ. ⁊ hͦ mō capaciori atqꝫ vob̓ familiariori. Capitulum. xxxiii. De tercio gradu contēplationis/ ⁊ ſimili tudines quedā naturales. Unc reſtat de gradu tercio ſcale cō 3y tēplatōis diſſerere. quē fortē fore ba ptizaui ꝑſeuerātiā. Cū adiutorio em̄ gr̄e di uine / ꝑſeueratia fortis ponit atqꝫ collocat ī altitudinē ꝑfecte ꝯtēplatōis. ordīatqꝫ hoīeꝫ ī ſtatu ꝑfecto ī qͦ pōt dici viuere amore. Tūc em̄ recipit diuīas ꝯſolatōes amoris. nō ſen tiēdo tribulatōes carnis aut mūdi. De nul la em̄ re alia ei extūc cura ē niſi deū amare. d̓ ipſo meditari atqꝫ loqͥ. ⁊ ꝓ eiꝰ amore fugit fa tuas delectatōes huiꝰ mūdi. atqꝫ eiuſdē mū di aduerſitates cū gaudio ſuſcipit Et iō nō ē qd̓ ei poſſit obeſſe ſeu nocere. Nō ꝓſꝑitas. iſtā em̄ ſubterfugit. aut certe ip̄am huillime ſuffert ⁊ ī magna gr̄arūactōe. Itē nō aduer ſitas. hāc em̄ ardēter deſiderat/ ſic̄ mediāte qͣ deo adducit̉. ⁊ qͣ ip̄a d̓uota aīa purgat̉ ⁊ edo cet̉. ꝑ quā qͦꝫ ſpōſo ſuo ac amico Ieſu xp̄o ſi milat̉ qͥ plenꝰ fuerat tribulationibꝰ Recipit itē aduerſitatē quēadmodū ſignū certū ꝙde us oīpotēs ſpōſus eiꝰ eā diligat exqͦ dignat̉ ſic ſe viſitare ⁊ caſtigare. ¶ Et ī ſtatu iſto aīa deuota ardet dulciter. ſuauit̉ atqꝫ pure igne ſpūali ſuccēſa. recte vt carbo clarꝰ ⁊ totꝰ igni tus ⁊ ſine fumo ⁊ ſine crepitatiōe aūt ſine tu multū. Ibi ē aīa total̓r radicata ī t̓ra optīa multū fructū afferēs Ibi ē deſtructa amorꝭ mūdani ciuitas ⁊ diuini amorꝭ ciuitas con ſtructa ¶ Sꝫ tn̄ nō ē ꝙ qͣꝫdiu hac mortali vi ta viuit̉/ ſine dono ac pͥuilegio gr̄e ſpālis ali qͥs ī tali ꝑfectōis ſtatu ſꝑ poſſet ꝑmanere ſi ne ſui mutatiōe qͥn potiꝰ dico vſqꝫ ad mortē de ſtatu ī ſtatū variatōꝫ ſepe ⁊ mutatōꝫ fieri. Sꝫ qͥ iā ad talē ſtatū ꝑfectōiſ ꝑuenit. tal̓ di tiꝰ ī eo permanet. ⁊ ſepiꝰ qͣꝫ alij īmorat̉. Et ſi ip̄m qn̄qꝫ excidere ꝯtīgit ⁊ labi ex eo/ citiꝰ re leuat̉ ī aliquē d̓ duobꝰ pͥmis ſtatibꝰ ¶ Primꝰ ſtatꝰ ꝯꝑat̉ conueniēter hyemi. ī qͣ viget qͣſiſi frigꝰ ⁊ obſcuritas. Scd̓s ſil̓at̉ tꝑi v̓nali. ī qͦ ꝓpter mutatōeꝫ grādē mō viget calor. pꝰ fri gus. mō obſcuritas ⁊ poſt temꝑantia aeris. mō ſol lucet. poſt nube tectꝰ occultat̉. modo pluit. poſt ē ſerenū. Terciꝰ ſtatus equat̉ eſta ti calide. in qͣ quaſi ꝯtinue feruor ē ſolis atqꝫ aeris claritas. licet interdū veniant pluuie ⁊ obſcuritates. fortioreſqꝫ oriāt̉ tēpeſtates at qꝫ horribiliores mutatōes qͣꝫ in qualicunqꝫ tꝑe alio. Et tali mō perfecti cōtēplatiui ſuffe rūt ꝓ tꝑe tēptatiōes grauiores alijs. ⁊ hͦ aut ꝓpter ipſoꝝ ꝓbatione ⁊ purgationē vt ī hūi litate ꝯſeruent̉. vel certe interdū ad eoꝝ per ditionē ẜm occultū dei iudiciū/ exigēte eo ſuperbia ⁊ iniqͥtate. exemplo Luciferi creati in tāta pulcritudine. ſapīa ⁊ ꝯtemplatiōe tā ſublimi ¶ Pōt itē aliter primus ſtatus ſil̓ari diei prime hore in mane qͣ claritas tenebris adhuc īuoluta cernit̉. atqꝫ multū obſcure it cipit apparere. Scd̓s hore tercie diei. Ter cius ꝟo clare meridiei. Et ſic d̓ multis alijs figuris ſil̓ibus ⁊ exemplis. 1 1 Capitulum. xxxiiii. Fortꝭ perſeuerātia neceſſaria ē ꝯtēplatiuis. Ui abſqꝫ ꝑſeuerātia forti ſūmitatē ⁊ altitudinē mōtꝭ ꝯtēplatōis putat ſe obtiner̄. aut ꝑfectū hr̄e calorē amorꝭ diuini. tal̓ ꝯuenient̓ aſſil̓at̉ aſcēdēti mōtē ex celſū. poſtea ſꝑ deſcēdēti pͥuſqͣꝫ ꝑtīgat ī ſum mū. ⁊ hoc qꝛ repperit quādā difficultatē aut impedimētū. ¶ Uel ꝯꝑat̉ volenti ignē accen dere/ vl̓ ſuccēdere in lignis viridibꝰ aut pu tridis. qͥ cū nō ſtatim accendit̉. aut cuꝫ pͥmo Sn Contemplationis LXXIIII nō ꝑcipit niſi fumū vel modicā flāmā facilit̓ extinguibilē/ qͣſi ꝯmotꝰ recedit. deſtruit/ aut ꝑ tota domū ꝓijcit/ ſpargēdo hincinde ſtruē lignoꝝ ¶ Iteꝫ merito ꝯꝑat̉ p̄fatꝰ nō potenti pacifice maturitatē grani ſui ſeminati expe ctare. aut ꝙ ſua plātula inſerta terre radices bn̄ figat ꝓpter morā aūt ꝑiculuꝫ vel difficul tatē quā ꝑcipit talis. ¶ Rurſus gerit typū ſi mie/ cupiēti nucē viridē deguſtare. ſentiens aūt corticis amaritudinē ad nuclei dulcedi nē nō ꝑducit̉/ ſtatim eam a ſe ꝓijcit nō ꝑſeue rās. ¶ Poſtremo aſſil̓at̉ pigro militi. qͥ an̄ ci uitatis obſeſſe captionē ꝑfectā/ tedio affectꝰ inde diſcedit. ¶ Uidetis igit̉ ꝙ taliter facien do aliqͥs nō ꝑtingit ad apicē mōtiſ. nec ignē hr̄e poterit neqꝫ bladū Itē nec arborē. neqꝫ nūclei guſtuꝫ. nec etiā ciuitatē obtinere/ refe rendo iſta punctis iā dictis. Sic ſil̓r nō po teſt ꝑuenire aliquis ad ꝑfectionē ꝯtemplati onis ſine forti ꝑſeuerātia. Capitulum. xxxv. Impedimēta plura ne qͥs montē ꝯtēpla tionis vſqꝫ ad ſummū aſcēdere valeat. Temus adhuc modicū in vno ſupͣ dictoꝝ exemploꝝ/ ꝯſiderātes factū volētis ad finē mōtis alti atqꝫ pēdē tis ꝯſcēdere. Iſte ꝯtinue aſcēdit nō redeſcē dendo in baſſū. Ꝙ ſi eū pauſare ꝯtingat/ nō incipit ꝓgreſſum ſuū a pede mōtis dicti ſec a loco vbi moueri deſijt. Pari mō cupiens poſſidere ꝯtēplatōis ꝑfectionē/ nō dꝫ qͥeſce re aūt ſeip̄m arreſtare. qꝛ pauſare ē redeſcēde re. nō ꝓgredi retrocedere inferius ē. Nec dꝫ etiaꝫ ſꝑ reinciꝑe a baſſo. ſed vn̄ receſſit et vbi dimiſit. Et ꝓpter iſtiꝰ ꝑſeuerātie abſentiā tā pauci reꝑiunt̉ qͥ ad ꝑfectā ꝑtingūt ꝯtēplatio nē. Quācito em̄ qͥdā modicū aſcēdētes ſenti unt penā aliquā ⁊ laborē/ credūt ipſi pauſa re. ſicqꝫ retrocedūt inferius. ¶ Sūt aūt alij nō habētes ordinē ⁊ modū aſcēdendi nō cu ſtodiūt. ſtatim em̄ volūt ſalire vſqꝫ in altuꝫ. nō incipiēdo a baſſo ꝑ mediū ituri. Baſſum aūt ſeu inferius huiꝰ montis/ ꝯſideratio ē ſu orū pctōꝝ atqꝫ defectuū. ¶ Sed reꝑiuūt̉ ali collis ſuis impoſita habētes grandia onera nec hecipſa abijciūt. ⁊ nihilominus ſic ſe pu tāt aſcēſuros om̄ino. Onus aūt iſtud eſt oc cupatio mundana ⁊ fortꝭ cogitatio inibi po ſita ſeu fixa/ q̄ aīaꝫ aggͣuat mirabilit̓/ faciēs eaꝫ ſemꝑ ad ſe reuerti ⁊ relabi ſi qn̄ leuauerit ſe. ¶ Rurſus qͥdā ꝓpter mīmas volitātes co rā ſe muſcas totū dimittūt. et ire deſinūt vel redeſcēdūt. Muſce iſte ſūt volātes cogitati ones/ qͥbꝰ aīa ī ſuo ꝓgreſſu neqͣqͣꝫ dꝫ arreſta ri ſeu īpediri/ ſꝫ vlteriꝰ ꝓcedere fugādo iſtas a ſe manu ſctē īdignatōis Reꝑiūt̉ etiā alij ta les muſcas inſeq̄ntes ad modū puerorū ꝑ papiliones currentiū. ¶ Itē ſunt dā qui la tratu canū infernaliū ſtatim terruper eſt/ qͣꝫ cito ſentiūt tēptationē aliqua tuſpē/ totū dimittūt. vel certe ſe cū tali occupāt. nitūt̉qꝫ talē expellere ⁊ oēs hmōi tēptatōes. qd̓ ſepe fieri nō pōt/ ſꝫ bn̄ pn̄t p̄teriri .ſ. eas nō curan do. exēplo ꝑegrini qͥ ad quemlibet latratū ca nū nō ſiſtit pedē cū ſibi in via talis occurrit latratꝰ/ ſꝫ cōcito greſſu tanqͣꝫ nō curādo īter ꝯtinuat. ⁊ ſic ſilēt. De quāto em̄ plus ꝑſiſte ret ad ſe defendēdū/ vl̓ ad eos ꝯpeſcendū. tā to ampliꝰ latrarēt ⁊ iter ſuū talit̓ ꝑderet ¶ Ali qui aūt nō extēdūt ſꝑ manuꝫ dexterā huic qͥ eos ī altū dꝫ ſubleuare. īmo retrahūt appo diātes ꝯfidēteſqꝫ ī multitudine diuitiaꝝ ſu arū ⁊ ſue fortitudīs. iōqꝫ nō miꝝ ſi hmōi ci to labunt̉. Propt̓ hoc dꝫ hō ſꝑ extēdere ma nū ſuā ad auxiliū diuine gr̄e diffidēdo oīno de ꝓpria ſua potētia. nō p̄ſumēdo ſe poſſe il luc ꝑuenire qͦ tēdit ꝑ ſeip̄m. ¶ Iterū ſunt alij x qͥ putāt ſtatim eſſe ſe ī ſummo. cuꝫ tn̄ adhuc ſint bn̄ ī baſſo. iō aſcēdere diſſimulāt ⁊ dimi tūt. ⁊ ſic dimittēdo retrocedūt inferiꝰ. ¶ Ali qui ꝓcedunt vſqꝫ ad altū. ſed ſtatim efficiūt̉ vane glorioſi ſeu gaudioſi. Uidet̉ ipſis op ſuū multū bn̄ ꝑegiſſe ⁊ ſuā dietaꝫ bn̄ feciſſe. Nec ponūt diligentiā ad ibi .ſ. in alto demo randū. Ergo tales p̄cipitant̉ ſeu ſtatim deci dunt. nō aſcēdētes ita velociter ſuꝑius ſicut vellēt vna alia vice. Uel forte eis deꝰ nunqͣꝫ auxiliabit̉ ad illic aſcēdendū exigēte hoc ſu perbia eoꝝ ⁊ ingratitudine ⁊ abuſu cogniti onis habite qd̓ ē horribile. ⁊ cā nūqͣꝫ p̄ſumē di. īmo ſemꝑ ſe tenēdi ī ꝓfunda humilitate. cū .ſ. ꝑcipit̉ ꝙ hō qͥ deo fuerat tā proximꝰ at qꝫ familiaris in collocutōe ſua. ⁊ ſicut auicu la q̄ ꝯſtruxiſſet nidū ſibi intra celū poſtea de ijceret̉ vſqꝫ ad infernū ſine reuocatōe aut re uerſione. ¶ Dehinc ſunt aliqͥ qui cū viderint ſe modicū altius ceteris in monte iſto. alios aſꝑnant̉ ⁊ deridēt inferiꝰ exiſtētes qͥ iuſte de relinquunt̉ a deo vt labant̉ / quatinꝰ cadētes agnoſcāt qͣꝫmodicum a ſemetipſis poſſint. ¶ Alij aūt qͥ iſtū montē nō niſi ꝓpter curioſi tatē ꝯſcēdere volūt/ et vt dicere poſſint etiaꝫ fuimꝰ ibidē. aut certe vt ſecreta excellētia in qͥrāt. aut ꝓpter ſolā placentiā ſeu delectatio nē. aūt ꝓpter loci eminētꝭ amenitatē. nō aūt I De monte vt deo melius placeāt/ proximiuſqꝫ ei ſerui ant. honeſtius. amplius ⁊ magis meritorie Et iſti cito amittūt dei auxiliū atqꝫ eius gra tiā. aut certe reꝑiunt ſe deceptos nimis dure turpiter atqꝫ miſerabiliter. Putāt em̄ ſe eſſe ī mōte dei/ cū ſint ī monte diaboli. ¶ Poſtre mo ē aliquos inuenire/ nimis qͣꝫ ratō dictat ſeu ius ſit feſtinātes/ nitētes p̄ire ſuū ducto rē ⁊ fortius qͣꝫ vult idē. qd̓ magna eſt fatui tas. Gr̄a dei ē ductor iſte/ ſicut dictū ē. Qui ergo non pōt aut dignat̉ expectare ſpaciū tē poris ꝓ motu gr̄e iſtius ⁊ auxilij iure eā per dit. ⁊ alia vice ipſaꝫ ꝓ libitu ſuo tā cito nō re periet. ſicut ē regione etiā eſt cū iſtis qͥ ad iſtā gratiā ſequēdā nō ſunt parati/ cū ab ea vocā tur ⁊ mouent̉ ad aſcēdendū/ īmo refutāt aut alibi vadūt. aut certe verbo vel facto dicunt gr̄e vt adhuc modicū ipſos expectet. ⁊ ſic ip ſa depulſa mox recedit. Oportet igit̉ ꝯtinue ſtare ſupra ſui cordis cuſtodiā ad imitandū viſitationē diuine gratie. ⁊ ꝓcedere ẜm ipſi motū atqꝫ voluntateꝫ. nec velocius neqꝫ tar dius om̄i tꝑe cū ꝓfunda humilitate īdignū ſe iudicādo/ etiā ad mōtis iſtius latus iacere quāto magis ad eius apicē aſcendere. Poſt hoc em̄ de tāto trahet̉ altius. Quēadmodū rex p̄potēs volēs honorare militē ſuū. de tā to eū libentius collocat ſuꝑius vt ſedeat cuꝫ principibꝰ/ quāto magis renitit̉ ad hoc. ⁊ de tāto magis trahit ⁊ ꝯpellit de quanto miles ipſe plus hūiliat ſe excuſatqꝫ. Suꝑ oīa em̄ diſplicet deo p̄ſumptio. nec delectat euꝫ mo dus volentiū euꝫ accedere effrenate ⁊ ſine ti more qͣi ad ſuū ſociū ⁊ ſibi ſil̓eꝫ. ſꝫ dꝫ ſꝑ cuſto diri ſctā ⁊ laudabil̓ verecundia. tremor ⁊ pa uor atqꝫ timor cū ꝯfidētia ſue benignitatis. Sine em̄ ꝯfidētia tal̓ timor nimiſ eēt culpa bil̓ ⁊ impedimētū aſcēſus noſtri mōtꝭ. ꝓpter tremorē ⁊ tribulationē ampliorē qͣꝫ rō exqͥre ret/ ſeu qͣꝫ iuſtū eſſet a timore ꝯceptā. Capitulum. xxxvi. De quibuſdā alijs impedimētis iſtiꝰ vie. Oquamur adhuc de alijs qͥbuſdaꝫ l obſtaculis ſiue impedimētis. ¶ Sūt em̄ quidā qui aſinū ſuū. hoc eſt cor pus propriū/ nimis vexāt/ ita ꝙ aīa ſe de eo iuuare nō valet. Alij aūt nimis ſunt repleti atqꝫ pōdero ſi. infirmi ⁊ dormiētes ſiue pigri Nimis em̄ diu extiterūt ī infirmario aut in firmitate carnalitatꝭ ꝑ comeſtionē exceſſiuā atqꝫ potationē aut vaniloquiū. Suntqꝫ ta les tanqͣꝫ ꝯtracti. reſoluti paralitici ⁊ dormi tātes. ideoqꝫ ipſos oportet curari a baſſo in cipiēdo .ſ. ꝑ humilē pnīam. ¶ Sed qͥdā ſū qͥ aſcēdēdo vehementē patiunt̉ aliqn̄ verbo dei famē ſpūalē. cupiūtqꝫ poſt hec illd̓ aud re ⁊ legere. vn̄ accidit ꝙ legēdo nimis ſeip̄os detinēt. Recipiūt illic refectionē ampliorem qͣꝫ rō exigit ſeu īmoderate. vel qͣꝫ tp̄s reqͥrit intm̄ ꝙ ſui aſcēſus initio obliuiſcūt̉. nec aſcē dūt ẜm ꝙ ceperūt. Ueꝝ ē ex ꝑte altera talem refectionē ſepe fore proficuā atqꝫ neceſſariā. ⁊ precipue ī exordio. vel qn̄ ſumit̉ mēſurate. ſemꝑqꝫ ꝯſideret hō ſuū aſcenſū. hoc ē ꝙ ī le gendo plus querat deuotionē qͣꝫ ſcīam. Rur ſus reꝑiunt̉ alij recalcitrātes atqꝫ ſaltātes cō tra ſtimulū ipſos pūgentē ad aſcēdendū ī al tū. hoc ē/ qͥ fugiūt nimis tribulatōem. ¶ Ite ſunt qͥdā nō adhuc ſufficiēter inſtructi de iti nere querēdo ſeu interrogādo a ſcientibꝰ/ ad habendū deſuꝑ ꝯſiliū. ſꝫ abūdātes ī ſenſu ꝓ prio/ ꝯfidūt ī ſeipſos. ⁊ ſemet ī hͦ docere volē tes. ⁊ ideo oberrāt/ ⁊ ſepe turpiter deficiunt. ¶ Sed ſunt alij nō deſiſtētes petere viā ⁊ in quirere ꝑ ſtudiū feruēs. ad tantū ꝙ de hac ī cathedris etiā ſciāt loqͥ ⁊ legere/ alioſqꝫ doce re. licet ibi nō fuerint .ſ. ī itinere tali. Loquūt̉ aūt. qꝛ ſic audierūt ab alijs. nec nitunt̉ aſcē dere ꝑ illud qn̄qꝫ. ⁊ iō nō mirū ſi tales inferi us ꝑmaneāt ſemꝑ. Nō em̄ itur ibi ꝑ ſola ver ba ſed oꝑtet pedes ad opꝰ mittere. Iſti ſunt quēadmodū illi qͥ ī p̄lijs exhortant̉ inſtruūt qꝫ alios ad fortit̉ bellandū. ſꝫ ipſi ad tangen dū manꝰ nō apponūt. vel ſicut qͥ alijs demō ſtrāt itinera ad recipiēdas elemoſynas a pe regrīs. ipſi v̓o nō vadūt/ aut nō pn̄t ire ꝓ ea ꝓpt̓ ſuā īfirmitatē ſeu impotētiā. ¶ Sūt alij qui poſtqͣꝫ iter ſuū arripuerūt ꝑ viā vnā/ ſta tim ſaliūt ſeu declināt ad aliā. ⁊ hͦ ꝓpt̓ incon ſtantiā eoꝝ. aut qꝛ putāt leuiorem ſe inuētu ros vel delectabiliorē. ⁊ ſic nec quicqͣꝫ aſcen dūt neqꝫ ꝯp̄hēdūt. Sic̄ canes ceruū agitā tes/ eū nō venant̉. ſi mō poſt vnū/ tūc poſt ali um inſequunt̉. Potiꝰ oꝑtet eos veſtigia inſe qui pͥmi. nec ſe circa aliqͥd aliud arreſtare. qͣ liter ſolēt agere canes ad hoc bn̄ īducti. Alij nō bn̄ ad ſeipſos intendūt ſeu reſpiciūt ⁊ ad ꝑicula itineris ſui ſed īprouiſe ⁊ ſine aulſati on ⁊ cautela ponūt pedes ſuos. iō runt de tā alto in tā baſſū. ¶ Alij v̓o aſcēdētes retro ſpiciūt aut inferius reſpiciūt. ⁊ qͣꝫcito qͥs de baſſo eos vocauerit/ totū derelinquūt. Aul de tāto reddunt̉ inhabiles quāto diutiꝰ infe riꝰ detinent̉. ⁊ inde difficiliꝰ ⁊ grauiꝰ reaſcen dūt. qꝛ mundana cōuerſatio ī loquendo aut Contemplationis LXXIIII. aliud mūdiale exercēdo nō modicū impedi mentū ⁊ retardatōꝫ generat. ⁊ ī talibꝰ nimis cor ſuū figēs ⁊ ſeip̄ꝫ tradēs hmōi/ nō velocit̉ reſiliēs ⁊ diſcedēs citiꝰ ad aſcēdēdū iter ſuū iſte qͥ eiuſmodi ē/ vſqꝫ ad lōguꝫ tūc cauſat ſi bi īpedimētū magnū. Iōqꝫ ī iſtꝭ n̄ oꝑtet mo rā trahere/ niſi ꝓ ſola neceſſitate ⁊ p̄tereundo ea. vel ſaltē ꝙ ſi corpꝰ inferiꝰ fuerit/ ſurſū ſint corda. Sꝫ hͦ his qͥ nō didicerūt eſt difficile. qꝛ neqꝫ ancorā cordis fixā hn̄t ad mōtē. nec cordas bone ꝯſuetudinis eidem alligatas. ¶ Interea ſūt qͥdā qͥ cū aſcēderint/ nunqͣꝫ pu tat ſe inde receſſuros. ſꝫ illic ꝑſiſtere tāqͣꝫ he reditario iure. Sꝫ ī ſuo caſu deorſū fragili tatē ꝓpriā agnoſcūt. ſentiūtqꝫ tribulatōem. bn̄ ꝯſiderātes tūc/ qꝛ diuīa gr̄a ip̄os ibidem collocauit. tenuitqꝫ qͣꝫdiu ſibi placuit. ⁊ tūc diſcūt cogitare d̓ inferiori ꝑ bonā hūilitatē exiſtētes ī alto. ⁊ ecōtra cū īferiꝰ fuerīt / iterū ſperāt reaſcēdere/ hn̄tes bonā patīaꝫ. Oꝑtꝫ em̄ ita bn̄ ⁊ plꝰ in ſpiritali aduerſitate ſic̄ cor porali .ſ. tēptatōibꝰ duriſqꝫ afflictōibꝰ mētꝭ q̄ ſine ꝯſolatōe ſūt/ ⁊ qͣles hr̄e ꝯſueuerat vl̓ de ſiderat/ ſic ſe īmobil̓r ꝯſeruare. ¶ Poſtremo aliqͥ aſcēdēdo expēſas faciūt nimis largas ⁊ exceſſiuas. puta ꝑ lachrimas ⁊ afflictōes. p̄ termittūtqꝫ facere oꝑa ſua neceſſaria. Et iō miſericors deꝰ cū hmōi gr̄o ſe agit/ ꝑmitten do eos tꝑibꝰ certꝭ decidere et labi inferiꝰ / vt ſic illa facere poſſint. ⁊ eoꝝ ad q̄ tenēt̉ n̄ obli uiſcāt̉ ea oꝑando. Talia ſūt īpedimēta ad ꝑ ueniēdū ad mōtē ꝯtēplatōis ⁊ cet̓a ſine nūe ro. q̄ ꝯp̄hēdi atqꝫ reduci pn̄t ad p̄dicta. Ad q̄ vincēda ⁊ vitāda/ neceſſaria ē fortis ꝑſeue rātia cū gradibꝰ ſupradictis .ſ. humili patiē tia/ locoqꝫ ſecreto ⁊ ſilentio. Capitulum. xxxvii. Quidā modi meditandi qui pn̄t ſeruari in contemplatione. N legēdo vel audiēdo p̄dicta/ dubi tare poſſet aliqͥs ⁊ petere. quē in ſua ꝯtemplatione modū obſeruare de beat meditādi. Nō em̄ itur ibi pedibꝰ corꝑiſ ſed ſpiritalibꝰ/ qͥ cogitatōes atqꝫ affectōnes ſunt ipſius aīe. Et ergo nō ſemꝑ vnꝰ ⁊ idem modꝰ meditādi tenet̉/ ſꝫ valde variatꝰ/ ẜm ꝑ ſonaꝝ. locoꝝ atqꝫ tꝑm diuerſitatē. ⁊ ẜm gra tiā dei/ doctrinā vel ſcīam quā qͥs hꝫ. Unꝰ vadit ſic. aliꝰ ꝟo ſic. vnuſ atqꝫ idē hodie vno mō incedit. craſtina v̓o aliter ¶ Cogitaui tn̄ ꝙ nō erit inutile recitare exēplariter qualiter aliqn̄ quidā ꝑtranſierīt iſtā vitā. Fortaſſis em̄ ho ꝓficiet ad facilius intelligendū ⁊ re periēdū huiꝰ itineris introitū. Et recolome qn̄qꝫ ſcpͥſiſſe vobis chariſſimis meis ſorori bus plura ad ꝓpoſitū ꝯuenientia ⁊ ad ſeq̄n tia/ q̄ nō reſumo ꝓ pn̄ti. ¶ Mgr̄ Rich̓. de ſā cto victo. lib̓. ſupͣ memorato/ tradit modum magis meo videre appropriatū ⁊ ꝯuenientē ꝓfundis clericꝭ qͣꝫ ſimplicibꝰ/ qͥ bn̄ general̓ ē ſꝫ ad declarādū ꝓlixꝰ eēt. qͣre hunc p̄tereo/ ⁊ doctoribꝰ relinqͦ. ¶ Sāctꝰ Aug. li. ꝯfeẜ. dat modū quēdā quē cū matre ſua ꝓpria habu it. ſtans ad vnā feneſtrā cuiuſdā ortuli / non multū an̄ obitū dicte matris ſue. quē propo ſui ī ſequētibꝰ breuiter tāgere ¶ Btūs Greg. largiſſime ī ſuis moralibꝰ de ꝯtēplatōe loqͥt̉ oſtēdēdo ꝑicula atqꝫ profectꝰ inibi exiſtētes Sꝫ modū ꝑticularē intrādi vl̓ illic ſe locan di quē quero nō ꝑcepi. ¶ Btūs Hiero. int alia ſcribit modū vnū ad v̓ginē Euſtochiū qͥ eſt ꝙ meditet̉ mortis ſue horā qͣleqꝫ p̄miū tūc receptura ē/ quō v̓go maria cū filio ſuo Ih̓u xp̄o. ſctī angeli atqꝫ v̓gines/ ſibi obui abunt ipſaꝫ ſuſcipiētes/ cātanteſqꝫ canticuꝫ qd̓ Maria Moyſi ſoror/ poſt trāſitū mariſ rubri ſicco pede filioꝝ iſrl̓ cecinit Cātemus ſcꝫ dn̄o gl̓ioſe ⁊c̄. Et ſil̓r idē. b. Hiero. de ſe ipſo/ qͣliter poſt fortes tēptatiōes/ ⁊ crebras pectoris tūſiōes ꝯtinue ī ploratibꝰ ⁊ lachri mis q̄rēdo dei auxiliū/ ſibi videbat̉ ſocieta ti angeloꝝ int̓eſſe/ ob magnā ſue ꝯſcīe pacē ⁊ iocunditatē/ ei poſt ſuā pnīam ⁊ tribulati onē celitꝰ a deo trāſmiſſam ¶ Cōcordāt oēs doctores cōiter ī mō .ſ. iſto/ qͥ eſt meditari in ferni penas horridas. paradiſi gaudia. ſua pct̄a atqꝫ mūdi vanitatē. ſꝫ ego adhuc ꝑticu lariorē modū inqͥro. ¶ Btūs Bern̄. pene in om̄ibꝰ ſermonibꝰ ſuꝑ Cātica/ tractat modū vnū .ſ. de ſpūali mr̄imonio inter deū ⁊ aīam. quē qͥdā doctor plꝰ nouellꝰ inſeqͥt̉. faciēs int̓ diuinā ſapīaꝫ ⁊ aīam/ pariformiter quoddā mr̄imoniū. Liber ꝟo intitulat̉ horologiuꝫ eterne ſapīe. Ueꝝ qͥdē/ modꝰ tal̓ ē altꝰ ⁊ ſub til̓ ſatiſqꝫ ꝑiculo ſuſ ſic loq̄ndo/ p̄ſertī a pͥnci pio ſue ꝯuerſiōis eū tenere volētibꝰ. Rō. cū em̄ tales nouitij eſtīarent meditari d̓ ſpūali ꝯnubio/ leuit̓ laberēt̉ ī recordatōe de ſpūali ad carnale mr̄imoniū. Nec ignoro ī dicto li bro qͦſdaꝫ modos alios fore tactos. vtpote cogitādo d̓ iuuene ſiue adoleſcēte morit̉o no lēti vl̓ n̄ potēti penitere. ſil̓r meditādo dei iu dicia. itē ꝯſiderādo btām v̓ginē mariā ī ho ra paſſiōis dn̄i nr̄i ih̓u xp̄i. qͥ modi bōi ſūt at qꝫ ꝯueniētes. ⁊ pn̄t ibi videri qͥbꝰ placuerit. 33 De monte Capitulum. xxxviii De modo contemplādi quē btūs Bern̄. tenuit in principio. Ecitat btūs Bern̄. de ſeip̄o/ qͣlit̓ in x ꝯuerſionis ſue pͥncipio ꝑpēdit ſibi opꝰ eē ꝙ hr̄e deberet oꝑa bona ⁊ me rita/ qͣlia ex ſeip̄o neqͥuerat exqͥrere ⁊ hr̄e. id circo ꝓuidit ſibi habituꝝ ſe talia ex meritis ih̓u xp̄i Et extūc diligētiſſime meditabat̉ to tā dn̄i nr̄i ih̓u xp̄i vitā/ ab eiꝰ ꝯceptōne vſqꝫ aſcēſionē. ⁊ ex oībꝰ penis ⁊ amaritudībꝰ eiꝰ collegit ſibi faſciculuꝫ mirrhe qͥ inter vbera ſua ꝯmoraret̉ ꝯtinue. atqꝫ hūc ꝑ iugē mēo riā ſup̄poſuit ſuo pectori intime ꝯpatiēdo. ¶ Per qd̓ ꝯcludo ip̄m btm̄ Bern̄. ſuā ꝯtem platōꝫ ⁊ aſcēſū ī eadē incepiſſe/ meditādo aſ ſidue dn̄i nr̄i ih̓u xp̄i vitā. quēadmodū legit̉ de ſcā Cecilia/ quō euāgeliū xp̄i ī ſuo pecto re portabat .ſ. eiꝰ vitā memorādo. et nō diebꝰ neqꝫ noctibꝰ vacabat a colloquijs diuinis ⁊ orōne. ¶ Et doctor qͥdā ī libro ſuo de ſtiml̓o amoris intitulato iſtā materiā ſil̓r tractat ⁊ ſpāliter de paſſione dn̄i nr̄i ih̓u xp̄i. on̄dens ꝙ ī ea omne bonū reꝑit̉/ ⁊ ꝙ eadē paſſio .ſ. ſit vie huiꝰ puta ꝯtēplatōis/ oſtiū. volēſqꝫ aliū de intrare in ꝯtēplationē ipſe ſe ſeducit ⁊ de cipit. ⁊ ꝯfirmat dictū ſuū auc̄te dn̄i dicētis. Ego ſū via. ꝟitas ⁊ vita. Uia ꝑ quā ꝓgredi endū ē. ꝟitas viatorē illuminās. vita eūdeꝫ nutriēs. ſuſtētās ⁊ remunerās Utinā p̄fatꝰ liber eēt ī gallicū trāſlatus. meo em̄ iudicio valde vobis fieret ꝓficuꝰ. ¶ Sūt aūt quidā cōiter aliū modū nō tenētes ſue ꝯtēplatōis/ qͣꝫ ꝙ ad quēdā libꝝ deuotōis ſe tradūt / vitā alicuiꝰ ſctī aūt aliud ad excitādā deuotōꝫ ꝑle gētes ẜm materiā quā reꝑiūt. qͥbus ſꝑ neceſ ſarij eēt libri. Et iō iſte modꝰ ſolus inſuffi ciēs eſt. niſi hoc etiā aſſueſcerēt agere ſine p̄ ſentia chartaꝝ. ¶ Alij v̓o faciēdo ſua ẜuitia diuina ī eccl̓ia addiſcūt ⁊ ſe exercitāt ꝯtēpla ri nitētes. Quāuis iudico iſtud eſſe multuꝫ difficile/ ſpāliter in pͥncipio. ⁊ poſſe ꝑtinge re iſto mō ad ꝯtēplationis ꝑfectionē / ꝓpt̓ la horē cātui annexū. niſi forte antea ſint aſſue facti tales in ſuo ſecreto via ꝯtemplationis. apitulum. xxxix. De alio modo meditandi per exempluꝫ mendicantis. Qui ꝑſonā q̄ non modicū ꝓfecit ad n reducēdū ſuas cogitatōes ſeu recol ligēdū in vnū ⁊ ad ſimplicitatē. ꝑ hͦ ꝙ diligētiꝰ ſe ipſā intuebat̉ fore pauꝑeꝫ miſe rabilēqꝫ creaturā/ nihil ſe hr̄e ex ſuo. nec qͥc qͣꝫ poſſe acqͥrere Qua ex cā mēdicare medita bat̉. atqꝫ ſic acqͥrere bonoꝝ ſpūaliū el̓ vnā a ꝑadiſi ꝯciuibꝰ ī talibꝰ diuitijs opulētiſſimis atqꝫ plenis. qͦs noſſet largos miroqꝫ modo charitatiuos exiſtere. iō p̄fata ꝑſona ſub ar bore qͣdā loco ſecreto ſe collegit. in qͦ ꝓ ſuo li bitu atqꝫ diutius ibidē meditari poſſe puta bat. Cōuertit itaqꝫ ſe cordetenꝰ ſine loquela mō ad vnū. poſtea ad aliū ſctm̄/ ẜm ſue deuo tōis mīſteriū a qͦlibꝫ el̓ynā expetēdo. aꝑien doqꝫ ſuā ncc̄itatē ⁊ indigētiā exponēdo. ſꝫ et memorādo eoꝝ magnā grāꝫ atqꝫ largitateꝫ dep̄cādo etiaꝫ eos vt dignarēt̉ int̓cedere ꝓſe ad deū oīpotētē. qꝛ ꝑſonal̓r ꝯparere corā eo digna nō eſſet. ¶ Ueꝝ ē dictā ꝑſonā in hmōi meditatōe plura ſenſiſſe īpedimēta extrane arū cogitationū atqꝫ fantaſiaꝝ. ipſa tn̄ forti ꝑſeueratia ſe artauit. atqꝫ ī dicto loco ꝯtinu it inde nō mouēdo ſeu diſcedēdo/ qͦuſqꝫ qd̓ q̄ſiuit inuenit. eſſetqꝫ ſtabilita oīno in hmōi orōne. nec aliqͥd aliud intēderet. ¶ Per dies aūt plurimos modū dictuꝫ ꝯtinuabat. fue ratqꝫ interdū ad duas tres vel qͣttuor hora priuſqͣꝫ qd̓ petiuit hr̄e potuiſſet .ſ. ſuaꝝ cogi tationū ⁊ affectionū vnitatē atqꝫ recollect onē ad vnū tale quale diximꝰ ſupͣ. Et ꝑ mo dū talē qͣſi ſemꝑ ꝑuenit ad qd̓ tēdebat. qn̄qꝫ tn̄ citius interdū v̓o tardius. ꝑcepitqꝫ clare veꝝ eē dn̄i nr̄i ieſu xp̄i ꝓmiſſuꝫ. qͥ ꝑſeueraue rit pulſans petēdo/ aperiet̉ ei. ¶ Poteſtꝭ igit̉ optime ꝑpēdere quāta fuerint huiꝰ ꝑſone d̓ ſideria ardētia/ ⁊ anxia ſuſpiria atqꝫ gemitꝰ erga ſctōs. mō ad vnū. mō ad alteꝝ. ſpeciali us ad eos quoꝝ feſtū tunc colebat̉. qn̄qꝫ abſ qꝫ ſuccurſu ⁊ auxilio ꝑceptibili/ ꝑmiſerāt di ctā ꝑſonā ad ſuos pedes prouolutā/ ad tati tꝑis ſpaciū ꝑmanere ī bello ꝯtinuo/ ſuaꝝ cō gitationū/ tumultū nō modicū/ atqꝫ in ſuo aſcēſu impedimētū validū cauſantiū. nec ꝑ ſancta deſideria loqͥ ꝑmittentiū eiſdē Ip̄i tn̄ tādē de eadē optime ſe qͥtabāt/ aīe ſue deſid riū eidē tribuēdo ẜm dei voluntatē ⁊ eiꝰ vti litatē. ¶ Repꝑit itaqꝫ dicta ꝑſona hmōi exꝑ tā difficultatē ſibi ꝯuerti ad ꝓfectū. vt exhic diſceret viuaciꝰ ⁊ ardētius flagitare. Un̄ ac cidit ꝙ ſe de cetero ī ſua orōne repꝑit citius atqꝫ quaſi ſine impedimēto collectā ī modū talē ad ſuaꝝ cogitationū vnionē atqꝫ ſimpu citatē. leuiuſqꝫ mō p̄dicto ⁊ ceteris/ bona cō ſuetudine comite ad p̄dicta ꝑuenit. ¶ Et pu to iſtū modū ī initio guilhelmū pariſien̄. do ꝯ Contemplationis LXXV. ctorē p̄cipuū tenuiſſe / quē affirmaſſe legēdo repꝑi/ qꝛ pauꝑes trutāni atqꝫ captiui ipſuꝫ deū exorare docuerūt. ¶ In librꝭ etiā eiuſdē pꝫ/ quēadmodū orōeꝫ vni viatori ꝑadiſum adeuti ꝓ īpetrāda el̓yna ⁊ auxilio pulcre cō pat. In qͦ pariter libro qͣſi ꝑ totū ad deū/ ad dn̄mqꝫ nr̄m ih̓m xp̄m ⁊ ſuos ſctōs/ ſpāliꝰ ad ꝟginē mariā/ rōes adducit. qͣtinꝰ auxiliētur creature eis ſupplicanti. ſuāqꝫ pauꝑtatē alle gāti. Loqͥt̉ itē d̓ corā iudicibꝰ pn̄tatꝭ. quō ta les ī ſuis petitōibꝰ ſint circūſpecti atqꝫ ſapiē tes. Nimiꝝ. timēt em̄ ⁊ ꝑiculū ſibi vidēt im minere. Tali mō ⁊ nos. īmo ⁊ adhuc āpliuſ corā deo pn̄tati facere nob̓ multū expediret. Capitulum. xl. Cōmendatio iſtius modi contemplatio nis/ tanqͣꝫ ſecuri. vtilis ⁊ leuis. Stū modū inchoādi ꝯtēplatiōeꝫ/ cui placet ſeqͥ p̄t. ſatꝭ em̄ ē ſecurꝰ. ſim plex atqꝫ leuis Cōueniēs etiā gͣdui bn̄ pͥmo ꝯtēplatōis antedicto qͥ aſſignat̉ hu mil̓ pnīa. Ibi eī nō aliud qͣꝫ īdulgētia petit̉ atqꝫ bn̄ oꝑandi tꝑe affuturo gr̄a. itē etiā re mediū ꝯͣ plagas ſuas ⁊ pctōꝝ īfirmitates va rias. Ad qd̓ nō paꝝ or̄oes btī Anſel. diuer ſorūqꝫ ceteroꝝ ſctōꝝ/ edite ad ſctōs ⁊ ſcās/ ꝓ ficiūt. Liber qͦꝫ de qͦ pͥdē locutꝰ ſū rethorica diuīa ītitulat̉ a guilhel. ꝑiſien̄. ꝯpilatꝰ/ mul tū ad iſta vtil̓. ¶ Suꝑ mō iſto initiādi ꝯtem platōꝫ/ dudū optabā orōeꝫ qͣndā fabricare ī modū pauꝑis panē ſuū oſtiatī q̄rētꝭ vl̓ īdul gētiā q̄rētꝭ ⁊ petētꝭ ad īſtar īcarceratorū aut certe ad ſil̓itudinē el̓ ynā petētiū. nō qͥdē ꝓ ſe ipſis/ ſꝫ ꝓ ī hoſpitalibꝰ degentibꝰ. Sepe em̄ aliqͥs deuotōꝫ ſuā ꝓ alio interpellando reꝑit magꝭ qͣꝫ ſi ꝓ ſe deū exoraret/ ibiqꝫ multū ꝓ ficit. Tenēt̉ etiā ad hͦ pl̓es ex officio ſuo quē admodū viri eccl̓iaſtici/ alijqꝫ ex el̓yna vitaꝫ ducētes corꝑis. īmo dico oēs debere hͦ face re tā ꝓpt̓ dei mādatū/ qͣꝫ etiā ꝓpt̓ bn̄ficia ab alijs recepta. ſiue talia ſint bona nat̉e a ſuis parētibꝰ. ſiue bona fortune ip̄is collata iure hereditario poſſidēda a viuis aut a mortuiſ ¶ Cōpilaui pͥdē orōeꝫ qͣndā/ ad dn̄m Ieſum xp̄m initiātē. Ieſu ſpōſe v̓ginitatꝭ ⁊c̄. Intē do aūt (ſi deo placitū fuerit) de hͦ ī breui dif fuſiꝰ ꝯſcribere opꝰ. Ueꝝ ē om̄es mūdi ſcpͥtu ras nō poſſe ꝑducere ꝯtēplatiuū qͦ tēdere hꝫ quēadmodū facit fortꝭ ꝑſeuerātia auxiliāte dei gr̄a/ faciēdo exēplo ꝑſone ſupͣ memorate ponēdoqꝫ ad p̄cticā .ſ. ad opꝰ. qꝛ affectōnes ſcribi neq̄unt. neqꝫ generant̉ ꝑ lr̄as aut ꝑ v̓ba ſed ꝑ operis exercitium. Capitulum. xli. De modo vſitandi ſe in contemplatione ẜm iſtum modum. Uem ꝟ̓o delectat p̄habita ſil̓itudo q hic multā largā materiā hꝫ vſitādi ⁊ aſſueſcēdi ad ſuaꝝ cogitationū recollectōeꝫ intra ſe. erga etiaꝫ deū atqꝫ ſuos ſctōs. Nr̄e em̄ ncc̄itates ⁊ miſerie ac īfirmitates/ tā cor poris qͣꝫ aīe īfinite ſūt. Dehīc v̓tutes nobis acqͥrēde ī magno ſūt nūero ſic̄ ⁊ ſctī ⁊ ſctē. qͥ bus nob̓ ſupplicādū ē. nūc ſil̓ oībꝰ. nunc v̓o cuilibet ſeorſū. Int̓ ceteras etiā neceſſitates mortꝭ hora poſtremū ē negociū. qd̓ plꝰ nob̓ ē timendū. Ob cuiꝰ hore horrorē/ ſollicite ꝓ uidendū foret nob̓ remediū ⁊ vita ſuꝑſtite ꝓ curare amicos atqꝫ defenſores. laturos au xiliū ī momēto tā terribili ad bn̄placitū dei Horā iſtā ſūme an̄ mētꝭ ocl̓os reducere/ ꝓfi cuū ē eiꝰ mēoriā recētē om̄i tꝑe vite ī oībuſqꝫ factꝭ nr̄is hr̄e. In nr̄e ꝯtēplatōnis ſecreto a nobiſip̄is ſepiꝰ q̄rēdū ē. Mō aīa mea dic mi hi. pauꝑ ⁊ miſerabil̓ ꝯfitere mihi. ſi ī pn̄tiaꝝ aut ītra vniꝰ hore ſpaciū ſeꝑari te a corꝑe oꝑ teret ad aſtandū tremēdo dei iudicio/ qͥd di ctura? ad quē deniqꝫ ꝯfugeres? Si rn̄deſ qꝛ ſic ⁊ ſic faceres/ ⁊ ex toto corde tūc miſcd̓iaꝫ atqꝫ veniaꝫ ab oīpotēti deo flagitares a ſuiſ qꝫ ſctīs. Fac igit̉ talit̓ ī pn̄ti Ignoras em̄ ī qͦ pūcto īfirmitatꝭ ꝓ tūc eris. aut qd̓ ſpaciū tꝑis ad hͦ faciēdū hr̄e potueris. ¶ In hmōi meditatōe viuacit̉ ſeu cordintīe ⁊ diu mora ri debemꝰ qͦuſqꝫ nob̓ videat̉ ꝙ ſentiamꝰ mor tē multuꝫ approximare. ¶ Itē ꝯſiderādi ſūt amici nr̄i ꝓ qͥbꝰ orare volumꝰ/ eē eos ī ncc̄ita te vltīa/ puta ad lectū mortis. Et quō a nob̓ ſupplicit̓ auxiliū reqͥrūt/ deſiderātes qͣtinꝰ ꝓ eis p̄ces effūdamꝰ ꝯꝑatiamurqꝫ eis ac ſi in pn̄ti ſic ageret̉ nobiſcū. Hoc gͦ qm̄ fiet et nō diu tardabit/ miſereamur īterea aīe nr̄e/ acſi eā ī medio flāme purgatorij ꝯſpicerēꝰ collo catā. Ad qd̓ bn̄ iuuat ꝯſiderare diligēter mi ſeriā aūt dolorē validū quē qͥs ꝑ ſuā ſuffert infirmitatē aut aliunde/ qͣliter vehemēter in de cruciat̉. Quid ergo erit de anīa miſera ꝑ peſſura tanta in futuro ſeculo? Capitulum. xlii. De tribus dei iudicijs an̄ oculos mentis reuocandis pro materia ꝯtēplatōis Oſſumꝰ īſuꝑ ī hmōi ꝯtēplatōe reuo nr̄e ocl̓os tria dei iudi care an̄ mēt 33 2 De monte cia/ q̄ ſeſſurꝰ ē ſeu tenebit aut tenet. Unū te nebit ſicut pr̄ ī qͦ regnat ⁊ iudicat mīa dulcꝭ ⁊ pia. Et tal̓ ē ī vita pn̄ti. Scd̓m tenet ſicut dn̄s ꝯͣ ſeruū ſuū. vbi regnat atꝫ iudicat iuſti cia rigoroſa. Oꝑtet eī illic oīa exoluere debi ta. ⁊ hͦ ē ī purgatorio. Terciū ē ī inferno. vbi regͣt horrēda ⁊ crudeliſſima iuſticia .ſ. ꝓpter pctōres dānatos. Ibi em̄ deꝰ punit ad iſtar iudicꝭ flecti nō potētꝭ ꝯtra maleficos morte eterna dignos. Modo poſtrema duo iudi cia declīare poſſumꝰ appellādo ⁊ ſubmittē do noſ ad pͥmā curiā .ſ. miſcd̓ie. q̄ durat ſolū iſta vita ſtāte. Bonū gͦ ē nobis dū tp̄s habe mus eligere/ et interim ꝙ hr̄e poſſumꝰ ſctōs int̓ceſſores ad deū Precipue ibi habemꝰ ī di cta curia nr̄am dn̄aꝫ reginā dicte curie .ſ. mi ſcd̓ie exiſtētē. ſil̓r noſtra matrē et aduocataꝫ dulciſſimā ac gl̓ioſiſſimaꝫ virginē Mariā. Pariter ē illic Ih̓s xp̄s pr̄ nr̄. frat̓ nr̄. aduo catꝰ. ꝯſiliariꝰ. mediator atqꝫ redēptor. ¶ Et ī ꝟitate iſte nimis eēt ſtolidꝰ ⁊ infatuatꝰ qͥ re cuſaret vna cū ꝓpheta ſeip̄m ſubmittere dei miſcd̓ie ſuppliciter dicēte. Dn̄e ne in furore tuo arguas me neqꝫ ī ira tua corripias me. Ubi tagit ꝓph̓a iſta tria iudicia. Dicit em̄. Dn̄e ne ī furore tuo arguas me. i. ī inferno. Neqꝫ ī ira tua corripias me. hͦ ē in purgato rio. Sꝫ ẜm miſcd̓iam tuā miſerere mei qm̄ īfirmꝰ ſū .ſ. ī hac vita. Et adhuc poſſumꝰ inqͥ rere ⁊ inuenire alleuiamē flagelli qd̓ iuſte me ruimꝰ .ſ. mediāte interceſſiōe tali q̄ dicta ē. ⁊ ſepe ex toto ſic qͥtari ſeu etiaꝫ abſolui. ¶ Qui etiā attente pēſaret atqꝫ ſibi ꝓponeret exitū huiꝰ carceris qͦ detinemur qd̓ erit ī articulo mortꝭ. cogitaretqꝫ ad p̄dicta tria iudicia. tal̓ oīno cū gaudio ingēti/ huiꝰ md̓i īfirmitateſ atqꝫ diffamatōes/ pauꝑtates ⁊ ſil̓ia q̄ pena litates dicunt̉/ leuiſſime ſufferret. et certe de nulla aduerſitate vite huiꝰ curaret. ¶ Qui in ſuꝑ qͦtidie ad mēoriaꝫ reduceret mori ſe oꝑte re. ſꝫ qn̄ aūt qͣliter ignorat. examīaretqꝫ ſe ſe piꝰ/ an ī ſtatu ī qͦ ē/ mori auderet? ꝙ ſi non. ꝓ fecto remoueret in breui impedimenta/ vt ſe cure mortis preſtolaret̉ aduentū. Capitulum. xliii. Quō quidā deficiunt in forti ꝑſeuerātia/ ⁊ in ꝯtemplatione modicū proficiunt. Lures aūt minꝰ bn̄ auiſati ſunt cir ca ꝑſeuerantie fortitudinē ſeu circa ꝯtēplatōis fructū. ac ꝑ hͦ ad iſta ꝯſe quēdū multū remoti. Renuūt em̄ ſeip̄os da re or̄oni aut meditatōni incūbere/ niſi ſe deuotōe ſentiāt affectos ad illa. ac niſi cuꝫ eos iſta delectāt veniātqꝫ ad cor ſuuꝫ. Uidēt̉ em̄ talibꝰ al̓s dicta nihil ꝓdeſſe. Sed hmōi cō parāt̉ huic qͥ frigore nimiū cruciat̉. recuſat tn̄ accedere ad ignē niſi pͥus habeat calorē. Aut certe eqͥꝑant̉ alicui fame ꝑeūti. nolētiqꝫ q̄rere ad manducandū niſi antea ſaturatꝰ ſit Quare em̄ aliqͥs ſe dat ī orōeꝫ vl̓ meditatōꝫ niſi vt calefiat diuini amorꝭ igne. vl̓ vt ſatu ret̉ donis aut gr̄a dei. Tales ī hͦ deficiūt ſeu errāt/ putātes ſe tp̄s ꝑdere ꝯpoſiti ī orōe vel meditatōe nō mox deuotōis imbre irrigāt̉. Ad qd̓ rn̄deo/ ꝙ ſi nitant̉ qͣꝫtū ī ſe ē ad hͦ atꝫ faciūt laborē ſuū. ſintqꝫ ī bello ⁊ pugna ꝯti nua ꝯtra ſuas cogitatōes/ cū diſplicētia. qͥa nō abſcedūt nec pacē hr̄e ꝑmittūt. tales pro tūc maiꝰ reportāt meritū qͣꝫ ſepe ſi eis adue niret deuotio ſubito ſine tali ꝯflictū. Rō. qꝛ militāt deo. ⁊ ẜuiūt ſuis expēſis ꝓprijs ⁊ ſū ꝑtibꝰ. atqꝫ cū labore maiori ⁊ pena Uerū tn̄ ē ꝙ volēs ad exēplū p̄narrate ꝑſone ſuꝑiꝰ. ſe ip̄m exercere oꝑtꝫ ad hͦ hr̄e ip̄m magnū tꝑis ſpaciū. reiecto etiā oī onere aliaꝝ occupatio nū/ tā ex ꝑte ſua qͣꝫ alioꝝ. ſeqꝫ arcere ad ꝑma nēdū ī vno loco fixū lōgo tēꝑe. ſiue ꝯſolatio ſubſeqͣt̉ aliqͣ ſiue nulla. ꝙ tn̄ ad eādē hn̄dā la borare nō ceſſet atqꝫ ſit ꝯtinuus. Cūqꝫ ſeni mio ſenſerit tedio affectū ſibijp̄i dicat ꝙ ad huc expectet ad medie hore ſpaciū. ac ore fa ciendo pnīaꝫ ſuā/ expectās diuīe gr̄e el̓ynā Poſt horaꝫ ꝟo elapſam/ adhuc ſe ꝯmoneat ad ꝑſiſtēdū talit̓ ad alterā horā. Et ſepe ī po ſtrema dimidie hore ꝑte tal̓ ī ſua ꝯtēplatiōe ampliꝰ ꝓficiet/ qͣꝫ oī tꝑe p̄terito. ⁊ qͣꝫ alijs. x. diebꝰ/ aut certe ī vno mēſe. Ꝙ ſi a caſu ī ſuo regreſſu aūt iterato acceſſu/ reꝑit ſe qͣſi refu tatū / ſic .ſ. ꝙ el̓yna ei deneget̉/ puta nō ꝯſecu tus grāꝫ deuotōis. tūc hūiliter ei ꝯuenit con uerti ad deū/ ꝯfitēdo īdignū ſe fore tāte gr̄e. īmo ꝙ plꝰ meruiſſet v̓bera ⁊ flagella atqꝫ tri bulatōes qͣꝫ hm̄oi ꝯſolatōnes. Et ſic dicat. O dn̄e deꝰ tue ꝯſolatōnes laudes ⁊ gl̓ia tibi ſint ſꝑ. mihi aūt (vt dignū eſt ⁊ iuſtū) ꝯfuſio. niſi oppoſituꝫ ꝓueniat mihi de tua miſcd̓ia. Per talē modū vineet deū/ faciēs ei ſacrifici um d̓ cordis ſui duricia. ⁊ certe deꝰ eiꝰ nō ob liuiſcit̉ ꝯferēs miſcd̓iaꝫ ſuaꝫ cū cogͦuerit ho rā atqꝫ punctū expediētē ẜm ſuū bn̄placitū ¶ Nec etiā dꝫ aliqͥs hm̄oi ꝯſolatiōes nimis affectare ī lachrimis atqꝫ deuotōe ꝓ ſua de lectatōe ⁊ ad ſuā placētiā. ſꝫ vt ꝑ talē ꝯſolati onē amore ardētiori deo vniat̉ ad deū poſſū melius. diutiꝰ ⁊ delectabiliꝰ ſe ꝯuertere. Si D Contemplationis LXXV. igit̉ magis ei placituꝫ fuerit ꝙ ꝓtūc aliqͥs ei famulet̉ ſine talibꝰ ꝯſolatōibꝰ/ ꝯformit̓ ⁊ no bis idē placere dꝫ/ debemuſqꝫ dicere. O dn̄e deꝰ oīpotēs ſufficit mihi optīe vt p̄miū meū atqꝫ remuneratio a te reẜuet̉ mihi ī ꝑadiſo ī pn̄ti illd̓ nō tribuēs. Illd̓ vnū ſupplicit̓ oro vt mihi nō iraſcaris ſed vt viuā ī tua gratia tm̄mō. de cetero fiat volūtas tua. ¶ Qui v̓o deuotōꝫ aſſecutꝰ fuerit/ diligēs exiſtat gr̄arū actōes ex toto corde referēs deo om̄ipotēti orādo inſtātiꝰ vt augmētet ⁊ cōfirmet opus plātatōis ſue ī eo inceptū/ abſqꝫ hͦ ꝙ tale qͥd ei hic ꝯferat ſicut p̄miū. quin potius in futu rum reſeruet p̄bendā integram. Capitulum. xliiii. Quedā imaginatio montis cuꝫ tribꝰ ha bitaculis .ſ. fidei. ſpei ⁊ charitatis. Ter mōtꝭ antea adducti ꝓ faciliori i ſui eleuatōne ī ꝯtēplatōe/ p̄t qͥs ima gīari ꝯueniēter. quēadmodū aliqn̄ qͥdā quē noui fecerat. Et breuit̓ ꝑſtringā eā dē ¶ Imaginemur igit̉ mare magnū ꝑiculo ſiſſimū qd̓ diuerſoꝝ geneꝝ hoīes eūtes ⁊ re deūtes nauigio ꝑtrāſeūt/ diuerẜ nauibꝰ. ad vnū tn̄ final̓r portū tēdētes. ī qͦ etiaꝫ magna ꝑtrāſeuntiū ꝑs ꝓpter ꝑicula maxīa atꝫ tēpe ſtates varias neceſſario hꝫ ꝑire. Ad ripā ꝟo huiꝰ marꝭ ſeu ī littore eleuata erit rupes alti tudīs mire ſupͣ quā exiſtēs qͥcūqꝫ ſecurꝰ ē. d̓ qͣꝑiter q̄ ī magno iſto mari fiāt/ ſpeculari p̄t abſqꝫ ſui ꝑicl̓o In iſta rupe tres er̄t ſtatōes ſiue habitacula tria. vnū ī baſſo. aliud ī me dio. terciū ꝟo ī fine ſiue ſūmo. In pͥmo ima ginemur fidē eē hoſpitatā. ī ſcd̓o ſpeꝫ. in ter cio v̓o charitatē. ¶ Mō qn̄ qͥs ī pͥmo fuerit habitaculo .ſ. baſſo. fides ip̄a eidē marꝭ hor ribilia on̄dit ꝑicula. qͣꝫtū ad aīaꝫ/ ꝑ q̄ ꝯcipit timorē validū. qꝛ ꝯſpicit iudicia dei mirabi lia ꝯͣ ip̄os pctōres/ ab eo ī iſtiꝰ marꝭ voragi nē p̄cipitatos dānatōe ꝑpetua/ abſqꝫ vllo re medio. Et ibi p̄t hō deuotꝰ ī certa fide corā ſue mētꝭ ocul̓ ſtatuere oīa ſua facta/ ad gene randū ī ſe ſctm̄ timorē ⁊ pauorē ſecretoꝝ dei iudicioꝝ. Quēadmodū ē fragilitas et muta bilitas. breuitas vite mortal̓. mortꝭ īcertitu do. dānatoꝝ horror. ml̓titudo eoꝝ qͥ dānāt̉ ꝓpter ſua pctā. defectuſqꝫ tꝑis p̄teriti. qͦtidi anos etiā exceſſus Itē quō dn̄s nr̄ ih̓s xp̄s ſctīqꝫ oēs multa paſſi ſūt tormēta. afflictōeſ ⁊ tribulatōes. ita ſit certꝰ ꝙ adhuc pl̓a ſuſtīe būt mali atꝫ dānati Et qͥlibet ſiue bonꝰ ſiue malꝰ expectare hꝫ tribulatōꝫ affuturā ſiue ci tiꝰ aut tardiꝰ. ¶ In ſcd̓a v̓o ſtatōe aut māſio ne/ locabit̉ ſpes tradēs hoī deuoto fiduciā ne ꝑ timorē nimiū deſꝑet. ⁊ ſic ſemetip̄ꝫ ꝑdat ⁊ dānet. Et ibi debēt ꝯſiderari oīa q̄ faciunt ad ſpeꝫ bonā ꝯcipiēdā d̓ dei bonitate. Sic em̄ nobis eē faciēdū ipſe mādauit. Reuoce mus illic ad mēoriā miſcd̓ias ſctōꝝ ⁊ ſctāꝝ. bn̄ficia īfinita ab ipſo nob̓ exhibita. ⁊ q̄ qͦti die exhibet abſqꝫ vllo nr̄o merito. ſpāl̓r aūt maximā dignatōꝫ ⁊ miſcd̓iaꝫ paſſionis ih̓u xp̄i dn̄i nr̄i. Item grām quā deꝰ facit ſubito pctōribꝰ eos ſuſtinēdo. In hͦ tab̓naculo ſpei aīa deuota reſumit aliqͣlit̓ cor ſuū trāſferen do ſe de vno tabernaculo ad aliud. ad miſcē dū pauorē ⁊ hūilitatē cū ſpe bona. Unū em̄ alio abſente nō ſufficit. ¶ In tercia v̓o māſi on dicte rupis demorat̉ charitas. ibiqꝫ cōſi derabit anīa deuota dn̄i ſui magnitudinē. ⁊ quō dignus ſit amari. app̄ciari atqꝫ laudari Qualiter oīa gubernat atqꝫ ſuſtīet. om̄e qd̓ ē ex nihilo pura ſua bonitate creauit. Et ſic de ſil̓ibꝰ ꝯditōibꝰ nobilibꝰ ſine nūero. ſic ⁊ de gl̓ia quā ſuis tradidit amicꝭ ¶ Scūs Aug. F docebat qn̄qꝫ agnoſcere deū ꝑ mētꝭ eleuatio nē ſupͣ terrā. ſupͣ celū. ſupͣ ꝓpriā ſuā aīaꝫ. atqꝫ ſupͣ res oēs ab eo creatas. et tunc ī momēto tꝑis ⁊ raptu/ ſubito ad ſil̓itudinē choruſca tōis/ aut velocꝭ nubiū curſus aīa deuota at tingit qͥd ſit d̓ deo. ⁊ ſtatiꝫ decidit ecōtra ſeu relabit̉. Sꝫ ibi n̄ oꝑtet vos eē curioſas/ nec nimis ſtabilire ⁊ ſtare. Sufficit vobis deū agnoſcere ī ꝑadiſo celi. et qͣꝫtū in pn̄ti ſcl̓o dꝫ ſufficere vob̓ ꝙ credatꝭ ⁊ cognoſcatꝭ qꝛ ipſe creator. factor ⁊ redēptor vr̄ ē. ⁊ ſic d̓ alijs di gnitatibꝰ/ de qͥbꝰ ī fide catholica edocemī. ſi ne hͦ ꝙ ſcire velitꝭ qͥd ſit ip̄e deꝰ ī ſua natura ꝑ clarā viſionē eiꝰ. ¶ De qͦ trado vobis tale do cumētū ſctī dionyſij. Quotiēſcūqꝫ ī ꝯtēpla tōe ⁊ meditatōe d̓ deo factꝭ. ſcitis qͣlis ſit res quā videtꝭ. videt̉qꝫ vobis ꝙ res hec viſa qͦcū qꝫ mō aſſil̓et̉ alicui rei alteri huiꝰ mūdi. tunc certitudinal̓r teneatꝭ vos nō videre deū tali ter ꝑ clarā viſionē. Et ſil̓i mō dico ⁊ d̓ angel̓ Nō em̄ ē deꝰ corꝑaliter magnꝰ. nec albꝰ nec rubeꝰ/ nec clarꝰ/ neqꝫ coloratꝰ. Sic nec ſūt ⁊ angeli. ¶ Ueꝝ qͥdē ē ꝙ cognoſcit̉ ⁊ ſentitur bn̄ ꝑ modū aliū qͥ ſcpͥto tradi nō p̄t/ neqꝫ v̓ bis edoceri. niſi ꝙ iſti ſic cognoſcentes ſenti unt ⁊ ſciūt hoc qd̓ cognoſcūt. Sicut ſentiē do vnū dulcorē/ aut pleītudinē vnā. vnū ſa porē aut vnā melodiā. ⁊ talia ſentimēta enar rari neq̄unt. Sic̄ a ſil̓i aliqn̄ ītra nos ſenti mꝰ bn̄ amorē aūt gaudiū. ⁊ tn̄ amor ⁊ gau33 3 Epiſtole diū nō ſūt magna corꝑal̓r aut gracilia. alba vel nigra. Nec poſſet aliqͥs facere intelligere aliquē qͣlia eēt talia qͥ nūqͣꝫ hmoi ſenſiſſꝫ ī ſe ¶ Nō tn̄ dico qͥn cōcipi poterit deus qͥd ſit ī hūana natura. hꝫ em̄ vt ſic corpꝰ. formatuſ qꝫ ē vt aliꝰ hō. Sꝫ qd̓ dixi d̓ deo/ intelligo ī ſua diuīa eēntia. ¶ Et qn̄ aīa deuota bn̄ vſi tata eēt inhabitādo iſta rupē aut mōteꝫ forti meditatōe/ ⁊ ꝑ fortē cogitatōꝫ ſꝑ illuc reuer teret̉/ faciliꝰ ſe eleuādo ac ꝓmptiꝰ ad habēdū fide̓. ſpem ⁊ charitateꝫ. ⁊ alias pulcerrimas ꝯtēplatōes abſqꝫ numero qͣs ibideꝫ reꝑiret. eſſetqꝫ ei tanqͣꝫ portus ⁊ littus ſeu ꝯfugium ꝯtra oēs tribulationes ⁊ impedimēta marꝭ magni huius p̄ſentis mundi Capitulum. xxv. De tribus modis quibꝰ gratia datur. Icut ſup̄ memini/ mille ⁊ mille mo dis ꝯtēplatio variari p̄t ⁊ hr̄i. Iōqꝫ ꝓ tāto ad pn̄s nō ꝑſiſto/ relinquēdo quēlibet ſuo ſenſui ⁊ gͣtie a deo collate/ ne vi dear quoddā largiſſimū atqꝫ copioſiſſimū ⁊ qd̓ammō infinitū in tā breui ⁊ modica ima ginatione velle ꝑſtringere. Sed ꝓ finali ad huc dico gratiā dei pn̄tē eſſe aīe tribꝰ modis ſpecialiter. ¶ Unus ē ꝑ iuſtificationē. ſine hͦ ꝙ ſentiat̉. atqꝫ animaꝫ cui ſic adeſt deo acce ptabilē reddet. ¶ Alius modus ē ꝑ ſentimē tū ⁊ ꝯſolationē aliquā. ſicut in iſtis qͥ in ſua ꝯtemplatione recipiūt et ꝑcipiunt diuerſos ꝯſolationū modoſ atqꝫ gaudia ſpūalia. Nā interdū eiſdē videt̉ ꝙ liquefiant om̄ino in q dam dulcedine. intantū vt omne qd̓ cernūt aut meditāt̉/ plenū eſſe tali dulcore iudicāt. Aliqn̄ v̓o recipiūt ſecuritatē quandā admi randā humilitate plenā. quā mediāte ipſi ſi bimet diſplicēt/ ſolā accipientes delectatōeꝫ ⁊ placentiā eorū in deo. Quotiens em̄ ſibi metipſi quis placet/ atqꝫ in ſe de ſeipſo gau det/ certus ſit a vera hūilitate ſe eſſe alienuꝫ nec cōſolatōes ſuas quibus iocundat̉ a deo habere ſciat originē. Uera em̄ hūilitas ſem per exiſtēs ſociata viſitationibꝰ bonis atqꝫ diuinis/ dat cognoſcere ad imū et veraciter defectus ſuos. ꝑ quos ſibi homo diſplicet reddit̉qꝫ vil̓ atqꝫ abominabil̓ ī aſpectu ſuo. nihilominus placentiā maximā habēs. ſed que ī gratia. miſcd̓ia. bonitateqꝫ diuina cō ſiſtit. Aliqn̄ anima deuota ſentiet cordis ſui quandā dilatationē vel ſui intellectus com p̄hendēs in ſe plus qͣꝫ etiā totus mūdus. iu dicabitqꝫ deū fore tam excellētis atqꝫ infini te maieſtatis/ ꝙ quaſi om̄e quod reſiduū ē/ ei nihil oīno eſſe videat̉ niſi inqͣꝫtū eſſe in ta libus deus cognoſcit̉. Quādoqꝫ ꝟ̓o ſentiet anima in ſe quandā ſpūalem ebrietatē ꝯmo uentē eam ſobrie in laudes ſpūales. ſuſpiria qꝫ ſancta ⁊ deuota nō ſe valens ad intra con tinere/ quin oporteat de forꝭ erumꝑe ſeu ad extra id oſtendere qd̓ ſentiat. videt̉qꝫ inter dū eidē ꝙ om̄ia plena ſint gloria ⁊ laude ple na. ¶ Tercius ꝟo modus habēdi gratiaꝫ p̄ ſentie dei/ eſt ꝑ vnionē. quēadmodū beatus Paulus apl̓us habuit. ceteriqꝫ contempla tiui excellētiſſimi Sed de mō iſto loqui mi indignū reputo. ⁊ os meū cōtineo. altioribꝰ doctoribuſqꝫ illud relinquēs diſcutiendum Finit. Sequitur epiſto la ab eodem edita. Ttulerūt eximie charitatis ve ꝓ ſtre littere nō paruū leuamen a īfortunio meo (ſicut ſpero) feli ci. Eſt em̄ flagellū patris mi ſericordiaꝝ quod vſqꝫ mō ve re ſupra ſpem ⁊ omne meritū meū temꝑauit Fecit em̄ cū temptatione ꝓuentū vt poſſem ſuſtinere. Gratias igit̉ veſtre benigniſſim pietati/ que ꝯpaſſionē p̄ſtitit taliter flagella to/ q̄ plena ꝯſolatōe documēta ſuꝑaddidit. q̄ demū preconijs. qͣlia nec vſurpo mihi/ nec eis me dignū cēſeo pregrauauit. Sic plane ſic decebat ſapīaꝫ ꝓfeſſos/ vt vnuꝫ ē ꝯſortio ſuo qͣꝫ qͣꝫ ab ortiuū/ qꝛ tn̄ ī tribulatōe poſitū ſolarent̉. ¶ Ueꝝ ⁊ ſi abſqꝫ vlla fictōe cū labo ribꝰ pl̓imis ⁊ expēſis/ olim iā conatꝰ ſū debi les humeros meos/ ⁊ fragilitatꝭ ſue ꝯſocios ſubducere oneri tāto cācellarie pariſien̄. ⁊ in aliū gradū trāſferre. nihilominꝰ inegreſſibi li quodā laborinto circūactus/ ⁊ qͣli poſueri pedes meos in rete/ ⁊ ī maculis eiꝰ ambule ꝯfuſus ſū ab expectatōe/ ſentioqꝫ illud Te rentianū. ꝙ nō licet homineꝫ ſepe eē vt vult. Mādatꝰ ſū qͥppe ab illo/ cui poſt deuꝫ me ⁊ oēs operas meas debeo. dn̄m meū dominū Gurgun̄. loquor. cuiꝰ vtinā aliud circa me⁊ pro me modeſtiꝰ. humilius. ſalubriuſqꝫ con ſiliū extitiſſet. ignoſcat deus idip̄m conſule tibus. ¶ Ibā obediēs ſed impediuit iter mē um/ qͥ olim aſine Balaam obſtitit/ ⁊ interim ab executōe officij cācellarie me ſpontaneuꝫ illud etiā ꝓrſus deſerere paratū. tn̄ illud pro obediētia exeqͥ volentē ſuſpendit. In qua re facio qd̓ mandatis/ neqꝫ aliud ꝓnūc ſubeſſe Quedam LXXV. video ⁊ ſubſtituo em̄ ꝓ exercēdis om̄ibꝰ q̄ p̄ ſens agerē cū ſolēnitate factū mitto. Bn̄ va lete/ mei memores in orōnibus vr̄is. Scri ptū Brugꝭ. xxvij. Aprilis. Sequitur alia epi ſtola eiuſdem. Ocunduꝫ ē ſocij ⁊ fratres in chri ſto dilectiſſimi. Iocunduꝫ valde qꝛ v̓bis nequeo vos alloqͥ. Sūt em̄ amicoꝝ grata vndecunqꝫ col loquia. Ꝙ ſi iuxta Terentianū ſenē/ ꝓxim amicoꝝ gradus ē vicinitas multa ꝓrſus eē mihi debet amicicia ad collegiū illud vene rabile qd̓ incolitis. cui nō tā vicinus qͣꝫ ine unte adoleſcētia familiaris ſemꝑ intraneus fui. ⁊ traxi mores ex conuictu. Solabor igi tur mutua vobiſcuꝫ ꝯfabulatione coactam quietē meā/ qua me diuinū flagellum alliga uit in lecto valitudinis. vbi ſupinū immobi lēqꝫ iacere ꝯſtrinxit. vtiliter ſpero et magna dei miſcd̓ia nō ſolum tolerabiliter ſed pene optabiliter. Cur ita? quoniā neqꝫ lectioneꝫ / neqꝫ orationē/ neqꝫ ſalubriū cogitationū ꝓ tractionem exulauit a me quies talis. qͥn eti am familiariores ſi nō obſtitero/ conſtituit. Quo pacto ſic? Dolorē nanqꝫ corꝑis et ani mi anxietatē/ diuīa gratia vſqꝫ modo vel ab ſtulit/ vel fere ſupra ſpem ⁊ vere ſupra omne meritū meū temꝑauit. Gratias ei qui nunc adiudicauit me contumacē vſqꝫ nūc ſeruuꝫ ſuū. nō in ira ⁊ furore corripere/ ſed in virga filiali. Et dn̄e ſi ſic viuit̉ ⁊ in talibus vita ſpi ritus mei/ corripies me ⁊ viuificabis me. ec ce in pace amaritudo mea amariſſima. Sꝫ ad vos redeo/ quibus e cogitationibꝰ meis familiariter aperire ſtudui. et ſi nō ob aliud. vt vel voluptatem aliquā ex tali ꝯmunicati one ſcribendo concipiā. Sequitur alia epi ſtola eiuſdem. Um nuꝑ deuoti Bernardi ome c lias ſuꝑ Cātica relegerē (pater et frater dilectiſſime) ꝑueni in eum locū qui docet media ꝑueniendi ad generationē verbi. hoc eſt ad contempla tionis arceꝫ. Gauiſus ſum nō mediocriter/ ꝙ ita ꝯſone ad eū de hac materia olim Bru gis in lecto valitudinis mee conſcripſerā. ſi cut habes tractatuli copiā. Neſciebaꝫ vtiqꝫ aliū taliter ⁊ tali ordine/ tradidiſſe ipſaꝫ con templationis adipiſcende arcē. Quo fit/ vt mihi ſecurius eadem ſcripta mea placeant. ¶ Sunt autē verba beati Bern̄. talia/ ome lia cēteſima. Uiſio hec nō induſtrie ē ſꝫ gra tie. reuelationis nō inueſtigatōnis. Si qͥd tamen poteſt ad hoc induſtria oꝑari illud pͥ mū obſeruate qd̓ dicit̉. Lauami/ mūdi eſto te. Secūdo vt ſcribatis ſapientiaꝫ tꝑe ocij. qui em̄ minorat̉ actu/ ꝑcipiet eaꝫ. Tercio vt violenti ſitis. ⁊ gaudiū regni qd̓ vobis diu tiꝰ ſurripit̉/ p̄ripiatis. Ut habeatis cor pur gatum. p̄paratū. improbū. In primo effice ris anxius. in ſecūdo deuotus. in tercio ve hemens. hoc eſt idoneus. obuius. vrgens. Hec ille. ¶ Uides pater ⁊ frater/ quēadmo dum tria hec ꝯueniāt tribus illis gradibus ſcale myſtice ꝯtemplationis/ quos nomina ui amarā contritionē/ ociū vel ſolitudineꝫ et fortē ꝑſeuerantiā. Gratias illi a quo omnis veritas. et cui veritas omnis ꝯſonat. Qd̓ ſi quis nūc aūt al̓s inculpauerit me temerita tis/ ꝙ materiā hanc ꝓrſus altiſſimā et abdi tiſſimaꝫ / vſurpauerim tractaſſe velut ipſam agnouerim / habeat reſponſum illud qd̓ no uiſſime recolo apud vos dixiſſe Scio itaqꝫ ex multis ſcriptis/ ⁊ quorundaꝫ verbis/ ali quā eſſe cognitionē ⁊ mentis eleuatiōeꝫ/ quā habere poſſumus vltra ꝯmuneꝫ ⁊ vſitatiue cognitiōis normā. ¶ Hoc modo etſi nō ali ter/ ſcire potui nobis aliquid deeſſe ꝑfectio nis hmōi/ quā ſancti patres habuerūt ⁊ do cuerūt. Sic em̄ pōt ipſe cecus colores etiā cognoſcere vago tali conceptu/ ⁊ ſe cecuꝫ iu dicare. Querebā dudū a quodā ceco viro in telligēte/ quō ſe ſciret cecū eſſe. Scio rn̄dit. qꝛ aliquā ꝑfectōis integritatē quā in alijs eē audio/ mihi deeſſe ſentio. ¶ Deniqꝫ pater et frater/ nihil ex tribus p̄dictis gradibus tan tū deeſſe formido/ ſicut occupationē neceſſa riā in religioſo exercitio tuo. qd̓ vtiqꝫ nullo mō. nulla ꝓfectus alterius occaſione deſerē dū eſſe nō ambigo. Sic vocatus es. noli vi olēter obniti. qꝛ nō hoc tibi cederet feliciter. Sed irriderent hoſtes ſabbata tua. hoc eſt vacationē tuā. Neſcis p̄terea quid tibi ē vti lius ⁊ deo placētius. Reuelabit cū voluerit. ⁊ dū beneplacitū erit an̄ ſe. quod abſcondit a ſapientibus huius ſeculi ⁊ reuelat paruu lis. Soli paruuli hoc attingūt. nō quia me ritū ſed qꝛ ante placitū eſt. Precipua inſuꝑ ratio hmōi munus deſiderādi eſt/ vt ſimus parui in oculis noſtris. habita ꝯtemplatio ne tanta ⁊ tā immenſe maieſtatis/ vocabit te fortaſſis deus occaſione ocij data/ ꝑ egritu33 4 Prima pars dinē aūt al̓s. Sic interim opus tuū age/ et vaca nō quantū placet. ſed quātū licet ad vi dendū ⁊ guſtandū qm̄ ſuauis eſt dn̄s. In qͦ bn̄ vale. Mei memor in orationibꝰ tuis Et fratrē germanū pupillum ꝯmendatum ha be. Scriptum Pariſius. xiij. Aprilis. Finit. Incipit ſecretuꝫ col loquiū homīs ꝯtemplatiui ad aīam ſuaꝫ. et anime ad hoīem / ſuꝑ pauꝑtate ⁊ mēdicitate ſpūali/ docēs recurrere ad deuꝫ et ſanctos ꝑ deuotam orationē / ꝓ impetrāda elemoſyna gratie ⁊ virtutū. Inſuꝑ ⁊ ꝓ adipiſcēda ſcien tia affectionum/ que ꝓprie ſapientia dicit̉/ qͣ ſi ſapida ſcientia. ¶ Et continet duas ꝑtes. Prima tractat queſtiones ⁊ reſpōſiones di uerſas hominis ad animā / ⁊ econtra. ¶ Se cunda ꝯtinet oratōes ⁊ meditationes diuer ſas quas format anima ſub forma pauꝑis mēdicantis ⁊ querentis panē. ¶ Homo. Mea pauꝑ/ mea infirma/ mea paralitica/ mea miſerabil̓ ani ma. que nihil in te aut ex te bo ni habes. ſꝫ nec tuo labore va les comꝑare. Audi queſo me um conſiliū. Diſce mendicādi officiū. fiat ti bi queſtus mēdicantis ordinarius vite ſu ſtentande prouentus. cur fame. ſiti. algore. interires? vicioſa ꝓfecto multū foret hec ve recundia vel ſegnicies. ¶ Anima O homo hoſpes quidē meus/ qui mecū de patria tue pͥme ꝯditionis eiectꝰ es/ ⁊ detruſi ſumus in hunc tetꝝ ac doloroſuꝫ carcerē p̄ſentꝭ exilij. fateor heu me pauperē. egrotā. captiuā. leſā ſauciā. nudā. om̄ibꝰ egentē. Uere infelix illa hora/ qua parens primus cōmiſit in deum ſummū regē grande illud nefas/ crimēqꝫ le ce maieſtatꝭ/ quo iuſtiſſime nobis illa noſtra p̄clara hereditas adempta ē. ac de loco volu ptatis. gaudij ⁊ oīs excellētie deportati fui mus ī hunc locū lachrimaꝝ. tribulatōis an guſtie ⁊ deſolatōis. de diuitijs ī pauꝑtatē. d̓ ingenuītate ī vilitatē. de vitā ī mortalitateꝫ. de loco ſecuritatis ī locū plenū diſcriminis. Et vt ſub vno claudant̉ oīa/ de vniuerſita te bonoꝝ in ꝓfundū om̄is miſerie ſumꝰ inie cti Quare ꝓrſus ignoro quid factura ſim. la borare nec ſcio nec valeo. Uerſaret̉ quidem labor meus ad deum/ cognoſcendū aman dum/ laudandum/ honoranduꝫ. Sed heu nimis longe factus eſt a me. nimiū me a ſe ꝓ iecit. Conſpicio me ī tenebris poſitaꝫ. circū datam ignorantia. incertitudine. errore. qui bus inutilis facta ſum ad illum intuenduꝫ ſeu ꝯtemplandū. Ita igit̉ meo fruſtrato la bore/ ammodo qͥd agerē quid laborarē/ qͥd lucrifacerē? Dicis mihi mēdicandū eſſe et ꝓ vita queſtuandū. Uolo quidē. ſed quo ibo captiua ⁊ concluſa intra hoſpitale tui corpo ris in magno carcere huiꝰ mundi mortalis. quo pacto pro petēdo auxilio valerē hinc ef fugere? Quis inſuꝑ me clamantem audiret: Quis ad me reſpiceret? qͥs ſuccurreret? Cir cumſpice vndiqꝫ. Cū deficiamus om̄es et pauꝑes facti ſimus nimis. nemo noſtrū eſt qui ſibijpſi vel in modico valeat oꝑeꝫ ferre. vn̄ igit̉ alteri ſubueniet? Quid dabit nihil dandū habens Ita ꝓfecto nō aliā mihi ſor tē video propiciā/ niſi ꝯtra hec mala remedi um deſperationis querere. ⁊ deſperādo vitā hanc finire miſerā. ¶ Homo Quid dicis o anima deſperandū eſſe? Abſit. Mīme certe deſperabis. Meū potius audias cōfilium. Tibi em̄ demonſtrabo locū charitate ⁊ mi ſcd̓ia plenū. in quo om̄es pauꝑes querētes inueniunt refugiū. Ibi em̄ copioſi ſunt illi pij ac liberales dei elemoſynarij in eccl̓ia vi delicet celeſti. ſancti ⁊ ſancte. in quibus eſt il la theſauraria gratie regina miſcd̓ie. mater pauperū orphanoꝝ. vbi adeſt ⁊ redemptor humani generꝭ ſaluator noſter ih̓s xp̄s me diator ⁊ aduocatus apud patrē ꝓ peccatori bus. Queris qualiter illuc tēdas? At ego re ſpōdeo. Illuc te ſanctū ferat deſideriuꝫ. vbi em̄ tuū ſcm̄ erit deſideriū/ ⁊ ibi teip̄m eſſe iu dicabis. Deus (inqͥt ꝓpheta) deſideriū pau peꝝ exaudiet. Quid aūt magis in tuo eſt ar bitrio qͣꝫ tuum deſideriū. quo potes ꝯtinuo ad deū ꝓficiſci. cum deo loqͥ ⁊ cū ſanctis. ab eiſqꝫ ſubſidiū implorare. ¶ Anima Si ita eſt o homo vt aſſeris deſiderabo vtiqꝫ ſatis Ueꝝ plurima frequēter deſidero/ q̄ minime accipio. Et ſi deſiderādo loquor nō eſt qͥ mi hi rn̄deat. ⁊ raro vel nunqͣꝫ me exꝑior adiutā ¶ Homo. Firmiter tene o anima/ ꝙ ſct̄m̄ deſideriū ſemꝑ auditū ꝓ te exaudit̉. niſi for te propter alterā trium cauſaꝝ. Uel qꝛ nō ē de ꝯuenientibus ad ſalutē/ ſicut Paulus de ſiderabat liberari a ſtimulo carnis. Uel qͥa p̄ualet in te aliud quoddā ꝑuerſum deſideri um vanitatis mūdane/ tue ſaluti ꝯtrarium. quod reclamās impedit ſctm̄ tuū deſideriuꝫ ſuum ſortiri effectum. Uel qꝛ hoc tuuꝫ ſct̄m̄ deſideriū cito nimis euaneſcit. Rationabile quidē valde eſt/ ſi te iuuari voles/ vt hoc tuo De mendicitate ſpirituali LXxv cedat profectui. nec ꝯtrariuꝫ queras altero deſiderio p̄domināte. Ꝙqꝫ patiēter ⁊ ꝯſtā ter expectes oportunitatē ſubuētōis. ẜm ra tionabile beneplacitū adiuuantis ¶ Anima Fateor homo ita eſſe. ſed in hac re vnū me conturbat. qꝛ frequenter ignoro quid mihi expediat quid ve officiat qͣꝫtū ad primā deſi derij ſancti qualitatē. Abundāt inſuꝑ ī cor de meo vana ac mūdaua innūera deſideria qͣꝫtū ad ſcd̓am Demū mox faſtidit animus ⁊ laſſat̉ in ſanctis deſiderijs. nec in eis ꝑſeue rat qͣꝫtū ad terciā. ¶ Homo. Propterea ti bi dixi a pͥncipio o aīa mea/ tibi vacandū eē diſcendū quoqꝫ mēdicandi officiū. quo tibi innoteſcat modus petēdi vtiliter/ efficacit̉ ⁊ ꝑſeuerāter Utiliter qͥdem petes/ ſi tm̄ modo ſalutaria. ſi diuine voluntati placita. ſi diui ne legis mādata īplere deſiderabis. In om̄i bus itaqꝫ tuis deſiderijs diuinū antēponeſ bn̄placitū. diceſqꝫ vt ſua nō tua voluntas fi at. ¶ Anima. Miror valdeo hō cur ꝑ ſan ctū deſideriū petēdum velis vt dei volūtas fiat/ cum velim nolim aliter eſſe non poſſit? Cū etiā deus ab eterno videat et cognoſcat oīa. ⁊ ẜm hāc ſuā immobilē noticiā circa me ſingula futura diſpoſuerit prout meis neceſ ſitatibus nouit eſſe oportunū. quid ē qd̓ di cis vt loquar ad eū ꝑ ſanctū deſideriuꝫ qua ſi ignoraret quid mihi expediat. et ſuꝑ hoc/ ip̄m conarer inſtruere. ¶ Homo. Ita vti qꝫ eſt anima vt dicis. et nihilominus orādꝰ eſt deus. ob aliū tn̄ finē qͣꝫ ipſa tetigerꝭ. Si cut em̄ deus fecit om̄ia cū bonoꝝ noſtrorū nō egeret. nec inde ditior ⁊ melior factus ſit. ſed creatura ſue bonitatis ꝑticeps effecta ē. ita vult deus vt eū diligamus. ⁊ ꝑ ſancta de ſideria deuote ip̄m alloquamur propter bo nū noſtꝝ. In hoc quidē noſtra ꝯſiſtit perfe ctio/ ſicut ⁊ ꝑfectio ſolis in lucendo ⁊ illumi nādo. ⁊ ignis ī calēdo ⁊ calefaciēdo. ¶ Sci to ergo ꝙ deꝰ ordīauit / vt noſtrā cōparemꝰ ſalutē/ deuotas ad ip̄m ⁊ ſanctos fundēdo p̄ces. ⁊ mādata ſue legis ſtudioſe adimplen do. atqꝫ ita frequēter vult ad p̄ces ſctōꝝ ali quid ꝯferre. qd̓ ꝯferre inſtituit anteqͣꝫ ſctī fo rent. Certū qͥppe ē ꝙ deꝰ ꝑ ſeip̄m poſſet om nia formare. vult nihilominus ſibi ad reruꝫ multaꝝ formationē ſcd̓as cooꝑari cauſas. ſicut homo naſcit̉ officio generatiōis huma ne. ⁊ hec inferiora corpora ꝯſeruant̉ ⁊ guber nant̉ oꝑatōe ſuꝑioꝝ .ſ. celeſtiū. Ita qͥdē vult deꝰ vnū ſaluari auxilio alioꝝ ſanctoꝝ hoīm vel angeloꝝ. Ita igit̉ ꝑpendis ſatꝭ cur oran dus ſit deus ⁊ ſancti eius. ¶ Sed forſan ad huc dices vanū eſſe/ deum ſua prece vel deſi derio velle inclinare ad alterā partē/ cū illuꝫ conſtet eſſe penitus immutabilē. nec in eo al ternationē eſſe volūtatis qua flecti poſſit de vno velle ad aliud aut iratus placari aut of fenſus reconciliari. Ad qd̓ reſpondeo veruꝫ eſſe qd̓ de immutabilitate diuine voluntatꝭ aſſeris. nec tamē ideo vanas eſſe deuotas p̄ ces ad deū fuſas. qm̄ alio fine orādus eſt de us ⁊ homo. Orādus quidē eſt deus nō qua ſi noſtra oratione flectēdus aut placandus/ aut aliter quouis modo a ſue voluntatis in ſtituto immutādus. ſed vt noſipſos orātes excitemꝰ ⁊ ꝓuocemus ad deuotiōꝫ/ ⁊ noſtre miſerie ꝯpaſſionē. At ecōtra nō ob aliud ho minē rogamus niſi vt eū ad miſcd̓iam mo ueamus. Fine igit̉ ꝯtrario laborat intentio deum orādo ⁊ hominē dep̄cando. Ibi qui dem finis eſt immutatio orātis. hic eius cui dep̄catio dirigit̉. ¶ Qua in re nō incongrue animaduertendū eſt/ ꝙ etiā mō cōtrario no ſtra cauſa verſanda eſt corā deo ⁊ coram ho mine. Coram deo quidē eo melioreꝫ facimꝰ cauſam noſtrā quo purius ⁊ ſincerius noſ ipſos ꝯdemnamus aut ꝯdemnandos ꝓfite mur/ nullā excuſationē p̄tendētes. Ita ſane miſcd̓iam liberatōis a morte ſpūali cuiꝰ rei fueramus/ deo facto ꝓpicio ꝯſeqͥmur. cuius vtiqꝫ ꝯtrariū obſeruari cernimꝰ in curia for ſi iudicis humani. ¶ Uolens itaqꝫ deuꝫ tibi fore piū ⁊ miſericorde̓ eſto ⁊ tu tibijpſi miſe ricors. Eſt em̄ durus duris. pius pijs. bo nus bonis. ſeuerꝰ mal̓. Talē vtiqꝫ illū inue nies/ qualis ⁊ tu fueris ī tuis deſiderijs. nō quidē ꝑ mutabilitatē eius ſꝫ ꝑ tuā. Uolens inſuꝑ ī curia ſue iuſticie abſolutionē ꝯſequi. tu teipſaꝫ accuſabis. iudicabis. ꝯdēnabis. punies. ⁊ ſic remiſſionē impetrabis Ꝙ ſi te coneris defendere ⁊ iuſtificare vias tuas/ cō fuſionē ꝓfecto ⁊ ꝯdemnatōꝫ reportabis. Et ſi milleſies pecces milleſies te ꝯdemneſ. qm̄ ſi in extrema hora vite teipſam ſic ꝯdemnāſ inuēta fueris / vtiqꝫ liberaberꝭ a morte. Sꝫ animaduerte cautius ꝙ is nō legitime ac ve raciter ſe ꝯdemnat qui ſe pro poſſe emendat ¶ Aīa Satiſfeciſti hō bn̄ mee petitōi/ oſtē dēs ⁊ proponēs tres egregias varietates qͣs ignorando frequēs īme fuit turbatio. Nūc igitur animū recipio. voloqꝫ (vt admones) ꝑ ſanctum deſideriū meipſam ad deuotiōeꝫ ꝯmouere. inſuꝑ ⁊ recurſū facere ad ſanctos ad meip̄aꝫ ꝯdēnandū ⁊ punienduꝫ. Ita em̄ 33 5 Prima pars prius a pͥncipio ſuaſiſti vt diſcerē mendica re ⁊ queſtuꝫ facere. Doce me igit̉ rogo te qͥd mihi incumbat faciendū. ¶ Hō. Mihi vi det̉ o aīa ꝙ hoc facile diſcere poteris ſi dili gēter inſpexeris modos ⁊ conatus/ quibus vtunt̉ pauꝑes mēdicātes oſtiatiꝫ/ varios di ſcurſus hincinde facientes ꝓ ſubleuādis ſu is corꝑalibus neceſſitatibꝰ. Conſidera que ſo captiuos vel cōſpectui iudicis p̄ſentatoſ ſuaſqꝫ ſnīas trepidis animis expectantes. Proſpice infirmos graui qualibet egritudi ne corruptos. Perquire paupeꝝ iconomoꝝ occultas et verecūdas indigētias. Et gene raliter oculū dirige ad om̄es in quacūqꝫ ad uerſitate vel ꝑiculo ꝯſtitutos. puta in ꝯiun ctoꝝ funeribus. in exilio. in incēdio. in dilu uio. in bello. Animaduerte inquā ⁊ ſtudioſo mentis intuitu pluſtra qͣꝫ ardēs ſit ī his de ſideriū ad ſuā liberationē aūt ſubuētōꝫ. In ſuꝑ attende qͥd dicāt ⁊ qͥd gerāt. ⁊ hec oīa cō fer in teipſaꝫ tuos recognoſcēs defectus ac miſerias. tuā captiuitatē. tuā mortē. tuū exi liū quā peccādo incurriſti. tuā inſuꝑ deſola tionē ꝑpendēs. qm̄ deū tuū ⁊ patrē ſed et ce leſtē patriā tua culpa ꝑdidiſti. ¶ Ita ſi fecerꝭ ⁊ cum tali deſiderio ⁊ conatu audacter affir mo/ ꝙ hoc tibi ad ſalutē ſufficiet. eris bona qꝫ queſtuaria bonoꝝ ſpūalium ⁊ alimonia rū gratie ⁊ virtutū/ atqꝫ ita inuenies auxiliū deſuꝑ in cunctis tuis neceſſitatibꝰ. īmo (qd̓ amplius ē) efficieris admodū diues. immo dn̄a bonoꝝ totiꝰ md̓i. Cur ita? Qm̄ ſi facta eris heres dei tui pr̄is. de cuiꝰ hereditate eſt totꝰ mūdꝰ. Ita em̄ dixit apl̓us. ꝙ ſi filij ⁊ he redes ⁊c̄. ¶ Aīa Rē magnā mihi ꝓmittis o hō. magnā dignitatē. excellētiā. nobilitateꝫ. q̄ mihi ex dicta q̄ſtuoſa mēdicitate ꝓueniēt Uolo igit̉ eſſe huiꝰ officij/ qͣꝫuis vituꝑabile multū atqꝫ inhoneſtū illud iudicet mūdꝰ. p̄ ſertim ꝑſone generoſe ⁊ alte ꝓſapie ¶ Homo Nō aliter qͣꝫ tibi affirmaui iudicabiſ o aīa mea/ niſi om̄ino deſipueris. Et vt hͦ tibi cer tiuſ appareat ꝓpono ocul̓ tuis ſūmū imꝑa torē mūdi qͥ voluit eſſe huiꝰ officij/ ſicut ipſe ꝑꝓphetā ꝓteſtat̉. Ego inqͥt mēdicꝰ ſū et pau per. Apparuit hoc ī om̄ibꝰ ſuis oratiōibus quas ad deū patrē fecit. p̄ſertim in cruce qn̄ dixit. Deꝰ meꝰ deꝰ meꝰ vt qͥd me dereliqͥſti. Magna igit̉ eſt drn̄tia corꝑalis illius ⁊ coa cte mendicitatis q̄ iudicio plurimoꝝ cenſet̉ fugiēda ⁊ vituꝑabilis. ⁊ huius ſpūalis. de qͦ ſermo quā volūtarie ſuſceperūt oēs ſctī. im mo ip̄e xp̄s vt dictū ē. Nōne ⁊ rex ille poten tiſſimꝰ Dauid in ſuo pſalterio ſe huiꝰ q̄ſtuo ſe mēdicitatis ſectatorē ꝓfitet̉. dū ſe nomīar nūc infirmū. nūc orphanū. nūc vulneratū. nūc cecū. nūc ſurdū. nūc impotentē. nūc alie nū ꝑegrinū. nunc captiuū iacentē ī puluere ⁊ ſtercore. ⁊ ſic de alijs innūerꝭ neceſſitatibꝰ. Et Salomō ille ſapiētiſſimꝰ ſe dicebat par perē infirmū breuiſſimi tꝑis. minorē ad ītel ligendū legem dei. Et ita in tota ſcpͥtura di ſcurrēdo/ inuenimꝰ vniuerſaliter de omnibꝰ ſanctis. ¶ Anima. Multū ꝓfecto laudabi/ P lis eſt hmōi queſtꝰ quē ꝯſtat om̄ibꝰ ſctīs fuiſ ſe ꝯmunē. īmo ⁊ ipſi xp̄o deo ⁊ hoī. Ueꝝ qͥa iā dixiſti mihi tu hō ſpūalē hūc q̄ſtū facile di ſci poſſe/ ſi diligēti ꝓſpectu mētis attendant̉ ea q̄ ī queſtu corꝑali ab his qͥ ī aduerſitatibꝰ ⁊ indigētijs ꝯſtituti ſunt obſeruant̉. Acceda mus igit̉ inuicē ꝓpius/ ⁊ pleniꝰ d̓ his miſera bilibꝰ ꝑſonis ⁊ eaꝝ obſeruātijs/ ꝯferamus. ¶ Homo. Ita fiat aīa. qm̄ hoc tibi nō par uo veniet ꝓfectui. Tū ꝓpter ꝯpaſſionē quā inde ꝯcipiēs ad ꝓximuꝫ. adimplēs legē cha ritatis in officio pietatis ⁊ miſcd̓ie. Tū pro pter fructuoſaꝫ inſtructionē tuā/ quā exem plo corꝑalis hmōi queſtus accipies in q̄ſtu ſpūali. cognoſcens ꝑ hoc quo pacto queres opē in tuis ſpūalibꝰ neceſſitatibꝰ multo peri culoſioribꝰ/ vt ab illis liberatus/ glorioſum illū eterne felicitatis fructū tādē ꝯſeqͣrꝭ. Lo quamur itaqꝫ ī pͥmis de his mēdicis qͥ non incluſi degūt/ victū qͦtidianū oſtiatī q̄rētes. ⁊ eoꝝ exemplo diligētiā diſcamus. Hi nāqꝫ qͣꝫuis plurimū debiles / ⁊ ſenio vel egritudīe vel alio qͦuis accidēte fracti ſeip̄os vel bacu loꝝ bn̄ficio portāt/ vel manibꝰ trahunt. vel alioꝝ inniri viribꝰ qͣꝫuis difficult̓ ⁊ impedi te) īcedūt. Suſtinēt nihilominꝰ ī his labo ribꝰ multas inedias. nūc algore ꝯſtringunt̉. nūc diſſoluunt̉ ab eſtū nūc a vētis ⁊ pluuijſ infeſtant̉. adeo vt etiā bn̄ incolumes crederē tur ī hmōi moleſtijs ſuccūbere. ⁊ graues oꝑ tere incurrere infirmitates/ pēſata p̄cipue la boris difficultate ⁊ indigētie magnitudine quā oculariter ī eis exꝑimur. dū eſuriētes ⁊ ſitiētes ⁊ nudi/ ī inedijs vehemētiſſimis fri goribꝰ incedūt. vel etiā freq̄nter nudatꝭ cor poribꝰ ad terrā ſedēt a mane vſqꝫ ad veſpera Et hec om̄ia patiēter ſuſtinēt incōmoda ſp rātes ⁊ deſiderātes aliqͥd elemoſyne acciꝑe. qua ſpe nihilominꝰ frequēter fraudāt̉/ vacui ad domū r̄deūtes. Dūqꝫ eis aliqͣ certa largi tio īnoteſcit. ꝯſidera qͣnta celeritate qͣnto fer uore illuc ꝯfugiāt. ibi ꝓuerbiū cōe veꝝ pro De mendicitate ſpirituali LxxV bat̉. ꝙ neceſſitas facit anū currere. ¶ Suſci pe ergo o anima in te hāc diligentiaꝫ petēdi clemoſynaꝫ ſpūalē nihil hinc te auertat. nec alibi inhereas. Sinaūt/ fraudari poteris. ⁊ abeſſe largitioni celeſtis patris. ad īſtar pau peꝝ illoꝝ deſidū qui ꝑ vicos vel campos di ſcurrentes/ vel verbis vel factis inutilibꝰ ſe occupātes negligerēt tempus deuotōis. tar dius aūt veniētes ⁊ putātes ſe aliquid acce pturos/ repulſam acciperēt dicēdo eis. Ite hinc. quoniā elemoſyna hec facta eſt. Et ſic confuſi et vacui recederēt. ceteriſqꝫ paterent deriſui. Ita ⁊ tibilo fatua anima mea) acci deret/ ſi tp̄s tuū inutiliter expenderes/ dum ad elemoſynaꝫ dei deberes feſtinare/ p̄cipue dn̄icis ⁊ feſtiuis diebus. ⁊ al̓s dum tibi fue rit oportunitas. Ignoras em̄ tēpus in quo deus velit ſuā elemoſynā diſtribuere. an ma ne an veſpere an cito/ an tarde. Et ſi vtriſqꝫ his horis elemoſynaꝫ ſuam tribuerit/ tanto vberior ſubſequet̉ fructus. ¶ Anima. Bo nū eſt hoc tuū conſiliū o homo. Ueruꝫ me cognoſcere oporteret loca idonea/ in quibꝰ vtiliter elemoſynā iſtam querā. ita em̄ ꝑ eos de quibus locutus es/ pauꝑes fieri ꝯſpicio. Studioſe em̄ ⁊ cū magna diſcretione/ loca exquirunt ad queſtū oportuna. ſcientes qͥa non paſſim in quibuſlibet locis fructuoſus eēt queſtus. vt ſi tabernas aut alia ſuſpecta ⁊ infamia loca frequētarēt plurimū verbera ⁊ iniurias ꝓ elemoſyna reciꝑent. Et iō ī locꝭ ſacris ⁊ in ianuis diuitū ſe pn̄tāt. ibiqꝫ a lō ge nō ingrediētes/ humiliter elemoſynā pe tūt/ dicētes panē ꝓpter deum. ¶ Hō Ad hͦ tibi rn̄deo o aīa/ ꝙ locꝰ diſtributiōis tuaruꝫ elemoſynaꝝ ē ī celis vt p̄dixi. ⁊ illuc te pōt ⁊ dꝫ ferre tuū deſideriū. Debes em̄ ꝯſiderare tuū deſideriū ad ſimilitudinē equi volātis. qualē fuiſſe fingunt poete pegaſum. cuius quidē equi ale due ſunt. timor ⁊ ſpes. Ul̓ eti am ad ſimilitudinē currus ignei/ ſimilis illi in quo delatus eſt Helyas in paradiſuꝫ ter reſtrē. Cuiꝰ rote quattuor/ ſunt qͣttuor v̓tu tes cardinales. eqͥ v̓o trahētes/ ſūt tres theo logice v̓tutes. auriga v̓o eſt diſcretio. Late diffuſeqꝫ poſſet hec materia deduci. ſed ſub hac breuitate nūc trāſeo. Satꝭ ſit ꝑ hec īno tuiſſe ꝙ tuo deſiderio te valebis qͦ voles fer re. ſed caute circūſpice quo ꝑges. Proficiſce re igit̉ ad eccleſiā celeſtē. ne tn̄ ingredi preſu mas in ſanctuariū vel nimis ꝓpe altare acce dere. Tibi ſufficiet ad pn̄s apud ianuaꝫ reſi dere. ibiqꝫ a remotis vociferādo elemoſynā petere ꝓpter deū. Ibi em̄ ſunt īnumere māſi ones ſctōꝝ/ vbi potes oſtiatim ſil̓r vehemē ti deſiderio clamare ⁊ te queſtuare. ¶ Anima Rē facillimā factu putauio hō hāc elemo ſynā ꝯſeqͥ. audiēs ex te hoc ſolo deſiderio fer ri poſſe/ necdū huiꝰ negocij difficultatē exꝑ ta. nūc v̓o aliter inuenio. qm̄ dū hec inferio ra derelinquēs in ſuꝑna mea volui ꝯferri de ſideria/ mihi ſuꝑuenerūt infinita īpedimēta adeo vt nihil difficilius factu iā cēſeā eo qd̓ pͥus tā facile iudicaui. Mox em̄ vt illuc ſur ſum ferri volo ꝑ ſctm̄ deſideriū/ exꝑior meū deſideriū aridū/ aut ſubito aliorſuꝫ deflexū. nūc ad theatra. nūc ad ſpectacula. nūc huc. nūc illuc nulla ī eo manēte ꝯſtātia. ita ad oē qd̓ occurrit/ diſcurrit ⁊ ꝑuolat. nec vllibi qͥe ſcit. atꝫ ita ī meip̄a deficio/ neſciēs aduerſus hec īpedim̄ta r̄mediū efficax īuenire qͦ reddi poſſim idonea ad petendū ſalutarē elemoſy nā. ¶ Homo. Contingūt hec om̄ia tibi (o aīa mea) qꝛ nō plene ſatis ac ꝓfunde adhuc tuam agnoſcis paupertatē periculūqꝫ in qͦ verſarꝭ. qm̄ ſi hoc ad plenū cognoſceres/ mī me profecto ita ꝑſtreperet in te ſenſualis ap petitus et ad vana quelibet diſtractus ſine ret̉ tuū ſanctū deſideriū diuellere atqꝫ diſcer pere. Et hoc quidē ītelligere poteris paupe rū ſupra dictoꝝ exemplo. Inſuꝑ ⁊ eorū qui carceribꝰ ꝓ crimine detinent̉. quoꝝ vtiqꝫ cō tinua eſt expectatio comparēdi ante iudicē. Quid ſane tales abſqꝫ intermiſſione deſide rāt niſi ſuā liberationē? quantūqꝫ ī eis hoc ferueat deſideriū/ teſtificant̉ exteriora queli bet ſigna verbis ⁊ oꝑibus. nunc apud iudi cem. nūc apud cauſaꝝ patronos. nūc apud alios qͦſtibet qͥ p̄ſidio eē pn̄t/ exhibita. Mī me ꝓfecto tunc eis ridere aut iocari libꝫ. aut cū ſuis concaptiuis petulāter aut rixoſe cō uerſari. qͥnimmo tota humilitate de ſolis ſu is periculis ⁊ miſerijs ꝯferūt/ intra ſe pnīaꝫ amarā agentes. ſuſpirātes ⁊ gemētes. ¶ Dic ergo mihio anīa. Nōne ⁊ tu (vt a principio fatebare) es captiua? Sed in quo queſo car cere? Certe ī carne feda. moleſta. plēa obſcu ritate miſerie ⁊ pene infinite neceſſitatꝭ. de qͦ qͥdē carcere egreſſura es/ ⁊ diſtricto tremen doqꝫ dei iudicio ſuꝑ tuis mortalibus crimi nibus p̄ſentanda. vbi nō de qualibet morte corꝑali cauſa verſabit̉ ſed eterna. Ignoras aūt horā qua porta huiꝰ carceris attollet̉ vt hinc egrediaris. Quō igit̉ hec anīaduertēs poteris tua deſideria aliorſuꝫ ꝯferre/ p̄terqͣꝫ ad ſollicite petendū auxiliū ⁊ liberationē. ꝑ Prima pars ſertim cū videas hm̄oi pauꝑes tanto ſtudio vacare. immo etiā plerūqꝫ ꝑ diē integraꝫ in vno eodēqꝫ loco reſidere ꝓ buccella panis/ aut paruo aliqͦ denario obtinēdo? Cur igit̉ nō illic figes plene deſideriū tuum/ vbi con ſtat plenā ab omni malo liberationē ⁊ ſecu ritatē te indubie reperturā. ¶ Anima. Ta lis eſt fateor (o homo) mea miſeria. tantuſqꝫ meus defectus. Et idcirco vacabo ex nūc. ⁊ conabor amplius mea illic deſideria colli gere. Cognoſcis tamē et ꝑpendis qm̄ mihi incumbit corꝑi intēdere/ ⁊ ꝓ eius ſuſtētatio ne ⁊ alimēto frequēter impediri. ⁊ varijs in uolui laboribꝰ. ſicqꝫ plurimū deorſuꝫ in ter ris verſari. cū ſurſum merito mēs tolli debe ret. ⁊ ſuis elemoſynis petēdis ſtudioſius in tendere. ¶ Homo. Nō eſt profecto pruden tis (o anima) ꝓprijs negocijs neglectis/ alie na ꝓſequi. atqꝫ ita curam alterius gerere / vt hinc ſibijpſi iacturā afferat grauiſſimā Su ſtētandū quidē ē atqꝫ alendū corpꝰ. ſed lon geminore diligētia/ breuioreqꝫ labore ac re miſſiori ſtudio id fieri poſſet ⁊ deberet qͣꝫ fa cias. Hoc ſane eſt qd̓ te turbat ⁊ fallit. qꝛ ni mis ⁊ ſupͣ qͣꝫ poſtulat neceſſitas corꝑi ꝯpla cere curas. eiqꝫ diligentius ſeruire. nō atten dēs illius qͣꝫ deordinatus ſit appetitꝰ. qͣꝫ in ſolens. qͣꝫ auidus. immo inſatīabil̓/ ſi illi ad plenū ac de om̄ibꝰ rn̄dere curabis. Erit igit̉ illi veſtitus ne frigeat. alimentū ⁊ paſtꝰ ne fa me ſitiqꝫ pereat. De reliqͦ pro teipſa ſollicita eris. ⁊ velut prudens ⁊ fidelis tibijpſi vaca bis. ¶ Anima Iſta volo quidē facereo hō. ſed infeſtū mihi nimis ē corpus et ſatellites eius. nec quouis mō volunt ꝯtentari p̄ſenti bus. qͥnimmo ſemꝑ rebus nouis inhiant at qꝫ indies ſibi aliqͥd deeſſe q̄rūt̉. Petūt oculi pulcra vndiqꝫ intueri. in veſtibus. in equis. in edificijs. ceteriſqꝫ om̄ibꝰ rebus. Plangit os ⁊ importune clamat/ dū ſibi vina ⁊ eſce modis om̄ibꝰ exqͥſite atqꝫ delicate deficiunt Quid de auribꝰ dicā? q̄ vanis ſermonibꝰ de tractorijs aut adulatorijs. inſuꝑ ⁊ ſonoꝝ re ſonātijs atqꝫ alijs ſil̓ibꝰ innumeris petulan tijs ſaturari nullatenꝰ pn̄t. Sꝫ heu quis lin guaꝫ frenabit a ſuo clamoroſo ac libero elo quio. quē queſo ſtrepitū. qͣntū diſturbiuꝫ. q le murmur mihi freq̄nter ꝯcitat? Erubeſcerē pudēdos tactꝰ mores aꝑire. cuiꝰ inſatiabil̓ ē appetitus ad lubricas ⁊ fedas. īmo abomīa biles carnis delectatōes. ¶ Ideoqꝫ affirmo tibi o homo nullū mihi adeſſe poſſe deſideri um ſctm̄ qd̓ ſurſū valeat libere ꝑgere ⁊ vola re his obuiātibꝰ diſturbijs/ qͥbus intra ho ſpitiū cordis mei exꝑior velut foꝝ quoddaꝫ cōe ac theatꝝ tumultuoſū quotiēs mēti de beret dari quies. ⁊ ꝑ ſanctū deſideriū in celū deportari ad ea ꝑagēda q̄ ſuades. ¶ Homo Iā reſpōdi tibi o anīa atqꝫ demonſtraui ꝙ hec impedimēta ſuꝑare poteris. atqꝫ ſecu ra ⁊ quieta p̄terire ꝑ intēſum ⁊ vehemens de ſideriū ad tuā in tanto diſcrimine ſubuenti onē. vn̄ fiet vt ſub obtentu tā neceſſarie ſub uētionis ꝯtemnas planctū ⁊ clamorē quā tumlibet infeſtū corꝑis ⁊ vaſalloꝝ eius ¶ Ex qͣꝫuis exempla q̄ p̄ceſſerūt merito ad hͦ ſuffi cerent. accedūt tn̄ adhuc ⁊ alia. Animaduer te precor/ ſi pauꝑ aliquis vnaꝫ ex ſuis ouibꝰ amiſerit. vel ſi domus ſua incēdio pereat. vl̓ ſi filius eius morti incūbat/ nōne mox om̄i bus p̄termiſſis ouē ſuā diligētiſſime querit. aut occurrit ſue domus incēdio. vel ſui filij ꝑiculo cōſulere ſatagit? Mīme tūc aduertit qͥd ſuū corpꝰ aūt ſatellites eiꝰ (quoꝝ tātū di xiſti eē ſtrepitū) agāt aūt dicāt. ſed om̄ia illa aure ſurda p̄teriēs/ ſuo tm̄ modo negocio va cat. qͥnimmo nec de qualibet alia re loquētē aliū quēlibet nec attēdit. Cur igit̉ ⁊ tu/ dum es letaliter ſauciata ⁊ ꝑdita ꝑ pctm̄. inſuꝑet tēptationibꝰ prauis eſtuās/ nō poteris tuū ꝯuertere deſideriū ad petendum in tāto tuo periculo ſubſidium. Caue ne tua culpa tibi ſis impedimēto/ quo minus hoc facere va leas dū tuo corꝑi admīſtrādo/ minꝰ pruden ter intēdis. laxans ſibi nimis habenas/ que rēs illud nō ſolū nutrire ſed laſciue tractare atqꝫ oblectare nimis ſine mō. Un̄ fit/ vt te ⁊ illud ꝑdas ⁊ deſtruas/ ac tandē etiā cum illo pereas. ¶ Anima. His a te dictis o homo nequeo ꝯtradicere/ exquo vtiqꝫ ampliꝰ mea ꝑmaxima īnoteſcit miſeria. qm̄ p̄ter hec q̄ ex poſuiſti/ conſidero quod dictū ē in puerꝭ. qͦs dum matres aliqn̄ ſolitarios relinquūt/ mi rū videri pōt quāta deſolatōe torqueant̉. qͣꝫ feruēti etiā deſiderio illas requirāt/ flētes in ceſſāter ⁊ eiulātes. nec aliud qͥcqͣꝫ cogitātes. Quāto magis ego miſera merito dolerē/ ⁊ ī meo exardeſcerē deſiderio/ dū mea culpa me video ꝑdidiſſe meū patrē celeſtē ⁊ ſua gratia priuatā/ que ē mea mater ⁊ nutrix. ¶ Fert̉ d̓ multis/ qui parentibꝰ orbati/ vel etiā heredi tate fraudati paterna/ ſeip̄os ꝑemerūt. Legi tur inſuꝑ de qͣꝫ pl̓imis femīs/ q̄ a ſuis dereli cte maritis/ ꝑ mortē aūt al̓s ſibijpſis necem ītulere. At ego heu īfelix ꝑſepe ꝑpēdo me pa trē celeſtē offēdiſſe/ ac ꝓinde a ſua pn̄tia legi De mendicitate ſpirituali LXxv time proſcpͥtā/ ⁊ paterna hereditate eqͥſſimo iure pͥuatā. ſed ⁊ is qͥ mihi eēt ſpōſus ob mi as inſolētias ⁊ lubricas feditates/ me ꝯtem nit. abijcit ⁊ repellit. ¶ Quotiēs inuentū eſt vt pro amico ꝑdito alter ſibi necem inferret. Et qͥs talis ac tantꝰ amicꝰ ſicut dn̄s noſter IIh̓s xp̄us qͥ pro mea ſalute mortē ſuſcepit quā nec pro meipſa vellē ſuſtinere? Itaqꝫ ſi hec ꝓpter infortunia aut dāna tꝑalia fiant merito ī tāto meo ſpūali detrimēto mihijpſi dabo vexationē. eroqꝫ ſupͣ modū dolēs ⁊ tri ſtis. Quo nō obſtante/ loqͣr ad te ꝯfidēter. ⁊ exponā qͥd ī hac re aliqn̄ mihi ꝯtīgat. Inue nio em̄ dū ꝑ deſideriuꝫ clamo ad dn̄m ⁊ ad ſanctos auxiliū petēs deſuꝑ nullā adeſſe cō ſolatōꝫ. nullū meis neceſſitatibꝰ afferri preſi diū. Un̄ fit vt remaneaꝫ apud me frigidio ac minꝰ feruida ad eos dep̄candū ⁊ orandū ¶ Hō. Non hinc miraberꝭ o aīa. qm̄ ita di ſpoſuit aūt ꝑmittit fieri deꝰ ꝓpter alterā cau ſaꝝ qͣs exponā. ¶ Una quidē ē propter tuaꝫ inſtructōꝫ. vt ex hͦ videlicet officiū mēdican di tibi plenius innoteſcat. Si em̄ mox te pe tēte petita acciꝑes. tūc vel donū dei ꝑuipen dēs ad alia facile tua diuerteres deſideria. vel dei bn̄ficio ingrata/ ſuſceptū gratie mu nus iuſta viciſſitudine ꝑderes. ꝑ qd̓ ⁊ te di uinis redderes indignā bn̄ficijs. Freq̄nter id fieri videmꝰ apud hoīes/ vt his qͥ bn̄ficia cito ſuſcepta ꝑuipēdūt/ petita vel denegent̉ vel difficulter ⁊ tarde ꝯcedant̉/ qͣſi vana ⁊ in digna ſit talibus facta donatio. Quēadmo dū etiaꝫ mater aliquotiēs infantē ſuū ꝓpter eiꝰ abſentiā eiulantē ad tp̄s relinqͥt ſoluꝫ / vt poſtmodū apud eā diligentiꝰ remaneat eiqꝫ inhereat feruētius. Cōtingit etiā vt delectꝫ aliqn̄ filioꝝ amorē ꝑ hoc exꝑiri/ ⁊ exꝑto do lore materne abſentie/ maiorē ad eos excre ſcere dilectionē. Ita quidē diuinū indultuꝫ differri putandū eſt aliqn̄ / vt hinc tua inno teſcat diligētia. humilitas et patiētia. vn̄ ꝑ pendit̉ an vera ſit tua pauꝑtas an ficta. Nā ⁊ ſic fieri comperimus apud pauperes hui mūdi/ quos ꝑ longā expectationē temptari cernimus. an vera ſit vel ſimulata eoꝝ pau pertaſ. Quos em̄ deſides. impatiētes ⁊ mur murantes cū indignatione ⁊ ꝯtemptū dila te donationis inſpicimꝰ. hos indubie ſil̓a tores pauꝑtatis iudicamus. Ita ⁊ apud qͦſ dā hypocritas ꝯtingit/ qͥ ſeip̄os intra ſe iuſti ficāt. ⁊ cū ſe opulētos v̓tutibꝰ iudicēt/ nulli diuini doni ſe egere p̄ſumūt. qͣꝫuis v̓botenꝰ cōtrariū ſimulēt. Deus aūt qui ſcrutat̉ profunda maris hanc eoꝝ ſuperbā ſimulatōeꝫ agnoſcens / ꝑ longā expectationē eos miſeri corditer ad patientiaꝫ ⁊ humilitatē reducit. dū in hac dilatione ſue miſerie atqꝫ indigen tie facit eſſe certiores ¶ Anima Quomodo queſo fieri poteſto homo/ vt anima aliqua ſe diuitē ⁊ potentē arbitret̉/ q̄ ſe tot miſerijs. anguſtijs. carceribus. indigentijs/ ꝑiculiſqꝫ grauiſſimis videt obnoxiā? ¶ Hō. Meri to profecto obſtupeſcis aīa ſuꝑ hac temeri tate ſuꝑbiſſima. Eſt nihilominus ita vt aſſe rui. Tū ꝓpter negligentiā ⁊ incuriā petendi auxiliū deſuꝑ. quā vtiqꝫ deſidiā minime in curreret anima/ ſi eius miſeriā ⁊ deficientiaꝫ attenderet. Tū propter ſummā indignatiōꝫ quā aduerſus eos ꝯciperet qui ſibi ſuā pau pertatē ⁊ miſerabilē ꝯditionē ꝯmemorarent eam vt vere eſt peccatricē aſſerētes. quā nihi lominꝰ v̓bis ſimulatorijs profitet̉. Nam ſi ex ꝯſciētia vere hūilitatis hͦ faceret. qͥd cau ſe eſſe poſſet vt eos indigne ferret qͥ ꝓprie ſue ꝯſciētie teſtimonio ꝯcordarēt? Nō miꝝ igit̉ ſi taliter anīa diſpoſita/ mīme diuinū indul tū ſuſcipiat/ ⁊ gratie impetret alimoniā/ cuꝫ ſe nec illiꝰ indigentē recognoſcat/ īmo plena manu adueniat petitura. Ita ſane nō iniu ria repellunt̉ mēdici queſtuarij ⁊ fraudulēti. qͥ cū abūdare cognoſcant̉/ ſe fingūt verbis ⁊ ſignis mēdacibꝰ deficere. ¶ Eſt et altera cau ſa/ cur nō ſtatim exaudit̉ aīa. vt videlicet cō gruo temꝑe ẜm occulta ſua iudicia/ deus tri buat qd̓ mox ꝯcedere nō expediret/ vt vl̓ ſic anima ſtudioſius vacet. ⁊ ſine intermiſſione ſingulis horis annonā celeſtē expectet. ⁊ nō torpeat certificata de tꝑe indubitato benefi ce ꝑceptōis. ¶ Eſt deinceps ⁊ alia huiꝰ dila tionis cauſa / vt ſic deus morā faciens/ tūc pͥ mū cū videbit̉ inurbanus denegator/ vberi us ſua dona largit̉/ ſicut frequenter pauperi diutius tardāti/ ⁊ etiā iniurias ⁊ opprobria humiliter ⁊ eqͣnimiter tolerāti/ pīguior acce dit largitio. Cōtingit etiā hinc rationabili ter pauperē aliquē a perceptione elemoſyne repelli. quia cognoſcitur alijs q̄ poſſet ⁊ de beret impēdere pietatꝭ officia denegare. Ita nimirū accidit anime contra proximū indu rate/ que ſuis debitoribus nihil vult dimit tere/ nihilqꝫ largiri petentibꝰ. ¶ Interdū eti am fit vt ſtudioſe pauperi alicui hocip̄m ne ſciēti/ larga manu ſuccurrat̉. ſubtiliter ac oc culte ſua mūera ī domū eiꝰ inferēdo. vt fecit btūs Nicolaꝰ. vel etiā amicis ſuis tradēdo quatinus ei ꝓut viderīt oꝑtunū fidelit̓ ad Prima pars mīſtrēt. Et hoc fit plerūqꝫ dū talis p̄ſumit̉ ꝑceptis donis nō bene vſurus ſed vel ad fa ſtū ꝯuerſurus vel ad voluptatē. ¶ Poteſt et hmōi dilatio diſpenſatiōe diuina ꝯtingere que maiora ⁊ largiora premia reſeruat ſuo tē pore conferēda ad modū quo pater filio nō ſtatiꝫ hereditatē ſuā largit̉. ſed ei vſqꝫ ad an nos pubertatis legitima ordinatōe reſeruat ¶ Tardat etiaꝫ aliqn̄ deus petita largiri. qͥa cum ſint nimis exigua que petunt̉/ vult con gruo temꝑe maiora tribuere ad inſtar regꝭ magnifici qui ſuū aliquē p̄dilectū ſeruitorē humile aliqd̓ officiū/ puta clientele petentē nō audit. volens ⁊ intendēs eum ad altior promouere. ¶ Contingit p̄terea ideo etiā ali qn̄ nō exaudiri petenteꝫ. qꝛ ꝓpter ingratitu dinē p̄teriti beneficij ſe indignū fecit ad ꝑce ptionē futuri/ ſicut ſi pauꝑ aliquis mox dū elemoſynā acceperit ſe a donāte auertat/ nul lam viciſſitudinē honoris aut gratiarūacti onis ei tribuēs. qui tn̄ anteqͣꝫ acciꝑet ſum mā humilitatē fingebat ¶ Sed ⁊ fraudatur aliqn̄ quis ſue petitōis effectu. qꝛ mens pe tendo cogitatōe vel locutione auertit̉ a deo ad terrena penitus diſtracta velut deo exhi bēs manū ad recipiendū. ⁊ ad mundū faciē ꝯiertēs. qd̓ vtiqꝫ ꝑmaxime diſcōuenit pau peri mēdicāti vel reo crimīs elemoſynā aut gratiā requirēti. ¶ Cōtingit inſuꝑ aliqn̄ / qͥa talē orantē habet deus velut ꝓphanuꝫ ⁊ ex cōicatū aut nolentē audire xp̄m loquentē in ſuis ſermonibꝰ ⁊ ſcpͥturis. ſicqꝫ nimiꝝ deus talē ſpernit in ſuis petitōibꝰ. ¶ Cōtingit de niqꝫ hoc aliqn̄ qꝛ talentū creditū recōdit̉. et nō multiplicat̉ ad intentionē donātis ꝑ bo nū vſum illius quēadmodū pater mīme da ret filio centū libras ad vſum negociatōnis quē nō ſperaret negociādo alias centū ſuꝑ lucratuꝝ. Eſt itaqꝫ nobis ſpūal̓ negociatio cū deo. videlicet donis ſuis bn̄ vti ⁊ vigilā X ter oꝑari. ¶ Aīa. Sūt (vt ex te audio o hō) iudicia dei plurimū admirabilia / ⁊ circa me as petitōes iuſtiſſima. Animaduerto em̄ ꝙ frequēter deus mihi petita mea ꝯcederet ira tus multū ⁊ indignatus. qm̄ hec ꝯceſſio ple rūqꝫ eēt mihi nociua ⁊ dānabil̓. Magis ita qꝫ mihi ꝯuenit ſepius tardare ⁊ dilatōeꝫ fer re. nec ideo multū anīo exultare ⁊ ꝯfidere/ ſi qn̄qꝫ me ꝑpendo exauditā. ne forſan hec ſit mea merces. ⁊ illa futura eterna iuſto dei iu dicio deneget̉. Nec etiā iō ꝑte ex altera nimi um deijci ⁊ ꝯtriſtari/ ſi nō ſtatiꝫ me ꝯtingat exaudiri/ ſꝫ potius hinc ꝯſolari et ſꝑare. qm̄ hoc nouit deꝰ ad ſalutē meā expedire. ¶ Cō prehēdo itaqꝫ ex cauſis quas expoſuiſti plu res ꝯditōes in orōne mea obſeruādas. puta ꝙ fiat ſtudioſe. fructuoſe ⁊ veraciter abſqꝫ fi ctiōe/ proteſtādo ⁊ recognoſcēdo ꝓpriā pau pertatē et miſeriā more paupeꝝ mendicorū qui plene detegūt ⁊ declarāt oēm ſuā impo tentiā ⁊ leſionē. ex hoc ſperātes facilius ac ce lerius miſcd̓iaꝫ cōſequi a diuitibꝰ ſibiqꝫ ſub ueniri. immo ſub hoc interuētu tacent ⁊ oc cultāt quālibet in eis incolumitatē. ¶ Erit in ſuꝑ oratio mea cū patienti expectatōne. Fi etqꝫ intelligibiliter ⁊ ꝑſeuerāter. letāter ſuſci piet datū cū gratiarūactione/ ⁊ bn̄ficij acce pti ꝑ bonū vſum multiplicatōe. ¶ Sed hi mihi duo ſurgūt dubia. Uidem em̄ libēti abundātiuſqꝫ ſubueniri a diſcretꝭ ⁊ pijs di uitibꝰ/ pauꝑibus. verecūdis. iconomis. qui publice petere ex hōeſtate formidāt/ qͣꝫ alijs publice ⁊ inuerecūde petētibꝰ/ ſuāqꝫ penuriā ī aꝑto p̄dicātibꝰ. Uidet̉ p̄terea plurimū one roſum ac tedioſum/ ſi tā frequēs/ tamqꝫ aſſi dua (vt aſſerꝭ) debeat eſſe oratio. Un̄ reddū tur ex hoc plurimū pauꝑes diuitibꝰ huiꝰ ſe culi odioſi. quia importune nimis petūt/ qͣ ſi de nullo contēti nec cedentes dū petita de negant̉ aut recuſant̉. ¶ Homo. Magna ē o anima diuerſitas hic ꝯſideranda inter di uinā ⁊ humanā largitatē. ¶ Primo quidem quo ad noticiaꝫ. ideo em̄ diuītes huiꝰ ſeculi denegant aliqn̄ mēdicis palā petentibꝰ. qꝛ ī ipſis plurimi ſunt deceptores ⁊ ſimulatoreſ qͥ datis ſibi elōmoſynis abutunt̉. vl̓ etiā ali unde abūdantes alieno nō egēt auxilio. Et ꝓpter hāc fraudē ſepe detrimētū ſuſtinēt ve ri ⁊ boni pauꝑes. Nō ita res agit̉ cū pauꝑi bus iconomīs/ qͣꝫuis ⁊ illi ſe cretā ſubuētōeꝫ a diuitibꝰ ſperāteſ/ ſubtil̓r ſuas exponūt aut exponi faciūt neceſſitates. licet cū qͣdā vere cūdia q̄ aliqn̄ ex ſuꝑbia ꝓcedit. q̄ vtiqꝫ dete ſtāda eſt. aliqn̄ aūt ex humilitate. qua etiam humilitate deū exorādo vti potes et debes. Nō em̄ tua pctā quibꝰ pauꝑ degis omībus detegis. ſꝫ his ſolis qͥ tibi poterūt eē auxilio ⁊ ſub ſecreto. quibꝰ cū deꝰ ea velit ad tuā ſalu tē ꝓdi/ ſi celata ſeruares/ ꝑnicioſe ſuꝑbe vti qꝫ venires arguēda. puta ſi ī ꝯfeſſiōe verita tē taceres. ¶ Secūdo ꝑpendit̉ dicta diuerii tas qͣꝫtū ad donātis poteſtatē. Importuna em̄ petitio ideo diuites huiꝰ ſeculi cōtriſtit ⁊ a donādo retrahit. qꝛ nō om̄ibus ſubueni re pn̄t. ⁊ cunctis eoꝝ adeſſe defectibꝰ. necem ad hoc quantūlibet immēſe copie ſufficeret. De mendicitate ſpirituali LXxV Alia lōge ē diuinaꝝ ⁊ magnificētie dei cōdi tio. qͥ abſqꝫ detrimēto ſui omnibꝰ dat afflu enter. promptiorqꝫ ē ad dandū qͣꝫ ſumus ad recipiendū. ideoqꝫ vult te ſemꝑ eſſe ꝑ ſanctū deſideriū diſpoſitā ad ſuſcipiēdū dona ſua. Quanto em̄ ea feruentius deſiderabis et pe tes/ tanto abundātius accipies. ſicut quo ſo li corporali amplior aperit̉ aditus/ eo copi oſius lumen eius ꝑcipit̉. Laudabis igitur dn̄m ⁊ ꝑſeueranter/ immo inceſſanter exora bis. admodūqꝫ cauebis ne aliqn̄ menti ſur reꝑat de teipſa grandis opinio quaſi diues ſatis effecta ſis nō amplius egēs mendica re. Quinīmo quo plus augebit̉ donatō/ eo erit inſtātia frequētior. qm̄ tunc ampliꝰ ege bis gratia dei ad conſeruationē donoꝝ eiꝰ. inſuꝑ ⁊ ad bonum ⁊ legitimuꝫ vſum eorun dem. ſine cuius vtiqꝫ p̄ſidio continuo / mox totū amitteres quod prius acceperas. fierēt qꝫ deteriora nouiſſima prioribꝰ. ⁊ eſſes ſoli to pauꝑior. Un̄ fit vt nullus inueniat̉ tam periculoſus tāqꝫ latēs ⁊ inſidioſus hoſtꝭ tu is ꝑcipiendis elemoſynis qͣꝫ ſuꝑbia que vt plurimū expellit. exufflat ⁊ abijcit de mani bus quicqͥd diuinitus ꝯceſſum ē Prudēter igit̉ ages tibi ab hoc hoſte toto ſtudio p̄ca uens. ¶ Anima. Satiſfeciſti iā homo me is dubitationibꝰ. reſtat vt rurſus te interro gem apud quos me conferā pro meis ſuſci piendis elemoſynis. an ad deū (a quo om̄e datum optimū ⁊ donū ꝑfectuꝫ) ſufficiat abſ qꝫ medio proficiſci Que inſuꝑ ad hoc hora ſit aptior/ ⁊ qͥs locus? ¶ Homo. Attēdere debes o anima/ ꝙ egrotus aliquis vilis ⁊ fe dus/ aut ſcurra/ aut morti condemnādus/ vel quilibet alius ſimilis nequaqͣꝫ preſume ret in cōſpectu alicuius excellētis principis abſqꝫ medio ſeip̄m exhibere. p̄cipue dum de putati ſunt alij qui tales audiant/ et eis pa trociniū impendāt. Tibi igit̉ ſuadeo vt me diatorē recipias ad ſāctos te ꝯuertēs. quo rum ſuffragijs apud deū te queſtues. Hoc ſane tua exigat humilitas hoc fieri vult de us ad honorē ſanctoꝝ. Cōſidera hoc in cu ria alicuiꝰ regis/ in qua forifactor aliquis fo raneus/ qͥ videlicet nō eſt curie domeſticus/ nō ſtatim ad regis p̄ſentiā ſe confert/ ſed ad aliquē domeſticū curie Et aliquotiēs ſtudi oſe queret ex minimis vnū/ puta ianitorē. ꝑ quē ad maiores dirigat̉. ⁊ ſic tandē vſqꝫ ad regem ꝑueniat. Nec tibi mouebis ſcrupulū dum aliquē ſanctoꝝ/ ſpecialiter tuuꝫ media torē recipies/ quaſi ceteri de hoc velut inuidi turbent̉. Tanta quippe charitas ac dile ctio verſat̉ apud eos/ vt eorū penitꝰ ſit idem velle. atqꝫ ꝑ hoc qd̓ vnꝰ orat ⁊ deſiderat/ orat ⁊ deſiderat alter. Libeꝝ ergo erit tibi ꝓ tua deuotione ad quēcunqꝫ ſanctū ſpecialit̓ re currere in tuis oportunitatibꝰ ẜm ꝙ ad hoc te inclinabit conſideratio virtutū ⁊ donoꝝ/ quas in tali ſancto cognoſcis floruiſſe. Cui quidem ſancto ꝯſulto te cōmittes tanqͣꝫ tuo protectori ac directori. nec tamē ꝓpterea ce teroꝝ negliges auxilia poſtulare. ¶ Queſiſti aūt quis ad interpellandos ſanctos locꝰ ha beat̉ idoneus? Eſt profecto om̄is locꝰ aptꝰ orationi dei ⁊ interceſſiōi ſanctoꝝ. Templa tamē deo ⁊ ſunctis dedicata/ ſpeciali ꝯgrui tate ad hoc deputant̉. in quibus quoniā cō muni nomīe totius eccleſie fiūt orōnes/ ſūt ꝟtute ⁊ merito p̄ſtantiores. Sic ⁊ de tꝑe de quo etiā mouiſti queſtionē/ ſentiendū arbi tror. Deputati ſunt quidē ad orōem ſpecia liter feſti dies ⁊ ſolēnes/ qͥbus etiā frequētiꝰ dona gratiaꝝ diuinitꝰ īmitti credunt̉. Exꝑi mento em̄ certiſſimo didicerūt plurimi / die bus his vberibus ſe diuinitus adiutos ⁊ cō ſolatos. nec huiꝰ aliā ſcirent aſſignare rōem p̄ter diuinā magnificentiā ⁊ liberalitatē. in ſuꝑ ⁊ ſanctoꝝ interceſſionē copioſam ¶ Aīa 2 Uellem preter hec adhuc o homo ex te in formari/ ſi mihi liceat ⁊ expediat/ pios hoīeſ adhuc in ſeculo viuētes dep̄cari. atqꝫ etiā in eoꝝ interceſſionibꝰ cōfidere. p̄ſertim qꝛ meo iudicio in pn̄ti exilio nemo ē qͥ ſuꝑabundet. ⁊ nō ſatꝭ opus habeat his q̄ poſſidet. vixqꝫ ſibi ſufficiat vnuſquiſqꝫ / vt ꝙ ſatoret ꝓ ſeip ſo. ¶ Homo. Tam grata tā dilecta deo eſt charitas mutua fratꝝ o anīa / vt eis manda tū dederit ꝓ inuicē orare. Et ꝯtingit ꝙ vnꝰ exaudiat̉ orās ꝓ altero/ qͥ nō exaudiret̉ orās ꝓ ſeipſo. Hac (ni fallor) rōne/ qꝛ is alter ꝓ qͦ orat ē in charitate/ cuꝫ tn̄ ipſe qͥ orat ſit pctō mortali obnoxius ⁊ gr̄a pͥuatus. ¶ Sed et optimo iure voles / vt ex ore infantiū tua de precatio dirigat̉ in ꝯſpectu dn̄i/ etiā ſi qd̓ di cāt penitꝰ ignorēt/ dicēdo Pater nr̄ ꝓ te ⁊ ad tuā inſtantiā. Facti em̄ ſunt ꝑ regeneratōis lauacrū filij adoptiōis ⁊ regni. ac ꝑ hoc deo in ſuis orationibus accepti Sicut ſi filius regis nondū annos intelligētie attingēs/ of ferat patri ſupplicationē alicuiꝰ malefacto ris. nō vtiqꝫ repellet̉ a pr̄e vacuꝰ. ⁊ ſi neſciat qͥd ipſa res importet. Quā ꝓfecto ſupplicati onē ſi ꝑ ſe malefactor porrexiſſꝫ/ mox a facie regis eiectus/ grauiorē forſan indignatōem Prima pars incurriſſet. Hac ꝯſideratiōe mota/ ꝑſona q̄ dā mihi nota / ꝑ pueros innocēteſ pro ſe ora ri/ ⁊ dici pater noſter diſponebat. Et licꝫ (vt dicis) vix ſatꝭ quilibet ſibi ſufficiat. nihil tn̄ iuſto aut cuilibet alteri deperit/ dū pro alijs orat. qͥnimmo ex charitate hoc faciēs/ apud deū abundāter ī merito proficit. ¶ Conſide ra etiāqͥs aditus ē iuſtis apud deū exoran dū / ꝑ miracula q̄ legimꝰ vicibꝰ innumerꝭ ad eoꝝ p̄ces facta. ¶ Cōſidera inſuꝑ ꝙ quantū cunqꝫ grauis pctōr/ ſi id boni faceret qd̓ iu ſtus qͥlibet etiā ſi tm̄ ad horā fecerit/ ita mo riēs indubie ſaluaret̉. Quantū ergo valebit dep̄catio iuſti aſſidua. qͥ triginta vel quadra ginta vel pluribꝰ annis ī bona vita ꝑſeuera uerit et profecit. ¶ Anīa Bn̄ mihi prorſus hec q̄ dicis placēt o hō. atqꝫ tecū ſentio ꝙ fre quēter miſericors deus alicui ſubuenit/ nō ad ſuas ſꝫ alteriꝰ p̄ces. qͣꝫuis hoc ita fieri/ is qͥ iuuat̉ ignoret. Ita inquaꝫ ſentio ⁊ ſentire debeo. indeqꝫ maiorē humilitatē ꝯciꝑe Sꝫ ⁊ ꝓpter hoc iā cognoſco plurimū ad ſaluteꝫ prodeſſe pro inuicē orare. idqꝫ fieri ab inui cē expoſcere. p̄ſertim qꝛ ſtabit aliquē ad ho rā eſſe ī gratia altero nō exiſtente. Ꝙ ſi vter qꝫ ſit ī gratia/ tāto cenſebit̉ oratio ampliꝰ vn diqꝫ valitura. Hoc em̄ ꝯſidero ī elemoſyna dū ꝑ aliuꝫ fieri mandat̉. que vtiqꝫ fructuoſa erit/ ſi alter eoꝝ fuerit ī gratia .ſ. vel mandās vel exequēs. fructuoſior tn̄ ſi vterqꝫ. Sed ⁊ oculū ꝯuerto ad illos queſtuarios ⁊ ꝓcura tores hoſpitaliū aut captiuoꝝ. quibus ſatiſ abundeqꝫ dat̉ eoꝝ intuitu pro quibꝰ petūt. cū tn̄ nihil eis pro ſe petentibꝰ daret̉. immo forſitan turpiter abigerent̉. Et nihilominꝰ hi queſtuarij partē diſtributiōis accipiunt. Ita ſane ꝯcipio multū vtile ac tutū eſſe pro alio ⁊ pro inuicē orare. Sicut etiā in corꝑe mēbra ſeinuicē iuuant/ ⁊ mutuo tribuūt ali mentū/ dū ſanguis ⁊ ſpūs ab vno defert̉ ad alteꝝ. Ita ⁊ in corꝑe myſtico ⁊ ſpūali qd̓ eſt eccleſia vita gratie deriuatur a capite xp̄o ꝑ gl̓ioſam eius matrē que ē velut collū. ⁊ ꝑ ce teros ſanctos dei / ⁊ quoſlibꝫ alios quoquo mō ad corpus hoc myſticū ꝑtinētes Unde etiaꝫ rurſus ꝯcipio/ ꝙ ſemꝑ ꝓficit oratio fa cta pro exiſtētibꝰ in purgatorio. quos cōſtat eſſe ī gratia. Si p̄terea nihil p̄ter diuinū mā datū moueret ad orandū ꝓ altero adhuc ex hoc ſic orare prodeſſet ¶ Ualet etiā ſemꝑ ora tio noīe eccleſie facta. puta cū dicit̉ officium canonicuꝫ aut miſſa celebrat̉. ¶ Credo tn̄ ꝙ opus penale factū ꝓ altero ꝑ modū ſatiſfactionis/ nō eque valet ſatiſfaciēti ad ſatiſfa ciēdū ꝓ ſeipſo. ſicut ſi ex intētiōe hoc tm̄ pro ſeipſo faceret. Poteſt tn̄ ⁊ ſic plꝰ vel eque va lere qͣntū ad meritū ⁊ gl̓ie incremētū ¶ Hō. Sunt hec tua dicta o aīa ⁊ dictis meis ⁊ rōni ꝯſona Ueꝝ aliquid vnū adhuc mirabi lius ꝯſiderabis. Frequēter em̄ vtilior ⁊ effi cacior ad impetrādū elemoſynaꝫ gr̄e/ reddit̉ oratio in cōi cetu pctōꝝ facta/ qͣꝫ ſeorſum in pͥuato/ ſicut ⁊ elemoſynā corꝑalē ſecurius et ꝓmptiꝰ ꝑcipiūt pauꝑes minus abiecti mi nuſqꝫ debiles/ dū debilioribꝰ. deſpectioribꝰ ⁊ miſerabilioribꝰ ſociati/ ꝯmuniter cū eis pe tunt. Ita (vt inquit apl̓s) vbi abūdauit pec catū ibi ſuꝑabūdauit ⁊ gr̄a. ¶ Nō gͦ fugiēdi ſūt pctōres ī ſuis orōibꝰ. niſi forſan ſint ꝑ ec cleſiā excōicati. Nec ſoluꝫ corꝑalit̓ hͦ mō cū pctōribꝰ ē cōicandū. īmo et ſpūalit̓ ẜm men tē ſurſuꝫ cū eis ī orōne intētio ad deū habē da ē. ¶ Aīa. Uolo igit̉ ammodo o hō ⁊ ꝓ alijs ⁊ cū alijs orare/ faciēdo queſtuꝫ magni illiꝰ ac generalis hoſpitalis totiꝰ mūdi. in qͦ decumbūt innumerabiles egroti varijs lan guoribꝰ laborātes. Nemo qͥdē hāc mortaleꝫ vitā ducēs ab hoc hoſpitali exemptꝰ ē. ſicut nec ab infirmitate penitus īmunis. licet ẜm plus ⁊ minꝰ. Un̄ ſemꝑ mihi adeſt oportuni tas queſtū meū proſeq̄ndi ⁊ petēdi ſpūalem elemoſynā. tū pro me. tū pro alijs aliqͥbꝰ. tū pro om̄ībꝰ ī hͦ hoſpitali degētibꝰ. Preſertim qꝛ id ceteri pro me faciūt ⁊ mutuū ſuffragiū cōis expoſcit charitas. Si mihi facultates ſuꝑpetūt ad vite huiꝰ onera ſuſtētāda abſqꝫ graui ⁊ aſſiduo labore. ſurgit hoc haud du bie ſub deo hoc pͥncipaliter agente/ ꝑ labo res ⁊ oꝑas alioꝝ. tā pͥncipū qͥ tuent̉ ⁊ prote gunt/ qͣꝫ minoꝝ qui laborāt ⁊ procurāt. Qd̓ ⁊ de bonis ſpūalibꝰ ſentire debeo. ¶ Incum bit etiā mihi frequēter in illū diriſſimū pur gatorij carcerē īgredi/ ī quo plurime detine tur pauꝑes anīe/ grauiſſimis ardoribꝰ ac pe nis intolerabilibꝰ afflicte/ q̄ nec ſibijp̄is ope ferre pn̄t. q̄ tn̄ ſua purgatiōe ꝯpleta carcereꝫ hunc egreſſe/ atqꝫ ī gl̓iaꝫ aſſumpte ꝓ me vti liter orare valebūt ¶ Ceteꝝ dic mihi hō/ quē) modū loquēdi obſeruabo hāc (vt ꝓpoſui fa ciēdo meā q̄ſtuoſaꝫ proceſſionē. ¶ Hō Ad hoc tibi o aīa rn̄deo/ ꝙ bn̄ atqꝫ intēſe deſide rare/ eſt vehemēter ac efficaciter loqͥ. ¶ Fitqꝫ hoc aliqn̄ abſqꝫ exteriori qͦlibet ſono. ¶ Ali qn̄ aūt erumpit exteriꝰ in gemitibus ⁊ ſuſpi rijs. in plāctu. ī lachrimis. in manuū torſio ne. in ſublimatōe oculoꝝ. ī tūſione pectoris De mendicitate ſpirituali LXXVI. in clamoribꝰ doloroſis/ abſqꝫ tn̄ diſcretione ſermonis. eo pacto qͦ beſtie et infantes ſuos dolores inſinuāt. ¶ Aliqn̄ v̓o vocal̓ expͥmit or̄o ꝑ aliquē aliū facta. ſicut magnꝰ ille mgr̄ ⁊ mīſter magni huiꝰ hoſpitalis. d̓ quo ẜmo habitꝰ eſt. nos orare docuit ⁊ dicere. Pr̄ no ſter ⁊c̄. Un̄ hec erit precipua ⁊ ſpecialior nr̄a oratio. vtpote. oīm a deo legitime petendo rū comp̄hēſiua. eiqꝫ qui illā inſtituit accepti or ac ꝑ hoc exaudibilior. ¶ Aliquotiens au tē intermittēdus eſt luctus ⁊ dolor. ⁊ animi ſobria tn̄ ⁊ humilis leticia ſuſcipiēda. ī qua aīa ſue pauꝑtatis aliquātulū oblita/ ſuſpen dit̉ ī diuinas laudes. ⁊ meditabit̉ magnalia dei ⁊ ſctōꝝ ſuoꝝ. Huiꝰ vides exemplū ī ma gnis ſolennitatibꝰ domoꝝ curialiū. q̄ dū ce lebrant̉/ aſſunt ⁊ pauꝑes exteriꝰ. nō vtiqꝫ cō tinue pro elemoſyna q̄ruloſe ꝓclamātes. im mo ī ianuis morā faciētes ſtudioſe. q̄ illic fi unt ocul̓ atqꝫ auribꝰ explorāt. de qͥbus inui cē ꝯferūt. ⁊ nihilominꝰ poſt hec el̓ ynā ꝑcipi unt. Inſuꝑ videas ⁊ alios aliqͦs in ſua pau pertate cū muſicis inſtrumētis ludētes aut canētes. nunc cū muſa. nūc cū vigella. nunc cū cymbalo ⁊c̄. qͥbus ꝯgratulant̉ diuites et dn̄i/ ꝑ hoc eoꝝ ꝯmēdabilē patientiā ꝯijcien tes. dū eos ī ſua ſimplicitate ⁊ humilitate vi dēt equanimes ⁊ iocundos. nec eoꝝ inuidē tes (imo ꝯgaudētes) fortunis. ſicut ⁊ ī nati uitate filij regis om̄s debēt exultare/ om̄ſqꝫ ꝯfluere. Sed ⁊ aliqn̄ adueniūt pauꝑes gr tias pro ſuſceptis el̓ ynis reddituri. qͥbus ni hilominꝰ equa vel abūdātior el̓ yna tribuit̉ vt ceteris petentibus. Quibuſdā etiā aliqn̄ ſufficit vt ſeipſos tm̄ modo pn̄tes exhibeāt. ⁊ ſuas detegāt plagas. Sed ⁊ tympanū ali qn̄ vel ſonoꝝ quodlibet aliud inſtrumētū ꝑ ferunt/ vt hinc vel defectū clamoris ſupple ant. vel maiorē ꝓuocēt ꝯpaſſiōꝫ. Sūt ⁊ alij qͥ maiorē ſimulāt pauꝑtatē / ſeipſos vel v̓be rādo vel lacerādo. ſicut ⁊ qͥdā deuoti ſibi īfe rūt vel inferri faciūt diſciplinas ⁊ correctio nes qͥbus emoliat̉ duricia cordis eoꝝ. ⁊ pro uocent̉ ad deuotōꝫ ⁊ pietatē. ¶ Ex his ſatis aꝑte potes intelligere qͣꝫ varij ſunt modi ſe apud deū ⁊ ſctōs queſtuādi. nunc ī dolore ⁊ timore diuine iuſticie. nūc ī leticia ⁊ ꝯſolati one ſpei ſue. nūc inſuꝑ ⁊ ī grāꝝ actōe. laude. veneratōe atqꝫ dilectōe ſue bonitatis ⁊ largi tatis. Et hoc fit nō modo voce humana. im mo etiā alijs ſonis qͥbus vtit̉ eccl̓ia. puta cā panaꝝ aūt organoꝝ. nihil quippe ē qd̓ nō le gitime poſſis ad tuā vtilitatem ꝯuertere. ⁊ ꝑ hoc te reddere idoneū ad ſuſceptionē ſpūal̓ el̓ vne diuine gratie. ¶ Sed circa hͦ diligēter caue tibi ne deſꝑes ex pōdere triſticie. ne ve ī ſublimitate leticie ſuꝑbias. ¶ Uerum vt ſub vno colligā om̄ia. is orat aſſidue/ qͥ bonum qd̓libet opꝰ bn̄ facit .ſ. ad gl̓iam dei. ſiue co medat ſiue bibat ſiue etiā dormiat. qn̄ vide licet ideo qͥs ſe ſomno tradit / vt hinc poſtea diuino reddat̉ aptior obſequio. ¶ Aīa Sci rem libēter o homo cur frequēter ſub forma oratōnis dicunt̉ plures pſalmi/ qui nihil vt plurimū ad rē ꝑtinēt pro qua orādū ē. Se peqꝫ accidit vt is qui hos pſalmoſ canit aut dicit/ ignarus ē ⁊ indoctus ſermonē latinū ignorās. ac ꝑ hoc nullū pſalmoꝝ habēs in tellectū. ¶ Homo. Ita eſt aīa. nō em̄ ſemꝑ vniformis ē impetrādi modus/ vt circa ſecū li pͥncipes aliqualiter eſt ſuꝑius declaratū. qd̓ et Hugo de ſancto victore latius decla rat. Et pro ꝯpendio tria ſunt q̄ p̄cipue confe runt ad inclinādū maioris alicuiꝰ animuꝫ ⁊ fauorē illius procurandū ad ſuū ſubditum ¶ Unū eſt dū ſubditꝰ ipſe illū vehemēter lau dat/ ⁊ virtutes eius extollit. magnitudineꝫ. opulentiā. bonitatē. manſuetudinē. largita temqꝫ p̄dicat. Et ꝑ hunc modū oratio diri git̉ ad deū nō expreſſe aliquid ab eo petēdo. ſed tm̄ modo pio ⁊ humili corde laudes eius depromēdo. puta dicēdo. qͣꝫ pius/ qͣꝫ magni ficus/ qͣꝫ māſuetus/ qͣꝫ benignꝰ es dn̄e. et ſic de alijs eiꝰ infinitis laudibus. ¶ Alterū eſt/ dū illi aduerſarioꝝ ſiue hoīm ſiue demonuꝫ ꝯmemorat̉ tyrannica crudelitas. ꝑ quē mo dū plures orōnes tradunt̉ ī pſalterio. ¶ Ter ciū eſt. dū is qui impetrare deſiderat ſuā pro teſtat̉ miſeriā. pauꝑtatē et anguſtiā. ꝯmemo rans ſe cū ſit debilis ⁊ imbecillis. om̄i ope. om̄i cōſolatione deſtitutū. ⁊ hec eadē aliquā do in alijs eſſe ꝯmemorat. ꝓpter quod nul lum ſibi ab hoīe/ ſed a deo ſolo expectat au xiliū. Et fit aliqn̄ hmōi oratio abſqꝫ expreſ ſa aliqͣ petitōne/ nude ⁊ ſimpliciter tales ⁊ ſi miles defectus ⁊ neceſſitates aꝑiēdo. Et hͦ vel qꝛ ſe indignū impetratiōe iudicat. vel qͥa propter eius magnitudinē rē deſiderataꝫ nō audet expͥmere. ¶ Qui diligēter ſcrutat̉ ſcri pturas nihil in eis inueniet qd̓ nō ad alteꝝ hoꝝ triū modoꝝ orādi reduci poſſit. ¶ Su per quo adiungo/ ꝙ nec in orādo ſemꝑ vno modo diſponit̉ orātis affectio ſeu deſideriū quinīmo ml̓tifarie variat̉. ⁊ nihilominꝰ ma net recta ⁊ fructuoſa quemadmodū ip̄a ora tio/ que ad veritatē nihil aliud ē qͣꝫ humilis Aa Prima pars ⁊ deuota affectio in deū finaliter relata. Ali quādo igit̉ ſiſtit affectio in quadā profunda reuerentia ⁊ ſubiectione ad deuꝫ. diuinā ex vna parte ꝯſiderans altitudinē. ⁊ ex alia mi ſeriā fragilitatis humane. ſicut ſi aliqua hu milis ꝑſona magnū aliquē imperatorē ha beret obuiū mox ſe diligenter retraheret/ et ꝓfunde inclinaret. totaqꝫ tremebūda ſe quo ad poſſet in ſuū contraheret locuꝫ. ¶ Plerū qꝫ autē affectio reſidet in timore/ dū tremen da dei iudicia profunde cōſiderat/ que ad uerſus impios hic et apud inferos exercet. ſicut cū princeps aliquis aduerſus ſuos ſer uitores grauiter indignari ꝑcipit̉/ ceteri om nes ꝯtremiſcunt/ etiaꝫ ſi nullius offenſe ſibi conſcij ſint. ¶ Eſt ⁊ alius affectionis modꝰ qui ꝑ conſiderationē ꝓpriorū defectuū/ qui bus noſtris viribus occurri nō poteſt/ ſum maꝫ ſibi ſuadet humilitatē. ¶ Surgit et ali quādo in affectione motus vehementis an guſtie atqꝫ anxietatis nimie. duꝫ ſe quis ꝑpē dens vndiqꝫ diſcriminibꝰ inuolūtuꝫ ⁊ circū ductū/ remanet in ſeipſo ſtupidus neſciens quo diuertat ⁊ qualiter effugiat ¶ Erumpit etiaꝫ aliquādo in affectu cordis motus qui daꝫ languoris qui ſermone exprimi nequit. ſed ſuſpirijs. gemitibus. continuiſqꝫ plan ctibus. aut etiā ſubitis ⁊ grauibus clamori bus innoteſcit. ſicut de pueris ⁊ beſtijs in te dio ꝯſtitutis ſuꝑius exemplificatuꝫ eſt ¶ In gerit̉ qn̄qꝫ affectui motus ruboris ⁊ verecū die. duꝫ in mentē venit turpitudo ⁊ feditas ſui peccati. inſuꝑ ⁊ ſua ingratitudo apud ce leſtē patreꝫ ⁊ dn̄m. a quo tot ⁊ tanta bn̄ficia ꝑcepta ſunt. ¶ Concipit etiaꝫ aliqn̄ affectus odiū quoddā ſuijpſius/ dū quis ſuos miſe rabiles defectus ⁊ caſus ꝯſiderans/ ſibijpſi diſplicet. ſeqꝫ abominat̉ et deteſtat̉. adeo ꝙ ad inſtar fetidi cadaueris ſibijpſi fiat intole rabilis. ¶ Format ⁊ aliqn̄ in ſeipſo affectus zelū quendā et indignationē laudabileꝫ ad uerſus peccata ſua aut alioꝝ. ⁊ ob id ſeip̄m ꝑ penitentiā ꝑſequit̉ ⁊ punit. ¶ Eſt ⁊ affectō qn̄qꝫ zelotipa circa ſe ⁊ alioſ. ex quo fit vt ſtu dioſe peccatoꝝ diſcrimina ⁊ oportunitates deuitare conet̉. ⁊ quelibet ſalutis ſue aut al ene detrimēta repellere. ſicut vir zelans vxo rem/ cautā adhibet cuſtodiā ne turpe aut ſu ſpectū admittat conſortiū. ¶ Cōmouet̉ ali quādo animus affectu quodā pietatis et cō paſſionis ſeu miſcd̓ie ad ſe vel ad alios. qui ſurgit plerūqꝫ ex ꝯmemoratiōe humane fra gilitatis ꝑte ex vna. ⁊ ꝑiculoꝝ quibus om̄s incumbimus ꝑte ex altera. vbi nihilominuſ pauca vl̓ nulla ex nobis parata ſūt remedia ¶ Suſpendit̉ aliqn̄ affectus in admiratōeꝫ grandē. dū videlicet altitudinē diuitiaꝝ ſa piētie ⁊ ſciētie dei vel incomp̄henſibiliū iudi cioꝝ eius ad mentē reuocat. intantūqꝫ aliqͦ tiens hec meditatio menteꝫ ad ſe aduocat et ſurſum rapit / vt ſenſum ⁊ memoriā derelin quat. ⁊ fiat velut deſipiens ⁊ inſana. ¶ Con cipit̉ aliqn̄ in affectu motus ſancte cōfidētie ⁊ bone ſpei in deū ⁊ ſanctos. dū ea p̄cipue be neficia ſue largitatis recogitant̉/ quibꝰ nos adiuuāt ⁊ tuent̉. ¶ Accedit aliqn̄ eiuſdem ex ſuoꝝ maleficioꝝ ꝯmemoratōe penitētie ⁊ cō tritionis affectio. ¶ Suꝑuenit etiā qn̄qꝫ in affectu motus cuiuſdā bone deſꝑatōis/ duꝫ conſiderās ꝙ vana ſpes eſt homīs/ in ſolum deū ſe ꝓijcit. eiqꝫ ſoli finaliter ⁊ principaliter inheret ¶ Orit̉ qn̄qꝫ in affectu motus horro ris ⁊ abominatōis ſurgēs ex ꝯſideratiōe vi litatis ⁊ turpitudinis peccati. quā turpitu dinē facit hec affectio ꝑ os euomere ꝑ ſince rā ꝯfeſſionē. ¶ Sub intrat qn̄qꝫ affectū mo tus ſancti deſiderij / vel ſancte cupiditatꝭ/ ve niēs ex ꝯſideratione diuine pulcritudinis ⁊ excellētie glorie celeſtis. ad quā videndaꝫ et habendā/ totis aſpirat conatibꝰ ¶ Ingredit̉ aliqn̄ mentē affectio quedā ſpūalis et ſobrie cuiuſdā cōplacētie quā ſibi legitime ſuadet dū ſibi complacere ꝑpendit in deo dn̄o ⁊ in gloria eius. inſuꝑ ⁊ in quibuſlibet ſuis oꝑi bus. Que quidē ſpūalis iocūditas aliquo tiēs in tantū robur excreſcit vt v̓bis expͥmi mīme queat ſed ſub ſignis qͥbuſdā ad extra ꝓrumpit. vtputa ſub iocundis ſuſpirijs et gaudioſis ſingultibus. Uocat̉ autē hec ple rūqꝫ affectō mentis interna iubilatio ſeu ex ultatio. ¶ Exurgit aliqn̄ affectio laudis. bn̄ dictōis ⁊ glorificatiōis ꝯmemorādo digni tatē dei ineſtimabilē/ ⁊ aduocādo creaturas oēs vt laudent eū/ ⁊ exultent ī noīe ſctō eius ¶ Adeſt etiā aliqn̄ affectus recreatōis ī diui nis bn̄ficijſ. que modis innumeris indies ꝑ cipimus. ¶ Excitat̉ aliqn̄ affectus in feruo rē diuini amoris ꝑ ꝯſiderationē immēſe ſue bonitatis. Et eſt altiſſima. ꝑfectiſſima et di gniſſima in ceteris affectōibꝰ/ ad quā nihuo minus tute ⁊ ꝑfecte hi ſoli ꝑtingūt qui pus in ceteris exercitati ſunt quaſi ꝑ illas purga ti ⁊ ꝯuenienter p̄parati. qm̄ ẜm declaratōeꝫ beati Bern̄. ꝑ illas oſculamur pedes et ma nus. ꝑ hanc autē ad oſculū oris accedimus Hec ſiquidē ſancta affectio mentē deo ſunt De mendicitate ſpirituali LXXVI. me approxīat/ ⁊ domeſticā facit/ ⁊ velut ſpō ſam ei copulat. ¶ Ex pluribꝰ iā dictis facile ꝑpendes/ cur ſimplices ⁊ illr̄ati laudabiliter ⁊ fructuoſe ſuadent̉ frequēter dicere orōnes quas mīme intelligūt. Hoc em̄ fit vel vt ſ agētes deū venerent̉ aūt laudēt. aut ei grati as pro bn̄ficijs repēdant ſub ſanctis ⁊ ſecre tis verbis ꝑ os ꝓphetaꝝ ⁊ ſanctoꝝ reuelatꝭ. vel etiā vt eccl̓ie obediāt aūt ſuo ꝯfeſſori. Ac cedūt etiaꝫ ⁊ alie cauſe. quas ꝑpendis adeſſe dū hmōi orationes deuote dicunt̉. ¶ Anīa. Declaraſti mihi iaꝫ o homo qͣꝫ plurimos mēdicitatis modos. inſuꝑ ⁊ orādi. ⁊ varios affectus formādi doctrinā tradidiſti ꝑutilē. nunc reſtat vt ex te audiaꝫ/ ſi quotidiana mi hi erit aliqua vna oratio/ queſtus ve vnus tidianus apud om̄s ſanctos ſimul obſeruā dus. quas etiā elemoſynas ero ī hoc queſtu petitura? ¶ Homo. Poteris aīa ī hoc mo dū quēlibet obſeruare. ꝓut tibi videt̉ magiſ oportunū/ magiſqꝫ fructuoſum ꝓ ꝯuenien tia tempoꝝ ⁊ locoꝝ et neceſſitatū quibꝰ eris obnoxia. vel altera q̄libet ꝑſona ꝓ qua orare voles. ¶ Debes igit̉ toto ſtudio/ tota dilig tia diſcere q̄ ſint ſeptē dona gr̄e p̄cipue ī tuiſ orōnibꝰ petēda. puta virtutes theologice/ fi des. ſpes. charitas. ⁊ virtutes quattuor car dinales. temperātia. prudētia. fortitudo ⁊ iu ſticia. q̄ fint inſuꝑ ſeptem ſpūſſancti dona. ſe ptē beatitudines. ſeptē petitōes ī orōne dn̄ ca exp̄ſſe. ſeptē miſcd̓ie oꝑa ſpūalia ⁊ corꝑa lia. decē p̄cepta legis. In his tua v̓ſabit̉ me ditatio. ⁊ ẜm tuā oꝑtunitatē aduerſus mor bos varios pctōꝝ ⁊ ꝑiculoꝝ ⁊ tēptationuꝫ qͥbus te ſubiacere cognoſces/ tuā formabis orōem. Diriges etiā freq̄nter oculū tue cōſi deratōis ad illa ſeptē capitalia vicia. ad illo inſuꝑ multiplices defectꝰ qͦs ī admīſtratio ne corꝑaliū ſenſuū quotidie incurrimꝰ. ⁊ ſic de alijs infinitis miſerijs ¶ Ad hec pleniꝰ co gnoſcēda ⁊ diſcernēda/ ꝯfert pl̓imū ſūma vi cioꝝ ⁊ v̓tutū. quā qͥdā ſūmā regis appellāt. ¶ Poteris p̄terea tuū queſtū diuidere ī. vij. ꝑtes. ⁊ ſingul̓ ꝑtibꝰ ſingulos deputare dies Puta vt ſingul̓ ſeptē dierū petitionē facias de ſingul̓ ſeptē donoꝝ. ⁊ ita de alijs om̄ibꝰ ī orōne petēdis poteris ordinare. ⁊ tibi qͣſi le gē regularē ad hoc ſtatuere. Et nihilomin alijs vrgētibꝰ cauſis extraordīarie poterꝭ ad alia petēda freq̄nter ꝯuerti ¶ Sic etiā celeſtē ciuitatē velut ī ſeptē ꝑtes ſeu vicos diuidere ⁊ ꝑ ſingulos illos vicos ſingul̓. vij. dierū di ſcurrere ⁊ te q̄ſtuare. Statueſqꝫ ī vico vno btōs angelos. ī alio ꝓphetas et pr̄iarchas/ xp̄i adhuc vēturi p̄cones. ⁊ ſic d̓ alijs. ꝓut ti bi tua deuotio ſuadebit. ¶ Poterꝭ etiā iuxta dieꝝ ſolēniū exigētiā recurſū ad xp̄m facere. eiuſqꝫ myſteria ꝯtēplari. ac etiā ſāctoꝝ quo rū celebrant̉ ſolēnia tūcqꝫ deuotiꝰ ſolito eo rū implorare ſubſidia. eoſqꝫ apd̓ alios face re mediatores. ¶ Iā itaqꝫ (o aīa) abſqꝫ inter miſſione ꝓlixe ſatis locuti ſumꝰ. ꝯuenit vt fi nē ẜmoni tribuamꝰ/ cetera diebꝰ poſteris re ſeruātes. Nā etiā tp̄s adeſt vt ad q̄ſtū te con feras. quē vtiqꝫ p̄cticādo ſemꝑ ī hoc officio doctior fies. nō modo in his de quibꝰ exem pla ſunt poſita pauꝑtatū modis. verūetiam alijs innumeris erudita. ita ſane ē cōe ꝓuer biū ꝙ fabricādo fabri fiamꝰ ¶ Aīa Ita fiat vt ſuades o hō. Statuā itaqꝫ ī meip̄a certū ordinē ad elemoſynā petendū. neaſqꝫ petiti ones ꝓ neceſſitatū occurrētiū oꝑtunitate co nabor īſtruere. Nec tn̄ tibi moleſtū erit ſi n̄ vniformē regulā ī meis obẜuabo dep̄catiōi bus. qm̄ abſqꝫ ordine ⁊ mēſura mihi mee in ſurgūt pauꝑtates ⁊ indigētie. ꝓ quaꝝ exigē tia mee ſunt penitꝰ orōes inſtruēde. Quibuſ etiā modꝰ ē nihilominꝰ adhibēdus/ ẜm qua litatē qͥbus aut ꝓ qͥbus meꝰ ē ſermo dirigen dus. Ceterū vbi me deficere videb̓ atqꝫ tor peſcere. vel̓ obnixe p̄cor me dirigere. mihiqꝫ adeſſe ꝯſilio atqꝫ auxilio. ¶ Hō Libēter id efficiā o aīa. Deꝰ aūt tuꝰ ſit auxiliator. detqꝫ tibi bn̄ ac prudēter orare. ita vicꝫ vt ei grata ſis. ⁊ bn̄ deſiderata q̄libet impetres. Amen. Finit prima pars. Sequitur ſecunda ī qua continent̉ diuerſe orationes ⁊ meditati ones aīe deuote ẜm diuerſas materias que paꝝ aut nihil deſeruiunt niſi iam deuotioni to taliter mancipatis. ⁊ qui in ſeipſis experi unt̉ affectiones virtutū. inſuꝑ ⁊ dei viſitati onem cum contemptu mudi. ¶ Incipiūt orōnes ⁊ meditatōes deuote cir ca orationē dn̄icā. Et pͥmo ſuꝑ pͥma petitio ne eius. Sanctificet̉ nomen tuum. Oluiſti dn̄e deus om̄ipotens vt te orātes patrē appellemꝰ. Hoc itaqꝫ ſuppoſito/ te depre cor/ ſanctificet̉ hoc nomē ⁊ cō firmet̉ in me. hoc ē/ vt ꝑſeuerā ter tua ſim filia. Al̓s em̄ quo mō mihi pater eris/ ſi tua eſſe filia deſiero? Mutuo ſe pro fecto ponūt hec nomina. O quātū detrimē tum eſt talē amittere patrē. que etiā ignomiAa 2 Secunda pars nia illū offendere vel ei nō ſeruire? ¶ Qn̄ que ſo hūc videre potero patrē ī ſuo palatio que iā verſor ī hoc exilio miſerādo? Qn̄ illa mihi reſeruata ſua hereditate potiar? Qn̄ ſtatuar in illa ſua aula regia imꝑiali palatio/ que iaꝫ duriſſime ſum carcerata. ⁊ varijs circūdata bellicꝭ impugnatōibꝰ/ cū tamē ſim regꝭ/ īmo talis regis filia? Quo auſu temerario genuſ meū/ meā nobilitatē obliuiſcar? Qua deni qꝫ īſania me velut ſcortū corruptoribꝰ expo nā. corruptoribus inquā totius caſtitatis. proditoribꝰ. aduerſarijs meis ⁊ patris meiꝫ Quā p̄terea fiduciā debeo ꝯciꝑe ꝯfugiendi ad talē patrē. tā opulentū. tā ſapientē. tā be nignū? Confidenter illū interpellabo/ qͥ pri or me dilexit/ nullis meiſqꝫ meritis me ſuaꝫ filiā appellare dignatus ē. Ꝙ ſi illū velut in obediens et ꝑuerſa aliqͦtiēs offenderim. ſcio tamē ꝙ ꝓ peccato filie/ pr̄i pena ſufficiet exi gua. ¶ Si ab eo panem petiuero ad viuen dum/ nūquid indignāter atqꝫ iracūde mihi porriget lapidē. aut pro ouo ſcorpionē. aut ꝓ piſce ſerpentē? Nō hec profecto faciet. qͥp pe cuiꝰ hoc verbū eſt ⁊ exemplū. qꝛ parentes carnales nō hoc filijs ſuis faciūt. qͥnimmo ⁊ tā bonis qͣꝫ malis bona tribuere ſoliti ſunt. Noſter igit̉ pater ſpm̄ ſuū dabit petētibus. ¶ Cum igit̉ te patrē noſtrū appellari māda ueris/ fiat vt iuſſiſti. Te igit̉ ꝑ hoc nomē cō teſtor / vt illud in me ſanctificet̉/ ita ne menti ar te patrē appellās Nōne vtiqꝫ mēdacij ar guerer/ ſi nō tua exiſtēs filia/ te patrē appel larē? Hoc igit̉ te nūc peto ⁊ exoro ſpecialiter vt tibi talis exiſtā/ qualeꝫ me tibi eſſe voles. Ꝙ ſi mihi negaueris/ cū hoc veniret tuo de trimento/ quid aliud mihi donabis? Quis queſo pater ſue naturali filie talia petēti de negabit? ¶ Uerū etiā pater mi/ cum tua ſim filia/ meā oro cuſtodi caſtitatē meūqꝫ hono rem. Sic me īclude/ tales adhibe cuſtodes ne tui aduerſarij me valeāt corrumꝑe. ꝙqꝫ i los nō audiā. vel ad minus nō exaudiā. Re cedite recedite ammodo infideles ⁊ petulan tes inimici infernales qui me vultis infama re. qui a me dedecus atqꝫ conuiciū expoſci tis. Ignoratꝭ vos q̄ ⁊ qualis ego ſim/ ⁊ cui vos loqͥmini? Ego em̄ ſum filia ſummi reg veſtri iudicis/ qui vos ꝯdemnabit. Qua igi tur p̄ſumptōe queritis illi ſuā ſurriꝑē filiaꝫꝫ Nūquid vobis aures p̄beo auditrices? C turpiſſimi. viliſſimi. horribiliſſimi hoſtes. nūquid vobis aſſentiā qui eſtꝭ fallaces ⁊ mē doſi? Nūquid veſtro ſuaſu meū patrē derelī quā. mea fraudabor hereditate. ⁊ vobiſcum meipſam eternaliter ꝯdemnabo? Hoc pro fecto nullo pacto faciā. Ꝙ ſi al̓s me nō infe ſtatā nō dimiſeritis/ mihiqꝫ vim facere volu eritꝭ/ ſcitis quid factura ſim. Adibo certe pa trē meū. ⁊ ei rem inſinuabo. qͥ mihi vtiqꝫ fe ret opē vt eruar a manibꝰ veſtris. ac deicepi grauiter vos puniet. leditatio ⁊ oratio ſuꝑ ſecunda petitione orationis dn̄ice. Ad ueniat regnum tuum. Xcellēter in hͦ ſuā ad me dilectōꝫ declarauit meꝰ pr̄ celeſtꝭ/ cū taleꝫ ac tantā dignitatē atqꝫ excellētiā mihi voluit īdulgere/ vt regnū qͦddā eximiū intra me collocauerit meo regimi deputatū In quo rō velut dn̄a ac mgr̄a debꝫ p̄ſidere. cetere aūt oēs vires ⁊ potētie illi parere ⁊ ob ſeqͥ. Sed ꝓfecto nimis exꝑior veꝝ eē qd̓ an tique dictū ē. Uix ſine guerra erit qͥ terrā ha bet. Reuera regnū hoc de qͦ ſermo ꝯtinue et inceſſanter ꝑſecutōem ⁊ impugnatōꝫ patit̉. Nō eſt viciū aūt pctm̄ qd̓ nō ip̄m hoſtilit̓ in uadat/ vimqꝫ oēm faciat ad īgreſſū ꝑ ſenſuū qͥnqꝫ aditꝰ vt illic dn̄et̉ ⁊ imꝑet. Inſurgit ſu perbia cū clamore valido. ⁊ iactāter illic p̄ſu mit dn̄ari. Inuidia. ira ⁊ odiū ꝯueniunt cū iuramēto/ affirmātes ſe illic manſionē ac re ſidētiā facturas. Accedit illa torpēs acedia. nullo pacto ad diſceſſuꝫ ſuaſibilis. Gula fe diſſima exercitū parat. ſuāqꝫ illic vult inſtru ere coquinā. Luxuria furit/ ⁊ affirmat ꝙ re gnū hͦ ꝓrſus ꝯſumet. Auaricia cupida īſidi oſe ſe īgerit. nec ſe hīc arbitrat̉ depellēdā. at qꝫ ita innūeri alij ſurgūt tyrāni. qͥ nullo or dine ſꝫ horribili ꝯfuſione ſatagūt ī hͦ regno dn̄ari. At ego illos repello. illos abijcio/ cla māſqꝫ ⁊ ſuſpirās ꝓteſtor hoc regnū mihi da tū a pr̄e meo/ cū ſummū nefas eēt tale tradi tamētū facere/ quo id regnū ſuis pateret ho ſtibꝰ. ¶ Sed heu qͥd me aūt meā eſtimāt po tentiā. q̄ ſola ſine viribꝰ ſū deficiens ⁊ miſera Quid q̄ſo niſi a te pre meo adiuta aduerſus hoſtes hos efficere valebo? Aderꝭ igit̉ pater mi ī regno tuo/ ⁊ qͦ maneat inuictū illi feres preſidiū. Tuū ꝓfecto ē. ip̄m tibi tueqͣꝫ cuſto die reſtituo. Ita ſane ⁊ nō al̓s ī me adueniet regnū tuū. ſemꝑqꝫ remanebit. aliter illud cō gar amittere a deuaſtāte angelo. eritqꝫ ī illo ſempiternus horror ⁊ eterna ꝯfuſio. Meditatio ⁊ oratio De mendicitate ſpirituali LXXVI. ſuꝑ tercia petitione oratiōis dn̄ice. Fiat vo luntas tua ſicut in celo. Omine deus om̄ipotēs pat̓ opti me qͥ es ī celis/ fiat volūtas tua ſi cut in celo ⁊ ī terra. Uolūtas in quā tua qͣ ẜm viā mādatoꝝ tuoꝝ vadā/ ego debilis. pauꝑ ⁊ miſera ad te pote tiſſimū. inſipientiſſima ad te ſapientiſſimū. egrotiſſima ad te ſummū medicū ac ſaluato rē. Et quō fiet iſtud dn̄e niſi tua volūtas me ꝯduxerit ⁊ traxerit ad te. Cū ergo ita velis/ etiā velim nolim tua volūtas fiat. Uidi ſepi us dn̄e/ ꝙ pr̄ duxit ⁊ traxit filiū debileꝫ atqꝫ impotentē vel etiā ſtolidū ad implēdū volū tatē paternā. Ita q̄ſo pr̄ me trahere dignerꝭ ad te. nō me derelinqͣs ī manu mei ꝯſilij / nec mee tradas volūtati. īmo dū oberrare a tra mite v̓tutis me videb̓/ retrahe me dn̄e deꝰ ve lut pauperē. ſtolidā. cecā atqꝫ īpotentē. ⁊ hͦ ſi ue ꝑ tuas v̓gas aduerſitatꝭ. ſiue ꝑ dulcorē ꝓ ſꝑitatꝭ. ſiue ꝑ occulte inſpiratōis inſtinctū a tua bonitate. ſiue ꝑ altā manū tue ptātꝭ. ſiue ꝑ bonoꝝ tuoꝝ angeloꝝ vel etiā hoīm mīſte riū. ſiue ꝑ quēcūqꝫ aliū modū tibi placitum Hoc tm̄ fac ne pereā. ꝙqꝫ tua de me ⁊ ī me nō mea volūtas fiat ⁊ impleat̉. Quid poſſet dn̄e ꝯueniētiꝰ atqꝫ humiliꝰ pauꝑ ceca aut ſto lida petere a ſuodoctore et gubernatore/ qͣꝫ vt eā nō ꝑmittat ambulare ẜm ſuā temerari am intentionē in deſiderijs aīe ſue. Pratio eiuſdē ꝯcer nēs iteꝝ hāc terciā petitōeꝫ ex alia ſil̓itudine ſumpta ſuꝑ hoc verbo. In chamo ⁊ freno It dn̄e deꝰ tuꝰ ꝓpheta. ꝙ hō ꝯꝑ tus ē iumētis inſipiētibꝰ in qͥbuſ nō ē intellectꝰ. Ꝙ ſi ita ē. dirigaſ me dn̄e velut beſtiolā indomitā. q̄ nō pōt aut nō vult ꝑ ſeipſam domari/ im mittēs frenū ī os meū. aut al̓s me ligabiſ. ꝓ ut mihi opꝰ erit dulcibꝰ ill̓ ac ſolidis vincul̓ tuaꝝ v̓tutū. ⁊ p̄cipue funiculo triplici qͥ dif ficile rūpit̉. vicꝫ fidei. ſpei ⁊ charitatꝭ. ¶ Aur dū ē dn̄e os meū. impone ſibi tꝑantie ⁊ ſobri etatis frenū. Indomita ē līgua mea/ diſco la ⁊ vagabūda ꝑ multiloquiū ⁊ vanū. ꝯſtrin ge illaꝫ freno ſilētij. atqꝫ ita fac circa ſingula mēbra mea. ¶ Et qͣꝫuis freq̄nter tuo ductui renitar/ aliter aūt alio volēs ire qͣꝫ tu īpellas ad modū equi laſciui qͥ ſibi dimiſſus frequē ter impingeret. ne q̄ſo ꝓpt̓ea dn̄e ita ꝯtra me iraſceris/ vt p̄ indignatōe me derelinqͣs ⁊ ſi nas ẜm impetū ꝓprie inclinatōis aut volūtatis incedere. Ita em̄ mox impingerē ⁊ me morti traderē doloroſe. more illoꝝ qͦs te dicꝭ dimiſiſſe ire ẜm d̓ſideria cordis eoꝝ. eratqꝫ ꝓfecto illa diriſſima lib̓taſ. lōgeqꝫ eligibilior atqꝫ ſuauior ē tua ſeruitus. tuaqꝫ ſubiectio. Oratio ſuper hoc verbo. Sicut deſiderat ceruus ad fontem. Fōs vite dn̄e deꝰ om̄ipotēs/ ego O ſū illa pauꝑ laſſata. depulſa ⁊ ve xata/ q̄ ad īſtar cerui deſiderat ve nire ⁊ reuerti ad te/ vt ſit mihi re creatioꝯͣ nimiū calorē atqꝫ ardentē ſitiꝫ quā mihi illi īfernales intulerūt inimici/ me ꝑ de ſertū huiꝰ mūdi ꝯtinue inſequētes cū turba nūeroſa canū ferociſſimoꝝ mordētiū ⁊ lace rātiū. Quapropt̓ vagabūda nō inueniēs re quiē ꝑ hͦ deſertū diſcurro. Sūt aūt hi caneſ cure ille diuerſe ac ſollicitudines mūdane/ q̄ varijs modis me mordēt ⁊ lacerāt. qͥbꝰ pluri mū turbor ⁊ euagor ī deſerto p̄dicto/ nuſqͣꝫ requiē inueniēs. nec ampliꝰ reſpirare valeo/ niſi venero ad te qͥ es fons vite ⁊ refugij locꝰ in quo mihi erit refugiū ⁊ ſecuritas. Reditatio ⁊ oratio diuiſa ꝑ partes ſuꝑ quarta petitione oratio nis domīce. Panem noſtrum quotidianuꝫ da nobis hodie. Auꝑi panēꝓpter deū. Ego ſum p pauꝑ illa famelica/ locata int̓ du as mēſas. quaꝝ vna ē cibis huiꝰ mūdi onuſta. qͥbus qͥdē veſci poſ ſem. ſꝫ illos deteſtor ⁊ recuſo. altera boniſ er uberat ſpūalibꝰ. qͥbꝰ cū affluere deſiderē mī me ꝓ voto illa ꝯſequi valeo Heu moriet̉ mi pr̄ hec miſera famelica ī tuo ꝯſpectu ac tuo rū oīm ſanctoꝝ ī hac mēſa bonis gr̄e et gl̓ie referta diſcumbētiū. vbi edūt ⁊ bibunt vſqꝫ ad ſatietatē. immo vſqꝫ ad ſobriā ebrietateꝫ. Nō qͥdē ſū digna ſedere ī hac mēſa. nec hoc reqͥrere p̄ſumo. ſꝫ humiliter peto vel de micꝭ ⁊ reliquijs huiꝰ mēſe magnifice paꝝ aliqͥd ꝑ ciꝑe. quo aliqͣntulū refocillata/ valeā famē ſi timqꝫ meā (etſi nō ad plenū) ſedare. Lego in euāgelio d̓ diuite epulone/ qͥ gͣuiter de duri cia atqꝫ auaricia arguit̉/ ꝙ īmiſcd̓it̉ pauꝑeꝫ lazaꝝ a ſe repulit illi ſue mēſe micas nec vo lēs tribuere. At ego ſū illa pauꝑ. īfirma. mē dica. vlceribꝰ ac vulneribꝰ plena diuerſoꝝ vi cioꝝ. q̄ veſtris aſſum in ꝯſpectibꝰ. ¶ O ſctī ⁊ ſctē dei oēs/ ī vr̄is ianuis clamo ſuſpirās. ⁊ peto d̓ micꝭ vr̄is. ne q̄ſo moleſte feratꝭ. ⁊ moAa 3 Secunda pars re illiꝰ diuitis reprobi/ ne me īmiſcd̓iter tra ctetis. Abſit a vobis hoc improperiū. abſit vt ī tā pijs ac magnificis cordibꝰ tanta inue niat̉ inhumanitas. preſertim cū ſine vllo ve ſtro detrimēto ac ſine vlla diminutōe id face re poteritis. Memētote vos aliquotiens ab hac mēſa fuiſſe alienos. et nihilominꝰ tūc ex ea paſci libēter voluiſtis. Ita igit̉ ⁊ nūc mi hi facite q̄ vobis fieri tūc voluiſtis. Ueſtra quidē ſoror ſum. etſi ī humilē ſtatuꝫ deiecta. etſi in exilio. etſi ī carcere. etſi ī miſeria ⁊ pau pertate maxīa ꝯſtituta. Ne igit̉ me fame ꝑi re ſinatis in ꝯſpectu veſtroꝝ/ ⁊ quidē pijſſi moꝝ oculoꝝ veſtroꝝ/ ⁊ ī tāta plenitudīe ſpū aliū alimētoꝝ. Sū ego heu deterioris ꝯdi tiōis ⁊ magis repellēda/ qͣꝫ catellꝰ qui vel de reliquijs dn̄i ſui ſinitur refici. Fateor qͥppe me ꝑ pctm̄ factā etiaꝫ cane deteriorē. maneo tn̄ ſemꝑ naturali ꝯditōne vr̄a ſoror. Ne igit̉ taꝫ graui aīo meū pctm̄ feretis. qd̓ vtiqꝫ nūc mihi odio ē atqꝫ a meo repello ꝯſortio/ quin potius ad id qd̓ naturali ꝯditōe vobis tā d̓ ꝓpinquo iunctū ē ꝯpatiēdo/ veſtros inclīa bitis aīos. ¶ Secunda ꝑs Ueꝝ fateor me omni iure et ob mea maleficia carceri digne mancipatā. ſed heu quis tam ſeuerus iudex tāqꝫ ſeuus/ qͥ captiuū adhuc indemnatū/ fa me ꝑire ꝑmittat. ⁊ petēti nō porrigat paneꝫ? Qui etiā eſſent illi conſiliarij aut officiales adeo impij ⁊ agreſtes qui hoc tolerarēt aut ſuaderēt. qͥnimmo etiā damnatꝭ ad carcerē ꝑpetuū/ miniſtrant̉ aliqͦtiēs pitātie ſpāles/ ⁊ p̄cipue in magnis ſolēnitatibꝰ. Nunc auteꝫ credo ⁊ certitudinaliter ſcio/ ꝙ quantūlibet ſim incarcerata/ ⁊ grauibꝰ opp̄ſſa crimībuſ. mitior tn̄ ē ⁊ ad miſerādum ꝓnior vr̄a curia qͣꝫ quelibet alia iudicis aut p̄lati cuiuſcunqꝫ mortalis. ¶ Tercia pars. Ego ſum pauꝑ illa filia elōgata q̄ partē paterne hereditatis me ꝯtingentē dilapidaui. q̄ ī extera regione fame morior. et vrgente famelica rabie volo frequēter implere ventrē porcoꝝ pabul̓. hͦ ē pͣuis huiꝰ mundi voluptatibꝰ/ quas ſepe nec ꝯſequi valeo. Sed ⁊ ne ꝯſequar/ opto ⁊ oro ſciens ꝙ cibus ille mīme ſatietateꝫ afferret. immo amplius faceret eſurire/ tandēqꝫ peri meret. Quid igit̉ faciā? Certe ſcio. Animad uerto ī domo pr̄is mei qͣꝫ pl̓imos eē ſeruito res qͥ pane veſcunt̉ abundāter. Surgā igit̉ de ſtercore ⁊ fouea ī qua iaceo/ ⁊ ibo ad pr̄em meū ⁊ dicā ei. Peccaui ī celum ⁊ ī te. nō ſum digna tua dici filia. fac me ſicut vnā ex ancil lis tuis aut pediſſeqͥs. Auditu auteꝫ didici īmo aliquotiēs viſu ꝙ ip̄e ē mitiſſimꝰ ⁊ miſe ricordiſſimꝰ. atqꝫ ita nec me venienteꝫ repel let. īmo ī pͥſtinā reſtituet dignitatē. ⁊ tāqͣꝫ fi liā ſuā denuo ſuſcipiet educandā. Heu qͦtiēſ ⁊ qͣꝫdiu conor ad patrē meū ꝓ pane obtinen do reuerti. nec tn̄ valeo. qm̄ tali ac tā miſera bili fame ſuꝫ afflicta/ vt viribꝰ penitꝰ deſtitu ta nequeaꝫ exurgere ⁊ moueri de hac infelici extranea regione in quā incōſulte me intru ſi/ niſi aduenerit aliqͥs qͥ mihi manum porri gat ⁊ ferat auxiliū ⁊ ꝯſolatōꝫ ad me ſuſtinē dum ⁊ dirigēdum ī via ne deficiā. Uos igit̉ dep̄cor ſctī dei oēs adeſtote mihi ⁊ ferte opē vt hīc egrediar ſine deuio. ſine offēdicl̓o ad domū pr̄is mei ꝓfectura ⁊ refectura ¶ Quar ta pars. O me miſerabilē. infelicē. vilē. fedā. deo ⁊ mūdo odioſaꝫ. q̄ temeritate aut p̄ſum ptōe patrē illū mitiſſimū et miſcd̓iſſimū au debo ꝯſpicere quē adeo ꝯtēpſi ⁊ dehonora ui. Qualit̓ aderit mihi līgua ad aliqͥd ab eo poſtulandū. Preſertim cū iā illos temerari os conatꝰ meos expleuerim/ meqꝫ ꝓſtituerī ⁊ fedaueriꝫ cū inimicis p̄fati mei pris. Un̄ nō iniuria ſibi facta ſū penitꝰ odioſa. Nunc igit̉ cū meliꝰ nō poſſuꝫ/ reuertar ad illuꝫ quē tā gͣuiter offendi. Dic mihi miſera ⁊ inuere cūda/ qͣ frōte hͦ audebis attēptare. qͦ pacto p̄ ſumes poſtulare panē ad māducādū cui po tiꝰ debent̉ v̓bera qͣꝫ paſtus? ¶ Ueꝝ etſtita ſit nec p̄terqͣꝫ penā ⁊ tormēta meruerim. tātā ni hilominꝰ illiꝰ ad quē reuerti ꝓpono/ miſeri cordiā eē cognoſco vt me ad id faciēdū voca re dignet̉ ⁊ ꝯmonere/ qͣꝫ tūcunqꝫ etiā eū offē derim atqꝫ deſpexerim. Urgent inſuꝑ ad hͦ ⁊ impellūt famelica rabies ⁊ extrema neceſſi tas. Audiuit em̄ deus dep̄catōꝫ etiā legiōis demonū qn̄ petiuerūt mitti ī porcos. multo minus ⁊ ego diffidam exaudiri. Hic loquitur ania qͣſi exaudita ⁊ ꝯſecuta ſpiritalē ꝯſolationē. Ratias ago tibi pat̓ dilectiſſime ppter pitantiā nūc a te ſuſceptaꝫ g O qͣꝫ ſapida ē. qͣꝫ ſuauis ⁊ bona. qͣꝫ nutritiua. Nuꝑ famelica rabi es oīa mēbra mea torquebat. Aures interi bāt ī auditu vanitatū ſeculi. ardebat lingua ꝑuerſis ſermonibꝰ. oculi vanis aſpectibus defluebāt. Os turpi vileſcebat guſtu. tactꝰ ꝓbra voluptate fedabat̉ O qͣꝫ ſubito euanū erūt a me hec oīa ꝑnicioſa deſideria ad p̄ſen tiā dulcedinis cibi illius quē miſiſti deſuꝑ. Da mihi dn̄e ſemꝑ hunc cibum quo refecta De mendicitate ſpirituali LXXVI. LXXVI. abijciā ⁊ faſtidiā venenoſū ac mortifeꝝ huiꝰ mundi cibū. O dn̄e deꝰ/ qͣꝫ ſubito mihi faci le factū ē his carere. īmo ꝯtēnere q̄ pͥus deſi derabaꝫ. qm̄ bonitas huiꝰ ſpūalis cibi facit oīa mundana arbitrari velut ſtercora ⁊ abo minatōi penitꝰ hr̄i. Cōcede dn̄e vt hec diſpo ſitio diutiꝰ ī me ꝑmaneat. Ita ſane iocunda eſſem et btā. Sꝫ heu ego miſera cito nimis hunc guſtuꝫ ⁊ ſaporē amitto. qm̄ nō debitā adhibeo diligentiā. et ꝓ hac mortali vita me fateor indignā ad ꝑpetuam atqꝫ hereditari am illius poſſeſſionē Unde me penitus tue miſericordie ſubmitto. Meditatio ⁊ oratio ſuꝑ quīta petitione orationis dn̄ice. Dimit te nobis debita noſtra ſicut ⁊ nos ⁊c̄. Bligata ſum plurimū. Surgit qꝫ obligatio hec ex fatuis cōmer tijs ⁊ ꝯtractibꝰ cū demone ī foro huiꝰ ſeculi initis/ cuꝫ ꝓ momēta nea vanitate breuiſſimaqꝫ ac feda volupta te ad eternā damnatiōeꝫ me aſtrinxi. nec ha beo heu vn̄ ꝑſoluā/ cū ſim pauꝑ ⁊ omni ſub ſtātia fraudata ꝑ infortunatū ictuꝫ peccati. Quo igit̉ ibo. qͦ diuertā? Ad meū certe reue tar patrē eūqꝫ deprecabor vt me ab hoc gra ui debito abſoluat. Et ne repulſā patiar/ ei ſuas deferā lr̄as a ſuis ſecretarijs ⁊ euāgeli ſtis ꝯſignatas. His obteſtabor ip̄m me de bere penitꝰ abſoluere Siquidē he lr̄e ꝯtinēt vt ſi dimiſerimꝰ alijs/ et nobis ipſe dimittet. Et ego ex nūc oībꝰ dimitto ſicut ipſe dimit ti iubet. Oportet igit̉ vt et ipſe mihi dimit tat ¶ Et ſi forſan ipſe vel alter quilibet mihi obiecerit/ ꝙ nō integralit̓ dimitto/ aut ſince re/ aut eo corde qͦ debeo. Rn̄deo mihi ſalteꝫ adeſſe deſideriuꝫ dimittēdi ſub mō ⁊ forma qͥbus ipſe hoc fieri vult ⁊ iubet. ⁊ hͦ vtiqꝫ ſa tis ē. Ita em̄ ⁊ mihi ſufficit vt deꝰ mihi ꝯdo net. hoc eſt vt ſit ei deſideriū mihi ex integro ꝯdonādi/ quēadmodū ⁊ mihi ē. qm̄ ſi hmōi ſuū fuerit deſideriū/ infallibilit̓ ita fiet. ¶ Ex nūc igit̉ mihi bn̄ erit dū qͥſquis apud me de bitū qd̓cūqꝫ ꝯtrahet/ iniuriā mihi aliquā in rogās aut ꝯuiciū dicēs. Preſertim duꝫ hoc p̄ter meā culpā accidet. ⁊ mox illi ꝯdonabo. ꝑ hoc em̄ mihi tutus parabit̉ aditus apud deū pro ꝯdonatione oīm meoꝝ debitorum Nō quidē ꝙ alios in me peccare libeat/ ꝙqꝫ deū nō exorē vt eis debita ꝯdonet. mihi em̄ ꝓpria peccata ſatis oneri ſunt p̄ter hͦ ꝙ alijs ad peccādū ſim occaſio/ aut ꝓ eis me ꝯdemnē. Sed cū aliter occurrere nō poſſim/ mihi ꝯuenit alteriꝰ pctō ad meā vtilitatē bn̄ vti. Oratio ⁊ meditatio ſuper ſexta petitione orationis dn̄ice. Et ne nos inducas in temptationē. Uis heu ꝯſolabit̉ hāc deſolataꝫ R hāc mille laqueis circūductā/ ac in varias temptatōes p̄cipitataꝫ in via hac in qua pericula ſibi im minēt innumera/ tam ab inimicis qͥ nūc ī aꝑ to ſe exhibent vim inferentes. nūc ī inſidijs/ ſuis fraudulētijs me morti tradere moliunt̉ qͣꝫ etiā a via ipſa que lubrica ē ⁊ tendens ī de cliue. inſuꝑ ⁊ obſcura plenaqꝫ antris ⁊ ſerpē tibꝰ? Quis igit̉ hinc me liberabit ⁊ cōducet/ ne ī aliquā iſtaꝝ temptationū incidam? Ne mo profecto niſi tu meꝰ pater ac tuꝰ bonus ſpūs qͥ me deducet ī terrā rectā. qͥ vndiqꝫ la queos inimici diſſoluetis ⁊ illuminabitꝭ me as tenebras/ meoſqꝫ pedes ſtabilietis. Meditatio ⁊ oratio ſuꝑ ſeptima petitione orationis dn̄ice. Sꝫ libera nos a malo. Xprimi nō pōt malū quo ſum ir L e retita. ac etiaꝫ neceſſitas q̄ me an git qͦtidie. Multis modis ſubdi ta ſum legi peccati qd̓ ſine lege ē. agitqꝫ frequēter vt malū qd̓ nolo id faciam. quot mihi inſurgūt motꝰ mali horis ſingul̓ quos mīme vitare poſſuꝫ. nūc temerarie de alio iudiciū ferēdo/ nūc dolēdo d̓ bono ip̄i us. nūc de malo exultādo. nūc meipſaꝫ pl̓ꝰ debito extollēdo ⁊ mihi ꝯplacēdo. nunc ira ſcendo aut dedignādo. nūc vana loquendo. nūc leuiter aſſerendo. nūc indeuote orando. nunc comedēdo ⁊ bibēdo. nūc ī aſpectu. nūc in auditu. nunc in tactu. Te igit̉ exoro dul ciſſime pater celeſtis / vt me a tali malo libe res/ vt tandē a magno illo malo qd̓ om̄e ma lū ſuꝑat in horrore ⁊ anguſtia / morte .ſ. ꝑpe tua immunis euadā ac libera. Oratio ad bonū an gelū ſuū ⁊ ad reliquos omnes ꝑ mediū eius plures continēs partes. Lorioſe angele dei qui vnus es ex inclitis principibus ciuitatis celeſtis/ cuius cuſtodie diuīa bo nitate ac pia ordinatione ꝯmiſſa ſū. ꝑ eundē dirigēda ac ꝓtegenda. inſuꝑ ⁊ iu uanda ad ingreſſuꝫ dicte ciuitatꝭ bn̄ viuēdo Aa 4 O Secunda pars ac deo parēdo ⁊ ſeruiēdo. hoc die ⁊ hac hora me grādis vrget neceſſitas ad te recurrere. hͦ ꝓfecto bn̄ ꝑpendis et agnoſcis. Aſſum ego tua pauꝑ ceca/ īprofundis ꝯcluſa tenebris huiꝰ inferioris carceris in qͦ nihil ē luminis ſpūalis ad cognoſcendū bona gl̓ie celeſtis. ⁊ id paꝝ claritatis qd̓ illic eſſe pōt/ ī me ē ob uolutū ⁊ circūductū fumis ac tenebroſis ne bulis de turpi ſceno ac lutoſis paludibꝰ feti doꝝ mee carnalitatis deſiderioꝝ ac terrena rū cogitationū eleuatis. Quāobrē incedere neſcio ꝑ vias rectas ī vicos celeſtis ciuitatꝭ/ vbi mihi mēdicare īcūbit ⁊ el̓ ynas meas pe tere niſi ab alio ducta vel aliter illuminata. Te igit̉ p̄cor dux fidelis/ app̄hēde manū hu ius tue excecate. deduc eā ꝑ vicū magnū ꝑa diſi diſcurrēdo oſtiatim/ vbi valeā clamare. aduocare. gemere. flere. auxiliū implorare. ⁊ pauꝑi elemoſynaꝫ petere ꝓpter deum. Uere pauꝑ ē qͥ penitus viſu caret. quiqꝫ panē ſibi lucrifacere non pōt. Trahe me q̄ſo ſpecialit̓ apud tuos ꝯſodales/ ceteros angelos tuos amicos ⁊ domeſticos. vtiqꝫ p̄diuites/ ⁊ gr̄e bonis refertoſ. Exhibe illis hāc mēdicā mi ſerabilē ad elemoſynā ꝑcipiēdā. Cū gaudio em̄ recipiēda ē. eſt em̄ hec peccatrix que vult ꝯuerti vt dicit ſaluator xp̄s. Ne ꝑdas igit̉ hͦ gaudiū qd̓ vtiqꝫ ꝑderes ſi ab hac mea ꝯue ſione recederē ꝑ defectum victꝰ/ quē nō niſi meo queſtu ꝯſeqͥ poſſuꝫ. Ne igit̉ me derelin quas. ne hͦ mihi recuſes fidelis cuſtos qͣꝫ ui te pluries ꝑuipēderim male iurādo aūt agē do in ꝯſpectu oculoꝝ tuoꝝ. qd̓ nec facere de buiſſem ī ꝯſpectu ſcurre alicuiꝰ aūt viliſſimi alteriꝰ hoīs. Cōdona mihi q̄ſo rurſus meaꝫ inſipiētiā meoſqꝫ exceſſus. Sū fateor ſtoli da. deſes ac p̄ſūptuoſa. Noſti hͦ. ⁊ iō tue cu ſtodie relicta ſū ſic̄ egrota medico. ſicut ceca duci. ſicut ſtolida ⁊ frenetica ſuo gubernato ri. Ideoqꝫ neceſſe ē vt me ſupportes ī meis defectibꝰ. al̓s em̄ indeſinēter nec ſcirem nec poſſem abſqꝫ errore deuio mēdicare ⁊ vitaꝫ meā queſtuare. Quocunqꝫ ꝑgo aūt ducor il lic multū obſcure ꝯſpicio inclitā illā ciuita tē celeſtē/ de qͣ tā gl̓ioſa dicta ſunt. Illic ve lut ī vmbracl̓o ꝓſpicio nouē angeloꝝ ordīeſ pr̄iarchas. ꝓphetas. apl̓os. martyres. ꝯfeſ ſores ⁊ v̓gines. ⁊ ſuꝑ oēs ih̓m xp̄m gl̓ioſāqꝫ eiꝰ mat̓rē. atqꝫ ita ſū abūdāter munita ad ꝑci piēdū el̓ ynas copioſas. Te igit̉ dep̄cor amā tiſſime ꝯductor qͥ me illuc ꝑduxiſti vt ꝓ ꝯditi on meaꝝ neceſſitatū ab vno qͦqꝫ petam ẜm dona ⁊ grās qͥbꝰ abūdātiꝰ affluūt. Da mihi aditum. ꝯforta me ⁊ doce me petere. Erube ſco pl̓imū ac vereor ꝯparere. ſꝫ ꝓ certo ncc̄i tas frāgit legē. Ex p̄cepto etiā mihi hͦ facere īcūbit/ vt pulſeꝫ ⁊ petā. nec recedā qͣꝫtūcūqꝫ repulſa donec aliqͥd accipiā. Ita igit̉ faciā Loquitur anīa qua ſi in paradiſum ducta. ¶ Or̄o ad ſeraphin. Os ſeraphi qͥ placido igne diui v ni amoris incēſi eſtis/ mittitem hi paruā aliquā ſcintillaꝫ huius ignis. Mittite inquā in cor meū penitus gelidū/ vt paꝝ ad diuinū amorē in caleſcat Per hoc em̄ vobiſ nihil deꝑiet. Aut certe me vobis tā ꝓximā faciatis vt hinc ex caleſcā. Copioſa ē apud me materia ad hūc ignē ꝯſtruendū. Affluūt em̄ diuina bn̄ficia. Inſuꝑ ⁊ mea pctā. q̄ ſiml̓ iūcta/ ī meipſa nu trire deberēt maximū aliqd̓ iucēdiū. veꝝ fri giditas negligētie adeo p̄ualuit ī me/ vt vir aliqͥd incēdi poſſit. Ne igit̉ mihi tā alieni ſi tis qͥn paꝝ aliqͥd veſtri ignis ad me incendē dā meqꝫ inde purgandā ꝯp̄ſtetis. ſicut olim Eſaie factū eſſe ꝯſtat ¶ Ad cherubin Uos igit̉ cherubin in quibꝰ ē plenitudo ſcientie ⁊ ſapiētie. erudite hāc ſtolidā. indoctam. q̄ fre quēter iudicat malū bonū/ ⁊ bonū malū. q̄ ſemꝑ inter laqueos ⁊ trāſitus ꝑiculoſos ini micoꝝ ꝟſat̉. Date mihi clare noticiā qͣ valeā hmōi ꝑicula declinare ⁊ abſqꝫ offendicl̓o in cedere ꝑ vias rectas. inſuꝑ ⁊ deū abſqꝫ erro re ⁊ me abſqꝫ inordinato fauore cognoſcere vt clare ⁊ ſincere diſcernā magna illa premia mihi repromiſſa parte ex vna. horrēdaqꝫ illi us ignis gehēne tormēta mihi ꝯminata ꝑte ex altera. Que vtiqꝫ ſi diligēter ⁊ viuacit̉ an̄ oculos ponerē ſimul cū breuitate māſionis mee in hoc mortali corꝑe nunqͣꝫ peccatū ad mitterē. ¶ Ad thronos Uos throni in qui bus ꝓpter ꝓfundā humilitatē ac p̄cipua re uerentiaꝫ q̄ in vobis eſt ad ip̄m requieſcit ac reſidet deus. inſuꝑ ⁊ ſua iudicia exercet ſicut iudex ī ſuo throno. impetrate mihi illā huili tatē illāqꝫ ad deū reuerentiā / ꝑ quā ſe digne tur ī me collocare ⁊ reqͥeſcere. Ad hoc em̄ cre ata ſum. ⁊ hoc ſic vtiqꝫ obtinebo/ ſi vobis ī hoc fuero cōformis ſicut ⁊ ipſe repromiſit. ¶ Ad dn̄ationes Uos dn̄ationes impetra te mihi p̄cor plenū dominiū ſuꝑ corpus me um ita vt in nullo me ſue ſubiectōni reddat obnoxiā. ¶ Ad pͥncipatus. Uos principa tus reddite me ſubiectā ſublimioribus po teſtatibꝰ. abſqꝫ murmure. abſqꝫ rebellione. De mendicitate ſpirituali LXxVI abſqꝫ detractione. ¶ Ad poteſtates. Uos ptātes eripite me ab aduerſarijs meis om nibus/ quibꝰ vtiqꝫ talis eſt poteſtas/ cui nō eſt aliqua comꝑabilis ſuꝑ terrā. ¶ Ad virtu tes. Uos virtutes facite intra me miracl̓a me ꝑ peccatū mortuā reſuſcitātes ⁊ infirmā ſanantes. Cum excecata fuero viſum reſti tuite. cū obſurdata/ reddite audituꝫ/ ⁊ ſic de alijs. ⁊ ſi quid mortifeꝝ aut venenoſum bi bero ſcꝫ ꝑ malum cogitatū aut prauam de lectationē/ facite vt mihi nō noceat ꝑ conſen ſum. Sunt hec ꝓfecto p̄clara miracula lon geqꝫ viſibilibus p̄clariora. ¶ Ad archange los. Uos archāgeli nūciate mihi quantuꝫ opus eſt ſublime fidei myſteriū. ⁊ quo a me vel ab alijs ꝑ me inſtruendis in maiori vene ratione habeat̉. obſcuras ſacre ſcripture ſen tētias elucidate. Et ſpecialiter tu ſancte Ga briel/ ꝑ ſanctā inſpirationē mihi denuncies rumores placitos/ ſicut feciſti beate Marie matri dn̄i et Zacharie. Et tu inſuper ſancte Dichael qui es cuſtos ⁊ princeps eccleſie qui viciſti draconē hoſtē ſcꝫ infernalē. qui p̄ ſentas animas an̄ conſpectū dei. ⁊ impetraſ eccleſie pacē/ tene ſemꝑ illum inimicū in tu is vinculis ne nocere poſſit. ⁊ me in deceſſu ab hoc ſeculo ante conſpectum dn̄i preſenta in eterna gloria. ¶ Ad angelos. Uos ange li nunciate mihi quelibet dietim cognitu et factu oportuna ꝓ me aut qͥbuſlibet alijs p̄ dicando. exhortādo. vel aliud quodlibet ex ercendo. ponite in ore meo verba ſancta ⁊ ſa lutaria que ſint ad edificationē meam ⁊ alio rū. nec aliqͣ fallacia aut verſutia q̄cūqꝫ vale at p̄ualere In triſticia que nō ē ẜm deū affer te ꝯſolationē. in deſolatōe me ꝯfortate. d̓ er rore me reuocate. Emollite cor duruꝫ. deuo tionis aridū lachrimis rigate. mētis illumi nate tenebras. In laudibꝰ dei mihi ſitis co mites. ī exceſſu me repͥmite. in bn̄factis ro borate. aduerſus oēs aduerſarios meos ad iuuate. hūiliate me ī ꝓſperis. extollite in ad uerſis. ī mea pauꝑtate ꝓ me q̄ſtuate. ī īfirmi tate ſanate. ī hora mortꝭ me viſitate. auiſate excuſate. liberate. ſaluate. Sūt hec vr̄a offi cia ẜm ꝟitatē hyſtorie ac ſcpͥt̉e ſacre. Spā lit̓ tu raphael ſctē/ deduc me ꝑ viā bonaꝫ/ ſic duxiſti thobiā iuniorē. ⁊ ꝑ te talis mihi acce dat profectus/ qͣlis ꝑ tuū ſapientiſſimū ꝯſili um acceſſit pr̄i eius ⁊ vxori ſue Sare. Oratio ad oēs ſan ctos/ continet plures partes. On poterit q̄ſo inuenire ſubſidiū n refugiū aūt miſcd̓iaꝫ hec pauꝑcl̓a miſerabil̓ aīa apd̓ tot pͥncipeſ opu lētiſſimos ac potētiſſimos ī felici patria. ī vrbe btā. ī loco totiꝰ amenitatꝭ ⁊ ſuꝑ abūdātie. ī tēplo pietatꝭ ⁊ charitatꝭ regnan tes? Quādiu q̄ſo clamabo ⁊ eiulabo ad eoꝝ oſtia petēſ pauꝑi panē ꝓpt̓ deū. ⁊ nēo adue tet? Quādiu viciſſim diſcurrā ⁊ ꝓcumbā ad pedes eoꝝ ⁊ nēo ſuccurret? O pauꝑcula de ſolata/ vbi ꝓ dei reuerētia ꝓficies/ ſi h̓ repul ſaꝫ paſſa es. ſi hic miſcd̓iam nō es ꝯſecutaꝫ Si hic el̓ynā gr̄e ⁊ indulgētie nō impetres qͥs alibi te ſuſcipiet? O felices. o gl̓ioſi ſctī ⁊ ſctē dei oēs/ totiēs audiui magnū illū amo rē ac fauorē ꝯmēdari/ quē geritis ad paupe res ⁊ miſeros atqꝫ indigētes pctōres. īſuꝑ ⁊ illā vr̄oꝝ donoꝝ largitatē ⁊ ſuꝑabundantiā el̓ vnaꝝ. Heu ero ego om̄ibꝰ alijs infelicior. deſpectior. īdignior magiſqꝫ reiecta? Defici et hec ꝓpt̓ me vr̄a ꝯmendatio? Ceſſabit fōs ille vr̄e clemētie manare/ ne ſola ego bibam? Claudēt̉ mihi vr̄e ſupplici manꝰ vr̄e/ q̄ cēte ris oībꝰ aꝑte ſūt. Ueſter ꝓfecto theſaurꝰ ꝓpt̓ me mīme decreſceret. Nō aderit qͥſqͣꝫ ex vo bis qͥ ſuſcipiat hāc pauꝑculā alienā ſub ſuo ſaluo ꝯductu q̄ dietim ꝑiclitari minat̉. Nō erit qui ex compaſſiōe vel hoſpitē colligat. aut velut vnā ex mīmis ancillis ſue familie dignet̉ aſcribere. Satis ꝓfecto mihi eſſet ſi ex his vel vnus me benigne ſuſciꝑet/ ⁊ inter ſuos vltimā ſtatueret. Ꝙ ſi in ceteris inuē ta ſim viliſſima. indigniſſima. infeliciſſima. grauiuſqꝫ ceteris exceſſerim. eo magis vr̄aꝫ meis precibꝰ inclinabitis miſcd̓iam. ſcien tes ꝙ his nō opus eſt miſericordia qͥ carēt miſeria. Scio qͥppe ab altero veſtꝝ eē dictū ꝙ vbi abūdauit delictū ſuꝑabundauit ⁊ gr̄a Si me a pedibꝰ vr̄is indignanter abijcitis/ anīaduertite q̄ me velitis eſſe facturā. īſtrui te me qͦ ꝓficiſcar miſcd̓iaꝫ reꝑtura. Scio ve raciter non alibi hoc futuꝝ. Quo igit̉ diuer tam? Incidā in deſꝑationē? Abſit hͨ. Man datū em̄ accepi ẜm doctrinas veſtras/ etiaꝫ vſqꝫ ad nouiſſimū mortis ſuſpirium/ ſpem haberi debere. Certiſſime em̄ tenete ⁊ credi te me a vobis nō diſceſſurā/ etiā totiens quo tiēs repulſam/ donec a vobis aliquid elemo ſyne ꝓ mea paupertate ſuſtentanda ꝑcepero Ꝙ ſi languere aut male perire cogar hoc co ram veſtris oculis faciam veſtris aduoluta pedibus/ clamans ac veſtrū implorās auxi liū. Poſſet ne hoc vr̄a benignitas admitteAa 5. Secunda pars re veſtra clemētia ⁊ humanitas? eſtimo vti qꝫ ꝙ nō. ¶ Cōmemorate vos glorioſi ſancti nō ad veſtrā verecundiā loquor ſed ad meā ingentē neceſſitatē. ꝯmemorate inquā ꝙ me as partes aliqn̄ geſſiſtis. Suꝫ quippe nūc in eo carcere. in eo exilio. in ea pauꝑtatis re gione. vbi dū fuiſtis/ voluiſtis vtiqꝫ libēter aliunde iuuari. aliunde ꝯfortari. Id ergo ⁊ vos nūc mihi facite qd̓ tunc vobis fieri deſi derabatis. Illā diſtribuite mihi gratiā que ex gratia vobis pridē donata eſt. Ꝙ ſi alter veſtꝝ mihi improperet ⁊ dicat me lōge plus fedatā et ꝓfundatā in ſceno peccati qͣꝫ fuerīt illi glorioſi ſancti/ fateor profecto ita eſſe. Sed vnde hoc eis? Nō niſi ex gratia indul tum eſt Ex eadem quippe maſſa peccati me cum extitere/ proni ad maluꝫ ab adoleſcētia ſua/ niſi ſuꝑabundanti miſericordia dei fuiſ ſent p̄ſeruati aut liberati. Et exinde magꝭ ob ligant̉ ad gratiam impendendā/ vt illam eo liberalius diſtribuant quo largius et copio ſius acceperunt. Os quidē eſtis in ſumma proſperi tate. in honore atqꝫ felicitate Nō in uidēs loquor/ īmo veraciter hic plu rimū gaudeo. Sed quid factura eſt illa ve ſtra ſoror miſera. degens hic deorſum ī tan ta miſeria ⁊ tanta neceſſitate. Mire durū eſ ſet cor veſtrū atqꝫ innaturale nimiū ſi illam perire ſineretis aūt a canibus infernalibꝰ qͥ bus vndiqꝫ vallata eſt deuorari. p̄ſertim cuꝫ occurrere valeatis. ⁊ ad vos exclamo ⁊ extē do manus/ lachrimis vndiqꝫ ꝑfuſa veſtruꝫ petens auxiliū Nō peto veſtrā gloriā aut ve ſtras diuitias Eripite me a morte ⁊ mihi ſa tis eſt. Ꝙ ſi veſtrā ſororē hec vos deprecan tem repuleritis. quā queſo audietis/ aut cui alteri bene facietis? I meā miſeriā ⁊ pauꝑtatē nō digna bimini reſpicere ſalteꝫ obedietꝭ deo ſummo veſtro regi atqꝫ imperatori. Is fecit ⁊ inſtituit vos in ſuos elemoſynari os. quibꝰ incūbit indigētibꝰ neceſſaria imꝑ tiri. Specialiter te v̓go gl̓ioſa inſtituit the ſaurariā gratie. matrē miſcd̓ie. nutricem or phanoꝝ. deſolatoꝝ ꝯſolatricē. aduocataꝫ et ꝯſultricē. Ad te igit̉ ꝯfugio. te reqͥro ꝑ iſto rū officioꝝ v̓tutes. ne mihi deficias ī hac di ſtricta neceſſitate. Imꝑtire mihi d̓ theſauro gratie. nutri. ꝯforta ⁊ ꝯſule. ⁊ ſi nō ꝓpter me cuꝫ ſim indigna om̄i munere gr̄e. tn̄ ꝓpter te ⁊ ꝓpter tibi ꝯmiſſum officiū legitime ẜm in ſtitutionē ſummi regis exercendū. Dhuc dico vobis o gl̓ioſi ſācti dei a oēs/ ꝙ apud me ē ſignetū ſummi re gis ad elemoſynā veſtrā ꝑcipiendū. Cognoſcitis haud dubie ſignetuꝫ hoc. non em̄ ignoratis qm̄ ſine ſpeciali dei inſtinctu nec poſſeꝫ nec ſcirē ad vos ꝑtingere ꝓ requi rēdis veſtris el̓ ynis. Nōne ergo veniēs cū ſi gneto/ a vobis audiri debeo ⁊ veſtrā alimo niā ꝑcipere? Infallaciter em̄ me deꝰ ad vos mittit quos nouit hmōi elemoſynis abun dare. Ne igit̉ me coegeritis ad ip̄m reuerti ⁊ de veſtra repulſa querelā exponere Loquor vt p̄ſumens fateor. ſed neceſſitas mea ꝑte ex vna/ ⁊ diuina benignitas ex alia/ me trāſmit tūt ad vos. ⁊ hūc auſum ſic loquēdi prebēt. qm̄ (vt veꝝ canit ꝓuerbiū) Qd̓ dn̄s cōcepit nō iure familia denegabit. Liberalis dn̄s li berales habebit ſeruitores. ¶ Sꝫ forſan mi hi dicet aliqͥs. Cuꝫ deꝰ (vt aſſeris) tibi veli elemoſynā impendi/ ab illo petes. ꝑ ſeipſuꝫ em̄ ſi volet tibi qd̓ petis largiet̉? At ego re ſpondeo. Que gr̄a queſo ſanctis eēt habēda ſi nullo ſuo medio mihi deus ꝑ ſeip̄m ſubue niret. Qua inſuꝑ ratōe gratiaꝝ elemoſynas ad ſuꝑeffluentē menſura accepiſſent ſancti ſi nō inde ceteris īdigētibus eſſent diſtribu turi? Itaqꝫ hec dei volūtas ē/ vt ſuos vene remur ſanctos. illos dep̄cantes et requiren tes. illiqꝫ nobis ſuccurrant/ ſuas nobis do nātes ⁊ imꝑtientes gratias. Talē quidē de cet dn̄m tales hr̄e elemoſynarios. qͥ videlicꝫ q̄ relas verecūdoꝝ paupeꝝ audiāt qͥ ſine me dio principem adire nō audent Urſus quero ꝓpter quid me repel litꝭ? Si ꝓpter peccata mea q̄ aduer ſum me clamāt atqꝫ obijciūt. heu q̄ ſo dabitis vos potius audientiā fidēqꝫ ⁊ fa uorē his cruētiſſimis aduerſarijs. nō modo meis verū etiā ⁊ veſtris quos miro mō exo ſos habetis/ qͣꝫ veſtre ſorori pauꝑcule. q̄ vti qꝫ creatura ē ⁊ factura dei vr̄i ſummi princi pis. Exclamāt fateor ⁊ ſtrepitū magnuꝫ ve ſtris auribꝰ ingerūt aduerſarij iſti .ſ. peccata mea. neqꝫ ſibi obligatā aſſerunt/ cū illa ꝯmi ſerim/ ſintqꝫ oꝑa mea. ¶ Silete ſilete infide les aduerſarij vos reprobo ⁊ abnego. ꝑ vos em̄ quia nimiū decepta ſum peniteo. Dece pta ſum/ nō de medietate iuſti p̄cij ſed ī toto Iteꝝ igit̉ atqꝫ iteꝝ doleo. vos fugio ⁊ male dico. iuſtumqꝫ bellū aduerſus vos indico. In quo vtiqꝫ bello mihi debent eſſe auxilio om̄s qui partē dei fouēt/ eiqꝫ fideliter ſubie cti ſunt ⁊ ad fidelitatē tenent̉. De mendicitate ſpiricuali LXXVI Uid q̄ſo gl̓ioſi milites dei aliud fa Q cere valeo dicite mihi. Si temera rie aliqͥd oꝑata ſū. ſi ī aliquo exceſſi. heu nō ī vno tm̄/ īmo ī mille milleſies. n̄ ali ud mihi ē remediū qͣꝫ ſine fictōe penitere. at qꝫ in poſteꝝ p̄cauere. et ꝓ poſſe id proſeqͥ qd̓ nouero veſtro ſil̓ ⁊ meo imꝑatori diſplicere. Hoc aūt faciēdo/ mihi vtiqꝫ eſſe debetꝭ con ſortio/ cū id fiat ī honorē illiꝰ quē tā ſingula rit̓ diligitꝭ atqꝫ honoratis. ⁊ id vtiqꝫ ꝯueniē ter facere poteritis. ¶ Sꝫ ne obijcitis ꝙ mi nus debito hos ꝑſequor aduerſarioſ. immo ſepiꝰ ꝓditrix exiſto/ cū ill̓ rurſus paciſcēdo ⁊ tractādo. illoſqꝫ humāiter recipiēdo. amā do atqꝫ honorādo. Ad hoc ꝓfecta qͥd dicaꝫ ignoro. Ceſſant oēs allegatōnes mee. igno minia. rubor ⁊ ꝯfuſio irruunt ſuꝑ faciē meā In hoc me fateor ꝯuictā eſſe et dignā omni opprobrio. Hic itaqꝫ nil aliud rn̄deo/ niſi ꝙ miſcd̓iaꝫ peto. Miſcd̓iam inquā ⁊ indul gentiā. gratiā ⁊ veniaꝫ. hoc ſatis ſit. vobiſqꝫ hoc rn̄ſū ſufficiat. Si cēties a pugna fugio. ⁊ cēties reuertar/ veſter iubet imꝑator ne re pellar. Ueꝝ hec ē pͥncipal̓ mee petitiōis cā vt vr̄o p̄ſidio ſic munita ſim ⁊ talē ī me ſuſci piā animū / vt ammodo nō reuertar ad illi mei aduerſarij ſepedicti .ſ. pctī maledictū cō ſortiū. ꝙqꝫ ſuis inſidijs ꝓmiſſis ⁊ cautel̓ am pliꝰ me nō detineat/ aut vi qͣcūqꝫ ſuꝑet. Nō vtiqꝫ a debili. egrota ⁊ ꝓſtrata vltra vireſ exi getꝭ. Facile fateor ē de me triū phū ſumere ꝓ na ſū ad deceptōeꝫ. Hec ē mea miſeria. ⁊ qd̓ plꝰ ē nō ea diligētia qua deberē/ vr̄m peto ⁊ expecto ſubſidiū. īmo in hͦ ſuꝫ ſomnolēta de ſes ⁊ īattēta. Et hͦ ē heu vnde ſumme doleo quod nunc queror ⁊ deploro. hoc eſt ꝓ quo vos dep̄cor. ꝓ quo veſtris aduoluor pedibꝰ pro quo veſtrā interpello gratiā ⁊ preſidium poſco/ vt ex nunc ſim robuſtior. magiſqꝫ ſol licita ex toto corde ad vos ī meis aggreſſibꝰ ⁊ aduerſitatibus recurrere Inime opus eſt(o gl̓ioſi ſancti dei) m veſtras diuitias. veſtrā gloriā in ali quo diminui duꝫ mihi ſuccurritis. Nihil a vobis peto preter v̓bū. ⁊ vt pro me apud deuꝫ quibus oportuna ſaluti mihi ꝓ ueniant dignas preces dirigatis. Nō arbi tror taꝫ anguſtā eſſe veſtrā charitatē/ veſtrā qꝫ largitatē/ vt hoc mihi denegetis. Incom ꝑabilis quippe ē modica illa charitas (ſi vel modica ī me ſit) ardenti illi fornaci vr̄i amo ris. Et tamen nemo adeo mihi cenſet̉ alienꝰ etiam ſi iudeus vel gentilis. immo ſi patris aut matris occiſor cui corde ſincero ꝑ ſe aut ꝑ aliū pro ſe p̄ces ad dn̄m ꝑ me fieri inſtāter reqͥrēti/ nō libēti anīo acquieſcerē. Quo igit̉ pacto pro me apud deū nō intercedetis cuꝫ ſim xp̄iana ⁊ veſtra ſoror in fide. ⁊ vos ad id faciendū inſtātius interpellē. p̄ſertiꝫ cū vos ī nullo offenderim? Et ſi offendi/ doleo ⁊ ve niā peto Cū ꝓfecto talis ac tāta ſit veſtra di lectio tāqꝫ ampla largitas et extēſa p̄ſumi nō pōt vt qd̓ tā humiliter ac decēter peto mi hi recuſetis. Qd̓ ſi feceritiſ bene mihi vtiqꝫ erit. qm̄ certa ſum ꝙ apied deū infallacit̓ im petrabitis quicqͥd ꝓ me petieritꝭ. Cur em̄ vellet ipſe me vos dep̄cari/ veſtrāqꝫ oratōeꝫ ad meā inſtantiā ſicut incēſum dirigi in cō ſpectu ſuo/ niſi vos duceret audiēdos? Nū qͣꝫ vobis talē afferret ꝯfuſionē / vt vos vacu os a ſe repelleret. Que etiā eſſet illa veſtra fe licitas/ ſi nō replereret̉ deſideriū veſtꝝ ī om̄i bus que expoſtulatis. Dhuc p̄ſumā amplius ⁊ dicā/ ꝙ de R a us ꝑ os veſtꝝ ⁊ ꝑ veſtrā doctrinam mandatū mihi dedit/ vt ad ipſum ⁊ ad vos ſit meū refugiū in omnibꝰ neceſſitati bus meis. Cū igit̉ hoc p̄ceperit deus/ ⁊ ſub hac fiducia vos interpello. quo mō credi po terit ꝙ vnū iubeat ⁊ alterū faciat. atqꝫ ita mi hi nō ſuccurratis? Iubet quippe ꝑ voſip̄os vt ſemꝑ ſit ſpes mea in ſuam bonitatē. et ita vtiqꝫ eſt. intantū vt etiā ſi me occidere volu erit/ nihilominꝰ ſperabo ī ip̄m. nō igitur ob aliud vult me ponere ſpem in ſuum auxiliū/ niſi quia vult ſuū ⁊ veſtrū auxiliū petenti a ſiſtere. Ꝙ ſi mihi quis dixerit hoc intelligē duꝫ eſſe dūmodo bona ⁊ ſancta ſit hec ſpes mea / et nihil cōtra mandata eius admiſero. Heu me hoc eſt p̄cipuū. ꝓpter qd̓ bonū ar bitror ponere in dn̄o deo ſpem meā. ⁊ eiꝰ in niti auxilio/ vt videlicꝫ ſuo munere mihi ſit ꝑſeuerātia in obſeruātia mādatoꝝ ſuorū. et tandē in extremis inueniar in gr̄a ſua ⁊ ī ſuo ſeruitio. Et ſi nō ꝯcedet̉ hec mihi gr̄a intui tu precū meaꝝ / ſaltē concedet̉ ꝓpter diuinū mandatū quo ſtimulor ad petendū. Onſidero inſuꝑ ꝙ ſi veſtꝝ quilibet vniꝰ diei indultū ſeu remiſſiōꝫ impe trauerit/ magnis abūdabo diuitijs Mīme aūt difficile ē ita impetrare. īmo lon ge plꝰ qͣꝫ petere preſumereꝫ. qm̄ etſi magna reciꝑe nō merui. veſtra tn̄ largitas expoſcit vt magna mihi tribuant̉. ſed et mea ingens neceſſitas p̄ſidium magnū efflagitat nō ali bi qͣꝫ apud vos inuenienduꝫ. ¶ Ꝙ ſi qͥs di Secunda pars xerit hanc el̓ynā bonis oꝑbꝰ ⁊ legitimis ad vos obſequijs eſſe mihi ꝯſequēdā. Rn̄deo ꝙ iaꝫ eēt elemoſyna quodāmodo vēdita nō donata. qͣꝫuis tn̄ etiā id modicū honorꝭ qd̓ vos interpellās meqꝫ ſubijciēs ⁊ humiliās/ vobis impēdo. quodā iure poſtulat vt qͣdaꝫ viciſſitudine mihi ſuccurratiſ. atqꝫ ita nō in uanū ſpem meā atqꝫ refugiū ī vobis poſue rim. ¶ Fateor quidē me nō ꝯdignū ad vos hr̄e honorē et amorē/ ſed debilis ſum viribꝰ ⁊ facultatibꝰ inopſ. De modico aūt modicū grate ſuſcipiendū ē. Itaqꝫ dū ero locupleti or ī donis ſpūalibꝰ. abundātiꝰ et opulētiori corde vos honorabo vos amabo ¶ Dico in ſuꝑ/ ꝙ noui ꝑſonas aliquas abſqꝫ lr̄is/ eta te etiā iuuenes. quaꝝ ꝯuerſatio ab vtero fuit in cāpis. q̄ nihilominus ex vehemēti affectu largiēdi alijs/ dū ſibi nihil donandū adeſſe viderēt/ voluerunt id vaſculū ī quo ſepeliri debuerāt ī elemoſynā ꝯuerti. ſeqꝫ nudas in terrā ꝓijci ⁊ exponi vermibꝰ. fuit hͦ nobile te ſtamentū. Ꝙ ſi vna ꝑua ſcintilla charitatis tantū opꝰ hic̄ deorſum valuit efficere/ tantā qꝫ ſuſcitare flāmā exterius ad ſubuētionē al terius/ quid queſo eſſe debebit apud veſtrā abundantiſſimā ardentiſſimāqꝫ charitatem circa nos pauꝑes. qualē emittet ille ignis flā mā. qͣle inſuꝑ opꝰ demōſtrabit? ¶ Cōuerto p̄ terea ꝯſiderationē mētis ad illā veſtrā chari tatē atqꝫ largitatē/ quā dū hac mortali vita fungebamī/ erga pauperes habuiſtis. vnde magnuꝫ certiſſimūqꝫ auſum ꝯcipio ad vos interpellandū. ſperans vtiqꝫ mihi venire de ſuꝑ auxiliū. Cū indubie nō diminuta ſit ꝑ gloriā veſtra charitas. īmo ineſtimabilit̓ au cta ⁊ ꝑfecta. Et ſi em̄ vobis deſit miſeria/ mi ſericordia tn̄ adeſt. cuꝫ illi ſitis ꝓpinqͥſſime iūcti/ cui ꝓpriū eſt parcere ⁊ miſereri. ¶ Non ſufficeret tp̄s nec lingua aut intelligētia illa numerare pietatis oꝑa que vobis vr̄a ſuaſit charitas erga pauꝑes exercere. Que em̄ egri tudo. miſeria aut pauꝑtas īuaſit hoīes. cui mox nō eſſetꝭ p̄ſidio. ſanādo. ſuccurrēdo. fa mē. ſitim. algorē patiēdo/ vt alios paſceretiſ ⁊ reficeretis. Alter veſtꝝ ſeip̄m ī ſeruū venū dauit/ vt filiū pauꝑis vidue de manibꝰ hoſti um liberaret. Alter ſe mortis ꝑiculo ꝯmiſit vt hinc aliū eriperet. Alter diuiſit veſtē qua indutus erat hyeme ꝓfunda vt aliū nudum hinc tegeret. Alij nec metu mortꝭ imminētꝭ a pietate ſepulture mortuoꝝ aut viſitatione captiuoꝝ retrahi potuerunt. Alij tanto gra tie pͥuilegio donati ſunt/ vt etiā vita functi d̓ ſuis corporibꝰ oleū miniſtrēt ſanādis egritu dinibꝰ oportunū. Hec aūt q̄ loquor/ nō niſi corꝑalibꝰ defectibꝰ ſubleuādis deſeruiūt. qͦs reuera incomꝑabiliter ſuperant anime ſpūa les indigētie ac neceſſitates. tanto illis ꝑicu loſiores/ quanto corꝑi mortali p̄eminet aīa immortalis/ ⁊ mors eterna magis timēda ē qͣꝫ tēporalis ⁊ trāſitoria. Cū igit̉ nihil veſtre charitati iā deꝑierit/ īmo multuꝫ accreuerit ꝑfectōis/ quāto magis nūc qͣꝫ tūc ſuccurretꝭ Succurretis inqua mihi vos inſtātiꝰ in tā ta neceſſitate reqͥrēti. p̄ſertim cuꝫ de his mea ſit ad vos obſecratio. q̄ longe plꝰ diuinū ho norē ac veſtrā laudē ꝯcernūt qͣꝫ q̄libet corpo rū ſubuētio. ¶ Et vere ita ē ꝙ etiā in carne vi uētes/ maiorē longe charitatē ad ſalutē alio rum demōſtraſtis qͣꝫ lingua ſufficiat expͥme re. Nec etiā quālibet acerbiſſimā penaꝫ/ au mortis qd̓cūqꝫ horrēdū genꝰ ꝑhorruiſtꝭ dū in medijs tormētis conſtāter verbū fidei ſa lutaris p̄dicabatis ad illuminandū eos qͥ ī tenebris idolatrie ſedebant/ ad dirigēdū pe des eoꝝ in viā pacis. Heu glorioſiſſimi ſan cti. iam nec vos mori oportet. nec hmōi ꝑſe cutores ⁊ tormenta ꝑpeti/ ad mihi auxilium ferendū. ad me ſanandū. ad me illuminādū. ad me deniqꝫ dirigendū per tramitem virtu tum. nec aliud circa hoc peto niſi vt tm̄mo do ſenſeritꝭ vel dn̄m oraueritꝭ/ vt ita fiat quē admodū fieri deſidero. ⁊ tūc abſqꝫ dubio fi et. ſiquidē nihil vobis denegandū arbitror a patre miſericordiaꝝ. Mala quidē ſum fa teor/ ⁊ vicijs vndiqꝫ irretita. id enim heu ni mis experior. Sed deo ꝓtegente nō vos ꝑ ſecuta ſum. nō vos morti tradidi. et nihilo minus etiā ꝓ his qui vos ꝑſequebant̉/ etiaꝫ in medijs tormentis dum adhuc eſſetis hic ſuꝑſtites orare conſueuiſtis. quanto magis nūc ab his ꝑſecutoribus immunes/ ꝓ meni hil hoꝝ conſcia dep̄cari curabitis. Cōdona te mihi obſecro nimiū forſan p̄ſumenti ⁊ ma gna exaltāti. Merito em̄ inquam mihi vos humiliter ac deuote dep̄canti/ aderitis adiu tores atqꝫ oratores. qui iā tuti in gloria reſi detis/ cum etiā veſtra recuſantibꝰ ac ſpernē tibus p̄ſidia/ voſqꝫ atrociter inſequētibus voluiſtis adeſſe ꝓpicij. Loquitur anīa ini micis eā in deſperationē inducere volentibꝰ Ecedite a me recedite inimici. etꝰ vobis ſilentiuꝫ indicite. Dicitis em̄ qꝛ fruſtra ſanctos īploro. fru De mendicitate ſpirituali LXxvI ſtra leuo in eos oculos meos. quoniam de numero ſum reproborum. ⁊ eterno dei iudi cio damnatōi obnoxia. atqꝫ ob id ſancti dei oēs diuinā ſuꝑ hͦ volūtatē cognoſcētes nul liꝰ momēti me reputāt. ⁊ meas p̄ces aure ſui da ſuſcipiūt. O mēdaces atqꝫ infideles ho ſtes. qͥs vos ſuꝑ hͦ certiores fecit? Certa qui dē ē hec d̓ vobis ſnīa. qm̄ irreuocabil̓r dāna tiōi traditi eſtis. Circa me certe nō ita ē. qm̄ ſi me dānare deꝰ voluiſſet/ iā dudū id facere potuiſſet. ſiquidē id dudū demerui/ niſi mi ſcd̓ia eiꝰ p̄ueniſſet me. Si etiā me damnati oni tradendum decreuiſſet/ mīme mihi ſuo munere hͦ tā vehemēs adeſſe penitēdi deſide riū/ ſuūqꝫ patrociniū medijs ſctōꝝ ſuoꝝ in ceſſionibꝰ implorandi Scio ꝓfecto qͥcquid vos hoſtes iniqͥ dixeritꝭ/ me nūc in ea adhuc vita ſubſiſtere in qͣ mihi facultas ē meā deo ꝓpicio ſalutē oꝑari. Nec id mihi dubito fu tuꝝ/ ſi ī toto corde ſcrutata fuero mādata eiꝰ Scio inſuꝑ id me ſuo munere ⁊ ſuoꝝ ſctō preſidijs hoc poſſe adimplere. ¶ Sinite igit hoſtes nequiſſimi ampliꝰ ita me ad deſpera tioneꝫ ꝓſequi. qꝛ mīme p̄ualebitis. ¶ Et qd̓ amplius ē/ qͥcquid ī futuꝝ circa me facere di ſpoſuerit. ſua em̄ ſum/ qua ꝓ ſuo vti pōt libi to. inſtitui nihilominus qͣꝫdiu gr̄a. tp̄s et fa cultas ad hoc aderūt ip̄m diligere optimū qꝫ ac iuſtiſſimū iudicare qd̓ voſipſi oēs ini mici veſtra in malo impediente obſtinatiōe minime facere valetis. in quo vtiqꝫ vr̄i ſtat deterior extat ꝯditio/ cum ille vobis odio ſit cui ꝓpriū ē eē ſummū bonū. illūqꝫ īiuſtū ac crudeliſſimū cēſeatꝭ/ quē ꝯſtat eē iuſtiſſimū ac pijſſimū. Abſit igit̉ vt vobis ſimilis fiā. Cur em̄ ſalui fieri nō valetꝭ/ niſi qꝛ indulgē tiā poſtulare nō vultꝭ. Nō itaqꝫ ſic faciā/ im mo inceſſant̓ indulgētiā petā ⁊ reqͥraꝫ. Ipſe etiā mihi mādatū dedit/ vt ſpeꝫ ī ſuo reponā auxilio. qd̓ mīme faceret ſi me ſtatuiſſet ꝯdē nare. Cur q̄ſo mihi bone voluntatis p̄beret initiū/ cui ꝯplemētū dare nō vellet? Cur me ad meditationē ſui/ inſuꝑ ⁊ ad ſui cultꝰ deſi deriū ꝯmoneret/ ſi nō id me ſemꝑ vſqꝫ ī fineꝫ vellet eſſe facturam. Idcirco ſcitote fallaces inimici/ illi potius qͣꝫ vobis fidē adhibebo. nec ab inuocatione ſui patrocinij vllatenus deficiā. Diſcedite itaqꝫ hinc ⁊ mala vr̄a ho ra huc veneritis ⁊ ad veſtrā confuſionē/ me ſinite mee orationi dare finē. Nec em̄ a ꝯſpe ctu ſāctoꝝ quibus aſſiſto nūc abibo/ donec ſigno aliquo certo mihi innotuerit me fore exauditā. Qd̓ vtiqꝫ ſignū nō aliūde certiꝰ ſu mendū arbitror/ qͣꝫ ſi in profunda hūilitate meos defectꝰ meāqꝫ pauꝑtateꝫ recognoſ cā ⁊ ex toto corde illis intercedētibꝰ in dn̄o ha buero fiduciā. Ꝙ ſi milleſies me ſeduxerit: ac deieceritis/ milleſies reſurgā. qꝛ mihi ſem per aderit aꝑta gratie porta. Illos ī deſpa tionē adducite/ qui diuinā bonitatem igno rant ⁊ ſanctoꝝ potentiā. vel etiā qͥ eos exora re vel negligūt vl̓ ꝯtemnūt. Fruſtati quippe eſtis (fauēte dn̄o) veſtra intentione circa me nec opus ē vt mihi mea peccata ꝯmemore tis/ inferētes hinc me celeſtibꝰ p̄mijs eſſe pe nitꝰ indignā. Id etem̄ ſcio. Sed ſcio ꝙ piꝰ ille meus pater ih̓s xp̄s meū debituꝫ ſoluit. ⁊ mea oīa quotiēſcūqꝫ mihi dīſplicuerint de leuit pctā. mihiqꝫ ſuo p̄cioſiſſimo ſanguine/ celeſte regnū lucrifecit ⁊ emit. ⁊ hoc titulo et nullo alio/ poſſeſſionē huiꝰ regni p̄ſtolor ſic̄ ⁊ olim ab illo gl̓ioſo beato Bernardo ī ſua viſione reſponſum accepiſtis. 5 AMuc loquitur ani ma inimicis volentibus eā in deſꝑationē in ducere/ ⁊ reſpondet eis. Uid dicitis adhuc fallaces atqꝫ U q infideles hoſtes. Dicitꝭ hāc meā ſpem temeritatē quandā eſſe ac p̄ ſumptōꝫ. qm̄ nō ē homo viuens ſuꝑ terrā quantūcūqꝫ etiā grauis pctōr. qui nō ſe confidat ſaluandū. Sed plurima eoꝝ reſtāt que ſtultus nō excogitat. Dicitis inſu per multos vos in me cernere defectꝰ. quos mīme diſcerno. meqꝫ obſeruatis vſqꝫ in fi nē/ cū me ſic inuadere atqꝫ circūuenire ꝓpo nitꝭ/ vt paꝝ mihi ꝓdeſſe poſſit hec ſpes mea. quā p̄ſūptuoſā temeritatē appellatis/ cū illi us regis legē minime obſeruē. vn̄ ſpero au xiliū. ¶ Nec ꝓfecto ꝑ hūc modū me deijcietꝭ a ſpe bona. O nequā ac deſꝑati. Nō qͥdē di co mihi hāc adeſſe fiduciā vt abſqꝫ obſeruā tia diuine legis ſaluari preſumaꝫ. Eſſet hec indubie non ſpes ſed p̄ſumptuoſa temeri tas Hmōi ſunt qͣꝫ plures/ qui ſine penitētia ⁊ correctione male vite deū eos ſaluatuꝝ ar bitrant̉ / dicētes nō ideo eos deū feciſſe vt cō demnet. Abſit vt ſic ſpem meā inſtituaꝫ. qͥn immo ſumme cupio in meliꝰ reformari ⁊ li gē totā adīplere. ſine qua impoſſibile eē ſcio me ſaluari. Ad id aūt faciēdū mihi ꝯfido p̄ ſtari vires a dn̄o. ⁊ ſuoꝝ ſanctoꝝ ſuffragijs ¶ Et qͣꝫuis iam ignorem an ſim in gratia vel non/ aut ſi in ea ꝑmanebo/ ſpero nihilo minus ꝙ deus tandē meas illuminabit te SeCEAda pars nebras ad dijudicandū illos ī me defectꝰ qͥ bus forſan ad p̄ſens a gratia dei ſum aliena Idqꝫ ip̄m quotidie dep̄cor/ vt ſic de tenebrꝭ meis lumē faciat ſplēdeſcere ꝙ inimicis tā dē dicere nō incumbat. Nos eā ꝓſtrauimus nos eā ſuꝑauimus. Ip̄m inſuꝑ inſtātius ex oro vt me īſtruat quo pacto legitima ſeu in tegra ꝯfeſſione. vel quōlibꝫ aliter a pecactis quibꝰ forſan ignorās ſuꝫ irretita/ liberari va leam. ¶ Et quidē videtis qualiter ego freq̄n ter meipſam p̄paro/ vt ſciā qͥd rn̄ſura ſim ī il la extrema hora mortiſ qn̄ ſum a corꝑe migͣ tura. ⁊ ad id ſcienduꝫ ſūme anhelo. Sit igit̉ hec vobis mea rn̄ſio videlicet ꝙ celeſtiū bo noꝝ retributionē peto ſub titulo ⁊ ī ſpe mei gl̓ioſi redēptoris Ieſu xp̄i/ qͥ mihi ius in ill̓ vēdicauit. ⁊ ob id ſuā mihi imꝑtiri miſericor diā p̄cor/ qͣ in pͥmis a pctīs meis ex mera ſua gr̄a ſuā auertat faciē. ⁊ oēs meas deleat iniqͥ tates. ⁊ exinde me faciat ſue legis factriceꝫ ⁊ mādatoꝝ eius ¶ Scitis ne hic qͥcqͣꝫ dicereꝫ Quid ad hec rn̄debitis o vos inimici īmor tales/ qͥ veſtrꝭ fraudibꝰ male me deterrere ſat agitis? quid vobis amplius reſtat replican duꝫ? Si deꝰ ꝓ me/ qͥs ꝯtra me? Quis me ac cuſabit? qͥs me ꝯdēnabit? Non vos ꝓfecto tortores/ nullā niſi quāta vob̓ ꝑmiſſa ē diuī tꝰ hn̄tes ptātē. Diſcedite igit̉ cū oī vr̄a ꝯfuſi on ⁊ ignominia ¶ Reuertar ad vos gl̓ioſos celeſtis curie ſctōs/ ex quo his reſpondi ꝓdi toribꝰ inimicis/ qui p̄cipue ī ꝯſpectu vr̄o mi hi ꝯtinuas parāt inſidias/ me qͦ ad pn̄t im pediētes atqꝫ impugnātes Nō ꝓfecto vos ī hoc venerant̉. Nūquid nō ero dū veſtrꝭ aſto ꝯſpectibus veſtra autoritate ꝓtecta? Nūci etiā in medijs hoſtibꝰ tutus erit. nūc autem hos cernitis ꝑfidos hoſtes. ad meā que vo bis velut nuncia dirigitur dirimendaꝫ lace rādāqꝫ orationē. niti meqꝫ deorſum de ꝑad ſo velle p̄cipitare. Omni igit̉ iure illos odio habebitꝭ. nec eos audietꝭ aduerſus me ſeu aduerſus meā deuotā orōem vociferantes. vos inquā hͦ vidētes ac ꝯſpiciētes/ ⁊ ſi non alia ſubeſſet vobis cā mihi miſerēdi paupe ri vr̄e ſorori/ iā diutius vos dep̄cāti/ qͣꝫ illoꝝ ſpretus rōnabilis ⁊ gaudij ſubtractio. quod vtiqꝫ me vos repellētes. eis afferretis. pote ritis nihilominꝰ et debebitꝭ meo videre me exaudire. ac replere mee indigētie ſaccuꝫ. ab vbertate elemoſynaꝝ veſtraꝝ/ vt ſic cuꝫ gau dio ⁊ ꝓfectu ad patris mei celeſtꝭ honoreꝫ et ad veſtrā laudē ⁊ gl̓iam inſuꝑ ⁊ inimicoꝝ ve ſtroꝝ ꝯfuſionē. reuertar a vobis exaudita Oratio pro alijs vi uis ⁊ mortuis/ ſuꝑ hoc verbo. Orate ꝓ inui ē vt ſaluemini. Sto ꝙ ego adeo ꝑdita ſim ac de ꝓ e iecta vt ꝓ me nullā el̓ ynā valeam aut debeā meo q̄ſtu īpetrare. ſuꝑ plico ſaltē ne mea miſeria fiat nocum̄to cete ris pauꝑibꝰ magni hoſpital̓ hꝰ md̓i ac carce ris purgatorij qͦs queſtuo ⁊ ꝓ qͥbꝰ int̓pello. Satꝭ qͥppe/ īmo nimis magna ē mea ꝓ me miſeria. abſqꝫ hͦ ꝙ ceterꝭ ſim detrim̄to. ſꝫ ⁊ce teri ſatꝭ abūdeqꝫ ſua torq̄nt̉ īopia abſqꝫ hͦ ꝙ mea eis īfeſta ſit. dū mihi iā ex officio īcūbit hmōi ꝓ eis q̄ſtū facere. aut qꝛ ꝑ eos ad hͦ ſuꝫ d̓putata aut reqͥſita aut rogata. aut qꝛ ob id aliqͣ recepi tꝑalia. aut qꝛ mihi ſāguīe iūcti ſt aūt qꝛ dū eis vires ſuꝑpetūt/ ſil̓e mihi bn̄fi ciū impēdūt ¶ Uererer ꝓfecto ꝓ his ſpūales el̓ynas n̄ poſtl̓are ẜm eoꝝ īdigētias q̄ ml̓tū certe ſūt miſerabiles Et haud dubie n̄ pot̓it el̓ yna illic inutil̓r accedere. qꝛ ⁊ ſi n̄ huic ſal tē alt̓i ꝯueniet. Nō ē pauꝑtas. īfirmitas mo leſtia vl̓ afflictō/ q̄ n̄ īueniat̉ ī hͦ hoſpitali/ at qꝫ ī p̄fato carcere diriſſimo. Quidā nāqꝫ ar dētiſſima febre luxurie correpti/ adeo vehe mēt̓ cruciāt̉ / vt nec ad momētuꝫ reſidere aut qͥeſcere poſſint. Alij auaricie idropiſi turgē tes indeſinēt̓ ſitiūt. Alij torporꝭ ⁊ acedie pu treſcūt lep̄. Alij velut canes furioſi/ iurgijs ac detractōibꝰ ꝑſtrepūt. Alios porcina defe dat crapula. Illos ira vīdicādiqꝫ feruor īſa nire facit. Hos inanis gl̓ia tumeſcere. Ali os abſqꝫ int̓miſſiōe torqͥt inuidia. ita vt nec alteriꝰ ꝓſꝑa patiēter cernere ſinat Hꝫ hic au res īpias. Ille cecos hꝫ ocl̓os. Ceteris cor gͣuit̓ laborat. Pl̓imiſ nec vnū mēbꝝ validū ē. Sūt qͥ ꝑ malā famā vndiqꝫ fetidi ſūt. Et vt breui ſermone multa q̄ ad plenū expͥmin̄ pn̄t amplectamur/ nemo ē qͥ nō alicui ſubia ceat indigētie aut miſerie. hic qͥdeꝫ plus. ille aūt minꝰ. Quantū v̓o ad eos qͥ carceri pur gatorij mancipati ſunt/ res ipſa patula ē. pe na ſeipſaꝫ manifeſtat. Sūt nihilominus hi deo ac ſue familie dilecti/ poſt breue tꝑis int̓ uallū filij regis ī gl̓ia coronādi. ac ꝓinde me rito eis el̓yna impendēda ē. Et cū ꝓ ſeipſis mēdicare nequeat/ ego pauꝑcula ī ceteris ex ꝯpaſſione moueor ⁊ impellor (vt iā dixi/ pro eis mēdicare/ etiā ſi nihil hīc ſim ꝯmodi ꝑce ptura. offero igit̉ ſaccū mee mēdicitatis vob̓ opulētiſſimis el̓ ynarijs. īponatꝭ larga mu nera hmōi infirmis ac captiuis erogāda ac De mendicitate ſpirituali LXXvI diſtribuēda. vbi tam euidēs inuēta ē neceſſi tas. Eſt ꝓfecto pauꝑtas nō ficta. nec em̄ ē pauꝑtas alia que pauꝑtati peccati valeat cō parari. Plures quidē veſtꝝ o gl̓ioſiſſimi ſā cti dei experimento didicerūt qd̓ nūc dico. ne igit̉ me vacuā remiſeritis a conſpectu ve ſtro que tā iuſto titulo ⁊ in tanta neceſſitate vos interpellare compellor. Oratio ad dominū Ih̓m xp̄m ⁊ ad glorioſam virginem. Certa ſpes ac finale refugiū aīa I o rū Ieſu xp̄e redēptor noſter. ⁊ tu virgo ſua mater gl̓ioſiſſima. Et ſi ego pauꝑcula apd̓ ceteros oēs ſcōs el̓yna gratie fraudarer/ repulſamqꝫ ab illis om̄ibꝰ paterer. ꝯfiderē nihilominus ad huc ī excellēti ſuꝑabūdantia veſtre dulcedi nis. miſcd̓ie atqꝫ largitatis veſtre bonitatis immenſe. In vobis ſiquidē duobꝰ ⁊ ꝑ vos celebratū eſt atqꝫ ꝑfectuꝫ noſtre redēptionis opus. datiqꝫ eſtis ac ſpāliter ex officio depu tati ad ferendū opē miſeris ⁊ recōcilianduꝫ pctōres. qͥ ſi vtiqꝫ nō fuiſſent/ nec tu dn̄e ih̓u xp̄e hūanitatē ſuſcepiſſes. nec tu dn̄a gl̓ioſa fuiſſes effecta mr̄ dei. Hic ſane reꝑio meū qͥ dē carne fratrē/ meū eē deū ac meū iudicem. Inſuꝑ ⁊ meā ſororē optimā illiꝰ qͥdē iudici matrē meā ꝯſpicio factā aduocatā ac ꝓtect̓ cē In his diues ſū cū in meip̄a ſim pauprīa Apud hos quelibet neceſſaria mihi atqꝫ oꝑ tuna copioſe reꝑire valeo. qͥ vtiqꝫ nihil vtile ac ſalutare mihi denegabūt. Nō egrediēt̉ ꝓ fecto extra portā mee mēorie/ ſi nō pͥus ꝑteꝫ ſue dulcedīs ac bonitatꝭ guſtauero. At ego qͥdē inter hec duo tā tuta p̄ſidia collocata qͦ pacto deficiā. cur n̄ ſꝑabo? Cur diffidā? p̄ſer tim ſi nō ab eis abiero. ſi nō mea ignauia eo rū fecero lōge a me auxiliū? Et hͦ vtiqꝫ eſt ꝓ qͦ nūc inſtanter vos dep̄cor. vos exoro. vos inquā talē matrē talēqꝫ filiū/ qͥ me talibꝰ tan qͣꝫ ſolidis bone ſpei vincul̓ vobis iūgi cōne ctiqꝫ voluiſtis / vt veſtra ꝓtegēte gr̄a nunqͣꝫ a vobis valeā ſeꝑari. ſi tn̄ ī nouiſſimo ſuſpi rio mortis in hac ſpe ⁊ gratia reꝑta fuero. Alia oratio ad do minū Ih̓m xp̄m ⁊ gl̓ioſam virginē Me inconſultā. deſidē atqꝫ infe o licē. qua temeritate frequēter ab illa mei pr̄is Ieſu chriſti/ ac mee matris tuta ꝓtectione/ me ſubtra here audeo? Cur euagor ꝑ amaras volupta tes/ ⁊ ꝑ ꝑiculoſos riuos magni huiꝰ mundi maris? Quid alibi tā ſtudioſe ꝑquiro quod longe abundantius tutiuſqꝫ hic paratū in uenio. diuitias. honoreſ. ſapientiā. volupta tē? Cur nō expaueſco/ ne dies mortis in eo ſtatu me p̄occupet in quo meo deſtituta p̄ſi dio/ vadā p̄ceps ī ꝓfundū inferni vbi nulla eſt redēptio. Cur recuſo cur negligo; in eoꝝ ſocietate ꝑ ſanctā meditationē verſari/ quo rū ſolo p̄ſidio ꝯſtat om̄s bonū adipiſci/ ma laqꝫ vniuerſa poſſe vitari Magna quippe ē hec īgratitudo. magna inſuꝑ inertia. īmo ve rius horrēda quedā miſeria hoc mihi ſemꝑ duꝫ venire voluero/ paratū refugiū auxiliū qꝫ nō recognoſcere. Ueꝝ o dulciſſime pater Ieſu xp̄e/ ac benigniſſima mater ꝟgo Ma ria/ ouis illa ſum que ſepe nimis errās ꝑdita eſt. Sū ⁊ illa fatuella deſidioſa errabūda fi lia/ que nō niſi tracta ⁊ coacta vult ꝑ vias re ctas incedere. Aſſumite igit̉ illiꝰ manuꝫ ⁊ te nete. nec eā ſuo dereliqueritis regimini. qm̄ ſic cito iret in ꝑditionē. Hicloquitur anima in tribulatione exiſtens ad ſui conſolatiouē ⁊ patientiam/ plurimos tribulationis fru ctus ſibi cōmemorans. Ptime venerit mea gratioſa dn̄a tribulatio/ ⁊ cū gaudio et affectu bono ſuſcepta ſit. Meus quideꝫ pater optimꝰ/ te miſit ad me non dubito. Te ergo equiſſimo iure benigne/ le tāterqꝫ debeo ſuſcipere ⁊ nō indecēter tracta re aut repellere ꝑ impatientiaꝫ/ tibi aut iniu riā irrogādo/ aut aduerſus te improbe mur murādo. ¶ Erraui fateor. venis ad me iuſtā penā acceptura Inſipiēs ſū ac ignara. veīs me īſtructura. Det̓ꝑata ſū ac fedata. ad de corādū ac mūdādū me aduenis. In deuiuꝫ ꝓpero accedis ad dirigendū. Mortem eter nā demerui. ad liberādū me feſtinas. Graui bus opp̄ſſa ſum. debitis releuare me p̄tēdis Elōgaui mea facie pr̄is mei ih̓u xp̄i. ad me illi denuo approximādū recōciliādūqꝫ huc ꝓfecta es. Cū his qͥ me oderūt ⁊ occidere q̄ rūt inij ꝯſortiū. hinc me venis eriꝑe. Nunc pene excecata ſum ⁊ ſurda. nimiūqꝫ mollis ⁊ laſſa in omnibus mēbris meis facta. veni ſti ſalutē ac robur largitura. Fiat igit̉ in me ac de me ad plenū ẜm inſtitutū veſtri bn̄pla citi iuxta mādatū ⁊ ꝯmiſſionē optimi patrꝭ mei. Gr̄as ago illi milleſimas qui nō vt ego illū frequēter ita me neglexit. qͥ me nolens ꝑ. Secunda pars dere. ꝑ te me velut filiā dilectaꝫ viſitat. q̄ nec digna ſum ad ſuā gratiā vocari. que potius mortē merui qͣꝫ aliam quālibet diſciplinā. ⁊ potius horrendā gehennā qͣꝫ paternā ac mā ſuetā correptionē. ¶ Uerū te vnū dep̄cor (o mea venerāda domīa) vt ea circa me cōmiſ ſione quā a deo nō quaꝫ ab hoſte ſuſcepiſti fungaris. Ꝙ qͣꝫ tuā pro mēſura mee fragili tatis mitiges diſciplinā. nō me ſupra qͣꝫ fer re valebo grauius affligēs. Quo nō obſtan te volo vt nec clamor/ nec gemitus nec actꝰ nec ſignū qd̓libet ī me diſplicētie/ aut amari tudīs/ aut indignatōis/ te retrahāt quo mi nus dulciſſimi mei patris iuſſionē/ de me et ſuꝑ me quantū ſufficit impleas. Longe em̄ melius me nouit qͥd mihi expediat. fiat ita qꝫ vt inſtituit. ⁊ ſua nō mea volūtas implea tur. Quantūcūqꝫ mihi grauis extiterit do lor etiā/ ſi ferra/ ſi ignes/ ſi v̓bera. ſi vulnera diſpoſuerit/ fiat volūtas eius. tantūmodo me in ſuā ſuſcipiat filiā. mihiqꝫ ſociaꝫ faciat tuā ſororē patientiā. ſine qua vtiqꝫ nimiuꝫ dura es ⁊ minꝰ accepta. Ita ſi fiat mihi ꝓfe cto ſatis erit. nec aliā erga me peto clementi am. nimiū ſane dura nimiūqꝫ dira mihi fo ret illa clemētia/ q̄ me ad breuiſſimi tꝑis mo rā/ ſuſtineret huiꝰ ſeculi abuti voluptatibꝰ. atqꝫ in ſtercore meo volūtari ac putreſcere/ donec ī momēto infernalibꝰ canibus trade rer deuorāda. illic moritura ſine fine. Lōge fiat a me talis clemētia taliſqꝫ miſcd̓ia. Ti bi igit̉ magiſtra optima parere recuſem/ tuā equanimiter ferens diſciplinā. tuaꝫ ꝑcuſſio nē. tuā quantūlibet dura correctionē. Tole rare quippe oportet mala p̄ſentia / vt potio ra tandē obtineant̉. Nā ⁊ pater meus Ih̓s chriſtꝰ ab hoc ſeculo nō migrauit abſqꝫ du ra admodū pena. ſed nec eius mater dulciſſi ma. Que ergo ſuꝫ vt hīc īmunis euadā? nō ē hoc ꝓfecto poſtulandū. ¶ O venerāda ma giſtra ⁊ dn̄a/ dicito (ſi libuerit) ac denūcia pa tri meo in quāta nūc afflictōe detēta ſū. quā penā ac preſſurā ſuſtineo/ quatinꝰ ſue miſere atur pauꝑi filie. fragili atqꝫ imbexilli. plene anguſtiaꝝ ⁊ tormentoꝝ. ploratuum ⁊ gemi tuū. Ꝙqꝫ ꝓpter ſuā bonitatē immēſaꝫ ī his tormētis mihi miſcd̓iam impēdat. reꝑiens ī me bonuꝫ aliquod qd̓ remuneret. Uides nē pe propter vehementiā doloris/ nec ꝯueniē ter orare. nec ad deū meū mentē meā dirige re poſſe. ¶ Sꝫ vt vos pijſſimi curatores cu rie patris mei p̄fati/ ⁊ p̄ſertim tu benigniſſi ma mater miſcd̓ie dic ſepedicto patri meo iā ſatis eſſe. poſtula mihi pacē ⁊ reconciliatōꝫ/ vt tui honoris ac precū tuaꝝ intuitu/ conſo lationē aliquā experiar atqꝫ alleuiationē ab his qͥbus nūc p̄mor flagellis. ſicut d̓ his pu eris qui ſcholaſticꝭ incumbūt diſciplinis fie ri ſolituꝫ eſt. Exhibete mihi ad inſtar illius pie matris/ que ſuā filiaꝫ eripit de manibus patris eā verberātis. O nequā inimici/ vere or ne in meis verberibꝰ rideatis eo mō quo de his inſolētibus pueris rideri ſolet. qͥ pro ſuis petulātijs ī ſcholis verberant̉/ dicēdo ne peꝑceritꝭ. qm̄ bn̄ meruerūt. O pctm̄ veti bi. qꝛ me tormētis hmōi tradidiſti. Infelix illa hora qua me ad patris mei offenſā indu xiſti. Initio qͥppe mihi vultū oſtēdebas hi larē. teqꝫ placitū ac humanuꝫ mihi ſimula bas. ſed heu grauiter nimis tua cauda pun gitiua ē ac amara. Quō igit̉ tibi amplius fi dē dabo? Cur ten̄ toto conatu deteſtabor: Nunqͣꝫ ita ad me reuerti valeaſ. nunqͣꝫ mihi te videre conceſſum ſit. Adhuc loquiturant ma tribulationi ꝯgratulando ei. Tribulatio/ ſi ꝑ hec flagella tutaq o ſim ac ab illa morte horrenda ſe uiſſimaqꝫ facta īmunis/ ſi ꝑ hec ius hereditatis pr̄ne qd̓ iā ꝑdide rā recupero. ⁊ (qd̓ longe melius ē) ſi ꝑ hec ad grām mei pr̄is reuertor. atqꝫ hinc mea ꝯua leſcāt p̄mia. ꝓfecto mihi optime ē Conabor tn̄ ampliꝰ huiuſcemodi facinꝰ nullatenꝰ ad mittere. ignorās certe an vice altera mecū tā miſcd̓iter ageret̉ vt nūc actū ē. ¶O mgr̄a tri bulatio/ exqͦ mihi mūdanas ſubtrahis ꝯſo latōes ac ſocietates/ nec mihi poſſibile abſ qꝫ aliqͣ ꝯſolatōe viuere. Cōcede mihi vl̓ alte rā aliquā ꝯſolatōem ad ſupportādū tuas af flictōes atqꝫ tormēta. Fac me illiꝰ dulcedis ꝑticipē quā (ẜm ꝓphete v̓bū) deꝰ ſeruat ⁊ ab ſcōdit his qͥ timēt ⁊ diligunt eū. ꝑ quā dulce dineꝫ beatꝰ Stephanꝰ ſuos nihil eſtimabat lapidatores. Btā Agatha ad carcerē tanqͣꝫ ad nuptias ꝓperabat. Apl̓i in v̓beribꝰ exul tabāt. Sctus Paulꝰ dicebat ſe libēter gl̓ia ri ī infirmitatibꝰ ſuis. ⁊ ita fuit de alijs qͥbui libet ſctīs. ¶ O qͥd dico ego inſipiēs ⁊ incon ſulta/ qͥd dico? Cur ampliꝰ velim meū q̄rere ſolatiū. Hec ē em̄ gl̓ia dei / vt iuſticia eiꝰ im pleat̉. qd̓ vtiqꝫ fit dū tribulatiōꝫ ac triſticiaꝫ patior ꝓ prauis ac ignominioſis voluptati bus/ qͥbus p̄ter dei nutū ac mādatū frequē ter fruitus ſum. Decētiꝰ itaqꝫ ē ac rōnabiliꝰ De mendicitate ſpirituali LXXVII. vt dei volūtas impleat̉/ me verberās ⁊ corri gēs/ qͣꝫ de mea vanitate ꝯſolationē accipiā. In hͦ itaqꝫ mea ſit ꝯſolatio vt pater meꝰ mi hi pacatꝰ ſit/ atqꝫ in me pacē ⁊ iuſticiā ſe oſcu lari faciat te mediāte mgr̄a mea tribulatōne Per te inſuꝑ illi ſil̓is facta ſum/ qͥ repletꝰ eſt dolore ⁊ anguſtia ī ſua benedicta paſſione. ¶ Debēt itaqꝫ hi ⁊ pl̓imi alij ꝓfectꝰ qͦs addu cis ſufficere ad ꝯgratulatōꝫ tue pn̄tie. longa nimiter expectādo illud excellētiſſimū regni celeſtis p̄miū. ad qd̓ ꝑ te intrādū ē. Nōdū qͥ dē tempus eſt ꝑceptionis premij huiꝰ. Pre miū ſiqͥdē labor antecedet. nō laborē p̄miū. Fiat itaqꝫ voluntas tua. Meditatio aīe ad re cognoſcendū dei bn̄ficia/ et ad ſe excitandū. ad gratias reddendas deo Laceat tibi dn̄e deus om̄ipotēs ⁊ pater glorioſe. placeat tibi vt ea p cognoſcā ⁊ cōmemorē bona que mihi quotidie tribuis. Ingrati tudo em̄ atqꝫ incōſideratio bn̄ficioꝝ tibi ſū me diſplicēt. optimoqꝫ iure nobis qͥdeꝫ vis tuoꝝ bonoꝝ vtilitatē afferri. tibi aūt hono rem ⁊ gloriā. Ita igit̉ ſit dn̄e. p̄ſerua me ab il la tā rep̄henſibili ambitione qua tuaꝫ volui furari gloriā. illāqꝫ mihi aſcribere. Hoc em̄ faciēs/ dū gloriā que in tuā cedit ſortē/ mihi vellē tollere atqꝫ vſurpare. iuſta viciſſitudīe vtilitatē omnē q̄ in meā ꝑtē accederet amit terē. Lucifer ille de altiſſimis cadēs ad ima. mihi exemplo ē ne ita p̄ſumā. ſil̓r ⁊ ſuꝑbꝰ ille phariſeꝰ. heu miſera qͥd habere valeo qd̓ ex te nō accipiā. Cur igit̉ hinc meipſam glorifi cabo? Cur hinc honorari deſiderabo? Cu ceteros quibus hmōi dona nō aſſunt/ ꝯtem nā? Aufer dn̄e hanc a me ſtultā ac temerari am arrogantiā. ſit itaqꝫ tua gloria tota tua. ¶ Sed ad tua me ꝯuerto bn̄ficia. atqꝫ in pͥ mis hec ī natura ꝯſidero. vbi anīaduerto ꝙ ſi celū tale/ ſolē talē ac lunā ac tale vniuerſuꝫ quale ē hoc ī quo nūc poſita ſum / ꝓpter me ſolā ac meū amorē inſtituiſſes/ ī ſtuporē du ceret̉ oīs creatura hoc audiens atqꝫ diceret. hec ē illa a deo p̄cipue dilecta/ ꝓpter quā taꝫ magna ac p̄cioſa dona iſta creauit. Conſtat nihilominꝰ/ ꝙ etiā ī hoc caſu mallē aliorū qͦ rūlibet mihi adeſſe ꝯſortiū qͣꝫ in ſolitudīe re linqui. nec etiā ſi in mea foret optione velleꝫ alios hoīes aliaſqꝫ beſtias ⁊ aues huic mū do deeſſe. in eoqꝫ nō viuere/ eoqꝫ mecum nō vti/ dum illoꝝ carētia mihi nulli eēt ꝓfectui. qm̄ abſqꝫ ꝯſortio minꝰ iocūda minuſqꝫ gͣta eſt cuiuſlibet boni poſſeſſio Un̄ me tibi hīc magis obſtrictā. ꝯcipio ꝙ ſic me ī hoc mun do ſtatuiſti/ qͣꝫ ſi mihi ſoli illū deſeruire feciſ ſes. Apparet igit̉ quantū me dilexeris/ taleꝫ mihi mundū tribuēs ac meo deputās vſui. ¶ Inſuꝑ ſi euentū aliquo rōne atqꝫ intelligē tia prorſus eſſem deſtituta. ⁊ hec in me tam p̄cioſa nature dona/ ſuffragio medicine/ aut alio quolibet mō quis in integrū repararet. Nōne hinc me infelicē multū reputareꝫ nec nō ⁊ illi qui hoc mihi impēdiſſet bn̄ficium. mecenſerē vehemēter obligatā. Et tn̄ lōge p̄ clarior ac melior ē mea ꝯditio/ dum hec tuo dono ſuſcepta integra cōſeruo/ qͣꝫ ſi deꝑdita aliūde recupero. ¶ Idē de ceteris om̄ibꝰ me corꝑis mēbris ſentio. Et generaliter de om̄i bus in me bonis ex dono creatōis acceptis ¶ Atuero gratie dona longe his maiora ſūt A ac potiora. qͣꝫuis ea q̄ numeraui nature do na/ mereant̉ abūdanter tibi gratias reddi. te a nobis diligi. te a nobis honorari. in hoc ti bi reddēdo qd̓ tuū ē. Nō ꝙ bonoꝝ noſtror egeas/ ſꝫ qꝛ ſic fieri voluiſti et diſpōſuiſti ad noſtrā vtilitatē ⁊ ad tuā gloriā. Suꝑ hec ta mē om̄ia mihi tales ſuꝑaddidiſti gratias vt te poſſim habere in patrē ſingularē/ ⁊ tanqͣꝫ legittima filia totius tue hereditatꝭ fieri par ticeps. atqꝫ in tua gloria glorioſe regnare ꝑ enniter. ¶ Sed ⁊ poſtqͣꝫ ꝓthoparēs hāc ſuo demerito ꝑdidit hereditatē. Tu illaꝫ mihi ꝑ lauacꝝ regeneratiōis reſtituiſti. meqꝫ volui ſti de tua fieri ſingulari familia ī lege tua xp̄i ana. Que ſūt dn̄e oꝑa mea aut merita vt mi hi poſt ſic ꝑditā hereditatē hoc tam ſingula re tamqꝫ excellēs munus largiri voluerꝭ ad illius denuo ꝑceptionē miſericorditer me re uocans p̄ ceteris illis om̄ibus qͥ verā fidem nō habēt. tui ac tue veritatis noticia carētes et ſine baptiſmo ab hoc ſeculo decedentes. Eſt profecto hec vna ſingularis ⁊ mera gra tia vn̄ tibi ſoli merito gl̓ia donāda ē. ¶ Hic verſat̉ opus mee redēptionis ī quo lōge plꝰ qͣꝫ in mea creatōe laboraſti/ dū vſqꝫ ad mor tis acerbiſſime ſufferentiā militaſti. O qua lem gratiā. O qualē dilectionē. ꝓ meip̄a ex horreſcerē ꝙ pro me deus meꝰ pati dignatꝰ eſt. Si tuā in terris ꝯuerſationē ꝯmemora re velim. a tꝑe ꝯceptionis incipiens vſqꝫ ad horā aſcēſionis in celū. nihil p̄ter euidētia in comꝑabilis dilectionis ac ſuꝑmirabilis di gnationis ſigna reperiā erga me indignā at qꝫ miſerabilē. ¶ At poſtqͣꝫ reſuſcitata ſum ꝑ Sb Secunda pars gratiā regeneratōis baptiſmalis/ heu quo tiens iterato gladio peccati me morti reddi di obnoxiā? Quotiēs te meū patrē ac bene factorē offendi. te meū ſupremū iudicē/ qui me in momēto potes ī profundū inferni p̄ci pitare/ ſicut p̄cipitaſti lucifeꝝ ⁊ angelos eiꝰ ī tanta ꝑfectione inſtitutos/ ſicut ⁊ plurimos alios peccatores quibus nō dediſti ſpaciuꝫ aut animū penitēdi/ aut veniaꝫ ꝑcipiēdi. ſed eos irremediabiliter ꝯdemnaſti. hic quidē ī crimine dep̄hendēs/ ⁊ mox horribili patibu lo infernali tradens ſuſpēdendos. Mirum quippe eſt ſi aliud quicqͣꝫ facere voluero / qͣꝫ tibi regratiari/ qͣꝫ tibi ſeruire/ qͣꝫ te honorare At ego nōnunqꝫ te offendere audeo male tu is vtendo donis/ ⁊ quod omnē ſuꝑat offen ſam/ inde tibi etiā aliquādo bellū mouendo Sed ⁊ ſuꝑ hec vt mihi ſemꝑ cura morbi pa rata ſit/ penitētie ſalutare tribuiſti ſacramen tū. ¶ Et ad me tibi recōciliandū ac veniam impetrandū/ tuos ſanctos ꝓ me fieri orato res voluiſti. ⁊ ad eos eſſe recurrendū. qd̓ vti qꝫ eſt mirande dilectionis ſignū dū illos tu os amicos p̄cipuos ꝓ me dignaris interceſ ſores fieri que mortē merui milleſies. ⁊ preci pue illā tuā glorioſiſſimā matrē/ meā inſtitu is aduocata ac mediatricē. ⁊ quod amplius eſt. mihi p̄cipis / vt in te ac tuū p̄ſidiuꝫ ſpem meā atqꝫ fiduciā totam repona. Uere inex cogitabilis eſt hec gratia quaꝫ mihi p̄ſtas. iſtaqꝫ dilectio quā mihi inſinuas/ talis ac tā tus dn̄s tali miſerabili. talis iudex tali pec catrici. talis maieſtas tali vilitati. talis felici tas tali infelicitati ¶ Quid de illa dicā ſplen dida atqꝫ opulenta ſcripture ſacre mēſa/ in qͣ me ſuauiter reficis. vbi ꝓpiciaꝫ ⁊ ſalubrē ad uerſus omnē morbū inuenio medicinā. vbi tota eſt dulcedo. ⁊ ꝓ mea cōſolatione ſuauiſ ſimus ſapor. ¶ Nec ſilentio p̄tereūda eſt ſpe cioſa illa tuoꝝ angeloruꝫ cuſtodia mihi tua dignatione impēſa. ad me dirigendū et ꝯdu cendū in via hac tenebroſa ſqualētiqꝫ deſer to ad mihi conſulendū ⁊ auxiliandū in neceſ ſitatibus meis. ad me potēter ꝓtegendū cō tra terribiles illos ac ſeuos canes infernaleſ ne me deuorent. aut ſuis circūueniāt fraudi bus. ac ꝑuerſa ſubtilitate qua pleni admo dū extāt. Quo mō igit̉ illis reſiſterē ego ſola ignorans atqꝫ infirma/ niſi illius tue p̄fate cuſtodie adeſſet p̄ſidiū? Certe nequaqͣꝫ poſ ſem. Demū quis ore ꝓferre poterit/ aut cor de cogitare magnā illam tuā gratiā/ qua ad ꝑceptionē ſanctiſſime eūchariſtie me dignaris admittere/ vbi tua corꝑalis adeſt preſen tia. vbi aſſunt ⁊ miniſtrantes angeli. vbi de uotaꝝ mentiū potentiſſimuꝫ inuenit̉ nutri mentū. vbi tua paſſio amātiſſima cōmemo rat̉. vbi deniqꝫ patri omnipotēti deo/ noſtre redemptionis ac purificationis offertur ſa crificiuꝫ. ¶ Heu pater mi dulciſſime. heu be ⁊ nefactor ſingularis. heu inquā atqꝫ milleſi es. Heu mihi tue miſerabili creature q̄ pro his donis immēſis. pro his gratie excellen tiſſimis muneribꝰ/ dietim tibi malū pro bo no repēdo. ꝓ gratia ingratitudinē. ꝓ hono re ꝯuīciū. ꝓ bn̄ficio nullū ſeruitiū/ īmo ma leficiū. ¶ Uideor mihi ꝓfecto omnē creatu rā ad vſum meū tua bonitate creatā. oculis meis atqꝫ auribus ingeri legitimo iure con tra me inſurgentē. ac de me cū clamore vali do damnationis vltionē expetentē. Condē net̉ exclamant hec maligna atqꝫ inſenſata. q̄ ſic nobis male abutit̉. que aduerſus creato rem ſuū ⁊ noſtꝝ/ nos ſuis cogit obſeqͥ teme rarijs ac turpibus voluptatibꝰ. que nos to tali malicie ſue ſubmittit. que ſine medio ſo li deo ſeruire deberemꝰ. atqꝫ in ꝑſona eiꝰ bo na operādo/ eum laudare atqꝫ magnificare. Abijciat̉ ergo hec maliuola ab omīalia cre atura. ⁊ impugnet̉ velut omniū noſtꝝ inimi ca/ et proditrix noſtri ſūmi regis atqꝫ impe ratoris. ¶ Inſuꝑ rationē mea atqꝫ intelligē tiam conuerti ad vanitatē aut curioſitateꝫ. ¶ Aut etiā hinc male meo corꝑe velut beſtia yſa ſum. ¶ Cōſtitui magiſtꝝ ⁊ patreꝫ meum malignū illum hoſtē humane ſalutis. cū ta men tua clementia/ tua eſſem ī baptiſmo fa cta filia et diſcipula. om̄ia que in baptiſmo promiſerā tranſgreſſa ſum. ¶ Tuā conuerſa tionē in terris. ¶ Tuaꝫ ſalutarē paſſionē mī nime ꝯmemoraui. aut ꝑ deuota compaſſio nē honoraui. ¶ Sacramentū etiā fructuoſe penitētie duxi ridiculo/ dū mox poſt petiti onē venie reuerſa ſum ad vomitu. Scis eti am pater mi celeſtꝭ/ qͣꝫ paruū honorē. cultuꝫ aut reuerentiā tuis ſanctis atqꝫ angelis im penderim. et p̄ſertim fidelibus illis meis cū ſtodibus ¶ In frequētatione mēſe ſcripture ſacre deſidioſa fui/ aut curioſa nimis. inane magis querens gloriā qͣꝫ ī virtute profectu. ¶ Poſtremo dū mihi cōmemoro illam mea indignitatē. indeuotionē/ erga ſanctiſſimuꝫ euchariſtie ſacramentū/ penitus ꝯtremiſco et merito erubeſco/ ⁊ expaueſco. timēs ne in hac tam p̄cioſa refectione frequēter vt Iu das verſata ſim. aut ſicut p̄ ꝓpere comedes. De mendicitate ſpirituali LXXVII. aut ſicut is qui venit ad nuptias nō habenſ veſtē nuptialē .i. charitateꝫ. ¶ Nec hic habeo qͥd reſpondeā niſi ꝙ nūc de hoc quantuꝫ va leo. et ſi nō quantū debeo/ doleo. indeqꝫ ma gnā atqꝫ abominabilē confuſionē intra me patior ⁊ ſuſtineo. Sum itaqꝫ mihijpſi into lerabilis/ ſi nō aliter vitā correxerim. ſi non aliter ad te amandū. ad te colendū/ me impē derim. qͣꝫuis id ſcio/ ꝙ ex me nihil valeo. ni hil ſcio. Eſt itaqꝫ ſpes mea finaleqꝫ refugiū in te ſolū / vt id bonū quod cepiſti in me ꝑfi cias ⁊ ꝯſumes vſqꝫ in finē. inſuꝑ ⁊ malū qd̓ in me dominat̉/ magis ſemꝑ ac magꝭ expur ges ⁊ diluas. Paꝝ ſiquidē ꝓdeſſet/ īmo mi hi grauiter obeſſet om̄e bonū mihi a te ꝯceſ ſum/ ſi nō ꝑ te fuerit a maloꝝ incurſibꝰ inde ſinēter cuſtoditū ac protectū. Inſuꝑ ⁊ mihi tuipſe donaueris ꝑ gloriā quod ad p̄ſens in ſpe indulges ⁊ promittis. Meditatio quedaꝫ aīe/ cum ſe ꝑpendit in tꝑali proſꝑitate ⁊ ſpū ali ſimul/ reddendo gratias deo. Excellētiſſima atqꝫ ineffabil̓ dei bonitas. O pr̄ miſcd̓ie ⁊ deꝰ toti us ꝯſolatōis. quibꝰ meritis data ſūt mihi hec bona q̄ peccatrix ſu ſcipio? Cur mihi bonū ꝓ malo reddituꝫ eſt. gr̄a ꝓ ingͣtitudīe. ꝓ dedecore gl̓ia? In te dn̄e in te ſurgit ſpūs meus. ⁊ oīa q̄ intra me ſunt te bn̄dicūt ⁊ magnificāt. Tu em̄ meas deleſ iniqͥtates. tu oēs infirmitates meas ſanas. tu me liberas a morte. tu me circūdas miſe ricordia ⁊ miẜatōibꝰ. Tu reples ī bonis deſi deriū meū. tu renouas vt aqͥle iuuētutē meā. tu me dimittis in pace mētis ⁊ corꝑis ¶ In labore ⁊ ſudore alteriꝰ comedo panē. qm̄ mi hi tribuis qd̓ alij magnis nacti ſunt labori bus. nūc eſtū nunc frigus paſſi. mari terraqꝫ in medijs ꝑiculis ꝑuagātes. Tu mihi terraſ ⁊ poſſeſſiones populi largiris vt diligētius ac liberius mediter in mandatis tuis/ ⁊ legē tuā exquirā. Principes ac nobiles ſuorum corpoꝝ ꝑiculis me ſemꝑ in pace cuſtodiunt vt ſine timore de manu inimicoꝝ liberata/ ti bi ſeruiā in ſanctitate ⁊ iuſticia om̄ibus die bus vite mee. Iuſtuꝫ igit̉ eſt vt ⁊ ego ꝑte ex altera/ te pro om̄ibus alijs dep̄cer. a quibuſ tua bona ad me ꝑueniūt. teqꝫ ꝓ illis laudeꝫ. te obſeruē. te honorē. p̄ſertim qꝛ nō ſatis fre quenter ad hoc valēt intēdere Laborāt qui dē pro me iuxta ſui officij exigentiā. Ratiōa bile igit̉ ē vt ego nō obdormiā aut pigreſcaꝫ in his exercēdis quibꝰ ſuꝫ deputata. hoc ſa ne mutua charitas poſtulat vt inuicē bn̄ fa ciamus. ¶ Unū te potiſſimū precor dn̄e/ vt hec mihi a te indulta ꝓſperitas et ſecuritas/ inſuꝑ ⁊ tibi ſeruiēdi libera licētia nō meo ve niat detrimēto. ne ſit hec ꝓſperitas mihi lo co p̄mij finalis. Ne queſo in hoc mūdo mi hi mea merces tribuat̉. Fateor quippe me etiā bonis p̄ſentibꝰ indignā. Sꝫ largiſſime dn̄e pro bn̄placito tue volūtatis potes me ī tuo ſeruitio cū his proſperis legittime īſtitu ere. qm̄ adhuc lōge meliora ac ſublimiora ꝓ mittis ⁊ tribuis tibi ſeruientibꝰ vitā .ſ. illam beatā atqꝫ ſempit̓nā. Tu ꝓfecto meā cogno ſcis fragilitatē/ ſciēs me illā eſſe imbecillā at qꝫ infirmā filiā/ q̄ velut delicata ac tenera in fantula vtiqꝫ magnas non poſſet ferre mole ſtias. atqꝫ ideo ſibi plꝰ ceteris ⁊ ſup̄ ſua meri ta ꝑcis. Ueniet tp̄s in qͦ v̓tutibꝰ amplius ro borata/ ⁊ ab vberibꝰ nō libēs auulſa/ potero forſan tutiꝰ exꝑiri ⁊ probare duriciē aduerſi tatis ac ſolido cibo tribulationis veſci Sequitur alia me ditatio anime diſceſſum ſuū a corpore reme morantis ad tunc habendū aliquod auxili um ⁊ ad ſe excitandū ad ſanctū pauoreꝫ. Et ꝯtinet plures particulas. Uis erit mihi queſo fidꝰ amicꝰ. qͥs mihi fideliter aderit ī extrema mea neceſſitate. ī illa diſtricta ho ra ſeꝑatiōis a meo corꝑe. qͥs tunc mihi erit auxilio? Quiſ tūc loquet̉ aūt rn̄de bit ꝓ me? Quis me liberabit dū vocata fue ro ī tremēdo iudicio ſūmi iudicis. qn̄ me cir cūdabūt vndiqꝫ inimici mei ml̓tifarie accu ſantes. ac ſecū ī gehēnā trahere ſatagēteſ. qn̄ teſtimoniū ꝯtra me dicet ꝓpria ꝯſcientia/ in ſuꝑ ⁊ oꝑa mea. ¶ Tūc ne mūdꝰ aūt amici car nis mihi veniēt p̄ſidio? Nō ꝓfecto. īmo me ſinēt ire qͦ potero. Aderit ne ⁊ corpus cui taꝫ ſtudioſe intēdi? Certe mīme. ſiquidē tūc ia cebit putrefactū ī terra. eritqꝫ vermiū cibus Aſſiſtet ne vel qͣliſcūqꝫ ꝯſolatio/ prius a me delectabiliter ſuſcepta? Reuera nō. īmo duꝫ ad corꝑis portas aut priores ꝯſuetas volu ptates ad meā ꝯſolatōꝫ regredi voluero. īue niā oculos. aures. linguā. tactū ⁊ cetera vn diqꝫ mēbra (vbi mihi voluptas adeſſe ſoli ta fuit) clauſa ⁊ ſerata. fortiſſima atqꝫ horri biliſſima ſera mortꝭ. ¶ Tunc igit̉ qͥd factura ſū e̓go miſera qͦ diuertaꝫ? Quē aduocabo ſi nō aliūde veniat auxiliū ꝑ aliquā ali ſolaBb 2 Secunda pars tionē aliūde qͣꝫ a corꝑe venientē. ſi nō antea mihi aliquē ꝯꝑauero amicū/ a qͦ aliter ꝯfor tata ſubſiſtā? Cadā profecto intra me pror ſus deſolata in laqueū deſꝑationis. et infra me in interitū eterne damnationis. Irgo glorioſa/ ſpes certa ⁊ refugiū ſingl̓are pctōꝝ. ⁊ tū ſctē āgele dei cu ſtos bone. ac ceteri alij ſcī celeſtes ad eſtote nūc mihi ⁊ mei eſtote adiutores Tūc me defendite. tūc mihi ꝯſulite. tūc me ſtultā deſolatā aſſociate. tūc me pn̄tate ad dexterā an̄ faciē ſūmi iudicis ſub vr̄a ꝓtectōe. ꝓpel lite canes illos īfernales me deuorare querē tes/ ſic̄ circa btīſſimū illū ep̄m Martinuꝫ et pl̓imoſ alios facere tēptauerūt. īpetrate tūc mihi illā gr̄o ſā ſnīaꝫ. veni bn̄dicta pr̄is mei accipe regnū qd̓ paratū ē ab initio mūdi. Xpaueſco nimiꝝ ac vndiqꝫ ꝯtremi ſco/ cū alteriꝰ illiꝰ mēor ſū ſnīe. Rece dite a me maledicti. itē ī ignē eternū Heu qͣꝫ amara ſeꝑatō a ſūmo bono ad ſum mū malū. de oīmoda felicitate ad totā miſe riā. d̓ pace ꝑpetua ad ſempit̓nā ⁊ abomīabi lē ꝯfuſiōꝫ. O ira dei ac ſnīa ītolerabil̓/ ne ca das ſuꝑ me. nihil qͥppe ē ī me qd̓ te ferre poſ ſet Allide me potiꝰ ⁊ flagella ẜm ml̓titudinē miſerationū tuaꝝ ī hac vita. ⁊ me ne ſinas in hāc/ q̄ tā horrēda terrēdaqꝫ ē pctōribꝰ/ eaꝫ in ſuo iudicio ſuſcipiētibꝰ iuſticie curiā īcidere Xꝑgiſcere exꝑgiſcere miſerabil̓ crea tura ⁊ auribꝰ erectꝭ attēde tonitruū huiꝰ ſnīe ocul̓ aꝑtis. ꝓſpice huiꝰ iu dicij tenorē. Nimis ꝓfecto ꝯſopita es. nimiſ obturata. nimis excecata/ ſi nō hanc ꝑpēdis miſeriā punitionēqꝫ acerrimā. ⁊ ꝑpēdēs nō grauit̓ reformidas/ ⁊ totꝭ viribꝰ effugere co naris. ⁊ ī recogitatōe hoꝝ nō ꝯtremiſcꝭ/ pl̓ qͣꝫ foliū arboris a vēto agitatū. Nō ē hec fa bula aut trufa. ſi chriſtiana es (ſicut vtiqꝫ es deo annuēte firma fide tenebis/ ꝙ ſi cuꝫ ſolo vno mortali deceſſeris/ ſnīam hac horribilē irremediabiliter incurres. Qua igit̉ diligen tia merito fugies quaſi a facie colubri mor tale pctm̄. qͣꝫ ſollicita eris inſuper falſas ⁊ fi ctas huiꝰ ſcl̓i amicicias ſꝑnere. ac etiā īeptaſ illiꝰ delectatōes q̄ tibi nullo poterūt eē ſubſi dio ī hac ſumma neceſſitate. et ſtudebis tibi facere amicos vel paucos aliqͦs ſctōs. īmo p̄ cipue deū glorioſū bn̄ viuēdo. vt tūc tibi ſit directio. ſalus ⁊ liberatio. Ete q̄ſo ſeduxerꝭ aīa. ne teipſaꝫ adu lando palpaueris. ne q̄ruleriſ. Nec em̄ deꝰ illi ſuo ſup̄mo peꝑcit angelo lucifero. cuiꝰ tātus erat decor. tanta ſapīa. tā ta ꝑfectio/ qͥnimmo illū cū ſuis ꝯplicibꝰ pro pter vnū ſuꝑbie motuꝫ/ de altiſſimis padiſi ſedibꝰ/ ī infimas ꝑtes p̄cipitauit. Sed nec Ade ꝓthoparēti peꝑcit. quē cuꝫ tota ſua po ſteritate ꝓpter vnā inobedientiā ī eſu veriti ligni/ ꝯdēnauit ad mortē Immo nec cū to to mūdo diſſiml̓auit. cū p̄ter octo aīas/ oēs vſqꝫ ad infantes vberibꝰ adherētes. immo ī vteris adhuc recluſos aquis diluuij deleuit a facie terre. Sic ⁊ illam pēthapolim (vnica ipſius Loth domo liberata) ꝑdidit igne ac ſulphure. gentēqꝫ totā illaꝫ eternis tradidit ſupplicijs. Nūqͣꝫ illū ſctm̄ ꝓphetā Samue lē exaudire voluit ꝓ rege ſaule/ qͣꝫtūcūqꝫ ꝓil lo intercederet ac ploraret. Sꝫ nec illo ſuo ꝓ prio diſcipulo Iude peꝑcit quē laqueo ſu ſpēſum miſit in gehennā ignis. Sunt ⁊ alia plurima huiuſcemodi dei iudicia ſuꝑ hoīes ſaracenos. iudeos atqꝫ xp̄ianos/ dictū ⁊ co gitatū terribilia atqꝫ horribilia. ¶ Et tu igit̉ pauꝑ ac miſera peccatrix qͥd p̄ ceterꝭ d̓ te fu tuꝝ arbitraris. Que tibi ē euadēdi atqꝫ fugi endi fiducia? Tu dietim ī deteriꝰ declīaſ cū tua qͣꝫ pl̓ima grauia facinora deflere ac emē dare deberes. Nullā pro his ꝯdignā facꝭ pe nitentiā. immo omnifariā tua exquiris cōſo lationē/ omnēqꝫ dolorē ac tribulationē dete ſtarꝭ. ¶ Si frequēter tibi quies negat̉ ī mol li ſtrato. ſi nec paruā famīs aut ſitis moleſti am ferre vales. Si leuis etiā aliqua febrꝭ te languidā atqꝫ impatientē reddit Que tua q̄ ſo virtus eſſe poterit ad ferendos illos ardo res. nō quideꝫ leues. nō momentaneos/ aut ad horaꝫ tranſeūtes. immo v̓o ſupra qͣꝫ dici poſſit/ duriſſimos ac ſempiternos cōfer ad illa tormenta/ tuos quos hic aliquādo pati cogerꝭ dolores. ⁊ vel aliqn̄ tui miſerere ⁊ tue pelli proſpice. Equeſo d̓ illoꝝ ſis numero anima mea d̓ qͥbus ꝯmune loquit̉ prouer n biū gallicanū Foil ne tro it dece qͥl prent. Qd̓ latine dici pōt. Stulto ſꝑ cōtin git p̄ter id qd̓ credit. Tales vtiqꝫ fuerunt illi quibꝰ loth ad receſſū de zodomīs ſuadebat ne perirēt cū ceteris. cui nō credētes/ ſed tan qͣꝫ deliramēta v̓ba eiꝰ reputātes/ die ſequēti cū tota pēthapoli abſorpti ſunt. Sic ⁊ illis ꝯtigit qͥbus Noe (dū archaꝫ faceret) irā dn̄i denūciabat. īmo etiā illis qͥ ſibi comiteſ erat ī fabricatōe arche. Quibꝰ ſil̓es hodierni nō ſtri vident̉ predicatores ¶ Ne igit̉ ſic credere differas. ⁊ tibi ꝯtra hoc tā ī cōꝑabile ꝑicui De mendicitate ſpirituali LXXVII. ꝯſulere donec ī illud incideris. tunc em̄ ſera nimis eēt ꝓuiſio. Audi qͥd dicat deꝰ diuiti il li petēti vt mortuū aliquē ſuſcitaret qͥ ſuos qͥnqꝫ fratres ammoneret ne ſecū ī illū locuꝫ tormētoꝝ venirēt. Habēt (inqͥt dn̄s) Moy ſen et ꝓphetas. illis credāt ſi voluerint. Tu itaqꝫ aīa habes ſcpͥturas ⁊ exēpla plurima. tibi nimiꝝ hec ſufficiēt ad iſta credendū. Ti bi igit̉ caue/ ⁊ fac vt ſis parata circa horam tui deceſſus. Stultus em̄ eſt qui ſibi non ꝓ uidet in tꝑe. ¶ Ita repelle a tuo ꝯſortio mor tale peccatū pro tuis viribꝰ/ vt tūc tibi nō ſit neceſſe ad eius expulſionē vacare. Libera te cito de manibus hoīm ſi ī eas inciderꝭ ꝑ de bita. aut rapīas. aut furta. aut odia. aut alia quelibet hmōi. atqꝫ tunc te diuīe miſcd̓ie cō mitte dū tempus eſt. ne differas donec ipſe veniat ad te. nō quidē vt pater. nō vt benefa ctor. ſed vt iudex ſeueriſſimus ⁊ deus vltio nis. qm̄ tunc nulla erit redēptio. ¶ Si te ex periris in eo ſtatu eſſe in qͦ nō auderes a cor pore recedere/ cur non ſtatim abſqꝫ mora te ad illū reuocas? frequenter euenit vt qͥ non vult dū pōt/ nō poſſit dū vellet. Dat tibi de us ſpaciū pnīe. quo ſi abuteris/ ac deterius hinc facias que tibi ſpes aderit vt tibi alio tꝑe deꝰ hoc ſpaciū īdulgeat? Caue ne ſi nūc dei fueris immēor/ ⁊ ip̄e tui obliuiſcat̉ dum opꝰ habebis. ¶ Nō igit̉ tibi aīa refugiuꝫ ali ud ē niſi vt īdilate pacē habeas ad deū. fru ctꝰ agēs dignos pnīe/ ac de teip̄a iuſtā expe tēs vltōꝫ. Si em̄ noſip̄os iudicauerimꝰ/ de us nos nō iudicabit. Ꝙ ſi ī tuis maleficijs n̄ erubeſcas q̄ totiēs ꝯͣ talē pr̄eꝫ ac tātū bn̄fa ctorē admiſiſti. formidare debes te īcurſurā atqꝫ exꝑturā ī te ſuā potētiā ac dn̄ationē. hu miliabis te igit̉ ſꝑ ī ꝯſpectu maieſtatis eiꝰ. vultūqꝫ demittēs ī terrā/ facie lachrimabili ſuā miſcd̓iam implorabis. Anīaduerte qͣli ter ſancti dū ī terra vixerūt/ iudicia dei tā ſa cra qͣꝫ mirabilia expaueſcebāt/ cū tn̄ in ſum ma puritate vite ꝯſiſterent. Tu igit̉ q̄ ab an nis diſcretionis nec ꝑ diē a peccatis (etiam plerūqꝫ grauiſſimis) vixiſti immunis. iudi ca ꝑ hec qͥd tibi ſit faciendum. Hic luctatur humi lis anima cum ſuperbia. Ellē ex te ſcire ſuꝑbia temeraria quo titulo quo ve iure p̄tendas ī me regnare. om̄ia inſuꝑ oꝑa mea tibi conaris aſcribere et deputa re? Deberet reuera potius humilitas domi nari/ cū nihil ex me habeā p̄ter maluꝫ. Et ſi que bōa ex liberalitate dn̄i mei ſuſcepi. mox bona illa ꝑdidi et abieci/ ſicut illā primaꝫ ac purā innocentiā ſeu iuſticiā in baptiſmo col latā. ⁊ poſt recidiuū ꝑ ſacramentū pnīe reſti tutā/ mortaliter peccās deſerui et repuli. E plerūqꝫ etiā ꝑ venialia/ fedis ⁊ obſcuris deni graui maculis. ita vt merito nō minꝰ erube ſcerē an̄ oculos dn̄i mei pn̄tare/ qͣꝫ maculo ſos leproſi alicuiꝰ pānos ſanie ac putredine vulneꝝ ſuoꝝ plenos qͥs ī conſpectu viri ali cuiꝰ inſignis detegere formidat? ¶ Quid rn̄ des ſuꝑbia? nūquid talibus pāniculis glo riaberis quantucūqꝫ etiā prius mūdi ac de cori extiterint? Certe vt arbitror mīme. Si manſionē apud me facere queris/ et in ea de morari te delectat ꝓpter meā pulcritudineꝫ. propter meas diuitias. aut propter fortitu dinē. famā. ſapientiā ⁊ ſic de alijs. cautius ꝓ ſpice ne fallaris. quoniā hec bona mihi non niſi ſub mutuo ꝓuenerūt ⁊ ad bn̄ operandū ad gloriā dn̄i mei ſunt conceſſa. Et tamē vi des qualiter his frequēter prorſus abutor ad cōtrariū/ dn̄o meo de ſuis bonis mouēs bellū. Un̄ penitus erubeſcere debeo atqꝫ ex paueſcere ⁊ ꝯfundi. Minime ergo ī me hoc titulo manſionē ſuſcipieſ. ⁊ p̄ſertim qm̄ ſi di ligēter me ꝑſpexeris/ inuenies me totalit̓ de formatā ꝑ culpā. infirmā. infamē atqꝫ igno rantē. Nōne inſuꝑ in illo huiꝰ mūdi mari ꝓ celloſo ſum ꝯſtituta in tenebroſa obſcurita te. in fragili nauicula corꝑis huiꝰ mortalis. inter latrones ⁊ p̄dones. aliaqꝫ diſcrimīa qͣꝫ plurima. vbi qualibet hora damnatiōis im minet periculū? Nō eſt profecto tibi ſuꝑbia hic locus aūt ſtatus tue manſionis ¶ Dices forſitan ꝙ ego regno ⁊ dominor ſuꝑ multoſ Et qͥd inde ſuꝑbia? Si in carcere aliquo te nerent̉ plures ad mortē ꝯdemnati/ niſi gra tia eis impenderet̉/ ⁊ ego etiā ꝯdemnata cuꝫ illis/ p̄ficerer eis ad aſſiſtendū. obſequenduꝫ ⁊ ꝯfortādū. que gloria mihi foret hinc ſumē da/ p̄cipue ſi nō in hoc meo legitime fūgerer officio. immo plus debito illos grauarem ⁊ opprimerē eoꝝ bona tollēdo. aut fame peri re faciēdo. aut quomodolibet aliter eos ve xando. fatigādo aut ꝑſequēdo Scis qꝛ qui plus accepit/ amplius reddere rationē for midabit. Nō igit̉ hoc titulo poteris ī me lo cuꝫ accipere. ¶ Ueꝝ quid rurſus in occulto murmuras ſuꝑbia? Uis apd̓ me forſan ho ſpitari/ qꝛ te abijcio et humilitati acquirēde ſtudeo. Nihilqꝫ bonoꝝ que in me ſunt mihi Bb 3 GECIAAA paVS deputo. ſed deo ſoli vt debeo tribuens hinc ei grās ago. Miranda qͥppe res/ moduſqꝫ plurimū alienus Hinc apud me te velle reſi dere. qꝛ te morti trado. et qd̓ magis ſtupēdū ē/ tuū hoſtē .ſ. humilitatē/ mediuꝫ queris ad ingreſſū regni mei. Quelibꝫ bona oꝑa mea. elemoſynas. orōnes. ieiunia. patientiā. pie tateꝫ ac cetera ſil̓ia/ tibi ſumis auxilio ad ſta tuēdū in me regnū tuū. hoc titulo qͥ vtiqꝫ ti bi ex aduerſo merito repugnaret intra me ⁊ ſuꝑ me dn̄iuꝫ vēdicare p̄tēdis. ¶ Nō ſic erit ꝓfecto ſuꝑbia. Eſſet em̄ beſtia nimiuꝫ mon ſtruoſa nimiūqꝫ ꝓdigioſa. Quis eī aliqn̄ ta le portentū exꝑtus / vt res aliqͣ ſua morte na ſceret̉ ſuiqꝫ cōtrarij filia exiſteret. velut frig ex calore ꝓcederet/ et aqua ex igne gigneret̉: ¶ Cōſidera diligēter ſuꝑbia qͥd facere p̄ten das. Si em̄ nō aliter qͣꝫ ꝑ mediū hūilitatis quā ī me ꝑpēdis/ ī me regnū tuuꝫ q̄ris/ ſcito qm̄ mox vt ingreſſuꝫ feceris/ hūilitas feſtīa bit ad receſſum. atqꝫ ita mox duꝫ abierit/ tui dominij pͥnaberis titulo/ quē ī mea hūilita te ſtatuiſti. ⁊ ſic etiā de qͣlibet alia v̓tute poſ ſum ꝯcludere/ vel etiā de tua morte. Nō em̄ ſimul poteris adeſſe mortua ⁊ viuēs. Om̄s etiā alie v̓tutes tuū refugiunt ꝯſortiū. Qua re (vt arbitror) euidēter ꝑpendis qͣꝫ turpiter te fallis ⁊ inuoluis. qm̄ tu ſola etiam ceteris om̄ibꝰ excluſis malicijs/ ſufficis me penit odioſam deo reddere. me cōdemnare. meqꝫ extra meā habitationē irreuocabiliter eijce re ac ꝓpellere. ¶ Ueꝝ quid adhuc ſemꝑ in de terius eniteris? Num aliqn̄ deuicta ſuccum bes? Inuincibilē ꝓfecto te hoſtem experior Quotiens em̄ te ꝑ vnā portā depello/ ꝑ aliā regrederis. īmo etiaꝫ ſi clauſa quelibet oſtia inueneris/ ꝑ feneſtras aut ꝑuas quaſlibet ri mulas inſidioſe ſubintras. ⁊ quo te ignotā facias/ tuūqꝫ fallacē vultū abſcōdas/ omni fariā tuū noſti ſimulare ac variare habituꝫ. Nō eſt v̓tus cuiꝰ nō ſimulatorie geras habi tū ſanctuꝫ. omneſqꝫ geſtus ſimules adeo/ vt abſqꝫ lumine gratie monſtrāte ſpūſancto di ſcerni nō poſſis. Nūc quidē te ſub veſte hu militatis occultas. nūc formā geris iuſticie. nunc pietatē fingis. nūc vt piū elemoſynari um te exhibes. nūc te laudibꝰ exteris tegis. Aliqn̄ bonꝰ videris p̄dicator. aliquādo bo nus paſtor. aliqn̄ te propiciū ſimulas conſi liariū. aliquādo rectorē proficuum. ⁊ ita de alijs ſimilibꝰ cautel̓ innumerꝭ. Et cū ꝑ hūc modū non p̄uales inter v̓tutes latitas/ vbi tā ſubtiliter ingrederis vt nullatenus inno teſcas/ donec feriēs interimis/ aut p̄dictas expellis virtutes. pauperēqꝫ aīam ſolitariā ac deſolatā derelinqͥs. O qͣꝫ frequēter/ dum p̄cipue deuotōni ac ſpūali iocunditati ſiml̓ ac ſancte conſolationi intereſſe putaui. mox inſperate tuam inueni p̄ſentiam intra me cō ſtitutā. O ꝑfida ſuꝑbia nec tuū acceſſū nec p̄ſentiam experta ſum/ donec om̄ia tuo ven to fuerūt exufflata. deinde magnis ſuſpirijs ac graui ꝯtritiōe cordis reuertebat̉ ad me lu mē gratie ac ſol iuſticie ſub vmbra ſobrie de uotionis. ⁊ tunc primuꝫ ſigna tui ingreſſus ꝑpendebā. Tunc (licet tarde nimiſ intellige bā ſub qua forma te intruſeras. Nec em̄ ita latere potes/ vt nō aliqd̓ ſemꝑ tue malicie ve ſtigiū relinquas. ¶ Tecū quippe accedit alti tudo quedā cordis ad ardua īmoderate tē dens. puta ad aliquā habendā viſionē inſo lidā vel ad miraculū oꝑandū. Uel īſurgit te meraria quedā d̓ ſe p̄ſumptio. Aut immode rata de ſuo oꝑe aut ſtatu cōplacētia. Subli miſqꝫ ac tota inflāmata leticia. Uel nimiū le uis ⁊ effrons ad ſui iactantiā aut excuſatio nem ſub ymbra profectus aūt ꝓprij ſeruau di honoris. Uel etiā aliquādo ex altera par te duriciē quandā cordis tecū adducis. ma turitatē quandā atqꝫ grauitatē inſimulans Eſtqꝫ hmōi duricies p̄tēſa ⁊ dedignās/ ꝑti naciter ſuis dictis ⁊ volūtatibus inherens ad iraſcendū. ⁊ ſub vmbra correctōis om̄ia tremere ⁊ lacerari facit. ¶ At his cōtraria pe nitꝰ adueniūt/ vbi tu ſuꝑbia fueris miſſa fo ris. Ibi ſiqͥdē adeſt humil̓. demiſſa ac tꝑata leticia. nulla leuitas. nulla iactātia. nulla ſui excuſatio. Ibi adeſt maturitas ⁊ grauitas ſi ne ira. ſine amaritudīe. ſine vindicta. īmo cū om̄i dulcedine et māſuetudine cordis. Tuc eſt anima patiens ⁊ benigna. tūc vituperia ⁊ laudes humanas ꝯtemnit. et ꝓ ſoliꝰ dei dn̄i ſui bn̄placito circa ſe ⁊ alios operari ſtudet. De reliquo nulla ſibi cura ē. immo (qd̓ am plius eſt) ſe vilē videri volet nō honorabileꝫ quantū ē ꝓpter ſe. qm̄ ſeipſam cognoſcens ⁊ iudicās ad intra opprobrio dignā. nō vtiqͣꝫ ſe pluris eſtimādā volet exteriꝰ ī alienis lau dibꝰ/ qͣꝫ ſe interiꝰ dignā arbitrat̉. Quīimmo exemplo Ieſu xp̄i. et ſi omni honore digna extiterit. talēqꝫ ſe interiori noticia vere diju dicet. ꝓprio tamen inſtinctu ⁊ affectu humūl ⁊ abiecta videri deſiderabit. Meditatio altitudi nis iudicioꝝ dei ſuꝑ filios hoīm. ꝓuocās ad De mendicitate ſpirituali LxXVII humiliationē ſui/ ⁊ alios nō iudicandi. Altitudo incōparabilis ac abyſ ſus ꝓfundiſſima iudicioꝝ dei in omnibꝰ/ p̄cipue autē erga homi nes Quis illa ſcire poterit aūt in ueſtigare? Cū em̄ miſereri voluerit/ nihil eſt eo clemētius. Cū v̓o iuſticiā tribuere/ nihil eo terribilius. ¶ Si em̄ milleſies in die ho mo illū prouocauerit/ ⁊ milleſies ad ip̄m re uerſus/ ſupplex veniā ⁊ gratiā petierit/ mox impetrat qd̓ petit. Ecce velut quādā ſtultā miſericordiam ac ludū puerilē. Rurſus ſi ī ſolo mortali deceſſerit homo/ irreuocabilit̓ mittit̉ in ignem eternū. cū tamē ſit dei filius ⁊ plaſma eius ꝑ creationē. Ecce velut furo rē quendā ac horrorē intolerabileꝫ. ¶ De qͣꝫ plurimis nempe legimus qui pene vſqꝫ ad mortē a pctīs immunes ſeruati ſunt. ⁊ poſt modū ad mala opera declinātes morte pre uenti ſunt ⁊ damnati. At ꝯtra fuerunt alij qui ſemꝑ malā vitā ſectati. tandē nihilomi nus quaſi in momēto ꝯuerſi ſunt ad dn̄m. ⁊ citius martyres facti/ gloriā eternā ſunt ade pti. Conſideremus ꝙ in paſſione dn̄i noſtri cū eius p̄dilectus diſcipulus eū negauit. la tro ꝯfeſſus eſt. Quis queſo id antea p̄cogi taſſet? ¶ Miꝝ quippe valde eſt ſi ꝑſona qn tūcunqꝫ bone vite conſcia ſub manu poten ti dei ſe nō humiliet. ſi aliū quēpiā quantūli bet peccatorē iudicare p̄ſumat. quoniā ſcire nō poteſt que ſint circa ſe aut alios dei iudi cia/ ignorat qͥd in ſua cauſa lateat. Sumꝰ qͥppe oēs ī carcere ꝯdemnationis ⁊ mortis vnde nemo eripi pōt niſi ex ſingulari ⁊ mera dei gr̄a. quā vt ⁊ vbi vult diſtribuit. Nemi nē ergo licet ꝯtemnere/ ſi ad pn̄s hmōi grā: nō habeat. qm̄ in momento illā habere po terit. Nec viceuerſa hinc ſe aliquis extollat in ſublime ſi a deo gratiā hanc acceꝑit. qm̄ nō eſt hec hereditas ſua. īmo ſic agēdo mox eā ꝑdit velut vſurpator ac raptor glorie dn̄i dei ſui. O quando veniet tempus illud ⁊ lo cus vbi cū ſecuritate hanc gratiā poſſidebi mus. ⁊ hecipſa in gloriā conuertet̉. Uere be ati ſunt qui ibi ſunt leditatio anime ſuꝑ duobus ſtatibus a quibus ſe inuenit iā in deuotione. iā abſqꝫ deuotione. Inſuꝑ ſi gna noticie ipſius Lorate oculi mei plorate et plan gite duriſſimā illā ſeꝑationem ac diſiunctionē amariſſimā dei mei ⁊ patris/ qui in ira ⁊ furore elōgauit ſe a me abducens ſecū bonam illam meā nutricem gratiā. meqꝫ prorſus derelinquēs deſolataꝫ dolore ac tremore plenam. tedio ⁊ anguſtia vndiqꝫ circūdatā. ſedeoqꝫ tenebris inuolu ta. ⁊ lumen celi non video. Ue tibi ſuꝑbia q̄ mihi hoc damnū intuliſti. qm̄ ſi illa ſimplex humilitas apud me remāſiſſet/ deus qͥ ī cor dibus humiliū requieſcit. ipſiſqꝫ dat grām/ minime ita ſuā a me ſubtraxiſſet grāꝫ. Nūc oēs mei amici angeli ſancti elōgauerūt ſe a me. ⁊ ponūt me abominatōeꝫ ſibi. Nūc oēs inimici mei vehementi cuꝫ conatu appropī quant ⁊ exclamant aduerſum me. Euge eu ge ꝑſequamur hanc miſerā. quoniā deus eā dereliquit. non eſt qui poſſit eam de manibꝰ noſtris eruere. Illam itaqꝫ ad damnationē quā meruit impellamus. Domine/ o celeſtis pater. audi vo o cē aduerſarioꝝ meoꝝ. ne recedaſ. ne elōgeris a me. intēde in adiutoriuꝫ meū et ad adiuuandū me feſtina. Exurge et diſſipa inimicos tuos tanqͣꝫ ſumuꝫ. al̓s em̄ illa imminet hora ī qͣ pauꝑ ego tua creatura tua orphana. tua indigna ancilla. tua infide lis ſpōſa irremediabilit̓ ꝑibo. qm̄ p̄ter te nō eſt alius qui me hinc valet eripere. Euertere dn̄e reuertere. qm̄ a tuo re ceſſu ſentio cor duꝝ. ⁊ admodū pra ua plenū acedia. faſtidio ac mala tri ſticia. Arida ſum nulliuſqꝫ deuotōis. ī nul lo iā (vt ꝯſueui) bono condelector. nec lectio nec cantꝰ nec oratio nec ꝯtemplatio placēt. p̄dicatōes ac ſancte quelibet ammonitōes. mihi ſunt faſtidio. Euanuit a me guſtꝰ om nis ac ſapor cibi cuiuſlibet ſpūalis. grauis ſum atqꝫ oneroſa nimis mihijpſi. Laguide om̄ia operor. ſolitudo atqꝫ ſilentiū mihi ſūt horrori. Et (qd̓ deteriꝰ eſt) nec iſtā meam va leo deflere miſeriā. nec ab ea me ꝑ ꝯdignā pe nitētiā ac diſplicētiaꝫ eriꝑe. qͥnimmo indies volo meas ꝓſequi vanas ac mundanas cō ſolationes. Leuitas mihi omnis grata eſt. Quero manducare. bibere ac fabulari ad de ducendū tp̄s. illoſqꝫ felices iudico qui itaī hoc mūdo viuūt in ſubiecta (immo ſtulta) li bertate. ¶ O qͣlis mutatio. heu in quē ſtatuꝫ ꝓlapſa ſum. De celo ꝓfecto cecidi ad īferos. de vita ſpūali ad carnalem. de veritate in va nitatē. de ſecuritate ⁊ tranqͥllitate ꝯſciētie in ꝯturbationē. de timore in ſtuporē ꝯfuſionē atqꝫ infelicitatē horribilem. Et certe ita mi hi optimo iure cōtigit. idqꝫ plane demer Bb 4 Secunda pars qꝛ cū ex me nihil eſſem/ meipſaꝫ nihilominꝰ glorificaui. ⁊ de me ⁊ ī me ꝯfiſa ſuꝫ/ extollēs me aduerſus deū meū illi ſuā ſurripiēs glo riā. Inſuꝑ ⁊ de ſuis donis laudari volui at qꝫ honorari. iactāter mihi illa aſcribens tan qͣꝫ ꝓpria. ⁊ (qd̓ deterius ē) ceteroſ ꝯtēpſi. mi noraui / ⁊ temerarie iudicaui ¶ Scio igit̉ qͥd faciā. illā mihi recuꝑabo humilitatē que me vtiqꝫ pr̄i meo recōciliabit. eūqꝫ placatuꝫ ad me reducet. O gl̓ioſa ⁊ beata pax. iaꝫ oīa bn̄ ſucceſſerūt. ē hec mutatio dextre excelſi. Cō mouet̉ qͥppe cor meū et exultat ad pn̄tiaꝫ dei mei ac gre. Euellunt̉ atqꝫ explātant̉ ille inu tiles vicioꝝ plāte. Inſerunt̉ virtutū rami ⁊ plurimū ꝯualeſcūt nūc ī claro lumīe. meos defectꝰ. mea pctā. meā fragilitatē exꝑior. nūc denuo bonoꝝ ſpūaliū guſtū ac ſaporem di ſcerno. Sicut itaqꝫ illuceſcēte die ī ſolis or tu mox abſcedūt tenebre/ auicule ſuos repe tunt cātus. renouant̉ oīa. ⁊ ad colorē. vigo rē ac decorē ſuū reuertunt̉. ita plane eſt mihi dū ſol iuſticie orit̉ in corde meo. Meditatio anime ſentientis ſe ad deuotionē ꝯmoueri. ⁊ ſubi tā dei viſitationē denuo ꝑcipientis. Uis ē hic qͥ pulſat ad oſtiū meū/ qͥd vult. qͥd poſtulat? Eſt ꝓfecto deus meus. dn̄s meus ⁊ pr̄ me us. O dn̄e optime veneris. Tibi ſupplico vt ſi mea vrgēte īfirmitate ac debi litate pctī pigritor nimis aut tardo tibi aꝑi re. tuo iure. tua autoritate oſtiū effrīgas. Re gijs (vt tibi licet) vtere clauibus. Bite extra meū hoſpitiū abite vni a uerſa meo magno patri īgrata. qui apud me vult hoſpitari. Fugite hīc fugite abſqꝫ mora. Fuge tu dedignans ſuꝑ bia. inflata iactantia. ficta ⁊ palpans hypo criſis. ira furioſa. deſpectuoſa vindicato. ve nenoſum odiuꝫ. infelix ac liuida inuidia. an xia triſticia. acedia ſtulta. auaricia cupida q̄ ſtuaria. fetida luxuria. gula immūda cuꝫ to ta vicioſitatis ꝑuerſa familia ignobil̓ ac ſtul te ocioſitatis Iiciat̉ hinc om̄is ſpurcicia flagello penitētie. ſpargat̉ vndiqꝫ cū ſuis flo ribus grata et viridis herba v̓tutū Ponat̉ mēſa ſobrietatis. ſternat̉ caſtitatꝭ le ctus. Ingredere pater dulciſſime. ingrede re hoſpitiuꝫ puſille tue atqꝫ humilis ancille pauꝑis adoleſcētule tue. ſuſcipe gratanter q̄ apud illam inueneris. ſimul ī cena noſtra di ſcūbamꝰ. Ne queſo reſpexeris ad meā pauꝑ tatē. ſcio quidē qꝛ nullius hoꝝ eges q̄ apud me ſunt. Apud te ſunt om̄ia. ſufficit tibi bo nus affectus. Ueꝝ dulciſſime pater / hoc eſt qd̓ a te p̄cipue conſequi deſidero/ vt mea tibi placeat voluntas. ꝙqꝫ ex tua clemētia de tu is ſuꝑabūdātibꝰ diuitijs ad meā ſubleuādā ac ſuſtētandā pauꝑtatē vel paꝝ aliqͥd imꝑti ri dignerꝭ/ vt hinc ſuſtētata/ fame ſiti ve ma le nō pereā in carcere huiꝰ corꝑis in quo ad p̄ſens incluſa ſum. Euertere dn̄e/ reuertere ad hoſpitiū tue humilis ancille. Breuem nimi um ibi traxiſti morā. Heu qͣꝫ dura huiꝰ hoſpitis receſſio. Formidabā vtiqꝫ ali qͥd in me eſſe qd̓ oculos tue maieſtatis offen deret. Heu me miſerā q̄ nō aliā adhibeo di ligentiā ad talē ꝯſeruādū hoſpitē. a qͦ mihi ꝓ uenire pn̄t oīa bona. voluptates atqꝫ diui tie. Quid itaqꝫ ad pn̄s faciā? Quo medio il lū a me ſic elōgatū ad me reuocabo? Mād bo om̄ibꝰ q̄ intra me ſunt / vt illū vtiqꝫ inceſ ſanter requirant donec inuentꝰ reuertat̉. Ex urgite fides. ſpes ⁊ charitas. exꝑgiſcimini et vos ad curſum lumbos accingite. diligēter querētes patrē meū donec illū inueneritis. atqꝫ ad hoſpitiū meū reduxeritis. Oratio nūcius anie mittitur. d Iſcurre tu oratio ꝑ magnā cele ſtē ciuitatē. ꝑ vicos ⁊ plateaſ ac ꝑ domos ſingl̓as ita vt nullū ſan ctoꝝ p̄tereas quē tu nō cū fletu ⁊ gemitu re qͥras ad eoꝝ pedes ꝓcūbēs. nec hinc diſce das donec inſimul oēs vel eoꝝ aliqͥ gl̓ioſi pa tris mei tibi demōſtrauerīt māſionē. teqꝫ ad deū deduxerint. ac eiꝰ p̄ſentauerīt ꝯſpectibꝰ Illos exora vt illū mihi placatū faciant. mi hīqꝫ de multis meis exorbitātijs impetrent veniam. atqꝫ ita ſue gratie reſtituar. ꝙqꝫ rur ſus declinare dignet̉ ad hoc ſuū humile ho ſpitiū qd̓ tā cito deſeruit. mea fateor indigni tate exigēte. Ueꝝ ſua magna benignitas at qꝫ clemētia ꝑte ex vna. ſuorūqꝫ ſanctoꝝ dep catio ꝑte ex altera. ⁊ rurſus mee paruitatis. pauꝑtatꝭ. īpotētie atqꝫ inſtabilitatꝭ ꝯſidera tio ad reditū poterunt eū inclinare. Uid dicis oratio. que noua refers? N Multū nimis demiſſa ē ac verecun da facies tua. O ſcio quis tibi hͦ fece rit. rigoroſa videlicet illa iuſticia/ que ſe con tra te ⁊ me ingerit vehemēter/ allegās meno De mendicitate ſpirituali LxxVII eſſe audiendā. immo ꝙ exnunc indigna ſim filia dei nominari. cū iam mea ignauia meā ingenuitatē. meā diuinā naſcentiā meamqꝫ celſitudinē penitus amiſerim. ⁊ hoc in meo certe hoſpitio deformē illum ac horrendum hoſpitē .ſ. peccatū admittendo. Quod vtiqꝫ omnē que ip̄m ſuſcipit corrumpit animā/ fe damqꝫ atqꝫ deteſtabilē reddit. ac inimici ſa lutis conſtituit filiam. O iuſticia quis te ad uerſum me ⁊ aduerſus meā orationē ꝓcura tricē cōſtituit? Nōne ego certe te ad hoc ad uocaui. Scio em̄ qꝛ corā te ſubſiſtere n̄ poſ ſem. Illi potiꝰ miſcd̓ie clemēti curie me ſub miſi. illāqꝫ meā ꝯſtitui aduocatā. īmo ſuo pe nitus iudicio ſtare volo. qͣꝫuis ⁊ te etiam iu ſticiā mihi decet eſſe propiciā et amicā. Cu ita? qm̄ tecū ſum vniꝰ ſententie. Tu quideꝫ odio habes pctm̄. ⁊ ego nūc illud odi. Tu il lud ꝑſequeris. hoc idē facio de illo penitēti am agens. puniēs ⁊ vehemēter dolēs qꝛ illd̓ vnqͣꝫ admiſerim. aut ei tribuerim fidē. Ita quippe agēs/ tuū o iuſticia exerceo officiū d̓ meipſa iudiciū ſumēs Tu itaqꝫ etiā pro me intercedes. ¶ Sꝫ forſitan mihi dices/ ꝙ lon ge citra ꝯdignū in hac ꝑte de me ſumo iudi ciū. nō ꝯdigne vt merui mea vindicās pctā Prohdolor iuſticia/ fateor ita eſſe vt aſſeriſ. ſed hoc venit ꝯdonādū. qm̄ nō ſub eſt hͦ viri bus meis. Neceſſitas aūt legē nō habet. in firmitas quidē mea. pauꝑtas atqꝫ imbecilli tas nō me ſinūt ad condignū vel etiā ad vo tū expugnare ac perſequi pctā cū ſua fami lia. Sed ab inope/ vel ꝑua ſolutio ſibi poſſi bilis acceptāda ē ⁊ ab operario debili labor remiſſus nō ſpernendus Sis itaqꝫ iuſticia de mea poſſibilitate contēta. qd̓ reliquū eſt/ tua potenti v̓tute ſupplebis. Onſidera igit̉ ſi tui ſit officij tueqꝫ ꝯſuetudinis vltra vires expoſcere. Cū autē mihi maior aderit incolu mitas ac potētia diuine gratie virtutūqꝫ for tius robur. tunc ⁊ potentius cū peccato cō grediar eiqꝫ viribus aduerſabor. ¶ Dico in ſuꝑ ꝙ bn̄dictus filius dei pro me debitū ſu ficienter/ immo ſuꝑabūdanter ſoluit. quan tūlibet etiaꝫ antea offenderim. ſaluo ꝙ ei me legitime ſubijciā. et ſue ſim aſcripta familie. Nullo autem iure duplex d̓ offenſa exigitur emenda. nam ⁊ deus nō punit bis in idip̄m Quicquid igit̉ miſericordia filij dei circa me facere diſpoſuerit/ mīme tu poteris contra dicere ¶ Ceteꝝ iuſticia te interrogo / ſi nō ad inſtantiā ſanctoꝝ qͥ apud te hoc meruerūt te nearꝭ aliqͥd annuere: ꝓfecto ſic. Quē em̄ ho norē illis impenderes ſi eos te ꝓ pctōribꝰ de p̄cātes velut alios quoſlibet quibꝰ nūqͣꝫ fui ſti honori vacuoſ repelleres ¶ Uade igit̉ or̄o mea ⁊ reuertere ꝯfidēter ad celeſtē ciuitatē. il licqꝫ ſanctos illos ſollicites/ vt tibi et mihi iuſticiā pacatā reddant. vt ⁊ illa ſimul cū mi ſericordia mihi pacē impetrent ad dn̄m deū meū ⁊ patrem meū. atqꝫ ita ad domū meam vnde exijt denuo reuertat̉. ¶ O vtinā horam illaꝫ p̄ſcire poſſem qua dignabitur dn̄s me us ad me declinare. Cur nō aliquem nunci orū ſuorum p̄mittit/ vt legitime parata poſ ſem illū decenter .i. deuote ac ſancte ſuſciꝑe? ¶ Aliquotiēs em̄ adeo latenter aduenit pul ſans ad oſtiū vt alibi me diſtractā inueniēſ mox anteqͣꝫ valeā ei occurrere ⁊ decēter reci pere / diſcēdat. ¶ Sed quid loquor tā incon ſulte/ quid tā temerarie tamqꝫ p̄ſumptuoſe peto/ vt talis ac tantꝰ dn̄s ſuos mihi premit tat nūcios? Abſit. Mihi potius incumbit ſemꝑ eius aduentū explorare nihilqꝫ aliud meditari. nihil aliud oꝑari qͣꝫ aduentū eiꝰ p̄ ſtolari. moxqꝫ ad oſtiū pulſanti aꝑire. ip̄m qꝫ reuerēter ſuſciꝑe. Nō igit̉ cū curis huiꝰ ſe culi mea ampliꝰ tenebunt̉ colloquia / ſꝫ ſede bo ſolitaria in pace ⁊ ſilentio diligēterqꝫ ob ſeruabo/ ne aliud meū ſubintret hoſpitium quod tanti hoſpitis oculos poſſit offende re. qͥnimmo ⁊ ego ipſa vadā in occurſum ſui iocundi aduentus. Meditato aīe apud diuinā trinitatē ad ſpeciale robur obtinen dū in virtutibus ⁊ in ſancta vita. Ttende anima mea que tā infir a ma es atqꝫ inſtabilis. attēde ver ba ꝓphete. Uerbo inquit dn̄i ce li firmati ſunt. ⁊ ſpirituoris eius omnis virtus eoꝝ. Facilius longe eſt tibi a deo cōferri fortitudinē ⁊ ꝑſeuerantiā in bo nis oꝑbus/ qͣꝫ celis firmitatē p̄ſtari. Si igi tur p̄ſtitit tibi deus in hac glorioſa ſolenni tate beatiſſime trinitatiſ / vt ꝑ potentiā pr̄is in ſapientia filij. ⁊ ꝓpter bonitatē ⁊ dulcedi nē ſpūſſancti/ robur habeas ꝯſtantiā ac ꝑſe uerantiam in bonis oꝑbus. teipſam omeſ qꝫ vires tuas fige in dn̄o deo trinitate ſctā. illiqꝫ ſic inhereas vt in ſola eius potētia tua ſit fiducia. nec extra ip̄m ſapientiā q̄ras fina liter aut voluptatē. Ita quippe tuam cōſer uabis pulcritudineꝫ qua facta es ad imagi nē ⁊ ſimilitudinē illiꝰ ſanctiſſime trinitatis O DeCAAAa pars ẜm memoriā. intelligentiā ⁊ voluntatē. Sꝫ heu frequēter illam defedo ⁊ obſcuro/ eaꝫ lu to peccatoꝝ inuoluēs ac demergens. demo ranſqꝫ in terrenis occupatōnibꝰ ac volupta tibus immūdis. Nihilominꝰ ad ip̄m reuer tere/ ⁊ ipſe te mundabit. teqꝫ liberabit. et tue pulcritudini te reſtituet. quaꝫ inſuꝑ in te fir mabit ⁊ ſtabiliet/ ſi tm̄modo illi iungi volu eris. ac velut tue ſūme voluptati īherere ip̄ꝫ potēter amando abſqꝫ fine/ ſapiēter abſqꝫ er rore/ ſuauiter abſqꝫ amaritudīe. Eritqꝫ tua ſpes in ſua inuicta potentia. tua fides ī ſua limpida ſapientia. tua charitas in ſua volū tate dulciſſima. Hoc profecto potius faci es qͣꝫ in creatura in qua nō niſi vmbra eſt et vanitas potentie. Quapropter nimirum in vmbrā atqꝫ vanitatē defluis/ cuꝫ creature fi naliter inheres. Anima chriſti ſpon ſa ſe humiliter accuſat. atqꝫ ſuo ſpōſo totali ter ſe ꝯmēdat. petens veniā de offenſis. gra tiā ſuā in p̄ſenti ⁊ gloriā in fututo. Al̓s ſic. Lachrimabilis querela ac deuota oratio creature/ d̓ ſtatu peccati ad dn̄m reuerti cupientis Ieſu virginitatis ſpōſe. Ieſu ca o ſtitatꝭ fidel̓ amice. ieſu mea ſpes finalis. mea ſalus. meuꝫ ſingula re refugiū. nunc ad te reuerti deſi derat aīa mea. pauꝑ. inops ⁊ miſera. que to tiens ꝑ temerariā rebellionē atqꝫ inertiaꝫ de ſidioſam id facere contempſit et recuſauit que anulū gratie quo illam ſpūaliter deſpō ſaueras negligēter amiſit. ſuſcepitqꝫ anuluꝫ peccati/ ſe tradens ſponſam. ſeruā ⁊ ſubiectā tuo antiquo hoſti. Heu qͣꝫ periculoſuꝫ con nubiū. heu qͣꝫ ſtulta ⁊ miſera cōmutatio ei qui pulcerrimus. potētiſſimus ⁊ opulētiſſi mus ē ad illū deformiſſimū. miſerrimū/ egē tiſſimū. ¶ Dic mihi o aīa/ quis tibi hoc fece rit? Rn̄de mihi/ cuiꝰ cōſilio freta es. ꝙ ſic tu um ſipremū dn̄m. tuū gl̓ioſuꝫ p̄ceptorē pa rū honoraſti. Sic tuū creatorē. tuuꝫ ſalua. torē (a quo tibi ē om̄e bonū) oblita es. Sic tuo vero ſpōſo. tuo fideli amico/ vidēti ⁊ ꝯſi derāti/ fidē violaſti ¶ Is quidē pͥmū tibi cor ſuū impēderat. ſuāqꝫ ad te tantā on̄derat di lectionē/ vt etiaꝫ ꝓ te mortē acerbiſſimā pati dignatꝰ ſit. ⁊ tu illi cor tuū et amorē penitus ſurripuiſti. īmo (qd̓ grauiꝰ ē) velut ꝑfida ⁊ īfi deliſſima ſpōſa ſue ꝓprie habitatōis portas p̄cluſiſti/ quas nihilominus illis ſuis miſerꝭ ac nefarijs hoſtibꝰ ſinis eſſe patentes. qͦter dere querūt/ et eterne morti tradere. ¶ Quid queſo arbitraris o anima? Putas ne a pena immunis euadere? Manebit ne tanta iniu ria/ tāqꝫ grādis offenſa tandē penitus inul ta? O ꝑfide totius humane creature hoſtis/ iā aīa mea tua ſeductōe ꝑdita eſt. infelix ac ꝓ ſtrata. qm̄ ſicut carnifex viridi ramo acmo dica herba ducit ad mortē agnellā petulan tē ⁊ ſaltantē/ future ſue occiſionis neſciā. ita meā fatuellā animā deduxiſti/ momentaneā aliquā huiꝰ mūdi vanitatē ſibi demōſtrās. quā ſic tractā tuis vinxiſti vincul̓. eāqꝫ exce caſti. ⁊ poſtmodū plurimis criminū morta liū lāceis ad mortē vulneraſti. Demūqꝫ ſuꝑ eā impoſuiſti grauē illū male cōſuetudīs la pidē. Inſuꝑ ⁊ frigidā illā durā atqꝫ horribi lē obduratōis cordis tumbā qͣ reſurgere ꝓ hibet̉. qͥnimmo ꝯtinue magis p̄ſſa iacet ter renis affectōnibꝰ obuoluta. ⁊ in fimo ac ſter core crimioſe delectatiōis incluſa putreſcit. ita vt vſqꝫ ad finē maneat fetida ⁊ ab omina bil̓ deo ⁊ ſanctis eiꝰ. Heu me miſerā creatu rā. heu me ſi hac indiſpoſitōe relinquor vſqꝫ ad finē. Quid nempe factura ſum in tali ſta tu moriens. quo profectura? ¶ Cōtremiſco iſta ꝯmemoras. exhorreſco vehementer tm̄ mō hec recogitās. Perpetuis certe ſic mori ens ardoribꝰ. ſtridoribꝰ ⁊ fletibus mancipe rer. ⁊ p̄ rabie tormentoꝝ deū blaſphemarē/ nullā ab ipſo ꝯſolationē ꝑcipiens. Tūc eui denter ꝑpenderem (ſed ſero nimis) quali pre ceptori paruiſſem. et cū quanto detrimento (deſerto deo) diaboli. mūdi ⁊ carnis oblecta menta ſuſcipiunt̉. ¶ Preſerua me dn̄e deus ab his horrendis tormētis ab hac morte tā crudeli me protege. ¶ Aduoco te anīa olim a deo formata. anima ſuo p̄cioſo ſanguīe re dempta. anima plurimis donis ſuꝑ ceteras creaturas nobiliſſime decorata. a tot et tan tis periculis totiens p̄ter tua merita preſer uata. Te aduoco īquā audi me. Tuos nūc paululū aperias oculos ⁊ intuere vbi iaces Cōſidera vbi tu ēs. qͣꝫ ꝓpinqua ſis inferꝭ. ꝙͣ a celis elōgata. Cogita quem deſeris. que deſpicis. cui ſurdā aurē p̄bes. ¶ Et tu dulcu ſime Ieſu aīarū medice clementiſſime/ fons oīs dulcedinis/ ſi humana miſeria te valeat ad miſcd̓iam inclinare. reſpice oculis pieta tis ac ꝯpaſſiōis ad hāc aīam miſerabilē. nūc exurgit. nunc exꝑgiſcit̉/ et cū ſuā nuditatē et ſtatū miſerabilē aduertit. magnā hīc ꝯcipit diſplicentiā. cōfuſionē ⁊ ab ominationē ⁊ de De mendicitate ſpirituali LXXVII ſua tā diutina ſtulticia admodū admiratur ⁊ dolet tanqͣꝫ miſera peccatrix que amplius indigna ē tua vocari ſpōſa. tua amica. demiſ ſo vultū flebili. facie ad te ſuſpirat erubeſcē nec loqui p̄ſumēs. ¶ Dulciſſime Ieſu hanc clemēter ꝓſpice. brachia ⁊ manus ad te extē dit/ vt te trahēte de profundo lacu peccati ⁊ de ſtercore in quo tādiu proſtrata iacuit/ cre cta proſiliat. Tu qͥ ſolꝰ es ſaluator/ ꝓpterea ⁊ ei manū porrigēs eaꝫ ſubleua. eāqꝫ ꝑire ne ꝑmittas. Tot vides peccatores qͥ te mīme dep̄cant̉/ immo te ꝑſequunt̉. ¶ Conuertere igitur ⁊ iuſtifica tuam hanc pauperē animā tuā ancillā humilē. tuam puſillā pediſſequā quā aliquādo prius dilexiſti ſicut et ipſa te dilexit. que nūc in magnis ſuſpirijs ⁊ ī ama ritudine cordis te deprecat̉. Poſſes ne hāc nō exaudire. poſſes ne eā nō ſuſcipere? Pro fecto minime immo magnā hinc ſpem con cipio/ ꝙ tuā in me experior gratiā ī qua nūc adeſt mihi hec volūtas ad te reuertendi/ ꝙ ti bi ſummo medico/ doloroſa illa vulnera ani me mee te inſpirante detego ac demonſtro ¶ Olim ſiquidē ꝑ os tui ꝓphete ꝓmiſiſti. ꝙ ī quacūqꝫ hora ingemuerit peccator ⁊ penitē tiā egerit ab oībꝰ peccatis ſuis que oꝑatuſ ē omniū iniquitatuꝫ eius nō recordaberis. et reuera paucos habuiſſes iuſtos/ niſi pecca tores miſcd̓iter recepiſſes. ¶ Ideoqꝫ ſalua tor Ieſu chriſte aduocate ⁊ mediator noſter ſimul imꝑator ⁊ frater. qui ſolus noſti meaꝫ miſeriam ac fragilitateꝫ. ſi vera ſunt que vi deo. audio ⁊ credo de tua dulcedine. pietate ⁊ miſcd̓ia. ⁊ vtiqꝫ vera ſunt. ideo te finaliter dep̄cor/ vt meas om̄es deleas iniqͥtates/ ſin ceraꝫ ⁊ mundā contritionē tribuens et inte gram penitentiā. ¶ Fac vt ꝑ bonā patientiā omnes tribulationes. aduerſitates et labo res quos dietim ſuſtineo ad purgationē de ſeruiant/ ⁊ ad pene quā mea peccata demerū erūt remiſſionē vt ſic in hoc mūdo meuꝫ ſit purgatoriū. Fac itaqꝫ meā huiꝰ mortal̓ mū di ꝑegrinationē tibi acceptaꝫ. Tribue mihi baculum firme fidei. ſtolaꝫ charitatis. et ſca lā ſancte ſpei. Cōfunde ꝑ tuā potentiā qui quid mihi impedimēto eſſe pōt ita vt in via nulla me retineat delectatio. nulla me ꝯfun dat aduerſitas. ¶ Genera in me cor humile. piū. clemēs erga proximū. ſine rixa. ſine īui dia. ſine indignatōe. ſine ſuꝑbia. ſine omniū detractiōe. Tuo amore inflāma cor meum. Uulnera illud ſagittis potētiſſimis tue pul critudīs. tui dulciſſimi ꝯſpectuſ. tui gratiſſi mi geſtꝰ. tui pulcerrimi apꝑatus. tue ſpeciei dulciſſime. Fac vt te ſemꝑ meditet̉/ letāter d̓ te ſermonē audiat. ad te ſuſpiret. ad te īgemi ſcat. tibi ꝯplaceat. totā intelligentiaꝫ. totam mentē. totā curā ad hoc impendat vt digne tibi ſeruiat. qm̄ nō eſt alius amator qͥ ſic vt tu vices rependat. ¶ Inſuꝑda mihi domīe cor libeꝝ. cor ſublime ⁊ inclitū quo deteſter fugiā ⁊ ſpernā vile lutū mundane cuiuſlibet voluptatis/ quo quālibet contemnā creatu ram/ que honori meo ac ꝓmotioni ſalutari nō venit adiumēto/ quo te in te diligā. alioſ autē omnes in te ⁊ ꝓ p̄ter te. Demū tu qui es mea ſpes finalis. mea ſola ſalus/ meūqꝫ re fugiū ſingulare. ſubleua me. doce me. ſuſti ne me. dirige me. ita vt in illa hora tremenda mortis meus ſis ꝓtector potenſqꝫ defenſor ſpūs mei aduerſus illos canes infernales/ ita vt ī pace et benignitate illū recipias ī glo ria in qua te facie ad faciē ſummo cū gaudio videre valeā. ac ꝑenniter adorare. amare ac laudare. Amen. Finit. Epiſtola eiuſdeꝫ ad ſorores ſuas docens de quo quis ꝑ ſingu los dies cogitare debeat. Ororibus meis in chriſto ieſu chariſſimis et dilectiſſi mis ſaluteꝫ/ atqꝫ in ipſiꝰ de uoto ſeruitio iugiter perma nere. Nō facile exprimi poſ ſet gaudiū atqꝫ ꝯſolatio ex bonis nouitatibus frequentius de vobis ꝑ ceptis ꝓueniens. Utinaꝫ idip̄m nunqͣꝫ ini micoꝝ temptatōne aut aliter quouis modo gaudiū in triſticiā vertat̉. ꝯtrariū videlicꝫ d̓ veſtra dilectōe audiendo. ¶ Quāqͣꝫ amātiſſi me ſorores omni tꝑe ad dei obſequiū exerci tandum ⁊ informandū litteras libroſqꝫ ſui ficiēter habueritis ad habenduꝫ conſolatio nes ſpūales. ⁊ adhuc habebitis alios in po ſteꝝ. Nihilominus noctis vnius vigiliā ar ripiēs (qͣꝫuis pluribꝰ implicatꝰ negocijs) ad pn̄s ſcribere curaui breuiter ac ſimplicit̓ ꝑe grinatiōis ꝓceſſum/ a me poſt modicū tꝑis factū/ ſpeciales etiā requeſtas a me fieri ſoli tas ẜm ſeptē dieꝝ hebdomade numerū. ẜm ſeptē ſanctiſpūs dona. ẜm etiaꝫ ſeptē domi nice orationis petitiones contra peccata ſe ptē criminalia correſpōdentes ſeptē beatitu dinibus. ¶ Inſuper ẜm ſepteꝫ ſtatus in cele ſti paradiſo ꝯſiſtētium. ¶ Qd̓ v̓o tranſmitto ſcriptū pro preſenti nō eſt niſi breue ac ſim Epiſtola de quo quis plex auiſamentū ad cognoſcendū nomina tim ac ſpecialius de quo qͥs ꝑ dies ſingulos cogitare debeat. Bone em̄ cogitatōes inſu per venture ſpūſſancti ſpiramine reꝑte pari ter ſtudio lectiones ſancteqꝫ meditationes. Hmōi em̄ nō poſſem neqꝫ ſcirē om̄es in ſcri ptū redigere nec opus ē. ¶ Primo igit̉ cū p̄ ces veſtras humillime ac reuerēter corā diui na maieſtate funditis aut ſanctoꝝ ſuoꝝ. in uocet̉ vna cum oratione veſtra cuſtos veſter angelus videlicet bonus. necnō ſctī aūt ſan cte illius ſuffragiū imploret̉/ cuiꝰ protūc ſo lennitas agit̉. Ea de cauſa/ vt .ſ. veſter nunci us puta veſtra oratio/ ſaluū habeat ꝯductū bonāqꝫ ſocietatē. ¶ Die quippe dn̄ico ad be nedictā atqꝫ indiuiduā trinitatē ſolitus ſuꝫ meā dirigere precē. vnicuiqꝫ ꝑſonarū appro priata diligētius meditādo. De patris vide licet potentia. filij ſapiētia. ſpūs quoqꝫ ſan cti bonitate. conſiderās magnā dei celſitu nē admirabilēqꝫ diſpoſitionē ſuꝑ filios ho minū. ¶ Die autē lune .ſ. ſecūda feria/ meam ordino ꝓceſſionē ad ſanctos angelicos ſpi ritus/ bn̄ficia ab eiſdē nobis exhibita omni tꝑe recognoſcēs. ¶ Die ꝟo martis .ſ. tercia fe ria ad ꝓphetas. patriarchas. apoſtolos/ ce teroſqꝫ diſcipulos dn̄i et euāgeliſtas. ¶ Die mercurij ſcꝫ quarta feria ad beatos athletaſ ſcꝫ martyres xp̄i. ip̄oꝝ in ſua pugna fortitu dinē atqꝫ conſtantiā admirādo. ¶ Die iouis ſcꝫ feria quinta ad ſanctos confeſſores. he remitas ⁊ religioſos. ¶ Die veneris .ſ. feria ſe xta ad paſſionē amarā dn̄i noſtri Ieſu xp̄i ad ſuaqꝫ verba ac facta iſto benedicto die ab eodē ꝑacta. ¶ Die inſuꝑ ſabbati/ ad beatam Mariā virginē ſpecialius meip̄m cōuerto. ⁊ ad electas chriſti ſpōſas ¶ Porro pͥmo die ſcꝫ dn̄ico immoror diutius donū ſanctiſpi ritus primū ſuppliciter efflagitādo. donū .ſ. ſancti timoris dei Et beatitudinē humilita tis ⁊ ſpūalis pauꝑtatis. ad expellendū ſuꝑ bie viciū cū filiabus ſeu ramis eius. Et di co pariter. dn̄e deus pater om̄ipotēs libera me a malo. que clauſula eſt petitio pͥma ī do mīca oratōe ꝯtenta. et hoc ordine p̄poſtero. ¶ Die aūt lune deuotius atqꝫ ſpecialius p̄ci bus inſiſto/ petens ſcd̓m ſanctiſpūs donū. ſcꝫ donū pietatis ſeu miſcd̓ie. tam ad me qͣꝫ ad meū proximū. Cū beatitudine alia .ſ. mi titate ſeu māſuetudine. Et hoc contra inui die venenū. Et vt deus in tēptationē ne in ducat .i. ne in tēptationibꝰ ſuccūbere et vin ciꝑmittat. quod ē ſecunda petitio orationis dn̄ice ¶ Die ꝟ̓o martis ſingularius ꝓ dono ſanctiſpūs tercio ſupplico. ſcꝫ ꝓ dono ſcien tie ad cognoſcendū clarius ⁊ melius ꝓpriā fragilitatē ⁊ finem meū. necnō ⁊ ſtatū meū amicoꝝ quoqꝫ meoꝝ. Et dono iſto median te ad beatitudinē ꝑuenio terciaꝫ que ē luctꝰ ſancti ac lachrimaꝝ deuotaꝝ. Et hoc ꝯtra peccatū ire. Conſequēter etiā deū deprecor vt debita mea dimittat/ ſicut ⁊ ego meis ig noſco ſeu dimitto debitoribus. meis .ſ. pro ximis. que ē tercia dicte dn̄ice oratiōis po ſtulatio. ¶ Die ꝟo mercurij/ peto donū forti tudinis mihi largiri ꝯtra omīa tēptamenta mundi. carnis ⁊ diaboli. Sil̓r oro fortitu dinē mihi dari ꝯtra acediā bonorū operuꝫ. Atqꝫ quartā beatitudinē que poſita ē in bo noruꝫ operū iuſticie deſiderio/ in vehementi fame ⁊ ſiti eiuſdeꝫ. Peto nihilominus panē quotidianū tam corꝑis qͣꝫ ſpūs mihi tribui ad fortitudinē habendā. ¶ Ceteꝝ ī die iouis inſtātius dep̄cor pro dono ꝯſilij ad ſciēduꝫ in ſingulis caſibꝰ ꝑ quod iter eundū mihi ſit Quē etiā ſtatū tanqͣꝫ ꝯuenientiorē ꝓ dei ob ſequio tenere debeā Et ꝙ auaricie malū me nō retineat. peto beatitudinē quintā dictaꝫ miſericordiā. Et ꝙ dei fiat volūtas ſicut in celo ⁊ in terra. ¶ Die veneris donū intellectꝰ ſpecialius rogo ad cognoſcendū ī tota ſcri pturarū ſerie mihi obiectis in om̄ibꝰ ſil̓r hu ius mūdi rebꝰ/ occulta ſeu incluſa mihi mi ſteria. Et vt quelibet viſu ꝑcepta ſciā ad pro priū ꝯuertere profectū ſpūalē. quēadmodū ſi celū intuitus fuero/ ſciā ꝓtinus cōſiderare qꝛ illic ſit mea patria/ pulcerrima exiſtēs ibi dē habitatio. Cū videro canē ceteraqꝫ anīa lia bruta/ quāta ſollicitudine ſuis obſequū tur dn̄is. meditabor qͣꝫ iuſto dei iudicio cō demnant̉ homīes inobediētes ⁊ ingrati deo benefactori liberaliſſimo. Si ſubulcū poſt porcos ꝯſpexero/ recordabor ꝑabole euāge lice de filio ꝓdigo ⁊ miſericordi patre. Uide bo pauperē mendicū vlceroſuꝫ/ memorabor parabole de Lazaro ⁊ diuite. Uidebo diui tē multa ſibi cōquirentē ī annos plurimos. recordabor euāgelice ꝯminatōnis. Stultē hac nocte morierꝭ. ⁊ aīam tuā tollēt. ⁊ q̄ para ſti cuiꝰ erūt? Uidebo filios huiꝰ ſeculi qͥ ha bent ꝯſolationes ſuas multis modis/ ſciaꝫ memorari quāta ſit ꝯſolatio quaꝫ p̄parauit deus diligētibꝰ ſe. Sic generaliter ꝑ omīa diſcurrēdo. ſciā ſemꝑ reꝑire amplā ⁊ p̄ſentē deuote orationis materiā in om̄ībꝰ que ſub aſpectu. auditu aut alio ſenſu ſe p̄ſentauerit. per ſingulos dies cogitare debeat LXXVII meip̄m ī exercitio orōnis viſitādo. Cū hͦ pa riter dep̄cor mūdiciā cordis mihi p̄ſtari/ q̄ ē btītudo ſexta. luxuriā oēm depellens. Et vt dei regnū mihi adueniat. vt videlicꝫ nō ī me pctm̄/ ſed deus ipſe regnet. ¶ Poſtrema die ſabbati/ obſecro ſapīe donū. ad ſapiendū ac guſtādū ſpūalē bonoꝝ v̓tutē. ⁊ gr̄e bonita tiſqꝫ dei ineffabilē dulcedinē. ⁊ vt nulla peni tus cura mihi ſit de huiꝰ mūdi falſa dulcedi ne. Et ē ꝯͣ gule viciū. Itēqꝫ peto veram cor dis pacē ac ꝯſcīe ſeptimā beatitudinē. Et ꝙ dei nomē bn̄dictū in nobis ſctīficet̉. hͦ eſt ꝙ oīs immūdicie exꝑtes ſimꝰ ¶ Chariſſime ſo rores/ ſi quotidie aliqͥd mō ſupradicto ex li bris vr̄is. aut certe aliter addiſceretis/ ſic ex ercitādo voſipſas. multū ſine dubio ꝓfectū in ſcīa. v̓tutibꝰ atqꝫ ī deuotōe acqͥrere poſſe tis. ¶ Nec mee ē intētionis/ ꝙ propter mea ſcpͥta pn̄tia alias meditatōnes pias ⁊ vtiles atqꝫ bonas deſeratis. ac modū veſtꝝ facien di .ſ. ꝓceſſionē ſiue ꝑegrinationē ſpiritalē ad ſctōs ⁊ ſanctas/ tā ꝓ vobis qͣꝫ ꝓ alijs amicꝭ veſtris viuis ac defūctis. Nō em̄ ignoro ꝙ ſepiꝰ vna ꝑſona ꝑ aliqͥd ad deuotionē facile incitat̉/ quo alia non ita ad eā mouet̉. Et id circo qͥſquis ſuo relinquit̉ ſtudio. ſuaqꝫ ī ta libus exꝑientia. Mihi v̓o ſupra agendi ſcri ptus modus proficuus ē reꝑtus. ¶ Rurſus quotiēſcunqꝫ orōnis archanū intraueritis. Primo cogitatōi veſtre pctā ꝓpria obiecta ſint indignitatēqꝫ veſtrā ītime ꝯſiderātes. ⁊ ſic deo ſctīſqꝫ ſuis dicite. O dn̄e deꝰ/ ecce ve nio tuā exorare maieſtatē/ nihil oīno d̓ bo nitate mea p̄ſumens. de virtute aut dignita te. ſed in tua maxima gratia atqꝫ miſcd̓ia cō fido. Quia certe aliter oratio veſtra citiꝰ im pediet̉. execrabiliſqꝫ deo reddet̉ ſuꝑbia comi tante. diligētius obſeruantes ꝙ in tali cogi tatione ⁊ petitiōe ꝑſeueretis/ quoaduſqꝫ cor de intimo ſenſeritis nullā om̄ino fiduciaꝫ de vobiſmetipſis hr̄e ſed ſolūmodo in dei miſe ricordia infinita. Et ſic poſtea de alia ſecuri us poteritꝭ cogitare qͣꝫ antea. ¶ Equidē qͦti enſcūqꝫ deuotionis imbre ſuaui ꝑfuſas vos ſenſeritis nō id veſtris meritis ⁊ ꝓprijs bo nis actibꝰ eueniſſe meditamī qͥn potiꝰ ob ali cuiꝰ ſancti aut ſancte interceſſionē. aut alicū ius amicoꝝ veſtroꝝ certitudinaliter putetꝭ. Et pariformiter ad voſmetip̄as reuerſe ſi fu eritis/ quotiēſcūqꝫ vane gl̓ie ventū ſonare ꝑ ceperitis/ nihil vobis nocebit hic ſibilꝰ. ꝯſi derabitis em̄ voſmetip̄as intuētes defectus ꝓprios dicētes intra vos. tale pctm̄ nefādū ac talia miſera ꝑpetraſti. ⁊ quō ergo cogita re auſa es talem deuotionē a deo tibi ob tua merita ꝯcedi. ¶ Interea cū ad aliquē electo rū aūt electaꝝ/ vos ꝯtingit ꝯuerti audacte eidē dicatis. qꝛ a deo ad ip̄m trāſmiſſi fueritꝭ ad petendū ſuā elemoſynā gratiaꝝ. Nec ſic falſum dicetis. Sine em̄ dei inſpiratōe/ ali quē ſanctoꝝ dep̄cari velle ſeu volūtatē habe re non poteſtis. Poteritis igit̉ ip̄m alloqͥ di cētes/ ꝙ exquo dei ꝯplacet volūtati / vt ip̄m ſctm̄ exoretis. refutare vos om̄ino ei nō licꝫ qͥn ꝓ vobis idē ip̄e ad deū intercedat elemo ſynā expetēdo exquo eū requiritiſ. Magna em̄ foret ruſticitas ⁊ indignū om̄ino alicui refutare ⁊ ſpernere quēpiā diligentius ſe re quirentē. Dicere nihilominꝰ poteritꝭ hmōi electis a veſtra deuotōne reqͥſitis. qꝛ plures veſtris oratōibus ꝑſecutores crudeles con uerſi ſunt. multo magis igit̉ facere p̄cē debe tis pro his qͥ vos nunqͣꝫ ꝑſecuti ſunt. ſꝫ mō deuotiꝰ dep̄cant̉. ¶ Deinde attēdite diligen tius ī cuiuſlibet ſancti feſtiuitate bona miſe ricordie ab ipſo dū hic vixerat patrata ſup plicātes/ vt ⁊ vobis faciat ſil̓r/ reducēdo ea dē ad bona aīaꝝ veſtraꝝ. ¶ Cōſiderate inſu per maximā ſanctoꝝ ac ſanctarū/ angelorū qꝫ cohortē ſiue multitudinē. ⁊ a ſingulis eo rum deuotius rogetis/ quatinus apud de um vnū remiſſionis diē impetrare dignet̉ ꝓ pene relaxatōne ob vr̄a demerita debite. Et certe obtineretis vltra mille milia dieꝝ ſi ab ipſis exaudiri vos cōtingeret. Et exaudimī vtiqꝫ/ ſi ſolū mō debito ⁊ ꝯgruo eos dep̄ce mini. ¶ Demū oremꝰ ſuꝑ oīa/ ꝙ deꝰ om̄ipo tēs iudicet puniatqꝫ nos ī ſua curia miſcd̓ie in pn̄ti ſcl̓o/ ⁊ nequaqͣꝫ ī curia iuſticie ſue ri goroſe/ puta ī inferno. Et hͦ ē qd̓ oratꝭ dicē tes. Dn̄e ne ī furore tuo arguas me ⁊c̄. ¶ Fa ciatiſqꝫ nihilominꝰ dilectiſſime ꝓceſſionē ve ſtrā in infernū ex hoc timorē reportādo. In paradiſum etiā atqꝫ in purgatoriū pro gēte veſtra ſanctaqꝫ matre eccleſia deū exorando Specialius ꝟo pro parētibus. cognatis et aniicis viuis ac mortuis. Finit Sequitur tenor ap pellatiōis cuiuſdā pctōris a diuina iuſticia ad diuinā miſcd̓iaꝫ ab eodē cācellario edite. N tua o regina celi/ ⁊ mūdi to tius dn̄a/ dei genitrix illibata virgo Maria ac veſtꝝ oīm ce leſtis regni proceꝝ/ ciuitatis eterne ꝯciuiū ⁊ beate felicitatꝭ Co U Appellatio cuiuſdā pctōris coheredū/ corā dei throno ⁊ agno iugit̓ aſtā tiū. tuiqꝫ ſacer enangeliſta Ioh̓es pudicicie ꝟ̓ginalis ꝑanymphe/ celeſtiū ſcrutator egre gie/ ⁊ diuinoꝝ ſcriba doctiſſime tanqͣꝫ ī ꝑſo ne ſingl̓arꝭ autētice ⁊ p̄rogatiue ſctītatꝭ ⁊ di lectōis ampliorꝭ digniſſime pn̄tia. Ego. N oīm filioꝝ dei ingratiſſimꝰ meritoꝝ paupri mus ⁊ ſceleꝝ heu abūdātiſſimꝰ. ab oīm pctō rū meoꝝ grauamībꝰ firmo correctōis ꝓpo ſito et aīo ad emēdationē vite melioris fidu cialiter appellādi. ⁊ lachrimaꝝ meaꝝ proflu uijs a diſtrictiſſima tua dn̄e iuſticia/ ad cle mētiſſimā bonitatis tue miſcd̓iam ꝓuocādi dico. ꝓteſtor. ꝯfiteor ⁊ propono. ꝙ licet ego pctōr impiꝰ. indignꝰ ⁊ miſerrimꝰ tāt illa mea tꝑa puericie metas. adoleſcētie curſuꝫ/ ⁊ ꝓue ctionē/ virilitatꝭ mee ꝓgreſſū/ īmo oēs vite mee proceſſus. Annos. mēſes. dies. horas ⁊ momēta/ timore tuo poſtpoſito. anīo irreue rēti ⁊ infrunito cogitatu. deſiderijs ⁊ conati bus mal̓. volūtate. ꝓpoſito ⁊ ꝯſenſu peioribꝰ necnō oꝑe. ꝯſuetudine ⁊ ꝯtēptu peſſimis in ceſſāter ⁊ īpie trāſegerī. legē tuā peccādo de reliquerim. iuſticias tuas ꝓphanauerim. gͣ. tiā tuā abiecerim. mandata tua nō cuſtodie rim. ſalutaria tua ꝯſilia ⁊ monita ꝑuipende rim. pietatis oꝑa ſegniter neglexerim. dona ſpiritꝰ ſeptiformis/ mortaliter a me repule rim. btītudines ⁊ virtutes malicioſe ſpreue rim. eccl̓iaſticis me ſacramētis indignū red diderim. Temereqꝫ boni ꝓprie ſalutꝭ imme mor pctā ꝯmiſerim. obſeruātias eccl̓ie ſācte catholicas ⁊ p̄cepta ꝑtinaciter tranſgreſſus/ flagitioſis meis oꝑbꝰ fidē tuaꝫ violauerim. pctīs meis rurſum te fili dei crucifixerī. om nibꝰ tuis bn̄ficijs ⁊ donis gratuitꝭ ingratuſ extiterim. flagella tua (licet pauca) murmu rando ſuſceperim. In ſuꝑbia vite. auaricia cordis. inquinatōe mentis ⁊ corꝑis. inuidi oſis actibus. peculiaribus caſtrimargijſ. ira cundis motibꝰ. acedioſis torporibꝰ. innume ris voluptatibꝰ. actualibus culpis. mortali bus ⁊ criminalibꝰ vicijs. venialibꝰ peccatis offenſis ſpūalibꝰ. corꝑis. cordis ⁊ oris iniqͥ tatibus. factis illicitis. p̄ſumptōnibꝰ temera rijs. crebris inobediētijs. negligētijs ⁊ deli ctis plurimis. et alijs nefandis exceſſibus. ex malicia ⁊ fragilitate. omnibꝰ interioribus ⁊ exterioribꝰ meis ſenſibꝰ/ te deū meū graui ter ⁊ multipliciter offenderim. Et his maliſ ꝓprijs nō ꝯtentus/ mala malis accumulās alijs occaſionē peccādi p̄buerim. eos ī pute um interitꝰ mecū traxerim. Peccātibꝰ ꝯſiliū auxiliū ⁊ fauorē impēderim. exemplis ꝑuer ſis ipſe ꝑuerſus innocentes ꝑuerterim. Ad pctā q̄ rariſſime defleui/ quaſi canis ad vo mitū. ⁊ ſus ad volūtabꝝ luti/ poſt lamēta tā qͣꝫ ea nō plāxiſſem impudice redierim. Ac p̄ miſſa ⁊ om̄ia alia mea facinora/ tibi cūcta vi dēti notiſſima. ordine. ſciētia. loco. tꝑe ⁊ cau ſa vltra modū auxerim ⁊ aggrauauerim. ma la quorū nō ē numerus nequiter ꝯmiſerim. ⁊ ꝑ ea ſententiā mortis eterne (qua dicit̉. ani ma que peccauerit ipſa moriet̉) damnabilit̓ incurrerim. in iudiciū tuū horrendū ⁊ iuſtiſ ſimū dn̄e/ ⁊ in manū tuā dei viuētis ꝑnicio ſe nimis inciderim. indignationē tuā incui rerim. a conſortio celeſtis exercitus me ſepa uerim. ⁊ ab iniqͥtate mea ī qua vſqꝫ adhuc qͣ ſi ꝑ talentuꝫ plumbi reſideo/ vt reſurgere nō adiecerim. ſemꝑqꝫ te dn̄m vocantē me ad pe nitentiā nō audiuerim. promittentē te p̄mia eterna renuerim. ⁊ te mortē ꝯminantē ꝑpetu am/ ⁊ diuitias bonitatis. patiētie ⁊ lōgani mitatis tue in anime mee ꝑiculū ⁊ ſalutis di ſpendiū ꝯtempſerim. ¶ Tn̄ tu rex fortꝭ ⁊ po tēs/ vltor metuēde. terribilis/ et iuſte iuder. de cuiꝰ ore ſedētis ī throno ꝓcedit gladiꝰ ꝑ iudiciū ⁊ iuſticiā bis acutꝰ ꝯtra iniuriā oſtē dēs mihi bonitatē ⁊ patiētiā. ſuſtinuiſti ⁊ ex pectaſti vt mihi miſerearis. Prolōgaui ini quitatē/ ⁊ tu bonitatē ꝯtinuaſti. ī charitate ꝑpetua miſerās dilexiſti me et attraxiſti. diſ ſimulaſti propter penitētiā oēs trāſgreſſiōeſ meas ⁊ ſcelera mea. Cōtemptꝰ. ingratitudi nes ⁊ delicta nō impro peraſti mihi. bn̄ficia nō detraxiſti propter crimīa. toleraſti patiē ter oīa mea flagitia. cuſtodiſti me ne vltra ea que feci ꝯmitterē grauiora. Nō feciſti mihi ẜm peccata mea nec iuxta iniqͥtates meas. Nō tribuiſti pro malis mala ſed pro malis bona. Nō intuliſti mihi opprobria. nō irro gaſti ꝯuicia. retraxiſti manū vltricē vibran tē ſuꝑ me vindicte gladiū. diſtuliſti ſentētie mortis executionē. Suſpēdiſti iudiciū ⁊ iu ſticiā. prorogaſti ſpe correctōis vite mee ter minū. ⁊ peccatoꝝ meorū vltiōꝫ digniſſima vſqꝫ in horā preſentē miſericorditer auertiſti ⁊ ī miſerationibꝰ tuis multis factū ē/ vt non ſim ꝯſumptus. ne ꝑpetuū ſuſtineā ſaluatio nis preiudiciū/ patrimonij celeſtis iacturaꝫ. beate viſionis carentiā. damnū corporis et animeⁱ damnationis penā. nō morituri ver mis dolorem. inextinguibilis ignis incēd um. ſtridorē dentiū. tenebras. fletū. luctum ⁊ grauamen. ¶ Ex premiſſis igit̉ dn̄e ſi a mē a dei iuſticia ad eius miſericordiā LxXVII faciē auerteris ⁊ miſcd̓iam deſpexeris. ſi ini quitates meas obſeruauerꝭ. ſi ī ira tua argu endo me miſcd̓iaꝫ tuā attenueris. ⁊ antique miſcd̓ie recordatus nō fueris. ſi imꝑpetuuꝫ mihi iraſceris ⁊ miſericordiā a me peccato re ineternū abſcōderis. ſi iuſticie tue ſolium me iudicaturus aſcēderis. et oblitus fueris mei finaliter miſerrimi. Sciēs me p̄ iniqͥta tū meaꝝ multitudine/ ⁊ graui peccatoꝝ one re culpabiliter ī hac vita grauatum/ non in debite. timenſqꝫ veriſimiliter ſi tātis tribula tionibꝰ adiutorē nō inuenero. poſt hanc vi tā me plus ⁊ multo fortiꝰ aggrauari. Ideo qꝫ deus iudex iuſte/ ī his ſcpͥturis lachrima rū mearū attramento conſcriptis/ a te irato ⁊ iuſto iudice ⁊ a ſentētia tue diuine iuſticie ad te placatū ⁊ miſericordē pr̄eꝫ miſcd̓iaꝝ. tardā neſcis miſcd̓iam. ⁊ cui ꝓpriū ē ſꝑ miſe reri ⁊ ꝑcere. qꝛ ſuꝑiorē nō habes/ cū tu ſis ſo lus altiſſimꝰ ⁊ ī miſcd̓ia copioſus ad tribu nal tue clemētie. bonitatis et miſcd̓ie q̄ iudi cium ſuꝑexaltat ī ſpe venie. Ego miſer ad te miſericordē/ cuiꝰ miſcd̓ie nō ē nūerꝰ/ ꝓuoco ⁊ appello. Et te reginā ⁊ matrē miſcd̓ie oēſ qꝫ ſanctos ⁊ electos dei. ⁊ ſpāliter vos iudi ces iuſti ꝯmilitones apl̓os peto / vt inſtāter inſtātius inſtātiſſime ꝓ me pctōre miſerrīo ad deū meū ſuppliciter intercedatis. ac iteꝝ ⁊ iteꝝ ⁊ cū om̄i q̄ poſſū deuotōis ⁊ hūilita tis inſtātia/ a te cuiꝰ miſcd̓ia plena ē oīs ter ra. ⁊ ꝑ te in celis p̄parata ⁊ in eternū edifica ta gratiā ⁊ veniā. Et qꝛ ī miſericordia diues es/ clementiā ⁊ miſericordiā peto mihi dari. cum ipſe deus meus ſis/ cuiꝰ miſeratōes ſūt ſuꝑ omnia oꝑa tua. qui cui volueris/ immo omniū miſereris. ⁊ qui gratiā ⁊ miſericordi am ī quacūqꝫ hora peccator ingemuero/ mi hi dare poſſis ⁊ velis/ ſubijciens corpus et aīaꝫ. vitā ⁊ oꝑa. res. ſtatū ⁊ tꝑa mea/ necnor om̄es et ſingulos miſcd̓ie tue adherētes ſeu adherere volētes ꝓtectioni ⁊ gratie abundā tiſſime bonitatꝭ et miſcd̓ie tue dn̄e deꝰ pater vnigenite ieſu xp̄e/ et ſpūs orphanoꝝ para clite indiuiduaqꝫ trinitas bn̄dicta. ¶ Prote ſtor etiā ꝙ p̄ſentē oratōis mee deuotōꝫ aſpe ctibꝰ tuis ſepius publicare/ ac mores ⁊ vitaꝫ auxilio tuo quāto celeriꝰ potero/ corrigere ⁊ emēdare volo. ¶ Rogo etiā te fili dei crucifi xe/ vt lateris tui vulneris ſigno/ quo illaꝫ in cruce pendēs orationē. Pater ignoſce illis/ qꝛ neſciunt qͥd faciunt ꝯſignaſti. ⁊ ī qua pro tua reuerētia es exauditus. hāc etiā oratiun culā meā diuine ꝓuocatōis miſcd̓ie clemen ter conſignes. ⁊ eaꝫ miſcd̓ie multe facere di gnerꝭ efficacē. ¶ Requirēs te ſacer ſcriba Io hānes/ quatinus p̄ſentē meam orationē tibi ꝯmiſſe v̓gini matri cū exoratiōe ꝓ me publi ces. ¶ Et tu regina miſcd̓ie eam cū oſtenſio ne pro me pectoris et vbeꝝ tuorū quē genu iſti dei filio notifices. Tu quoqꝫ fili clemer tiſſime eā patri cū oblatione pro me paſſio nis ſanguinis vulnerū tuorum ⁊ mortis of feras. acceptabilēqꝫ facias alme trinitati / vt ꝑ eā ⁊ alia pietatis oꝑa gratiā ⁊ miſericordi am. peccatoꝝ remiſſionē ⁊ veniā. requiē ⁊ vi tam merear ſempiternam. Amen. Sequitur datō apo ſtolorum. Uia iuſticiā meā tāqͣꝫ fragilitati ⁊ demeritis tuis intolerabilē de clinans/ ad tribunal miſcd̓ie mee tanqͣꝫ ad ſuꝑiorē iuſticie ſub ſpe venie hūili ter appellaſti. Idcirco quia mūcd̓ia te rede mi/ ī miſericordia te ſaluū feci. miſericordiā docui. miſericordiā ⁊ nō mortē volui. miſe ricors ſum. miſerator longanimis ⁊ multuꝫ miſericors/ immo ſum pater miſericordiaꝝ. Et qꝛ regina glorie. mater miſerico: die. ma ter mea aſtat a dextris meis pro te bona lo quens ⁊ miſericordiā poſtulās. cui nō eſt mi hi fas aliquid denegare ob reuerentiā ⁊ pie tatē multitudinis miſericordie mee. ⁊ inter ceſſionē matris mee / omniūqꝫ electorū/ gra tie ⁊ miſericordie in gloria participū. Appel lationi tue miſericorditer defero/ et te ad tri bunal miſericordie mee clemēter admitto. ti biqꝫ vt miſericordiā conſequaris/ omniū di erum vite tue terminū ꝑemptoriū ad ꝓſecu tionem miſericordie ⁊ ipſius aſſecutionē aſ ſigno. Ac latam contra te ſententiā iuſticie mee ꝓpicius relaxo. Ita vt ſi vſqꝫ in finem miſericors fueris miſericordiā tamē meam quādo aliquādo pecces a te nō diſpergaꝫ vt damnē/ neqꝫ nocebo in veritate mea/ vt abij ciam te ī finē. ſed pro peccato vapulabis. ſed tamē nō peribis. Finit. Tractatus eiuſdem de oratione ⁊ ſuo valore. ¶ Prima pars. Portet ſemꝑ orare ⁊ nō defice X re. Scripſit Tullius accura o tiſſime cōmentariū fratri ſuo de petitione romani conſula tus/ ſuadens vt in om̄i loco ſeCo 2 De oratione dens et ambulans recogitet ſecum aſſidue. Quis es tu qͥ petis/ quid petis/ ⁊ a quibus petis. Subijt animuꝫ ſcribere tibi germa ne chariſſime de petitione nō terreſtris cō ſulatus ſed celeſtis incolatus Ad hoc em̄ ꝓ feſſionē tuā. vocationē tuā. ſacerdotiū tuuꝫ dedicata eſſe memineris. Proponas igitur in omni meditatione tua. in omni oꝑatione tua/ loco ⁊ tꝑe. quis ⁊ qualis es qͥ oras. quē vel quos oras. quid vel pro quibꝰ oras. Ce teꝝ quodlibet iſtoꝝ conſtringito ſub ꝯſide ratione quadruplici/ ne ꝯfuſionē infinita q̄ dā mentis euagatio parturiat. Uquis es qui oras ſi ad ꝓpria me rita reſpexeris / incertus es an amo re vel odio dignus ſis. Incertus id circo an tremēda cadat ſuꝑ te illa ſententia Cū is qui diſplicet (inquit beatꝰ Gregoriꝰ) ad intercedendū mittit̉ irati animus ad de teriora prouocat̉. Porro certus dicere pote ris cum Efaia. Omnes iuſticie noſtre qua ſi pannus menſtruate. Certus p̄terea dicere pōtes cum Daniele. Nō in iuſtificationibꝰ noſtris proſternimus preces noſtras an̄ te. Nihilominus tibi conſcius eſſe potes ſi fi dem. ſi ſpem. ſi dilectioneꝫ. ſi dona tibi cete ra quedā contulit deꝰ. que ſcire. q̄ recogno ſcere potes eſſe gratis data. qͣꝫuis ſi gratum te faciant ⁊ nō potius confundant ingrati tudinem tuā prorſus ignoras. Ora tamen ī meditatione tua cū humilitate et virtute do norum celeſtiū gratis datoꝝ. quoniā ꝓpri us motus illorum eſt impetrare magna. ſi cut fidei etiam informis facere miracula. ſi cut ſpei liberationē impetrare. ſicut dilectio nis dilectionem reciprocam extorquere qd̓ ammodo Iuxta illud ꝓuerbij. Si vis ama ri ama. Et ita de reliquis virtutibꝰ. donis. beatitudinibus ſuo modo dici poteſt. ⁊ hoc qͣꝫ late pateat vides. ¶ Secūdo recogites ī ipſa meditatione tua profeſſioneꝫ in mona ſterio ⁊ in ſacerdotio conſecrationē. videbis te conſtitutū ⁊ peculiariter dedicatū / vt ſis veluti queſtor aliquis/ qui ꝓ languētibus et indigentibus in hoſpitali magno totius or bis/ etiam vſqꝫ ad carceres purgatorij que rere debeas elemoſynā nō tam corꝑaliter qͣꝫ ſpiritualiter ſuſtentantē. Petas igit̉ ne reſpi ciat̉ indignitas tua/ ignauia tua ſed aliena miſeria. ꝓ cuiꝰ ſubleuamine querꝭ miſcd̓iaꝫ. quā vt non impediat ꝓpria miſeria tua ſuꝑ plex pete. ¶ Proinde tercio verſet̉ meditatio tua/ in quibus verbis vel oꝑbꝰ oras deum Nā multa ſunt priuilegiata q̄ ſortiunt̉ effi caciā nedū ex operāte ſed ex quadaꝫ vi oꝑis oꝑati/ ꝓut in euchariſtie ꝯſecratione ⁊ ſum ptione/ ⁊ aliorū ſacramentoꝝ miniſtratione quandā vim ſuſciꝑiūt ex parte diuini ⁊ eccle ſiaſtici mandati. Sicut ⁊ oratio dn̄ica quā deus ꝑ ſe fecit. Sicut hore canonice vel ce tere orationes quas eccleſia dicēdas inſtitu it. Alia etiā ſunt oꝑa ꝓ quibus indulgētias pontifex dedit. Dic igit̉ deo. dic eccl̓ie. Ex urge in p̄cepto quod mādaſti. ¶ Demū quar to meditationē tuā ꝯuerte quoꝝ ſis mīſter ad orandū videlicet deū miſſus inſtitutus. rogatus vel obligatus Sit hoc ex generis ꝓpinquitate. ſit ex elemoſynaꝝ ſuſceptione. ſit ex amicicie viciſſitudine ſeu requiſitione. quoniā ſi mittentes ſunt in gratia quemad modū ſunt omnes in carcere purgatorij. et pl̓imi ex hoſpitali magno p̄ſentis ſeculi. tua nō erit īgrata neqꝫ prorſus inefficax oratio. etiā ſi peccator ſis. Dat̉ exempluꝫ dū mitrit̉ ꝑ ſeruū nequā a dn̄o bone intētionis elemo ſynā petentibꝰ. ¶ Uides igit̉ quis ⁊ qual̓ ſis qui oras. qꝛ donis gratuitis non omino ca res. Naꝫ mediator inſtitutus es. qꝛ dei p̄ce ptū ⁊ eccleſie mandatū ⁊ theſauꝝ habes. qͥa ab alijs miſſus ⁊ iuſſus es. Lteꝝ principale quod ipſa tibi me y ditatio tua debet ſuggerere eſt queꝫ a vel quos oras. Et quidē de omipo tentis dei immēſa liberalitate cui ꝓpriuꝫ eſt miſereri ſemꝑ ⁊ parcere qui omnipotentiaꝫ ſuā parcēdo maxime ⁊ miſerādo manifeſtat. cuius indulgētiā nulla peccatoꝝ. nulla fla gitiorum. nulla ſceleꝝ quantūcunqꝫ multi plicatoꝝ enormitas ſuꝑari valet. Multum p̄fuerit hec ex intima cordis humilitate fide ſubnixa viuaci meditatione ruminaſſe/ etiā vbi nihil ī ſe quod nō merito diſplicere poſ ſit inuenerit. ¶ Ceterū/ qꝛ mos humanꝰ hoc habet/ vt mediatores ⁊ interceſſores querat̉ dū potens aliquis rogādus eſt. Qm̄ p̄terea recte pronūciauit Dionyſius hanc eſſe lege diuītatis/ vt ad ſuprema reducant̉ infima ꝑ media. tu (iuxta conſiliuꝫ Iob) ad aliquem ſanctoꝝ conuertere. Qd̓ agere potes ſub qͣ druplici meditatione. ¶ Conuertere igit̉ ad aliquē ſanctoꝝ vel ſanctā quia deo proximi or eſt in glorificatione/ ſicut ⁊ maioris meri ti fuit. quemadmodū de anima xp̄i. de bea ta virgine matre dei. de iuſto Ioſeph ſpon ſo ſuo. de beato Iohāne baptiſta. et ſanctis apl̓is. ⁊ de ſublimibꝰ angelorū ordinibus. el eius valore LXXVII martyribus ⁊ confeſſoribus virginibus et continētibus ſatis conſtat. ¶ Aut ideo certe ſecundo ad aliquē ſanctorū conuertere qui familiariori quadā deuotione tibi cognituſ eſt. vt patronus eccleſie in qua baptiſmū ſu ſcepiſti. aut in qua beneficiū vel ordinē ſorti tus es. vl̓ cuius ingreſſus es ſanctū templū Eſt orādus p̄terea ſanctus cuiꝰ nomine in ſigniris. Eſt orandus ille cuius virtutes et vitā mirari ſoles ⁊ colere cognitā ex litteris. Deniqꝫ mira fiducia ſemꝑ adorādus eſt an gelus ꝓprie cuſtodie deputatus. ¶ Aut ter cio rurſus ad aliquē ſanctoꝝ conuertere pro neceſſitatibus aliquibꝰ ſubleuandis vl̓ pro impetrāda ſpeciali quadā gratia/ qͥ ſanctus vel ſancta priuilegiatū donum recepiſſe me morat̉ a deo vt pro talibus opē ferat. Diui ſiones em̄ gratiaꝝ ſunt/ ſicut tradit apoſto lus. quod veꝝ eſt nedum de viatoribus ſed etiam beatis. Sub quo reſpectu canit eccle ſia de quolibet ſanctoꝝ. Nō eſt inuentus ſi milis illi. ¶ Proficit inſuꝑ quarto ſi reuoces ante mentis oculos conuerſationē aliquaꝝ ꝑſonaꝝ ſiue mortue ſint ſiue viuētes. quam probatā eſſe vel fuiſſe cognouerꝭ. Nihil em̄ impedit/ quo minus oratio noſtra conuer tat̉ ad hmōi ꝑſonas peculiarit̓ ⁊ ſecreta qua dam deuotione. qͣꝫuis ipſas non canoniza uerit eccleſia. In quibus quid aliud venera mur qͣꝫ relucentē in eis multiformē dei boni tatem. Que vbicūqꝫ ⁊ qualitercūqꝫ viſa fue rit/ apparere poteſt abſqꝫ ꝑiculo coli et ſuſci pi deuoto mētis amplexū. Complectit̉ hec meditatio pueros innocētes noſtri generis quos ideo cōſtat ſaluatos. quoniā in gratia baptiſmali mortui ſunt. Complectit̉ ⁊ parē tes noſtros ⁊ affines alios ī qͥbus gl̓ia quaꝫ eos habere pie credimus/ naturalē et ingeni tū amorē nō tollit/ ſed ꝑficit ⁊ auget. Ecogites ad extremū in ipſa medi tatione tua/ quid vl̓ pro quibꝰ oras Quem modum ſub compendio re ducimus ad quaternariū. ¶ Quidaꝫ ſunt in gratia. ſicut defuncti in purgatorio. vel plu rimi viuentes in ſeculo/ pro quibus eſt deo placens oratio. quemadmodū fit dū ꝓ ami co ad amicū defert̉ interceſſio. ¶ Inueniunt̉ alij quoꝝ laudabilis conuerſatio plurimuꝫ edificat eccleſiam. qui ſi caderent/ fierent in horrendū ſcandalū omniū bene viuentiuꝫ fabulā ⁊ deriſum. ¶ Aut tales ſunt quoꝝ cō uerſio valde proficeret reipublice ſeu chriſti anitati. ſaltē vt in hoc nō relinqueret dn̄s v̓ gā peccatoꝝ ſuꝑ ſortē iuſtoꝝ vel populoruꝫ afflictoꝝ. Alij ſunt pro quibus eſt orandū/ quatinus vbi ſuꝑabūdauit delictū ſuꝑabū det ⁊ gratia. qui ſunt ſupra modū peccato res. ꝑſecutores ⁊ hoſtes acerrimi. Tu deni qꝫ ſuꝑ om̄es ⁊ p̄ om̄ibus miſerere anime tue placens deo. pete ab eo vt vias tuas dirigat omniaqꝫ tua conſilia in eo ꝑmaneant. In ſuꝑ quid ab eo poſtula .i. ſoliduꝫ ⁊ ſtabile bo nū eterne felicitatis. Reminiſcere conformi ter ad hanc meditationē tibi ꝯiunctoꝝ. quo niā qui ſuoꝝ ⁊ maxime domeſticorū curam nō habet in oratione ſua/ fidē negauit. et eſt infideli deterior. Sit in omnibꝰ ⁊ pro om̄i bus cardo deſiderioꝝ tuoruꝫ ⁊ orationū vo luntas dei beneplacens ⁊ ꝑfecta. Exaudiat pete cardinē hunc deſideriorū tuorum quo modolibꝫ diſpoſuerit deus / ꝑ arma iuſticie a dextris proſperitatis/ ⁊ a ſiniſtris aduerſi tatꝭ ꝑ infamiā ⁊ bonam famā. ⁊ ſatis ē. Hoc tandē ꝓ comꝑto tene/ ꝙ p̄miſſe ꝯſideratiōes ⁊ ſil̓es proficiūt apud eos qui ſeip̄os ad ora tionē ꝯtinuo vſu voluerint extendere ſiue ex ercere. Quēadmodū Cicero tullius prote ſtat̉/ dum eloquentie p̄cepta tradit dicēs. ꝙ ſi deeſt exercitatio/ modicū vel nihil ars ꝓfi cit. hoc multo magis obſeruandū eſt in pre ceptis de orado deū. alio quin v̓ba fiunt ſur do. ⁊ lux oſtendit̉ ceco. Exercitiū ꝟ̓o ſi vigi lanter affuerit/ faciat ſibi materiā orationis deuote rem omnē que ſub aſpectu vel audi tu vel alio ſenſu ſe rep̄ſentauerit Uidebit ſu bulcū poſt porcos. recordabit̉ euāgelice pa rabole d̓ filio prodigo ⁊ clemētiſſimo patre. videbit pauperē mendicū ⁊ vlceroſuꝫ/ recor dabit̉ euangelice parabole de Lazaro et di uite epulone. Uidebit diuitē multa ſibi con quirentē in annos plurimos. recordabitur euangelice cōminatiōis. Stulte hac nocte anima tuaꝫ tollent a te/ et que paraſti cuius erūt? Uidebit filios huius ſeculi qui habēt conſolationes ſuas multis modis. Medi tabit̉ que ſit conſolatio quā parauit deus di ligentibus ſe. Uidebit etiā bruta aīalia quā ta ſollicitudine. ſicut canes domeſtici ſerui unt homini Meditabit̉ qͣꝫ iuſto dei iudicio condemnant̉ homines inobediētes ⁊ ingra ti deo bn̄factori liberaliſſimo. ¶ Sic in om nibus ⁊ ꝑ omnia diſcurrat tua meditatio. et reperies ampliſſimā ⁊ ſemꝑ p̄ſentē materiaꝫ orationis. Conſiderans igit̉ attende et fac. quoniā ita tibi diligenti deū / omnia coope rant̉ in bonuꝫ. ¶ Meditare igit̉ vt columba Cc 3 De oratione ſimplex ⁊ gemens. ⁊ ſit meditatio tua in cō ſpectu dei ſemꝑ. Eſt aūt meditatio fortis et vehemēs attentio ⁊ ſtudiū ad aliquod inue ſtigandū ꝑ intellectū. vel deguſtandū ꝑ affe ctu. Sic meditari iubebat qui dicebat. Gu ſtate. quo ad ſecundū. ⁊ videte. quo ad pri mū. quoniā ſuauis eſt dn̄s. Rurſus idē p̄s. ait. In meditatōe mea exardeſcit ignis. ſub intellige illuminās intelligentiā ⁊ inflāmās affectionē. Quod aliter fieri nequit/ ſi nō in vnū colligat ſe mens noſtra comprimens ⁊ reprimēs varios ⁊ vagos occurſus ⁊ recur ſus inutilium cogitationū ſomnio ſimiliū/ manu diſtricte redargutōis. ¶ Tandeꝫ ipſa meditatio que laborē habet et fructū vertet̉ in contemplationē que facilis erit vt cogita tio. ſed nō vt cogitatio infructuoſa. ſed fru ctuoſior etiā meditatione Tunc em̄ ꝑ ꝯtem plationē videbis ⁊ afflues ⁊ mirabit̉ ⁊ dila tabit̉ cor tuum. Nam cōtemplatio eſt liber ⁊ expeditus mentis intuitus in res proſpici endas vndequaqꝫ diffuſus. ⁊ in diuina ſpe ctacula ſuſpenſus. Inde fit vt ſicut aliquis bn̄ ⁊ continue meditans ſcribere cuꝫ labori oſiſſima tarditate. tandeꝫ ꝑuenit vt celeriter abſqꝫ labore dū incipit bene ſcribat. ſcribēs aūt celeriter. neqꝫ bn̄ neqꝫ celeriter vnqͣꝫ ſcri bit Ita de meditatione celeſtiuꝫ accipe. Iu uabit aūt te lectio erudiens. oratio lactans meditatio ꝓut dictū eſt paſcens. vt contem platio ſuauiter delectans. nutriens ⁊ diuini tus afficiens ſubſequat̉. Secunda pars Ultum valet (vt teſtat̉ Iacobꝰ apl̓us) dep̄catio iuſti aſſidua. ij De petitione nō romani cōſu latus. vt Cicero tullius ſed ce leſtis incolatus ſcpͥſi nuꝑ tibi frater chariſſime. ex quo ꝑlecto ſiue īſpecto poteſt illa ꝯſequēter ſolui dubitatio q̄ mul tos inquietat. Quid ⁊ quantū valet oratio ſi ꝓ multis. ſi ꝓ amicis. ſi ꝓ ſe tantū quantū ꝓ vno ꝓ inimico. ꝓ alieno? Incidit auteꝫ ꝓ tinus diſtinctio de triplici facie petitionis. qua orans nitit̉ impetrare. aut ꝑ moduꝫ fit liberalis ⁊ gratuite donatōnis. aut ꝑ modū meritorie actionis. aut ꝑ modū ſatiſfactiue recompenſationis. Rimū reſpicit liberaliſſimā donātꝭ miſcd̓iam abſqꝫ reſpectu ad merita quecūqꝫ ipſius orātis vl̓ alterius ꝓ quo fit oratio. Et qm̄ ſicut miſcd̓iaꝝ dei nō eſt numerus. pondus vel mēſura. ſic non ca dit ſub noſtra numeratione vel mēſura/ qͥd ⁊ quantū. ⁊ quibꝰ det. qui pͥor nos diligit pu ra ⁊ gratuita volūtate. cuiꝰ volūtatis nō eſt querēda ratio. que frequēter vbi ſuꝑabūda uit delictū/ facit ⁊ grāꝫ ſuꝑabūdare. Exem plū in rege qͥ ſuos incarceratos dimittit qn̄ qꝫ liberos abſqꝫ p̄cio vel mercede. ⁊ abſqꝫ in tuitu interceſſionis cuiuſqͣꝫ facte. qꝛ ad hoc ip̄m ſue liberalitatis virtꝰ trahit. ¶ Hic ē fre quētiſſimꝰ apud ſacrā ſcpͥturā modꝰ orōnis ſctōꝝ pr̄m atqꝫ ꝓphetaꝝ. Orro ſi fit petitō ꝑ modū meritorie actōis/ tūc nullus impetrat de con digno qui caret charitate. Qui v̓o charitatē habet/ eo (ceteris paribꝰ) eſt effica cior oratio ſua ꝓ ſeipſo quo ad p̄miū eſſenti ale beatificū promerendū/ quo feruor chari tatis ⁊ conatus fuerit maior. Ceteꝝ ſi dep̄ mio loquimur accidētali. ſiue ſit illud p̄miū eternū in celis. ſiue ſit tranſitoriū ⁊ tēporale in terris. Dicimꝰ ꝯformiter ad cōem theolo goꝝ ſnīam/ ꝙ eſſentiale premiū nō inde mi nuit̉/ ſi actio meruit qualecūqꝫ tale premiuꝫ quod vocamus accidētale. ¶ Eſt aūt tale il lud p̄miū qd̓ nō habet ꝓ ob iecto viſionē dei clarā cū fruitōe ꝯſequēte eā. qm̄ eſſential̓ be atitudo in duobꝰ his actibus ab eccl̓ia po nitur integrari. Confeſtim ex hoc infert̉/ ꝙ oratio ſi ꝓ quantū multis fiat. ſi pro alijs qͣꝫ ſe. ſi deniqꝫ ꝓ inimicis. ip̄a tamē equali chari tate premiū eſſentiale ſemꝑ equale meretur. Secus de p̄mio accidētali/ eo ꝙ pro varie tate petitionū ⁊ meritū variat̉. Unde plus de tali p̄mio (ceteris paribus) meret̉ aliquis ꝓ vno qͣꝫ pro multis. ⁊ pro ſe qͣꝫ ꝓ alijs. et ꝓ bonis qͣꝫ pro mal̓. ⁊ pro amicis qͣꝫ inimicis Exemplū de rege qͥ ad meritū ſolū orantis reſpiciēs/ liberat citiꝰ vnū captiuū qͣꝫ ml̓tos ⁊ ſeip̄m orantē qͣꝫ alios. ⁊ amicū orātis citiꝰ exaudiet qͣꝫ inimicū. Oſtremo ſi ꝯſideret̉ oro fieri ꝑ mo dū terciū ſatiſfactorie .ſ. recompen ſationis/ erit neceſſaria multiplici or diſtinctio. qm̄ de illa ſil̓r eſt inquiſitō dif ficilior. Seꝑatis igit̉ duobꝰ reſpectibus p̄ mis ab ipſa oratione/ dū innitit̉ vel ſoli diuui ne liberalitati/ vel ſoli meritorie ⁊ charitati ue actioni. Inuenimꝰ pͥmo gr̄as gratis da tas quibus innitit̉ oratio. ſicut ſunt fides ⁊ ſpes/ etiā informes. Inuenimꝰ ſcd̓o operuꝫ penalitateꝫ. ſicut ī ieiunio ſumpto generalit ꝓ om̄i corꝑis afflictōne. Tercio inuenimus ſ et eius valore LXXVII LXXVII opeꝝ fructuoſitateꝫ in alios. ſicut eſt elemo ſyna ſumpta generaliter ꝓ omni opere miſe ricordie ſpūali vel corꝑali. Inuenimus qͣr to operuꝫ dignitatē/ ſicut eſt oratio ſumpta generaliter pro omni eleuatione mētis ī de um ꝑ pium ⁊ humilē affectū. Quinto inue nimus oꝑa priuilegiata in quibus eſt valor virtute operis oꝑati / ſicut in ſacramētoruꝫ miniſtratōe vel ſuſceptōe / que virtutē habēt ab inſtitutione ⁊ merito chriſti. etiā vbi nul lū adeſſet meritū vel dignitas mīſtri. Inue nimus ſexto oꝑa aliter ⁊ aliunde pͥuilegiata ſicut ſunt indulgētie. ſicut ſunt bn̄dictōes ꝑ eccleſiā ordinate. ſicut oratōes vice ſua facte Sic demū orationes ꝑ alios in gratia ſtan tes fieri cōmiſſe. Onamus igit̉ aliqua ꝯformiter ad p hanc ſextuplicē diſtinctionē. ¶ Et pͥ mo ꝙ (ceteris paribꝰ ſic ſemꝑ ſūt ſe quētia inueſtigāda) petitio facta tanqͣꝫ ſatiſ factoria recompēſatio. nūqͣꝫ ita valet ꝓ mul tis ſicut ꝓ vno. Iſtis em̄ fit iuſticia quedaꝫ ꝯmutatiua tanqͣꝫ p̄cij ad p̄ciū. vt ſi duo ſint ī carcere/ qͥlibet pro decē ſolidis/ expedit̉ vnꝰ citiꝰ dū p̄bent̉ decem ſolidi pro ſe vno/ qͣꝫ ſi pro duobus tm̄ modo donarent̉. Mplius ſatiſfactoria recōpenſatō a pro delictis quanto penalior ⁊ acer bior ē. tāto ceteris paribꝰ fit accepti or/ ⁊ eo magis quo fuerit in eadē plꝰ de volū tario rōnis. Eſt em̄ ſatiſfactio redditō volū taria alicuiꝰ al̓s debiti. Idcirco ponimꝰ lar go noīe triplicē in homine voluntatē. Unā ſenſualitatis. Alterā ratōis inferioris. Ter ciā rationis ſuꝑioris. Obuiat aūt pena vo luntati ſenſualitatis. Alioquin iā nō eſſet pe nalitas. voluntas ꝟ̓o rationis acceptat eaꝫ qn̄qꝫ pͥuatiue. quod fit duꝫ nō remurmurat aduerſus ipſam ſed tolerat eā ſicut ī purga torio. Qn̄qꝫ ꝟ̓o vult poſitiue. quod fit duꝫ ratio letanter eā acceptat. ita vt nolit etiaꝫ ſi poſſit ea carere. ſic̄ (verbi cauſa) viatores ſpō te penitentes in ieiunio. ſacco ⁊ cinere. ſicut egritudine corꝑali. ſicut iniuriaꝝ volūtaria ⁊ diſcreta ꝑpeſſione. ſicut deniqꝫ in tempta tionū ſpūaliū plus qͣꝫ dici pōt inqͥetitudine Habet itaqꝫ (ſicut p̄clare quidā ait) ipſa tri bulatio vocē orationis. vt Lazarus tot lin guas habuit quot vulnera tolerauit ⁊c̄. Icamus conſequēter iuxta prioreꝫ d diſtinctionē ꝙ opera que ſunt alijs vtilia/ ſicut elemoſyna tam ſpūalis qͣꝫ corꝑalis ſatiſfaciunt varie iuxta fructuū varietatē qui diriuāt̉ ī alios ꝓ diuerſitate il los recipientiū. Que ꝟ̓o ſint ⁊ quot oꝑa mi ſericordie/ ſatis vulgatū ē. Attēdit̉ hic obli gatio qua conſtringit̉ ille cui fit elemoſyna. viciſſitudinē .ſ. reddere/ vt vel orādo vel ieiu nando/ vel aliqd̓ tale faciendo. Orro ſi conſideret̉ ſatiſfactō que fit ꝑ orationeꝫ / ſecluſo reſpectu ad cha p ritatem illa frequēter habet ſine for ti meditatione vel vehementi/ iunctā cum ea penitentiā. idcirco habet vim ſatiſfactōnis. tamen differēter iuxta ſui continuationē ma ioreꝫ que fit tripliciter/ aut actualiter/ aut v̓ tualiter/ aut ſolū habitualiter. Exemplū da mus in ſimili. qꝛ nō om̄ia poſſumꝰ ſub hac breuitate plena ratione diſcutere. Ecce pere grinator aliquis ad ſanctū Iacobū hic am bulat nōnunqͣꝫ ⁊ mouet̉ cū actuali recogita tione ſua ſue ꝑegrinationis. ambulat aliqͣn do. ſed de peregrinatione ſua nihil recogitat actu. continuat tamen motū in virtute deli berationis pͥme qua conſtituit. peregrinari. Ceteꝝ deſinit a motu quādoqꝫ retinēs actu alem voluntatē ſue ꝑegrinationis. quando qꝫ ſicut in ſomno nihil actu conſiderat. In primo caſu ē ꝑegrinatiōis ꝯtinuatio dupli ci continuitate actualiter. nature ſcꝫ et mo ris. In ſecundo eſt continuatio peregrinati onis nature ⁊ ꝯtinuitate morꝭ. licet nō actu aliter ſed virtualiter. quoniā in virtute volū tatis prime cōtinuat motū. ſicut in motu la pidis poſt elapſum a manu proijcientis / vi dere eſt. In vltimo caſu reꝑit̉ diſcōtinuatio naturalis / eo ꝙ motus ceſſat. remanet tamē continuatio moris. quoniā nō eſt appoſita voluntas oppoſita que nolit continuare pe regrinationē. ſed ī habitu ſemꝑ manet. Un de cum illa dicantur continua ẜm Ariſtot̓. quorum vltima ſunt vnū. manet aſſidue cō tinuatio moralis quantumcunqꝫ fiat diſcō tinuatio in ipſo actu naturali/ dum non in terrumpit̉ ꝑ oppoſitam intentionē prime et principali intētioni/ licet ipſa nec actualiter in anīo peregrinantis remaneat. Concludi mus ex his veriſſimū ſentētie dn̄i ⁊ ſaluato ris intellectum. Oportet ſemꝑ orare ⁊ nō de ficere. Nunqͣꝫ em̄ deficit oratio quecepta eſt fieri ꝑ actualem attentioneꝫ/ quin continuet̉ in eſſe moris ſiue gratie/ dum nō interponit̉ ſicut nec interponi debet diſcōtinuitas op poſite intentionis vel culpe mortalis. Sic intelligit̉ preterea illud apoſtoli. Omnia in gloriā dei facite. Actu videlicet aūt hab Cc 4 De oratione Sic rurſus illud magiſtrale. Qui bn̄ viuit ſemꝑ orat Hoc eſt qui nō apponit in orōne ſua peccatū mortale. Illa ſemꝑ eſt cōtinua vel actu / vel habitu / vel virtute Iloquimur ꝓinde de operibus pri uilegiatis intelligere facile eſt ex do ctorū traditiōibus/ quantū vel quē admodum illa de ſe valeant ad ſatiſfactionē Credendū eſt plane ꝙ euchariſtie ſacramē tuꝫ continet in ſe plenitudinē omnis gratie ⁊ meriti ſpūalis. nihilominus quo ad ſatiſ factionē ꝓ reatibꝰ culpaꝝ ꝯſtituit hoc ſacra mentū deus in numero. pōdere ⁊ mēſura. ita vt ſit valoris finiti. finitū v̓o in plures ꝑtes diuiſim reſultat minꝰ ꝓ multis qͣꝫ ſi ꝯferret̉ in vnū. exemplū iā datū eſt. Ic de indulgētijs/ prout ſunt ſatiſ factorie. Sic de alijs iudicandū cē ſemus/ ſemꝑ p̄ſuppoſita circūſtan tiarū aliarū paritate. Sic in ſacramēto pe nitentie dat̉ gratia. ⁊ diminuit̉/ vl̓ om̄is tol lit̉ pena virtute ſacerdotalis abſolutionis/ ſi non affuerit obex vel fictio. Inſuꝑ tradit ſanctꝰ Thomas/ ꝙ ē efficax ita ſacramentū penitētie in ficte accedēte/ ꝙ recedente fictio ne/ abſolutio ſacramētalis ſortit̉ effectū ſu um / ita vt nō oporteat iteꝝ peccata confeſſa iterare vel repetere. ꝓportionabiliter ad di cta doctoꝝ de illo qui baptizat̉ dum manet in actuali voluntate peccandi. qua ceſſante/ recipit baptiſmus effectuꝫ. Hec opinio ⁊ ſi nō tenet̉ cōmuniter a doctoribus ⁊ eget re ſolutione maiori/ fauet nihilominus pluri mum fragilitati noſtre et diuine pietati/ eo ꝙ vix ſine fictionis alicuiꝰ admixtione con fitemur. q Uiſquis tu tādē es ordīatꝰ ad orā dū/ nedū pro te ſed etiā pro ceteris/ poteris in ipſa meditatione tua di ſcutere q̄ dicta ſunt/ vt ab obligatione tua te apud deū ⁊ homines diſſoluas. Nihilomi nus ſi quid ī me ꝯſilij eſt/ noli nimiū ſcrupu loſus eſſe circa tue orationis numeꝝ. pono vel mēſurā. Cōmitte totum iſtud deo/ qͥ tri bus digitis/ potētie. ſapiētie ⁊ clementie/ ap pēdit molē terre. qͥ numerat multitudinem ſtellaꝝ/ ⁊ om̄ibus eis noīa vocat. qͥ numerū ſcit arene maris. ¶ Dic ipſi tota ſpei fiducia. Debitor ſuꝫ pater noſter ſupraqͣꝫ poſſit exi guitas mea ſoluere. Debitor quia me crea ſti. Debitor qꝛ immemor tui vicijs me ſordi dās ꝯtra tua p̄cepta. ⁊ tamē mihi parcēs pec cantē nō damnaſti. Debitor iteꝝ ꝓximiſ. qꝛ de labore manuū ſuaꝝ. de ſudore vultus ſui comēdo panē in abūdantia. Debitor carni mee ⁊ ſanguini. Debitor orantibus pro me Debitor lapſis ꝑ me. Et ita de reliqͥs abſqꝫ numero Tot igit̉ preſſus exactoribus quid agā. quo me verta. dn̄e vim patior/ reſponde ꝓ me. Sed qͥd rn̄debis mihi? recte ꝓrſus ſi diuidas vnicuiqꝫ illud quantulūcūqꝫ ſuffra giorū qd̓ offerre pauꝑcula mea poteſt que quāta ſit ſolus vides. Nolo calculū ponere cū ſingulis proximis ⁊ benefactoribus me is. Tu ꝓ parte tua recipias miſſam iſtaꝫ. tu orationē. tu bonū opus alteꝝ. Tu ſapientiſ ſime meritorū ⁊ ſuffragioꝝ pōderator deꝰ/ diſtribue ſingulis prout vnicuiqꝫ opus eſt ad vtilitatē ſuam ⁊ liberationē meā. Exem plū in ciuilibus applico mihi. Debitor ita qꝫ nō habens vn̄ ſoluat creditoribus ſuis/ ſolet vel cogit̉ cedere om̄ibus bonis ſuis tā habitis qͣꝫ habituris retenta neceſſitate vi ctus ſui/ prout ordinauerit iudex ſiue aduo catus ſuus. Ita de ſpūalibus cedo coraꝫ te dn̄e ⁊ pie deus. ¶ Sed ad alios redeo. Le gimus in vitaſpatꝝ/ ꝙ matrona quedā Ro mana nomine Melania/ viſitans heremi tas in egypto/ obtulit vni trecentos ſolidoſ diſtribuēdos in elemoſynas fratꝝ. Sed il le nec oculos quidē extulit ad eaꝫ. ſed ſaccu lum iuſſit nutu ſuo reponi iuxta ſe. Qd̓ mu lier attendens/ indigne ferebat. quia illau data remaneret/ ait. Pater aſpice. Nam tre centi ſunt ſolidi. Recte inquit ille hec inſinu ares o mulier/ ſi id vel mihi vel hominibꝰ tri bueres. Cū ꝟ̓o tu deo tradis hanc oblatio nē/ ſuꝑfluū eſt querere numerationē. qm̄ ip̄i qui numerat multitudinē ſtellaꝝ/ ⁊ eiꝰ ſapiē tie nō eſt numerus. Omībꝰ ſpūalibꝰ vt talia intelligant pn̄t facilius inculcari. ſed aīalibus qͥ nō ſapiūt ea q̄ ſunt dei niſi ꝑ ꝯꝑa tionē ad ſua carnalia/ maior hic labor ē. Po namus tn̄ ꝓ vtriſqꝫ ꝓ carnalibus ⁊ ſpūalibꝰ pauculas conſiderationes. T dicamus pro prima. ꝙ glorie ce leſtis premiū eſſentiale/ ſicut excedit in valore liberationē quantamlibet temporalis pene. ſic meritū talis premij libe rationē qͣntālibet excedit hmōi pene. ¶ Hoc dicit̉ aduerſus carnales qui nihil videntur ī ſuis donationibus ſeu petitionibus aliud magis attendere qͣꝫ modum recompenſati onis ſatiſfactorie. Alioquin nō ita vellēt (vt ſic dicamus) ipſi mercari. de numero .ſ. milA et eius valore LXXVIII LXXVIII ſarum a quocunqꝫ dicantur. d̓ numero pſaſ morum ⁊ ſimiliū. Quoniā poteſt aliunde fi eri / vt per modum meritorie actionis/ vl̓ eti am liberalis impetrationis ꝑ homines vi uentes in fide. ſpe ⁊ charitate. amplius ⁊ lō ge dignior poteſt remuneratio conquiri/ ne dum pro glorie celeſtis adeptione/ ſed etiaꝫ pro penarum quibus obnoxij ſunt liberati one. Etem̄ quis neſciat ſanctos et ſanctas quorum ſtatui repugnat actio ſatiſfactoria/ plus ſepe nobis peccatoribus impetrare d̓ venia. plus de indulgentia a pena ⁊ a culpa qͣꝫ faciat noſtra viatorum quantalibet affli ctio. Hoc in parabola vinee notauit xp̄us/ qui venientes vltimo cuꝫ ſine ſpe mercedis illud agebant remunerauit / vt primos diur no conductos denario. Ddamus ꝓ altera ꝯſideratōe/ ꝙ pe a riculoſum eſt ⁊ ſtultū/ et de ſimonia ca prauitate vehementer ſuſpectum tā in dantibꝰ qͣꝫ in recipientibus. coartare/ li mitare ſuas orōnes aut ſuffragia/ ad aliam vel ad illā dūtaxat ꝑſonā/ dū dat̉ aliqd̓ emo limentū temꝑale. aut ſic dicendo vel intendē do/ ꝙ huiꝰ miſſe ſuffragiū vel hec or̄o vl̓ ali ud valeat ſolū tali. Iſtud plane licitū nō ē/ neqꝫ pōt fieri neqꝫ debet. qm̄ vere enuncia uit qͥ dixit. Particeps ego ſuꝫ oīm timētiuꝫ te/ ⁊ cuſtodiētiū mādata tua. ¶ Inſuꝑ adijci mus ꝯſideratōi nr̄e/ ꝙ ꝑiculoſum ⁊ ſtultuꝫ ē homini ſemet ad ſuffragia alijs ferēda obli gari. reciꝑe tꝑalia ꝓ ſe vltra ſuſtentationē ho neſtā ſui ſtatus/ ꝓut ſapiens iudicabit. Ita qꝫ ſicut opus ſatiſfactoriū nō valet tantū ꝓ multis ſicut pro vno vel paucis. ſic non po teſt talis eque ſatiſfacere ꝓ deletione reatus plurimorū/ quemadmodū deleret reatuꝫ ꝓ prium vel paucorum. Hinc eſt ꝙ nō abſol uitur dicendo miſſam vnam dum ſe ad plu res ⁊ pro pluribus obligauit. Niſi forte ta lis interceſſerit obligatio/ que diſcretioni et bone fidei dicētꝭ ꝯmiſſa ſit iuxta neceſſitatꝭ aut pie vtilitatis qualitatē. Attēdēdo ꝙ ob ligatus ad duas miſſas modo predicto/ po teſt per alia ſuffragia facere compenſationē pro ſe ⁊ ſuis. ita tamen ꝙ bona fides ſemper aſſit. Et eſt bona fides ẜm Tulliū/ vnū age re⁊ nō fingere aliud. Uel forte illud meliꝰ di ceret̉ bona fide aliquē quid agere/ duꝫ facit illud quod ſibi recte vellet fieri. aut qd̓ aliuſ pro quo fit/ deberet recte ſibi fieri velle Sic cōmendantis. ſic legantis intentio ſeruāda eſt. fiat tn̄ etiā hoc vtiliter ſuꝑioris prudentioriſqꝫ conſilio vel aſſenſu. Dde ꝙ orationes ꝑ eccleſiā aut ſu periores impoſite/ ſicut ſunt hore ca nonice. ſicut eſt penitētia impoſita. ſicut ſunt ſuffragia pro quibus dant̉ indul gentie/ plus (ceteris paribus) ꝓficiunt qͣꝫ pe culiares inſtitutiones. Debent aūt indulgē tie dari diſcrete ꝓpia vtilitate ad eccleſie edi ficationē. ac recipi cū vera penitētia/ preuia pura ꝯfeſſione ſicut placet aliquibꝰ. aut ſal tē habita in ꝓpoſito. alioquin credēs aliter dare vel recipere decipit̉ ¶ Deniqꝫ nihil poſt charitatē ita ꝓficere videt̉ in orōne quantuꝫ orantis humilitas q̄ nō ī iuſtificatiōibꝰ ſuis proſternit ſe an̄ deum. qͣꝫuis intēdere iuſtifi cationi ſue nō omittat. non tamen in ea ſed in liberalitate dei reponat ſpem ſuam. Hec autem humilitas haberi putatur ab aliqui bus tota facilitate. quia ſic verbo vel oratio ne ꝓfitent̉ eſſe faciendum ſub potenti manu dei. Sed eam in affectu trahere ſumme dif ficultatis ⁊ ſolius diuini muneris experiū tur. qui ſuperbam et ſtultaꝫ humani cordis p̄ſumptionē ſatagunt euincere O quotiens preſſa. quotiens obruta pede ſancte deuo tionis/ reſurgit ocius peſtis hec ſuꝑbie. Ne qꝫ tamen efficacius ad normam humilita tis legitimam venit / qͣꝫ ſi accedat homo ad cor altum ⁊ exaltetur deus in conſideratio ne iudiciorum ſuorum/ recogitando qͣꝫ ter ribilis eſt in conſilijs ſuꝑ filios hominuꝫ. qͥ cuius vult miſeretur/ ⁊ quem vult indurat. apud quem nemo ſcit an odio vel amore di gnus ſit. Attende tu qui ſuꝑbis. quoniā ex tua conditione totaliter infectus/ es filius ire et maſſa peccati. Utrum vo te tuus cre ator ⁊ iudex relinquat vas in contumeliam quod poteſt ex iuſticia/ vel an efficiat vas in honorem pro ſola miſericordia/ tu prorſus ignoras. Ue autem tibi ſi te nō purificaue rit vſqꝫ in finem. ſi ꝑ iuſticiam ſemota miſe ricordia teipſum dijudicet. etiam ſi quid gra tie habes vel virtutis. quod profecto non a te ſed ab ipſo ſuſcepiſti. Noli igitur gloria ri. noli ſuꝑ alios extolli/ quaſi tu hec nō ac ceperiſ/ quaſi p̄terea nō inde grauiori ſuppli cio digne flagellandus ſis. ſi ingratus. ſi ali orum contemptor extiteris. Ed redeamus ad orationem. Re D fert Seneca regē Antigonum re ſpōdiſſe cuidā infime fortune ho minū/ dū peteret ab eo obolū. Nō decet in qͥt regē dare munꝰ taꝫ exiguū. Petiuit cir Cc 5 De oratione tatem. Reſpondit ipſum nō eſſe tanto mune re ditandū/ cū tamen poſſet vt rex dare ciui tatem. ⁊ ille vt pauper obolū reciꝑe ¶ Tēdit hec narratio/ vt in omni petitione ſimus me mores indignitatis noſtre. audeamꝰ tamen petere magna/ nō ꝓ recipientis ſed ꝓ donā tis dei ſumma liberalitate. Huic innitat̉ oꝑ tet tota fide ⁊ fixa ſpe cardo deſiderioꝝ peti tionūqꝫ noſtraꝝ. qꝛ verbū dei eſt. Miſere bor cui miſerebor. Propter quod formā no bis orādi dedit. ¶ Dimitte nobis debita no ſtra ſicut ⁊ nos dimittimus debitoribus no ſtris. Dimittimus ⁊ nos debentibꝰ noſtris ſicut dimitti nobis volumꝰ et optamꝰ. Uo lumus autē ſi recte volumus ita nobis debi ta dimitti/ primo vt nō damnemur. dehinc vt punitionē euadamus/ aut ꝙ illā tempera tam patientiaqꝫ conditā habeamus ad cor rectionē nō ad deteriorationē noſtrā. Ueliſ ita d̓ quolibet proximo tuo. alioqͥn time qd̓ dicit̉. Et oratio eius fiat ī peccatū Et illud. Serue nequam/ nōne oportuit ⁊ te miſereri ꝯſerui tui Facile em̄ dimittit om̄ia qͥ ſe mor tis eterne debitorē eſſe vel ſcit aut formidat. ¶ Ceteꝝ plus in alienis qͣꝫ tuis orationibuſ fiduciā habe. charitateꝫ habe/ ⁊ dices ex ſen tentia. Particeps ego ſum omniū timentiū te/ ⁊ cuſtodientiū mandata tua/ ſiue in celis ſiue in terra ſunt. Conſtituas an̄ facieꝫ con ſiderationis tue dū licet. dū tempus eſt mi ſerendi. dū nō declinauit deus in ira a te ſer uo tuo. qm̄ totus deſiderabilis. totus ama bilis eſt. nullo ad premiū. nullo ad ſupplici um habito reſpectu qui carnalē qͦ ad ſe refle xum ſapit amorē. dicito cū Iob. Etiā ſi me occiderit/ tn̄ ī ipſo ſperabo. Sic erit oratio pura. ſic digna diuino cōſpectui. ſic diliges deū. ⁊ teip̄m propter deum. Ec interim habui que de oratōnis h valore ſub aſpectu multipliti diſſe rerē. quā expedientius ē corde puro ſimpliciqꝫ frequētare iugiter/ abſqꝫ vlla (vt expreſſum eſt) intermiſſione/ qͣꝫ curioſa ſcru puloſitate velle digitis (vt dicit̉) appendere eaꝫ. qͣꝫuis ⁊ hec doctrinalis inquiſitio nō ſit om̄ino fructu carens. Inuenit̉ in ea p̄cipue ne in tantis obligatiōibꝰ orationū ꝓ alienis ſe quis inuoluat vt inde tꝑale ſubſidiū ſub ſequat̉. neqꝫ tanqͣꝫ ꝓ p̄cio quod ē ſacrilegiuꝫ ſimonie. neqꝫ tanqͣꝫ ꝓ ſuſtētatione ſua plus debito quod ad auariciam ꝑtinet/ ⁊ turpem queſtum quis notaretur. ¶ Sit pietas alie ne miſerie. ſit ipſa charitas. ſit deuotio. ſit amicicie grata viciſſitudo. ſit zelus animarū. ſit eterne vite retributio. ſit allocutionis di uine dulcedo dignitaſqꝫ/ p̄cipuū ſit motiuū orationis tue. Tercia pars Eſcendamus ꝯſequēter ad ꝑ ticulares caſus aliqͦs. qm̄ ſer d mones vniuerſales ī moralibꝰ (dicēte Arioſt. ⁊ teſte exꝑiētia) minꝰ ꝓſunt aut erudiūt. quem admodū videre ē in p̄ceptis medicine. Ne qꝫ tn̄ oportet tēptare de ſingulis particulari bus. qm̄ infinita ſunt. ⁊ ideo nec diſſerere ne ceſſe. ¶ Sed ī pͥmis ſicut directio cordis tē dit ⁊ terminat̉ ī deū. ſic ⁊ ab eodē habꝫ ortū. Audi Hieremiā. Scio dn̄e qꝛ nō ē homīs via eius. nec viri ē vt ambulet ⁊ dirigat greſ ſus ſuos. Hinc vnꝰ ſctōꝝ. Pete (inqͥt a deo filiū ſuū inſtruēs) vt vias tuas dirigat. Hec igit̉ petitio/ qm̄ ſil̓r dirigi hꝫ a deo/ orabat ꝓ pheta. Dirigat̉ dn̄e or̄o mea ſicut incenſum in ꝯſpectu tuo. Quā directōis neceſſitatē at tendēs ꝓpheta/ tribuit illā deo dicēs. Con fitebor tibi dn̄e in directōe cordis. ¶ Eſt igi tur ſcitu dignū que ſit illa orōnis ſicut incē ſum directio. Et videt̉ ꝙ ſit intētio cordis ī deū vel erga deū. q̄ intētio dū manet ⁊ recta ⁊ imꝑturbata ſicut v̓gula fumi incēſi ſurſuꝫ tendētis tunc eſt or̄o recta. dū v̓o ꝑ irruenti um fantaſiaꝝ ⁊ cogitationū vētus / ꝑ obſcu ra ⁊ dep̄ſſa deſiderioꝝ ſenſualiū nubila/ agi tat̉. rumpit̉. diſſipat̉/ vt cadat a rectitudine neceſſe eſt Nihilominꝰ interruptio talis nō ſemꝑ ē vicioſa / vel curſus penitꝰ in deū ora tionis impeditiua. Un̄ pōt ſub diſtīctiōe fie ri ſermo de intētōe/ q̄ reqͥrit̉ ⁊ ſufficit ī orōne Uel ſub alio forte noīe ꝯmuniori de attētio ne vocal̓ videlicet orōnis. vt ī ꝓlatōne hym noꝝ. canticoꝝ ⁊ horaꝝ canonicaꝝ. Hec em̄ queſtio diuturnū cedit in vſum. St itaqꝫ multiplex attentio ſiue in e tētiōis cordialis directio. vna actu alis. alia habitual̓. alia qͣſi media .ſ. ꝟtualis. ¶ Rurſus haꝝ quelibet diuiditur. qm̄ alia fert̉ in ſolas voces et verba. Alia in verboꝝ ſignificatōes. Alia nec verborū for mas nec ſignificatōes attēdit. ſed ī affectus aliquos circa celeſtia ⁊ diuina tranſit. ⁊ hoc ſiue in bonos vel ī vicioſos ⁊ malos. ¶ Dici tur iuxta hoc pͥmo ꝙ attētio actualis ad ꝟ boꝝ ſignificatōes nō requirit̉ ad orōnis di rectionē. Perſpicuū fit hoc in laicis dicen et eius valore LXXVIII tibus vel audientibꝰ ea/ quoꝝ ſignificatōes penitus ignorāt. vt ſunt ſeptē pſalmi ⁊ miſ ſa ¶ Dicit̉ ꝯſequēter ꝙ actualis attētio circa voces orationis ⁊ verba/ non ſemꝑ requirit̉ ad orōis directionē debitā/ aut ad ſufficien tē ꝯtinuationē. alioqͥn nulla eſſet in via/ aut vix eſſet oratio nō diſcōtinuata. Exempluꝫ legimꝰ de quodā qͥ volēs ruſticū ꝯuincere d̓ cordis inſtabilitate dū fit or̄o. naꝫ ille deuo tū ſe ſimulabat ⁊ attentuꝫ/ pollicitꝰ eſt ſe da tuꝝ ſibi aſinū/ ſi poſſet orationē dominicaꝫ nihil aliud actualiter cogitās perficere. Qui mox vt ad orationē diuertit/ ſecurus de aſi ni lucro/ cepit diſtrahi in hanc cogitationeꝫ ſi ſellā habiturus erat cū aſino. Qui tandeꝫ ad ſe rediens ⁊ ſe redarguēs/ inſtabilitatem ſui cordis ꝯfeſſus eſt. Exemplū aliud eſt de peregrinatōis ꝯtinuatōe/ que nō reqͥrit aſſi duā paſſuum ſuoꝝ dinumerationē neqꝫ ter minū quo ꝑueniendū ē actualē recogitatōꝫ. Addit̉ ꝙ ſtat orationē ſicut ⁊ ꝑegrinationē diſcontinuari quo ad eſſe naturale. que con tinua tn̄ erit in ſuo morali eſſe/ ſicut et econ tra. prout ſtatim deducet̉. E habituali attentione amplius lo quamur/ ꝙ illa videlicet nō ſemper ſufficit ad continuationē orationis ꝯſeruandā. Stat em̄ aliquem eſſe/ qui iam multo tēpore ꝓpoſuit actualiter/ ⁊ habitua liter retinet ī animo dicere ſeptē pſalmos in tegraliter ⁊ attente. qͥ vl̓ nō dicet illos/ vl̓ in terruptiſſime dicet/ tali interruptōe q̄ ꝯtra riat̉ morali orōnis vnitati. ¶ Habet itaqꝫ q̄ libet actio moralis ſuā ⁊ ꝯtinuationē mora lē. quare circumſtantie ad bonitatē moꝝ re quiſite/ ſunt appoſite ⁊ retente in hmōi acti one. Dū auteꝫ apponit̉ circumſtantia mala moribus ꝯtraria. qͣꝫuis maneat eadeꝫ actio in eſſe ſuo naturali. ſicut ē idē motꝰ ī ꝑegrinā do. variat̉ tn̄ in eſſe morali. vt ſi qͥs motū p regrinatōis ꝯtinuet ꝓpter auariciā ⁊ rapinā aut libidinis expletionē. Si ꝟ̓o in oratōis voce apponit circūſtantiā attentioni debite contrariā ⁊ incōpoſſibilē ſcienter cū propo ſito ⁊ aſſenſu deliberato/ tūc eſt diſcontinua tio moral̓. ſecꝰ ſi neſciēter ⁊ inaduertēter hoc fuerit factum iudicabit̉. Reterea dicimus/ ꝙ virtualis atten tio ſeu cordis difectio non interru pta de libertate ꝑ actualem attentio nem ſibi moraliter contrariā/ ſufficit vt or̄o dicat̉ ꝯtinua in eſſe morali vel moraliter ⁊ ſi nō ſemꝑ naturaliter vel in eſſe naturali. Eſt aūt ꝟtualis attētio quā genuit actualis. qua tranſeūte/ remanet eius ꝟtus ī corde orātis que .ſ. virtus orationē ſufficit ꝯtinuare/ etiā vbi cor euagat̉ actualiter ⁊ inaduertēter cir ca cetera multa. Exꝑimur hec neduꝫ quoti die ſed in omni fere hora vel momēto. Exē plū naturale eſt ī iactu ſagitte que mouetur poſt quietē ſagittātis ⁊ nauis ceſſantibꝰ nau tis. Immo ſic hꝫ omnis ars ꝑfecte habitu ata/ ꝙ frequēter in actione ſua nequaqꝫ deli berat. Docēt hoc cythariſte. ſcpͥtores et me chanici alij fere omnes. Licimꝰ ꝯſeq̄nter doctrinā vtileꝫ ex p̄miſſis. Quiſqͥs orat vocalit̓ orōeꝫ quā tenet̉ exoluere (qꝛ de volūtarijs nō oꝑtet repetitionē fieri) ſi ꝑcipit orans ꝙ euagat̉. nec attēdit ad v̓ba vel ad ſnīam. ſi fa cit hoc ex inaduertētia/ ⁊ diſplicet ſibi dum aduertit/ nequaqͣꝫ dicēdus ē interrūꝑe orō nē. nec ad iterationē obligat̉. īmo ſtaret reite ratōꝫ talē freq̄nter fieri nedū ſuꝑuacuā/ ſꝫ et nociuā. p̄cipue ſi in ꝯuentibꝰ laborat. vbi ſo cietatē quibꝰ eſſet offendiculoſum iuuare te net̉. ¶ Neqꝫ debet faciles ſuꝑ hmōi inaduer tētia ⁊ obliuione ſcrupulos ſibi formare. ali oqͥn nunqͣꝫ pōt cor ſuū qͥetare. qꝛ nititur ad impoſſibile ſibi ꝑ naturaꝫ vel ꝯplexionē vel ꝯſuetudinē vel fantaſie turbationeꝫ/ q̄ nūqͣꝫ pōt (ſicut tradūt medici) quieſcere. ſicut nec aer vel mare dum agitant̉ aſſiduitate vento rum requieſcunt. Addunt aliqui rationē di centes. Simile eſt in natura. que ſicut no uas ſemꝑ deproperat edere formas natura les ī materia. ſic eadē a celeſtibus influētijs ⁊ intelligētias nouas iugiter formas intēti onales agitat ac renouat ī organis ſenſuū in terioꝝ. que ſunt ſenſus ꝯmunis ⁊ fantaſia ⁊ eſtimatiua. que in ſpeculi ſimilitudinē recipi unt irradiationes corpoꝝ ſuperiorum. ⁊ (vt volunt aliqui) intelligentiaꝝ. Attamē quan tum ⁊ quouſqꝫ dictuꝫ hoc veritatē habeat/ maiorē requirit inueſtigationē. Quacunqꝫ aūt ex cā ꝓueniat. nos exꝑimēto ꝯtinuo cer nimꝰ ⁊ ſentimus hāc euagatōis neceſſitatē. quā ſi toleramus inuiti nec ſentiēdo ꝯſenti mus ſecuri ſumus a pctō mortali. venialia ꝟo omnia quis euaſerit: Iautem deliberato conſenſu rum pimus attentionem actualeꝫ in ora tione ſcilicet eam ſuſpendendo/ quo uſqꝫ ceſſauerit actualis euagatio vel atten tio circa alia. quod fieri ſepe prodeſt ⁊ ſalu briter cōſulit̉. p̄ſertim dū homo orat ſolus. De oratione vel cum illo qui eius morā ſeu diſcontinua tionē tolerare paratus eſt. Exemplū. dū ſen tit aliquis in orando vehementē tractum co gitationis bone ⁊ honeſte/ ſicut p̄dicatōnis faciende. aut duꝫ exterius inquirit̉ ab altero aliquo ſuꝑ reſpōſione ſibi faciēda/ ſiue dum rei domeſtice vl̓ officijs ꝓprijs imminēs vr get vel trahit cōmoditas / vt eidē protinus intendat̉. Poteſt orans in his ⁊ ſimilibꝰ ca ſibus vel cauſis/ orationē verbalē intermit tere. aliqn̄ diutius. aliquādo breuius. ⁊ redi re poſtmodū ad continuationē abſqꝫ vlla p̄ cedentiū iteratione verborū. qꝛ ſtante inter ruptione actus naturalis/ moralis continu atio certa manet. neqꝫ fructū oratiōis pror ſus aufert vel meritū. ¶ Porro ſi quis orati onē agere debeat in cōmuni ſicut in eccleſia fit nō ſuꝑpetit talis interruptōis actualis li bertas. qm̄ nō ita redire poteſt ad paſſū quē deſeruit reſumendū. Sufficit tamen in ca ſibus multis bona quedā ⁊ pia cauſa/ q̄ nō iterāda eſſe q̄ fuerūt omiſſa ſatis excuſat Ut ſi vnū aut duos vel tres verſus alicuiꝰ pſal mi dimiſerit / ſi reſumere voluerit vndecun qꝫ turbabit̉ in alijs continuādis. Et ideo ē conſultius/ cū quadā cordis penitētia vlteri us ꝓgredi. ¶ Hoc ſpāliter obſeruandū vide ret̉ apud religioſos/ ꝙ ſuꝑiores eorū talem eis indulgentiā ꝯcederent. immo ſuaderent ne iterationē facerent talē que ꝯmunē orati onē magis turbaret qͣꝫ ſua reſumptio ſollici ta ⁊ anxīa ꝓficeret. qua data indulgētia nul la fit tranſgreſſio. ¶ Addito ꝙ nō oportet in foro penitētiali dare formalē illius qd̓ omiſ ſum eſt repetitionē. vt primā pro prima. ter ciam pro tercia ⁊c̄. ſed ſufficit ꝙ aliquid equi ualens iniungat̉. ¶ Addito p̄terea ꝙ nō leui ter debet orans formare ſibi ſcrupulos ſuꝑ obliuione illoꝝ que ꝓtulit aut ꝓferre debu it. qm̄ memoria et remīſcentia nō cadūt niſi ſuꝑ illa que ꝑ reflexionē ſuꝑ actꝰ noſtros vel cogitatōes conſiderauimus. quales reflexi ones nō fiunt ꝯtinue. nec vt fiant neceſſe eſt Sufficit igit̉ ad quietationeꝫ ſibi vnicuiqꝫ faciendā probabilis coniectura. Rationē deniqꝫ ſi quis illā dūtaxat que ſub p̄cepto cadit/ ſciēter interrū pit ꝑ actualem attentionē ad alia. ⁊ euagationē oratōis attētioni contrariā ſciē ter ⁊ cum ꝓpoſito. Sic ꝙ aduerterit hmōi diſtractionē. ⁊ eā nō curat repellere ſed vult ꝓgredi in oratōe. talis vel peccat. vl̓ reſume re debet illud qd̓ in tali volūtaria diſtractio ne prolatū ē. ¶ Nihilominꝰ attendendū vide tur in caſibꝰ nōnullis/ ꝙ nō oportet oranteꝫ ſemꝑ conari tota ſollicitudine ꝯtinere cor ſu um infra verba ⁊ ſenſum vocalis or̄onis. qͥn tolerari poſſit euagatio quedā ſeu potiꝰ cor dis laxatio ſine forti conatu rep̄ſſionis cogi tationū. nūc hac nūc illac fluctuātiuꝫ. Et h̓ vel ꝓpter laſſitudinē nature/ ⁊ cerebri quan dā turbationē. vel ꝓpter curſum velocē ora tionis. vel qꝛ de ſenſu verborū illoruꝫ forte difficiliū apud peritiſſimos theologos ni hil intelligit̉/ vel minus qͣꝫ continēt. ¶ Sūt qui ꝑambulando fiūt minus grauati vel de ſides ī oratione. regularius tn̄ obtineri ⁊ cō tineri pōt ſtabilitas cordis in orōnis attēti one/ ſtando vel ſedendo. vel aliter honeſte qͥ eſcendo/ qͣꝫ corpus agitando. Upereſt Vioē O re de attentione q̄ fit in affectu ad deū vel ad ſpūalia aliqua/ qualia nō ſignificāt verba orationis que ꝓferūtur. ¶ Ingerit quippe ſcrupulū apud nōnullos dictuꝫ Bernar. ſuꝑ Cantica. vbi prohibere videt̉ attentionē quālibet ad alia qͣꝫ ad orati onis ſignificata ⁊ verba. etiā ſi ſalutaria vi deantur. ſicut exemplū dat de recogitatione ſermonū ſuorū. Et addit ꝙ monachus de bitor eſt omniū verboꝝ oratōis que dicunt̉ vel cantant̉ ſiue a ſua ſiue ab altera ꝑte ¶ Ui dent̉ hoc alij dicere ſub alijs verbis. volētes ꝙ actualis attentio coartet̉ infra terminos ⁊ limites orōnis que dicit̉. vt ſi dicat̉. Bea tus vir qͥ nō abijt in ꝯſilio impioꝝ. hoc ⁊ nō aliud cogitet̉. Et qͣꝫuis multa ſint ī pſalmis que nullā vident̉ habere connexionē aūt ap propriationē ad oratōis materiā. nihilomi nus oſtendit Hugo de ſancto victore ī tra ctatulo ſuo de oratione compēdioſiſſime et ſentētioſiſſime compoſito modos quibꝰ om nia trahant̉ ad orationis formā ⁊ modū. ſed nō omniū eſt doctrinā hāc ꝓmpte in practi cā deducere. ¶ Uerū huius inquiſitiōis de termīatio difficultatē habet plurimā ꝓpter diuerſos orantiū mores. Et ne qͥlibet vſur pare ſibi vellet pro regula generali illud qd̓ varios habet exitus duꝫ aliqͥ faciūt ⁊ facere pn̄t meritorie. id qd̓ apud alios in demeri tū caderet ſiue in detrimentū. Ade primo dicimꝰ ꝙ cor aſſuetū et affectum per contemplationem poteſt in alia ſurſum rapi. ſtare vel verſari/ qͣꝫ ſonāt orōnis ſenſus vel G et eius valore LXXVIII verba. Cū em̄ finis ⁊ virtus orationis ſit iu eleuatione mentis ī deū ꝑ piuꝫ ⁊ humilē af fectū. quiſquis ī hoc ſtat vel verſat̉/ fructuꝫ adipiſcit̉ orōnis. ita tn̄ vt dū vocalis oratio data ſub p̄ceptōe/ illa nō omittat̉. aut nō cō temnat̉ ab alio ꝓlata audiri. Si ꝟo non im minet tale preceptū vocis exterioriſ/ ſalubri us aliqn̄ dimittit̉ verbalis oratio qͣꝫ ꝓfertur Aliqn̄ inquā. qm̄ poteſt humilitas loquēteſ ⁊ verboꝝ ſacr̄m ſupplere minorationē ī orā tis affectu. ⁊ ne nimis aſſueſcat aliquis ora tionē refugere vel horrere vocalē. vel ī labo re tali ſatiſfactionē penalē exoluat ſeu pnīa lē ¶ Uidemꝰ p̄terea quēadmoduꝫ plurimos quos euagatio cogitationū paſſim occurrē tiū ſine lege ⁊ ordine nō impedit ex toto/ qͥn faciliter ⁊ cito cū dāt operā ſe recolligēdi/ re deāt ad recogitādū illa/ q̄ vox orōnis expri mit/ ita ꝙ cito cor ſic diuertens a ſe/ cito rur ſus ad ſe reuertit̉. Sic lōge faciliꝰ ⁊ diuiniꝰ mēs aſſueta ꝯtēplatōi/ pōt ꝑ diuerſa proſpi ciēdo quaquauerſum ſe circūferre. nūc in ce lo ſurſum. nūc ī terra deorſum. velut in luce clara poſituꝫ cor ipſius. Sic nihilominꝰ re uerſio cū omni facilitate in eaipſa q̄ pronun ciata ſunt/ aut que dicunt̉ attendenda. Unt alia duo. vnū bonū. malū alte rū q̄ cor īpediūt ne dirigat̉ actualis attentio vel intētio ſua ſuꝑ oratio nis ſenſum vel verba. Unū eſt meditatio. et hec quidē in ſe eſt bona. qm̄ circa bona verſa tur, alioquin nō eſſet meditatio ſed mēdax ⁊ curioſa ꝑſcrutatio. Aliud eſt fortis habitu atio/ q̄ verſat̉ circa res aliquas terrenas. in utiles vel nociuas cogitādo. vt philocapt cogitat de amica. auarꝰ d̓ lucro vel damno. iracūdus de vindicta. ⁊ ita de reliquis E ſecūdis iſtis non oportet dubita d re quin impedimentū plurimū affe rat ad or̄onis attētionē tal̓ habitu atio ita vt qn̄qꝫ nedū vniꝰ pſalmi verſus/ ſꝫ totus pſalmꝰ. īmo vnius hore ſpaciū q̄ de cantat̉ velut in obliuione deponit̉. q̄ tamen obliuio vel euagatio ſi nō placeat dū anim aduertit̉. ſed vinci querit̉ in reliqͥs/ non obli gat obauditis ad reiterationē faciendaꝫ de neceſſitate/ qͣꝫuis abſqꝫ peccato non fuerit. Nō em̄ cadit preceptuꝫ eccleſie ſuꝑ oratione vocali ꝙ fiat cum actuali attētione. neqꝫ de ea iudicat. ſicut nec obligat eam fieri ex cha ritate. Oportet etiā ꝙ deliberato ⁊ perfecto ꝯſenſu nō interrumpat̉ moraliter vocal̓ ora tio que data eſt ſub p̄cepto. Orro de meditatōe q̄ ē fortꝭ et vehe mēs cordis attētio ad aliqͥd inueni endū difficiliꝰ ē diffinitiue loqͥ ⁊ vni uerſal̓r. An vicꝫ meditatio celeſtiū bonoꝝ ſi ue donoꝝ ſit volūtarie admittēda dū voca lit̓ orādū ē. Ut exēpli gr̄a. dicat aliqͥs. Dn̄e ne ī furore tuo arguas me neqꝫ ī ira tua cor ripias me. Miſerere mei dn̄e qm̄ infirmꝰ ſū Et occurret ſibi ī mentē triplex iudiciū dei. vnū ī inferno. aliud ī purgatorio. aliud in hͦ mūdo. Et trahet ip̄m meditatio fortit̉ ⁊ vo lūtarie ⁊ ſtudioſe/ qͣtinꝰ poſſit ẜm hec tria du ci ī affectū cordis horredo iudiciuꝫ inferni. timēdo iudiciū purgatorij. q̄rēdo iudiciū in hͦ mūdo ẜm miſcd̓iam dei dicēs. Fac mecū. ẜm miſcd̓iam tuā dn̄e/ ⁊ ẜm iudiciū diligen tiū nomē tuū. Querimꝰ ſi tal̓ immoratio fie ri poſſit aut aliqn̄ debeat volūtarie tꝑe or̄o nis debite. Nā ſi fiat inaduertēter ⁊ abſqꝫ cō ſenſu deliberato/ ꝯſtat ꝙ nō obligat ad reite ratōꝫ ⁊ minꝰ qͣꝫ vicioſa habituatio. ¶ Et iō apparet mihi ⁊ videt̉ tutiꝰ eē/ attētis attēdē dis/ ꝙ hmōi meditatio voluntaria nō debe at admitti tꝑe or̄onis debite. ſed vl̓ deſeri. vl̓ in aliud tp̄s reſeruari. ¶ Quocirca viſum eſt aliqͥbus/ ꝙ ml̓tiplicatio tanta orationū vo caliū/ qualis obſeruat̉ in multis religionibꝰ mirabiliter impedit a ꝑfectionis inqͥſitione que ꝑducit ad contēplationē deꝯmuni lege neceſſariā. qm̄ ſicut cogitatio vertit̉ in medi tationē ꝑ fortē ⁊ vehementē cordis applica tionē ad aliquid vnū. ſic fit meditatio tandē ꝯtemplatio ꝑ habituationē radicatā ⁊ mul tiplicatā. Sed qui pōt capere capiat Sūt itaqꝫ rariſſimi valde int̓ hoīes tā religioſos qͣꝫ ſcl̓ares/ p̄cipue ī adoleſcētia ⁊ iuuentute idonei ad ꝯtēplatōis adeptiōeꝫ Propterea ſctī pr̄es vidētes imꝑfectu nr̄m / ⁊ attēdētes qͣꝫ difficile ē ocio bn̄ vti. voluerūt occupati onē bonā dare hoībꝰ ſuis/ fecerūt hoc ī or̄o nibus et cāticis multis. ¶ Amplius ꝟo qui dā obligant̉ aſſiſtere tm̄mō faciētibꝰ or̄ones vocales quēadmodū ſunt laici / vel etiā aliqͥ religioſi nō obligati protunc conuentū ſeqͥ vel diſpenſatione/ vel ex pia et cauta relaxa tione / vt ad potiora ſe ſubleuent. Illi tales orōnis tꝑe pn̄t in meditatōnibꝰ melius quo poterunt ſe exercere Talis erat Auguſtinꝰ / qui delectabat̉ modo mirabili in cantibꝰ ec cleſie bene ſonātibus/ ⁊ influebant voces il le in aures ſuas/ et eliquendo illabebat̉ veri tas ī cor eiꝰ/ niſi forte ip̄e tūc erat magꝭ dicē dus ī ꝯtēplatōe qͣꝫ ſola meditatōe ſubleuatꝰ De oratione ¶ Amplius ſi quis fuerit exercitatus in ali quo particulari modo contēplationis circa diuinū aliquod vel morale. tutius ē ꝙ in il lo ſemet exerceat orationis vocalis tēpore. qͣꝫ ad nouā contemplationis ſpeciē/ ꝑ medi tatiōis noue ſtudiū ſe ꝯuertat. Differat hāc ingerere ſe volentē cordis meditationē/ in tē pus aliud ſuſpirans ⁊ gemēs. ꝙ eā tunc ad mittere ſibi nō concedit̉. ⁊ dicat ſibimetipſi pauꝑ homūcio Melior ē obedientia qͣꝫ me ditatio. potens ē deus reddere vicem maio rem in idip̄m. ⁊ ſi nō hic forte/ reddet certiſſi me tamē in alio ſeculo / vbi fiet vox laudis ſi ne ꝑturbatōne qͣlibet noſtri cordis ip̄e retri buet. ¶ Deinde cognoſcāt ⁊ obſeruet oēs tā clerici qͣꝫ laici quos oꝑtet diebꝰ dn̄icis et fe ſtiuis intereſſe diuīo ſeruitio. ꝙ nō abſoluū tur ab hoc debito/ dū ſciēter fabulatiōibꝰ in tendūt. ſed multipliciori reatu ſe ꝯſtringūt. qꝛ nedum nō conſeruāt preceptū / ſed et ali os impediūt. ⁊ ī eccl̓ia ſanctiſſimo dei taber naculo/ ſcandalū inhonorationēqꝫ faciunt. Stent igit̉ vel ſedeāt/ ⁊ ſi nō vocaliter oran do. ſaltem in modeſta quiete ⁊ ſilentio anim aduertant/ ꝯſiderantes nedū ea que dicunt̉ vel canunt̉ ſed que myſtice ꝑagunt̉ in ritibꝰ ⁊ veſtibus ſacris. que p̄terea ī picturis p̄ſen tant̉. ⁊ ita de reliquis. Eniqꝫ attendat̉ ꝓ p̄miſſis ⁊ alijs ſi d milibus dubijs reſolutiue diffiniē dis/ ꝙ doctores ſancti priores vten tes rethoricis ꝑſuaſionibꝰ in aggrauatio nem vicioꝝ ⁊ laudem virtutū. nō ita tradide runt reſolutionē moraliū materiaꝝ. īmo nec ſpeculabiliū. ſicut doctores recētiores qui ꝑ queſtiones ⁊ argumēta proceſſerūt ad vtrā qꝫ partē ⁊ ꝑ deciſiones. Propterea magꝭ in ſiſtendū eſt illis doctrinis qͣꝫtum ad eruditi oneꝫ intellectus. licet qͣꝫtum ad inflāmatio nem affectus efficaciores alie iudicent̉ ¶ Ad dita hac ſapientis admonitōe. que tibi p̄ce pit deus illa cogita ſemꝑ. Quod non obſer uant multi theologorū noſtri temꝑis/ qͥ de moralibus quaſi de rudibus materijs ſtude re vel inquirere nō dignant̉. Sciemus inqͥ unt talia cum volumus. cuꝫ tamen nulla ſit ad cognoſcendū bene ⁊ reſolute ſcientia dif ficilior propter circūſtantiaꝝ īnumeras va rietates. Nec eſt aliquis tam excellentis in genij. nec a puero in hac ſcientia tā exercita tus qui nō inueniat quod nouiter quotidie inueniat quod prius nō ita plane cognoſce bat. ¶ Sed et neceſſaria eſt cognitoꝝ dei p̄ceptorū impletio. alioquin deficiunt ſcrutā tes ſcrutinio/ iuſto dei iudicio hoc ꝑmitten te. Similiter ꝙ paſſionibus ſit alienus qui de moribus iudicat. Finit. De dece conſidera tionibus eiuſdē Cancellarij in orādo deum ẜm decem dictiones. verſus. Oro pr̄eꝫ. ſctōſqꝫ miſer. qꝛ mittor ⁊ vrgent Officiū. dona. debita. vis. pietas. Pio fide Oro ex affectu hūili in ſpe Creuerēti. charitate Potens Patrē qͥ totus eſt ſapiens clemens Sapientia Iuſticia Qui factꝰ eſt nob̓ Sanctificatio Redemptio Uia veritas vita Proximitas Sctōs in qͥbꝰ eſt Officioſitas Charitas Supra Miſer ex om̄i ꝑte Intra Sub et iuxta Ab eccleſia Mittor A ſanctis A petentibus viuis A merētibꝰ mortuis Urgt ſub ꝯditio Non criminari ne triplici ſi volo Non damnari Sed ſaluari Regale Officiū quaſi Sacerdo tale ¶ Spirituale Genꝰ electū. regale ſacerdotiū. gens ſancta Nature Dona Fortune Gratie Poſitiue Debita nocendo Priuatiue Occaſionaliter Mundo Uis a t̓plici hoſte Carne ¶Demonio Deum Pietas ad Seipſum Proximum Que pietas eſt amor ex genere conſurgens. Finit. Expoſitio ſuper dimitte no. de. no. LXXVIII Sequitur expoſitio eiuſdē Cancellarij pariſien̄. ſuꝑ dimitte no bis debita noſtra ⁊c̄. Ater nr̄ ⁊c̄. Dimitte nobis de bita nr̄a ſic̄ ⁊ nos dimittimus p debitoribꝰ nr̄is Ego in pͥmis ſic dimitto oībꝰ debitoribꝰ me is vel alienis dū ſunt viatoreſ ꝙ nullo mō vellē eos dānari. īmo ſalutē eoꝝ deſidero te donāte ⁊ inſpirāte hoc qd̓ piū re ctūqꝫ ē. Sic dimitte mihi pr̄ nr̄. ⁊ hoc ſatis erit mihi. etiā ſi nihil aliud p̄ſtiteris. qm̄ cū iſta dimiſſiōe tua ⁊ deſiderio ſalutꝭ mee non ſtaret ꝙ damnarer ſꝫ ſaluarer. In hͦ aūt ſtat deſiderioꝝ meoꝝ cardo totꝰ. ¶ Rurſus ego ſic dimitto debitoribꝰ meis vl̓ aliēis ꝙ vellē eos eē bonos viros. modeſtos. tꝑatos ⁊ ab om̄i malicia correctos ſeu ꝯuerſos ꝑ tuā in effabilē pietatē. ſicqꝫ ꝑinde nec ſibi nocerent nec alijs. ſed ꝓdeſſent ⁊ nullā deinceps penā mererent̉. vt .ſ. ꝑſona ſeruaret̉ ⁊ deſineret cul pa. Sic dimitte mihi pr̄ nr̄ / vt ī māſuetudi ne me corrigas. ⁊ ī vngētoꝝ ſuauitate vulne ra mea linias. ⁊ grāꝫ infūdas ſanitatꝭ ¶ Am pliꝰ ꝟ̓o ego ſic dimitto debitoribꝰ meis/ ꝙ vbi nō corrigerent̉ a vicijs ſuis pͣuis ꝑ man ſuetudinē remiſſionis corrigant̉ ī chamo et freno ac flagellis/ ne deteriores ſꝑ ꝯmitten tes ⁊ alijs nocētes/ ſibi nequā ſꝑ exiſtētes. et eūtes pꝰ p̄uitatē cordis ſui ī adinuētōibꝰ ſu is/ dānabiliꝰ moriant̉ Sic dimitte mihi pr̄ nr̄ debita mea. ſic vre. ſic ſeca ī pn̄ti ne dam ner ī futuro. Ita tn̄ vt ī miſcd̓ia ⁊ miſeratōi bus flagelles me. ſicut ⁊ p̄dixi deſiderare de bitoribꝰ meis qͥbuſcūqꝫ. ¶ Itē ego ſic dimit to debitoribꝰ meis ꝙ licet ſenſualitas offen ſa ex dictis vel factis eoꝝ remurmuret ⁊ in vindictaꝫ exardeſcat. Nihilominꝰ deſidero ẜm iudiciū ſuꝑioris rōnis innitentis eterne legi tue/ ꝙ pacatior eſſet hmōi ſenſualitas. ⁊ ꝙ ī tranqͥllitate inimicos ſuos ſicut et ami cos ſuſtineret quidē patiēter ⁊ benigne/ ſicut charitas (ſine qͣ nēo tibi placet) patiēs ē ⁊ be nigna/ neqꝫ irritat̉. Sic dimitte mihi pr̄ nr̄. vt nihil aduerſū me velis agere niſi miſcd̓it ⁊ benigne. qm̄ ſi taliter voluerꝭ/ fiet vtiqꝫ cū ſubſit cū volueris poſſe. Sed nō ita mihi. p̄ſertim in ſenſualitatis beſtiali ⁊ effreni mo tōe a qͣ tu ꝓrſus es alienꝰ ¶ Deniqꝫ ſic dimit to debitoribꝰ meis/ ꝙ inſpirāte te ⁊ donante ego ī eoꝝ punitōeꝫ laborare vel ꝯſentire de liberato aīo nollē vijs facti ꝯtra regulas iuſticie tue / ſciens te dicere. Mihi vindictam. Hoc aūt aliqn̄ facis ꝑ te ſine medio. aliqn̄ iudices a te ꝯſtitutos in terra. qͥbꝰ dū defert̉ aut relinquit̉ executio iuſticie ꝯͣ malos. illa ꝓrſus tibi relinquit̉ ⁊ defert̉. In his ꝓpt̓ea limitibꝰ ſtādo ⁊ deſiderādo vindictā/ ſuꝑiori tas tue iuriſditōis nequaqͣꝫ violat̉. Uerūtū video tutiꝰ mihi eē puſillo qͥ nō ſū iudex cō ſtitutus alioꝝ/ quieſcere interim ⁊ ſilere a ta li deſiderio vindicte/ qͣle pōt/ īmo dꝫ hr̄i licē ter a iudicibꝰ tuis qͣꝫ occupet̉ mens mea ī ta li ꝯſideratiōe iuſticie tue. q̄ ſi velit exercere ſe ꝯtra me illa pōt in infernū ꝓtinus deturba re. Sit igit̉ an̄ te om̄e deſideriū meū in mi ſcd̓ia ⁊ miſeratōe ſuꝑ peccatores orādo. flē do pro eis. ſic em̄ ⁊ tu miſereberis cui talē pͥ us miſcd̓iam infuderis. Finit. Pratio eiuſdem cuꝫ peccator de peccatis ſuis multum eſt anxi us. eaqꝫ coram deo om̄i poſtpoſita mala ve recundia expandit. Ltiſſime et mitiſſime amator deus hoīm/ creator ⁊ guberna tor oīm creaturaꝝ/ immēſe bo nitati tue ꝯfiteor oīa pctā mea quecunqꝫ quoquo modo feci ex illa hora ex qua peccare potui vſqꝫ ad hāc horā in qua adhuc ꝑ miſericordiā tuā viue re me pateris. Omniū ꝟ̓o nō poſſum eē me mor. qꝛ multa ſunt / et facile enumerari non poſſunt. Sed tu miſericordiſſime et pijſſi me deus cui nota ſunt omnia anteqͣꝫ fiāt. qͥ verus inſpector cogitationū/ et iuſtiſſimus es ſcrutator cordis ⁊ renum. tu noſti omnia peccata quecunqꝫ egi vel adhuc ago vel in tus ī anima mea ꝑ occultas cogitatōes. vel foris ꝑ aꝑtas operationes. Et propterea qꝛ veraciter tibi hec om̄ia nota eſſe ſcio. de his om̄ibꝰ que me feciſſe contra voluntatē tuaꝫ intelligis corā maieſtate tua ⁊ coram omni bus ſanctis tuis me reū ⁊ culpabilē eſſe con fiteor. Et niſi indulgētiſſima miſcd̓ia tua pͥ us ſubueniat/ poſt mortē carnis eterna mor te me eſſe damnandū/ eternis tormētis eter naliter eſſe torquendū ſcio. ¶ Dulciſſime de us ſcio quia me creaſti/ ⁊ creatū miſericordi ter dilexiſti. Et quia ob hoc me creaſti vt et ego quoqꝫ te meū creatorē ſic̄ dignū eſſet di ligerē/ tuiſqꝫ p̄ceptis ꝑ om̄ia obediens eſſeꝫ. Et hoc totum ad bonū meuꝫ feciſti. non vt ꝑ me vel melior eſſes/ vel ī aliquo dicere exiK Tractatus primus ſteres. tu em̄ nullo bono eges. qꝛ tu eſſentia liter ip̄m bonū es. ⁊ a te eſt omnis bonus/ qͥ cunqꝫ bonus eſt. Et ideo nō potes eſſe ma ior vel ditior. Et hoc nō ꝑ falſam impotēti am/ ſed ꝑ veram potentiā nō potes. Qui em̄ malū poteſt ⁊ facit/ malo ſuo hoc poteſt ⁊ fa cit. ſed ꝑ hanc potentiā nō ſurſum ad excel ſa erigit̉ feliciter. ſed deorſum ad ima trahit̉ infeliciter. ¶ Hac potētia vel potius impo tentia miſerabiliter ſeductus/ ⁊ quaſi veſica turgens inaniter inflatus/ extra rationē po ſitus. ⁊ quaſi iumēto inſipiēti ſimilis factꝰ. telo ſuꝑbie miſerrime ꝑcuſſus ⁊ proſtratus/ te creatorē meū ⁊ miſericordiſſimū dn̄m ī tu is p̄ceptis que mihi ad bonum meū ſi obſe uaſſem dediſti ꝯtemnēs. ⁊ veluti mente per ditus duꝫ ad huc illucqꝫ quaſi ſuꝑbe feror. vera ſoliditate ꝑdita vias ꝑditionis et mor tis incurro. ac vanitatē vaneqꝫ elatōnis ven tum ſtultē et inſipiēter ſequor. ¶ Fateor cle mētiſſime deus/ fateor corā omīpotētia tua me nimis eſſe ſuperbū. vanū / ⁊ omni genere elationis plenū. Et puto qꝛ ſi in hoc ſeculo aliquaꝫ haberē poteſtatē nullus poſſet ſuf ferre meā ſuꝑbiā ¶ Sed ⁊ iſta ſuꝑbia qua co rā homībꝰ grauiter vexor. qͣꝫuis ſit execrabi lis ⁊ nimis ꝑiculoſa. Eſt tn̄ alia ſuꝑbia/ qͣ cū diligenter ſecretū mentis mee nō mihi blan diens inquiro. nō paꝝ vexat̉ ⁊ diſſipat̉ infe lix anima mea. Aliqn̄ ꝟo ſi contingat (qd̓ ta men raro accidit) aliqͥd me facere qd̓ ẜm eſti mationē hominū videat̉ aliqua ſil̓itudo bo ni nō paꝝ de hoc ipſo ſuꝑbio. Et ſi aliquis inde loquit̉ / et aliquo mō nō curat laudare. eū quaſi ſtultū ⁊ nihil ſcienteꝫ deſpicio. Uel etiā ſi quaſi nō curans laudationē hoīm va nam ⁊ inutilē fugio nō paꝝ in interioribus meis vbi ſolus deus videt inde glorior. Et mirū in modū dū laudatiōeꝫ vito/ eo ampli us laudationē ⁊ vanā gloriā appeto ¶ Ecce deus meus et creator meus/ ecce vides me ita facere. ita viuere. ⁊ totum quod viuo per dere. Ecce vides ⁊ execraris. et pro tali vita nō niſi penas ⁊ tormēta promittis. Subue ni ergo creator meꝰ. ſubueni adiutor ī opor tunitatibus. ſubueni ⁊ adiuua animā meā. ⁊ ꝑ ineffabilē miſcd̓iam tuā deſtrue ⁊ confū de ſuperbiam meā. Ecce deꝰ meus/ ecce con fiteor immēſe bonitati tue/ veneno huiꝰ ma licie me totū eſſe infectū. corruptū et deſtru ctū. ⁊ iaꝫ fere (niſi miſcd̓ia tua ſubueniat) ad nihilū redactū. ſed corā maieſtate tua culpā meā recognoſco/ reus ⁊ culpabilis. Ueniaꝫ ⁊ indulgentiā de hoc ⁊ de om̄ibꝰ peccatꝭ me is a te miſericors deus peto/ qui nō vis mor tē pctōris. nec letaris in ꝑditione morienti um. ¶ Sunt ⁊ alia multa que de radice hu ius peſtis me habere ⁊ eoꝝ me moleſtijs nō parū inquietari ſed ſepiſſime atteri ſentio. q̄ ſimiliter cōfiteor. ⁊ ſil̓r de his om̄ibus veni am ⁊ indulgentiā requiro. Sunt aūt hec. vi delicet ira. impatientia. inimica deo ⁊ omni bus ſanctis odioſa diſcordia. indignatio. rā cor animi. tediū mētis. voracitas gule. mur muratio. auaricia. rapacitas. et alia multa his ſil̓ia. quibus vexari ⁊ affici. lacerari ⁊ di ſcerpi infeliciter animā meā cōſpicio. ¶ Et p̄ ter hec vnū malū ſuꝑ oīa mala malū/ quo tā to grauiꝰ ⁊ miſerabilius laceratū ⁊ afflictum animū meū ſentio/ qͣnto ⁊ ab ipſis cunabuliſ ſemꝑ mecū fuit. mecū creuit. In infantia. ī adoleſcētia. in iuuētute/ mihi ſemꝑ adheſit. nec adhuc p̄ ſenectute deficiētibus mēbris meis me deſerit. Eſt aūt hoc malū deſideri um voluptatis. delectatio carnalis. tempe ſtas libidinis/ que multis ⁊ varijs modis in felicē aīaꝫ meā lacerauit. diſſoluit/ ⁊ oī v̓tute deſtitutā inanē ⁊ debileꝫ reddidit. ¶ Fateor mitiſſime ⁊ dulciſſime deꝰ/ fateor corā omni potentia tua/ me hoc opere nefario huiꝰ ope ris nefarij immūdis recordatōnibꝰ ſepe eſſe pollutū. incenſuꝫ. ardores immoderatos ⁊ inhoneſtos paſſum. ⁊ nō ſolū meaꝝ delecta tionū malas memorias et ſtultas recordati ones mihi nocere. ſed etiaꝫ alioꝝ malefacta mihi narrata/ ⁊ ꝑ recordatōnes ſordidas ad memoriā reducta/ cor meū nō ꝑuo neuo ini quitatis maculare ¶ Ecce deus meus pijſſi me ⁊ miſericordiſſime deus/ qͣꝫuis nō paruā verecundiā paſſus/ exꝑandi corā te iniquita tes meas oſtendi vulnera mea ⁊ pctā. ⁊ oſtē di aīam meā malis oꝑbꝰ maculatā. maloꝝ opeꝝ delectationibꝰ infectā. malaꝝ cogitati onū recordatiōibꝰ fedatā. deꝰ meus miſcd̓ia mea/ reſpice ad pnīam meā. et reſpice ad pie tatē tuā. ⁊ ſuſciꝑe ꝯfeſſionē meā. ⁊ fac mecuꝫ ẜm miſcd̓iaꝫ tuā. ¶ Si iniqͥtates obẜuauerꝭ dn̄e/ dn̄e qͥs ſuſtinebit. Uel etiaꝫ iuſticia ſua ſine miſcd̓ia tua poterit liberari? Propicius eſto mihi dn̄e ꝓpiciꝰ eſto mihi pctōri Parce pctīs ⁊ iniqͥtatibꝰ meis/ vt ꝑ tuā miſcd̓iaꝫ ab oībꝰ vicijs mūdatꝰ ⁊ purgatꝰ ab oībꝰ pctīs clemēter abſolutꝰ finita tꝑali ꝯuerſatiōe/ ꝑ duci merear ad regnū celoꝝ. vbi cū ſcīs oī bus te laudare. bn̄dicere ⁊ gl̓ificare valeaꝫ ī ſecula ſeculoꝝ Amen. Finit. De canticorū originali ratione LXXVIII Sequuntur plures tractatus de canticis compoſiti ab eodē cā cellario pariſien̄. Proemium Ratiā diuini talēti/ nolētes in uacuū reciꝑe q̄ tot inter turbi nes horridos reipublice cōtu lit ocij locū/ liberauit a calum nijs hoīm. dedit ad nutum ne ceſſaria. ſil̓ attendētes qm̄ ī die ꝓſꝑitatis mā dauit dn̄s miſcd̓iaꝫ ſuā. ⁊ nocte tribulatōis canticū eiꝰ. nō ocioſum. nō inutile. nō ingra tū reputamꝰ/ tēpeſtatis hac nocte ꝓfunda d̓ canticis ſcribere poſteritati/ ſi malignitas ꝓcelloſa reddiderit aures ſurdas etati p̄ſenti Oqͣꝫuis o deꝰ optīe ſeꝑandū ſit/ multos vt olim tēꝑibꝰ Helye ita nr̄is tuos tibi reliqͥſſe cultores ¶ Cōplectit̉ aūt qͣſi ſinu grādi. v̓bū de cāticꝭ/ plures materias ſeu volumīa qͣs ꝓ ꝯfuſione vitāda/ ꝑ thomos ſeu tonos. ꝑ no tas ⁊ notulas/ tradet lectori notādas p̄ſens exordiū/ tituli vel tabule vicē tenēs. ¶ Uolū mē vnū/ cuiꝰ titulꝰ eſt de cāticoꝝ originali ra tione/ ſub hoc euāgelico v̓bo. Cecinimꝰ vo bis ⁊c̄. tres ꝯtinet thomos/ ſicut ip̄e ꝓlogus inſinuat. iuxta triplex genꝰ cāticoꝝ/ ⁊ triplicē inueſtigādi facultatē. Nā et canticū ſenſuale qd̓ tractat hiſtoria. et intellectuale qd̓ inqͥrit ph̓ia. eſt diuinale ſeu ſuꝑmentale qd̓ ſola no uit theologia. Sūt ī quolibet thomo .i. ſecti one/ aut ſi ꝓpter rē q̄ agit̉ tonū ꝓ ſymbolo di cere maluimꝰ. Sūt īquā notule plures/ ẜm totidē ꝑticulares ꝓpoſitiōes vel doctrinas. Sūt in pͥmo triginta. ſunt in ſcd̓o .xxij. ſine canonibꝰ inſtr̄oꝝ ſunt in tercio qͥnquaginta ¶ Uolumē alteꝝ ē de cāticordo/ hoc ē de cā tico cordis tres habēs pͥncipales tonos cū notis ⁊ notulis. Primꝰ inqͥrit potiſſime diſ ferētiā cāticordi / hoc ē/ cātici cordis. a cātico oris. Uel aliter de cātico morali ⁊ rōnali cū cātico ſenſuali/ cuiꝰ toni ſunt notule qͥnqͣgin tadue. Scd̓s tonꝰ deſcēdit ad ꝑticularioreꝫ cāticordi rōnis/ cuiꝰ ſunt note. xij. ꝑ notulas xxx. diuiſe. Terciꝰ tonꝰ qͣſi ſpeculatiuā muſi cā deducens ad praxim/ tractat de nouo gā ma myſtico ⁊ morali ꝑ. xij. notas habētes no tulas qͣdragintaqͥnqꝫ ſingulares ¶ Uolumē aliud colligit ī ſe tonos tres plꝰ ẜm modos traditionis varios qͣꝫ ꝓ diuerſitate materie. Primꝰ tonꝰ ꝯciliat ⁊ obſeqͥ facit/ facetā elegi am cātatricē amorē dn̄e theologie qͣſi liricuꝫ vel odaꝝ carmē. Tonꝰ alter ſcd̓s hꝫ canōes ſeu regulas amphoriſmos vl̓ maxīa aut the oreumata d̓ cāticꝭ ꝑ notulas qͥnqͣgīta. Tho mus alter terciꝰ v̓bū ſolatij multiplex ī ſe di rigit ꝑ ꝑticulas qͥnqͣginta. Et ita iūcti ſimul hi duo thomi centilogiū conſtituūt. Primus tractatus ꝯ de canticorum originali ratione. Ecinimꝰ vobis/ nec ſaltaſtꝭ. la mētauimꝰ/ ⁊ nō plāxiſtꝭ. Pre cētor noſter xp̄s/ amator inno cētie. voluit exemplis innocen tū pueroꝝ/ ꝓ noſtra eruditōne pluries vti. nūc ad humiliatōeꝫ. nūc ad ſim plicitatē. vt eſſemꝰ paruuli nō ſenſibꝰ ſed ma licia. ¶ Nūc v̓o nos ꝯmouet ad ſpūalē canti coꝝ exercitationē. ponēs coram oculis pue ros cantātes ī foro. Neqꝫ em̄ paꝝ refert pue ros ſic vel ſic aſſuefieri ī muſicis ⁊ cātibꝰ. ꝓut Ariſto. politizās docuit. ⁊ ī bene īſtituta cōi tate ꝯuenit obſeruari. ¶ Nos aūt qͦs in dn̄o pueros vel infantes nouiter genitos effecit noua regeneratio. ſic decet et expedit in foro p̄ſentis exilij frequētare canticū nūc exulta tōis ad ſaltandū ſpūaliter. nūc lamētatōis pnīalis ad plangēdū. Habemꝰ ī exemplū ſa cre ſcpͥture librū/ ī quo ſunt (iuxta viſionem Ezechielis) lamētatōes. carmē et ve. Cōcor dat illud apl̓i. Gaudere cum gaudētibꝰ. flere cū flētibꝰ. qꝛ tp̄s flēdi ⁊ tp̄s ridendi. Subdit̉ ꝯſone v̓bo ꝓpoſito. tp̄s plāgēdi ⁊ tp̄s ſaltan di. Cū aūt iuxta poſteriꝰ elucidāda/ ſit aliqd̓ canticū ſenſuale vel aīale. ſit canticuꝫ rōnale vel morale. ſit cāticū mētale ⁊ diuinale. De ſcribemꝰ ſub triplicitono naturā ⁊ origiueꝫ cantitoꝝ cū ſuis habitudinibꝰ. Docebit pri mū hiſtoria. ſcd̓m queret ph̓ia. terciū theolo gia declarabit. ¶ Narrabit hiſtoria ſacra ꝓ pe Geneſis initiū/ cui ratō ſuppoſita fide cō cordat. ꝙ Tubal fuit pater canētiū ī cytha ra ⁊ organo. Quo tꝑe vtpote an̄ diluuiū cō ſtat illos nō fuiſſe/ quos gentiliū lr̄e tradūt carminū ⁊ organorū pͥmos inuētores. Sic hiſtoria capit verā canticoꝝ noticiā ⁊ cauſā primitus ex fide/ qua credimꝰ aptata eſſe ſe culo v̓bo vite. ⁊ ꝙ formato Adā ꝯmunicata eſt ei plenitudo ſciētie quantū ꝯueniebat illi. quo totiꝰ humani generis pͥncipiuꝫ velut in ſuo ſeminario reſidebat. nedū in eſſe nature ſed in bene eſſe moꝝ ⁊ doctrine. Cōijcimus hoc ideo. poſt ſoporē adductis ad ſe cunctis aīantibꝰ/ impoſuit cūctis noīa ſue ꝓprietati Dd̓ Tractatus Primus naturali ꝯſona. ¶ Neqꝫ tale aliqͥd facere po tuiſſet ſine cognitōne/ que tn̄ ſenſibꝰ partici pata nō erat. Oportuit igit̉ ꝙ ex alto id atqꝫ a ſummo ſumpſiſſet. ¶ Modus alter ſumen di canticoꝝ originē fuit ductrice experiētia. nūc in illis regionibus. nūc ī iſtis. quibꝰ mu ſica ⁊ nunqͣꝫ fuerat. vel ẜm Ariſtotꝭ. et ſequa ces. de eternitatis errore fuerat infinities va riata. ⁊ abſqꝫ numero defecerat atqꝫ redierat ẜm trāſmutabilitates nature cuiuſlibet mu tabilis innumerabiles. Additur modus al ter qualis a Tullio ponit̉ dum venat̉ quan ta ſit eloquētie ſi ſapientie iungat̉ vtilitas. qͣ factū eſſe dicit / vt homīes prius agreſtes/ ne qꝫ ciuiliter/ neqꝫ politice neqꝫ moraliter con ueniētes/ conuenirēt in vnū. mō paguꝫ/ mo do domū. modo ciuitatē modo ꝓuinciam. modo regnuꝫ. qͥ ſimul ita iuncti et adunati varias tam ad neceſſitatē qͣꝫ ad voluptatem ſtudio vehemēti compererūt artes. qm̄ vbi intenderis ingeniū valet. ⁊ iuxta poetā. La bor oīa vincit/ improbꝰ ⁊ duris egēs in rebꝰ egeſtas. Dū ſequēs ad priores aliqͥd ratioci natiue docta ſuꝑaddit. Preſtabat iuuamē apta ꝯplexio ad iſta vl̓ ad illa. Ociū nāqꝫ li beꝝ datū aliqͥbꝰ. Sicut apud egyptios tra dit Ariſto. aliqͦs ꝯquiſitis q̄ ad vitā erant ne ceſſarijs ꝓpter admirari cepiſſe philoſopha ri. ¶ Porro narrat Aug. libro de ordine/ ra dicē vnā nō diſſonā prioribꝰ his q̄ alto vidē tur ſumpta pͥncipio. Loquēs itaqꝫ de v̓tu te vnitatis quā inqͥrit ⁊ facit amicicia nō du bitat ponere quālibet ſcientiaꝫ ex amicicie ⁊ vnitatis appetitu manaſſe. Dicebat Ariſto phanes teſte Ariſtꝭ .i. politicoꝝ. hāc eſſe ami coꝝ ꝯditionē vt vnꝰ eē vellet alter. vel vnꝰ in altero. Nō diſſone ad v̓ba Ioh̓is. Qui ma net inqͥt in charitate ī deo manet ⁊ deus ī eo Et apl̓s dicit. Qui adheret deo vnꝰ ſpūs eſt ¶ Uerū neqͥt fieri talis trāſmutatio qua vn amīcoꝝ ſuo eē qd̓ habet ī ꝓprio genere deꝑ dito/ ꝯuertat̉ ī alterū. Iā qͥppe nō maneret alter amicoꝝ. ⁊ ita nullo pacto eēt duo ſed vna natura. quo qͥd abſurdiꝰ poni nō poteſt Propriam em̄ vocem ignorabāt nōnulli he reticorum/ vt Almaricus ⁊ begardi/ duꝫ ita deſipere comperti ſunt. Uniunt̉ igitur ami ci nō illo/ ſed alio quo phas habent modo. ¶ Hinc fuit inter homines et p̄cipua cura ſermonis mutui. quo latētes cordis ſui paſ ſiones ⁊ cogitatōnes ꝯſilia ⁊ amores/ ꝯmo diſſime ꝯmunicarēt iocūdeqꝫ cōuiuerēt Fa cta eſt ꝓinde ſuꝑ locutōibꝰ ars. que ſcriben do valeret apd̓ abſentes ſe ſibi manifeſtare. hec eſt grāmatica ꝯgrue loqui docēs et ſcri bere. Poſtmodū fuit euītanda deceptio cir ca veritatis inquiſitionē. cum regulis illati onum quas Logica ab hoc orta tradit. Fn erunt inſuꝑ amicorū amicicie nō quomodo libet. ſed vtiliter. delectabiliter. et efficaciter iudicande. quod ī rethorica facere poſitū ē. quā poſſumus appellare logicā moraleꝫ. eo ꝙ ad moralis philoſophie principia viā ha bet. ſicut logica ſciētijs ſpeculatiuis obſeqͥ tur. in quibꝰ vis ſermonis p̄cioſior ſine tro pis viget ⁊ figuris. Uentū eſt cōſequēter ad mathematicas diſciplinas. que plurimū cō ferūt artibꝰ mechanicis/ ſine quibꝰ vita ciui lis nō agitur. conferunt p̄terea cōuictui ami corū quo fiat vita p̄ſens ornatior atqꝫ iocū dior. Sic inter ceteras artes comꝑata ē ma gno plauſu/ muſica ⁊ ad diuinas res atqꝫ ce rimonias tandē adhibita. Hinc apud ruri colas et paſtores/ bucolica carmina vl̓ eglo ge. comedie leges. Hinc acriores ſatire. hīc poſtmoduꝫ grādioribꝰ ampulloſe tragedie. hinc deniqꝫ metrorū heroīcoꝝ elegiacoruꝫ. iambicorū. zaphicorū. et aliorū velut innu merabilis multitudo. ¶ Uides quemadmo dum muſica ſuū cepit a natura et ab amore vnitateqꝫ primordiuꝫ. que creuit adhibitis ꝑ artē regulis et numeris. Quis vtiqꝫ nō ad uertat/ homīes ſicut ad loquelā/ ſic ad quan dā muſicā velut ab īfantia ⁊ puericia ꝓnos eſſe. quaꝫ inclinationē ars et vſus ꝑficiunt. ¶ Hinc animaduerſuꝫ ē/ triplicē eē ꝑtitionē muſice. ſicut pōt ipſe ſonus cauſas tres hr̄e. Unus em̄ fit flatū. alter pulſu. alter voce vl̓ cātū. Tres ob inde muſas fictio poetica de dit. ꝓut a Uarrone refert Aug. quas iō po ſtea dixerūt nouē ꝓpter totidē imagines ab excellētiſſimis ſculptoribꝰ cum qͣdā ſuꝑandi intētōe depictas. ¶ Cōpertū ē inſuꝑ tres du taxat ī numeris ſonorꝭ ꝓportōes eē delecta biles. Diateſſerō. diapēte. diapaſon. qͣs vul gari mō noīamus. terciā. quintā ⁊ octauam. Nec ſunt plures deinceps q̄ nō reducāt̉ ad iſtos. quēadmodū ſexta ⁊ qͥnta ſuꝑ octauaꝫ: ⁊ rurſus octaua duplex. Et ita ꝑ aſcenſum qͣntū vel vox vl̓ rō phas habuerit. q̄ ꝯqͥſitio ſuam habet artē ꝓpriaꝫ/ tam ſpeculatiueqͣꝫ practice traditā cui muſice nomen damus. ¶ Docuit amplius exꝑientia mirabiles fieri mutationes ꝑ muſicā ſenſualē. de qua iudi cat tanqͣꝫ d̓ obiecto ꝓprio auris corꝑalis/ ⁊ q̄ ſola videt̉ apud vulgares cognita vel cō De canticorū originali ratione LXXVIII ſiderata. Teſtes ſunt hiſtoria cum philoſo phis ⁊ medicis / vt martianꝰ ⁊ bontius qͥbꝰ nō diſcordat ſacra ſcpͥtura de Dauid et heli zco filijſqꝫ ꝓphetarū. Nōne ph̓s politizans docet in politia bene inſtituta/ curā de mu ſica precipue pro iuuenibus habendaꝫ eſſe que ſit ad temperantiā et virtutē idonea. nō petulans. non diſſoluta. nō agreſtis. non ir ritans. ſed nec animos muliebriter emolli ens. ¶ Notāt ſiquidē ex dictis Ariſtotel̓ vl timo politicoruꝫ expoſitores ſui. qͣttuor eſſ ſpecies melodie quas ipſe denoīat vel a reꝑ toribus vel a patrijs vtentibꝰ eis. vna vocat̉ miſtolidiſta. ſecūda lidiſta. tercia doriſta. qͣ ta frigiſta. ¶ Prima mouet ad compaſſiōꝫ. ſcd̓a mollit ad ꝯcupiſcentiā. tercia ad virili tateꝫ/ que ſtabilis eſt ⁊ virilis in qua ſunt iu uenes inſtruendi vel exercēdi. quarta rigidi or eſt vehemētiorqꝫ/ rapiēs animos ad terri bilia vel aggredienda vel ſuſtinēda. ¶ Por ro iuxta varietatē complexionū variat̉ com placentia ⁊ iudicium melodiarum. immo et traditio quam frequētat eccleſia de varieta te tonorum octo/ poſſet ad hanc melodiarū diuerſitatem appropriari. vt ꝙ prima eſt ſe ptimi toni. ſecunda qͥnti. tercia/ primi. quar ta/ tercij. ¶ Poſſet altera fieri diſtinctio mu ſice. quoniā eſt alia aptior ad diuinū cultuꝫ ꝓ deuotione. nūc leta. nūc lugubri. nūc pia. nūc iubilanti. Quedā potior ē ꝓ morum di ſciplinatione. Altera iocundior ⁊ ſuauior in amicabili ſeu ciuili cōuerſatione. Aut dica mus ꝙ vna eſt heroica. altera diuina. quedā moralis ⁊ politica. altera ſenſualis ⁊ anima lis ꝓ puerorū vel imꝑfectorum recreatione. ¶ Aut rurſum addamus ꝙ vna magis cōue nit ī ſatira. quedā ī tragedia. quedā in come dia. quedā ī bucolicis. quedā ī odis vl̓ liricꝭ Aut poſtremo ẜm varietatē hoīm. alia forti bus ⁊ virtuoſis ꝯuenit. alia lubricis ⁊ volu ptuoſis. alia ſubtilibꝰ ⁊ ingenioſis. alia beſti alibꝰ ⁊ ſtolidis. ¶ Uiliſſimaꝫ oīm eſſe tradit Ariſto. fiſtulationē. quā ideo pallas abiecit/ ſuā vidēs ī aqͣ ex tibijs buccā inflari. hͦ ſum pſit poetica fictio/ necnō illd̓ ꝙ Midas rex buccas habuit aſinīaſ. eo ꝙ ſuo iudicio pan deus paſtoꝝ fiſtulans Apollini p̄ferebat̉ ci tharizāti. Demū qͦt ſunt hodie qͥ tympanuꝫ gallice tabour cū fiſtula citiꝰ ac hilariꝰ audi unt/ qͣꝫ cytharā aūt pſalteriū. Ita rurſus ſic auibꝰ/ ſic hoībꝰ/ ſuꝰ cuiqꝫ cantus placet/ ⁊ cui ſuetꝰ ē vel aptatus. ¶ Pretereūdū v̓o cenſe mus/ quēadmodū ad res diuīas reputabāt gentiles carmina trāſtulerūt execrabili ſuꝑ ſtitōe. quo factū ē vt qͥ ſine deo vero erāt/ lu dificarent̉ a dijs illis. de quibꝰ in pͣs. Om̄s dij gētiū demonia. Orte ſunt qͥppe artes ma gice carmībꝰ vtētes/ qͣs incātatōes vocāt. qͣ rū effectꝰ mirabiles. nedū poete nedū ip̄i ido latre ꝯmemorāt. ſꝫ atteſtat̉ ſcpͥtura ſacrā cū expoſitoribꝰ. vn̄ d̓r ī Exodo de maleficꝭ pha raonis/ ꝙ fecerūt ſil̓e ad moyſen ī pͥmis duo bus ſignis. ⁊ hoc ꝑ incātatōes egyptias ⁊ ar chana dei. ita dicit textus. Ueꝝ exqͥſitior de carmībꝰ iſtis ẜmo nō expectet̉ hic ⁊ nūc. Le tiſſimꝰ em̄ ē/ ⁊ ſeorſum debēt ſue queri cauſe vel effectꝰ. ¶ Habet ſubinde muſica ſenſual q̄ ꝯſiſtit ī modulatōe vocis ſuā artē. cuiꝰ artꝭ velut alphabetū quoddā traditum in gāma manuale ſub ſex vocibus vl̓ notul̓. vt. re. mi fa. ſol. la. de quo nō eſt hic declaratio facien da. ſed ſupponēda ſimul qua rōne ſeruit mu ſico cuilibet inſtr̄o notulatōis hmōi peritia Sed nec de metrorū legibꝰ numeris varie tate ī poſtremo de geſticulatōibꝰ aliud trade re diſpoſuimꝰ. ¶ Placuit tamē annotare ꝓ pter reuerentiā ſcpͥture ſacre/ nōnulla vaſo rū vel inſtrumētoꝝ muſicaliū noīa. Qm̄ pa riter monet nos ratio nature ꝯſona. Poſuit itaqꝫ Plato corꝑibus aīas aſſiſtere tāqͣꝫ mo tores ſuis orbibus ⁊ organis. quod ſatis in celo Ariſto. ⁊ fides recipiūt de intelligentijs quas vel angelos vl̓ virtutes fides appellat Uerū de noſtris intellectibus necnō de bru torū formis nō ꝯueniūt cū Platōne. qꝛ po nūt aīas inherere corporibꝰ/ ⁊ cū materia cō ſtituere compoſitū. Concordat tamē vtraqꝫ poſitio ſuꝑ hoc/ ꝙ ẜm varietatē formaꝝ reꝑi tur varietas in corporibꝰ. Hinc illud ph̓ie apud Boeciū de hmōi formis loquētis ad deuꝫ ꝑ cōſona mēbra reſoluis. Hinc p̄terea phiſonomi tradūt aīas inſequi corꝑa. qͣꝫ qͣꝫ verior ē locutō/ corꝑa ſuas aīas inſeqͥ tanqͣꝫ inſtrumēta cauſas pͥncipales ſuas. ¶ Coa ptemus hāc ſil̓itudinē rei nr̄e/ dicētes ꝙ ars īmitatrix nature/ cognoſcēs quedā eē cātica quoꝝ modulatio fit aptiꝰ ꝑ vnū genꝰ inſtru mētoꝝ/ ⁊ alia ꝑ aliud ſimul/ vt minꝰ faſtidi ret varietas fabricauit ſibi vaſa diuerſa mu ſicoꝝ īſtar nature. dās diuerſis cātibꝰ orga na valde diſtātia magnitudine. figura mate riaqꝫ. ſicut natura dedit aīabꝰ apta ſibi cor pora. vn̄ corpꝰ animal̓ vocat Ariſto. organi cū. qͥ de manu homīs dicit ipſā eē organū or ganoꝝ. Ecce cauſas multiplicatōis vaſoꝝ muſicoꝝ duas q̄ ſūt delectabilitas ꝓ varie. Dd 2 Tractatus primus tate. ⁊ idoneitas ꝓ ꝯſonabilitate Quid ſi te ciā addiderimus cauſam ꝓ myſterijs ⁊ intel lectibꝰ ſapiētius occultādis apud indignos ⁊ hebetes q̄ pandunt̉ ſtudioſis ſolertibus ⁊ deuotis. ¶ Quāuis aūt ſermo de myſterijs inſtrumētoꝝ/ locū magis habere videatur ī morali mulica vl̓ intellectuali qͣꝫ ſenſuali. ni hilominus admonēt nos verba xp̄i/ nō eſſe p̄tereundā vaſoꝝ muſicoꝝ interp̄tationem. Primū quia facit in p̄aſſumpto verbo men tionē de tybijs ẜm Lu. narrationē. Canta uimus vobis inquit tybijs ⁊ non ſaltaſtis. Dehinc xp̄s in parabola filij ꝓdigi. refert ſe niorē fratreꝫ cum appropinquaſſet domui ſymphoniā audiſſe et chorū. Proinde pſal mi quos de ſe ſcriptos aſſerit. pleni ſunt no mībꝰ inſtrumētoꝝ ꝓ quibꝰ ſatis ad pn̄s fue rit vltimū ſumere pſalmū velut exponendū Laudate dn̄m in ſctīs eiꝰ. ¶ Uox iſta ē vox aīe deiformis ac deuote q̄ pꝰ ꝯtemplationē vel meditationē ſurſum directā ⁊ deorſum oīa videt quaquā v̓ſum. Qm̄ pleni ſunt celi ⁊ terra gloria dn̄i. Tūc dilatato mētis ore. iubilat exultat ⁊ exclamat ad omnē genera liter creaturaꝫ. Laudate dn̄m ī ſctīs eiꝰ. Et cū ſeraphin acclamāte ſibi Sanctꝰ ſanctus ſanctꝰ dn̄s deꝰ ſabaoth. Pleni ſunt celi ⁊ ter ra gl̓ia tua. ¶ Poſſumꝰ ſctōs eiꝰ (ſi ſobrie ſa piamꝰ) acciꝑe patrē ⁊ filiū cū ſancto ſpū. qui ſunt tres ꝑſone ſed vnꝰ deꝰ ⁊ dn̄s ⁊ vnꝰ ſctūs Aut ſancta ſunt dei noīa eius ſacratiſſima. Sunt oīa quoqꝫ dn̄o cultū ſpecialiore ſa crata/ aut certe ſancti dn̄i ſunt omnes ſpūs ꝯſummata iā beatitudīe deo ꝓximi. aut ſū hoīes exaltatia terra quaſi iam ſine terra. qͥ typo xp̄i trahunt om̄ia ad ſe ꝑ ꝯtemplatōeꝫ dilectōem ⁊ laudē om̄ia referēdo ad gloriaꝫ ꝯditoris. Tales imitat̉ aīa deiformis/ quaꝫ ī has ꝓrūpere laudes dicimꝰ. Laudate dn̄ꝫ ī ſctīs eiꝰ. Hāc impleuerat aīam dn̄s laude ſua. ſaginauerat ea cibis eterne ſatietatis. re pleuerat ī bonis deſideriū ſuuꝫ. ⁊ vt aqͥle iu uentutē renouauerat qͥd ī labijs exultatōis laudaret os eiꝰ ⁊ eructaret v̓bū bonū. Lau date dn̄m ī ſanctis eiꝰ. Uult hec aīa regredi ens de cella vinaria aut certe putat oēs ſent re qd̓ ſentit de dn̄o in bonitate. ꝓpterea ſibi ꝯplacet ī laude dn̄i Cōgratulat̉ om̄i collau dāti. que ⁊ ſi nō habeat iuſſionis ī oībꝰ auda ciā vt laudēt. fiduciā nihilominus accipit co hortatōis applauſus ⁊ iocūditatꝭ cū alacri tate tripudio ⁊ coexultatōe. laudate dn̄m ī ſctīs eiꝰ. ¶ Scit vltimā nedū ſui ſed oīm be atitudinē ī dn̄i laude poſitā. qͣꝫuis nō eodē gradu. ſicut nō oīa exquo ꝑticipant dn̄i co gnitionē ⁊ liberā ex volūtate dilectiōeꝫ. Sꝫ cut p̄terea diuerſi ſunt ſtatꝰ ī habētibꝰ etiā li bertatis arbitriū. duo p̄cipue/ vnꝰ vie qͥ ꝑ fi dē ⁊ ſpem ambulat. aliꝰ patrie vbi ꝑpetua fi nis ⁊ termini ſtabilitate vacat aīa beata. vi det. amat. laudat. Exerceamꝰ igit̉ hic ī terrꝭ vocē laudis que nobis ꝑſeueret ī cel̓. Dicat̉ vnuſqͥſqꝫ viatoꝝ p̄ſertiꝫ eccl̓iaſticoꝝ dedica toꝝ laudibꝰ dei. Omnis ſpūs laudet dn̄m. ¶ Uis aūt ſcire o aīa q̄ ⁊ qͣlis ſit vita tua. nō pudeat te ꝑ ph̓iam erudiri q̄ vitā cuiuſqꝫ rei ponit ī oꝑatiōe debita nature. alioquin ſine oꝑatōe qͣliſcūqꝫ ſit illa ſibi debita potiꝰ mor tua d̓r aūt dormitās qͣꝫ viuēs. Perge vlteriꝰ cū ph̓ia vſqꝫ dū oecurrat ſapiētia diuīa q̄ ſe querētes p̄occupat. ⁊ hec docebit te. qm̄ pro pria ⁊ final̓ oꝑatio hoīs ē cognitio ſūmi dei cū fruitōe ⁊ laude ſua. viuis igit̉ o hō ⁊ qͣꝫtū laudat aīa tua dn̄m. Eſt et iſtic iter qͦ on̄dit dn̄s ſalutare ſuū. Quare noli ꝯqueri dū lau das qͣſi nihil agas. quaſi nōdū p̄mia capias laus ē magnū mihi crede p̄ciū ſibi. magnuꝫ valde etiā duꝫ gratis ſit. īmo maiꝰ dū gratis ſit. Certuꝫ hoc habebat aīa deuota qualem introduximꝰ dicentē. laudate dn̄m ī ſanctis eius. ¶ Qd̓ ſi vellemꝰ ī his et ſingulis que ſe quunt̉ īmorari quale ſit firmamētū virtutis dei. quales ſint v̓tutes eius. qual̓ deniqꝫ ſit ml̓titudo magnitudīs eiꝰ; ſuccūberet ẜmo conatui. nec tempeſtiue ſatis arriperemꝰ pro miſſam de vaſis pſalmoꝝ hmōi maxīe rōeꝫ Hoc vnū tn̄ diximꝰ ꝙ in re qualibet deo ſo li debet̉ laus honor ⁊ gl̓ia ſicut ip̄e eſt oīa in om̄ibꝰ. Hinc pͣs. Oīs terra ſiue oīs creatu ra adoret te deꝰ ⁊ pſallat tibi. pſalmuꝫ dicat nomī tuo altiſſimo. Nulli v̓o creature dat̉ laus hmōi ꝑ latriā. nec vt ſignū ē vt imago. nec ꝓpter aliā quāuis attributionē ſi ꝓprie ſentiamꝰ / ſicut nulla res creata ſummū bo nuꝫ ē. neqꝫ vt res/ neqꝫ vt ſignū vel aliud at tributū. Atuero qꝛ loq̄ndū vt plures ſentū dū vt pauci. laudamꝰ ī creaturꝭ deū adoratō ne latrie. ſic̄ ī cruce ⁊ ī imaginibꝰ xp̄i. īmo ſic in oī re. quēadmodū q̄libet ē imago vl̓ veſti giū tenue trinitatꝭ nō minꝰ naturalit̓ qͣꝫ aliqͣ ſit artificialit̓. Caue tn̄ ī laude vl̓ latria crea turaꝝ a ſcādalo qͣle fieret ſi adoraret̉ publi ce deꝰ ī demone vel eiꝰ imagine. ī aſino vel in bufone. īmo nec in angelis ⁊ homībꝰ quātu cunqꝫ ſanctis. qm̄ ꝓpriꝰ eis ⁊ alter honor in eſt. ¶ Quibus in tranſitū dictis/ ad inſtra De canticorū originali ratione LXXVIII LXXVIII Q muſica ꝑgat ẜmo nr̄. ¶ Preponat̉ tuba cū ſo no. vel vt alia trāſlatio hꝫ / cū clāgore. cuius materia finis ⁊ vſus variꝰ eſt Nā ē tuba cor nea/ vt ē illic. In voce tube cornee ī recorda tionē arietis īmolati ꝑ Abraā. Eſt tuba du ctil̓ vel argentea vel erea q̄ metalla/ fuſibilia malleabiliaqꝫ ſunt. ¶ Tuꝰ itaqꝫ ſit affectus qͣꝫuis ex carne naſcat̉ fortis vt cornu/ nō lu bricus aut effluens. Sit ductilis. id ē ſuaſi bilis imitator ſapientie que deſurſuꝫ ē. Sit bonis ꝯſentiens. ſit nō immanſiuus ꝓprijs opinionibꝰ ꝑtinax in ill̓. ſit ad fines ſub fine deo/ vſuſqꝫ varios accōmodus. Nam tuba clangit nūc ad denunciationē ſolēnitatum. nunc ad congreſſionē belloꝝ. nunc ad legis promulgationē vel auditū ꝓut in ſynai. nūc ad cetus conuocationē. nunc ꝓ neomenia. hoc ē illuminatione noua in inſigni die ſolē nitatis. Nōnunqͣꝫ ad operatione miraculo rū ſicut ī deiectōe murorū ī hiericho. ¶ Rui ſus ad euāgelizationē. dicit̉ em̄ p̄dicatori. di cit̉ ⁊ ſpeculatori. Quaſi tuba exalta vocē tu am. quēadmoduꝫ de Bartholomeo legit̉. ꝙ vox eius quaſi tuba vehemens. Deniqꝫ ma gnū nimis tremendū ſimul ⁊ iocundū habet myſterium tuba nouiſſima vocis archange li ⁊ vocis xp̄i in clangore mirifico qualiſcū qꝫ fuerit. concipiēdus magis intellectualit̓ qͣꝫ ſenſualiter. reſurgent mortui. ¶ Sane tā efficax erit. tam late patens. tam om̄ia pene trans vox illa tubalis. que ſaluādis gratiſſi ma. damnandis vltra qͣꝫ dici phas ē horren diſſima ꝑſtrepet ⁊ tonabit. Talem ſe fatebat̉ aſſidue hiero. audire ad terrorē ſimul ⁊ ſpeꝫ. terrorē cruciantis inferni. ſpem glorificātis paradiſi. ¶ Subſequit̉. Laudate eū ī pſalte rio ⁊ cythara. Differ̄t hec a tuba vl̓ buccina qm̄ pulſu ſeu tactu nō flatu ſunt. quoꝝ ſon ē capacior atqꝫ ſerenior. qualis aptior ē auri bus ꝯtemplātiū ꝯfidēter habitantiū ī taber naculis eterne pacis. Hec aūt ē diſtātia pſal terij cum cythara. qꝛ pſalteriū ſonat a ſuꝑio ri procedēs a grauioribꝰ ſonis ad acutiores deſcendēdo. Habet inſuꝑ cordulas vl̓ argē teas/ vel ex electro quaſi tinnientes. leuiuſqꝫ tangendas. Cythare v̓o formā/ ad pſalteri um videbis euerſaꝫ. Cuiꝰ ſonitus a grauio ribꝰ deorſū: ad acutiores ſurſuꝫ ſonos tēdit: cuiꝰ fides ⁊ corde de morticinis fiūt inteſtīs aīalium deſiccatis ſubtiliatis et tortꝭ. Que omīa/ nōne ſignificāt ꝯgrue ſtatū vel affectū penitētis/ aſcēdentis a cōualle plorationis. corpus quoqꝫ ꝓpriū torquentis ⁊ extenuan tis ad obediendū citharizāti ſpiritui. Talē habere ſuadet dn̄s ꝑ eſaiā aīe peccatrici ſub typo tyri. Sume cytharā circūi ciuitatē me retrix obliuioui tradita/ bene cane/ frequēta canticū vt memoria tui ſit. ¶ Cōueniūt pſal terium ⁊ cythara. qꝛ pectori iungunt̉. et for mā cordis habent inſtar ſcuti. habēt ⁊ hanc figurā ſingula inſtrumēta muſicalia. Nam trigono piramidi ꝓxima ſunt oīa ſiue q̄ pul ſu/ ſiueqꝫ flatu ꝯſonāt. Ac ꝑinde queſo/ nō ne docent̉ ī om̄ibꝰ cāticis inſtrumentalibus habere ſurſuꝫ cor ad dn̄m. Unde p̨̄terea diſ ferentiā ſuā quomō ꝯcordant pſalteriuꝫ io cundū contēplationis cum cythara peniten tialis afflictionis. quēadmodū ꝯſonare dul ce ē garritui philomene turturis ſuſpirium. Sic ſpem cum metu ⁊ exultationē cum tre more/ miſcere monuit pſaltes regius. Ser uite inqͥt domino cuꝫ timore ⁊ exultate ei cū tremore. ¶ Fecit quod monuit. dū pſallens ⁊ ſubſiliens totoqꝫ conatu ſaltans nudatus ē corā archa dn̄i. ſicut vnꝰ de ſcurris ait Mi chol. Cuiꝰ improperio ſcimꝰ Dauid qͥd rn̄ derit. Ludā ⁊ vilior fiā plus qͣꝫ factꝰ ſum. et ero humilis in oculis meis. ¶ Subiungit̉. Laudate eū ī timpano ⁊ choro. Timpanū vulgo gallice dicit̉ tabour vel bedō ꝯpoſitū ex pelle deraſa tenſaqꝫ cuiuſmodi nō eſt vna vel magnitudo vel forma vl̓ vſus. Sūt tim panula duo. gallice naquaires. vnuꝫ obtuſi ſupra modū ſoni. alteꝝ ꝑacuti. vbi ſignifica tionē acciꝑe poſſumꝰ timoris humiliātis/ et ſpei eleuātis ꝓprie miſcd̓iaꝫ ⁊ iudiciuꝫ q̄ dn̄o cantāde ſunt. Spes in contēplatiōe diuine pietatis ⁊ gratuite bonitatis. Timor ī affe ctu ſeueritatis inſuſtētabilis aduerſus pec catores quos obdurare dicit̉ ſicut alioꝝ mi ſereri Sūt alia tympana vulgaribꝰ magꝭ aſ ſueta. qͥa faciliora. qꝛ ſonabiliora ad ſaltus incōditos ⁊ alia tripudia. qͥbꝰ ſolēt iūgi fiſtu la biforamīa ⁊ triforamīa. tripos inſuꝑ non grādis calibeus hincinde ꝑcuſſus. Cymba la qͦꝫ nōnunqͣꝫ ex ere/ ꝑ mutuā colliſionē tin nitus acutos reddētia/ qͥbꝰ iudeos veteres vſos fuiſſe Lyra non ſiluit. Tu forte rudis es ⁊ ad pſalterij cythareqꝫ ſubtilitatē ineptꝰ cātes ī tympano mortificatiōis ꝯcupiſcētie carnal̓ ꝑ abſtinētiā ⁊ ieiunia. Cōcinas ī cho ro fraterne charitatꝭ ⁊ ꝯuictꝰ honeſti ſine q̄ rela que diſſonantiā operet̉. deniqꝫ quomo dolibet id egeris dū nō ſileas a laudibꝰ crea toris. ¶ Chorus vocat̉ a nōnullis vulgari bus inſtrumētū quoddā inſtar trabis obli Dd 3 Tractatus primus guꝫ ⁊ vacuū/ cordas habēs groſſiores. mul to plus qͣꝫ cythara duas aut tres/ que bacul̓ erutis ꝑcuſſe. varie variant rudem ſonū. At uero conformius ad expoſitores ⁊ textum. chorus eſt cohors canentium ſimul ī modo corone. prout litteraliter ad oculuꝫ videm. in eccleſie choris/ ⁊ in choris tripudiantiuꝫ. Hic exiſtimandum eſt Mariā ſororē Mo yſi cū alijs aliquatis/ tympana pulſaſſe poſt egreſſum maris rubri. Reliquos auteꝫ om nes choros duxiſſe cū reſponſione vocis cā ticordi atqꝫ plauſibili. Sic in reditu filij ꝑ diti. pater familias euangelicus cuꝫ prādio vituli ſaginati iunxit ſymphoniā ⁊ choruꝫ Sic filij ꝓphetarum ducebant choros quā do ſaul occurrens eis mutatus eſt in virum alterum. tam efficax erat muſica ꝓphetalis. ¶ Symphoniam putant aliqui viellam vel rebelam que minor ē. Atuero rectius exiſti matur eſſe muſicū tale inſtrumentū quale ſi bi vendicauerūt ſpecialiter ipſi ceci. Hec ſo num reddit dum vna manu reſoluit̉ rota ꝑ uula thure linita. ⁊ ꝑ alteram applicat̉ ei cu certis clauibꝰ cordula menieroꝝ ꝓut ī citha ra. vbi ꝓ diuerſitate tractuuꝫ rote / varietas armonie dulcꝭ amenaqꝫ reſultat. Huic ſim phonie qͥdaptius ꝯꝑandū reputabimus qͣꝫ noſtrū cor aſſidue ſe mouēs. ac ꝑinde fantaſi am agitās? que ſi credit̉ a motōe nunqͣꝫ qui eſcit moto corde. Cor vero ſi ceſſat a motu. mori aīal ꝯtinuo neceſſe ē. Felix muſicꝰ ſpū alis qui ſuo hoc ſimphonico cāticordo me lodiam iugiter ſcit ⁊ ſtudet. ꝑ meditatōes di gitos modulari. quatenus affectuuꝫ voces ẜm gāmā myſticū ſuaues reddat. Felix qui magnalia dei nedū in naturalibus. qͣlia ſunt oīa mirabilia valde facta ī eius ſapiētia cuiꝰ nō eſt numerus. ſed in artificialibus etiā re cognoſcit. quemadmodū ex ꝑforatione mo dici ligni ī ſambuca vl̓ fiſtulis. aut ex metal li ductione in tubis ⁊ cymbalis/ aut ī neruo rum aut inteſtinoꝝ deſiccata torſione prout incitharis tot reſonantie variant̉. ¶ Sequi tur. Laudate euꝫ ī cordis ⁊ organo. Corde ẜm glo. poſite ſunt ꝓ quibuſlibet inſtrumē tis alijs a pſalterio ⁊ cithara q̄ cordis ſonāt reꝑcuſſis. ſit viella. ſit ſimphonia. ſit lyra. ſit rota. ſit gͣuiterna. ſit lituꝰ. ſit nablū. ſit ſiſtrū ſit ſcacaꝝ. ſit rebela. ſit generalit̓ vel mono cordum vel diacordū vel tricordū vel tetra cordū vel pētacordū vl̓ ſexacordū. ſeptacor dū. octicordū. nonicordū. decacorduꝫ. ⁊ ſic abſqꝫ termīo cordaꝝ ī inſtrumētis q̄ vl̓ oliꝫ vel poſteriꝰ ꝯponi potuerint ¶ Ceteꝝ/ latiꝰ adhuc organa recipiunt̉ a gloſis/ ꝓ muſico qͣlicunqꝫ ꝯpingat̉ inſtr̄o. Habet v̓o moder nus vſus appropriatōeꝫ nec irrōnabilit̓ ad organa ex plūbeis vel ſtāneis fiſtulis. q̄ cuꝫ follibꝰ ⁊ cum digitis multiplicē ⁊ ꝑfectā ha bent inter aliud quodlibet inſtr̄m vocaliuꝫ. reſonantiā fiſtulaꝝ. que fiſtule nō illiberaleſ appellāde ſunt. qꝛ nō oris deformatōne. ſed follis inflatōe ſonāt. Hoc ſolū vel p̄cipuum retinuit eccleſiaſtica conſuetudo muſicuꝫ ge nus inſtrumenti cui vidimus aliqn̄ iūgitu bam. rariſſime ꝟo bombardas ſeu thalemi as ſeu cornemuſas grādes aut paruas. vel alia ſi qua ſint que nominauerimus inſtru menta qualia Danielis liber omnia ꝯclude re videt̉ in adoratōe ſtatue ſub omni genere muſicoꝝ. ¶ Uerū tn̄ ampliare id qd̓ mō di ximꝰ de organoꝝ ſolo vſu ꝑ celebrē eccl̓ie ri tum. ꝯmonet id qd̓ ꝓpheta ſubiungit. Lau date dn̄m ī cymbal̓ bn̄ ſonātibꝰ laudate eū ī cymbalis iubilatōis. Sūt erea cymbala ea q̄ vocamꝰ cāpanas. qͣs bn̄ fortiter ſonare nul lus ambigit. Talibꝰ vtit̉ eccl̓ia plꝰ qͣꝫ alijs ſectis ad dn̄i laudes tanqͣꝫ vice tubaꝝ legis veteris. quaꝝ officia metris qͥdā exp̄ſſit lo quentē inducēs cāpanā. Laudo deū veruꝫ. plebē voco. ꝯgrego cleꝝ. Defunctos ploro. peſtē fugo. feſta decoro. Sunt ⁊ cāpanule ꝓ melodia velut in horologijs aliquibꝰ ordīa te. Quibꝰ in om̄ibꝰ noſtri pn̄t interiores af fectus erudiri ſimul ⁊ impelli. qualiter expe riebat̉ ille cuiꝰ animꝰ ꝯmotꝰ acriter. eleuatꝰ. dilatatꝰ qn̄ fiebat hmōi reſonātia celebrꝭ/ iu bilabat totꝰ. in ſe recolēs illud ſeraphicū d̓ deo. Pleni ſunt celi et terra gloria tua. Or. Rę. vat tont. Hec ē īeſtimabiliū ꝓfuſio gau dioꝝ ¶ Sub infert̉ pulcra nimis ad pͥora cō cluſio. Oīs ſpūs laudet dn̄m. He ꝓfecto to ti pſalmoꝝ contextui p̄cipue ſuo ſubſeruit initio/ quo dictum ē. Beatus vir. Quid em̄ viri beati dicimus officium qͣꝫ vox laudis ad dn̄m Iuxta illud. Beati qͥ habitāt in do mo tua dn̄e/ in ſecula ſeculoꝝ laudabunt te. Ueꝝ de hoc in ſubſequēti thomo ſeu tono magis intellectꝰ eoꝝ oīm quē diximꝰ aperit. vbi de cāticorū rationaliū vel intellectualiū origine ph̓ia verbū facit. Un̄ lucidiꝰ appa ret quāte ſit fecūditatis quāte iocūditatꝭ hec exhortatō. Oīs ſpūs laudet dn̄m. vl̓ vt traſ fert hiero. Omne quod ſpirat laudat dn̄m. ¶ Huic trāſlatōi ſi qͥs cupiat magꝭ inniti/ po terimꝰ oē qd̓ ſpirat ip̄i homī ꝑ appropͥatōeꝫ De canticorū originali ratione LXXVIII LXXVIII dare. quēadmodū noīauit hoīem xp̄s omnē creaturam qui dictus ē in Gen̄. Inſpirauit ſpiraculum vite homī de terra formato. Eſt aūt material̓ ſpūs (vt interim de ſpūali ſit ſi lētium) radicatꝰ ī corde/ qͥ tāqͣꝫ mīſtro ⁊ liga mēto qͦdā rōnalis aīa exercet ſuas oꝑatōes in organo ꝓprij corꝑis. cui tanqͣꝫ ī ſpera acti uitatis ſue coaptat̉. Eſt triplex iſte ſpiritus aut flatꝰ inſtar fumi tenuiſſimi. naturalis .ſ. vitalis ⁊ aīalis. cui medicoꝝ aliqͥ tantā attri buerunt v̓tutē/ qͣſi ꝑ ſe ſufficiat ad hominis oꝑatōes. nā poſito ſpiritu altero intēdunt ſi nō errāt dicere/ ꝙ medicꝰ vt medicus ē ꝯſide rās corpus humanū tm̄ vt ſanabile nō ma gnoꝑe curat de ꝯditione vel exiſtentia ſpūs materialis alteriꝰ ꝯquirere. ¶ Proinde con ſtat variari certiſſime/ rōnales neduꝫ aīales homīs oꝑatōes ẜm diſpoſitionē materialis huiꝰ ſpūs. quē ſpirat ⁊ reſpirat cor ꝑ cōſona mēbra p̄ſertim ad cerebruꝫ vbi fit aīalis ſen ſitiuus .ſ. ⁊ motiuus. Hic em̄ ſpūs ſi fuerit ſplēdidus. ſi ſerenus. ſi ſubtilis. ſi mulcebriſ erit exinde totꝰ hō letior ⁊ alacrior (ſi deuo tus ē) ad laudandū deum. ſubtilior ⁊ ingeni oſior ad recogitādum ip̄m ꝓnior qͣſi totꝰ liō̄ factꝰ ad diligēdum eum ⁊ ſuauiter amplexā dum. ſi nō abuſus fuerit dono tali. ¶ Donū certe dicimus dei/ taleꝫ ſpūs materialis ſere nitatē. ſit illa a deo immediate/ ſit mediate ꝑ mīſteriū angelicū. ſit ꝑ complexionis tempe riē cum apto regimine corꝑis. ſit ꝑ opitula tionē impetrationēqꝫ ſctōꝝ. ſit maxime tan dē ꝑ habituationē vehementē ī obſeqͥo dei. in ocio ſancto. in exercitio cōtinuo fidei ſpei charitatiſqꝫ v̓tutū. ¶ Qd̓ vſqꝫ adeo fieri pōt ab homine cum gr̄a dei. ꝙ videbit̉ aſſidue d ſari mens eius in aꝑto lumine/ cuꝫ iocundiſ ſima que ſenſum omnē exuꝑat pace. cuꝫ illā ſuꝑadmirabili diuiſione ſpūs ⁊ aīe. cum vni one ad deum cū ignoto ꝯiungit̉ ignote ⁊ ab om̄i ꝑtibilitate reducit̉ ad monadē. hoc īte lexerunt qͥ dixerunt. Secura mens quaſi iu ge ꝯuiuium. Et iteꝝ. Non ē leticia ſuꝑ cor dis gaudium. Et rurſus. Quā magna mul titudo dulcedinis tue dn̄e: quā abſcōdiſti ti mentibus te. Cum ceteris in hanc ſnīam ſi ne numero. ¶ Glorient̉ in domino qui ſunt hmōi rari valde. ſed ſunt qͣꝫuis raro ⁊ ad tē pus beneplaciti tui deus qui das vt vis et quomodo vis canticū. in hac nocte mortali tatis qui ſathanā tenebroſos ſpūs ingeren tem reprimis. qui potes abſqꝫ vlla dubitati oneſ ne materiali quonis ſpū/ tuas in mente colluſtrationes ſuauiſſimas quales dicte ſunt ⁊ ampliores illabendo ſuꝑadmirabilit̓ oꝑari. Atuero ne ſint vacua diuine ſapiētie opera que ſic res adminiſtrat vt eas ꝓprios motꝰ agere ſinat. nō repellit aptā ſpūs ani malis diſpoſitionē. qui taliter in cellulis ce rebri (quas medici triplices ponunt. primā mediā ⁊ poſtremā) pōt deputari. vt ⁊ imago ſit viuacior. eſtimatiua ꝑſpicacior. ⁊ memo ratiua tenacior. ſic p̄terea ꝙ pars aliqua cel lularum vtputa ſuperior ſubtilioreꝫ obtine at ſereniorēqꝫ fantaſmatū vel idolorū rep̄ſen tationē/ remanētibus alijs partibꝰ ī obſcuri tate maiori. Cuius rei poſſumus exempluꝫ accipere circa combuſtionē lignorū quo ad varias ignis differētias/ in flāma vel carbo ne/ aut ꝑ ſimilitudinē nubiū/ aut montis ali cuiꝰ altiſſimi. Cuiꝰ in vertice ſplēdet ſol niti diſſimus. cuꝫ in infimis nubes vagent̉ atqꝫ caligines. Adde ſplendores inſtar vulgurū choruſcantiū vel emicantiū ſcintillarū. qua rum illuſtratōe veluti ſubito diſparēti / pul cerrime veritates emicāt apud agentē intelle ctū elicientē ex fantaſmatibꝰ ī hac luce p̄ſen tatis ſpecies intellectuales puriſſimas/ cuꝫ affectōibꝰ quas nemo nouit niſi qui accipit Puto ſenſerūt talia viri ſpūs ꝓphetici ⁊ de uoti. Senſit ⁊ hoc ipſa virgo beata dū in ſe ꝯſiderans diuiſionē anīe ⁊ ſpūs/ dedit cuili bet quod ſuum eſt prorumpens in hoc can ticuꝫ. Magnificat anima mea dominū. Et exultauit ſpiritus meus/ ī deo ſalutari meo. ¶ Potuerant ad extremū pro cantici ſenſua lis intellectu plurima cōmemorari de muſi ca que ſatis vulgata ſunt. vt ē figuratio gā me manualis. vt traditio d̓ tonis octo/ ꝑ an tiphonas ⁊ neumata/ qualit̓ illi philocapto d̓ amore dei beato Ignacio/ familiari mr̄is dei/ fuiſſe ꝑ angelos ī monte reuelatū tradit narratio vite ſue. Sꝫ terminꝰ hmōi thomo pͥori ſtatuat̉ ad alteꝝ de cāticoꝝ origine ma gis ad ph̓iam ſpectantem procedendo. Secudus thomus. d Roceſſit humana ſtudioſitas cui h oculus nō ſatiat̉ viſu. nec auris im plet̉ auditu/ quin vlteriora iugit̓ in ueſtiget quouſqꝫ inuenerit id quod ꝑfectuꝫ ē. Proceſſit inquā a muſica ſenſibili q̄ dicta ad muſicam ſola rōne vel intellectu ꝑceptā. argumentātes ita. Si corꝑalis habeat au ris ī obiecto ſuo ꝓprio quod ē ſonus cauſa tus ab aere repercuſſo pulcros ſuaueſqꝫ nuDd 4 Tractatus primus meros. cur a ſenſibꝰ alijs vt ſunt viſus ⁊ ta ctus aliqͥd ſimile negabit̉: ꝓpterea muſicā ī geſticulatōibꝰ viſu ꝑceptibilibꝰ. ī ipſo p̄terea tactu ſilenti venaꝝ pulſatiliū poſuerunt. vt ex medicorū diſciplina Marcianꝰ exponit. Erophilꝰ inqͥt egrotātiū venas/ richmoruꝫ collatōe pēſabat. ¶ Progrediētes vlteriꝰ in uenerūt ī ſenſibꝰ interioribꝰ/ qui ſunt imagi natio fantaſia ⁊ eſtimatio/ numeros paſſio nū ⁊ affectionuꝫ motiuaꝝ/ perceptibiles ab his ſenſibus omīceſſante prorſus ab extra ſonante aere. Poſſumꝰ hanc nominare mu ſicā cordis. cuius tot ſunt voces ⁊ ſoni quot inueniunt̉ motus interiores numeroſi paſ ſionū interioꝝ vel affectionū. ¶ Aſcenderūt conſequēter hmōi ꝯquiſitores veritatis ad vim rationalē que corporeo nō vtit̉ organo Et ab hac ſuꝑius ad intelligētiā que ē apex mentis. Ad ſindereſim deniqꝫ q̄ vocat̉ ſcin tilla quedā ſuꝑeuolans ⁊ ſuꝑemicās ad eter na. que ꝑ Ariſto. videtur endelechia nomīa ri. Sed ⁊ ipſa ratio partita ī rationē ſuperi orem ⁊ inferiorē tanqꝫ in virum ⁊ muliereꝫ. de quibus hic nō dicendū. quoniā in tracta tu de theologia myſtica ⁊ in alio de paſſioni bus elucidata eſt hec diſtinctio. Poſuerunt igit̉ in his om̄ibus potētijs muſicā ⁊ armo niā ẜm diuerſas ipſarum motiones. ¶ Fuit apud nōnullos ph̓antes dubitatio / ſi tā nu meroſa ſperaꝝ ⁊ orbiū tamqꝫ velox circūit crearet ſonū ab auditu corꝑali ꝓprie ꝑcepti bilē quēadmodū querit̉ a theologis. ſi de be atis illud de pſalmis habeat veritatem. Ex ultationes dei ī gutture eoꝝ. maxime cuꝫ ci uitas illa dicat̉ plena modulis ⁊ canore iu bilo. vbi quoqꝫ ē vna vox letantiū. vox lau dis ⁊ actio gratiaꝝ. Ariſto. qͥ poſt/ ⁊ int̓ cete ros plenius aſſecutus ē veritatē de qͥnta eēn tia celeſti que īcorruptibilis impartibiliſqꝫ ē. ponit ꝯſequēter neqꝫ ſonū neqꝫ audituꝫ ꝓ prie ſenſibiles illic eē. ſed om̄ia ad intelligē tie rōem ⁊ ꝑceptionē referenda/ que Pitago ras īmo ⁊ Iob/ de ꝯcētū celi poſuerūt. Sic intelligeret̉ apl̓s d̓ linguis angeloꝝ. De ho minibus vero maxime poſt corporū reſum ptionē. nō ē improbabile muſicā vocalem il X lis eē. ¶ Uult forſitan auditor inſtrui pꝰ iſta que dicta ſunt d̓ numeris in omni creatura repertis. (Oīa qͥppe fecit in numero) Quo pacto muſice colligimus exinde rōem? Gra ta fatemur dignaqꝫ ſcitu cōſideratio. Neqꝫ em̄ ſolꝰ ſufficit numerꝰ ad muſice rōem. ſed vt ſonorꝰ ſit oꝑtet. Eſt itaqꝫ ſubiectuꝫ muſi ce numerꝰ ſonorꝰ. Nihilominus vrget nos apl̓s cū ceteris autēticis ponere cātica/ ⁊ vo ces fieri ī cordibꝰ nr̄is ad deū/ ſicut ⁊ clamo res deſiderioꝝ. Deſideriū paupeꝝ (inqͥt pro pheta) exaudiuit dn̄s. Et hoc vtiqꝫ nedum ꝯcedimus. ſed ad huiꝰ rei manifeſtationem/ opuſculū ſeꝑatimedidimꝰ de cāticordo .i. d̓ cantico cordis. cuiꝰ initiale verbuꝫ ē. Beati qͥ audiunt v̓bū dei ¶ Atuero ficut auris trāſ ſumptiue dicit̉ ī deo. dicit̉ ī angelis. ad oēm deniqꝫ trāſferret̉ intellectꝰ cognitionē vt ibi Qui hꝫ aures audiēdi/ audiat. cū ſil̓ibꝰ mul tis. Nō aliter vox ⁊ ſonus vt in ꝓpoſito nr̄o ꝑ metaphorā accipiat̉ neceſſe ē. Sil̓r de fla tu vel de ſpū flante. mouēte. ⁊ exagitāte/ vo ceſqꝫ formāte ꝯſiderare nos ꝯuenit. Nō em̄ dn̄m laudat om̄e qd̓ ſpirat ſine ſpiratiōe vn̄ fit vox. ⁊ ꝯſequēter auditus ſuo mō Spūs aūt multipl̓r d̓r ẜm declaratōem Didimi li bro de ſpūſctō. Eſt em̄ deꝰ ſpūs vt in Ioh̓e ſcribit̉. Deꝰ ſpūs ē. Eſt appropriate ⁊ ꝓprie tercia ī trinitate ꝑſona nexus pr̄is ⁊ filij qͦ ſe dicūt̉ diligere ſpūſancto. Dicit̉ ⁊ ſpūs ſapiē tie multiplex. Spūs inſuꝑ extēdit̉ ad ange lū tā bonū qͣꝫ malum. Qui facit angelos ſu os ſpūs. ait pͣs. Dicunt̉ ⁊ hoīm ſpūs eē. īmo ⁊ brutoꝝ. ẜm Eccl̓iaſten. Extēdit̉ ad vētos ⁊ ſpūs ꝓcellaꝝ. Accipit̉ ſpāl̓r a medicꝭ ſpūs ꝓ inſtrumēto ꝓximo viuēdi. mouēdi ⁊ ſenti endi ī animalibꝰ. ⁊ ē ſumoſitas ſubtilis pro cedens ⁊ corde. Quid tandē multis immo ramur. cū nomen ſꝑiritus ad omnē vim im pulſiuā. ſubtilē ⁊ maxime ſecretaꝫ extendat̉ Quo fit vt oīs amor dicat̉ ſpūs. Quid em̄ ſubtilius. qͥd vehemētius ad mouēdū vl̓ im pellendū qͣꝫ amor. Inde illud Augꝭ. Pōd meū/ amor meus. illo feror quocunqꝫ feror. Hinc valeriꝰ noīat amorē nedū ſpūalit̓ ſed ſpin̄ſctm̄. Et qm̄ ī omī creatura reꝑit̉ amor qui ē virtus quedā motiua ⁊ impulſiua pro ut ꝯtinuo docebimꝰ. pulcerrime ⁊ diuīe cō cluſit pͣs. Omnis ſpiritus laudet dn̄m. Tā qͣꝫ diceret. omnis creatura amet te deuꝫ crea torē ſuum. adoret ⁊ pſallat nomī tuo altiſſi me. Methaphiſical̓ demū rō ꝯcludit totuꝫ iſtud vniuerſū recte dici monocordū diuine ſapiētie. In qͦ delectat̉ ludēs ab initio. cui monocordi amor ē vna corda. Hinc apnd Boe. ph̓ia canit. O felix hoīm genus. ſi no ſtros aīos amor quo celū regit̉ regat. Quid hec tibi ſonare videt̉ optatio niſi cāticū libe ri arbitrij nō diſſonare mūdi totiꝰ monocor do (ſola qͥppe diſſona ſibi volūtas eē pōt) q̄ꝑ De canticorū originali ratione LXXIX ſupremū ſaltē deū nihilominꝰ ad ꝯcordiā ꝑ Y iuſticie amorē ordinat̉ ¶ Pergat igitur dein ceps ꝯpoſitio nr̄a loqui pauca de amore tā qͣꝫ intelligibili quadā voluntate q̄ vitali ſuo pulſu/ ꝑcutit aures cordis ītellectuales/ nō abſqꝫ ſuaui melodia. dum amori ſua nume roſitas adiungit̉. Et in pͥmis reſpiciētes ad exemplar vel ideam amoris creati/ nō poni mus ꝑ fidē edocti talē aliquā ideam ſeꝑataꝫ que non ſit deus. quomō redarguit Plato Ariſto. Concedimus tamen ꝙ omnia q̄ fa cta ſunt/ ſicut ī verbo vita erant/ ſic in ſpiri tuſancto amor erant ſuo modo. Nā ⁊ amor ipſe vitalis ē. Ponit inſuꝑ fides amorem in deo eſſentialem ponit ⁊ ꝑſonalē. quorū vter qꝫ reſpectu creaturarum idealis dici poteſt. Sed qua ꝓprietate loquendi/ quaſi rurſus diſtinctione vel reali vel formali / vel modali vel ſolius rationis/ non ē p̄ſentis inquiſitio nis. Qualiter porro ſit in diuina trinitate. vox patris ipſe filius verbum eius/ qualiter amor amborū ſpūſſanctus cū quodā nume ro vt ꝯſequenter ponat̉ illic muſica ſuauiſſi ma que ē amor numeroſus nec audemꝰ nec voluimus aliquā ī verbis nouitatē aperire. que nō a ſacris litteris ſit exp̄ſſa. nobis qͥp pe ad ſolam hanc regulam loqui phas eſt. ¶ Amor creatus producitur a tota trinitate ẜm triplex genus cauſe. efficientis. formalis vel exemplaris ⁊ finalis. appropriatiue vero cauſaliter a patre. exemplariter ꝑ filium. ⁊ fi naliter et cōmunicabiliter in ſpirituſancto. Eſt auteꝫ amor iſte creatus/ inclinatio que dam/ pondus/ coaptatio. tendentia/ motio ꝯuenientia cuilibet indita rei ad bonum ⁊ ī bono hoc a primo bono appetibili deo. qͣte nus inde q̄libet res ſic tracta ⁊ īclinata/ reuer tat̉ ad ſuū appetibile primū/ quaſi circulo qͦ dā intelligibili. Et hoc mediate vel immedi ate. Sic intelligi pōt ꝙ monas genuit mo nadē ⁊ in ſe ſuū reflectit amorē. vel de btā tri nitate ẜm aliquos. aut de mūdi ꝓductōe tā maioris qͣꝫ mīoris ẜm alios ¶ Rurſus amor creatus quadruplex ē. naturalis. animalis. rationalis. intellectualis. quibꝰ addit diony ſius amorē īcreatū diuinalē Natural̓ amor inſitus ē ⁊ impreſſus in re qualibet tanqͣꝫ ſi militudo ſue cauſe que ē amor diuinus quo motus eſt deꝰ ſe ꝯmunicare rebꝰ. Sic amor natural̓ tantundē ē in qͣlibet creatura quaꝫ habet de eē vel natura. ſicut em̄ ens ⁊ veruꝫ / ſic ens ⁊ amor cuiꝰ obiectū ē bonum ꝯuertū tur/ vt ꝓprie paſſiones cum ſubiecto. Antique dictū ē Bonum ē quod omnia appetūt ⁊ amant. Et ita omnia vt etiam materia pri ma ꝓprie nihil poſita / amet formā vel appe tat vt mulier virū. ⁊ turpe pulcꝝ. ⁊ formā in forme. neqꝫ em̄ materia putanda eſt pure ni hil. Alioquin qualiter eēt pars eēntial̓ com poſiti. Dicit̉ tamē ex ſe nihil eē ſupplenduꝫ eſt formale qͣle cōmunicat ſibi forma. Amor p̄terea ſicut impreſſus eſt ab amore primo ſic in ipſum reflectitur. Si em̄ creatura ne quit fieri neqꝫ conſeruari ſine cauſa efficien te ⁊ conſeruante/ cum finis ſit cauſa pͥncipij mouens efficientē. ¶ Nonne magis innite tur creatura cauſe finali qͣꝫ efficienti. Nōne p̄terea nulli ph̓antes negātes creationē rerū a deo nec cauſam earum ſufficientem. poſue runt nihilominus ip̄m eē finē eaꝝ cuius gr̄a ſunt ⁊ agūt ⁊ mouent̉. Spectant ad hͦ dicta ph̓oꝝ ꝙ appetibile mouet appetitum circu lo quodā. ꝙ deꝰ ſtabil̓ manēs dat cūcta mo ueri. ꝙ ē ſpera quedā intelligibilis cuiꝰ cen trū vbiqꝫ ē. circūferētia nuſqͣꝫ. ꝙ ad ipſum trahimus nos vt ad lapidē fixū in littore. et hoc cordis deſiderijs. vel ſicut ꝑ catenulaꝫ ⁊ ſcalā ſurſum vbi deus innitit̉ iuxta viſioneꝫ Iacob. Sic demū repetunt ꝓprios queqꝫ recurſus. nec manet vlli traditus ordo/ niſi qd̓ ſinu iūxerit ſtabilēqꝫ ſui refert orbē. Hic cardo eſt hic tenax vigor. hic aris rote volu bilis totiꝰ creature. hic poſtremo tenor vni cus totius muſice mūdialis ¶ Amor iſte na turalis ꝯſequit̉ cognitionē ſicut et quilibet amor. nā penitꝰ incognita qͥs amauerit. Sꝫ refert de cognitōe. Nā quedā eſt nō ꝯiuncta rei diligenti. quedā ꝯiuncta vel eſſentialiter vnita. Primā inſequit̉ amor pure naturalis ſicut lapis tendit ſurſum. ⁊ ſagitta ad ſignū nō ꝑ ꝓpriā cognitionē. ſed ꝑ cognitōem im pellētis ⁊ dirigentis. Sic ſuo modo qͥlibet amor vel tendētia natural̓ reꝝ ī ſuos fines/ fit ꝑ directionē ⁊ cognitōꝫ intelligētie nō er rātis q̄ deꝰ ē. vt ph̓s ⁊ ꝯmētator ſuꝰ tradūt. ¶ Ceteꝝ triplex amor aliꝰ triplicē ſequit̉ co gnitōeꝫ ꝯiunctā. ſicut aīalis amor ſequit̉ co gnitionē ſenſitiuā interiorē ⁊ exteriorē. rōna lis ſequit̉ cognitōeꝫ rōnis homī ꝯiūctā eēn tialiter. amor intellectual̓ ī angelis plꝰ hoīe/ ꝯiunctā ſequit̉ intellectualē cognitiōeꝫ. Ha bemus ꝓprias cuiuſlibet amoris ad alterū differētias. vn̄ amor naturalis qui bonus ē nec malus eē pōt. ſicut nec errare pōt ſuꝰ di rector ⁊ cauſator deus/ qͣꝫuis inueniat̉ ī agē tibꝰ volūtarijs. nō tn̄ ea rōne qua volūtaria Dd 5 Tractatus primus ſunt. ⁊ qua ſuā inſequunt̉ ꝯiunctā cognitio nē ſed ꝑ reſpectū ad inſtinctū vel impulſum prime rōnis ſeꝑate quā eē deū conſtat. Sic in homine ſolo genus quodlibet amoris in uenit̉ tanqͣꝫ in minore mundo qui omni ꝑti cipat creatura. ſed hoc ē alia ⁊ alia ratione. Amat itaqꝫ pure naturalit̓ ſequendo motio nē prime cognitōis ſeꝑate. Amat aīalit̓ ordi ne ad cognitōeꝫ ſenſualē ſibi iunctā ⁊ intrin. ſecā. Amat rationabilit̓ ſequēdo intelligen tiā mentis ſue. que ē ſuprema portio rōnis. Z ¶ Queret aliquis/ quid ad materiā de canti cis/ tanta de conditōnibꝰ amoris digreſſio? Reſpondemus/ multū ꝑ omnē modū. qm̄ ī pͥmis ex hoc vltimo colligi debet diſtinctio ſeu diuiſio multiplex canticorū in ſenſuale ⁊ intellectuale. Trahit̉ inſuꝑ diffinitio canti ci rōnalis ⁊ intellectualis quod eſt amor nu meroſus/ rōne ꝑceptibilis vel intellectu tar qͣꝫ ſpūali mentis aure. Habet̉ poſtremo qͥd ſit canticū pure naturale quod oīs creatura cātat. pſallit modulatur ⁊ iubilat deo. qm̄ ē amor natural̓ numeroſus/ in dei gloriā or dinatus. qualis etiā ī demonibꝰ/ obſtinatis ⁊ obſtrepētibus voluntarie deo ꝑ horrēdas blaſphemiarū diſſonātias/ pulcre ſonoreqꝫ collocant̉ ordines. ¶ Suꝑſunt ad integraꝫ caticoꝝ noticiā moraliū qui ⁊ rōnales ſunt/ alie diſtinctōes de amore. maxime penes vo luntariū ⁊ inuoluntariū diuerſimode penes meritū ⁊ demeritū. penes iocundū ⁊ luctuo ſum. letū ⁊ triſte. Efflagitaret rurſus ordo loqͥ de cāticordo/ hͦ ē de cātico cordis/ niſi ſu per hac re tractatꝰ iaꝫ ſpecialis haberet̉ cuiꝰ initiū ē. Beati qͥ audiūt v̓bū dei. vbi practi ca tradit̉ ꝑ gāma nouū ⁊ myſticum ī vltima ꝑte pro moraliū notulatōe cāticoꝝ. ¶ Atue ro pluribꝰ omiſſis ꝓtinus offert ſe de mono cordo memoria. cuiꝰ ſola q̄ reſonat corda po nit̉ amor. Et eiꝰ figurā ſuffecerit hic ponere vidēdā ad oculū relatiue ad pr̄ noſter. Su peraddet̉ aliud exemplar de pſalterio deca cordo qd̓ ad eandē ꝓprie reſpicit ꝯſideratōꝫ Subdet̉ compoſitio moralis ſcacarij/ ex qͥ bus habebit ſolers animus facultateꝫ circa qd̓libet inſtrumentū muſicū ꝑ tropologiaꝫ. allegoriā ⁊ anagogiā facilit̓ excogitādi ſimi lia. ¶ Expedit autē fieri rememoratōem ſub ꝯpendio de gāma p̄dicto. qd̓ duplici metro complectit̉ A ſit amor gaudēs. e. ſpes ꝯpa ſio iota. O timet. vqꝫ dolēs odit. ⁊ iſta noteſ Declaratio ſtat ī hoc pͥmo/ ꝙ voces ī gama myſtico/ nō intelligende ſunt ſenſibiles auri z f bus extrinſecis. ſed dicunt̉ interiores affecti ones mente vel corde ꝑceptibiles. que cum ſint innumerabiles nihilominꝰ ad paucas ph̓ia ſimul cum theologia ⁊ medicina redu xit. nūc ad vnā. nunc ad duas. nunc ad tres dehinc ad quattuor. ac deinceps vſqꝫ ad vn denariū in quo ſtetit Ariſto. ¶ Nobis auteꝫ placuit ad p̄ſens numerus pͥncipaliuꝫ qͣttu or affectionū quaſi ſimpliciū iuncta qͥnta ve lut ex multis compoſita. ¶ Placuit rurſus has affectōnes qͥnqꝫ/ ꝑ quinqꝫ vocales deſi gnare/ tanqͣꝫ ꝑ notulas quinqꝫ ꝓportionabi les illis de gama manuali. videbis em̄ ſub ſo lis qͥnqꝫ vocalibꝰ eas cōplecti. qͣꝫuis vna ſcꝫ a. duplicet̉ in fa ⁊ in la. Unde remotis cōſo nātibus aut mutis ab vt. re. mi. fa. ſol. la. ſu perſunt hic vocales quinqꝫ. v. e. i. o. a. quas alit̓ hic ordinamꝰ mutantes. a. e. i. o. v. ¶ Ap plicamus ꝯſequenter affectiōes nr̄as quin qꝫ. que ſunt amor ſeu gaudiū. ſpes ſeu deſi deriū. compaſſio quaſi mixta. dehinc timor ſeu metus. poſtremo dolor vel odiuꝫ Appl̓ camus inquā iſtis qͥnqꝫ vocalibus/ vt A. ſi gnificet amorē gaudioſum. Eſpem ſeu deſi deriū. nō virtutē theologicā. I vel iota com paſſionē. O timorē. Udolorem vel odium. ¶ Sic ꝑſpicua ē duplicis metri ſnīa. ſic om ne canticū poſſumus ad gāma myſticuꝫ re ducere. ſit illud canticū veracit̓ in corde vel mente. aut figuralit̓ in quibuſlibet pſalmis inſtrumentis ve muſicis. ſicut in ſono tube. in pſalterio ⁊ cythara. in tympano ⁊ choro. ī cordis ⁊ organo. in cymbalis beneſonātibꝰ ⁊ iubilatōnis. Deniqꝫ quomodolibet. Oīs ſpūs laudet dn̄m. ¶ Ceterū vis cognoſciti ua rōnalis/ mīſtrat quaſi lr̄am canticordi iu xta meditatōes varias ẜm quas vis affecti ua p̄cipue ſi fuerit fortit̉ habituata/ ꝓrūpit ī voces numeroſas affectionū quinqꝫ p̄dicta rum/ eas multiplicādo penes graue acutuꝫ ſuꝑacutum ſurſum ſcꝫ ⁊ deorſum ꝑ ſiſtolē ⁊ diaſtolē quaſi ſine termino. In latitudine p̄ terea ẜm breuiatōem ⁊ ꝓlongatōem. demū ī ꝯiūctōe mutua ſupra quā habeat fieri ī mu ſica ſenſuali. ibi maxima vbi ē ī celo vna vox letantiū ⁊ vnus ardor letantiuꝫ. ¶ Decreui mus ad extremū de tot inſtrumentis/ trium (vt diximus) figuras apponere: videlicꝫ mo nocordi iuxta lr̄am or̄onis dn̄ice. ⁊ decacor di ẜm alphabetuꝫ. ſimul ⁊ pater noſter. ⁊ lit terā. x. p̄ceptorū. Scacorduꝫ ꝟo qꝛ dupler habꝫ officiū tāqͣꝫ chorꝰ caſtroꝝ a. cāticū mi litare deſcribit̉ cū ſua quadam elucidatione De canticorū originali ratione CX.425 LXXIX ſeu canone vt in prioribus. Sed antea mi grabimus tandem duce theologia. poſt the ologiā ⁊ ph̓iam ad cātica canticoꝝ ꝓ tercio ⁊ finali thomo pn̄tis opuſculi de cāticis iu xta ſuum originem diſtinctiuo. Thomus tercius Anticorū diuerſas ſpecies inueſti gauimus ẜm hiſtoriā. pͥmo qͦ ad cā tica ſenſu ꝑceptibilia. dehīc ẜm ph̓i cam diſciplinā de canticis in om̄i creatura reꝑtis que ꝑ intellectum ꝑcipiunt. Putabit aliquis nihil ſuꝑeſſe. qm̄ vltra vel ſupra cre aturā vniuerſaꝫ q̄ cātica reperies? Atuero ſi theologiā videbimꝰ grādiora ſuꝑeſſe quēad modū mirabiliori mō cā cauſaꝝ quā ī amo re fūdauimꝰ tractat. inchoans ſuā ab eo tra ditōeꝫ/ vbi ⁊ ī qͦ ph̓ia ſtetit/ nō habēs vltra qͦ ſuum deduceret ſcrutiniū. Ecce ꝙ ꝓgreſſus ph̓ie ẜm apl̓m ⁊ ſapientē/ fit ab eis q̄ viſibi lia ſunt ad inuiſibilia dei qͣſi ꝑſcalā aliquā. q̄ vbi deficit/ ph̓iaꝫ ſtare neceſſe ē. vel in tene bris temerariā ꝯcutiendo palpare et errare. Nā q̄ ſunt diuine volūtatis ꝓrſus liberrime ꝯſtituta. q̄ leges. q̄ tēporū p̄ſtitutiōes. ſolus ille ſcit ⁊ cui voluerit reuelare qͥ voluit ⁊ di xit ⁊ facta ſunt. Omittamꝰ interim v̓buꝫ de myſterio beatiſſime trinitatis. qd̓ enarrauit filiꝰ vnigenitꝰ ī ſinu patris qͥ ſolꝰ nouit que ſunt eiꝰ. Sileamꝰ p̄terea de ip̄o v̓bo dei pe qd̓ facta ſunt oīa. ⁊ d̓ amore ꝑſonali qͥ ē ſpūſ ſanctꝰ quē mutuo cōicat ⁊ ſpirat ſumma libe ralitate pater ⁊ filiꝰ. Creaturarū qͥppe ꝓdu ctio qͥd ē niſi quedā punctual̓ ⁊ vix alicuius momēti cōicatio reſpectu cōicatōis illiꝰ infi nite q̄ fit in ſpūſancto. Deſinamꝰ inſuꝑ que rere ſi ꝯueniēter poſſumꝰ d̓ illa trinitate glo rioſiſſima. ponere canticū ſumme ſuauitatꝭ ⁊ leticie ſicut illic ponimus v̓bū numeroſi ſimū plenū rōnibꝰ ⁊ ideis abſqꝫ termīo. Po nimus ⁊ amorem iocundiſſimū ſpiritūſan ctum qͦ v̓bū tendit in patrē ⁊ pater in v̓buꝫ tenore gratiſſimo. Ponūt alij hierarchiā il lic vbi pater īquiūt nō graduali ꝑfectōe ma ior ſed in ꝑſonarum origine principat̉. ¶ Di mittamus inquā talia/ diuinis theolo gie ꝑ ſcrutatoribꝰ cum ocio magno. cum ingenio clariſſimo. cū exercitio diutiſſimo Nobis ſit hic ⁊ nūc ſatis de canticis ī creatura poſitis loqui/ plus ad deuotionis excitationem qͣꝫ intellectus admirationē ⁊ eleuationē in alta maieſtatis. ſcientes ꝙ ꝑſcrutator maieſtatꝭ opprimet̉ a gloria. et quo ampliꝰ acceſſerit homo ad cor altū/ eo ampliꝰ exaltabit̉ deus ¶ Ueniamus ad rē noſtrū collocātes pedeꝫ inueſtigatōis vbi ſtetit ph̓ice pes inqͥſitōis. hic aūt ſi bene tenemus pes erit ī amore. ſic vt canticū ſua generalitate ſumptū deſcribi poterit ꝙ ē numeroſa vox amoris vel amor numeroſus. vel numerꝰ amoroſus. ¶ Addi tū ē de ſpeciebꝰ amoris poſt diuinā. qm̄ vnꝰ eſt naturalis ꝯuertibilis cū ente. alter aīalis alter rationalis. alter intellectual̓. quorū cō ditio naturaqꝫ deſcripta eſt. Porro de crea to amore ſuꝑnaturali/ de charitate quaꝫ qui habet manet in deo ⁊ deus in eo. De amore quoqꝫ nuptiali dei cū homībꝰ v̓buꝫ nullū. ī quo tn̄ ⁊ ſuꝑ quē fundant̉ cātica canticoꝝ q̄ epithalamia nominamꝰ/ ⁊ cāticū diuinale. ¶ Erat aūt ab initio pͥncipal̓ intentio facere v̓bū ꝯſonāter ad xp̄i parabolā de cātico du plici. vno ẜm ſaltationē vel exultatōem. alte ro ẜm lamentationē ⁊ planctū. ⁊ hͦ nō ſecula ri ſeu prophaua vanitate ſed xp̄iana pietate Cōuerte fideles oculos ad xp̄m. videbis aſ firmo tāqͣꝫ ī exemplari pietatꝭ ip̄m duplex hͦ cātici genꝰ reſonaſſe. nā ⁊ exultauit ſpūſācto raptus ad vocē patris intus ſonantē cū cla mauit. Cōfiteor tibi pr̄ celi ⁊ terre. qꝛ abſcō diſti hec a ſapientibꝰ ⁊ prudentibꝰ. ⁊ reuela ſti ea ꝑuul̓. Ita pr̄ ſic placituꝫ ē ante te. Rur ſus ita lamētatꝰ ē ⁊ plāxit vt ꝯq̄reret̉ palaꝫ. O vos oēs qͥ trāſitis ꝑ viā attēdite ⁊ videte ſi eſt dolor ſicut dolor meꝰ. Talia colligimꝰ h̓ duo cantica. vnū exultatōis. aliud lamen tationis. ad qualia nō habuit philoſophia ſcrutādo venire quorū quodlibet fundat̉ in amore. nō qualicūqꝫ ſed charitatis ⁊ amici cie deiformis. ẜm oppoſitas tamē et diuer ſas rōes. vna eſt diuīalis adoptio ⁊ deſpōſa tio. altera reprobatio ⁊ repudiatio. Nihil pͥ mo cantico melius. iocūdius. beatius. Ni hil ſcd̓o deterius. inſuauius. infelicius reꝑi tur. Primū cecinit Salomō in canticis. et Dauid pluribꝰ pſalmis. Alterum hieremi as in trenis. Et Eſaias ibi. Cātabo dilecto meo. vbi de repudio canit̉ ſynagoge. ¶ Nūc 5 aſcendat theologia ſupra ph̓iam nō incho ans ꝓceſſu ab infimis inſtar ph̓ie / ſed a deo pͥmo omniū pͥncipio. ad qd̓ attingit vtiqꝫ ꝓ ceſſus prior ph̓ie. Et dicamus vltra ph̓iaꝫ ꝙ deus ipſe tāta pietatis dignatōe. tāta cha ritatis bonitatiſqꝫ dilatatione humanā di lexit naturam/ vt eam formaret ad imaginē ⁊ ſimilitudinē ſuaꝫ/ quatenꝰ ſui ꝑticeps eſſe poſſet. ⁊ ita particeps ꝙ eideꝫ iūgeretur feli Tractatus primus ciſſimo federe nuptiali ſicut ſpōſa ſpōſo ſuo quā dilectōe ⁊ charitate nullā diligibiliorē/ nullā chariorē eſtimare pōt cor humanum. ¶ Poſuerūt nec negamus aliqͥ ph̓antiū ma gis eleuati et diuinitus illuſtrati ſic̄ Ariſto. ꝙ vltima felicitas homīs ꝯſiſtit in dei ꝯtem platione. nec vt arbitror ſequeſtraſſet amorē eius. nihilominus cū cognouiſſent deū/ nō ſicut deum glorificauerūt neqꝫ gr̄as egerūt. ⁊ quid inde ſecutum fuerit pudet recordari qd̓ apoſtolus aperiat. Amabāt dei virtuteꝫ illuſtrantē intellectuꝫ. ſed ip̄aꝫ que ſanaret q̄ corrigeret que reprehenderet affectum (dicit Augꝰ) non amabant. ¶ Amplius ip̄i ph̓i qͣꝫ uis aliquē hominis amoreꝫ ad deum pone rent ⁊ debitum ſcirent/ nullo pacto tamē va luerunt attingere vel ſuſpicari ꝙ mutua eēt amicicia p̄ſertim ſponſalis/ dei ad homineꝫ ⁊ econtra qualē nobis reuelauit theologia fundata in charitate de qua eſt illud. Chari tate ꝑpetua dilexi te. Nō em̄ quilibet amor dici meret̉ amicicia ẜm philoſophuꝫ. ſed ille quo ſibi mutuo cōmunicāt ⁊ cōuiuunt ⁊ cō gratulant̉ ⁊ conniunt̉ amantes quale aliud neqꝫ Plato dicens deum nō miſereri homi nibus. nec Ariſto. redemptionis ignorans myſteriū. nec aliud oīno phas habuit ſine fi de. ¶ Temptemꝰ nūc de canticis exultatio nis ⁊ lamentatōis aliqͥd dicere/ qd̓ ſit ſupra nō contra philoſophia. que duo cantica no tans qui dixit. Miſericordiā ⁊ iudiciū can tabo tibi dn̄e. Hec autē eſſe iam tetigimus. vnū nuptiale quod epithalamiuꝫ nominat̉. aliud repudiatōnis reprobe qd̓ infernale di ci poterat. Oportet igit̉ vt a nuptijs carnali bus figurā accipiamꝰ nō diſſonater ad apo ſtolū/ qͥ loquens de corꝑali mrimonio. Sa cramentū inqͥt hoc magnū ē. ī xp̄o dico ⁊ ec cleſia. ¶ Sunt v̓o litteraliter tres modi de ſponſationis. vnus viri cū libera. alius viri cuꝫ ancilla. tercius viri cū domina. Ultimū hunc modū tenuiſſe videt̉ ſolus Ioſeph vir iuſtꝰ cū vxore ſua Maria. Primū legimꝰ in Abraā cū Sara qd̓ quotidianū ē. Alterum ip̄ius eiuſdē cū Agar ancilla/ ſicut in Iacob dupliceꝫ hunc modū reperies reſpectu Lye et Rachel liberaꝝ. quibꝰ additū eſt ancillaꝝ vtriuſqꝫ connubiū. ¶ Ueniamus ad myſte riū. figurauit nāqꝫ matrimoniuꝫ Ade cum Eua conſorte ⁊ libera cum adhuc non pec caſſent coniūctionē dei cū anima ſancta. eti am ſi nō fuiſſet incarnatio filij dei ſubſecuta F gurauit inſuꝑ ẜm apoſtolū ꝯiunctioneꝫ xp̄i incarnati cū eccl̓ia cuiꝰ caput ē ⁊ cōſors in natura. Figurauit ꝯiūctionē humane na ture cū deo in vnitate ſuppoſiti. Figurauit ẜm Augꝭ. ⁊ ſequaces ꝯiunctionē portionis ſuꝑioris. quaſi viri cū inferiori tanqͣꝫ mulie ris. Figurauit iuxta metaphorā ſalomonis de forti muliere cōiunctionē homīs vel ſpi ritꝰ ſapiētis cum lege dei vel ſapientie. Sic em̄ loquit̉ alibi. Queſiui ſponſam mihi aſſu mere eam. ¶ Subinde matrimoniū Abrae Iacob cū ancillis/ notat apoſtolꝰ figuraſ ſe ꝯiuctionē xp̄i cū ſynagoga q̄ generauit fi lios ī ẜuitute. Deniqꝫ matrimoniū Ioſeph cū Maria certe cū dn̄a que nō ab eo peꝑit. nec eam humiliauit ſed eiꝰ cuſtos fuit/ aptat̉ ꝯgrue ꝯiūctioni p̄lati cū eccl̓ia ſua qua ſpūſ ſanctꝰ impregnat/ nō ip̄e qͥ cuſtoſ ē qͣꝫuis ſpō ſus. ¶ Habemus ecce ſeptē genera ſpūaliū nuptiaꝝ de quibꝰ nō erit dicendū ꝑ ſingula. grata nihilominꝰ eſſet ſpeculatio circa vnū quodqꝫ genꝰ intuenti. quo pacto cantica cā ticoꝝ ſalomonis aptarent̉ vnicuiqꝫ tanqͣꝫ ī epithalamio ſaltationis vel exultationis. ¶ Et quidem de coniūctione chriſti cum ſy nagoga veteri. rurſus cū eccleſia noua et li bera necnon ⁊ naturali. doctores copioſiſſi me diſſeruerūt in expoſitōibꝰ cāticoꝝ littera liter ⁊ allegorice De ꝯiūctione p̄terea dei cū anima ẜm tropologiam nō ſiluerūt. ſed nec vſqꝫ quaqꝫ de coniūctione prelati cū eccle ſia vice xp̄i tacuerunt. ¶ Ceteꝝ de altero du plici ꝯiugio myſtico qd̓ ſupereſt/ ſi qͥs aperū erit os in canticis vt ꝑ anagogiaꝫ diſſereret ignoramus. Scimus venerabilē Richar dū non vnū non alterum/ ſed om̄ia pene vo lumina ſua de hoc matrimonio ſpūs ⁊ aīe ꝑ myſteriū compleuiſſe. p̄cipue libro de. xij. pa triarchis ſubtilitate mirabili. cui ꝯſonāt tra ctatꝰ alij de archa myſtica. de viſionibꝰ Da nielis. de exterminatōe mali Deniqꝫ totꝰ in iſta verſatꝰ ē metaphora/ que portionē ſupe riorem viꝝ/ ⁊ inferiorem appellaret mulierē. nec ſiluit ſenſualitatis ꝯcūbinas/ veꝝ nō tra duxit ad cantica qd̓ viderimꝰ. ¶ Uiſum eſt tn̄ mihi nonnūqͣꝫ meditāti in ſecreto cordis mei cubiculo / ꝑ noctes heu p̄ſentis vbiqꝫ ca lamitatis/ poſſe fieri vt epithalamiū diuīale ꝯſonare mōſtraret̉ huic ꝯiugio ſpūs ⁊ aīe/ p̄ ſertim ī xp̄o. Rurſus alteri cōnubio ſpūali ſapiētie diuīe create cuꝫ ſpū creato deiformi ſicut in exultāti ſpū Marie potiſſime ꝯpete bat. Si pauſemꝰ īterea paululū. dehic alio velut ſub exordio naturā epithalamij pͥmo De canticorū originali ratione LXXIX deſignātes. poſtmodū temptabimus illud exponere qd̓ nobis meditatio locuta eſt de xp̄o ⁊ maria. quod certatim laudāt angelici ſpūs/ īmo q̄libet creatura a qͥbꝰ vtinā nō di ſcordet vox noſtra. laus nr̄a. ſtudioſitas no ſtra. carmē qͦꝫ noſtrū qd̓ ⁊ ſaltare docet ⁊ plā A gere cū pueris in foro ludētibꝰ. ¶ Epithala miū nō hic accipimus ſenſuale canticū pro nuptijs carnalibꝰ quibꝰ hymeneū p̄eſſe gēti litas fabulat̉. nō inſuꝑ intelligimus canti cuꝫ celeſte beatitudinis eterne. vbi ꝑfecta ſe curaqꝫ fruitione nuptiali/ felices aīe cū deo totaliter vniunt̉. tranſformant̉. ſopiunt̉. io cundant̉. ſed epithalamiuꝫ dicimꝰ hic canti cū vie ꝓ deſponſatōe diuinali q̄ ꝑ gr̄am hic incipit ⁊ in gloria conſummat̉. aūt ſi perdit̉ in finem charitatis anima ꝑpetuo repudio cruciat̉. ¶ Epithalamiū p̄ſupponit amorē naturalem. animalē. rationalē. dilectionem quoqꝫ liberam beniuolentie/ ⁊ honeſte quo qꝫ ꝯcupiſcentie demū ſocial̓ amicicie. Sed addit in ꝓpoſito noſtro/ donū charitatꝭ gra tie viuificans diuinitus aſſimilans et ꝑfici ens. donū inſuꝑ ſpei tendentis in ꝯſumma tionē glorie. donū quoqꝫ cuiuſdā zelotipie laudabilis ⁊ fidelis qua zelāt ſe mutuo ſpō ſus ⁊ ſponſa. Eſt zelus amor vehemēs. nō compatiēs qualecūqꝫ contrariū vel aduer ſuꝫ fieri contra rē dilectā Et hoc p̄ſtat fides Eſt igit̉ epithalamiū noſtrū deſcribere can ticū ſponſi ⁊ ſponſe. fide ſpe ⁊ charitate iun ctorū. ¶ Epithalamiū Salomonis qd̓ cā tica canticorū dicimus/ cōpoſuiſſe credit̉ et tradit̉ ab eccl̓ia rex Salomon/ inſpiratus a ſpūſancto tempore quo erat amabilis do mino. qͣꝫuis verba videant̉ carnalia. qͣꝫuis inſuꝑ autor poſtmodū miſerabiliter ⁊ lamē tabiliter corruerit. vt nō gloriet̉ ſtulta p̄ſum ptio cordis hūani/ ſi myſteria omnia cogno uerit qͣlia ſunt in canticis maxima. ſed qͥ glo riat̉ in dn̄o gloriet̉/ videatqꝫ ne cadat. Fiat ita circa nos o glorioſiſſime ſpōſe Ih̓u. duꝫ te cogitamus loquimur. extollimus cū dile cta ſponſa tua. nequādo cū illa Uaſti ſuꝑba repudiemur a regali copula tua. ¶ Epitha lamiū datur ꝑ ſymbola. vt ẜm Augꝭ. deſide ret̉ ardentius. nudet̉ iocūdius. ſpecioſius vi deatur. nihilominus oportet ſi fructuoſe. ſi ſecure. ſi ſalubriter cantari debeat. ꝙ eleuet ſe mens ad remotionē fantaſie vbi nō ſit ma ſculus neqꝫ femina. ſicut nec charitas ſexuꝫ habet. Oportet iterū depurationē fieri v̓tu tis appetitiue quā nulla titillet carnalis ſub carneis v̓bis ꝯplacētia vl̓ libidinoxia. Oꝑ tet ampliꝰ humiliari v̓tutē iraſcibilē. vt nu la ſurrepat ꝓ cognitis myſterijs ſuꝑbia. ſeld quāto maior ē humiliet ſe ī om̄ibꝰ ¶ Epitha lamiū temptat̉ incaute cantari ab aīa quan tumcunqꝫ ſeculariter erudita/ ſi nō fuerit ex purgata prius a ſordibꝰ pctōꝝ. q d̓ docet̉ fie ri ī ꝓuerbijs Salomōis. ſi nō fuerit p̄terea ſurſum eleuata ⁊ illumīata ꝑ ꝯtemptū terre noꝝ ad qd̓ monet Eccl̓iaſtes. Si nō fuerit poſtremo cordialiter affecta ⁊ ꝑfecta deſide rio ſuꝑnorū/ quod querit̉ ī canticorū canti cis exerceri Ac ꝑinde deſcribit̉ epithalamiū tripliciter ẜm tres actꝰ hierarchicos. purga re. illuminare ⁊ ꝑficere. q̄ tria preſtat ſol iuſti cie tripliciter exurēs mōtes nature ſublimis humane. ¶ Epithalamiū ſalomōis pōt inſi piēs ⁊ aīalis hō fideliter admirari ⁊ ſimplici ter credere ſed nō arrogāter ꝑſcrutari. qꝛ ni hil ꝑiculoſius. pōt homo rōnalis ⁊ ꝓficiens illud pie meditari ruminationis typo. ſꝫ nō ex abrupto ꝯcinere. quo nihil difficiliꝰ. Po teſt homo ſpūalis iā carni deſipiēs ⁊ ſangui ni/ epithalamiū ſapiēter cū ſapore deprome re. quo nihil ſuauius et ī terris beatius erit. Uide oꝑa dei ꝙ fit idē canticū electis in edi ficationē. conſolationeꝫ ⁊ bonum odorem. alijs in ſcandalū. ruinā. contradictōꝫ. ⁊ odo ris in mortem. ¶ Epithalamiū fit nō aman. g tibus omnino barbarū nec intelligibile. fit mala ⁊ carnaliter amantibus in offenſionē ⁊ ſcandalū. quibus augetur inde furor igne us. fetor carneus. inſatiabiliſqꝫ pruritus. Quod etate noſtra vel in fictis quibuſdā de uotis compertū punitūqꝫ ꝑ ignē fuit. Atue ro ſi fuerit deo ꝓpicio exercitatus hō ſpūa lis pati diuina. ſicut de Ierotheo ſuo loqui tur Dionyſius. ſi fuerit in eo deiformis ⁊ bn̄ ignitꝰ affectus/ ſi ſentiat diuiſionē anime et ſpūs a v̓bo dei fieri. ſi ꝑ multa ꝓbatꝰ multū dei ſenſum cognouerit. pergat qui hmōi eſt epithalamiū frequentare. nō in delictis ⁊ v̓ bo ſuperbo. ſed in hoc benedicat deum qui fecit illum et inebriantē eum talibus bonis ſuis. ¶ Epithalamiuꝫ ē quod grāmatici no mināt dragma vel dragmaticū. quod fit in ter duos more dialogi. nō qͣliſcūqꝫ. Eſt em̄ dialogꝰ inter magiſtꝝ ⁊ diſcipulū. cui dida ſcolicō nomē ē. Eſt aliꝰ inter loq̄ntē ⁊ ſuū in terp̄tē. Sed iſte terciꝰ fit inter dilectū ⁊ dile ctā cum ꝓprioꝝ celatōe noīm. Et pōt drag ma eē vel indeclinabile neutꝝ vel declinabi le femininū ſcd̓e declina. vel neutrum tercie Tractatus primus vt ibi frequētate nobis dulcia cantica drag matis. Uidebis ī cāticis canticoꝝ ſic obſer uari vt ſpōſa preloquat̉. ſponſus reſpōdeat ꝯmixtis aliquādo interrogatōibꝰ vel reſpō ſionibus ſodaliū ſiue adoleſcētulaꝝ ſiue cu ſtodū ſiue amicorū ¶ Epithalamiū introdu xit ſponſam quaſi philocaptā ⁊ inamoratā de ſponſo ſuo. cuius aſſidue p̄fentiā. verba. complexuꝫ oculus deſiderat. ſed hoc tamen cū virginali pudicicia/ ⁊ mira grataqꝫ puel lari verecūdia. Quid em̄ procacius. qͥd odi bilius. quid punibilius in ſponſa puella et virgine. ſi vltro nedū rapiat viꝝ. ſi vel palam petat aut roget ad ꝯſummationē operis nu ptiaꝝ. petit tamē ſignis aliquibꝰ cuꝫ pudica circulocutione ⁊ inſinuatōe verecunda tem pus expectans ⁊ locū beneplaciti viri. dū fu erit introducta ꝑ cum in matrimoniale cubi culū. nō iam vt ſponſa ꝑ ſpem. ſed vt vxor ꝑ feliceꝫ/ nec amplius diſſolubilem vnionem. ¶ Epithalamiū/ introduxit ſpōſuꝫ tāqͣꝫ phi locaptū ſpōſa nō ſine verecūdia quadā ſi vi det̉ ī turba cū ſponſa vel ad ſpōſum / querit obinde ſolitudineꝫ vt illa blādiat̉. ꝓſpicit ꝑ cācellos ⁊ feneſtras/ zelās ſcire qͥd agat ſpōſa ſalit ⁊ tripudiat feſtinus totus dū ꝑgit ad eā dum vult audire voceꝫ ſuam. faciem videre. oſtium aperiri. ſe ſequi. Nihilominus expe ctat hora venire cubiculi nuptialis / nolens ante legitimū tempus ſpōſaꝫ cognoſcere nō dum federe ꝯſummato ¶ Habemus ex iſtis epithalamij notul̓ nō paruā (niſi ſallor) eru ditionē ꝓ cognitōe reliquorū. que vl̓ illic tra dit littera vel gloſa doctorū notat. Sed ad huc pauca iūgamus nō que dant totuꝫ ſuꝑ cantica cōmentū. hoc em̄ nō eſt p̄ſentis opu ſculi/ tot metaphoras ſigillatim aꝑire/ ſatis erit vel vbertim apertas repetere. ſat erit ali quas quaſi ſcintillas excutere ꝓ colluſtratio ne cū incendio leui cordis deuoti. ¶ Epitha lamiū eſt canticū de amore ad amorē. d̓ cha ritate ad charitatē. de dilectione ad dilectio nem ſine fantaſia carnalis ſexus in amāte vl̓ amata. Dicet aliquis hic contradictionē im plicari ꝑ terminos. Nōne maſculinū inqui et genus ad maſculū. femininū ſpectabit ad feminā. alioquin diſtinctio talis qͥd oꝑabit̉ ī articulis. Rurſus ſi qd̓ natū eſt ex carne ca ro ē. ſic qd̓ ſimilitudo carnal̓ eloquij cauſat nōne corporeū fantaſma putandū ē. Ueruꝫ attēdat qͥ ſic opponit/ dictum hoc vltimū re torqueri ꝓ nobis. Nā pōt oculꝰ rōnis et in tellectus/ ex fantaſmatibꝰ vtiqꝫ corporeis/ ſpēs elicere ⁊ fodere ſpūales / ꝑ qͣs ītelligit ea q̄ ſunt ſpūs. qͥ teſte xp̄o carnē ⁊ oſſa nō habēt nec eoꝝ ſil̓itudinē. ſed qd̓ natū eſt ex tali ſpū ſpūs ē: Uidere ē ꝓinde rē eandē p̄cipue ſpūa lem reciꝑe quēlibet articulū. Exemplū d̓ ſpi rituſancto quo nihil indubitabilius ⁊ ſine ſe xu. latine hic dicit̉ ſpūs hec charitas vel ſpi ratio paſſiua vel gr̄a. ⁊ hoc flamen. hebraice hec ruha. grece hec neuma vel chariſma. De niqꝫ deus ſi ꝑ Eſaiā ſpōſum ⁊ ſpōſam ſe viꝝ ⁊ mulierem que matricē etiā habeat/ confite tur. Ita demū dat intelligi ſe ꝑ naturaꝫ neu trā eſſe. ꝑ metaphorā apponit̉ vterqꝫ. niſi for te qͥs ita deſipuerit. vt hermofrodita pro du plici ſexū mōſtruoſoqꝫ credatur. ¶ Epithala miū vocat alterū amorē tanqͣꝫ virū ⁊ ſpōſū. nō ꝓ ſexu carnis. ſed quoniā eſt potentie ma ioris. ſapiētie clariorꝭ. influētie potiorꝭ. Uo cat alterū amorē vt ſpōſam. nō ꝓpter debili tatem ſexus que nō eſt. exempli gr̄a. in ſapiē tia increata nec creata. ſed ob quandā fecun ditateꝫ. venuſtatē. iocunditatē allectiuā qui bus ſolet mulieri eminere ſibi quaſqꝫ tribuit ſapiētia Ego inquit mater pulcre dilectiōis cum alijs ſonātibus ad p̄dicta. Deſerat igit̉ mens epithalamiū canens: palliū metapho rarū foris. ⁊ nudam charitatē vel amorē in troducat. alioqͥn ſi neſcierit ſe non idoneū/ qͥ cātet epithalamiū fateat̉. ¶ Epithalamiū/ ꝓ prie eſt in via nō in termino. in deſpōſatione nō in cōſummato cōnubio. Cōcludit̉ ex p̄ miſſis hec epithalamij noſtri ꝯditio. q̄ conſe quēter infert epithalamiū nō requirere con firmatū amorē vel charitatem. Ac ꝑinde da tur intelligi ꝙ exultatio epithalamij/ compa titur ſecum lamentatione ⁊ planctum nō mi nus aliqn̄ qͣꝫ elegiacū carmē. in amore carna li qd̓ elegiacū a miſeria nominat̉. quia in lit tore quot conche tot ſunt ī amore dolores. ait vnus. inſanos amores docere ſe partem iactans. ¶ Epithalamiū Salomonis ea ꝓ bat que mox intulimus. licet ī amore diuio videri poſſint indigna. Et qͥdē de ſaltatōe et exultatōe/ de tripudio geſtiēti gaudio. nullꝰ vel ambigit vel malefert ſi ſint in amore di uinali. Atuero vis in ſpōſa audire lamenta tionē ⁊ planctū. Filie hieruſalē nūciate dile cto/ qꝛ amore langueo. Et iteꝝ. Percuſſerūt me ⁊ vulnerauerunt me. Quid porro totus iſte circūitus inquirēdo dilectū ſonat niſi ſu ſpiria gemitus et luctum. Uis ⁊ hoc audire quod amplius mireris in dilecto. Uulnera ſti inqͥt cor meū ſoror mea ſpōſa. Ceterū dū De canticorū originali ratione LXXIX clamat ad oſtium foris. Caput meū inquit plenū eſt rore. ⁊ cincinni mei guttis noctiū ſe pati frigus iniuriaſqꝫ aeris nōne plāgit: ¶ Epithalamij canticū nō reddit cantātem beatū/ niſi tm̄ ī ſpe. a qua tamē vt multi pn̄t excidere. Hinc eſt ꝓfecto lamētatio quado qꝫ nō equabilis nō enarrabilis vlli ꝓpter ti morē repudij dū tempus aduenerit cubicu li. Nequādo forte dicat̉ illud ei parabolicū de fatuis virginibus imparatis. et clauſa ia nua petentibꝰ introitū. Neſcio te. O verbuꝫ durū ⁊ aſperū. O diſcidiū ſola vel leui ſuſpi tione recogitatū/ amanti ſponſe nō ferendū ¶ Epithalamiū nō ita curat aut petit mutu as hic in via conſolatōes amoris/ qͥn ad cu biculum eternitatis plus anhelet. Colligit̉ ex fine canticoruꝫ vt ſponſa monita ꝑ ſpon ſuꝫ. Que habitas inquit in hortis amici au ſcultant. fac me audire vocē tuam. Ilico re ſpondit. Fuge dilecte mi ſuꝑ mōtes aroma tū. Quis amicuꝫ talē ⁊ taliter velle crederet ſpōſum fugere nec ſecū eſſe. Deſiderabat cu biculū quale nō erat ī hortis/ nec ī amicorū turbis. immo ſurſum ſuꝑ montes aromatū quo fugere ſponſum petit/ qm̄ illuc ſe trahē dam mox ſperabat. Amplius ⁊ ſi ſpōſa deli cioſa cupiebat ociū cū ſponſo. ſciens tamen voluntatē ſuaꝫ eſſe de cura quādoqꝫ ꝓximo rum/ p̄ponebat ſui ſponſi voluntatē. Ueni dilecte mi/ egrediamur in agrū/ cōmoremur in villis. ¶ Epithalamiuꝫ tradit multis ſub metaphoris ⁊ circūlocutionibꝰ ſponſam al loqui ſpōſum ꝓ ꝯſolationibꝰ recipiēdis hic ab eo. Audis quēadmodū petit oſculū. nūc amplexū. nunc trahi poſt ſe. nūc fulciri flori bus et ſtipari malis. et ita de reliquis. Cur ita? plane quoniā amor ocioſus eſſe nequit. Igneꝰ quippe ē. ſe ꝓdere geſtit aſſidue/ que rit intima cordis amici penetrare. Nā ſpūs quideꝫ ē qui ſcrutat̉ ꝓfunda/ qui raptū facit ⁊ extaſim in amatū. Rurſus amica quaſi li liū inter ſpinas poſitū. ſi ꝓtectionē. ſi conſo lationē/ ſi recreationē queſierit ī dilecto/ ne mo recte mirabit̉. neqꝫ iā adeo ꝓ ſe quantū ꝓ amici dilectione. Letet̉ cor meū inqͥt. cōſ dera finē vt timeat nomen tuum. vt ſcilicet ī amore ſuo fortiori ſtabilitate ſubſiſtat. Naꝫ delectatio tenet oꝑantē ī oꝑatōe dicit Ariſt. cū exꝑientia. ¶ Epithalamiū nemo pōt ꝑfe ctuꝫ cognoſcere ſine triplici theologia. ſym bolica ſcꝫ ꝓpria ⁊ myſtica. Haꝝ quamlibet tradit Diony. Sed ſymbolicā ſuā latini nō habēt/ niſi ꝙ guſtū eius dedit vlti. ca. de ce. hierarchia/ tradēs intellectū locutōis figu ralis. quā ſcpͥtura ſacra trāſfert ad angelos ꝙ elati ſunt. ꝙ armati. ꝙ lumina ferūt cū ce teris. Sic in epl̓a quadā de menſa ſapiētie. Sparſim vero tā ipſe qͣꝫ noſtri ſcpͥture glo ſatores exponūt huiuſmodi ſymbola q̄ deo tribuunt̉ / ꝑ ſimilitudinē ad corporalia/ qua iter fit in hoc toto cāticoꝝ libro. nūc d̓ oſcu lis oris dei quid ſit. nūc de vberibus/ de ca pite/ de oculis/ de lingua/ de genis. ⁊ ita per vniuerſum. qd̓ enucleare ꝑ omīa/ non ē p̄ſen tis opuſculi ſeorſum poterit forſan dari. ſi cut de theologia myſtica q̄ prorſus ē neceſſa ria cantare volenti ꝑ amorē duplex opuſcu lū hoc illud practice tradidimus. ¶ Epitha lamiū poterat ꝑ theologiaꝫ ſymbolica ⁊ my ſticam ad quodlibet genus matrimonij cuꝫ deo ꝑ amorē ſpūaliter adaptari nominatiꝫ vbi minus videret̉ ad xp̄i ſpūm ⁊ ad animā ſuam tanqͣꝫ ad virū deſponſatū cuꝫ muliere ſpōſa ſua. Sunt hic multa ſupponēda que alibi iuxta ꝯmunē theologie ſententiā/ tra dita ſunt. ¶ Unū eſt ꝙ in xp̄o ẜm humanita tē/ pars ſeu portio rōnis ſuꝑior quaꝫ hic ap pellamꝰ ſpm̄ (ne cōtrouerſia ſit d̓ noīe finis) fuit ab inſtāti ꝯceptōnis plene beata. quēad modū ⁊ nūc eſt ⁊ erit in ſecula. ꝓpterea neqꝫ doluit neqꝫ timuit neqꝫ ſperauit ſpūs iſte in eterna beatitudine/ vbi non erit ampliꝰ neqꝫ luctꝰ neqꝫ clamor/ ſed nec vllꝰ dolor. ¶ Suꝑ ponimus p̄terea ꝙ anima xp̄i que nominat̉ hic inferior portio rōnis/ qͣꝫuis eſſet eadem res eſſentialiter cū ſpū. nō tamē fuit tūc ī ter mino beatitudinis. ſꝫ habuit ſtatuꝫ vie/ ſub iecta paſſionibꝰ exiſtēs/ vt dolori/ timori/ pa uori cū ceteris. ita tamen ꝙ nulla paſſio p̄ue niebat iudiciū rōnis ſuꝑioris minꝰ qͣꝫ ī adā ꝓ ſtatu nature pͥmitus inſtitute. ſicut ⁊ d̓ be nedicta matre ſua fuiſſe cōfitemur. ¶ Abijci mus ꝙ aīa xp̄i ꝓ ſuis quidē peccatis nō do luit que nō habuit. ſed pro nr̄is generaliter qͦ ad ſufficientiā deletōis. ſed qͦ ad efficaciaꝫ pro ſol̓ electis mēbris ſuis. Cū igit̉ eſſet aīe xp̄i ad ſuū ſpiritū naturalis ſimul et diuina lis ꝯuerſio ſicut contra. cōcludit ſtatim ꝑſpi cax ſpeculatio/ ꝙ aīa petebat crebro ꝯſolati onē ſpūſſancti. nūc ꝯtra dolores ex obiectꝭ rerū contriſtantiū ſenſualiter ⁊ ꝑ realē appli cationē in verberibꝰ/ fame/ ſiti/ frigore. nunc aliqn̄ ꝯtra res app̄henſas intentionabiliter ꝯtriſtationē afferētes cuiꝰ peccata erant ali ena que ꝑ ꝯpaſſionem ſua fecerat. ¶ Eleuet igitur ſe pius animus in ꝯtemplatiōe Ieſu Tractatus primus xp̄i in lumine fidei et euangelice narratiōis. Cōſideret deuota pietate animā hanc ſpon ſam ſpūs impaſſibilis paſſibilē ⁊ crebro pa tientē. ſi ꝓ conſolatōne dilectiua ſuſpirabat ad ſpiritū. Oſculet̉ me oſcl̓o oris ſui. cū mul tis ſimilibꝰ cōſolationis refrigeriū ſonātibꝰ/ vt illud nominatim. Quis det mihi te fratrē meū ſugentē vbera matris mee vt inueniam te ſolū foris/ ⁊ deoſculer te ⁊ iā me nemo de ſpiciat. Quid ſonabat hec optabūda petitio ſi ſpiritū cōſideres lac beatitudinis toto ore tota ſecuritate. tota dilectiōe ſugentē ab vbe ribus cōſolantis diuinitatis tanqͣꝫ matris ſentiēs animā ad illū felicitatis ſtatū quem nondū acceperat ſuſpirantē hec dicere. Di cebat chriſtus ꝓ hac anima ſua/ quā ponere ⁊ reſumere phas habebat Baptiſmo habeo baptizari/ ⁊ quomō coartor donec impleat̉? que ratio ſciebat nimirū glorificationē ani me ſubſecuturā/ mox baptiſmū mortꝭ et am plexū nō amplius diſſolubili gauiſurā cum ſpiritu. ¶ Epithalamiuꝫ traduci poterat ad deſponſationē ſpūs exultātis Marie cū ſa piētia ſed nō abſqꝫ tropicorū cognitōne ſer monū ꝑ theologiā ſymbolicā ⁊ anagogiarū ꝑ myſticaꝫ. Gloriat̉ ſapientia/ delicias ſuas eſſe cū filijs hominū. nullā vero repperit ſa pientia delicias ſuas cū qua amplius inue niret qͣꝫ cū beatiſſimarū beatiſſima et deifor mi Maria querebat hic cōplecti ī via ſpiri tū Marie. iungere ſecū oſcula ꝑ oꝑationes inſpiratiōeſqꝫ virtutū donorū beatitudinū qꝫ ſingularū ſub ſpe certa fruitōis iocūdiſſi me ac indiſſolubilis ī eternitate. vbi ſuo ſpi rituidū aſcēdit obuiauit quaſi mater hono rificata/ ⁊ quaſi mulier a v̓ginitate ſua ſuſce pit illū. ¶ Quid porro dicemus de coniugio ſpūs deiformis beate v̓ginis/ cū ancilla ſen ſualitate ſua/ ſub typo vel agar vel bale ⁊ cel te. Nōne ſenſualitas generare debet ſpūi ꝓ lem virtutū maxime moraliū qͣſi ī ſeruitute Neqꝫ em̄ habet libertatē eſſentialiter. ſꝫ qua lē dūtaxat ſibi ꝯmunicat̉ a ſpū. ¶ Suꝑ his itaqꝫ ꝯiugijs in eadē ꝑſona humana/ grāde ſilentiū eſt apud expoſitores cāticoꝝ. qui de ceteris myſticis plurima diſſeruerūt. Greg. ⁊ Beda de eccl̓ia ⁊ xp̄o. Nicolaus de lyra d̓ ſynagoga ⁊ deo. Bern̄. de aīa ⁊ verbo ⁊ aliqͣ de humana natura ad filij ſuppoſitū. G. pa riſien̄. de vtriſqꝫ ꝑ declaratōnes ⁊ diſtinctio nes magiſtrales. ꝑ qͣles ve fert̉ ſanctꝰ Tho. hic inceſſit diſtinguēdo multiplex oſculum. multiplex vber. ⁊ oleū ⁊ vngentū. ⁊ ita de re liqͥs que dilatāt materiā. Origenē nō habe mus quē Hiero. ī hoc oꝑe teſtat̉. nedum ali os viciſſe ſed ſeip̄m. ¶ Cęterū de matrimo nio p̄lati cū eccleſia domina ſua quā fecūdat ſpūſſanctus et ipſe cuſtos eſt eius typo Io ſeph ad Mariā. Rurſus de ꝯiūctōe angeli ce nature cum deo nō legimus expoſita hic ꝑ cōtexta ſeriē cātica. ¶ Quid p̄terea ꝙ amo ris lingua (Bern̄. teſte) barbara eſt nō amā tibus. ſed qualis eſt p̄cor amātibus? ſane dif ficilis cognitū ꝑ hec cantica. ſi nō eaꝫ efferat familiarē diuturna ꝯuerſatio. Occultat em̄ ſe ſub enigmatibus et figuris. loquit̉ per in teriectiones voce nūc incognita. nūc inter rupta. nūc de repente ab hoc ī alterū. quaſi ſi ne lege vel ordinis vel ꝓpoſiti tenacis vel ſe quele ſemet trāſfert. quādoqꝫ variatꝭ verbis ſenſum retinet eundē. aliquādo ſenſus plu rimos vnico verbo ꝯcludit. ¶ Deterret nos hec cōſideratio pleniorē de canticis cantico rum tētare ſermonē ī hoc opuſculo tercie ꝑ titiōis. quo theologia poſt hiſtoriā ⁊ ph̓iaꝫ aſſumpſit originē cantici diuinalis in chari tate radicati nō completaꝫ dare cognitionē. que nec magnis voluminibus explet̉. addi to ꝙ vnctio plus in hoc docet qͣꝫ lectō. plus deuotio qͣꝫ demōſtratio. plus deſideriū fer uens ī affectu/ qͣꝫ ſtudiū vehemēs in intelle ctu. qͣꝫuis vt p̄notauimus/ aſſidua diutur naqꝫ meditatio ſit neceſſaria. que valefiat ce teris om̄ibus curis impleat illud. Uacate⁊ videte. Et iterū. Guſtate ⁊ videte. ducat ani mā oportet deus in ſolitudinē vt ibi loqua tur ad cor eius. ⁊ lactet eā/ et impleat ſolatio cū germine ſancto. ¶ Concludētes ad extre mū dicamus. ꝙ ī amoris hoc cātico et exer citio/ ſupra quodlibet aliud verſat̉ luſus no ſter parabolicus puerorū ī foro. qui nūc ad ſaltū. nūc inducit ad lamētū. Primū ſub cō ſummādi ſpe ꝯiugij in gl̓ia. Alterū ſub for midine phēnalis repudij. vt exultatio ſit cū tremore. Plane timor inſtar corde ſonantis vbi cor viciſſim ſpe dilatat̉/ mox timore con ſtringit̉. ¶ Hoc aūt agere eo faciliꝰ philoca ptus ī amore dei quo (ad exemplū amoroſū ſimi Auguſtini) altius myſteria diuītatis/ ⁊ familiariꝰ miſeriā hūane fragilitatis fuerit ꝑ ſcrutatus. dū neſcit hō qua diſtinctōe quod agit iudicet̉. nec qͦ fine terminet̉. Ue etiā lau dabili vite hoīm ſi ſemota pietate iudicetur Hinc Auguſtino fuerūt ꝓfundiſſime ꝓpia matre lachryme. Hinc ſibi iam ſeni fuerunt lachrymę panes die ac nocte. amariſſimam De canticordo LXXIX quoqꝫ legit̉ ⁊ lugubrē p̄ ceteris ſue ſenectu tis ſā pene extremā duxiſſe vitā. ¶ Credide rit aliqͥs forſan hoc Auguſtino ꝓpter obſi dionē ꝓprie ciuitatis eueniſſe/ multo ampli us propter iudicioꝝ dei formidinē anxiaba tur arbitror. ſciēs nō magnū eſſe ſi cadūt pe ritura menia. ⁊ ſi moriunt̉ morituri. ꝯſidera bat ꝙ leticie ⁊ triſticie pro tꝑalibꝰ vane ſunt ⁊ nihil ſi ꝯferātur eternis. Erat nihilominꝰ in pace mētis/ amaritudo ſua amariſſima in ſumma deſꝑatōe ſumme ſperās. ¶ Poſſet ex p̄miſſis gāma myſticū qd̓ in qͥnqꝫ voces af fectuū ẜm qͥnqꝫ vocaleſ lr̄aꝝ alibi diuiſimꝰ / ad tres reduci velut ī trigono ſeu ī tricordo ad exemplar aliqd̓ beatiſſime trinitatꝭ. Ti mor cum meſticia oriēs ex ꝯſideratiōe patri reprobātis. Spes cum leticia ex ꝯſideratō ne v̓bi redimentis. Pietas ſeu ꝯpaſſio ſui ⁊ alioꝝ ex ꝯſideratōe ſpūſſancti ſubinde cōſo lātis. Un̄ v̓ſus. Spes timor ⁊ pietas reſo nāt ī carmine cordis. Tres ⁊ ad has voces gāma referto nouū. Dat ſpes diſcātuꝫ mol lem. tremor ē tenor atqꝫ. Ut ꝯtratenor ē cō patiēs pietas. Cor aſſidue cordas ſympho nia ꝯcors. Huic fit eiqꝫ chorꝰ ꝯcinit angeli cus. Ita tandē oportet gaudere cū gaudēti bus ⁊ flere cū flētibꝰ. ſi nō voluerimꝰ impro perium ferre quale notauit xp̄s aduerſus re probā iudeoꝝ generationē ſub ꝑabola pue roꝝ in foro clamātiuꝫ. Cecinimꝰ vobis nec ſaltaſtis. lamentauimꝰ nec planxiſtis. Secūdū opuſculū. Puſculū iſtud de cāticordo .i. de cantico cordis. habet tres thomos. id ē diuiſiones vl̓ to nos pͥncipales cuꝫ notis ⁊ no tulis. Note ſunt ꝯſideratiōes ſpeciales. Notule v̓o particule ſingulares. ¶ Primus thomus ꝯtinet proemiū cum de ſignatione quale fuiſſet mono cordum in ſta tu innocentie. et quale eſt in ſtatu v̓tutis ꝑfe cte. vt in chriſto fuit ⁊ Maria ꝑ nouem no tulas. Ponit vlterius differētias cātici cor dis ad canticū oris cum diſtinctione canti ci noui homīs ad veterē ꝑdecem notas ſeu notulas. Ponit ꝯſequēter dubitatōes mul tas circa p̄ſentia que ſoluunt̉ ꝑ reliqͣs. xxxiiij notulas. ¶ Secūdus thomus deducit pͥn cipaliter ꝙ eſt ponendū canticordū docens quid ſit deſcriptiue. et quemadmoduꝫ habe re debet ſuū gāma. ⁊ qualiter fuit ī xp̄o ⁊ ma ria. Continet. xij. notas ẜm ꝯſideratiōes to tidem ſpeciales pͥncipales. ⁊ in vniuerſo no tulas. xviij. ſingulares. ¶ Tercius thomus inſtituit nō abſqꝫ circūitū qualiter gāma for met̉ ꝓ canticordo ꝯtinens notas ⁊ notulas que ſe legentibꝰ offerunt ſatis plane. Thomus primus Eati qͥ audiūt v̓buꝫ dei ⁊ cuſtodiūt b illud. Uerbum habituri de cāticis ꝑ theoriaꝫ ⁊ praxim. Modo p̄cipue de cāticordo quod ē verbū dei ī cordibꝰ no ſtris. Quale potuimus exordiū ꝯueniētiꝰ aſ ſumere/ qͣꝫ a v̓bo v̓bi dei / qͣꝫ a principio de principio/ qͣꝫ a dei ſapientia ꝑ quam cōdita ſunt omnia. et ſine qua facere nō poſſumus quicqͣꝫ. Que ludens erat cum patre/ dū cun cta componeret cum ipſum laudarent aſtra matutina. Hec ē ſapientia quaꝫ auris bona audiet cum omni ꝯcupiſcentia. Aperiat igi tur aures noſtras. ſonet ⁊ expediat verbum dei cuiꝰ totiens iſta fuit exhortatio. Qui ha bet aures audiēdi audiat. Aurꝭ Itaqꝫ cordis intelligens. Quibus nō apertis ſumꝰ (iuxta prouerbium) aſinus ad lyrā. quia nullam in armonia verbi dei dulcioreꝫ ſuꝑ mel et fauū ſuauitatem inueniemus. Porro ſi repletum fuerit cor noſtruꝫ verbo dei. fiet quod ab eo dicit̉. Ex abundātia cordis os loquit̉. abun det igit̉ bone Ieſu cuius os hic loquit̉ ⁊ eru ctat cor iſtud verbuꝫ bonum. Abundet igit̉. obſecro ſpūs tuus bonꝰ in pauperculo cor de meo. ⁊ impleat illud / vt det̉ ſermo in aper tione oris mei. ⁊ ſemꝑ ſit laus tua ī ore meo. compleat̉ in me monitio tube apoſtolice/ q̄ afflatu tuo abundāter impleta nobis omni bus inſonuit et cecinit/ hortans/ docens et interpretans verbuꝫ chriſti ait. Habitet in vobis abundāter ī om̄i ſapiētia cōmonētes ⁊ docētes voſmetipſos ī pſalmis ⁊ hymnis ⁊ cāticis ſpūalibꝰ in gr̄a cantantes ī cordibꝰ veſtris domino. O verbū xp̄i. immo verbū chriſtus quod erat in pͥncipio apud deum ⁊ deus erat verbum. ⁊ verbum caro factum ē. Ueni dn̄e Ieſu habites in corde abundan ter. ⁊ ſi nō in omni ſapientia/ ſaltem ꝑ fidem que ꝑ dilectionem operetur. vt docere et cō monere valeam me primitus. deinde proxi mos meos filios tuos in pſalmis/ ⁊ de pſal mis / hymnis et cāticis ſpūalibus. vt ſimus in gratia cantātes tibi dn̄o in cordibus no ſtris. ⁊ gratias agentes ꝓ om̄ibus tibi ⁊ pr̄i Cantet ecce quotidie vocibus crebris vehe mēter auribꝰ nr̄is ſpūs tuus bonus ꝑ ora Ee Tractatus ſecundus phetaꝝ/ tua organa ꝑſonās. Cātate dn̄o cā ticum nouū. Et rurſus. Cātate ⁊ exultate ⁊ pſallite. Et iterum. Pſallite deo nr̄o pſallite pſallite regi nr̄o pſallite. Qm̄ rex om̄is terre deꝰ. pſallite ſapiēter Hec aūt exhortatō mil lies repetita/ nullo mō prorſus exequi pote rit os nr̄m niſi primitꝰ impletis cordibꝰ ve ſtris. Quoniā ex abundātia cordis os loqͥ tur in canticis. Quaꝫ felix illa ciuitas ī qua iugis ſolēnitas. vbi vna vox letantiū. ⁊ vnꝰ ardor cordiū. que plena modulis in laude ⁊ canore iubilo vacat. videt. amat. cātat. ī eter num pleno corde toto ore. Felix nihilomi nus homo qui factus ē rectus. ſi nō īmiſcu iſſet ſe peccando queſtionibꝰ infinitis. nō d̓ paradiſo voluptatis et canticis angeloꝝ de truſus eēt in vallem lachrimarū. in ve lamē tationis ⁊ planctū. Qui iam comꝑatus iu mentis inſipientibus ⁊ ſurdior illis factus. cor fere ſicut Nabuchononoſor habꝫ / vt au diens nō audiat. ⁊ intelligēs non intelligat ¶ Formauerat itaqꝫ dei ſapiētia ad ſil̓itudi nem maioris mūdi corꝑalis corpꝰ homīs. ī cuiꝰ medio poſuit cor inſtar ſolis ī celo. Cō poſuerat illud tanqͣꝫ inſtrumentuꝫ vel orga num muſicū temꝑatiſſime ꝯcordatuꝫ. ī quo ⁊ ꝑ quod ſpūs humanꝰ tūc vtiqꝫ pſallēdi pe ritiſſimus/ vtpote plenus verbo dei / canta bat iocūdiſſima catica ſyon celeſtis hierl̓m. nec erat diſſonū quicqͣꝫ/ in pulcerrimā om̄ia conſonabant melodiā. quoniā nihil erat vt hic et nūc obuiam rationi ſub cuiꝰ imperio cuncta erant. quemadmodū poſtea fuit ī or gano corꝑis beati illius/ de quo mulier que dam extollens vocem de turba dixit. Bea tus venter qui te portauit. Beatus ꝓfecto. qꝛ ꝑ omnia ſubditꝰ erat v̓bo dei ꝯcors quo qꝫ rationi. concors inſuꝑ ſine diſſidentia fi bijpſi. ¶ Cognouerūt hāc ineſſe debere cōſo nantiā humano cordi ph̓antes aliqui. ſicut Ariſto. tradit. ꝙ in v̓tuoſo om̄ia ꝯſonāt rō ni. Quid aūt magis homini ꝓpriū eē debet qͣꝫ ratio qͣꝫ viuere conſequenter ẜm eā ⁊ eidē conſonare Puto autē nulluꝫ talē inuenerat Ariſto. virtuoſum. vbi non frequentius diſ ſonaret vetus homo/ rōni corpus videlicet mortis huiꝰ. ſed ita voluit non quales vide bat. ſed quales eē debere cēſebat ph̓s iſte cla riſſimꝰ deſcribere/ dū felicitātē venat̉ huma na natura. ¶ Porro nullꝰ vnqͣꝫ ph̓antiuꝫ et ꝑſcrutatoꝝ ſeculi potuit attingere vn̄ eēt diſ ſonātia talis in homine/ quaꝫ heu cogimur ſentiēdo fateri. ſola fides hanc ex pctō pͥmorum parentuꝫ veniſſe reuelat. Et hoc altero duoꝝ modorū ponit̉ a ſanctis Unus ē ꝙ iu ſticia originalis erat integritas inſtitute na ture humane a deo/ cuius ꝑfecta ſunt opera qui anime immortali corpus aptauerat po tens nōmori. ⁊ ꝑ contemperās rationi. Po nunt alij iuſticiam originalem fuiſſe habitū quēdaꝫ additum quo fiebat talis coaptatio ad rationeꝫ qͣꝫdiu ratio ſubdita eēt deo. qua iuſticia ſublata / ſenſus velut effrenes abſqꝫ retinaculo ꝓruerunt ī obiecta ſua ſpreto nec expectato regimine rōnis. ¶ Grādis aꝑta ē ꝯquiſitionis tam ph̓ice qͣꝫ theologice mate ria. ſed ad rem quam attendimus accedat ꝓ tinus cor nr̄m ⁊ os nr̄m. tradere ſcꝫ noticiaꝫ canticordi id ē cantici cordis vnde procedit canticum oris. quoruꝫ differentias ad inui cem primo ſi notauerimus/ patebit qͥdditas ſeu natura citius vtriuſqꝫ. quomō p̄terea v̓ bum dei veꝝ/ affirmat ꝙ ex abundantia cor dis os loquit̉ ⁊ cantat ¶ Canticū oris. ē vox ſenſibilis numeroſa ab auditu exteriori pro prie ꝑceptibilis. ponit̉ vox ꝓ genere. ⁊ nume roſa iungit̉ quaſi ꝓ differētia ad voces. nul lam habentes numeroſam ꝓportionē. Ad dit̉ tercia clauſula ꝓpter voces cordiales in trinſecas ⁊ intellectuales. que ꝑcipiunt̉ au re cordis vel intellectꝰ. prout ſcpͥturis ſacrꝭ ⁊ ph̓icis locutionibꝰ trahi pōt. Habemꝰ ſic pͥmā precipuā differentiā a canticordis que ē vox interior numeroſa ab auditu ſolo inte riori proprie ꝑceptibilis. ¶ Cāticū oris/ cō uenit aīalibꝰ p̄ſertim auibꝰ in quibus nume roſa vox inuenitur/ ab auditu exteriori pro prie ꝑceptibil̓. Teſtat̉ hoc philomena. hoc alauda. hoc carduellus. hoc turtur ⁊ hyrun do. cignus ⁊ alia multa. Colligimꝰ hic ſecū dā differentiā a cātico cordis maxime ratio nalis et humani. de quo pn̄s ē inqͥfitio. Un̄ qͣꝫuis auibꝰ ꝯcinētibꝰ ſi cuiqꝫ ſuum cor ſit et imaginatio quedā ſeu fantafiatio numeroſa q̄ ſe mōſtrat exteriꝰ / ſit deniqꝫ multiplex paſ ſio. nihilominus ad canticū nr̄m cordis ſi ue canticordū nō attingūt. Hic aſpicimꝰ ꝙ paſſiones ⁊ ſenſus ſunt ī irrationabilibꝰ de terminate ꝑ obiecta ſua. ⁊ vniformiter oꝑat qd̓libet indiuiduū ſue ſpeciei. Nō em̄ catat aliter vna philomena qͣꝫ alia. ſic nec aliter fa cit nidum ſuū. Secꝰ ī hoīe cuiꝰ ratio nō eſt ad vanū limitata. vn̄ tāta varietas ī hūanis orit̉. Nā qd̓ ē ſparſum ꝑ induſtrias ſingula res in brutis. ratio colligit in ſe totū. ¶ Can ticū oris pōt ab altero cognoſci ⁊ ꝑcipi ⁊ iu De canticordo LXXIX dicari. Canticū v̓o cordis ſolꝰ ille qͥ erit īno reſcere mediate vel immediate. Facit ad hͦ il lud apl̓icū. Tu dn̄e qui noſti corda oīm Et illud. Deꝰ intuet̉ cor. cū multis in hāc ſnīaꝫ Qualiter autē pateat cor homīs vel hic vl̓ ī patria. tā angelis qͣꝫ ſanctis. ſeu locutōe mu tua. ſeu or̄onis directōne deuota / alibi vide tur. ¶ Cāticum oris pōt cum altero cantico oris ꝑ ꝯtinētes ad inuicē cōbinari. ac in vnā colligi ſymphoniam. hoc in diſcantibꝰ ꝑ te norem. ꝑ contratenoreꝫ. ꝑ minucias ⁊ ꝑ fra ctiones vocum multifarias Et exꝑiētia mō ſtrat. ⁊ ars certa tradit ⁊ ſcribit. Hec aūt oīa fieri nō pn̄t ſaltē hic ī via ꝑ hoīes foris ī can tico cordis. ꝯſurgat ꝑinde difficultas cogni tionis canticordi apud eos qui nō ꝯuertun tur ad cor. ſed ab eo negligentia vel ruditate vel imperitia diuertunt̉. ¶ Cāticum oris po teſt īuito fieri/ qui apertis auribꝰ velit nolit illud audiet. aut ſi ꝯſiſtit in geſticulationibꝰ vt ſunt tripudiationes/ illud inſpiciet: niſi tunc oculos clauſos habuerit. Canticū v̓o cordis alit̓ (vt p̄miſſum ē non ꝑcipit īmedia te ab auditu vel intuitu. etiā ſi conatum ſuū dederit ad audiēdum vel vidēduꝫ. pn̄t nihi lominꝰ ꝯiecture quedā ſumi quēadmodū ex occurſu faciei. ex oculoꝝ nutu. ex geſtu cor poris cor ſe ꝓdit. ¶ Cāticum oris pōt fieri ſi ne libero arbitrio ꝑ motum naturalē vel aīa lē vel extrinſecum ſeu alienum. patet ī auibꝰ. patet ī pueris ⁊ alijs nōdum habētibꝰ expe ditum iudiciū rōnis. Nr̄m v̓o canticorduꝫ quale ꝑquirimus/ ſola ꝓducere pōt libertas arbitrij / vbi voluntas p̄monet ⁊ inclinat. rō deliberās ordinat ⁊ imperat. Tandē volun tas exequit̉ ⁊ effectui mādat. Sancti ꝑinde ꝯcordant̉. dū vnꝰ attribuīt (exēpli gr̄a) or̄o nē voluntati. aliꝰ rōni Sic p̄terea dū vnus dicit or̄onem et cantica ꝑ v̓tutes intellectua les. aliꝰ ꝑ morales. aliꝰ ꝑ theologicales. aliꝰ ꝑdona cauſari Siqͥdē nullū ē cāticū qd̓ nō poſſit a v̓tute qͣlibꝫ imꝑari. id ē mediate cau ſari. Ita em̄ videmꝰ ī omnibꝰ actibꝰ bonis. ſed immediata ꝓductō ⁊ elicitio ſuā habet ꝓ priā v̓tutē. vt ſꝑare ſpem. diligere charitatē. orare deū. ⁊ ſibi canere religionē. q̄ ſpēs ē iu ſticie. ¶ Cāticum oris de ſe indifferēs eſt ad bonitatē vel maliciā de genere moris/ datur rō. qm̄ de ſe ⁊ intrinſece nō ē actus liber pro pterea ſi dicit̉ bonꝰ moraliter aūt malꝰ. lau dabilis aut vituꝑabil̓/ oportet ꝙ hͦ recipiat aliunde. ⁊ hec drn̄tia ſequit̉ ad p̄cedētē. Sꝫ cātico cordis damꝰ laudē aūt vituperiū/ tāqͣꝫ ſit a libero arbitrio elicitiue. ⁊ ꝑinde eēnti aliter ⁊ intrinſece libeꝝ ē hmōi caticordum Nolumꝰ tn̄ ab actibꝰ hūanis extrinſecis tol lere laudē vel meritum. ſed hͦ habēt ex ꝑtici patione ⁊ origine pͥme libertatis. ¶ Cāticuꝫ oris pōt violēter elici. ſcꝫ ab extrinſeco non ꝯferēte vim paſſo. ⁊ ſaltē diuina v̓tute. Se cus inuenies in nr̄o canticordo ad qd̓ volū tas cogi neqͥt. Implicat em̄ ꝙ actus cordis humani ſit elicitus libere ⁊ reſpectu eiuſdeꝫ ſit violētꝰ. iā volūtas patiēſ vim ꝯferret. nec ꝯferret ī actu ſuo. qd̓ īplicat. ¶ Cāticū oris ē ſubiectiue in re materiali ⁊ extēſa. ſiue ſit ſi ue nō ſit organica. Subiectum v̓o nr̄i cāti cordi / ē in ſolo corde rōnis. ſiue ſit portio ſu perior ⁊ quaſi vir. ſiue inferior quaſi mulier. ſiue ī quadā ſcintilla ⁊ apice intelligentie pu re quam mentē aūt ſindereſim quidā appel lant. Sed vbiqꝫ ſuum elicit cāticū/ ſine vſu corꝑalis organi reqͥſitio. qͣꝫuis ad fantaſma ta prius aſpexerit. ⁊ ex ill̓ ſpēs intelligibiles abſtraxerit. Et hoc ſi nō fit ex alto/ v̓tute v̓ bi dei colluſtrātis/ īmediata reuelatio. ¶ Cā ticum oris ſpectat ad veterē hoīem. canticor dum v̓o noſtꝝ ꝑtinet ad nouū. qui ẜm deuꝫ creatus eſt ad imaginem ⁊ ſimilitudinē ſuā. nō dumtaxat ī veſtigio. Sequimur hoc lo co conſiderationē apoſtoli de bipertito ho mine in quolibet viatore. cuiꝰ intelligentiaꝫ ⁊ myſteriū nūc ⁊ hic ſupponimus. dicentes ꝯſequēter tot eē differētias aſſignabiles in ter canticū oris ⁊ noſtrū canticorduꝫ/ quot ⁊ quantas apoſtolꝰ aſſignauit īter noſtros homines. hunc veterē iſtum nouū/ ſub vna ⁊ in vna homīs naturali ꝑſona. vt ꝙ vetus tyrāniſat lege carnis ⁊ pctī. ꝙ obuiat ⁊ diſ ſonat rationi. ꝙ legi dei ſubiectus non eſt. ꝙ captiuat nos ſub iugo peccati. ⁊ ita de re liqͥs. At nouus agit̉. ducit̉ ⁊ regit̉ ſpū liber tatis ⁊ iuſticie. ⁊ adoptōnis filioꝝ dei. ⁊ ſpe hereditatis eterne. ¶ Collocato tenore dicē H doꝝ. ꝯſequēter notulemus nūc reſpondēdo obiectōibꝰ. nūc noſtra ponēdo. ¶ Habēt in pͥmis dubitationē ea q̄ dicta ſunt de cātico cordis qd̓ diſtinguit̉ a cātico oris. qꝛ pōt fi eri ſine eo. Cum dixerit xp̄s ꝙ ex abundātia cordis os loquit̉. Cū p̄terea certū ſit nullaꝫ voceꝫ q̄ ē ſonus ab ore aīalis ꝓlatꝰ/ fieri ſine corde qd̓ eſt pͥncipiū vite ⁊ motus. Reſpōde mus ꝙ vbiqꝫ ſunt in aliqua diſciplīa ſeu ve ritatis cognitōe diuerſi termini. quoꝝ qͥlibꝫ habet acceptōes multiplices ſeu ꝑ analogi am ſeu ꝑ eqͥuocationē. reſtrictio vl̓ limit Ee 2 Tractatus ſecundus pōt ⁊ debet pͥmitus fieri vel ſupponi ad cer tum aliqd̓ ſignificatuꝫ. alioqͥn incideret ſta tim ꝯfuſio. ⁊ ex ꝯfuſione deceptio ſeu ſophi ſtica paralogiſatio. Propterea ſi debet in pͥ mis p̄ſupponi qͥd nomīs ſicut debet. opor tet ꝯſequēter illud eē certū. vel qꝛ ſic vult im poſitor cum nomina ſint ad placitum. vel ex vſu autentico maioꝝ colligit̉. Fatemur ita qꝫ cor dici multipliciter ⁊ ad multa. ſil̓r os. Placuit nihilominus ex cauſis impoſitis. coartare ſermonē. mō qui dictus ē vt cor ſi gnificet hic in hoīe libeꝝ arbitriū rōis. Os ꝟo notet organū carnis. qͣꝫuis etiam cor ita ſumptū habet ſuum os intrinſecuꝫ. vt ibi. la bia doloſa ī corde ⁊ corde locuti ſūt. Os car nis pari mō ſuum os hr̄e inuenit̉. vt ibi. In ore fatuoꝝ cor eoꝝ. ¶ Conſequēter notāduꝫ ē iuxta diuiſionē apoſtoli de duplici homīe nouo ⁊ veteri. ꝙ duplex ē in genere cāticum. vnum nouū. vetus alteꝝ. Que diſtinctio ſu mit̉ penes v̓tutē ⁊ viciū. celeſte ⁊ terrenum ſpūale ⁊ carneum. libeꝝ ⁊ illiberū. gratiaꝫ et pctm. meritum ⁊ demeritum. charitatē ⁊ cu piditatem. vel amorē dei. et amorē ſui quem dicimus libidinē. Quo fit in canticis vt qͥc quid ſpectat ad virtutē immediate vel medi ate. elicitiue vel imꝑatiue. intrinſece vel ex trinſece. eſſentialiter vel denominatiue. illd̓ computet̉ inter cantica noua. aliud auteꝫ ex aduerſo vetus reputetur. Colligit̉ huius di ſtinctionis rōnabilitas ex apl̓o locis pluri mis. Et quia xp̄s dixit. Ex verbis tuis iu ſtificaberis. ecce nouitatē. Ex v̓bis cōdem naberis. ecce vetuſtatē. que duo tamen a co dis abundantia ꝓcedūt. Stabit igitur ꝙ ſi mile canticum ſit in ore vnius nouū ⁊ in al tero vetus. immo ſunt in eodem ore tempo re ⁊ corde mutatis ¶ Cur autē iſta notamꝰ: niſi pro cognoſcēda verius diſtinctione can tici cordis a cātico oris. q̄ nō ſic accipiēda ē vt nō plerūqꝫ ꝯueniāt ⁊ ſit aliqd̓ cāticū oris nouū. licet nō intrinſece ⁊ illicitiue. Sit p̄te rea cāticū aliqd̓ cordis vetꝰ dum vltro peſſi mas machinat̉ cogitatōes. ⁊ ab eo exeūt iu xta v̓bū xp̄i cogitatōes male. homicidia. ad ulteria. fornicatōes. furta. falſa teſtimonia. blaſphemie. auaricie. nequitie. dolꝰ. impudi cicia. oculꝰ malus. ſuꝑbia. ſtulticia. Uides qͣꝫ prauuꝫ cor tale. qͣꝫ diſſonum ⁊ horribile. I ¶ Opponet̉ hic forte nobis de puerꝭ qͥ non dum habēt vſum cordis intellectual̓ qd̓ eſt iudiciū libeꝝ rōis. Nōne ſeqͥ videt̉ ex p̄nota tis/ nullū in ipſis eē cāticū nouū/ neqꝫ vetꝰ plus qͣꝫ in beſtijs ⁊ auibꝰ. Cū tn̄ xp̄s appro bās cātica pueroꝝ hebreoꝝ ꝯfirmauerit di ctu ſuū autoritate ꝓphetica. Ex ore infanti um ⁊ lactentiū ꝑfeciſti laudē. Proinde fru ſtra ponerent̉ ī eccleſijs pueri. qͥ tn̄ vident̉ gͣ tiſſima portio chori canentiū. Quid iteꝝ di cemꝰ de beato illo infante Ioh̓e baptiſta in materno vtero geſtiente. ſaltāte ⁊ exultante. Nōne fuit iſta ſpūaliū nouitas gaudiorum Cui mox ꝯcinebat mr̄ exclamans voce ma gna. Bn̄dicta tu ī mulieribꝰ. Canticū inſu per addit ſuum Maria dicēs. Magnificat aīa mea dn̄m. ¶ Fuit plane nouitas in hͦ be ato puero cum nouo cordis. Aut qꝛ p̄accele ratu ē ī ip̄o iudiciū rōis. aut qꝛ ſpūs xp̄i mo uit cor neſcientis ad exultationē nouitatis. Sic de pueris hebreoꝝ. īmo ⁊ de ꝓpheticꝭ viris. ⁊ de ipſis etiā apl̓is die pēthecoſtes di ci pōt dū diuina patiebant̉. ꝓut d̓ Ierotheo loquit̉ Diony. dūqꝫ rapiebant̉. ducebātur. agebāt̉ a bono ſpū vehemētius qͣꝫ agebant. Quō ꝯtra de veſana vate d̓r. ī maluꝫ dat ſi ne mēte ſonū. In illa ſiqͥdē ⁊ ſil̓ibꝰ/ ſpūs phi tonicꝰ nō erat ſubditꝰ ill̓. quemadmodū d̓ ꝓ phetis affirmat apl̓s ꝙ ſpūs eis ſubiectꝰ eſt ſubiectōe intellige nō ſeruitutis. ſed ꝯdeſcen ſiue pietatis. vt xp̄s fuit Ioſeph Marieqꝫ ſubiectus. ¶ Ceterū de pueris alijs ſpeciali ter nō inſpiratis. cantantibꝰ tn̄ ī eccleſia de umqꝫ laudātibꝰ qͥd dicemꝰ. Nunqͥd dānabi mus vel inter vetera quaſi ſoliꝰ oris ſint aut carnis numerabimꝰ? Poſſet qͦꝫ fieri queſtio de muſicis organis/ tā in veteri qͣꝫ ī noua le ge ad diuīas laudes cantādas ordinatꝭ. de carmībꝰ deniqꝫ q̄ nō intelligunt̉. vt ſepius a multis cantantibꝰ qͥ ſunt ſine litteris idiote. ¶ Suꝑpetit hoc loco neceſſaria ꝯſideratio de libertate actuū quā alibi latiꝰ expoſitam/ breuiter hic recēſemꝰ. Eſt itaqꝫ liber actꝰ il le ſolꝰ formaliter ⁊ intrinſece/ qͥ elicit̉ a volū tate libera formaliter ⁊ eēntialit̓. ⁊ tale ē cā ticordum nr̄m. id ē canticū cordis. ꝓut expo ſuimꝰ ꝙ repoſitū ē ī organo cordis. ⁊ d̓r eiꝰ abundātia. ¶ Quiſqͥs igit̉ ī has forte lr̄as in cideris vigili corde ſemꝑ intellige coaptatio nem hanc noſtrā de corde. ad ſignādū dūta xat liberū ſpm̄ humanū. qͣꝫuis inueniat̉ di ctum cor carneū ⁊ lapideū. ſꝫ apud nos cor dictū de ſpū ẜm ꝯditōes ſuas arbit remur. ¶ Sunt alij actꝰ qͥ dicunt̉ liberi ꝑticipatiue eo ꝙ imꝑant̉ a voluntate libera. ⁊ hͦ diuerſis ordinibꝰ vel gradibꝰ ꝓximis aut remotis in ordine ad ſpūalis cordis imꝑinꝫ. Exemplū De canticordo LXXIX LXXIX in cantico. quod elicit̉ pͥmo a mente cordis. hoc em̄ verbo vtit̉ Maria ī ſuo magnificat Deinde format̉ in corde carnis ꝑ imagina riuam virtutē/ canticū ſimile ꝑ imꝑium vo luntatis. Procedit deinceps ad ſenſus exte riores. p̄ſertim ad os vbi fit ſonus vocalis. aūt ꝓgredit̉ vſqꝫ ad ꝑcuſſionē inſtrumētoꝝ muſicoꝝ in quibꝰ fit reſonātia. que licet fiat in rebꝰ nō animatis nec vllo mō libertatem habentibꝰ. dicunt̉ tn̄ hec cātica libera. qꝛ ſūt ſaltem mediate a libero imꝑata. Exempluꝫ de ſagitta quam ad occiſionē homīs miſſaꝫ dicimꝰ libere moueri. probatio. qꝛ mors in de ſecuta/ libere facta iudicatur et punitur. ¶ Quocirca patet reſponſio/ cur poſſunt in ter cantica noua numerari. immo ⁊ dici me ritoria multa que carēt ſenſu. quāto ampli ea q̄ cum aliquo ſenſu fiūt. ⁊ cum quadaꝫ in clinatōe ſpōtanea. nō ſicut in pueris ē. nam ⁊ bruta ꝑticipāt aliqua tali ſpōtanca. licꝫ nō libera motōe. qꝛ nō ita ꝓrſus agunt̉ qͥn coa gant. Tāta deniqꝫ viget ī aliquibꝰ eſtimati ue v̓tutis claritas/ vt ꝑticipes eē libertatꝭ ⁊ diui hauſtus (vt de apibꝰ poeta dicit) videāt̉ Et vn̄ hoc ſi nō ex lege diuinitatis a diony. tradita / ꝙ infimis ſuꝑioꝝ ꝯiūgunt̉ ſuprema inferiorū. quēadmodū igit̉ ꝯuenit ſpiritus humanus cum angelis in apice mētis. ita ⁊ brutalis cognitio cum hominis imaginati ua v̓tute. ¶ Placeat vltra progredi. videbi mus ꝙ nulla penitus oꝑatio ī vniuerſo quā tūcunqꝫ naturalis habeat̉ qͥn relata ad pri mū pͥncipiū/ dicat̉ ⁊ ſit libera/ tanqͣꝫ ab eo li berrime producta. Et ita q̄libet oꝑatio lau dabilis e⁊ collaudanda. Sicut eleuati pro phete ꝯſiderātes oīa ī ordine ad ſuū pͥncipi um/ collaudare dixerūt ip̄m deū/ ⁊ ad collau dandū ⁊ bn̄dicēdum ꝯgratulādo ꝯplacēdo qꝫ ſunt hortati. Que ꝯſideratio qͣꝫ late pate at ad cātica cordis nr̄i / ſciet cor illius qui ex ſentētia dicet cū ꝓpheta. Uiā mādatoꝝ tuo rum cucurri cū dilataſti cor meū. Quale ſa lomō d̓r habuiſſe latū nimis. Quāto ampli us illa beatoꝝ beatiſſima cui ꝯueniebat illd̓ Eſaie. Tūc videbis ⁊ afflues ⁊ mirabit̉ ⁊ di latabit̉ cor tuū. q̄ in oībꝰ ⁊ ſuꝑ oīa videbat et audiebat cantantē filiū ſuum dei v̓bū ¶ In uenimꝰ p̄terea rōes alias ī pueris/ cur ad ec cleſiaſtica cātica mācipant̉/ qͣꝫuis nōdū ple nus ſit ī eis vſus rōnis. pͥmo qꝛ tollit̉ ociuꝫ iners qd̓ multa mala docet. Dehinc habit tonꝰ faciliꝰ acqͥrit̉. Recōdit inſuꝑ memoria ſibi cātica q̄ poſtmodū meliꝰ intelligent̉. dū quaſi rumināda deducta fuerint addentes pie meditatiōis ⁊ iudicij rōnis. Uidemꝰ ita fieri circa diſciplinas alias. vt in grāmatica pueri ꝯmendant donatū cuiꝰ nulla ē in ip̄is tūc intelligētia. Adde ꝙ aſſiſtētes magni re cipiunt hmōi cantica pueroꝝ ad eleuationē mētis in deū. Faciunt inſuꝑ illa cantica ſua eſſe/ dū ea vel p̄cipiūt/ vel inſtituūt/ vl̓ appro bāt/ vel ipſis ſemet afficiūt. qͣꝫuis nō ē oīno tollēdum qͣlecunqꝫ meritū ab ipſis pueris qͥ gratiaꝫ baptiſmalē habēt. ⁊ quorum angeli ſemꝑ vident faciē patris Qui deniqꝫ ꝑui nō paruo qn̄qꝫ affectu ferunt̉ ī deum. ſicut d̓ ſe refert Auguſtinus. Nā euenit ibi eſſe plꝰ af fectionis vbi minus cognitionis naturalis poſitum ē. Patet in aīalibꝰ ⁊ feminis/ ¶ Ca deret hic querimonia nullis ꝓ ſua indigni tate verbis explicāda/ de peſſimis ſeductiōi bus puerorū. quorū puritas vt angelica ve nerari ſeruariqꝫ deberet. quos ad cātica mo deſta ſanctaqꝫ. iuxta etiā ph̓i traditionē oꝑ tebat inſtitui. Sed ve ⁊ ve carni ⁊ ſanguini. qm̄ p̄ter ⁊ vltra corruptionē naturalē ꝑuer ſe originis/ gaudet malignans flagitioſitas maioꝝ/ demergere collotenꝰ ꝑuulos ī ſceno rum gurgitē verborū factoꝝ ⁊ cāticoꝝ. Cō ſolat̉ tn̄ apl̓s electos dei/ quibꝰ dicit oīa co oꝑari in bonū. miris ꝓrſus ⁊ incōprehēſibi libꝰ modis. Et quēad modū de veneno ꝯpo nit̉ tyriaca. ſic ꝑditio malorū/ ſaluatio fit ele ctorū. Fit demū oꝑatio eadē (vtputa cāticū oris puerilis) vni ad vitā. alteri ad mortē. ac ꝑinde diuerſis reſpectibꝰ idē cāticum vita ⁊ mors noīat̉. ¶ Surgit alia dubitatio. Po nendo differentias cantici cordis ⁊ oris. Di ctum eſt cāticum cordis eſſe liberum ⁊ ītrin ſece. ac ꝑinde laudabile ⁊ ī noſtra poteſtate. videt̉ exꝑientia contradicere/ cum querelis deuotorū frequenter lamentantiuꝫ illud de pſalmo. Cor meū dereliqͥt me. Naꝫ cur pro magno ⁊ p̄cipuo dono loquit̉ Dauid ad do minū. Inuenit ſeruus tuus cor tuuꝫ vt ora ret te. ſi paſſim omnibꝰ hoc concedi videret. Suꝑaddit̉ obiectio nō minus plena mur muris apud multos. dicit̉ em̄. Si canticuꝫ cordis ſufficit apud deū. cur addita ſunt tot cantica oris que corpus atterant ſua multi plicatōe/ ⁊ mentē diuertunt a ſua deuotiōe. ⁊ nō niſi faſtidium frequēter ſua repetitione nauſeāti cauſant? ¶ Eſt alia queſtio ſuꝑ mō traditōis nr̄e de catitordo nouo. q̄ videtur ſua nouitate vel arrogās vel inutilis vel ꝯfi cta vel v̓boſa. ¶ Uerūtamē expediamꝰ di Eę 3 Tractatus ſecundus as antea p̄poſitas dubitatiōes. ⁊ dicamꝰ ad pͥmā de libero vſu canticordi nr̄i. qd̓ intelli gimus cum p̄ſuppoſitōe ⁊ non aliūde. ſcꝫ im pedito ⁊ abſorpto. ſed ſtāte iudicio rōis Nā ⁊ arbitriū dicit̉ libeꝝ de rōne iudiciū. Hoc autē impedimentū fit aliquādo nō imputa biliter ad culpam ex toto. quādoqꝫ ex tāto. modi quoqꝫ cauſantes hec impedimēta/ ali bi traditi querendiqꝫ ſunt. Ceterum ſtante iudicio rōnis/ pōt nouꝰ homo regeneratus in xp̄o libere cāticum nouuꝫ cordis exercere vel elicere/ mō tali aliquo qualeꝫ notabimꝰ ẜm voces ⁊ ꝑ voces affectuum. etiā vbi cāti cum oris nullum ſequeret̉. Alioqͥn apoſtoli ca monitio taꝫ Pauli qͣꝫ Iacobi fruſtra eēt. hoc autem fieri ſemꝑ poſſe idcirco quibuſ dam nō apparet. quia vel nō ſentiunt hmōi affectiones ī corde ſuo carnali. quales dicte ſunt ⁊ poſite ſunt paſſiones a ph̓is quaſi ſo le. vt ſpes. metus. meror. gaudiuꝫ. aut oppo ſitas voluntati ſue paſſiones. tales ipſi pa tiuntur inuiti. Hec eſt fatemur nō mediocrꝭ neqꝫ irata conqueſta timoratarū quoqꝫ con ſcientiarum vehemens exagitatio. Cui ſub vnius caſus exemplo conabimur reſponde re/ aperiēdo dicendis infra viam. ¶ Celebri ter querit̉ ⁊ paſſim a theologicis/ ſi dolor cō tritionis d̓ peccatis debet eſſe maximus. ⁊ ſi minus eſſe pōt? Notant ip̄i diſtinctionē vti lem ⁊ accōmodam valde pro canticordi no ſtri totius intellectū. Eſt inquiūt dolor ali quis ī ſola rōne qui libero ſubiacet arbitrio Dolor iſte ⁊ diſplicentia vel odium vel dete ſtatio ſic elicita cum gratia/ ſufficit ad dete ſtationem peccati. ſuppoſito ꝙ nullus ī co pore dolor ſequeret̉. Attamen dicitur dolo de peccatis ⁊ dolor maximus. qꝛ de nulla re altera temporali tanta deteſtatio elici debet a corde rōnis. ſicut nullū ē damnū pene qꝛ̓ equiparetur damno culpe. Dolor aliꝰ ē quē ph̓i numerant inter paſſiones concupiſcibi lis ſenſualis. qui ꝯſurgit ex app̄henſione ob iecti diſconueniētis ipſi ſenſui corꝑali. habꝫ hic inſuꝑ cauſari cum motū ſpirituū ⁊ ꝯſtri ctione cordis Hunc vtiqꝫ dolorē nō oportꝫ eſſe maximuꝫ ī penitente. immo nimiꝰ ⁊ cul pabilis eſſe poſſꝫ. vtpote cordis ſenſualis ⁊ corꝑis deſtructiuꝰ. ¶ Porro nō ē ẜm hunc dolorē menſuranda ſemꝑ bonitas peniten tie Cuiꝰ ratio ē. ſtat em̄ duos eſſe ⁊ ſepe vide mus quorum vnus ex complexione natura li cor hꝫ ſtrenuuꝫ ⁊ virile nec lachrimis ido neū. ita vt vel vix vl̓ nunqͣꝫ flere poſſit. Erit alter cordis feminei moll̓ ad oēm miſeratio nis occaſionē lachrimis laxum vel pronum Primus eliciet deteſtationē peccati ſui intē ſius in animo. fortius ⁊ laudabilius in caſu qͣꝫ alius. nec apprehendet illū ſapientis ver bum. Cor duꝝ male habebit in nouiſſimo. Iam em̄ talis peccata deteſtās propter du rum/ nō duꝝ cor habere ſed molle dicēdꝰ eſt fit tamē vt ſepe redundātia doloris cordial̓. in corpus/ niſi ſiſtat ſe libere mens ne fluat ī inferiora. ſicut ī xp̄o fuit ſicut poterat Adā. ſicut Maria nullū habens motū p̄uenientē iudiciū rationis/ imꝑabat vt placebat ī cor pus ¶ Eliciunt̉ ex hac diſtinctione magiſtra li ⁊ autentica vulgata probata receptaqꝫ ſa lubres ⁊ pulcre conſideratōnes. ¶ Primo ꝙ noīa ſenſibiliū paſſionū tranſferunt̉ ratiōa biliter ad affectiones voluntatis ſignifican das. Hoc ꝯfeſtim ꝑſpicuuꝫ ē de dolore de qͦ minus qͣꝫ de pluribꝰ alijs apparet. Et hͦ dif fuſe deduxit Aug. in ſuo d̓ ciuitate diuerſis libris ⁊ capitulis. maxime dū longā de opi nione ſtoycoꝝ ex hiſtoria agellij texit orōeꝫ. ſumpta occaſione de paſſiōibꝰ demonū ẜm poſitionē platonicoꝝ. noīatim apulei. qͥ de ſcribēs demones dixit eos eſſe aīalia corꝑe eterna. animo paſſibilia. om̄i videlicet gene re paſſionū quales in hominū cordibꝰ exꝑi mur. Ac ꝑinde nitit̉ ſaluare ſuꝑſtitōes genti liū ⁊ ſacrificia ⁊ carminationes. qm̄ dixit de mones talibꝰ allici vel placari. Ceteꝝ Aug. ꝯcludens ex hac miſerabili ꝯditiōe damna tionē demonū ꝑuerſiſſimā plus qͣꝫ hominū hic etiam peſſimorū redit ad rememoratio nem duarum ſectarū. Una fuit ſtoycoruꝫ q̄ paſſiones ponebat in ſapientem cadere nō poſſe. quoniā erat v̓tuoſus. v̓tutes auteꝫ in ſenſibilitates. qꝛ ſenſum ꝓhibent paſſionū. Secta fuit altera peripateticoꝝ q̄ nō dāna bat paſſiones oēs. nec a v̓tuoſo ꝓhibebat ſi fierēt moderate. Cōcludit tamē Aug. diſpu tationē hanc magis eē v̓balē d̓ nomībꝰ paſ ſionum qͣꝫ realem de ſuis affectibꝰ. Fallebā tur aūt ſtoyci. qꝛ ſolū ꝯſiderabant in homīe rationē. nec aliquid habere debere qd̓ eēt cō mune cum corꝑe credebāt. Deceptus ē ecō tra ſtultus epicurus/ nihil in homine more ſaduceorū p̄ter corpus attendēs. et dicens ī corde ſuo non ē deus. Fides ꝟ̓o ꝯſonat il luminate rōni Ariſto. ponēti in homine ani mā rationalē ⁊ corpus organicū. hec ſunt ꝓ ut hic loquit̉ ⁊ caro. Fuerūt apud nos pre cipui duo theologi. quoꝝ vnus magis inſe LXXIX De Canticordo LXXIX cutus ph̓iaꝫ Ariſto. tradidit noīa paſſionū non ꝓprie dici de affectibus ſpūalibꝰ. Alter plus herens Auguſtino. tradidit in ſpū ra tionali ſic inueniri concupiſcibilē ⁊ iraſcibi lē voluntarias ẜm ꝓpriam theologorū acce ptionē. quēad modū ī appetitu ſenſuali ẜm ph̓m. Et hoc abſqꝫ dubitatione putamꝰ eē veꝝ. qͣꝫuis (vt Aug. tradit) fruſtra d̓ verbis vbi de re conſtat nectitur cōtrouerſia. Neqꝫ em̄ ph̓s ip̄e (quāto minꝰ quiuis theologus) negat etiam deo gaudiū eē delectationē et le ticiam. dicit em̄ deuꝫ vna ſimpliciſſima ⁊ im mutabiliſſima operatione delectari. Plato quoqꝫ dicit deum poſtqͣꝫ mundū fabricauit exultaſſe gaudio. Et ī ſacris litteris gloria tur ſapientia delicias ſuas in filijs hominū Et ꝙ letabit̉ deus in oꝑibus ſuis. nō quid affectus ſui mutatione ſed exterioris oꝑati onis innouatione. ¶ Elicit̉ amplius ex p̄no tata diſtinctōe tanqͣꝫ claue nr̄a pro canticor do ꝙ nō ex motu cordis carnalis accipi de bet v̓tutū aut vicioꝝ/ nec etiā reuelationuꝫ vinculis ⁊ certa diſtinctio. Uere ꝓrſus enū ciauit ſapiēs Cor tuū ſicut parturiētꝭ fanta ſias patit̉ niſi ab alto īmiſſa fuerit viſitatio. Neqꝫ paꝝ formidāda ē v̓bi dei ꝑ os pſalmi ſte ꝯminatio. Dimiſi eos ẜm deſideria cor dis ſui / ibunt ī adinuētōibꝰ ſuis. Quāqͣꝫ di xiſſe legat̉ deuotꝰ Bern̄. ꝙ ex motu cordis ſpūſſancti p̄ſentiā agnoſcebat. Qd̓ qͣlit̓ ītel lexerit habeat̉ ex alijs dictꝭ ſuis ⁊ regul̓ euā gelicis q̄ nō in motu paſſionū corꝑaliuꝫ ſed imitatōe ⁊ cuſtodia diuīoꝝ ſermonū ꝯſiliuꝫ dicunt eē ponēdū. Conſiliū meuꝫ (inqͥt pͣs.) iuſtificationes tue. Paſſiōes aūt cordis car nal̓ habeto eo ſuſpectiores quo feruētiores nec rōis frenū ſequētes attēderis/ quātūcū qꝫ ſancte deuote iuſte ſublimes appareant. qm̄ latet ī talibꝰ aut ſub talibꝰ vt ſepe demo niu meridianū. ¶ Habetur cōſequēter ꝙ nō ſemꝑ illi ſunt v̓tuoſiores qͥ iudicant̉ deuoti ores ī ꝯpūctōibꝰ ⁊ lachrimis ad qͣs ſexus fe mineus qꝛ ꝓnus ē cātatur eē deuotꝰ. ¶ Ueꝝ potuerūt iſte veritates cū ſimilibꝰ īfra expli cari ſoluendo terciā dubitationē ſi ſcd̓am pͥ mitus abſoluerimus. pro rep̄henſione mur murantium contra tot cantica oris que car nis eē ponimꝰ. ⁊ q̄ fieri crebro cū fatigatiōe homīs vtriuſqꝫ nemo negat. licet alia ⁊ alia rōne hic ⁊ ille moueat̉. Cōſonat diſtinctō d̓ dilectione dei. quā nō oportet ſemꝑ eē maxi ma in ſenſu ꝑ intenſionē vel extenſionē. ſed ī mente ꝑ appreciationē ⁊ ꝑ ponderationeꝫ qͣ citius eligitur omnis amor alius ꝓprie etiā vite. deſeri/ qͣꝫ dei ſubeatur offenſa. Patuit ī martyribꝰ magis qͣꝫ ī carnaliter philocaptꝭ. Saluat hec diſtinctio cōſequenter quo pa cto ſtant ſimul in eodeꝫ/ triſticia ⁊ leticia. cū motus habeant ꝯtrarios in corde. illa ſtrin git. hec dilatat. verum nō in mentali. ſed ſen ſuali paſſione locum habet. ¶ Demū ad edi oficationē eccleſiaſticoruꝫ maxime monacho rā pauca notemꝰ. Eccleſiā ꝯſideremꝰ ciuita tē gl̓ioſam eē. Preterea reginā illā q̄ aſtitit a dextris dei ī veſtitu deaurato circūdata va rietate. eſſe rurſus corpus inſigne myſticū habēs inſtar corꝑis naturalis/ multa mem bra que nō eundē actū habēt. ſed in ea diſtri buit ſpūſſanctus dona ſua prout vult. tam gratuita ſolum qͣꝫ gratificantia gratum fa ciētia. Deniqꝫ ciues huiꝰ ciuitatꝭ oꝑtet quē libet ambulare vocatōe qua vocatꝰ ē. hunc ī actiua/ alteꝝ ī ꝯtēplatiua. nūc ī oꝑatōe. nūc in ocio ſancto. qn̄qꝫ ī obediētia regulari. ali quādo in quadā ſpūs ⁊ corꝑis libertate. De ſcendit hmōi varietas vſqꝫ ad cāticorum di uerſificatōem ī eccl̓iaſticis cerimonijs mul tiplicem. Itaqꝫ dum apl̓i diſcurrebāt oēm terrā ad ꝯuerſionē gētiū. Ipſi tn̄ nō legūtur in hmōi cāticis exterioribꝰ ſemet exercuiſſe. p̄ſertim more iudeorū ī ſynagogis ⁊ templo Salomonis. Et qm̄ legalia ceſſaſſe docue runt. ac deinceps magis traduxerūt ritꝰ gē tiliū ꝑ flamines ⁊ archiflamīes ad eccl̓iaſti cā politiā/ qͣꝫ ꝑ ſacerdotiū Aarō. ſub fine tn̄ altero qͣꝫ gētiles. Porro tꝑe martyꝝ circūie runt aliqͥ ī melotis. ī pellibꝰ caprinis. ī mon tibꝰ ⁊ ſpeluncis ⁊ ī cauernis terre. apd̓ quos ⁊ quales ſatꝭ ꝓbabile ē vocalia cātica nō fuiſ ſe. Poſt dilatationē eccleſie ac reddita pace fuit nihilominꝰ multa varietas. Sola pſal morū accētuatio tenuis fuit apud aliquos. apud alios celebrior cū arte ſua cantꝰ. Fuit apud alios diſcātus. addita ſunt cymbala ī eccleſijs beneſonantia que cāpanas dicimꝰ Fuerūt apud alios organa multarū fiſtula rum iunctis apud aliquos tubis ductilibꝰ. ¶ Poſtremo qͥd neceſſe ē nūerare ꝑ ſingulas quales ī canticis eccleſiaſticis habite ſunt ⁊ nūc obſeruant̉ varietates. Rē amas ad fru ctū vel vſuꝫ ¶ Dedit Augꝭ. qͦdā loco ꝯfeſſio nū ſuaꝝ ītelligi/ nō ꝑuā eē difficultatē circa rē hanc ita vt ī neutrā ꝑtē auſus fuerit preci pitare ſentētiā. Nā cū recordabat̉ inſtitutio nis ambroſiane de cāticꝭ ⁊ hymnis/ ne ppl̓s ī eiꝰ cuſtodia vigilās merore tabeſceret. ⁊ Ee 4 Tractatus ſecundus qꝫ lachrimas ſuas meminerat qͣs hmōi voci bus acriter ꝯmotus habuerat eliquabat̉ ve ritas in cor eius/ ⁊ bn̄ cū illis ſibi erat. trahe bat̉ approbare cantādi talē morē. Sed po ſtremo dū ſentiens blandimēta dulciorū cā ticoꝝ cedere ſibi ī quandā auriū voluptatē/ dixit ſe malle tunc cantantē nō audire. nam penaliter inquit me peccare ꝯfiteor. dū plus ipſe cantꝰ qͣꝫ id qd̓ cātat̉ me delectat. ¶ Con quiſitionē habet hͦ vltimū nō mediocrē/ pri mo de muſicis inſtrumentis ⁊ organis q̄ ni hil vtiqꝫ loquunt̉ vltra mulcentē armoniaꝫ / niſi ꝓ incertis intelligētia. Sed et de laicis alijſqꝫ nō intelligētibꝰ ea q̄ cātant̉ quaſi par eſt difficultas. ¶ Deinde ſuꝑaddit̉ altera pͥn cipalis dubitatio de multiplicatione cātico rum/ mētis deuotionē ſuffocāte ſepius qͣꝫ re fouēte. maxime cū beatus Gregoriꝰ alter ex inſtitutionibꝰ talium canticorū iudicauerit indignū/ ſi dediti verbo dei/ ſtudium ſuū in iſtis tempuſqꝫ darent. que ratio videt̉ ad di ſpoſitos ꝯtemplatōis ocio trahi. ne officiū quod ꝓ deuotōe ⁊ xp̄iana ꝑfectōe inſtitutuꝫ eſt/ ꝯtra deuotionē militet. aut ꝑfectiōis cul mē app̄hendere p̄pediat. ¶ Pauca dicamus pro re tanta. fatemur em̄ ꝙ plene ſatiſfacere nō hic ſufficimus. Multe ſunt cauſe multi plicatōis pſalmodiarū vocaliuꝫ in eccleſijs Una ē vite laicoꝝ/ laudabilis occupatio/ aſ ſiſtētiuꝫ ꝯſolatio/ diſcoloꝝ morū deuitatō cohabitātiū regulatio/ penal̓ ſatiſfactio/ car ceral̓ mācipatio/ dei collaudatio/ totiꝰ eccl̓ie rep̄ſentatio/ voti ꝯpletio/ mutua recōpenſa tio/ vtilis aſſuefactio/ mētis hūiliatio ¶ Ha rum autē. xij. cauſarum ⁊ ſi ſunt alie non re ducibiles ad iſtas/ deductionē nō proſequē tes ad p̄ſens iungamus ꝙ non ſemꝑ hō con ſtituit̉ quo ꝑfectius viueret/ aut ꝯtemplan do/ aut theologiſando/ aut aliorū ꝓfectibus obſequendo. ſicut ⁊ in politia quoſdaꝫ vide mus ſeruos. magni tamē ingenij. quoſdam mechanicos/ quos ad liberales artes natu ra genuerat idoneos. et ita de pluribꝰ quibꝰ tradidit regulā apl̓us vt ambulet vnuſqͥſqꝫ vocatōe qua vocatꝰ ē. Sit hec vocatio ſpū alis/ a diuina prouidētia que vtiqꝫ generali ter ⁊ immediate ꝯcurrit ī omībꝰ. ſit hec voca tio ꝓpria deliberatōe. quēadmodum ī religi onibꝰ quorū profeſſoribꝰ ſi murmurauerit quid aliud dicet̉ qͣꝫ illud ciuile. Uide tibi qͥ taliter elegeris. Et iterū. Patere qd̓ ſponte ſubiſti iugū. Grauat plane/ nedū deſidiā in ertē. ſed aliqn̄ aīaꝫ priꝰ ſtrenuāonus aſſidue repetiti ſeruitij. Nā veriſſima prorſus eſt rō quā monachus dedit interrogatꝰ/ qͥd eēt in ſua religione difficillimū. an ieiunia. an vigi lie. an ſilentiū? Cōtinuo inquit ꝯtinuati re petitio cātus. ¶ Amplius ꝟo quia murmur ſuum palliant aliqui. deus inqͥunt intuetur cor. ⁊ bona voluntas ꝓ facto reputat̉. ⁊ mīo ra ꝑ maiora bona recompenſari poſſunt. ſi cut ꝑ ꝯtemplatiuā actiua. Dicamus ꝙ iam ī obligatis/ alia eſt ratio qͣꝫ de liberis ab obli gatione. et hec eſt vna cauſa cur ſolidior aut voluntas aūt ꝯpēſatio nō ſufficit ſemꝑ. No ui temporibꝰ noſtris duos celebres ī theolo gia doctores (ꝓpiciet̉ om̄ibꝰ ſuis deꝰ hi con ferentes cū patribus duarū religionū mihi ſimiliter notiſſimis ſi religionem introirent Poſſetis inquiūt onera religionis cōformi ter ad ceteroſ fratres exequi? quibꝰ ſe nō poſ ſe cum iam fracti eſſent etate reſpondentibꝰ. ſed poſſe ſtudēdo. docēdo. meditādo ꝯpenſa tionē afferre. Subintulerunt. Et ſi quoti die cū Paulo raꝑet vos deus in terciū celū/ niſi compleueritis inſtituta religiōis. nobis quorum magna pars animalis ē nō niſi ſcā dalū ⁊ vobis ludibriū ſuturos eē noueritꝭ. tempus intrādi religionē/ tempus manēdi. vulgo dicit̉. Qui cū lupis eſt cū ip̄is vlulet. ¶ Rurſus ſi voluntas ꝓ facto reputet̉ apud deuꝫ quo ad meritū eſſentiale vite eterne. ta men multiplex in alijs reꝑit̉ inſtātia. vt ī ac cidentali p̄mio qualis eſt aureola que datur actui excellenti nō ſolum voluntati. Ut rur ſus ī actibus priuilegiatis. quales ſunt lar gitiones pro indulgentijs. vt p̄terea ſunt ex ercitia ſacramentorū q̄ vim ſuā habēt v̓tute oꝑis oꝑati. vt inſuꝑ ſunt oꝑa ſatiſfactoria. q̄ lia ſunt ſolutiones debitoꝝ. aut reſtitutiōes ablatoꝝ vt ī ꝓpoſito ſolutio vocalis ſeruitij quorū omiſſiōes ⁊ ſi nō ſemꝑ ꝓpter impoſſi bilitatē ſint culpabiles ad damnatōꝫ. nō tol lunt tn̄ oēm ex ſola voluntate ſatiſfactionis obligationē. qm̄ ſemꝑ adueniēte ſatiſfactio nis oportunitate. ꝑ ſe vl̓ ſuos teneant̉. quod nō eſſet ſoluto prius realiter p̄cio. Demū in penis ⁊ p̄mijs ciuilibꝰ/ euidēs ē. ꝙ voluntas occidēdi ſola vl̓ volūtas alterū ditādi facto nō equat̉. Adijce prioribus ꝙ ī ciuili vel ec cleſiaſtica ꝯgregatōe ſicut ⁊ in legū traditōe/ reſpectus habet̉ ad ea que vt in pluribꝰ eue nit. nec pͥuilegia nec ꝯditōes nec vtilitates paucorū pluralitati p̄iudicabiles eſſe debēt ¶ Cōfiteamur tamen oportet diſpenſatiōeꝫ ⁊ bonaꝫ equitatē apud tales caſus ꝑticula De canticordo LXXIX res locū tenere. qui ſi neget̉ ꝑtinaci crudeli rate aut inſipiēti ſtoliditate. nō video qͥd ſu perſit afflictis/ niſi recurſus ad deuꝫ patrem ⁊ ſolatij cum imploratōe miſcd̓ie ſue ꝙ con uertat corda patꝝ in filios/ faciēs cū tēptati one ꝓuentū. potens ē quippe deus dare pa tribꝰ intelligi fieri poſſe ꝓ vtilitate fratꝝ ſpū ali cum maria vacantiū exonerationē ſerui tij que datur laborantibus in officijs tēpo ralibus cum Martha. niſi ꝙ aptior eſt ocu lus carnis ad iſta qͣꝫ illa. et ſi nō ſemꝑ maior neceſſitas. ¶ Ualebit ad extremū (ſicut opi namur) ad conſolationē lugentiuꝫ ſub iugo corꝑalium canticoruꝫ/ declaratio cāticordi noui ad quē ꝓperat intentio / ſi attētio non defuerit. qm̄ qͥ v̓bū narrat nō attendēti qua ſi qͥ excitat dormiētē de graui ſomno. Quid autē nequius/ qͥd intolerabilius/ qͥd lege pu nibilius/ qͣꝫ ſi nolit officij ſui ꝓrſus honeſtiſ ſimi. diuiniſſimi. ſaluberrimi doctrinaꝫ qͥs audire? Dedit v̓o nobis eccleſiaſticis deꝰ re giones gentiū ⁊ labores populorū vt cante mus ei. vt in ſacris verbū ſuū ſcripturis au diamus. beatificās illos qui audiunt v̓buꝫ dei ⁊ cuſtodiunt illud. Quō cuſtodiunt? ne ſollicitudo ſeculi ⁊ fallacia diuitiaruꝫ/ ſuffo cent verbū. Quale verbū? quod inſitū ⁊ ī mā ſuetudine ⁊ patientia ſuſceptuꝫ poteſt ſalua re anīas nr̄as. afferens in corde bono ⁊ opti mo fructū multū cū iubilatione letiſſima in canticis ⁊ verbo ſolatij. Ecce ꝑegrini ſumꝰ ī hieruſalem celeſtē. Comitatur nos aſſidue verbū nō habens amaritudinē/ nō tedium/ ꝙ ſi comes facūdus in via ꝓ vehiculo eſt. co mes alter quis facūdior v̓bo dei/ cuiꝰ verba ſpūs ⁊ vita ſunt. Senſerāt hoc qͥ dicebant. Nōne cor nr̄m ardens erat in nobis duꝫ lo queret̉ in via ⁊ aꝑiret nobis ſcpͥturas. Sꝫ tandē nouus homo pauculas de canticor do nouo/ notulas attendat. Thomus ſecūdus. Anticum nouū aliqd̓ eſſe ⁊ fieri ī ſo lo corde ⁊ verbo mentis tradit ana gogia chriſtianis peregrinis. Ana gogiam dicimus ſurſum ductioneꝫ qualem eccleſia quotidie monet facere ꝯcinēs Sur ſum corda. Cur hoc? niſi vt q̄ ſurſum ſunt q̄ rat noſter homo nouus de celo celeſtis duꝫ peregrinamur a dn̄o. ꝯuerſationē nouā que rentes in celis. vbi cantat̉ canticū nouuꝫ cō ram ſedente in throno qui dicit. ecce noua fa dio oīa. Hic dudum ꝑ Ezechieleꝫ polliceba tur. dabo vobis cor nouū et ſpiritū nouum ponā in medio veſtri. Quidni tales innoua ti ſpiritu recto/ canticū nouū cantent in cor de nouo iuxta ſuaſionem apoſtoli ſcribētis ad Eph̓. Implemini ſpūſancto loquentes vobiſmetipſis in pſalmis ⁊ hymnis ⁊ canti cis ſpūalibus cantantes ⁊ pſallētes ī cordi bus vr̄is. Sic agebat Cecilia virgo. ſemꝑ euāgeliū xp̄i plane nouū plane v̓bū dei ſem per gerens in pectore. ⁊ cantātibus organis ſoli deo decantabat. Fiat cor meū ⁊ corpus meū immaculatū. ¶ Cāticum tale nouuꝫ rō nabiliter appellat̉ canticordū .i. cāticuꝫ cor dis vel cordium. Suum qͥppe ſubiectū. ſu um inſtrumentuꝫ. ſua corda q d̓r a corde. ſuꝰ auditus. ſua vox. ſuum os. ſua modulatio ē introrſus vel in corde mentis vel mente cor dis. quēadmodū vſa ē pſaltes nr̄a maria in ſuo cantico canticoꝝ ꝓrſus nouo. qꝛ nouū fecerat dn̄s ſuꝑ terrā dū iam mulier circūda bat virum. Ait nempe. Fecit potentiā ī bra chio ſuo. Certe nouo. certe v̓bo dei Diſꝑſit ſuꝑbos mēte cordis ſui. Ecce mēteꝫ cordis. ſiue referas ad deū diſꝑgentē qͥ alio loco d̓r tactꝰ dolore cordis intrinſecꝰ. Et alibi loqͥ tur. Inueni viꝝ ẜm cor meū. Siue magis libeat ad ſuꝑbos ꝯiungere quatinꝰ enormi tas ꝓfunda ſui ſuꝑbie maiori exaggeratiōe damnet̉. ¶ Canticordum nr̄m nouū deſcri bit̉ eē vox numeroſa. mēte cordis ad dei glo riā elicita libere. quā ſolus nouit qͥ accipit. Hoc nimirū ē myſteriū quale loq̄bat̉ apl̓s abſcōditum. Et ẜm Dionyẜ. ſolis ꝓprium xp̄ianis. hoc ē nomen nouum ī calculo can dido ſcriptuꝫ. id ē ī corde puro. qd̓ nemo no uit niſi qui accipit. quoniā in exꝑimētali no ticia tactus ſpiritual̓ poſituꝫ ē. Hinc apl̓s. Quis hoīm ſcit q̄ ſunt homīs niſi ſpūs ho minis qui in ipſo ē. ¶ Eſſe vero voces aliqͣs numeroſas in corde ſola cordis aure perce ptibiles niſi deo ⁊ quibus deus voluerit re uelare. Cōuincit̉ exemplo moyſi. cui forin ſecus tacenti dicit dn̄s. Cur clamas ad meꝫ Et in pͣs. Deſideriū paupeꝝ exaudiuit dn̄s p̄parationē cordis eoruꝫ audiuit auris tua. ¶ Finis cāticordi noui ponitur eſſe dei glo ria. ad differentiā veteris. cuiꝰ finis eſt amor ſui vſqꝫ ad ꝯtemptū dei. Ceterum libertas electōis tenet locum forme/ iuncta maxime gratia xp̄i que mandatū verbi dei nouuꝫ de dilectōe format ⁊ implet. Diſcernit̉ ex hac ꝑ ticula q̄ dicit elicita libere. cāticordū ab om ni ꝓrſus cātico intꝰ vel exteriꝰ tm̄ imperato. Tractatus ſecundus ¶ Cāticordum hmōi/ fuit excellētiſſime ī il la btā q̄ cecinit. Magnificat anīa mea dn̄m Et exultauit ſpūs meus ī deo ſalutari meo Preponimꝰ hāc btāꝫ ī exēplar pulcerrimū ⁊ in teſtimoniū pro dicendis certiſſimū. ne di cat aliqͥs iſta nos ꝯfingere de corde nr̄o Ne p̄terea cogamur interim ꝑ equocationeꝫ vel aliter in aliena ſeu vetera cantica labi. Se in ſola anagogia nouus ſermo verſet̉. conci nat ⁊ loquat̉. Aſſis igitur nobis o gr̄a plena Dignare te nos laudare/ ⁊ laudādo diſcipli nā nouā ſed certā ⁊ verā aꝑire. Tu inquā cu ius ī corde qꝛ ſanctus et nouus amor ſingu lariter ardebat ſpūſſanctus in carne v̓gina li mirabilia faciebat. ⁊ cor eructabat v̓buꝫ il lud bonum. Magnificat anima mea dn̄m. Nonne tibi videtur ex hoc ſtatiꝫ cantico fa cta fuiſſe mirabilis illa nouitas ī maria tym paniſtria noſtra. que nouitas appellatur ab apoſtolo/ diuiſio anime ⁊ ſpūs. quam effice re pōt ſolꝰ ſermo dei viuꝰ ⁊ efficax. ⁊ penetra bilior om̄i gladio ancipiti. ꝑtingens vſqꝫ ad diuiſionē aīe ⁊ ſpūs. cōpagū quoqꝫ ⁊ medul larū. ⁊ diſcretor cogitationū ⁊ intētionū cor dis. Uideat̉ ſuꝑ hac diuiſione autor de ſpū ⁊ aīa. quid conformiter ad Richardū de ver bo ad verbū tradiderit. quoniā elucidatō ꝓ nobis eſt in grande ſtupendūqꝫ miraculum nec atteſtatione noſtra ſola ſatis credibile. ¶ Pergamus interea cōſiderare quo pacto ſpūs Marie dictus eſt neduꝫ canere. ſed ad actum ſaltare. tripudiare ⁊ exultare velut ex tra ſe ſaltare. volebat parabolicū illud īpro periū cauere quod de pueris ludentibꝰ in fo ro/ xp̄s benedictus fructꝰ vētris ſui ſumpſit ꝯtra ꝑfidiam veterum iudeorū. Cecinimus inquiunt vobis nec ſaltaſtis Maria cecinit in ſpiritu ⁊ ſaltauit. nimirū carmē illud erat nuptiale qd̓ epithalamiū dicimus. Sed qͣ rū nuptiaꝝ: vtiqꝫ plurimaꝝ. Nubebat ī al uo v̓ginalis vteri palacio humanitas cum deitate. caro cū verbo. limus cū deo. Nube bat eccl̓ia quā Ioh̓es vidit tanqͣꝫ ſpōſaꝫ nō uā de celo deſcendentē a deo paratam nouo viro ſuo chriſto. Nubebat deiformis Ma rie ſpūs deo ſuo dn̄o et agno qui erat tanq̄ ſponſus procedēs de thalamo ſuo. verꝰ ſol iuſticie ponēs tabernaculuꝫ ſuum in corde Marie. q̄ erat mulier amicta ſole/ deſponſa ta vni viro v̓go caſta Ieſu xp̄o. ¶ Figamꝰ p̄ cor in hoc ſpū ſaltāte ⁊ exultāte/ ſpūales ocu los cordis ī lumine fidei. Cōſideremꝰ hunc deiformē ſpm̄ tanqͣꝫ diuiſuꝫ a carne. effulge at apud nos tanqͣꝫ angelus vnꝰ dei ſine car ne ⁊ ſanguine Nihilominus aſpiciamꝰ ip̄m ꝓ tꝑe vie tunc vere paſſuꝫ diuina ſimul ⁊ hu mana. Naꝫ inuenta ſunt nō confuſa tamē in ipſo hec omnia. ſpes. metus. meror. gaudiū nō quidē ꝓpter corpus ſolū iuxta poete ſen tentiā. Hinc metuūt cupiunt gaudētqꝫ do lentqꝫ. Nec auras deſpiciūt clauſe tenebris ⁊ carcere ceco. Sed electione ⁊ acceptōne li bera voluntatis. Nolo tamen credat aliqͥs ſpūm marie nō habuiſſe modum cognitio nis alioꝝ viatoꝝ. in quibus omnibꝰ cogni tio procedit a ſenſu. ſed hac adepta ſpūs ſuꝰ libere vtebat̉ ſuis affectionibꝰ abſqꝫ organo corporeo. de quo paulo poſt infra dicimus Habebat inſuꝑ affectiones varias ꝓporti onales paſſiones illis quibus anima ſenſu corporeo vtens afficit̉ nō ſine motu carnis aut corꝑis. aut bonas tamē om̄es habebat moderatas ⁊ ordinatas ſub monade deo. ī armoniā pulcerrimā ſuauēqꝫ/ quā inhabita trix dei ſapiētia delectabat̉ audire. ¶ O ſi co gnouiſſꝫ ſtoycoꝝ diſciplina grauis. ſi īueniſ ſet ex fide mulierē hāc fortē/ exclamaſſet ꝓfe cto hic h̓. O diuina mēs ſapiētis qualeꝫ in homine poni debere ꝯtēdimꝰ a qua mēte nō gaudia ſed mala gaudia. nō timorē ſꝫ vanū timorē. ⁊ ita de ſpe et dolore remouēdas pre dicamus. alioquin qͥd a lapide qͥd alia qͣuis inſenſibili re differret cōditio ſapiētis. ¶ Ta les p̄terea poſuerūt taꝫ platonici qͣꝫ peripa tetici celeſtes intelligentias/ quales nos xp̄i ani angelos nomīamꝰ/ qͣꝫ imꝑari varietate. Audiamus tm̄ ī eoꝝ poſitiōe qualēcūqꝫ ad nos ꝯſonantiā vel tenuē veritatis. Adijcien tes ī pͥmis ꝙ celū ſit animatū tāqͣꝫ aīal aliqd̓ rōnale ꝯpoſitū ex materia celi ⁊ forma intel lectuali Cōcedimꝰ tn̄/ aſſiſtētes eē celis intel ligētias qͣles appellat apl̓s admīſtratorios ſpūs. Nam regula ē ꝯmunis theologie cuꝫ ph̓ia. corꝑalia ꝑ ſpūalia mīſtrari. Conceda mus qͦꝫ verbū dei/ ꝑ amorē ꝯmunē ſpiritalē ⁊ vitalē alere oīa quē amorē interp̄tata fuiſ ſe videt̉ ph̓ia. apud Boeciū ſpm̄ vel animaꝫ celi ⁊ mundi. O felix inquit hoīm genus. ſi vr̄os animos amor quo celū regit̉ regat Et alibi de aīabus loquēs deo. Quas inqͥt lege benigna ad te ꝯuerſas reduci facis igne re uerti. Ignē qͥd aliud intelligēs qͣꝫ amorem. ¶ Ponebāt rurſus iſti ph̓i ꝯſone ſatꝭ ad ma gnū Diony. ꝙ ī qͣlibet intelligētia poſt pͥmā ⁊ vnicaꝫ q̄ deus ē/ triplex motus ſpūalis in ueniebat̉. Unus quaſi circularis ⁊ vnifor De canticordo LXXIX mis circa diuinā mentē ab ipſa ī ipſaꝫ tanqͣꝫ ab oriēte in oriēs. Aliꝰ velut obliquꝰ d̓ ſe ad ſe. in ſe tanqͣꝫ ab occidēte redeat ī occidēs nō ſine multa particulariū quadā irregulariter recta. Tercius imaginabat̉ motus rectꝰ ſeu diametralis creatura a ſe ⁊ contra ſe. Cāta uit iſta apud Boecium ph̓ia dicēs. O qͥ ꝑ R pctua ⁊c. videat̉ ibi. ¶ Atuero dicet aliquis. cur ⁊ vnde/ talis tāqꝫ remota digreſſio? Cō ſonāter ⁊ decore ꝑ oēm modū Reſpiciamus mariam/ etiam pro ſtatu vie ſublimē habuiſ ſe ad contemplationē om̄ifariā celeſtiū et in fernorū. Et hinc affectiones hauſiſſe multi formes. quaquauerſum. ſurſum. deorſum. ante retro. dextrorſum. ſiniſtrorſum. intror ſum deniqꝫ. Tales v̓o affectōnes nōne que dā voces erant canticordi ſui cuiꝰ natura in quirimus/ ⁊ practicā eius ſub arte quadam tradere ſatagimus. Cur autē plus exemplo ſpūalis cordis marie viatricis/ qͣꝫ angeli / qͣꝫ ade ꝓ ſtatu innocētie/ qͣꝫ alteriꝰ ſanctorū / qͣꝫ demū ipſius chriſti placuit hoc facere/ quiſ qͥs hec legerit accipiat paucis. Spūs Ma rie viatricꝭ quātūcunqꝫ diuiſe cōſideratꝰ ab aīa ⁊ carne fuit paſſibil̓ voces expͥmēs in ſe. nūc amoris ⁊ gaudij. nūc merorꝭ ⁊ odij. nūc ſpei. nūc metus. necnō ꝑ oīa pie cōpaſſiōis. vtpote que regina miſcd̓ie tūc erat. Cāticor duꝫ igitur habemus in ea ꝑ eam. velut ī exē plari veriſſimo. clariſſimo. certiſſimo. Sed angelos bonos ſed ſanctos ſpūs glorifica tos. ſed Adam ī ſtatu primitꝰ inſtituto. nul lus admodū paſſibiles dicit. Xp̄s p̄terea nō neceſſario ſed diſpēſatorie/ dolorē/ timoreꝫ/ miſerationēqꝫ ſuſcepit. Alij deniqꝫ viatoreſ boni a venialiū diſcordantia nō ſecludūtur Spūs v̓o marie cū nulla diſſonātia crimi nali vel veniali paſſa ē affectiones ex ꝯditio ne nature mortalis/ proportionabiles paſ ſionibus carnis. ¶ Potuerat hec ꝯſideratō ſufficere ꝓ practica canticordi noui/ ꝓtinus arte tradenda et ponēda veluti ſunt oculis. ſed antea iūgamus ad p̄miſſa quod ipſis cō ſonet. nec nos impediat. Ecce ꝙ ſpiritū ma rie nudū ⁊ ſolū ⁊ ſeꝑarū ab aīa ⁊ carne ꝓpo ſuimus inſpiciendū dū etiam viueret in car ne mortali. Nūc eadē ꝯſideratione nō ꝑtur bata/ formemus. immo formatū tribuamꝰ. imo tributū reſpiciamꝰ. organū vnū p̄ſtātiſ ſimū ꝑ quod ⁊ in qd̓ ſpūs marie canticū ſuū nouū nō introrſus clauſum teneat ſed ad ex teriora deducat. nec ē opus inquirendo lon ge ꝓgredi. Cōuertimī intuitu ad corpꝰ eius organicū phiſicū/ quod om̄ino cōtempera tū fuit. Et ita ꝓrſus elongatū ab om̄i fomi te rebell̓ diſſonātie/ ꝙ nec etiā mīma potuit oꝑationū notula ſibi diſcors eē. Glorioſuꝫ plane dixerimus organū tale ad oēm armo niā formabilē ſumme diſpoſitū. Celeſte di xerimus illud organum potius qͣꝫ terreſtre. nō natura ſed gratia. Celeſte ꝓrſus ob quā diā ſtabilis mutabilitatis effigiē. ob inerra bilē obedientie ſue ſpiritui legem. Cuiꝰ viciſ ſitudines ī motibꝰ ſuis nō plꝰ fuerūt a recto deuiabiles/ qͣꝫ orbiū celeſtiū giratōes. ¶ Po ſtremo videre erāt in organo Marie corpo reo/ motū ꝓportionatū pͥmo mobili celeſti motum velut obliquū curſui planetarū nō om̄ino diſſimilē motum ꝓinde rectū. ad ex emplar elementoꝝ grauiū et leuiū. ⁊ hec oīa cū ſummo ordine/ ꝯcentu / numero ⁊ ponde re mēſurata fuiſſe credideris ¶ Accepiſti ſub breuibꝰ/ quale fuerit cāticordū ſpūs marie in multis ſimile ſpiritibꝰ angelicis. Adiun ctuꝫ ē de organo corꝑis ſui temperatiſſimo ⁊ ꝯmenſuratiſſimo. ī quo et ꝑ qd̓ ſpūs iſte ⁊ aīa Marie. poterat imperatiue catica ſpiri tui ꝓportionata foris ꝯcinere. nō ꝓut expe rimur in organis diſtēperatiſſimis corpoꝝ nr̄oꝝ. qualia ſepiſſime luxit ⁊ planxit apl̓us noſter. ꝓfitēs nō ſe poſſe bonuꝫ qd̓ volebat. ſed tyranniſari ſub lege peccati q̄ eſt cōcupi ſcentia. volebat em̄ nō cōcupiſcere: ſed poſ ſe inquit nō inuenio. qͥa vanitati ſubiecta eſt omnis creatura nō volēs. iſta tamē excepta quā impleuit totaꝫ charitas ⁊ humilitas vt locū in ea nō hr̄et vanitas ⁊ cupiditas ¶ Cā ticordū marie vocibꝰ innumeris muficalibꝰ reſonabat/ dū ī corde ſuo ꝯferebat oēm ſecū euangelicā veritatē. dū p̄terea cātabat canti cū nouū qd̓ nullꝰ alter ſpūs cātare poterat aut poterit Itaqꝫ ſi tot in cordibꝰ nr̄is ſpiri talibꝰ/ cogitationes ⁊ affectōes poſſumꝰ eli ciēdo formare quos corꝑa corrupta. quos ꝓprie iniqͥtates ſuꝑgreſſe caput noſtꝝ/ gra uant/ obtundūt/ obnubilāt/ mergunt. Cōie cturet pius ⁊ ſolers animꝰ quid ī illa ſancta rum ſancta/ ſpūs ſapiētie ſanctꝰ ⁊ multiplex operabat̉. quo ſapiētie ſpiritu intm̄ plena ſi cut ⁊ gr̄a benedictiōeqꝫ celeſti fuit. ꝙ ab vni uerſali eccl̓ia nō ſapiēs ſed antonomatica qͣ dam appropriatione/ ſapientia ſuis cū p̄co nijs eē cantat̉. vt ꝙ eſt mater pulcre dilectio nis ⁊ timoris ⁊ agnitionis ⁊ ſancte ſpei. in qͣ gratia om̄is vie et veritatis. oīs ſpes vite et ꝟ̓tutis. quā qui audit non ꝯfundetur. quia Tractatus ſecundus vox ſua dulcꝭ a dilecto p̄dicit̉. ¶ Cāticorduꝫ marie poſſumus ad paucas voces reducere pͥncipales. ſub quibꝰ ⁊ ad qͣs oēs affectōnes ſeu paſſiones/ ph̓ia theologiaqꝫ reducūt. q̄ ſunt amor ſeu gaudiū/ timor odiū ſeu dolor ⁊ qͥnta quaſi complexa fit compaſſio. Sci et qͥſquis ſuerit ſcribadoctus in regno celo rum/ ꝓferre de theſauro ſuo/ noua hec et ve tera. de theſauro .ſ. theologoꝝ ⁊ ph̓oꝝ qͣ ſuꝑ re ſunt opuſcula q̄dā ſcpͥta. Nullus aūt pu rus hō quantūcunqꝫ ſcribadoctꝰ tale aliqͥd ſapiētius efficere cognouit/ qͣꝫ amica ꝑ amo rē dilecti filij ſui. cui blandiēs dicit illud de cāticis. Omnia poma noua ⁊ vetera dilecte mi ſeruaui tibi. Que vere beata. qꝛ cū v̓gina li ſponſo ſuo totiens audiuit verbū dei cor poreis auribꝰ et humanis cuſtodiuit obſe quijs. ¶ Cāticū Marie pōt velut ſub arte qͣ dā exemplo ſenſibili ad gāma vnū componi Cantatū ē a ph̓is exꝑientiā ſequētibꝰ ꝙ ars q̄ eſt recta ratio agibiliū/ cōfert plurimū ipſi nature/ ſicut ingenijs bn̄ diſpoſitis a natu ra. ꝓficit ad eruditionē ⁊ ad illuminatōꝫ am pliorē. Amplius ꝟo ſi ars imitatrix nature ſolet a generalioribus incipere. ſolet ad cer tum paruūqꝫ ordinē confuſa multaqꝫ cōpo nere. ſolet ꝑ exempla ſenſibiliū ad intelligibi lia viaꝫ dare. cur nō temptabimus hoc ī mu ſica facere ſpirituali/ quod factu cernimus ī carnali. Pro cuius intellectu faciliori tradi dit nobis induſtria prioꝝ vnū gāma. quod ꝑ ſe voces aut notulas figuratuꝫ velut ocul inſpiciendū monſtrat̉. ¶ Canticordū .i. ſpū ale canticū non ideo prohibet̉ gāma ſuū ha bere poſſe. qꝛ iuxta ꝓprietatē in deſcriptōne canticordi poſitā/ ſolus ille nouit qͥ accipit videbit̉ forte parum attēdentibꝰ hoc fieri tā irriſibile qͣꝫ impoſſibile. quēadmodū d̓ colo ribꝰ ceco. de ſonis ſurdo naturaliter diſcipli na nequit tradi. Sed aꝑiamꝰ aures cordis vt qͥ habet aures audiēdi audiat. Et ī pͥmis audiat̉ ph̓s a quo ſumpta videtur inſtātia Uoces inquit ſunt eaꝝ que ī animo ſūt pa ſionū note. Ecce loquitur ad muſicā conſo nāter notarū verbo vtens. Audiat̉ p̄terea al ter loquēdi compoſitus ab emula Samſo nis. Nūc inquit aperuit vir meus cor ſuuꝫ mihi. Audiat̉ ſimul Grego. dicēs. ꝙ ꝑ ſenſi bilia cognita ducit̉ animꝰ ad incognita. Ac per hoc qd̓ ſcit cognita diligere diſcit ⁊ inco gnita amare. Collidamꝰ iſta pariter. et ſcin tilla veritatꝭ erūpet. que ſcintilla? Iſta nimi rū/ ꝙ paſſiōes cordis ſpūal̓ licet iuiſibiles/ licet inſenſibiles. exteriꝰ aꝑiri ſicut et cor vti liter pn̄t. ¶ Pn̄t ſiquidē agnoſci foris/ ſꝫ nō om̄ino. ſil̓r ad cor quod afficit̉ ⁊ exꝑimenta tiue mouet̉ et tangit̉. hoc em̄ fieri nō q̄rimꝰ. Quid ergo? plane vt cor audiētis ad aliqͥd ī ſe formandū vel eliciendū ſimile conticetur. Nōne ſic omni die/ mater audiens filiuꝫ ſic dicentē. O doleo. o timeo. format in ſpiritu ſuo vel doloris vel timoris vel cōpaſſionis affectū. Et qua fit hoc arte. qua veratiōe. ni ſi ꝙ aperuit ſibi filiꝰ cor ſuuꝫ. ⁊ latentes int notauit paſſiones. Suꝑpetunt plures alie rationes quibus efficit̉ perſpicuū / artem de muſica ſpūali nō eſſe ficticiam. nō inutileꝫ. nō impoſſibilē. nō irriſione/ ſed veneratōne ⁊ gratiſſima receptione gratiſſimā digniſſi mā. Et ſi non iſta forſanqꝫ ſubſcribitur. alia tamen quā ſubtilior ⁊ ſolertior tradere poſ ſet indago. ¶ Canticordum nouuꝫ ſeu muſi T cū pōt hr̄e gama breuius ī notulis ſeu figu ris vel lr̄is/ qͣꝫ ſit gāma manuale Cōferamꝰ muſicā ſenſualē vel oris cū muſica cordis et voces vniꝰ cū vocibꝰ alteriꝰ. Habet hͦ muſi ca oris ꝙ pōt ẜm fraſim. ẜm theſim. ẜm pro portionabilē inſuꝑ ꝯtinuationē cū alijs va riare voces ſuas. Patet potiſſimū vbi diſcā tant et cantant in choro plurimi ſimul. Eſt aūt in vocibꝰ oris aut alijs melodijs ip̄a fra ſis/ eleuatio vel dep̄ſſio penes acutuꝫ et gra uē accentū. Theſis attendit̉ ī ꝓductōne aūt breuiatōne notulaꝝ/ ſillabaꝝ ⁊ vocū. Cōbi natio ꝓportionalis dicit̉ multoꝝ ad inuicē cātantiū ⁊ cōtracātantiū ꝯſonātia. Ecce aūt deficit hec tercia cōditio ī muſica cordis. ſal tem hic in via ⁊ ꝓ arte danda Nō em̄ ſatis ē factibile/ vt conueniāt iſta dn̄o ſub ꝓportio nali combinatōe latentiū affectionū/ ſicut in auditis ⁊ viſis. Gāma tamin manuale mul tiplicationē ſuā potiſſime neceſſariā habet in hac cauſa. Ceteꝝ quo ad fraſim ⁊ theſim dicimus vtiqꝫ que reꝑiunt̉ in affectōnibus. Sūt em̄ qualitates ī quibꝰ ph̓ia ponit extē ſionē ⁊ cōtractionē q̄ ē theſis. Intentionem quoqꝫ ⁊ remiſſionē q̄ ē fraſis. Cōcludit̉ hoc ex motu venaꝝ pulſatiliū cordis material̓ ꝑ medicos. Sed in affectōibꝰ ſpūs vbi tenēt eas ī ſe/ ceſſet hec cognitō medicinal̓/ qͣꝫuis ſit in ipſis theſis ⁊ fraſis. ⁊ ī qualitatibꝰ non vitalibus/ de quibꝰ minus apparet ſit extē ſio. ſit ⁊ intenſio ẜm tres dimenſiones altitu dinis/ latitudinis ⁊ ꝓfunditatis. ¶ Cāticor di voces poterāt ī Maria/ poſſunt et in no bis/ multis modis agnoſci. Cognoſcit̉ iſta De canticordo LXXIX vox pͥmo introrſus in corde ſonāte. ꝙ ſi in cor ſonare dubitauerꝭ Eſaias te doceat vbi legit̉. Cor meuꝫ ad Moab ſonabit. Fit ta men vt nō auertat̉ a ſe ⁊ qd̓am modo raptꝭ fiat. Sit igit̉ ſermo noſter hic de illis qͥbus loqͥtur deꝰ qͥ ꝯuertūt̉ ad cor. Nōne q̄ſo ſcit cor ſe amare. ſe gaudere. ſe dolere. ſe ꝯpati. ⁊ ita de reliqͥs? Scit inquā nō ꝑ opinioneꝫ. nō ꝑ ſolā fidē. ſꝫ ꝑ exꝑimētalē noticiā. qua lē ī alterā trāſfundere phas nō habꝫ niſi for ſanincitatōe quadā ⁊ ꝯmonitōe ꝑ notas ꝟ boꝝ vl̓ ſignoꝝ. Cognoſcitur rurſus huiuſ modi vox (nō ē dubiū) a deo ⁊ ab oībꝰ qͥbꝰ ip̄e voluerit reuelare. ⁊ hoc vel in v̓bo vl̓ in ꝓprio genere. vl̓ in ſuꝑnaturali qͦdā lumīe. quēadmodū credimꝰ fieri ſepiꝰ in beatꝭ. tā mutuo loquētibꝰ qͣꝫ noſtra deſideria nō au dirent. Cognoſcit̉ ampliꝰ hec vox ꝑ qͣſdaꝫ opiniones ſeu ꝯiecturas. qn̄qꝫ ꝑ autoritatē dicētis de ſe nobis vel ſcribētis vl̓ innuētꝭ. quādoqꝫ ꝑ ſil̓es in nobis affectōes genitaſ ab obiectis vtriuſqꝫ ſil̓ibꝰ p̄ſentatis. Dum incōtinentes duo reſpiciūt virginē forꝭ pul cherrimā/ ſi libidinoſa ſit in corde cuiuſpi amphaſ eſt argumētari ꝙ ſit aūt eſſe poſſit in altero. nō aliter de duobꝰ v̓tuoſis et ꝑ op poſitū. vnde ꝓuerbiū ſumptū ē. Inſaniēs in vna paſſiōe/ de omnibꝰ ceteris ita putat. Hinc ſapiens: intellige que ſunt ꝓximi tui ex teip̄o. Poſtremo piꝰ animꝰ ex his paſſio nibꝰ quas circa vicia ſenſit aliqn̄. quas in ſuꝑ circa ꝓximos quotidiana colligit exꝑi entia valet ꝯcludere varias eſſe voces illas quas dei cultoribꝰ audit attribui. vt eſt illd̓ Quā magna multitudo dulcedīs tue dn̄e quā abſcondiſti timētibꝰ te. Et illd̓. Nihil dulcius qͣꝫ reſpicere ī mādatis altiſſimi. Et illud chriſti. Uenite ad me oēs. Et ſequit̉. Et inuenietis requiē animabꝰ veſtris. Iu gū em̄ meū ſuaue eſt et onꝰ meū leue. Dicta deniqꝫ doctoꝝ ad anagogicos exceſſuſ exer citatoꝝ qͥbus nō credere/ deſiꝑe eſt. ⁊ quos imitari nolle/ ſtulticia ⁊ inſipiētia cordis ſi ⁊ dum pater celeſtꝭ traxerit ad chriſtū. Nā iſta eſt ꝓpria muſica et ſciētia chriſtianorū. U ¶ Canticordū marie fuit ẜm omnē artē mu ſice ſuauiſſime doctiſſimeqꝫ modulatum. Sane ſi ſpūſſctūs replens apl̓os docuit eos omnē veritatē. ſi eoꝝ corda afflata ſctō ſpiritu/ voces diuerſas intonāt. fantur dei magnalia. Si rurſus maria ẜm Damaſ. a nullo vincit̉ illuſtriū. Si ampliꝰ ẜm Dio nyſij traditōeꝫ/ lex diuītatis ē vt oīs inferi orū ꝑfectio ſit eminentiꝰ in ſuꝑioribꝰ. cū ma ria fuerit ꝑ gr̄am ſublimata nedū ſuꝑ muli eres et hoīes. ſed ſuꝑ oēs angeloꝝ choros. quis ab ea muſicalē ī ſummo noticiā nega nerit? Nolumꝰ idcirco ſuadere deuotis qui bus loqͥmur/ vt ſe tradāt muſicalibꝰ artibꝰ ſeculi cognoſcēdis. Curioſitas enī culpabi lis hec eſſet in multis. ſꝫ ſi obuenerit cogni tio/ vl̓ ex ſtudio iuuētutis. vel aliūde facilit̓ ſine detrimēto exercitij ſanctioris nō abijci ant donū dei. ſed ex oꝑbꝰ gētiliū ⁊ egiptioꝝ ditati/ ſeruiāt ex illis deo/ ⁊ ad laudē ſuam/ omnia/ gl̓iamqꝫ cōuertāt. ¶ Cāticordū ma rie fuit aptatū ẜm om̄e tēpꝰ: nūc ſaltare nūc plāgere. Saltare ſicut in epithalamīo ſalo mōis. plāgere ſicut in trenis hieremie. Se ꝑatus enī fuit marie ſpūs ab omni ꝯtagiōe carnalis amorꝭ quē cāticoꝝ v̓ba ſonāt. Et hoc in laqueū pedibꝰ inſipiētiū. in foueā et in viſcū cū carne ⁊ ſanguine cū fantaſijs ſe xuū viri et femīe / ſi tamē blādimentꝭ carna liū nuptiaꝝ corſuū dederit his cāticꝭ. Ita qꝫ ſicut apud deū nō eſt maſcul aut femina ſic nec in canticis iſtis et epithalamio ſpiri tali nuptiali. Et tamē nihil aliud vident̉ ſo nare/ qͣꝫ dilectū et dilectā. ſpōſum et ſpōſaꝫ. amicū et amicā. ꝯplexus et oſcula. q̄ qualit̓ inueniri poſſint abſqꝫ ſeruuꝫ diſcretōe. miꝝ valde ſꝫ tamē veꝝ nec ab animali ꝯp̄hēſibi le. qui non ſapit qͥ dei ſunt/ marie ꝟo ſpiritu cūcta hec facilia. ¶ Porro de luctu teſtimo niū habemus ſancti ſenis. Tuā inqͥt ip̄ius animā ꝑtrāſibit gladius. Et hoc ꝑ lamentū cū multis tēporibꝰ. Maria cecinerit flendo cū flente ieſu. ſic̄ gaudebat cū gaudēte. Pre cipue tamē hoc inſonuit tꝑe paſſiōis bn̄di cti filij ſui dū cum clamore valido et lachry mis orās exauditus eſt ꝓ ſua reuerētia. Ni hilominꝰ fuit eo tūc/ tā in filio qͣꝫ in mr̄e cū cantico ꝓfundiſſime lamētatōis/ canticuꝫ altiſſime exultatōnis. Ueꝝ hec ⁊ alia q̄ ſe in gerunt loq̄nti d̓ maria/ trāſgreſſionē afferūt ⁊ ſuſpēſam tenēt expectatiōem lectoris. qui gāma nouū cāticordi noui tradēdū fore re tinet ex nr̄a ꝓmiſſiōe. ¶ Atuero pauſemꝰ ite rū ne cōtinuatio fiat in cātando minus ac cepta. ſedeamꝰ cū vtraqꝫ maria ad pedes ie ſu. nūc in domo nūc in cruce loquentꝭ nūc exultantis ſpū. nūc plorātis ſub vmbra illi us. Sub vmbra illiꝰ quē deſiderabā (loqui tur aīa ſancta anima marie) ſedi. Et fructuſ eiꝰ fructus honoris ⁊ honeſtatis cū folijs verborū ſuauiſſimis gutturi meo. Gutturi Tractatus ſecundus plane tali de quali pſalmiſta annūciat. Ex ultatōes dei in gutture eoꝝ. Quas exultati ones appellamꝰ iure nr̄o cāticordū. Suꝑ quo/ poſt theoriā praxim dare conabimur vt pateat ⁊ legat̉ ī digitis. ac in manu deſcri bat̉. cooꝑante v̓bo dei qd̓ ſe inclinans olim digito ſcribebat in terra. qui pridē legis no tas ſcripſerat in tabulis. Thomus tercius X Amma cāticordi qͥſquis deſide g rat vel audire vl̓ cognoſcere/ de bet exuere veterē hoīem ⁊ nouuꝫ induere qͣtinus in chriſto puer īmo ⁊ ſtultꝰ fiat. ¶ Talis erat nāqꝫ maria. ta les nos petrꝰ vult eſſe īfantes. ſcꝫ rōnabiles ſine dolo. recolens dictū a xp̄o. Amen dico vobis niſi cōuerſi fueritis et efficiamī ſicut paruuli nō intrabitꝭ regnū celoꝝ. ¶ Irriſus eſt a Seneca ſenex elemētarius. Putreſcat igit̉ qͥ ad elemēta muſice ſpūalis admittēdꝰ eſt. et memīerit qm̄ oportꝫ addiſcentē crede re. vt ſit ꝟe diſcipulꝰ. ¶ Talis erat Ioh̓is ſe nectus vt aqͥle renouata cū nihil pene alid̓ loq̄ret̉/ qͣꝫ amoris noui vocē nouā. Filij dili gite alterutꝝ ſꝑ ingemināſ. Quid mirū ſi di lectus d̓ dilecto. ſi cuſtos dilectiſſime ⁊ ami ce ꝑ amorē xp̄i qͦ nemo maiorē habuit cha ritatē fecit d̓ dilectōe iuge v̓bū. ¶ Talis rui ſum Arſeniꝰ dū poſt ſenatoriā ⁊ aulicā di gnitatē/ poſt multas in ſecl̓o lr̄as/ dū cōſu luiſſet patrē heremicolā ſine lr̄is. ſuis mirā tibus qͥd tantus vir litteris grecꝭ et latinis eruditus cū idiota ſermonē ꝓtraxiſſꝫ/ ſuſpi rabundus ait. In ꝟitate dico vobis qꝛ nec dū ad alphabetū huiꝰ ſenis attigi. Fuerat enī ſermo ſuꝰ nō de ſciētia quā didicerat ſo lam ſed de charitate q̄ edificat. quā ideo ne ſciebat. qꝛ nō trāſierat ī affectū cordis. Cre diderat tamen humil̓ more diſcipuli pueri tot exꝑientijs caſtiſſimoꝝ affectuum ⁊ ſenti mentoꝝ erudito. qͥ fecerat oꝑatōeꝫ in aquis multis tumultuantiū fluctuātiūqꝫ tempta tionū ī mari cordis. vbi viderat oꝑa dn̄i ⁊ mirabilia eius in ꝓfundo. aſcēdens nūc in celos. nūc deſcēdens ī abyſſoſ. Crede mihi qͥ tale nauigauit mare enarrauit ꝑicula ⁊ mi rabilia eiꝰ. Non illi qͥ ſe totos in ip̄o naufra gos mergūt. nec vnqꝫ emergūt. quia vel nō conant̉ vl̓ conati ꝓtinꝰ reſorbent̉. Obediue rat iteꝝ ſe nec ille Salomōis filiū v̓bo d̓ cā ticis ⁊ hymnis ſpūalibꝰ. liga ea ī corde tuo iugiter. ⁊ circūda gutturi tuo. qͣtinꝰ videlicꝫ illa ſaperet ⁊ caneret gradiēdo ſtādo ſedēdo qꝫ. ¶ Gāma nouū nō id̓o ſpernat homo no uus in chriſto/ ſi ſenſerit ſe grādiuſculuꝫ fa ctum in ip̄o. Nō eget affirmo tali monitu qͥſquis v̓e grādis factꝰ eſt ī chriſto. Qui ex emplo marie qͦ maior eo humilior qͥ hūilio ri xp̄o ꝓximior ſimilior ⁊ intimior. Sed ita loqͥmur apud eos qͦꝝ exaltatū eſt cor ⁊ ela ti ſunt oculi ambulātes ī magnis ⁊ mirabi libꝰ ſuꝑ ſe. Ideo nec lactare iā dignāt̉ vbe ra doctrine pie. Quidni maneāt ſicut abla ctati ſuꝑ mr̄e ſua corde arido ſicut teſta Po terit apud tales aſpectu primo/ reijci ſimpli citas ruditas breuitaſ gāma nr̄i. Cauſabū tur ip̄m ſuꝑuacuū eſſe. quoniā abſqꝫ eo cāti cis ip̄i ſpūalibꝰ ac myſticis habēde ſe iudi cibꝰ fuerint inſtituti. vt qͥd ergo afferunt̉ no ua hec qͥdem auribꝰ inqͥunt nr̄is. q̄ nec pa tres nr̄i dignati ſunt attingere? Nūc terciꝰ e celo cecidit Catho qͥ ſuꝑ ſenes qͥ ſuꝑ om̄es. docētes ſe ītellexit. Atuero iſta nihil mouēt ſimplices aīos. ſciētes ſpm̄ ſctm̄ ſpirare vbi vult. qn̄ vult. ⁊ quō vult. Alioqͥn nō diceret̉ apud Danielē. Pertrāſibūt pl̓imi et multi plex erit ſcientia. Prohibent̉ pͥmo q̄ offerūt̉. ſed nō in foro reꝝ venaliuꝫ clamoſo. nō ī ce cis fediſqꝫ libidinū ꝓſtibulis. nō ī agro bo um cū fratre ſeniore qͥ de foris ſymphoniā ⁊ choꝝ domi nō nouerat. Nō deniqꝫ ꝑuer ſo corde qd̓ eſt abomīabile diſſimile nec in ueniet bonū nec vllā ſcīaꝫ retinebit. Addit̉ ⁊ illud. Acetū in vitro qͥ cantat carmīa cor di peſſimo/ ꝓcul tale ꝓcul. ¶ Gāma myſticū. Y nō meliꝰ formare poſſumꝰ qͣꝫ ad exēplar do mini nr̄i ieſu chriſti crucifixi vt dicat puer ī chriſto. Croix pardicū gallis. ¶ Hoc pla ne eſt ſignaculū qd̓ maria poſuit ſupͣ cor ſu um in meditatōibꝰ et ſuper brachiū in oꝑa tōibꝰ. Que gloriat̉ in caticis dicēſ. Faſcicu lus mirrhe dilectꝰ meꝰ mihi īter vbera mea cōmorabit̉. Faſciculꝰ vtiqꝫ paruulꝰ hūilis ⁊ paucꝰ quale q̄rimꝰ eſſe gāma noſtꝝ. ¶ Re cedant vetera de ore veſtro dicebat illa cuiꝰ cor exultabat in dn̄o. vetus anna mater no ua. qꝛ deus ſciētiaꝝ dn̄s eſt. et ip̄i p̄ꝑant̉ co gitatōnes. Nolite gͦ multiplicare loqͥ ſubli mia gloriantes niſi forſan in dn̄o. ¶ Mihi abſit gloriari cantat Paulꝰ renouatꝰ d̓ auo vetere niſi in cruce dn̄i noſtri ieſu chriſti/ ꝑ quē mihi mūdus crucifixus eſt et ego mu go. Cuiꝰ iteꝝ hec v̓ba ſunt. Nō enī iudica ui me ſcire aliquid inter vos niſi ieſuꝫ xp̄m ⁊ hunc crucifixum. qui et buccinabat oībꝰ. De canticordo LXXIX de cetero nemo mihi moleſtus ſit. Ego enī ſtigmata ih̓u in corꝑe meo porto. ¶ Suus quoqꝫ coapoſtolꝰ Petrꝰ. chriſto ait paſſo in carne et vos eadē cogitatiōe armamini. Nam crux lignū ſalutare eſt qd̓ ad pͥmā di gnitatē renouauit oīa. Sic pollicitꝰ fuerat chriſtꝰ dicens iudeis. Ego ſi exaltatus fue ro a terra oīa trahā ad meip̄m. In qua tu benigniſſime ⁊ innocētiſſime ieſu ꝑpēdiſti vbi fuit extēſum tui corꝑis organū. inſtar tympani. vbi ceciniſti v̓ba ſalutis nr̄e. vbi quinqꝫ plagis capitalibꝰ qͣſi totidē notulis vel caracteribꝰ te īſigniuiſti. ⁊ ꝓprij ſangui nis minio rub̓caſti. vbi tu piſcina ꝓbatica ſalutaris/ qͥnqꝫ porticus vulneꝝ habēs. de diſti haurire aquas ī gaudio de fontibꝰ ſal uatoris. p̄cipue tibi p̄ſenti teqꝫ videnti tibi ꝯcinēti o beata beataꝝ tu digituloſ illic cō plodebaſ qͦs ſemꝑ ad bellū ſpūs docuerat bn̄dictus deꝰ Qui mirrhā ſtillabāt ꝓbatiſ ſimā/ qͥ app̄hēderūt fuſum pro tunica viri ſui et filij ieſu quē cibauerat quē ꝯtrectaue rat. cuiꝰ lachrymas ſiccauerat ⁊ nūc deſcri bebāt ſibi cū ſenſibꝰ alijs qͥnqꝫ voces ine narrabiles cāticordi qͣles inqͥrimus. ¶ Gā ma myſticū phas nobis ē ad qͥnqꝫ notulaſ ſeu voces vl̓ litterulas pūcta vl̓ caracteres figurare. Sic licꝫ hō noſter vetus/ crebro nob̓ aduerſus. nihilominus loq̄bat̉ d̓ ip̄o myſticus ſermo ꝓphete. Tu v̓o vnanimiſ dux meꝰ ⁊ notus meus. qͥ ſimul mecū dul ces capiebas cibos. ī domo dn̄i ambulaui mus cū cōſenſu. Tūc recolēs diſſidiū ꝑ de mones ingeſtū ꝯuerſus ad illos imp̄catur venire mortē ſuꝑ illos. ¶ Ex hͦ p̄dicto tn̄ tā te latitudīs myſterio hͦ vnū trahimꝰ ad rē p̄ſentē ꝙ vetꝰ hō dux ē noſter. qꝛ neceſſe eſt ẜm ph̓m quēcūqꝫ intelligētē fātaſmata ſpe culari ⁊ a ſenſibꝰ cognitōeꝫ acciꝑe. Cōſenta neū eſt igit̉ vt gāma noui hoīs ꝯſonet ad gāma veteris. ⁊ ſi nō ſit ī oībꝰ ꝓrſus idem. Hoc aūt gāma qd̓ manuale pueris inſti tuit̉/ ſex vocibꝰ diffinit̉. licꝫ ẜm fraſim ⁊ the ſim multimode repetitꝭ. q̄ ſunt. vt. re. mi. fa. ſol. la. Teneamꝰ ꝓinde ẜm ph̓icā diſcipli nam ꝙ oēs veteris hoīs voces ſeu notule paſſionū reducunt̉ ad qͣttuor notas a poe ta. cui cōſonat apud Boetiū ph̓ia. Tu qͦq ſi vis lumine claro ⁊c̄. Deniqꝫ ꝯplectit̉ illaſ eccl̓ia mater nr̄a dum canit in ꝓſa. Cōfuſa ſunt hec oīa ſpes metus meror gaudium. Ecceqͣttuor voces exp̄ſſaſ. qͣs enumerādo dedit eccl̓ia qͥntā aliā intelligi. dū cōfuſas eſſe notat. quaſi videlicꝫ vna ſit ex omnibꝰ aut multis cōpoſita reſultāſqꝫ ſicut ex qͣttu or elemētis ſimplicibꝰ/ mixta fiūt. hāc certe ꝯpaſſionē noīamꝰ a cō qd̓ ē ſimul. ⁊ paſſio quaſi ſimul paſſio. Hāc aliter poſſumꝰ no minare miſeratōem ſeu miſericordiā. cuiꝰ te mr̄em et reginā ꝑ orbē terraꝝ ꝯfitet̉ eccl̓ia O maria Gāma .a. myſticū p̄t elegia diuīa cantatrix amoꝝ caſtoꝝ ſub duplici metro complecti. A ſit amor gaudēs. ſpes ē. ꝯpaſ ſio iota. O timet. vqꝫ dolēs odit. ⁊ iſta no tes. ¶ Bn̄dictus deꝰ factus ꝓ nobis v̓buꝫ abbreuiatū/ qͥ nobis hoc breue v̓bū pꝰ ml̓ tā cōquiſitōeꝫ ſuggerere dignatꝰ ē qd̓ emū lat̉ ſignū thau. cor fixum quoqꝫ tēſumqꝫ in ip̄o ieſum chriſtū rep̄ſentat qd̓ ſimul ad pu erile gāma veteris hoīs ſe ꝯformat. qd̓ pro inde ph̓icis diſciplinis cū theologicis ana gogijs reſonāter eſt accōmodū ꝑ qd̓ ad ex tremū qd̓libet canticū. ſit pſalmꝰ. ſit hym nus ſit in ſono tube. ſit in cithara. ſit in pſal terio. ſit in tympano et choris. ſit ī cordis ⁊ organo. Deniqꝫ quomodolibet̉ oīs ſpirit laudet dn̄m poterit annotari. ¶ Pape dicet aliqͥs/ nimiū gͣndis eſt hec ꝓmiſſio. Gran dis plane ſed ſimplici corde recepta/ fideliſ eſt et vera ꝓpicio illo qͥ dixit. Dilata os tuū ⁊ implebo illd̓. Qualiter īpleuerat pſalmi ſtam qͥ dicebat ex ſentētia. Immiſit ī oſ me um canticū nouū/ carmē deo nr̄o. Conuer tamꝰ ocl̓os etiā carnis ad ſignū qd̓ exalta uit deus in natōibꝰ. cuiꝰ typū tenuit eneuſ ſerpēs exaltatꝰ ī deſerto. Ecce iſtic ē longi tudo latitudo ſublimitas ⁊ ꝓfundū. Ecce quattuor extremitates inſpicimꝰ et in ſubli mi ſurſum rōnabiliter collocamꝰ pͥmā lr̄aꝫ que gaudiū et amorē ſignificat. quoniā ver tit̉ ad celos vbi nihil qd̓ nō ſit gaudiū exer cet̉. Glorioſa inquit pſalmiſta dicta ſunt d̓ te ciuitas dei. Sicut letātiū oīm habitatō eſt in te. Ac ꝑinde reſonātiū ab a vocali pͥ ma gaudio vel amore noſtꝝ gāma tanqͣꝫ a digniori ſumit initiū. Ceteꝝ collocamꝰ in extrema ꝓfunditate deorſum v. vocalē/ que deſignat dolorē et odiū. Nā ꝓfundū infer ni qͥd alid̓ ſonat. vbi dolor et fletꝰ et ſtridor dentiū. odiū quoqꝫ ꝑtinax dei ſctōꝝ ſctāꝝ qꝫ omniū. Ponimus ſubinde in tono ſub brachio dextro e vocalē/ que deputat̉ ſpei ſi gnificāde ſeu deſiderio. Nam et illic ſpera uit beatus latro. et ſperās audiuit. Hodie mecū eris in ꝑadiſo. Dehinc trāſeuntes ad tonū ſiue brachiū ſiniſtrū cōfigimꝰ o. voFf 2 Tractatus ſecundus lem que timorē infirmat. Quid enī terribili us qͣꝫ vox a ſiniſtris ſonatura. Diſcedite a me maledicti in ignē et̓nū. Sic habemus quattuor orbis extrema que ſunt oriēs A. occidens U. ſeptētrio E. meridies O. tan qͣꝫ in vulgari rota fortune. fiat hec reuolutō Regno. a. regnabo. e. regnaui. o. ſum ſine re gno. v. Amplius ī X lr̄a que circa tꝑus na tiuitatis chriſti lr̄is latinis addita eſt/ aptiſ ſime vocales qͥnqꝫ ſituamꝰ tanqͣꝫ in quoqꝫ zodaico ſit. Atuero reſpiciētes in actorē et ꝯſummatorē ſalutis nr̄e ieſum cōfixum in medio. quid aliud q̄ſo videbimꝰ qͣꝫ alteraꝫ quaſi mixtā ex om̄ibꝰ ꝯpaſſionē/ quam vocalis notat. a qua nomen Ieſu incipit. Hinc eſt nr̄a redemptio amor ⁊ deſideriū. Hinc deꝰ meꝰ ait pſalmiſta ⁊ miſcd̓ia mea Hinc appellabat Ignacius amorē ſuum crucifixū. Hūc Andeas moriturus vide bat in ſpiritu atqꝫ de crucis ſupplicio geſti ebat. Uidit hūc Frāciſcus qͣſi ſeraph ala tum qn̄ qͥnqꝫ ſtigmatibꝰ ſeu ſignis ꝯſcpͥtꝰ ē ab eo ſenſibili libro carnis. Hūc inſpiciēs pijſſima mater miẜicordie. nonne poterat vti v̓bis in Eſaia poſitis. Uēter meus ad Moab qͣſi cithara ſonabit. Moab interp̄ tatur ex patre. quoniā a patre et filia geni tus eſt. Hic licꝫ pͣuus et ex dānato cōcubi tu fuerit. mihi ꝓſit tamē vt ꝑ metaphorā ſi gnificet ieſum. qui ex patre deo vt filiꝰ eius et maria ꝯceptus eſt nō virili ſemīe ſed my ſtico ſpiramīe. Adhuc venter marie beati ficatꝰ a ml̓iere de turba. Tūc ſicut cythara neruis tortis extētis et ſiccatis aptata ſona uit ad te benedictū fructū vētris ſui. In cū ius corde tūc indiſſonāter hec oīa ſpes me tus meror gaudiū. Non dubiū qͥn pariter ꝯpaſſio que ab vtero egreſſa ē ſecū. ¶ Ecce ꝙ inſtar moyſi et bezeleel fabricantiū federꝭ arcā fecimꝰ gāma noſtꝝ ẜm exēplar qd̓ vi dimꝰ in mōte. quē montē ex lapide abſciſo ſine manibꝰ tradidit daniel/ excreuiſſe ⁊ in pleuiſſe terrā. Et hic ē deꝰ noſter ieſus chri ſtus. lapis quē reprobauerūt edificātes fa ctꝰ eſt ī caput anguli. lapis qͦ digiti dauid goliā ꝓſtrauerūt. ¶ Coaptemus deinceps ad gāmā manuale ſpūale noſtꝝ. ⁊ attēda mꝰ ꝙ ſex notule nomināt̉ ꝑ qͥnqꝫ vocales ſi ꝯſonātes detraxerꝭ. que ſi ordīant̉ vt ponat̉ bis. a. lr̄a. ſcꝫ in fa ⁊ la. Liq̄ſcit aūt freq̄nter fa in mi. ꝑ b. molle. Et eſt ordo talis. v. e. i. a. o. a. f. et. l. a. la. ¶ Deniqꝫ qͣꝫtum ex veteribꝰ phas eſt cōijcere/ cātus eſt ſenſual̓ tradit̉ ꝑ has quinqꝫ vocales. īmo et qͥdā diſcantꝰ quē cōtrapunctū dicimꝰ neumata deniqꝫ ſic inſinuabant̉ q̄ ſunt cōſonantie tenoꝝ fi nales. Sic ordinauit primū hymni metꝝ de Iohāne baptiſta qͥ dixit. Ut queant la xis reſonare mira famuli ſolue labia. ¶ Eru beſcāt hic noſtri ſapiētes ⁊ prudētes ī ocu lis ſuis. quoꝝ nihil oculꝰ niſi ſublime vult inſpicere. quādo ip̄i ſummi ꝓphete carmi na ſua digeſſerūt ꝑ lr̄as alphabeti/ nō ſine myſterio. vt treni Hieremie. vt Salomō de muliere forti. ī myſterio ſacre legis aut virgīs gl̓ioſe. vt pſal. p̄terea Beati īmacl̓a ti ꝑ octonabia d̓currēſ. vt alter iſte pſal. Ad te dn̄e leuaui aīam meā ⁊c̄. Quid vltra? Ui debis ſil̓e ī eccl̓iaſtico hymno. A ſol̓ ortus cardine. Et. Hoſtis herodes impie. ¶ Uo luit p̄terea dn̄s nr̄ ieſus chriſtꝰ magnū ali qd̓ in ſeminario lr̄aꝝ deſignare qn̄ vehemē ter exaggerans dixit. Amē dico vobis: nec vnū iota. Ecce iota neutri generꝭ ſicut d̓ gā ma ponimꝰ qd̓ apud grecos ē littera qͥnta. apud nos. g. nec vnꝰ apex trāſibit a lege do nec om̄ia fiāt. ¶ Porro nō minoris ē pōde ris/ ꝙ ſe ieſus alpha et o dignatꝰ ē nomīare Motꝰ eſt inde fortaſſis abbas Ioachim vt ex ſemīario. id ē lr̄is alphabeti intellectū colligeret p̄teritorū futurorūqꝫ temporum. ¶ Cōſonāt hec oīa ne ꝓcaciꝰ irrideat̉ gāma noſtꝝ / in cuius ordinatiōe ſeqͥ videmur nō voluntariā tātūmodo ſꝫ naturalē. que men tiri neſcit impoſitōeꝫ dicēs. a. e. i. o. v. Ubi ſub typo pſalterij/ ſonuſ inchot a ſurſuꝫ cor da et ꝓdit velut in deorſum. qd̓ ſentit vnuſ quiſqꝫ qͥ ſolerter aſpiratōꝫ notauerit. quem admodū pͥores grāmatici ꝓrſus oculati ⁊ cordati viri ſapuerūt. ¶ Eſt autē gaudium vl̓ amor ſicut a. in quadā latitud ine cordiſ Deinde ſicut. e. ſpes cōtractior eſt. Dehinc mollior eſt ſicut .i. cōpaſſio. O. p̄terea ſigni ficans mētū. ⁊ v dolorē vel odiuꝫ ad labia vſqꝫ ꝑueniāt. Ac ꝑinde grauitatem ip̄iꝰ ſi cut pͥmis ſb̓limitatē damꝰ vl̓ acutiē. ¶ Poſ ſemus adaptatōes alias ſumere vel ex qͣttu or elemētis et eorū qualitatibꝰ primis. vel ex diſpoſitōne celeſtiū planetaꝝ. vel ex cōbi natōne ſeu cōfiguratōne cōplexiōis hūane ex humoribus ip̄m corpus ꝑ neruos ⁊ arte rias agitantibꝰ. ſed ad p̄ſens ſufficiāt adap tatōnes p̄miſſe. ſi deſcriptōnem addideri mus manualē. ſed gāma (prout de clariſſi ma promptiſſima dici mos eſt) ſupra digi tos poſuimus. ¶ Scimus in manu quiqꝫ De canticordo LXXX digitos eſſe: ſextū monſtra q̄dam habuer̄t. Diuidunt̉ aliqn̄ tres cōtra duos. de d̓o di cit Eſaias ꝙ appendit tribꝰ digitiſ molem terre. de chriſto ꝙ miſit digitu in auricl̓as ſurdi et audiuit. ꝙ p̄terea dixit thome. In fer digitū tuū hūc latꝰ oſtēdens. vt certꝰ fie ret ꝑ digitū. Legimꝰ qͦqꝫ digitos apd̓ Da nielē ſcribentes ī pariete. Mane thetel pha res. Deſcribēs quoqꝫ ſapiēs ſtultū dixit. ꝙ digito loqͥtur. Non culpās qꝛ digito loqui tur. ſꝫ ꝙ diſcole ꝑuerſeqꝫ loquit̉. illd̓ ſcꝫ ẜm Eſaiam qd̓ nō ꝓdeſt. ¶ Nominant̉ ad extre mū hi qͥnqꝫ digiti Pollex Index Mediuſ Medicꝰ Auricularis. ¶ Cur aūt hec om̄ia niſi ꝓ collatōe rationali vocaliū q̄ ꝯponūt gāma noſtꝝ. qͣtinꝰ in digitis poſſit tā ocul̓ ſe ꝓdere qͣꝫ auribꝰ loqͥ exēplo monachoꝝ nu tibꝰ loq̄ntiū (vl̓ alioꝝ ī gāmā cātātiū) Poſ lex tāqͣꝫ pollētior et dignior habet. a. gaudi um. Index mōſtrās nō iā habita ſed ꝓxīa ⁊ certa habꝫ. e. ſpem. Collocat̉ in medio lō giori breuis .i. miſeratōe ꝓductiꝰ. Nōne p̄ terea timor. o. medicꝰ eſt qͥ peccatū expellit Demū dolor. v. dat̉ auriculari. quia ſola ve xatio dat intellectū auditui. et aures qͣs cul pa claudit aperit. He ſunt quinqꝫ lāpades myſtice lucētes in manibꝰ v̓ginū prudētiū A ad illuminatōem ſenſuū quinqꝫ ſuoꝝ ¶ Gā ma noſtꝝ nō idcirco iudicādū ſuꝑuacuū quia nō p̄ſtat ſua cognitōe cōfeſtim canti coꝝ exercendoꝝ facultatē. Notat̉ hec conſi deratio ꝓpter illos qͥ fortaſſis auditu pͥmo ſuſpicabūt̉ hoc fieri debere ſi dicēda ſit ars tal̓ efficax aut vtilis. quos arguūt alie que libet artes. ip̄a in pͥmis grāmatica quā non p̄terea totā ꝯgnoſcimꝰ/ ſi ſuū tenuerimꝰ me moriter alphabetū. Sic de muſicali gam ma manuali. Sic de p̄ceptis rhetoricis/ qͣ li dixit rhetor p̄cipuꝰ abſqꝫ vſu ⁊ exercitio et vinacitate ingenij nequaqͣꝫ ſufficere. ꝓdeſ ſe tamē ad certiorē fideliorēqꝫ noticiā/ qͣꝫuiſ ſine alphabeto. ſine gāma manuali. ſine rhe torica arte multi loquūt̉. cantēt. ꝑorēt aptiſ ſime. Sic in ꝓpoſito recipiat̉ gama nouū ſine quo tot lr̄ati tot illitterati cecinerunt in cordibus ſuis dn̄o. ¶ Atuero quia ꝓmiſſuꝫ eſt ꝯſideratōe p̄cedenti/ poſſe gāma noſtrū ad oīa cantica myſtica. illa etiam que ꝑ in ſtrumenta ſe demōſtrent. Et hec ꝑs tracta tu ſpecialē depoſtulat. Dicemꝰ ad p̄ſens qͣn tu ſatis eſſe ꝓ declaratōe ꝓmiſſiōis opina mur. Cōcurrūt ſiqͥdem in muſica ſenſibili ſiue fiat cātu ſiue pulſu ſiue flatū/ agēs. paſ ſum. mediū. ſonus. obiectū. Sicut ī pſalte rio eſt ille qͥ ludit tanqͣꝫ agens. et ip̄m vas ſi ue inſtrumētū pſalterij. eſt mediū .ſ. aer reꝑ cuſſus. eſt ip̄e ſonus qͥ eſt qualitas ſenſibil̓ ab auditu ꝓpͥe ꝑceptibilis. ē obiectū lr̄a .ſ. ſeu pſalmꝰ qͥ cantat̉ ſiue ſenſus eiꝰ. ¶ Con ſtat autē ꝙ gāmā manuale nō agit ꝑ ſuā co gnitōem aliqͥd iſtoꝝ. quia nec cauſat ipſuꝫ qͥ agit. nec paſſum in qd̓ agit. nec mediū ꝑ quod agit. nec ſonū quē efficit. ſꝫ eſt tm̄mo doquoddā exemplū exterius quod aſpici ens ip̄e qͥ agit format in aīo ſuo vl̓ ī corde ſpeciē ſeu modū cantādi. Inde eſt ꝙ p̄t ali quis habere talē formā ſeu ſpeciē in animo qui nullū formabit canticū. vl̓ quia n̄ vult. vel quia nō p̄t ꝓpter defectū inſtrumēti vl̓ medij. Ars iſta nihilominꝰ manualis/ non dicit̉ inutilis. quoniā docet numeꝝ pōduſ ⁊ menſurā quibꝰ eſt formādꝰ ſonus vt red dat̉ armonicꝰ. ¶ Diſcreuit vtraqꝫ qui dixit Exerce ſtudiū qͣꝫuis ꝑceperis artē. Quali ſe exercitio ꝓbabile eſt mariā occupaſſe nu triēdo pueꝝ ieſum. vocaliter etiā ꝯcinendo inſtar angeloꝝ canētiū. Gl̓ia in altiſſimis deo. Et hoc vel ad pueri releuatōeꝫ māma bilis dormituri. vel ad deuotiōem ſimul et ꝯſolatōꝫ tꝑe ꝑegrinatōis ſue. pſallēdo nūc Magnificat. tūc Benedictꝰ. vel Nunc di mittis. vl̓ alia cantica ſyon. cū pſalmis qͦs de filio ſuo nouerat ꝓphetice ꝯpoſitos au diente crebro cū religioſa pietate ſpōſo ſuo virginali Ioſeph. vbi et p̄ueniebat angeli cōiuncti pſallentibꝰ in medio iuuencularū tympaniſtriaꝝ. Et ibi puer ieſuſ beniamin adoleſcētulꝰ in mentis exceſſu. Quas hͦ lo co poetaꝝ muſas p̄tuleris v̓bo ſapiētie qd̓ eſt fons vite. nō equi voluētis pede ꝓdu ctus in ꝑnaſo mōte. ſed emanās a throno dei criſtallo ſimilis a mōtibꝰ eternis. quem fontē ambiūt ꝓ muſis nouē ordīes angelo rū. qͥ nō ceſſant vna voce laudare. benedice re. glorificare viuentē in ſecula. nō palladē fabuloſam. ſed ſapientiā dei verā. Uerū ꝑ gamus ad reliqua. ¶ Gāma myſticū plꝰ cō B fert in cāticordo ſeu cāticordis ſpiritualibꝰ qͣꝫ manuale gāma in cātico ſenſibili oris vl̓ inſtrumenti muſicalis. Hoc eſt ꝓfecto no tandū valde myſteriū qd̓ elicit̉ ex p̄miſſis ī aſſignatōe diſtinctōis cāticordi a cantico oris. quoniā primū libeꝝ eſt elicitiue. nō ſe cundū. Cōcurrit in primo volūtas homīs ꝓ agente ſimul et patiēte et medio nil alid̓ ē qͣꝫ libeꝝ velle ſuū. Poteſt igit̉ dū vult ⁊ qͣr Ff 3 Tractatus ſecundus do vult pſallere in ſe iuxta exēplar quod in ſpexerit in gāma noſtro/ nūc ꝯcinēdo per. a gaudiū. ꝑ. e. ſpem. nūc per i. ꝯpaſſionē. aut ſi voluerit fiat in ſe. o. timor. vel. v. dolor gͣ uis. Puto quiſquis hoc ſapiēter nec minꝰ humiliter attēderit cognoſcet fructuoſuꝫ eſ ſe gāma noſtꝝ. Fructuoſuꝫ dixerimꝰ vt no uella corda in chriſto dū aduenerit tempuſ amantiū iuxta parabolā Ezechielis. dum euaſerint in etatem illā in qua ſue ſint liber tatis ꝓ libito volūtatis vt amēt et cantent. Sciant paulatim cōponere cātica amato ria caſtiſſimi cordis. vt addiſcant hymnis iā cōpoſitis ſuos affectus cōſonare. quem admodū nouerat beata illa anīa marie fre q̄ntādo dulcia cātica canticoꝝ q̄ dicuntur dragma vel dragmata vl̓ dragmatica. vbi ſcꝫ ſit amantiū mutua nō exp̄ſſis noībꝰ ꝓ prijs allocutio. Inchoāte dilecta ⁊ dilecto reſpōdēte. Itaqꝫ vox oris vox iocūda vox d̓cora qn̄ laudi ꝯcanora pura ē vox cordiū C ¶ Gāma myfticū poteſt ad ꝯſonātias mu ficales: que vulgariter appellant̉ tercia. qͥn ta. octaua deẜuire. ſimiliter et ad tonos ſeu neumata. Poſſet hͦ intuitu pͥmo videri cō trariū p̄dictis de diſtinctōe canticordi a cā tico oris. quoniā fit introrſus canticordū. nec ꝑticipat cū eo alienꝰ. nec cōſequens ip ſi cōſonant ꝑ diateſſeron aūt diapēte aūt di apaſon. Quoniā inſuꝑ aduerſari videt̉ il lud philoſophicū. ꝙ impoſſibile eſt intelle ctū ſimul plura intelligere. Similit̓ igitur nec canere ſeu notulare deniqꝫ nōdū appa ret ars tradita de tōnis affectōnū quēad modū de vocalibꝰ neumis inuenit̉. ¶ Diffi cilia iſta nec vſitata fatemur. ſed non nihil nos ſperamꝰ eē dicturos. Legit̉ btūs Ig nacius vir totꝰ ignei cordis ⁊ philocaptur in chriſtū voces angelicas audiſſe ſuꝑ mō tem vnū qͥ p̄miſſis antiphonis cōſeq̄nter intonabāt hymnos. quēadmodū deduxit ad eccl̓iam ſuā celebrādā. Si voluerit igi tur aliqͥs cātare ī corde ſuo. exemplo anne ⁊ apoſtoli: et pl̓imoruꝫ/ cur nō poterit ſibi cōponere neumata iuxta variā pſalmoꝝ et affectuū qualitatē? Hoc aūt vocabulū neu ma/ cur ad ſignandū ſpiritūſanctuꝫ tractū eſt nō ſatis inuenio niſi ꝙ ſpiritꝰ dn̄i conti net omnia. et ſcientiā habꝫ vocis. quod ꝑ ſpicuū fuit in apl̓is. Significat autē neu ma cōbinatōnē vocū vel notulaꝝ ordina tam ¶ Porro ſicut adoleſcētuli diſciplinan tur pͥmitus vt notulas et voces cātici oriſ ſciant noīare/ digitis iuncturiſqꝫ iūgere. ſci ant poſtmodū dum nūc vno nūc alio mo do cantādo cōbinare. Deinde lr̄am notul̓ applicant. tandē generatur in eis ars cātā di ſine numeratōe cuiuſlibet notule. Impe dirent̉ enim. que ſi ꝑfecta eſt dicēte philoſo pho nō d̓liberat. Non aliter qͣnto fuerit ali quis in meditando vitates ſalubres habi lior/ in canēdis affectōibꝰ ordinatiſ agilior. tanto fit (ceteris paribꝰ) ad canticordū ꝓm ptior. adeo ꝙ vocales qͥnqꝫ poterit in qͦlibꝫ verbo reꝑtas ad meditatōem reducere cuꝫ affectu. ¶ Sed quia nō omniū eſt hec exer citatio/ poterit ſaltem vnuſqͥſqꝫ dum ſenſe rit euagationē ſue mētis extra lr̄am vel ſen ſum eiꝰ redire ꝓtinus ad cor. ⁊ dicere velut ꝑ interiectōeꝫ ⁊ ſuſpiriū vl̓ gemitū. O pro timore. U ꝓ dolore. Iꝓ miſeratōe. Epro ſpe. A ꝓ ſpūali leticia reꝑanda in ſe. Dice mus hic vnū ꝓ vagis et ꝓfugis in cantib eccl̓ie. quod piū valde nec obliuiōi traden dum ingrate. Hec ſiqͥdem qͣꝫtūlibet oberra uerit in cogitatiōibꝰ etiā criminalibꝰ ſi redi ens hoc mō ad cor ingemuerit dicēs. Pe nitet me. Reddit̉ cōtinuo virtus efficax et viuax ſuo cātico nedū interiori ſed vocali. qͣꝫuis ex priori fuerit origine culpabile. Ni hil enī ꝓhibet diuerſoꝝ eundē actū exterio reꝫ naturalit̓ fieri nūc bonū nūc malū mo raliter. Hinc Ambroſius monet ī hymno Flāmeſcat igne charitas accēdat ardor ꝓ ximus. quoniā ſi charitas aſſit. nō erit iam velut es ſonans aut cymbalum tinniens. ¶ Gāmā myſticū phas eſt ml̓tiplicare ẜm O fraſim. hͦ eſt eleuatio nē et dep̄ſſionē ſub di ctis quinqꝫ vocalibꝰ. et ampliꝰ qͣꝫ multipli cetur gāma vetus ſub ſex notis vl̓ vocibuſ Exemplū fuit in ſpiritibꝰ chriſti ⁊ marie. qͥ voces affectuū eleuauerūt vſqꝫ ad clamorē altiſſimū. et ad humiliationē inattingibilē deduxerūt. Sic de beatis ſpiritibꝰ dicit ꝓ ſa. Mirant̉ hic eleuatio. et deficiūt hic om nimoda dep̄ſſio. Nō eſt igit̉ neceſſaria ml̓ tiplicatio fraſis qͥnqꝫ vocaliū in gāma nr̄o Qd̓ ſi quis multiplicatōem figurari vellet poterit hoc vel ꝑ additōem punctoꝝ in ſui ſum. vel dep̄ſſionē in deorſum/ aut certe per lineas quinqꝫ vel ſex iſtud oſtēdere vel in li bris vl̓ muſicis inſtrumentis exemplum. ¶ Gāma nouum multiplicat̉ ẜm theſim ꝓ ductōem ſcꝫ et breuiationē ꝑ pauſas inſuꝑ ⁊ diapſalmata. Ratio ſil̓is eſt ad p̄cedentē ſignificationē quā vocales recipiēt. ẜm ꝙ i De canticordo LXXX anteriora fiet punctuatio plus aut minus Hoc aūt facere nō eſt omniū ſed cōtēplati uoꝝ et meditatiuoꝝ. qͥ ꝓ cōſuetudīe exerci tatos ſenſus habēt. Ueꝝ attendēdū ē illd̓ ph̓i. Fabricādo fabri fimꝰ. Ita de cātico. Spectaculū iſtud gͣtiſſimum cernere erat apud deū et marie ſpiritū. Quāta putas ī terciſione vocis cordis/ quantis cū int̓ual lis nūc celerioribꝰ nūc tardioribꝰ cātat dile cta de dilecto. Dilectus inqͥt meꝰ mihi. O quot dedit intelligi voceꝫ frangēs repͥmēs et ſecū multa volūtans priuſqͣꝫ ſubiugeret Et ego illi. ¶ Gāma myſticū cāticordi reci pit cōſonantias intelligibiles a ſpū cantā te in ordīe ad exteriora cātica vl̓ cordis vel oris vel oꝑis. Teneamꝰ in pͥmis certū de maria/ ꝙ canticū libeꝝ mentis deriuabat ꝑ imperiū in organū cordis carnis. Proba bile eſt inſuꝑ īmo certū ex euāgelio ꝙ ceci nit cātico oris dū ꝯſonās iubilatōni eliza beth et ſue voci clamoſe ⁊ magne. Btā que credidiſti. Laxauit os vt caneret ſecū Ma gnificat aīa mea dn̄ꝫ. Quid ſi addiderim cōſonantiā pueri ieſu/ ſi ioſeph v̓ginal̓ ſpō ſi. īmo melodias ſpūs angelici / qͣliter ꝯcer ſum ē marie magdalene/ qualiter Ignacio. qualiter Uincentio. ⁊ ita d̓ pl̓imis audire Quibꝰ ꝓbabile eſt illd̓ eueniſſe ꝯſonādo ſi bi. In ꝯſpectu āgeloꝝ pſallā tibi. Audi qͥd agnes de agno ſuo philocapta gl̓iat̉. Cuiꝰ inqͥt organa mihi modulātibꝰ vocibꝰ can tant. Nōne tibi ꝑſuaſum eſt mariā dū fuit ꝓxima morti/ cigneū aliqd̓ ſuauiſſimū in ſua reſolutōe cātaſſe. Sic de xp̄o dicit pͣs. Aſcēdit deus in iubilatōe. et dn̄s ī voce tu be. Fallor ſi nō addere phaſ habemꝰ ad cō ſonātiā marie carmina oīm celeſtiuꝫ terre ſtriū et īfernoꝝ. Qualiter eccl̓ia hymnizat dicēs. Aurora lucis rutilat. celū laudibꝰ in tonat. mūdus exultās iubilat. gemēs infer nus vlulat. Qd̓ ſi mirabilit̓ aliqͥſ poſſe ſtri dores inferni. fletus vlulatꝰ et ve/ ꝯcinere celo et ſanctis eiꝰ Attēdat qͦ pacto fit vt le tet̉ iuſtus cū viderit vindictā. Quo pacto rurſus p̄t homo etiā viator reꝑare videlicꝫ carmen qͣntūcūqꝫ diſſonū pͥus ꝑ obſtrepē tem malā voluntatē/ dū tradit ſe ad penitē tem affectū. vt qͥ pͥus erat ſub tenore dānā tis iuſticie/ nūc fiat ſub molli cātu ꝯpatien tis ⁊ īdulgentꝭ miẜicordie. Expectet tamē quiſqͥs eſt hmōi lamentatōes ⁊ ve canēdaſ ſibi eſſe. quoniā mādauit dn̄s in nocte cul pe vl̓ pene cāticū eiꝰ. Diſſonāt venialia pl̓i ma ſed ip̄m carmen nō obrūpūt. Reſarti unt potius aſſiduis ſuſpirijs ingemiſcēdo nūc ꝑ. v. nūc ꝑ. o. nūc ꝑ. i. ſperando deniqꝫ vel gaudendo ꝑ. e. a. Atuero nō opꝰ eſt hic ⁊ nūc carmīa veteris homīs venūdati ſub pctō vocē habētis obtuſam et raucā vl̓ pe ne nullā recordari. qͣꝫuis mutua comꝑatō ne nr̄m canticordū cū gāma ſuo ſuauiꝰ ap pareret. qͣꝫuis p̄terea redderet̉ credibiliꝰ aīa li homini qͥcqͥd ſpūalis affirmat de cāticꝭ ꝓprijs/ ſuiſqꝫ iocūditatibꝰ v̓tuoſis. vt ſi fi eret cōꝑatio philocapti fatui/ cū caſto phi locapto in celeſti amore. ebrij carnalit̓ cum ebrio ſobrie ſpūal̓r/ zelantis ſeu zelotipi pra uiter a zelo bono ẜm ſcīam. Et ita de ſil̓ibꝰ ¶ Fiebat obiectio ſuꝑius ꝙ mens nō p̄t in telligere nec exinde cantare ſimul plura. ſed apud ph̓os cōquiſitio remaneat. Certū no bis eſt aīam marie ⁊ multo ampliꝰ chriſti btōs quoqꝫ ſpūs tā in verbo qͣꝫ in ꝓpͥo ge nere/ tot ſimul intueri/ tot ſimul obiectꝭ affi ci ꝙ nō eſt numerꝰ. Uidit Benedictꝰ qua ſi ſub vno ſolis radio mūdū collectū. Col ligit Anzelmꝰ ex gaudioꝝ reflexiōibꝰ gau diū in quolibꝫ infinitū ꝙ nō caꝑe ſed ītra re dicit̉. Uidet oculꝰ athomos innumera biles radiāte ſole. et partē totā hemiſperij circūgiratōe facillima cernit. Porro qͥd au ris in iocūdo murmure riui. qͥd in tremo ribꝰ cordaꝝ vl̓ cymbaloꝝ infinitis valeat ꝑciꝑe cognoſcimus. Siqͥdem ſonꝰ om̄is minutias ẜm ꝓportōem habet infinitas. ſi cut et om̄e cōtinuū in ſemꝑ diuiſibilia ſeca bile ꝯſtat eſſe. Ampliꝰ in tonis ſenſibilibuſ videre eſt ſuꝑ vnū tempus poſſe fieri v̓bu la ſeu floretos vl̓ floſculos ꝑ minutias no tulaꝝ/ quādoqꝫ qͣttuor/ quādoqꝫ ſex. Sūt qͥ ꝑticipatōem ad octo deducūt. iuxta vo cis molliciē ductibilē. Quāto facultas tal̓ amplior eſſe in canticordo mentis cēſenda eſt ¶ Exemplificemꝰ in. a. gaudio. et ī. v. do lore. et ſingulū hoꝝ ad denariū facili dedu ctōe flectamus. et ita de alijs tribꝰ fiet ꝑſpi cuū. Ecce gaudeo pͥmo qꝛ ſancte gaudeo. Secūdo quia nō male gaudeo. Tercō qꝛ ſancte ſpero. Quarto quia non male ſpero. Quinto qꝛ bene miſereor. Sexto qꝛ n̄ ma le miſereor. Septimo iteꝝ gaudeo qꝛ ſctē timeo. Octauo qꝛ nō maletimeo Nono qꝛ rite doleo. vt ī penitētia. Decimo qꝛ nō ma le doleo. vt d̓ ſecl̓i triſticia. ¶ Rurſuſ idē aꝑi amꝰ ī. v. dolore qͣſi viceuerſa. Ecce doleo. pͥ mo qꝛ male doleo. ſcd̓o qꝛ nō bn̄ doleo. terFf 43 Tractatus ſecundus cio quia male timeo. qͣrto qꝛ nō bn̄ timeo. qͥnto qꝛ male miſereor. ſexto qꝛ nō bn̄ miſe reor. ſeptimo qꝛ nō bn̄ ſpero. octauo qꝛ ma le ſpero vt ī vanis. nono qꝛ male gaudeo ſi cut qͥ exultāt ī rebꝰ peſſimis. Decimo qꝛ n̄ ſancte gaudeo de diuinis. ¶ Poſſemꝰ ꝯfor miter ad hāc ml̓titudinē oſtendere ꝙ nō eſt pſalmꝰ. nō ꝟ̓ſus pſalmi. nō v̓bū. nō deniqꝫ ſillaba ad quā et ẜm quā nō poſſint ꝯſone. ad vocalē ſuā ſit. a. ſit. e. ſit .i. ſit. o. ſit. v. vo ces ſpūales quaſlibet et quolibꝫ deprome re. Sic maria ī ſuo magnificat ꝑ oēꝫ vocē muſicalē/ agili voce cōcurrit. ſic in alpha beto. ſic in Pater noſter. ſic in ſuo Aue ma ria. ſic in Credo fuit. ea viuēte ꝯpoſitū. ſic in Benedictꝰ. ſic in Nūc dimittis. Quid conor ꝑ ſingula cū ī qͦlibꝫ hymno dicā am plius in quolibet v̓bo ſuo. ꝑ oēm vocalē ꝓ ſe vel ꝓximis ꝯcinere phas habebat. ¶ It rideat nūc aliqͥs ſi pōt ſi audeat gāma my ſticū. īmo v̓o nō iā irrideat: nō reijciat. nō cōſpuat. qꝛ ſi ſapiēs eſt ip̄e audiēs ſapiēti or erit. ſi inſipiēs poterit ad ſapiētiā venire ſalutarē parit̓ laudis. ⁊ ſi vacet vt videat. ſi qͥeſcat vt audiat. ſi oret vt ſapiat. ſi merea tur ꝑ orōem. tādē agnoſcere qͥd pſalmꝰ iſte Fſonet. Btūs populꝰ qͥ ſcit iubilatōeꝫ. ¶ Gā ma myſticū p̄t exponi vl̓ ampliari ꝑ nomi na qͥnqꝫ paſſionū qͣſi totidē vocū. licꝫ in cō notatiōe v̓ba ſeu v̓bula deficiant. Et pͥmo ſpecies oīs tꝑantie et fortitudīs q̄ ſunt in ꝯcupiſcibili et iraſcibili mediāt inter paſſi ones vtriuſqꝫ vicioſas. Sꝫ diſcurramꝰ ꝑ ſingulas voceſ. ¶ Ecce reducunt̉ ad. a. dele ctatio qͣſi q̄dam delectatō. quoniā vt lac ſe infundit dū meditatio p̄mit. affectio ſugit Leticia quaſi laticia. quia dilatat. volup tas qͣſi volubilitas. nūc hac nūc illac circa rem dilectā app̄henſam. Iocūditas qꝛ ꝓ uocat ad iocū qͥ facil̓ eſt nec laborat. Hila ritas qꝛ ſe foris facietenꝰ explicat maxime ꝑ oculos in honore leto. Alacritas q̄ eſt vi gor vtēdi ſe et ſuis officijſ expedite. Lique factio que ſe ꝓprijs terminis nō ꝯtinet pl̓ꝰ qͣꝫ aer aūt aq̄. ſed labit̉ in rem amatā. Defe ctio q̄ nō ſubſiſtit ī ſua v̓tute conatu vl̓ ope ratiōe ſed cadit in rem dilectā ſic̄ liq̄factio. Ebrietas q̄ nō videt̉ eſſe ſui cōpos p̄ amo ris magnitudine. Satietas tn̄ q̄ nō exclu dit deſideriū ſed faſtidiū vt ibi/ fruunt̉ nec faſtidiūt qͦ frui magis ſitiūt. Fruitio q̄ eſt inheſiue in re amata ꝓpt̓ ſe/ cū qͥete. Tranſ formatio nō ꝑ ſubſtantiā ſed aſſil̓atiōem qͣ litatiuā in amore viuo. exultatō. tripudiū. iubilatio. plauſus. ſaltatio. gr̄aꝝactio. vox laudis. ¶ Reducunt̉ ad. e. ſpem q̄ nō acci pit̉ hic ꝓut eſt virtꝰ theologica: ſed genera liter ꝓ deſiderio boni futuri. tendētia. expe ctatio. eſuries. ſitꝭ. ardor. audacia bona. ira bona. iebus bonꝰ. anhelatio. emulatio bo na. ſuſpiriū. ꝯcupiſcētia. ¶ Reducunt̉ ad. i. ꝯpaſſionem miſeratio. miẜicordia. pietas. mititas. māſuetudo. benignitas. lib̓alitaſ. munificētia. elemoſyna. id ē affectꝰ miſerā di. tā ī ſpūalibꝰ qͣꝫ in corꝑalibꝰ incōmodis ¶ Reducūt̉ ad. o. timorē fuga. deſꝑatō bo na. ſegnities bona. ſtupor bonꝰ. admiratio erubeſcētia bona. v̓ecundia bona. horror. agonia. trepidatō. formido. abomīatō pec cati. nauſea voluptatis male. faſtidiū bo nū. tediū bonū vite huiꝰ. timor reuerētial̓ qͥ eſt q̄dam reſilitio in ꝓpͥam ꝑuitatē ex cō ſideratiōe ſuꝑioris maieſtatis. aut eſt reſili tio formidabil̓ ad ꝓpriū adiutorē cū ꝯſide ratōe vigentꝭ neceſſitatis. ¶ Reducunt̉ ad v. triſticia. cōtritio. dolor. odiū bonū. dete ſtatio. inuidia bona. cruciatꝰ. torſio. plāctꝰ ſeu plāgor. lamentū. rugitꝰ. gemitus. vlula tus. lāguor. ¶ Poſſemꝰ oēs has qͥnqꝫ reſo nātias ī aſpectu crucis notare/ et in. x. lr̄a. In chriſto quoqꝫ qͥ fuit ī myſterio redēptꝰ qͥnqꝫ ſiclis. Sed et in matre eiꝰ ẜm euāge lij tenorē et notulas. ¶ Uis audire cāticor dum marie in. a. Magnificat aīa mea do minū. Uis in. e. Ecce ancilla dn̄i fiat mi hi ẜm v̓bū tuū. Uis in. i. Uinū nō habēt Uis in. o. Turbata ē in voce angeli. et ti muit illo ire. Quis nēpe? Ioſeph ſpōſus nͣ dubiū qͥn ſponſa maria timoris ꝯſors fuit Uis in. v. Ecce pater tuꝰ et ego dolētes q̄ rebamꝰ te. Uis rurſus in .i. ſimul oīa con ſonāte. Erige cordis aures ad voces ſpiri tus ſui. dū ꝓprium filiū. dum dilectū oris ſui viſcerū quoqꝫ ſuoꝝ et votoꝝ/ conſenſit crucifigi ꝓ redemptōe nr̄i. dans nob̓ illuꝫ vtiqꝫ cū gaudio et exultatōe. que ſummam ſuꝑabāt carnis anguſtiā. Alioqͥn qͣlit̓ im pleſſet qd̓ dicit̉. Hilarē datorē diligit deꝰ. Deſideriū rurſus qd̓ habuerat cū filio noſ ꝑ crucē redimi dū implebat̉. Nōne qͥſo de lectabat. Nunqͥd nō p̄terea crediderimꝰ ea ꝯgratulaſſe ſaluti latrōiſ cū audiuit a filio Hodie mecū eris in ꝑadiſo. Cū orauit in ſuꝑ filius ꝓ ꝑſeq̄ntibus. Pater dimitte ill̓ qꝛ neſciūt quid faciūt ¶ Uiderer ſuꝑfluus ſi chriſti cāticū ꝑ has quīqꝫ voces p̄cipus De canticis ⁊ ſolario LXXX ꝑ mollē cantū miẜicordie quo nil hoībꝰ ac ceptabiliꝰ eſſe debꝫ/ vellē intimare. ¶ Exhi lareſce ad hec et ſpera tu qͥ perieras miſerā de homo. Quid vltra negare tibi mater mi ẜicordie poterit/ ſi ꝓpriū ꝓte filiuꝫ ꝯſenſit offerri tante miſerie? Quid cōcedet btīfica ta in celis/ que talia dabat in terris afflicta? Perdidit miſeriā nūqͥd et miẜicordiā. ꝑdi dit paſſionē/ ſed nunqͥd ꝯpaſſiōeꝫ? Perdi dit ꝓfecto cōpaſſionē afflictiuam/ ſꝫ retinet cōpaſſiōem electiuā atqꝫ ſuccurſiuā ¶ Red damꝰ ei viciſſitudinē. qͣliter hoc inqͥes fi et. Aptemus ei iugiter voces cāticordi no ſtriꝑ v̓ba canticordi ſui vni verbo euāge lij. Cōcordemus pariter voci ꝯſilij voceꝫ voluntatis nr̄e. quodcūqꝫ dixerit vob̓ in qͥt facite. Sed hͦ qd̓cūqꝫ facere ſciſ oīno n̄ poſſe nos o beata niſi dicens filiꝰ tuꝰ dede rit voci ſue vocē v̓tutis. In cuiꝰ v̓bo laxā tes oꝑatōis rhete ⁊ ſimul opē ferente ꝯple amus iuſſum tuū. qd̓cūqꝫ dixerit vob̓ faci te. ¶ Atuero pauſandū eſt tandē aliqn̄. ver hoqꝫ nr̄o finis dandus eſt. Nec ignoramꝰ futuros eſſe nōnullos qͥbꝰ aptior videbit̉ q̄dam ſimplicitas vniꝰ vl̓ paucoꝝ affectu um ꝓ ſua exercitatiōe. quēadmodū ſimpli cibꝰ ruſticanis plꝰ placet aliqn̄ tympanuꝫ gallice tabour omeruedon. ⁊ fiſtula repetēſ aſſidue idē. quoniā aureſ ad ſubtiles armo nias nō habent idoneas. Habemꝰ in col latōibꝰ patꝝ de reductōne oīm affectuū ad hec verba. Deꝰ in adiutoriū meū intende. dn̄e ad adiuuandū me feſtina. Edidimus nuꝑ monocordū ſuꝑ orōnem dn̄icam/ ſub vna amoris corda. Dehinc pſalteriū deca cordū ſuꝑ vna tātūmodo/ ẜm vnā ꝯſide ratiōem aūt ſuꝑ tribꝰ ẜm alterā aūt deniqꝫ ſuꝑ decē ꝯformiter ad legis decem verba. Alijs ꝟo delectabiliꝰ eſt alternis vti cū na tura ꝓ ſua mutabilitate in mutatōe d̓lecte tur. ¶ Demū gāma noſtꝝ ſub qͥnqꝫ verbis q̄ volebat apis loqͥ ſenſu ſuo/ poterit oībuſ accōmodū fieri rudibꝰ et peritis. multiuo lis et pauca q̄rentibꝰ/ ſint pueri/ ſint ſenes. ſint puelle vel v̓gines. maxime q̄ diuīſ mā cipant̉ pſalmodijs. plꝰ enī valet hoc loco pia deuotio/ qͣꝫ eruditio lr̄ata. plꝰ penitens affectus qͣꝫ veſtigans intellectꝰ. ꝓut ī opu ſculis et induſtrijs de theologia myſtica ī uenerimus annotaſſe. Tantūmodo diſcat diſcipulꝰ chriſtianus reducere ſe ad ſe/ vt precurrat pͥor ī domū ſuā ⁊ illic ludat. cō ceptōes ſuas agat. Non in delictis ait ſapiens. nec in verbo ſuꝑbo qd̓ ꝓrſus aduer ſum eſt v̓bo dei. ¶ Suꝑſunt ad extremum ml̓ta ſuꝑ auditu melodioſiſſimo verbo d̓i que noſtꝝ gāma nouū ornarēt. vt qͥs audi tor. qͥs cantor. qͥs exauditor idoneꝰ vbi de omni genere muſicoꝝ in pſalmis memora toꝝ. catu. pulſu. flatu. mēte. ſpiritu. praxis addēda eſt ad gamma noſtꝝ. De cāticꝭ in ſuꝑ exultatōis et lamentatōis ꝑmaxīas qͣ les ſunt in dialetica et rhetorica loci ad tri plicē inueſtigatōem hiſtoricā videlicꝫ phi ſicā et theologicā/ latiuſ oꝑtet cāticoꝝ oīm originē naturāqꝫ venari. Elegia deniqꝫ ca ſta verſibꝰ imparibꝰ caſtos catabit amoreſ Sed tanta ſunt ad p̄ſens dicta ſatis. con cordante noſtro p̄cētore/ qͥ ait. Beati qͥ au diūt v̓bū dei et cuſtodiūt illd̓ In cuiꝰ fidu cia v̓bi/ vacans ꝓ vacantibꝰ cāticordi ver bum feci. Terciū opuſculum. Olumen aliud colligit ī ſe tho mos tres plꝰ ẜm modos tra ditōis varios/ qͣꝫ pro diuerſi tate materie. ¶ Primus thomꝰ conciliat et ſequi facit facetam elegiā cantatricē amorū domine theologie quaſi lyricum et odarū carmen. ¶ Secun dus thomus alter ſecūdus habꝫ canones ſeu regula ſamphoriſmos vl̓ maximaſ aut theoreumata de canticis per notulas qͥnqͣ ginta. ¶ Tercius thomus alter tercius ver bū ſolatij multiplex in ſe dirigit per parti culas quīguaginta. Et ita iuncti ſimul hi duo thomi/ centilogiū cōſtituūt. Carmen ſuper reco gitatōne mortis. Erne qͥs eſ. quid agis/ morerꝭ dic duc̄ cor in alta. Cor cruce ꝯpūgāt ſpēs timor ardor amāſ Cātica ſaltū/ lamentū/ plāctūqꝫ frequenta Iungito iocundū pſalteriū cythare Cōcine ſic̄ olor tua dū mors īmīet o morſ Mortua morte ieſu. ſis mihi porta poli pus adeſt aīa qͦ ſpōſa cubile beatu Spōſi conſcendas federe ꝑpetuo Ergo cātet hymē/ mēs/ os/ cor/ lingua vi Plaude ſali corā/ te iubilꝰ rapiat (gorqꝫ Te tn̄ et tua fle tua ſit ſpes vnica chriſti Paſſio/ ſit meritum gratia ſola tuum Ff 5 Tractatus tercius I Buccinet aure tua ſonitu vario tuba du Terreat ite tonās/ blāda vēite leuet (plex Turturis hec faciēs iūges ſuſpiria/ ſuaui Qd̓ vl̓ alauda canit vl̓ philomena melos Cor tremet ob tractꝰ varios/ dū leticie vis Cor vehit ī altū/ mox p̄mit anxietas Carmīa nocte deꝰ tibi dat dū te ꝑegre fers Fac reſonet ſua laus iugiter ore ſuo De laude muſice Uſica diuī noua pulſu q̄ fit amorꝭ in Extolli nulla laude ſatis poterit. Cor recreat. curas abigit. faſtidia Fitqꝫ ꝑegris qͦſ vehit apta comes (mulcet Per medias hyemes ꝑ ſoles carmīe fiſus Ibo ſpe patiens/ letꝰ/ alacris ouans Nam fugiunt triſtes cātu ꝑ inania cure Oīs/ et inſidians hoſtica peſtis hebet Uertitur occurſu pſallētū ſaul velut alter Factus hō/ pſallit/ fitqꝫ ꝓpheta nouus. Exagitat neqͣꝫ dū ſpūs hunc/ cytharedus Paſtor ꝑ numeros cogit abire dauid Uatidicus deerat helizeo ſpūs olim/ Dum cecinit pſaltes ꝓtinus implet eum Pitagoras motꝰ fuerat ꝯponere cordis Adiectis cythare cōpoſitis numeris. Spūs ecce monet ſpiras ꝑ carmina vatū Ad dn̄i laudes cūcta creata ſimul. Ut iubilēt/ pſallāt/ exultēt/ vt cytharā dēt Tympana cū cordis/ organa/ nabla/ choꝝ Corꝑa ſpiritibꝰ ſunt organa ꝯſona. mūdꝰ Eſt chorꝰ vnꝰ qͦ ludere noys amat. Carmīe mūdano ſibi diſſona p̄ua volūtaſ Cōcordans toti/ fit moderāte deo Ornat et ip̄a notis breuibꝰ lōgꝭ ve camenā Improba viuēdi mors variado vices. Diſcantū mollē miſerās dat gr̄a/ raucis Stridet de penis culpa tenore graui. Heu fuge te tali fuge dep̄cor eſſe tenore Ut ſis ſub molli molle cor adde tibi. Quid ꝙ corꝑibꝰ curādis muſica ꝓdeſt Dū cor letificat/ lenit et alleuiat Dant vtrūqꝫ tibi gētiles/ pulcher appollo Carmis/ ⁊ medice phebe reꝑtor opis Colligit̉ pulſu venaꝝ muſica cordis. Que ſit temperies q̄ fraſis/ atqꝫ theſis. Hoc medicꝰ tactu iuuenis ꝯiecit amorē Cuiꝰ in agnete cor furit igne graui Carmīa nō loqͥmur nūc execrāda magoꝝ. Nec niſi myſticꝰ eſt ip̄e poeta placet. Amphion ac orpheus catū mouiſſe ferūt̉ Hic lapides/ diras hic furias herebi Moribꝰ hec duris ſi trāſfers inſtituēdis Mutādiqꝫ bona dogma ſalubre canūt Adde ꝙ in populis mutat vl̓ iā variatos Inſinuat mores muſica cuiqꝫ ſua Eſt gͣuis huic/ petulās illi/ moll̓ vl̓ agreſtꝭ Unaqꝫ dilatās cor vehit iſta p̄mit Eſt diateſſeron/ eſt diapente cū diapaſon Triplex legitimis copula nexa tōnis Rurſus ī octo tonoſ finē/ mediū/ caput oēſ Cātus partiri ſuſcipit eccleſia Antiphonas dedit ad pſalmos ignatiꝰ ap Hote ꝓut qͦdā deſuꝑ audierat. (tas Turpibꝰ et fedis infantū queſo cauete Flexibiles animos cantibus inficere Feſtinat in teneras energia carmīs aures. Uret vt vrtice cor tibi lubrica vox. Urit cātādo facit idem ſepe videndo Femina/ flagitij fundit vtrūqꝫ virus Quid numeremꝰ aues hūano q̄ capiūtur Cantu/ nec cantū deſpicit vlla ſuum. Piſces ⁊ cerui mulcent̉ cantibꝰ/ egris Antidotum varijs muſica crebro fuit Prebe fidem grecꝭ delphinꝰ ariona vexit Fluctus ꝑ medios/ dū lyra mulcet eū. Fiſtula paſtoriſ pecudes/ armēta gregiſqꝫ Solat̉/ nec eas terret imago lupi. Paſcua tūc ſecura metū/ minuitqꝫ mgr̄o Tedia paſcēdi ruſticus iſte ſonus Fiſtula panphebi cythare certauit agreſtꝭ Iudice te mida victus apollo fuit Iudiciū nā cuiqꝫ ſuū/ ſua cuiqꝫ voluptas Sic natura ſuū grande melos variat Buccina terribilis animoſum pectꝰ eqͦrū Bellis exacuit/ militis ira viget Femina dum texit donec pueroqꝫ ſoporē Ducens ī cunis cātat inepta rudis. Celica turba ieſu nati feſcennia cantat Pax homini terris/ gloria celſa deo Ruſticus arua colēs/ an vociferādo iocat̉ Cantat/ et alleuiat inde viator iter. Artē qͥſqꝫ ſuā mulcet dirūqꝫ laborem Qualicunqꝫ ſono/ ſit licꝫ aſperior. Uox deuota deū placat iratū/ placꝫ armiſ Ciuibꝰ/ ip̄a choris concinit angelicis. Uocibꝰ eccl̓ie pater auguſtine fateris Motū te lachrymis ora rigaſſe pijs. Felix cuius erāt peccata retecta maria Que totiēs voces celitus aure capis Organa dū cātant ſibi ſoli / corde canente Corde deo pleno Ceciliam legimus. Cordibꝰ vt nr̄is pſallamꝰ paule monebaſ Actio nam talis iure beat duplici. Inchoat hic et nunc celū / viteqꝫ beate oribus et ritu degit in exilio De canticis ⁊ ſo latīo LXXX Mors vēit ī terra q̄ carnis vincl̓a reſoluit Cātantē in pſalmis victor ī alta vehit Eccleſia ſticorum ex hortatio ad cantum. Emꝑ ī ore tuo ſit laus ſint cātica ſiō Quāuis captiuū te babylone doles Fac hoc p̄cipue/ cui cantus eccl̓ie dant Abſqꝫ labore cibos veſte domoqꝫ tegi Hoc leue pōdꝰ ⁊ hͦ tibi ſpōte iugū poſuiſti Fer necdū viues rumpe vel excutias Sed tedet dices eadem totiēs iterari Mentē cū cerebro vox reboanda grauat Quo crucier doleāqꝫ mō neſcitis amici Fundere ſufficiat corde preces dn̄o Frater nil magnū ſine magno vita labore Fert hominū/ ꝑſtes vſus alacris erit Tu tibimet crebro dic eccl̓ie vice fungor Pſallentiſqꝫ dolor vertit̉ in meritū Paucis crede dat̉ cōſtans oratio cordis Laudādū ſed opus/ dū canis ore/ facis Reddis vota deo/ tua fratrū debita ſoluis Corpus dū torques frigore/ fame/ ſiti. Lex hec eſt hoīs veterꝭ/ labor et ſudor h̓ ſit Poſteriꝰ requies ve ſine/ cātica/ laus. Uiuere nō phas ē homini ſꝑ ꝓut optat Optet qd̓ lex vult ⁊ ſua tꝑa dant. Redde priꝰ dn̄o qd̓ debes/ deinde vacabis Scripto vl̓ ſtudio ſeu meditare ſilens. Scito valere nihil ſtudiū. n̄ martyriū. nec Cor raptū. niſi ſit iuſſio facta dei Inde metire tuos inſtinctꝰ/ qn̄ ſequendi Nam motꝰ cordis fallere crebro ſolent Te deſiderio cordis cōmittere noli Cōmentiſqꝫ tuis ſed patris imperio Eſto tuis ita ſollicitꝰ ſtudijs/ quaſi ſemꝑ Cor ſit ad arbitriū preſto redire tuū Gratia dux hͦ ſola pōt cōferre/ p̄cemur Gr̄a ſit iutrix/ ſit comes aſſidua Triſtis es eqͦ tūc anīo pſallēs tibi vim fac Uim patit̉ celū/ vim faciamus ei Hox vēiet gaude mors te d̓ carcere ſoluēſ Pſalmis cātātē victor ad alta vehet De laudibus elegie ſpiritualis. Uiſqͥs amas ꝓſā/ metrꝭ igͦſcito nr̄is Spōte ſtilo veniūt/ corqꝫ lepore tra Oiuos blāda libēſs elegia cātet amoreſ (hūt racta malis totiens ſerua libidinibus Solet̉ ſeniū/ iam nō captiua reſectis Unguibꝰ et caſto cōiugis apta thoro Cur nō ancille froneſis ſi libera fiat Mūdaqꝫ cōplacito cōfoueare ſinu Non maieſtati dictorū/ detrahit vſus Setrorū/ maiꝰ pondus eis tribuit Uerſibꝰ omnimodis vates ſcripſiſſe ſciūt̉ Ut hieremias/ iob ſic dauid ⁊ moyſes Carmīa ꝯpoſuit ſalomō rex milia qͥnqꝫ Cātata eſt mulier fortis ab ore ſuo Frenāt ne vaga ſit metra mētē pl̓ima pau Artāt/ et p̄ſtāt eſſe ſui memores (cis lꝰ ſenſus/ plꝰ lucꝭ habēt/ plꝰ ordīe pollēt Uerſus / ſi cor eis cū ſtudio dederis Ulerius et breuius ſeruant̉ ſcripta ligata Metro/ nam viciū ꝓtinus inſinuant Fortior eſt vox q̄ ꝑ ſtricta foramina trāſit Quaꝫ que decurſu liberiore meat. Non aliter metris ſentētia p̄ſſa canoris Ui maiore ſonat/ ꝑcutit et penetrat. Legatur per modū ꝓ dialogi Eſipit an̄ ſeniū r̄petēs pueriliat n̄. ſꝫ Uult aqͥle ritu/ vita redire prior Demoniū caueas lateat ne meridianū Uanis in ſtudijs ꝑdere tempus amans Cedāt vana p̄cor/ cedant ſed cū pietate Carminibꝰ textis/ fructus ineſſe poteſt Aſt meliora p̄t flendi quoqꝫ tꝑs et etas Et quis in hoc euo ſcire poemata vult? Que meliora pōt excluſus ab oībꝰ exul Officijs? ſed nec carmina flere vetant Nocte deꝰ dat/ ait iob/ carmīa/ rex t̓bulatꝰ Miſit ait dn̄s carmē in ore nouum Rara nimis fateor poeſis mō ſꝫ cano celis Forſitan/ et veniet tempꝰ amicitius Scenica nob̓ ſunt vl̓ ludicra iure fugāda Quis pia culparit ſub numeris redigi Tutus nr̄a leges nō hic portēta deoꝝ Nō hic q̄ caſtis moribus obuia ſint Plus ꝓdeſſe volunt qͣꝫ delectare/ minorem Quo fit vt ornatū querere ſat ſit eis Ocia tēpora dant qͥbus eſt ſapientia dictꝭ Danda ieſus teſtis/ ocia pigra necant De eodem O Rebe fidē grecꝭ dephīs ariona vexit Fluctꝰ ꝑ medios dū lyra mulcet eū Alt̓ delphinꝰ rex ſeuū ꝑ mare vectoſ Nos tandē tuto littore conſtituit Iſte deꝰ/ tibi laus/ nobis hec ocia fecit Ludere cū cythara pſalterioqꝫ dedit Exemplar quoꝝ trāſmiſimꝰ ⁊ monocordūº Tractatus tercius Scacordū quoqꝫ mens addere nr̄a cupit Offert quiſqꝫ ſuo gratus ſua munera regi Carmina nō nihil eſt myſtica poſſe dare Inqꝫ dies intus ſi noſter homo puereſcit Quis neget huic puero ludere carminibꝰ Dū cor feruet ei/ dū totus amat/ ꝑ amoreꝫ Dum venit etas et tēpus amātis ei Cōſiliat ſacros hymenū carmē amores 2 Cōiugiū nec gens abſqꝫ canore ꝓbat Sꝫ caueat puer h̓ qͥd degeneres ī amores Rurſus et in veteres corde redire feces Ebrietas in eo ſit ſobria. ſitqꝫ cubile Sanctū. cōplexus oſcula caſta nimis Sit nec amore ſuo vl̓ mas vl̓ feīa/ carnis Nudꝰ et abs ſexu ſpūs eſt et amor Eſt qd̓ mireris tamē iſtic femīa virqꝫ Spōſam dilectam ſponſus amicꝰ habet Spūs hic aīe ſit cū diuiſus oportet Tale ſciendū cui myſteriū fuerit Sermo dei viuus valet vnicus iſta ſecare Diſcretor cordis cunctaqꝫ ꝓſpiciens Mutuꝰ eſt zelꝰ ſponſi ſpōſeqꝫ fruēdi Se totis ſuꝑeſt vnica ſpes patrie Hinc fuge dilecte mi clamat ſpōſa. ſcit ip̄a Nō hic ſed celis eſſe viri thalamū Ip̄a ſubinde petit/ vbi paſcit vbi cubat al Meridie/ terrꝭ ne vaga ſit ſtolidis (ta Paſcitur interea ſi ſuſcipit oſcula ſpōſi Ubera ſi tractet que redolentia ſunt Ebria fulcit̉ malis ⁊ floribus inter Brachia ſe ſponſi ꝓijcit in requiem. Felici fruitur ſomno/ ſpōſus ꝯiurat/ ⁊ oēs Audeat vt ſomnū rumpere nemo ſuū Ad vigilem qn̄qꝫ venit ſaliēs ⁊ alacris Clāculo ꝓſpiciēs voce ſonāte veni Alternat veniendo vices/ alternat amica Querēdi ſtudiū/ lāguet amore pio Ad vocē liq̄fit ſpōſi gaudētqꝫ viciſſim Laude ſua demū quicqͥd agūt amor eſt Ocia ſola placēt ſpōſe loca ſola reqͥrit Nec ſponſo nec eī turbida turba placet Rūpit v̓ba ſibi vigor igneꝰ eſtuat intus Quē nec corde capit/ nec reſerare valet Quo rapimur qͦ nos elegia ꝓtrahis?: euge Concaluit video ſpiritualis amor Iam ſileas olim veniet ſpecioſior hora Nunc ſatis in labijs te liberaſſe malis Thomus ſecūdus Centilogiū de canticis et ſolatio. Primuꝫ verbū de deſcriptōne cantici ꝑ qͥnqꝫ verba Anticū ē vox numeroſa ad dei glo 4 riā ordīata. Uox ibi ponit̉ ꝓ gene re et qͣſi materia. Ponit̉ nūeroſa ꝓ differētia et qͣſi forma. Finis debꝫ eē d̓i glo ria. ¶ Cāticū ī ſua generalitate deſcpͥtū ac cipit vocē ꝯſone ad apl̓m dicentē nihil eſſe ſine voce. Et attēdit ꝙ oīa fecit dn̄s in nu mero et ꝓpter ſeip̄m. et ſic in oībꝰ eſt vox nu meroſa ad dei gl̓iam ordīata. ¶ Canticū ha bet deo agente modū ꝑ deū exemplātē ſpe ciē. in deo finiente ordinē. ¶ Canticū reddi tur ex numeroſa ꝓportōne hoc pulcrū ⁊ de corū hoc ſuaue et iocundū hoc vtile ⁊ ſalu tiferū. et oppoſitos diſproportio parit effe ctus. ¶ Cāticū cantat oīs creatura et ad il lud inuitatur vl̓ naturali inſtinctu. vl̓ ani mali ſenſu. vl̓ rōnali ſeu intellectuali ductu ¶ Canticorū naturā cognoſcere nō infimū eſt hominis officiū. ſicut homo cū om̄i cre atura participat. diuineqꝫ glorie cōditꝰ eſt eſſe capax. ¶ Canticū vnū ē ſenſuale vl̓ ani male/ aliud eſt ratōnale ſeu morale. aliud eſt intellectuale ſeu diuinale. ſicut eſt ſonꝰ ani malis ratōnalis et intellectual̓. et ita de vo ce vl̓ numero. ¶ Canticū ſenſuale qd̓ magꝭ eſt in acceptōne cōmuni dijudicat̉ triplici ter/ viſu vt in geſticulatōibꝰ. auditu vt ī car minibꝰ. tactu vt in venis pulſantibꝰ. ¶ Can ticū ſenſuale vnū eſt comicum. aliud eſt ſa tiricū. aliud tragicum. Et quodlibet eorū ſolebat in theatris rep̄ſentari obiectalit̓ taꝫ ad oculos nutibꝰ/ qͣꝫ ad aures vocibꝰ et fi ſtulatōnibus ſeu fidibꝰ. ¶ Canticū ſenſuale ⁊ ad aures corꝑis fit tripliciter. pulſu vt in tympano. voce vt in choro. flatū vt in orga no. Unde poetica fictio tres primitus eſſe muſas ſumpſit/ qͣꝫuis ad nouenariū dein ceps ꝓdierit. ¶ Canticū cum pulſu fit tri pliciter. aut in rotatū vt in ſymphonia. aut tractu aut retractu ſicut ī viella aut rebela. ſiue cum impulſu vel impulſiuo quodā tra ctu cū vnguibꝰ vl̓ plectro/ cum virgula vt in cythara ⁊ gͣuiterna lituo pſalterio quoqꝫ et tympano atqꝫ cāpanulis. cymbala ꝟo ſe ſe collidendo tinniūt. ¶ Canticū cum voce vl̓ animali cātū fit tripliciter. vnū cum na turali ſignificatiōe. vt in auiū garritibꝰ ⁊ in humanis interiectōibus. Aliud cū volūta ria inſtitutōne. vt in hominū idiomatibꝰ. Aliud cum artificiali modulatōe vt ī rich mis. in metris et carminibꝰ. ¶ Canticū ſen ſuale cum flatu fit aliquādo folle/ quādoqꝫ vēto. ſepiꝰ ore. pͥmū artificialiter ī organis. De canticis ⁊ ſolatio LXXX aliud naturaliter in arboribus ⁊ vndis. ter ciū ſufflabiliter ī tibijs fiſtul̓ ⁊ muſetꝭ ¶ Cā ticū ſenſuale habꝫ effectꝰ ī brutis aīalibꝰ. in auibꝰ. et in hoībꝰ. etiā ẜm ph̓iaꝫ medicinaꝫ et theologiā. ¶ Cāticū ſenſuale corꝑal̓r au dibile/ variat̉ ꝑ fraſim. id ē. eleuatōem ⁊ de p̄ſſionē tāqͣꝫ ī pōdere. ꝑ theſim. id ē ꝑ ꝓlon gatōem ⁊ breuiatōꝫ tāqͣꝫ in mēſura ſimul ⁊ ꝑ multiplicē ꝯbinatōeꝫ ⁊ ꝓportōeꝫ tāqͣꝫ ap propriate in nūero. ¶ Canticū ratōnale ſeu morale/ ꝯſiſtit nō ſolū ī voce ext̓iori vt ſen ſuale. ſed in interiori corde. qͣle d̓r eē triplex. vnū rōis ſuꝑioris. alid̓ rōis inferioris. ter ciū imaginatōnis. De qͦꝝ qͦlibꝫ accipi pōt apl̓ica monitio. vt cātemꝰ in cordibꝰ nr̄is dn̄o. ¶ Cāticū rōnale ſeu morale qͣle poſſu mꝰ dicere cāticordū: id ē cāticū cordis. tot habꝫ voces. tot ſonos aut reſonatōnes/ qͦt ſunt ꝓpͥe vl̓ ꝯmūiter dicte paſſiōes affect vl̓ amores. ¶ Cāticū morale ſeu cāticordū voces quaſdā habꝫ generales ⁊ pͥncipales. quaſdā ſpeciales ⁊ indiuiduales. quaſdam mixtas aūt ī ſe ml̓tiplices ẜm nūeꝝ ⁊ diſtī ctionē paſſionū. ¶ Canticū morale diſtin ctōem capit ī ſuis vocibꝰ tā ph̓ice qͣꝫ medi cinalit̓ qͣꝫ theologice. et ẜm quālibꝫ haruꝫ ſciētiaꝝ/ poſſunt om̄s claro ꝯpēdio reduci ad qͣttuor q̄ ſunt ſpes metꝰ meror ⁊ gaudiū ¶ Cāticū morale ſeu cāticordū/ p̄t reducere ſuas voces nūc radicalit̓ ad vna. nūc ad bi nā. nūc ad trinā. Una ē amor dei ⁊ ꝓximi. Bina ē ideꝫ amor dei cū odio pctī. Trina ꝯplectit̉ amorē et odium cū feruore zeli. vel ſpem de ſaluatōe. timorē d̓ dānatōe. ⁊ ꝯꝑar ſionē de ſe et qͦlibꝫ viatore. ¶ Cāticū mora le vnū ē laudabile. alid̓ vituꝑabile. tercium indifferēs. ¶ Cāticū morale vnū ē merito riū. alid̓ ē demeritoriū. terciū dūtaxat mo ralit̓ bonū vl̓ malū. ¶ Cāticū morale vnuꝫ eſt leticie. alid̓ triſticie. terciū mixtū ex vtro qꝫ. iuxta volumē Ezechieli datū in qͦ erāt carmīa ve et lamēta. ¶ Cāticū morale vnū letificat ſobrie. alid̓ pie edificat. aliud ſctīfi cat iuſte .ſ. ad ſeip̄m. ad deū. ad ꝓximū. ¶ Cā ticū morale vnū ē t̓renū qd̓ īpiū ē et deijcit. qd̓dā aīale qd̓ ebriū ē ⁊ inficit. qd̓dā diabo licū qd̓ nequā eſt et interficit. ¶ Cāticū mo rale/ vnū ē ẜm v̓tutes cardīales. bonū qui dē ſꝫ qͣſi graue vl̓ dep̄ſſuꝫ. vnū ē ſpūale per donoꝝ infuſiōes velut acutū. alteꝝ diuīale ꝑ btītudīes qͣſi ſuꝑacutū. ¶ Cāticū morale fit cū myſtico pulſu ſeu plectro gr̄e diuīal aliqn̄ date gͣtis. aliqn̄ gͣtificātis. aliquādo ſpe vel re beatificātis. ¶ Canticum morale format qn̄qꝫ cogitatio vaga ſine arte ⁊ fru ctu. qn̄qꝫ meditatio ſedula cū arte ⁊ cona tu. qn̄qꝫ cōtēplatio clara cū arte et agili vſu ¶ Canticū morale iuxta ꝑabolā p̄centoris nr̄i chriſti cōtinet ſaltū/ qͥ eſt exultatio/ iubi lus et tripudiū ſpūal̓ leticie. vt in epithala mio. Cōtinet lamētū qd̓ ē triſticia nō ſecl̓i ſed patiētie ẜm deū/ ꝯtinet plāctū ſalutaris pnīe. vt ī luctu beato. ¶ Caticoꝝ corda ſeu fiſtula nō ſonat ſuauit̉ ſi fuerit dirupta/ ſi corrupta. ſi improportionata. ¶ Canticoꝝ moraliū iudex auris cordis impedit̉ pruri tibꝰ curioſitatis. tinnitibꝰ ſollicitudīſ. ⁊ ſor dibꝰ libidīs ẜm triplicē radicē cupiditatꝭ. ¶ Canticoꝝ diuinoꝝ materiā ⁊ artem mini ſtrāt libri. vnus nature ⁊ artis ī creaturis. aliꝰ ſcripture ſicut in pſalmis et trenis. aliꝰ cōſcientie ſicut ī meditatiōibꝰ ſctīs et pijs. ¶ Cantica diuīa bonꝰ angelꝰ iuuat. actuat. p̄ſentat. malꝰ ꝟo diſſonat. diſſipat ⁊ obſcu rat. ¶ Canticoꝝ moraliū vaſa l̓ inſtrumē ta reꝑiūt̉ in om̄ī reſonabili ſolū intra ī cor dibꝰ ꝑtim extra in vocibꝰ ꝓrſus extra ī oꝑa tōibꝰ. ¶ Cāticū om̄e fundatū eſt ī monocor do amoris. ſꝫ explicat̉ diuerſimode nūc in diacordo. nūc ī tricordo. nunc tetracordo. rurſus ī pētacordo. ī hexacordo. ī heptacor do. rurſus ī octacordo. ī nonicordo. ī deca cordo. tādē ī oī policordo ſine t̓mīo. ¶ Cā ticū vnū plꝰ reſonat tenorē iuſticie. alid̓ pl̓ mollē cātū miẜicordie. alid̓ mixtim qͣi ꝯͣte nor reſonat gr̄am cū rigore. ¶ Cāticū pure leticie reꝑit̉ apd̓ deū gl̓ioſuꝫ ſuo mō. ⁊ apd̓ angelū bonū. ⁊ apd̓ hoīem beatū. ¶ Canti cū pure triſticie vl̓ qͣſi reꝑit̉ ī demōibꝰ. ī dā natis hoībꝰ. ī deſꝑatis viatoribꝰ. ¶ Cāticū mixtū viatorū ſpei .ſ. et timoriſ diuerſifica tur ẜm tres ſtatus incipientiū qͥ purgant̉. ꝓficiētiū qͥ illumināt̉. approximātiū qui ꝑficiunt̉. in qͥbꝰ exꝑimur qn̄qꝫ lamēta gau dioſa eſſe ⁊ gaudia luctuoſa. ꝓ diuerſitate fi niū vl̓ obiectoꝝ. ſicut mater ꝯplacet dum filiꝰ cū lachrymis q̄rit eā. aut dn̄s in catuli clamoribus poſt abſentē ꝯdelectat̉. ¶ Can ticū damnatoꝝ eſt ip̄is turpiſſimū. horri biliſſimū et doloroſiſſimū. ſꝫ deo ⁊ iuſtꝭ red dit̉ ex cōſideratōe ordīs iuſticie/ decoꝝ ſua ue et letū. ſicut letatur iuſtꝰ cū audit clamo res peſſimorū qui torquent̉. ¶ Canticuꝫ in purgatorio habꝫ cum afflictiōe ſolatiū/ ex certa ſpe beatitudinis. ex eccleſie generali bꝰ ſubſidijs. et pijs amicorum ſuffragijs. Tractatus tercius et quia charitas in eiſ ꝯgaudet vitati corre ctōis. ¶ Cāticū viatoꝝ etiā ꝑfectoꝝ hꝫ cuꝫ fletū ſolatiū. cū riſu ſobrio faſtidiū. Et vix habꝫ hora dimidia pauſam vt ſilētiū ſicut nec vnqͣꝫ ī eodē ſtatu ꝑmanet. ſecꝰ vbi non erūt volubiles cogitatōes nr̄e fixe d̓o ¶ Cā ticū intellectuale diuidit̉ ſol̓ auribꝰ mētis aut ſindereſis. ⁊ illd̓ fit flatu amoris qͥ ē vi tal̓ ſpūs mouēs qͥcqͥd ē ens/ de qͦ ph̓ia. O. felix hoīm genꝰ ſi vr̄os aīos amor qͦ celuꝫ Z regit̉ regat. ¶ Cāticū intellectuale p̄t d̓ſcrip tiue dici amor nūeroſus. Qm̄ em̄ facta ſūt in armonia mēſurata mūda et amoris qui eſt pōdꝰ reꝝ qͦ mouent̉ qͦcūqꝫ mouēt̉: ſic̄ ip ſa etiā materia moueat̉ ad formā ſic̄ ad ap petibile ſuū. deniqꝫ ẜm hͦ amor eſt vniſonꝰ in ꝯꝑatōe facta ad deū. ⁊ omniſonꝰ ꝑ colla tōem creaturaꝝ ad inuicē. ¶ Cāticū intelle ctuale figurari p̄t in vniuerſo / ꝑ exēpla ho rologij tꝑatiſſimi cū cāpanul̓ aūt chori cō cordiſſimi aut ſymphonie ſuauiſſime. aut organorū/ ot fiſtul̓ qͦt creature ſunt ſonāti um. ẜm imꝑfectōis gͣues ⁊ ꝑfectōnis acu tas voces ꝯciſiores aūt ꝓtēſiores. Tādeꝫ ſicut ī om̄i genere muſico ludit ī eis diuīa ſapiētia ſuauit̉ oīa diſponēs. ¶ Cāticū ex ercere monet̉ oīs creatura ī ordīe ad deū in quo oīa viuūt et ſpirādo melodizāt qd̓ ꝑ cipiūt aures illoꝝ qͥ philoſophizāt ī creatu ris oībꝰ. ⁊ plꝰ illi qͥ theologicaliter anagogi zant. qͦ fit in .xij. ſpēs aūt pl̓es cātici amoriſ qd̓ d̓r nuptiale vl̓ epithalamiū cātica cāti corū poſſumꝰ annotare. Nubit ad lr̄aꝫ vir cū libera ⁊ ſocia Nubit cū ācilla Nubit cū dn̄a ſicut ioſeph cū maria. Sic nupſit my ſtice chriſtꝰ cū eccl̓ia libera. Nupſit cū ſina goga q̄ fuit ī ẜuitutē generās. Nubit p̄lat̉ cū ecc̄īa ſua dn̄ſ. Nupſit xp̄s cū natura hu mana vnitate ſ uppoſiti. Nubit cū aīa rati onali. Nubit cū angelica natura. Nubit in ſuꝑ ſpūs deiformis in triclinio hoīs inſtar Iacob ip̄i rachel rōni ſuꝑiori. Lye rōi in feriori. bale et zelpheſēſualitati tā ext̓iori qͣꝫ int̓iori tāqͣꝫ ancill̓. Nubit tādē ſapīe idē ip̄e ſpūs deiformis. ¶ Cāticū intellectuale tot habꝫ flatꝰ pulſus aut tactꝰ/ qͦt ſunt amoris ſpecies. tot notulas ⁊ v̓bula qͦt ſūt ꝟitates. tot ꝯſonātias qͦt appetituū ſunt ꝯbinate ꝓ portōes. nec vllā patit̉ diſſonātiā ī auribuſ iuſti. qꝛ licꝫ obſtrepet mala voluntas diſſi dēs ſibijp̄i. ꝯſonare reꝑit̉ in toto ordīe vni uerſi. ¶ Cāticoꝝ oīm p̄t auditor eſſe/ qͥlibet habēs fidē d̓ deo et ꝓductiue creaturaꝝ cū bona et cōſentanea volūtate credēs vt tan dē intelligat. Infidel̓ ꝟo ꝓrſus ē alienus. auribꝰ enī caret ſpiritalibꝰ. nec gl̓iam dei fi nē habꝫ. ¶ Cāticoꝝ ꝑfectꝰ cātor ſolꝰ eſt vir deſiderioꝝ in gutture vl̓ vaſis ſctāꝝ medi tatōnū ꝯformit̉ ad lr̄aꝫ et notulas libri ml̓ tiplicis nature. ſcripture ⁊ picture ꝑ voces nūeroſaꝝ affectōnū. ¶ Cāticoꝝ exauditor ē ip̄e deꝰ ꝑ ſe pͥncipal̓r et mīſterialit̓ ꝑ ſuoſan zelos et ſctōſdat cātica nūc leticie. nūc me ſticie. nūc ꝓut vult ex vtroqꝫ tꝑata/ vt in vi atoribꝰ reſultet ſolatiū de qͦ ſunt qͥnqͣginta verba ſeq̄ntia. ¶ Primū v̓bū ſolatij. et qͥnqͣ geſimū pͥmū ī ordīe p̄cedētiū vbi deſcribit̉ ſolatiū. Et notat̉ ꝑ d̓cē v̓ba ſb̓ generalitate Thomus tercius Olatiū eſt mulcebris paſſio/ con ſurgēs ex ꝑceptiōe ꝯiūctōis obie cti ꝯueniētis cū ſubiecto ꝯueniē ti. Uel ſic. Solatiū eſt ꝑceptio ꝯueniētis cōiuncti. ¶ Solatiū ſumit̉ ample vt ſe extē dit ad omnē potentiā cognitiuā. ſenſualē .ſ. rōnalē et intellectualē. vt dicimꝰ deuꝫ ⁊ an gelos et aīalia delectari vel ſolatiari. ¶ So latiū ample diffinitū/ ſicut habuit ꝓ genere paſſiōeꝫ. ſic ꝓ differētijs ſuis reliqͣ ſumpſit. vt ꝯͣ triſticias oēs poſitū ē qd̓ ē mulcebris ſeu ꝯueniēs paſſio. Additū ē nomē ꝑceptō nis ſeu app̄hēſiōis vl̓ apparētie. excluden do ꝑ hͦ motꝰ reꝝ q̄ om̄i penitꝰ carēt ſenſu ra tōe vl̓ intellectū ¶ Solatiū appropͥate ſū ptū/ ē gaudiū/ nō qͣlecūqꝫ. ſꝫ int̓ anxietates moleſtias ⁊ dolores ꝓueniēs apd̓ hoīeꝫ ſe cū manētē vt ī fletu ſit ſolatiū Un̄ illd̓ So lant̉ miſeri nūc mea fata ſenis. Hinc ſpūſ ſctūs d̓r ꝯſolator. ⁊ v̓go maria ꝯſolatrix mi ſeroꝝ. date d̓o ꝯfert ¶ Solatiū ꝯſurgit ex ꝑ ꝓ ceptōe duplicꝭ ꝯiūctōis obiecti ꝯueniētꝭ qͥ rū vna ē real̓. altera ſolū intētōnal̓ ſeu ſpūa lis. vt in ratōe vl̓ intellectu vl̓ etiā ī imagīa tōne. Et ẜm hͦ noīa ſolatij general̓r accepti ⁊ oppoſiti doloris/ ml̓tipl̓r ẜm ph̓os/ p̄ſer tim ſtoycoſ variāt̉. qͥ ponūt gaudiū nō niſi ī ſenſu ſeu motōe ſenſuali et reali. ¶ Solati um in nob̓ deꝰ ſicut pͥncipale efficiēs/ et an gelꝰ de celo ſic̄ ſubſeruiēs et mīſtrās oꝑat̉. vt dū apparuit chriſto angelꝰ d̓ celo confor tās eū. ¶ Solatiū qd̓libꝫ orit̉ ex amore. iō qͣl̓ ē amorꝭ/ tal̓ ē ſolatij bonitas ⁊ finiſ. Un̄ ſic̄ duas amicicias duo amores ꝯſtituūt. ſic ⁊ duo ſolatia ¶ Solatiū t̓renū aīale ⁊ di abolicū īſtar epicureoꝝ oꝑat̉ amor ſui vſqꝫ De canticis ⁊ ſolatio LXXX LXXX ad ꝯtemptū dei. ¶ Solatiū v̓o quale deſui ſum eſt/ piū pudicū pacificū ſuaſibile et mi ſericordia plenū/ cauſat amor dei vſqꝫ ad cō tēptū ſui. ¶ Solaciū nr̄m qͣle debemꝰ inqͥre re fuit in chriſto exēplarit̓ et ml̓tipl̓r demō/ ſtratū. ¶ Solatiū qͥd ſit realit̓. an oꝑatio vl̓ aliqͥd ab oꝑatōe diſtinctū nō oꝑtꝫ a d̓uotiſ curioſe ꝑſcrutari. ſꝫ ſcholaſticis derelinqͥ tā qͣꝫ ꝓbleuma rōnem ad vtrāqꝫ ꝑtē habēs vi det̉ ꝙ oꝑatio fit ꝑ exp̄ſſiōeꝫ. ſolatiū ſeu dele ctatio ꝑ imp̄ſſionē. fruitō ꝑ ꝯnexiōeꝫ. ¶ So latiū ꝓ varietate ꝑſonaꝝ tēpoꝝ ⁊ locoꝝ ꝯue nit variari. ⁊ ad eiꝰ adeptōeꝫ doctrina et co gnitōeꝫ/ alit̓ ⁊ alit̓ niti ī puerꝭ. ī inſipiētibꝰ. ī ꝓficiētibꝰ. ī ꝑfectis. quēadmodū variat̉ ẜm etates et ꝓfectꝰ oīm tā ſenſualiū qͣꝫ moraliū y⁊ ītellectualiū melodia cāticoꝝ ¶ Solatiuꝫ in hoīe ml̓tiplex reꝑit̉ iuxta ml̓tiplicē ī ip̄o potentiā cognitiua atqꝫ ſubiectiuā. quēad modū notauit chriſtꝰ expͥmēs aīaꝫ ſpm̄ car nēdū ait. Triſtis ē aīa mea vſqꝫ ad mortē. Spūs qͥdem ꝓmptus ē/ caro aūt infirma. ¶ Solatiū infirme carnis/ ē delectatio ſen ſus ext̓ioris. cuiꝰ ſubiectū ē caro aut neruꝰ ſenſibilis mediāte ſpū corꝑali ⁊ ſubtili vnd̓ ꝯſurgit facilitas aut difficl̓tas ſolatij iuxta ꝯplexiōis corꝑalis qͣlitatē accidētalē vl̓ in nata. ¶ Solatiū aīe triſtꝭ qn̄ꝫ ē gaudiū ima gīatiue vl̓ cogitatiue v̓tutꝭ/ organo corꝑeo intꝰ vtētis. Et inde ꝯſurgit vt pͥus ī ſolatio varietas. ẜm diuerſitatē organi ⁊ ſpirituuꝫ aīaliū ex qͣttuor humoribꝰ. ſanguīe. colera. flegmate. melācolia. Et ex diuerẜ habitibꝰ in imaginatōe vl̓ fantaſia. ¶ Solatiū aīe tri ſtis qn̄qꝫ ē gaudiū rōis/ organo corꝑeo nō vtētis ī actibꝰ ſuis vbi pl̓imū valēt habitu ales et actuales ī rōcinādo diſpoſitōes per abſtractōes ſpēꝝ intelligibiliū a fantaſmati bus cū v̓tutū moraliū eqͣli ſerenaqꝫ trāqͥlli tate. ¶ Solatiū ꝓmpti ſpūs ē gaudiū mētꝭ q̄ ſuꝑior eſt portio rōis ſic̄ p̄cedēs ē inferior vbi pl̓imū valet irradiatō ſuꝑiori gͣtuita ex legibꝰ et̓nis ⁊ ꝑ habitꝰ donoꝝ atqꝫ btītudi nū ⁊ reformatōeꝫ ſenſuū ſpūaliū. in qͥbꝰ qͥn to ſenſus eſt intimior ſuo v̓o tāto purior eſt Quō ꝯtra fit ī ſenſibꝰ corꝑis. tactꝰ eī ſpūal̓ ⁊ guſtꝰ/ puriores ſunt qͦ deo intimiores per charitatis amplexū. ¶ Solatiū qd̓libet in homīe reꝑtū d̓r aliqn̄ ſolatiū cordis. aliqn̄ ſolatiū aīe. aliqn̄ ſolatiū ſpūs. aliqn̄ ſolatiū carnis/ iuxta diuerſos a doctoribꝰ modos vtēdi p̄dictꝭ noībꝰ. ¶ Solatiū ī qͥbuſdā rebꝰ qͣdrifarie vt ī hoīe. ī qͥbuſdā bifarie vt ī bru tꝭ. ī qͥbuſdā nullo mō. ſic̄ ī rebꝰ ſine aīa reꝑit̉ ¶ Solatiū intrinſece libeꝝ vl̓ laudabile/ nō inuenit̉ p̄terqͣꝫ ī vtētibꝰ iudicio rōis. ¶ So latiū ꝑticipatiue licꝫ nō eſſentialit̓ ⁊ intrīſe ce libeꝝ reꝑit̉ in imaginatiua vl̓ eſtimatiua ꝑte hoīs qͥ nata ē obedire rōi ꝯiūcte ⁊ expe dite dū imꝑat ⁊ mouet. ¶ Solatium īfirme carnis ext̓ioris ⁊ qͣſibrutal̓/ nll̓o mō eſt eli citiue libeꝝ. neqꝫ laude ꝑ ꝯſeq̄ns neqꝫ vitu perio intriſece dignū. ſꝫ nec pͥncipat̉ liberū arbitriū om̄i ſenſitiue v̓tuti ſic̄ nutritiue vl̓ vegetabili. q̄ ꝓ ſtatu iſto nō audiūt rōis im periū. qͥcqͥd d̓ ſtatu innocētie diceret̉. ¶ So Z latiū ſicut habꝫ ꝓ obiecto adequato bonuꝫ apparēs ꝯiūctū. ſic om̄e qd̓ ē aūt apparere pōt bonū vl̓ ꝯueniēs p̄t dici obiectu ſola tij. ¶ Solatiuꝫ deceptoriū tot modis oriri p̄t qͦt modis potētie app̄hēſiue pn̄t ī appa rētijs ⁊ iudicijs ſuis falli. ¶ Solatiū decep toriū nullū fuiſſet in ſtatu nature pͥmitꝰ in ſtitute nec in vigilia. nec ī ſomno. nec in di uerſa rōe obiectoꝝ ꝑ diuerſa media. qm̄ rati onis iudiciū oīa direxiſſꝫ vl̓ ī aſtrologo vi dēte ſolē qͣſi bipedial̓ qͣntitatis. ¶ Solatiū a deceptōe multū auertit̉ ꝑ habitꝰ virtualeſ tā intellectuales qͣꝫ morales qͣꝫ infuſos ſuꝑ naturales īmo ⁊ ꝑ naturales. ¶ Solatium freq̄nter inficit̉ ⁊ dep̄uat̉ ꝑ affectū vicioſuꝫ qualēcūqꝫ. Hinc dictū eſt. Excecauit eos malicia eorū. ⁊ oīs malꝰ ignorās. ⁊ qͦt capi ta .i. affectōes tot ſnīe. ¶ Solatiū habere p̄t ſuū cōtrariū ſicut triſticiā ⁊ deſolatōeꝫ ꝓ ob iecto ⁊ ecōtra. vt penitēs gaudet qꝛ dolet. et d̓ leticia triſtat̉. ſicut ignis frigido flatu. fri giditas ꝑ calidū circuſtās nec penetrās cō fortat̉. ¶ Solatiū qn̄qꝫ ē deceptoriū nō mo raliter aut demeritorie vicioſuꝫ. vt dū error eſt inuincibil̓ vl̓ eoꝝ q̄ ſciri nō debēt. ¶ So latiū ſicut variat̉ ex apparētiaꝝ diuerſitate/ ſic apparētie ſuā diuerſificatōnē accipiunt in homīe et potētijs ſuis cognoſcitiuis ꝓ pter colligatōeꝫ hmōi potentiaꝝ adinuicē. qꝛ rota trahit rotā. ſicut cortina cortinā. et orbis orbē. ¶ Solatiorū apparētie varian tur nedū ꝓ varietate cognitionū. ſed vt di ctū eſt etiā affectionū. qͣꝫuis alia ⁊ alia rōe. 3 quia obiectū intellectus practici nō eſt veꝝ abſolute ſed verum vt comparat̉ affectui. ¶ Solatijs in hoīe ꝓueniet rarior deceptio ſi potētia iudicatiua quelibet nouerit de du bijs et ſuſpectis apparētijs/ ſuſpēſum tene re iudicium per arbitrij facultatem. ¶ So I latium cauſat in nobis angelus de celo vel Collectorium bonus vel malus. ſicut noīat̉ duplex celum empyreū vbi boni. ⁊ aereū vbi demones qͥ myſtice dicunt̉ volucres celi. ¶ Solatium cauſant in nobis decē ſpūs inſpirationum vl̓ inſtinctuū ſicut aliqn̄ ꝑ ſpm̄ſanctuꝫ illa bētem aūt habitū cauſantē ſic ab angelo bo nō ml̓tipliciter. ſic a malo angelo. ſic a celo. ſic ab elementis circūſtātibꝰ. ſic a ꝯplexiōe naturali. ſic a cōplexione accidentali. ſic ab habitibꝰ cognitiue potētie. ſic ab habitibuſ affectiue. Et in his oībꝰ verū eſt. ꝙ diligen tibꝰ deū / oēs inſpiratōes iſte cooꝑant̉ in bo nū de ꝑ ſe vl̓ ꝑ accidēs. reprobis autē om̄ia tādē de ꝑ ſe vl̓ ꝑ accidens cedūt ī malū. nec p̄t regula tradi generalis. ſed qͥ ſolatiat̉ ī do mino ꝯſolet̉. ¶ Solatiū cauſant in nob̓ ho mines/ qͥ angeloꝝ officiū nomēqꝫ ſortiunt̉. vt doctores et p̄lati et offerētes ꝓ ſolatio li bros ſctōs. necnō ꝟitatē ordinare ꝓponen tes. ¶ Solatiū ꝓuenire p̄t diligentibꝰ deuꝫ a ſex differētijs poſitōis ſurſum. deorſuꝫ. an te. retro. a dextris. ⁊ a ſiniſtrꝭ. ꝯſiderādo glo riam. infernū. pctā p̄terita. ꝑicula futura. ꝓ ſꝑitatem et aduerſitatē. ¶ Solatiū nōnūqͣꝫ a deſolatōe qͣſi ꝑ antipariſtaſim ⁊ vice cōtis generat̉. hoc ī Iacob timente fratrē Eſau. hoc ī multiplici ſctōꝝ claruit paſſiōe ¶ So latiū ſepe a tentatōnū anguſtijs roboratur quod ſenſerat qͥ dixit. Dū anxiaret̉ cor meū in petra exaltaſti me Et rurſus. ẜm multitu dinē doloꝝ ī corde meo ꝯſolatōes tue letifi carūt anīam meā. Et chriſtꝰ. Triſticia ve ſtra vertet̉ in gaudiū. ¶ Solatij cauſa ē ali quādo fuga ſolatij ſicut econuerſo q̄rere ni mis ſolatiū p̄ſertim corꝑale/ impedit ſpūa le ꝓpter hoc pſalmiſta. Renuit ꝯſolari anīa mea memor fui dei ⁊ delectatꝰ ſum ¶ Sola tiū aliqd̓ inter beatitudīes. aliqd̓ inter fru ctus. aliqd̓ inter virtutes ⁊ dona numerat̉. ſicut pax luctꝰ ⁊ patiētia ¶ Solatiū ſolatio freq̄nter opponit̉. nec ſe mutuo patiūt̉. quē admodū de carne et ſpū notatū ē ¶ Solati um freq̄nter impedit̉ a ꝯſolatiōibꝰ aūt ꝯſola ri volentibꝰ. alioqͥn nō dixiſſet Iob. Cōſo O latores oneroſi vos eſtis. ¶ Solatiū qͦ fine querat̉ expedit cognoſcere vt exīde bonitaſ ip̄iꝰ vl̓ malicia moralis ſeu gͣtuita cognoſca tur. cū finis ſit forma v̓tutū ſi bonꝰ eſt. d̓for mitas vicioꝝ. ¶ Solatiū q̄rēdū eſt pͥncipa liter ꝓpter deū vt hūilius timeat̉. feruenti diligat̉. ⁊ alacriꝰ honoret̉. Sic agebat pro pheta loquēs optabūdꝰ deo. Letet̉ cor me um vt timeat nomē tuū. ¶ Solatiū querere p̄t hō ꝓpter ſe nō tn̄ pͥncipaliter ſꝫ ſub d̓o ſicut inclinauit pſalmiſta cor ſuū ad facien das d̓i iuſtificatōes ineternū ꝓpter retribu tōnem. ¶ Solatiū ꝓpter ſe pͥncipaliter q̄re re eſt tale ſolatiū qͣle docebat et q̄rebat epicu rus hō ad ſe referens oīa et ſe fruēs. ¶ Sola tij media/ qualia notat ī epl̓is ſeneca epicu rū poſuiſſe vl̓ ariſtipū cū ſectatoribꝰ lauda bilia ſunt in multis ſi ad verū finē ſolacij v̓ terent̉. vt prudenter declinare nociua. nemi nem ledere. fortiter ferre q̄ neceſſitas affert. ꝯtemnere mortē. frugaliter viuere. cupidi tatibꝰ imꝑare. diligere pauꝑtatē. ⁊ ita d̓ plu rimis. ¶ Solatiū epicuri nō poterat adipi ſci ſine luctu. dolore vl̓ triſticia. ⁊ hoc ꝓpter innatā ſenſualitatis et cupiditatis vehemē tiā qͣs vl̓ repͥmere vel ſanare/ triſticia eſt. ſed in repͥmēdo languor maior. ¶ Solatiū qd̓ libet ī hac vita ſuſpectū eſſe debꝫ qd̓ nō lu ctui iunctū vel in luctu fundatū ē. Hinc li ber Ezechieli traditꝰ habebat cū carmine ſolatij lamentatiōes ⁊ penalitatis et pecca ti. ¶ Solatioꝝ fines quales a mūdanis p̄ ſtituunt̉ non cōſolatōnem ſed deſolationeꝫ inducunt. ſimiliter et finis qualē ſtoyci p̄ſti tuebant/ aut falſus aut impoſſibilis de ima ginario quodā honeſto ſiue d̓o vero. ¶ So latij cuiuſlibꝫ laudabilis exēplar dedit chri ſtus tam actiue qͣꝫ paſſiue. ⁊ poſt eum beata mater ſua ab infantia vſqꝫ ad mortem in ſū ma paupertate ſpiritus. ſumma mititate. maxīo luctu. vehemētiſſima eſurie ⁊ ſiti iu ſticie. ſumma miſericordia et miſeratōe pu riſſima cordis mūdicia. et in trāquilliſſima pace. ¶ Solatiū chriſti ſequitur ſuo modo qui chriſtū induit. hoc eſt qui ſibi ſicut exē plari viuendo cōformat̉. neqꝫ enim tali de erit angelus de celo cōfortās eum dum fa ctus erit ī agonia. Quiſquis ergo triſtatur aſpiciat hoc exēplar et pſallat bono animo/ exultans ad gaudentē chriſtū et cum lamē tante plangēs. quod docuit ſub ꝑabola pu erorū ſedentiū in foro et clamantiū coequa libus. Cecinimꝰ vobis et nō ſaltaſtis. lamē tauimꝰ et nō plāxiſtis. Finis Ragiſtri Iohānis 5 de Gerſon cancellarij pariſienẜ ſacre theolo zie doctoris chriſtianiſſimi collectoriū ſuꝑ Hagnificat incipit. Super Ragnificat LXXXI Ollectorium I ſuꝑ magnificat/ ꝑticulas hꝫ expoſitas. nō ſemꝑ eodeꝫ or dine qͦ ſunt ī cātico neqꝫ ſub eodē ſtili genere. ſed vario ꝓut ſe fragmētorū appoſitio ꝑ ſportas. xij. offerebat. Totideꝫ em tractatus hꝫ pͥncipales Deniqꝫ pl̓ima re peries ī fragmētis/ q̄ diuerſis ī ſportis recō dita. vnū in ſnīa ſaporē oſtēdunt. Qui capit accipiat ꝓ ſua qualibet voluntate. bn̄dicēte deo. multiplicate. diſtribuente. ſatiāte ¶ Pri mus tractatus poſt proemiū dragmaticꝰ ē. ſeu ꝑ dialogū. ⁊ hꝫ notulas. l. ẜm quas patet materia. ¶ Tractatus ſcd̓s dragmaticus ſu per cātico marie. de exultatione ſpūs ꝯtinet notulas. lxxiij. ¶ Tractatꝰ tercius. dragma ticus ē in cantico marie de reſpectōe humili tatis ſue/ ꝑ notulas cētum viginti Iūgi v̓o poſſent opuſcula de oculo triplici. et de vna p̄cioſa margarita. ⁊ de oculo ſpūali. ⁊ de tri plici viſione dei. ⁊ ꝯſiderationes. xij. de con cordia theologie myſtice cū ſcholaſtica. ſed alibi collocant̉ ī collectorio. vij. ſportarum. ¶ Tractatꝰ qͣrtꝰ ꝑ dragma ſeu dialogū d̓ ma rie btīficatōe ſuꝑ illud. Ecce em̄ ex hͦ beataꝫ me dicent oēs generatōes/ ꝑ notulas. lxxxij ¶ Tractatus qͥntus ꝑ dragmā ſeu dialogū. quō fecit marie magna qͥ potens ē. ¶ Ubi pͥ ma partitio ē. ſi maria paſſionabiliter moue bat̉ ꝑ notulas. lx. Alia ꝑtitio ē ſine dialogo. de ſctō noīe dei. vbi de triplici noīe dei ꝑ no tulas. lxij. Poſſꝫ huic materie d̓ noticia dei que ē ſct̄m̄ nomen eius/ ꝯiungi duplex centi logium. De ꝯceptibꝰ vnū. Alteꝝ de modis ſignificādi. Sed alibi poſituꝫ ē vtrūqꝫ ī col lectorio ſeptē ſportarum. ¶ Tractatꝰ ſextus dragmaticus ſuꝑ qͥnto verſu. Et miſericor dia eius ⁊c̄. De lamēto Marie. et de timore dei. Et ſuper eius miſericordia finalis dep̄ catio ꝑ notulas centū. Iungit̉ initiū qͦddaꝫ tāgens modū expoſitōis moral̓ ſeu tropolo gice lamētationū hieremie. ¶ Tractatꝰ ſepti mus proſaicꝰ pͥncipalit̓ de mēte cordis et co gnitōe dei ſuꝑ illo qͥnto v̓ſu. fecit potētiaꝫ. ꝑ notulas cētumqͥnqͣginta. ¶ Tractatus octa uus ꝑ dragma ſeu dialoguꝫ ꝑtitiones habꝫ quattuor. Prima de depoſitione potētiū ꝑ impulſum demonioꝝ ꝑ notulas. xliiij. Se cunda ꝑtitio de cuſtodia angeloꝝ ⁊ fallacijs demonū. ꝑ notulas centū. l. Tercia ꝑtitio d̓ ſeptē modis generalibꝰ angelice cuſtodie. ꝑ notulas. lxxxiij. Quarta ꝑtitio ꝑ ſoliloquiū vbi de cuſtodia angeloruꝫ. ꝑ notulas. l. Fit etiā mētio d̓ cētilogio ſuꝑ impulſibꝰ. qd̓ ſeor ſum alibi ponit̉ ī collectorio ſeptē ſportarū. ¶ Nonus tractatꝰ ſuꝑ illud. Eſurientes ⁊c̄. ꝯponit̉ pͥncipalit̓ de euchariſtie ſacr̄o ꝑ qͥn qꝫ ꝑtitōes. Prima ꝑtitio ꝑ dialogū ꝓcedit ꝑ notulas cētum. Scd̓a ꝑtitio ꝑ ſoliloquiuꝫ de laudibꝰ ſacr̄i altaris. et vt digne ſuſcipiat̉ phortatio. ꝑ notulas centuꝫ. Tercia ꝑtitio ꝑ ſoliloquiū ꝯuerſuꝫ ad mariā. ꝑ notulas. l. Quarta ꝑtitio ꝑ ſoliloquiū qͣſi narratiuū de ꝯtēplatōibꝰ marie ſuꝑ hoc ſacr̄o. ⁊ pͥncipali ter de. xij. bonis eiꝰ qͥbꝰ replent̉ eſurientes. ꝑ notulas centū cū additōe. xl. theoreumatuꝫ de vnitate. Quīta ꝑtitio ꝑ ſoliloquiū exhor tatoria huiꝰ ſacr̄i ꝑ notulas. l. Sūt in ſūma qͣttuor cētilogia notulaꝝ qͥbꝰ iūgi poſſet cē tilogiū de cā finali. occaſione huiꝰ bn̄dicti ſa cramēti ꝯpoſitū. qd̓ alibi poſitū ē ī collecto rio. vij. ſportaꝝ. ¶ Tractatꝰ decimꝰ ſuꝑ v̓ſu. Suſcepit iſrl̓ pueꝝ ſuū ⁊c̄. Eſt aūt ī ip̄o du plex ꝑtitio. Prīa fit ꝑ dialogū ⁊ notulas. lxx Altera fit qͣſi ꝑ ſoliloquiū ⁊ meditatōes. per notulas. xxx. ¶ Tractatꝰ vndecimꝰ ſub du plici ꝑtitōne ſuꝑ illo v̓ſu. Sicut locutꝰ ē ad pr̄es. Prima ꝑtitio de ꝯtēplatiōibꝰ marie ſu per locutōe dei ꝑ ꝓph̓as. ⁊ maxime ꝑ ſeipſaꝫ incipiēdo ab euāgelica narratōe/ iuxta cōpi latōꝫ nouit̓ factā. q̄ d̓r vnū ex qͣttuor. ꝑ notu las. xl. ſub rubrica pͥma. In pͥncipio erat v bū. Un̄ dat̉ intelligi qͣntuꝫ ſuꝑ reliqͥs ſermo ꝓtēſior eē poſſꝫ. Scd̓a partitio d̓ vita ſolita ria ioh̓is. qͣſi ſuꝑ rubrica ſcd̓a. de nūciatōne Ioh̓is ⁊ habitatōe ī deſerto. Sūt ī hac ꝑti tōe tres particule. iuxta triplicē modū mani feſtādi vitā ſolitariā/ ꝯtinet notulas cētum. ¶ Tractatus duodecimꝰ ī ꝑſona marie per ſoliloquiū ſummatim colligēs ſenſuꝫ cātici huiꝰ cāticoꝝ marie. ꝑ notulas cētū qͣſi ꝑ pſal teriū decies decacordū/ ſuꝑadditis his duo bus ꝟſicul̓ ab eccl̓ia freq̄ntatis. Gl̓ia pr̄i et filio. Sicut erat ī pͥncipio ⁊c̄. Spectat ad hanc materiā centilogiū de gloria. Querat̉ ī collectorio ſeptem ſportarum. Sequitur proemiū Anticum marie tractaturus ī ſolatiū peregrinatōnis mee v̓ gentis in occaſum (vtinaꝫ felix matutinū/ carens veſpere ſub ſequatur) Decreui ꝓcedere ꝑ dialogū more didaſcalico. qualē Socrateſ qualem plato ſocrateꝫ introducens tenuit. Gg Tractatus primus Poterit et hic noſter procedendi modus no minari dragmaticus. qualis aſcribit̉ canti ciſcanticoꝝ. qualis inſuper cōmodus ē can ticis vel eulogijs amoroſis. Qd̓ eccleſiaſti. ca atteſtat̉ exhortatio/ que de v̓ginibꝰ canit. Ante thorum huiꝰ virginis frequentate no bis dulcia cātica dragmatis. Sic igit̉ te fa uente beatiſſima virgo ſuper omnes amās. amabilis et amata. ſit hoc initiū ꝑ dragma ta/ notulaſqꝫ diſtinctū. Magnificat anima mea dn̄m. Colloquunt̉ duo fratres. Iuni or inſtar diſcipuli interrogās. Senior/ ma giſtri locum retinet ⁊ nomen. ambo ſolitudi nis. non ſolitarie/ dilectores. Sequūtur verſus Cancellarij pariſien̄. qͥ ꝯgrue p̄mittunt̉ oꝑi ſuo ſuper Magnificat poſt proemiū. Se Lugdune tua fratres ſolant̉ in vrbe. Dū de quolibet eſt ſermo frequens in eis. Iunior ⁊ ſenior. hic celeſtinus. ⁊ iſte Theologus. plaudens iunior hec loquitur Iunior Ecce bonū fratres ⁊ iocundum ſimul eſſe Idem quos vterus. parqꝫ dies peperit. Senior Fraternalis amor cor nr̄m nectet in vnum Firmet ⁊ hoc vnum. gratia xp̄e tua. Iunior Carne quidē frater/ meritis pr̄ atqꝫ mgr̄ Sunt data que nobis ocia grata vides. Senioꝝ Ocia poſt diros conflictus atqꝫ ꝓcellas Dat deus/ atqꝫ locat littore nos placido. Iunior En phas ē viuas parit̓ dare/ reddere voces Fert mens de ſtudijs querere multa tuis. Senior Quare vices reddā Lenit faſtidia ſermo Eſt ſua ſolamen garrula vox ſenibus Iunior Diſcipulus vocer ergo tuus. tu iure mgr̄ Commoda doctrine. talia noīa ſunt. Senior Diſcipulus tu ſis magis illius/ eſſe mgr̄m Qui vetat hic/ ſolus corda docere pōt. Iunior Hoc ſub doctore. meus en potes eſſe mgr̄ Plantans atqꝫ rigans. creſcere xp̄e dabis. Senior Det p̄cor ille. pete de qͦlibet vt fuit olim Theologis mos hoc querere/ mox aliud. Iunior Gratulor/ ē modꝰ h̓ placidꝰ mihi/ tal̓ ⁊ aptꝰ Sermo peregrinis. ſit Ieſus in medio Senior Promiſit. faciet/ taleꝫ da te modo/ qualem Se dedit in templo. ſimqꝫ docēdo ſequar. Sequitur pͥmus tra ctatus dragmaticꝰ ſuper Magnificat ma giſtri Iohannis de gerſon cancellarij pari ſien̄. habens notulas quinquaginta. Agnificat aīa mea dn̄m. ¶ Di ſcipulus. Mgr̄/ dicoro te qͦ m pacto beata ⁊ pulcerrima mu lierum. poſt ſalutationē Eliza beth. poſt exultationē Iohā nis ī vtero. poſt collaudationē/ qꝛ crediderit erumpēs ī iubilū/ cepit a magnificatiōe dei canticū ſuū/ dicēs. Magnificat aīa mea do minū. Gratū qͥppe mihi feceris/ tum ſciēdi ſtudio. tū ꝯſolatōis deſiderio. dū ſolos nos hic euomuit ſeuiēs tēpeſtas velut ī ſcopulū. Bn̄dictꝰ deꝰ qͥ nos ī pacato ſolitudīs atrio collocauit. ¶ Mgr̄ Gratum ⁊ illud mihi ſubueniet. qm̄ mādauit dn̄s ī aduerſitatꝭ no cte cāticū eiꝰ. Sūma qͦꝫ miſeriaꝝ ineuitabi liū medicina eſt/ obliuio. Digneris gͦ lauda re nos te ꝟgo ſacrata. q̄ nō ingrata bn̄ficijs dei more pͥſcoꝝ mox cāticū edidiſti. ꝯſonas eis ī exordio ⁊ dicēs. Magnificat anīa mea dn̄m. Taliter olim maria ſoror moyſi in me dio iuuēculaꝝ tympaniſtriaꝝ. Talit̓ dauid rex inclitꝰ. vn̄ maria regali ex ꝓgenie exorta refulget. Talit̓ alij pl̓es ad dei magnificatio nē eruperūt. vt eſt illud. Cātemꝰ dn̄o. gl̓ioſe em̄ magnificatus ē. Et illud. Magnꝰ dn̄s ⁊ laudabil̓ nimis. cum ceteris ī archano cor dis marie ꝓfunde collocatis. Sil̓r ⁊ accepe rat nouiſſime ꝓmiſſionē angelicā de filio na ſcituro. Hic erit magnꝰ inqͥt. Deniqꝫ noue rat. qꝛ fecerat ſibi magna qͥ potēs ē Magnꝰ dn̄s ⁊ magna v̓tꝰ eiꝰ. v̓tꝰ altiſſimi q̄ obūbra uit ſibi. ⁊ ſapiētie eiꝰ nō ē numerꝰ. Quia veri tas/ eſt illa/ q̄ magna eſt. ⁊ p̄ualet teſtimonio oīm ꝑ Eſdra ꝓlato. ¶ Diſcipulꝰ. Uenit in manꝰ ꝓtinꝰ q̄ſtio qͣ rōne dicatur magnificari deus. cū penitꝰ nec augeri valeat nec minui. ¶ Mgr̄. Heſitas/ nō intelligens ſcpͥturas quemadmoduꝫ dn̄s a creatura magnificat. nō in augmentū ſui ī ſe. ſed qꝛ magnꝰ eē p̄di cat̉. canit̉ ⁊ laudat̉. aut certe qꝛ magnificā fa cit aīam. cui magna facit qui potens ē. Naꝫ quos iuſtificauit hos ⁊ magnificauit. Nu quid parum tibi videtur magnificata beate Super Magnificat LXXXI marie v̓ginis aīa. q̄ oꝑatōi ſupra modū ma gnifice fuit auſa p̄bere ꝯſenſū? Fiat inqͥt mi hi ẜm v̓bū tuū .i. fiā mater filij cuiꝰ ē pr̄ deꝰ. Quid excelſiꝰ qͥd ſublimiꝰ ⁊ magnificētiꝰ po terit cogitari? Qd̓ ⁊ vidit/ cū ꝓph̓ice ſubiun rit. Ecce inqͥt ex hͦ beatā me dicent oēs gene ratōes. ¶ Diſcipulꝰ. Quō ſtāt ⁊ ī vnū ꝯue niūt/ tāta hūilitas cū tāta magnificētia. tāta deuotio cū tāta gl̓ia? Sꝫ hēbit hec q̄ſtio lo cum ſuū. cū de btītudine v̓ginis erit ſermo. Uellē nunc colligeres aliqͣs magnificatōes dn̄i. qͣs mēs marie ꝯtēplabat̉ ſapiēter ī cāti ci ſui pͥncipio qͣtinꝰ ordo nobis ſuppetat ad loquendū magnalia dei. nō qͥdē oīa (hoc em̄ īpoſſibile nō dubito) ſed pauca ꝓcaptu nr̄o ¶ Mgr̄ Quid appropriatiꝰ. qͥdve diuiniꝰ poterimꝰ acciꝑe qͣꝫ ip̄mmet pſalteriuꝫ marie decacordū hn̄s decē ꝟ̓ſus. qͣſi totideꝫ cordu las ſonoriſſimas. ꝯformit̉ ad illud vniuerſa le decorduꝫ totiꝰ rōnal̓ creature. qd̓ ꝯnectit̉ ex nouē ordinibꝰ angeloꝝ. qͣſi nouē fidibꝰ ar gutis. iūcta ex hoībꝰ decima. quā ī pͥmis pa rētibꝰ ꝑ pctm̄ ruptā/ ſummꝰ nr̄ cythariſta re ꝑauit. vt ꝯcordare pſalteriū iocundū cuꝫ cy thara. Eſt itaqꝫ prima huiꝰ nr̄i pſalterij ma rie cordula/ ſonas dei magnificētiā. qꝛ dn̄s ē cuiꝰ eleuata ē magnificētiā ſuꝑ celos. Ma gnificat inqͥt aīa mea dn̄m. nō dicit illū vl̓ il lum. ſed ſimpl̓r ⁊ anthonomatice dn̄m. Se cūdo magnificat̉ ī ſaluatōne. ꝓpterea vocat ip̄m ſalutare. qꝛ dn̄i ē ſalus. Tercio magni ficus ē ī reſpectōe humiliū ⁊ btīficatiōe. qm̄ excelſus dn̄s ⁊ hūilia reſpicit. Quarto ma gnificꝰ ī magnoꝝ oꝑatōe ⁊ noīs ſui ſctītate. qꝛ inqͥt fecit mihi magna qͥ potēs ē ⁊ ſcm̄ nō mē eius. Conſonat pͣsͣ. Quia magnificaſti ſuꝑom̄e nomē ſctm̄ tuū. Quīto magnificꝰ ē in miſcd̓ia ⁊ miſeratōe timētibꝰ euꝫ. Sexto magnificꝰ ī ſuꝑboꝝ mēte cordis ſui deiectōe ſeu diſꝑſionē. Septīo magnificꝰ ī hūiliū ex altatōe potētibꝰ d̓ ſede depoſitꝭ. Octauo ma gnificus ī eſurientiū impletiōe cū diuites di miſit inanes. Nono magnificꝰ ī ꝑditoꝝ libe ratōe. qꝛ ſuſcepit iſrl̓ pueꝝ ſuū. Decimo ma gnificus ī ꝓmiſſoꝝ ſuoꝝ ꝯpletōe. Sicut lo cutus ē ad pr̄es nr̄os/ abrahā ⁊ ſemī eiꝰ ī ſe cula ¶ Diſcipulꝰ Placet adaptatio/ breuis F ⁊ lucidꝰ ordo. ¶ Mgr̄. Quid v̓o cēſeres/ ſi varios oīm organoruꝫ ſacre ſcpͥture modu los. īmo voces/ oīs generꝭ muſicoꝝ ꝯcorda re faceremꝰ cū hͦ marie pſalterio decacordo ¶ Diſcipulus. Redderet̉ ſcio ſuꝑadmirabi lis armonia. ¶ Magiſter. Sciueris ſil̓r ꝙ ī auribꝰ ſuis nr̄a pſaltes copioſiſſime ⁊ diſtī ctiſſime faciebat reſonare voces oīm muſico rū/ dū mētis intuitū ſil̓ cū plectro meditatō nis/ liberrīo diſcurſu/ miraqꝫ celeritate/ dif fundebat vbiqꝫ. dū qͣſi ſil̓ ī oēs ⁊ ſingulos ſe diffundebat affectꝰ. qͦs ſolet hūana mēs ſin gillatim variare/ canēdo. ¶ Diſcipulꝰ Mi rum v̓o qua v̓tute valuerit hͦ effici. cū ſint af fectuū voces innumere. Cuꝫ p̄terea ſibi ſint ꝯtrarie vl̓ aduerſe. Nōne ꝯtrariat̉ vox amo ris odij ſono. Sic deſideriū ſeu ꝓſecutio/ tē dit ī aduerſū fuge. Repugnat qͦꝫ gaudiū tri ſticie. ſpes timori. ꝯpaſſio ſeueritati. ⁊ ita de pl̓imis. ¶ Magiſter. Iure mirarꝭ mirabi lia. Iō nepe cātauit dn̄o maria cāticū nouū qꝛ mirabilia fecit. Mirabilia ꝓrſus miſcd̓ie q̄ charitas maiora fecit qͣꝫ fueruūt (ſi ita dici pōt) mirabilia potētie. Fecerat apd̓ veteres mirabilia. q̄ potentiā. q̄ ſapīam. q̄ iuſticiā. q̄ dn̄ationē ⁊ v̓tutē on̄debāt. Sꝫ tunc nouuꝫ dn̄s fecit ſuꝑ terrā qn̄ mulier circūdedit vi rū. qn̄ .ſ. ſuſcepit deus ꝑ incarnatōꝫ iſrl̓ pue rū ſuū. Qn̄ recordatꝰ ē. Cuiꝰ recordatꝰ? Nō dixit potētie. nō ſapīe. nō iuſticie. ſꝫ miſcd̓ie ſue. Tūc memoriā fecit mirabiliū .ſ. miſcd̓ia rū miſericors ⁊ miſerator dn̄s. Qm̄ ī rebꝰ ꝑ tp̄s ortis/ mirabiliꝰ nihil vtiqꝫ (teſte Augꝭ. qͣꝫ vt deus fieret hō. ⁊ hō eēt deꝰ. Uis horū deductōꝫ acciꝑe? ¶ Diſcipulꝰ. Nolo de pn̄ ti. qꝛ locū forte poſteriꝰ habebit amplior de claratio ſuꝑ illud. Quia fecit mihi magna qͥ potēs ē. Sed ad inqͥſitionē redeo/ qͣ rōe mi rabar oēs affectus ī hoc cātico nouo mariā ꝯp̄hēdere ſil̓ potuiſſe beatā. dū gratulabun da iocunditate dicit deo. Deus cāticum no uū cātabo tibi / ī pſalterio decacordo pſallaꝫ tibi. Pſalteriū qͥppe decacordū eē hͦ cāticuꝫ marie/ ſuꝑius ē oſtēſum. ¶ Mgr̄. Uocas ad rē diu mihi multūqꝫ qͣſitā. Qua ſuꝑ re te docebūt opuſcula noſtra de cāticꝭ noīatim illud cui titulus ē/ canticordū .i. cāticuꝫ cor dis. In cuiꝰ vltima ꝑte tradit̉ ꝓ praxi canti coꝝ ſpūaliū gāma nouū ⁊ myſticū/ ad ꝓpor tionē vl̓ analogiaꝫ gāme manuali ſub qͥnqꝫ vocibꝰ/ iuxta quattuor paſſiones ſeu poti affectiones principales iuncta qͥnta/ q̄ fit ex cōcurſu pluriū/ q̄ d̓r ꝯpaſſio quaſi cū alijs paſſio. Prima eſt amor vel gaudiū. Secun dā ſpes vel deſideriū. Tercia timor vl̓ diffu giuꝫ. Quarta dolor vel odiū. ¶ Diſcipulus. O ego nūc memini quid ibidē tractaueris Sed qꝛ venit forte in noticiā paucoruꝫ pro ſua magnitudine opus illud vtile fecerꝭ ſtuGg 2 Tractatus primus dioſo deſiderio/ ſi ſub compendio practicaꝫ hanc cantici myſtici tradideris. ¶ Magi ſter. Factum ē hoc iam alibi nec iſtic pige bit (quia ſic vis) inſerere. Notula quintadecī ma ꝑ ꝓprias ſubdiſtincta notulas. Obilis apl̓s puer euāgelicꝰ nō ſen ſibꝰ ſed malicia puer habēs qͥnqꝫ pa nes doctrinal̓ refectōis. in qͥnqꝫ mi lia hoīm/ dicebat corinthijs. Uolo qͥnqꝫ v̓ ba ſenſu meo loqͥ vt alios inſtruā qͣꝫ decem milia v̓boꝝ in lingua. Premiſerat tn̄ per ex emplū de tybia ⁊ cythara. q̄ niſi diſtinctōem ſonituū dederint/ ſciri neqͥt qͥd canit̉ aūt qͥd cytharizat̉. Etem̄ ſi incertā voceꝫ det tuba. qͥs p̄parabit ſe ad bellū? Concluditqꝫ opꝰ ē ſenſu. tam cognitōis qͣꝫ affectus dū qͥs orat. loquit̉ aūt pſallit. quatinus ẜm tropologiā hō ſpūalis ſe paret ad bellū. ⁊ cū qͥnqꝫ lapidi bus limpidiſſimis de torrēte ſcpͥturaꝝ gol am .i. ſathana ſternat. alter dauid puer factꝰ Hec ē ꝑabola myſtici canticordi. vel cantici cordis. qd̓ hortat̉ idē apl̓s pſallere ſpū pſal lere ⁊ mēte. In quo cantico cordis tria repe tunt̉ vt in cantu oris Primū ē cantus mate ria/ q̄ vocat̉ lr̄a. Scd̓m cantꝰ vox que d̓r re ſonātia. Terciū cantus figuratio. que deno minat̉ nota vel notula. Materiā canticordi dicimꝰ oīm diuinoꝝ ⁊ humanoꝝ cognitōeꝫ piā ⁊ modeſtā. Reſonantiā appellamꝰ oēm cordis ⁊ ſpūs affectionē moderatā ⁊ ordina tā. Notam vel notulā figuramꝰ ad p̄ceden tiū duoꝝ noticiā / vt appareat cui reſonātie affectuum ſit aptāda lr̄a meditationū. Hac ſuꝑ re dabunt̉ pauci verſus quoꝝ ſnīa plus elucidabit̉. et hoc ꝑ triplex qͥnariū. Quinqꝫ verba ꝓ lr̄a. Magnificꝰ largꝰ pius es iuſtuſ miſerator. Quinqꝫ affectꝰ ꝓ armonia. Gau dia. ſpes. pietas. hinc timor atqꝫ dolor. Ada ptatio qͥnqꝫ vocaliū ad voces qͥnqꝫ affectio nū. A gaudēs amat. Eſꝑat/ ſꝫ Imiſeretur. O timet. Uqꝫ dolēs odit ⁊ iſta nōtes. Cō formatio ad qͥnqꝫ notulas. Sol. fa. mi. re. vt. Quiſqͥs aīaduertere diligēter voluerit. in ueniet ꝙ oīs meditatio ſalubris/ tā diuinaꝝ qͣꝫ humanaꝝ ſcīarū/ reduci pōt ad qͥnqꝫ ver ba. qͦrū qͣttuor pͥma deū reſpiciūt .ſ. magnifi cētia. munificētia. miſcd̓ia. iuſticia. Quintū ē homī ſpāle. videlicꝫ miſeria. Om̄e ſiqͥdē cā ticū ſpūs ⁊ cordis / hꝫ formari ẜm alterū qͥn qꝫ ꝟboꝝ ſeu duorū ſeu triū. ſeu oīm ſil̓ p̄di ctorū. Poſſent ſil̓r oēs cordis ⁊ ſpūs affecti ones ad nūeꝝ deduci qͥnariuꝫ. q̄ ſunt gaudi um. ſpes. ꝯpaſſio. timor. dolor. Applicādo ſingulū verbū lr̄is meditatōis ſingule. ꝑor dinē hic poſitū voci ſonātis affectionis. De mū qͥnqꝫ vocales ordine naturali poſite no tule ſunt indicantes cui voci lr̄a ſit accōmo da. etiā depreſſionē ⁊ eleuatiōeꝫ ad inſtar gā me manualis. ſol. fa. mi. re. vt. Aut ponat̉ or do nature vocalium demptis conſonantibꝰ vt patet in figura ſequenti. 2 LL 2I I U Gaudiū Spes Cōpaſſio Timor Dolor Dei mag/ Munifi Miſeri Iuſti/ Noſtra gnificētia/ cētia cordia cia miſeria Nolumꝰ autē/ vt exiſtimet aliqͥs/ gāma pn̄s myſticoꝝ oīm canticorū/ valere protinus ef ficaciter. vt cātet cor ⁊ ſpūs ꝑ affectū ſimul ⁊ effectū. ſi nō fuerit huic arti de ſe cognitu fa cillime ſuꝑadditus vehemēs et iugis vſus. Quippe ſic inſpicimus ī ceteris artibꝰ. p̄ſer tim in muſica ſenſuali. Sic in pſalterio ⁊ cy thara. Sic in choro vocali. Sic ī cordis ⁊ organo. Sed nec oꝑtet nec expedit/ ſola pn̄ tiū fantaſia figurali verſari diutius qͣꝫ ducā tur ad intelligētie puritatē/ fantaſmatibꝰ vel trāſcenſis vel interim quātū phas extiterit/ derelictis. Nec ideo putanda ē pn̄s ars inu tilis vel ſuꝑuacua vel ſolū fantaſialis. qm̄ pͥ us eſt qd̓ aīale ē ẜm apl̓m. Et oīs nr̄a cogni tio intellectiua ſumit a ſenſitiua pͥncipiuꝫ. q̄ͣ iuuat̉ dū ordinata ſibi fantaſmata pn̄tant̉ ⁊ ſub ꝯpendio. Hoc vnū fidenter pollicemur ꝙ pn̄s ars tanqͣꝫ ī vtero nature formata. cui nulla ē lingua barbara vel ignota/ practica bilis erit om̄ibꝰ Et ꝑ oēs ſine diſcretōe idio matū. qͥ ꝯuerti voluerint ad cor. vbi tanqͣꝫ ī libro ſcriptū ē. imp̄ſſum ⁊ ſignatū ⁊ notula tū (ticet obumbratū ī multis) p̄ſcriptū terna riū. Nā qͥs negauerit deū eē magnificentiſſi muꝫ. ⁊ iō gaudendū de tāto dn̄o. rege patr deo. Quis inſuꝑ neſciat munificentiaꝫ ipſi ſiue largitatē. ⁊ ita ſpes in eo ponēda ē Por ro qꝛ mitiſſimus ⁊ iuſtus. nobis autē miſe ris/ miris modis ſurgūt alij tres affectus. qͥ ſunt. timor iuſticie. dolor miſerie. et compaſ ſio tam aliene qͣꝫ ſue calamitatis ad implora tionē faciendā diuine miſcd̓ie. Uocaliū ſub inde naturalis ordo poſitus ē. tanqͣꝫ a pſal terio profundi cordis īcipiat. A. dehinc. E paulo acutius. Deinde I. Poſtmoduꝫ O. Super ee agnificat LXXXI LXXXI ¶ Tādē U. labijs ſummis exp̄ſſuꝫ. ¶ Eſt igit̉ praxis vt qͦtiēſcunqꝫ ⁊ vbicunqꝫ ſillaba lr̄a cātici poſuerit A. pōt meditatio de magnifi cētia dei fieri cū reſonātia gaudij. Si ponit̉ E. ſit de largitate dei ſpes. Si ſit I. reſonet ad miſcd̓iam dei ⁊ humanā miſeria/ ꝯpaſſio Si O. timor iuſticie Si U. dolor nr̄e miſe rie reploret̉. Eſt rurſus hīc inuenire ꝯbinati ones ⁊ ꝓportōes ſuaues. vt diateſſeron/ dia pēte/ diapaſon. Necnō neumata cuꝫ tonis. cantū cum diſcāto. tenorē cū triplo/ ⁊ ꝯtrate nore. prout ī opuſculo cāticordi/ latiori tra ditōe deductū ē. ac ſub exēplis mono cordi ac decacordi figuratū. Sic ī om̄i cātico ſo nabili cuiuſcūqꝫ ſit lingue/ valet notulari v̓ ſus pſalmi. Utruꝫ v̓o ſufficiat ī eccl̓iaſtica pſalmodia ꝙ intētio cātantis vel audientis fert̉ ad p̄miſſa. colligi pōt ex opuſculo de ſol licitudine eccl̓iaſticoꝝ. hoc vnū dicimꝰ hic/ ꝙ nec inſpiratōes ſanctiſpūs artare/ nec me ditatōes eruditoꝝ circa ſenſū pſalmoꝝ/ per iſta tollere volumꝰ aut debemꝰ Sꝫ ſūt qͥ nec ſenſū lr̄e quōlibet intelligūt. neqꝫ quō ſe me ditādo recolligāt īueniūt. Proderit hec ars p̄cipue talibꝰ cū exercitio paulatino/ qͣꝫtūci qꝫ laici ſūt. Uerbi gr̄a. tu audies a. vocaleꝫ ī ſua ꝑte pſalmi. dirige meditatōeꝫ tuā ad ma gnificētiā dei. ac ꝓinde formet cor tuū voce gaudij vel formari deſideret. qꝛ deſiderium paupeꝝ exaudiuit dn̄s. ſi plꝰ neqͥt. dicēs cuꝫ ppheta. Cōcupiuit aīa mea deſiderare iuſti ficatōes tuas/ ī oī tꝑe. Tu audies E. tu fer meditatōꝫ tuā ī dei liberalitatē ſeu munifici tiā/ ac inde ſpera vel ſꝑare deſidera. Sil̓r ad I. meditare dei miſcd̓iaꝫ cū hūana miſeria. ⁊ huic ꝯpatere. vl̓ ꝯꝑati tā aīe tue qͣꝫ alijs cō cupiſce. Ad O. cogitabis iuſticie dei ſeueri tatē. et inde tim ebis vel timere deſiderabis. Sic ad U. dolebis humanā miſeriā vl̓ do lere curab̓/ vt nō apponas vltra magnifica re te ſuꝑ terraꝫ. Et qͥs ē obſecro tā hebes ali qͥs/ qͥ nō poſſit ſub morula tꝑis hec addiſce re meditari. meditataqꝫ exęqͥ. vel deſiderare exeqͥ. ⁊ ſi nō volatu ꝯtēplatōis/ ſaltē lēto nō nūqͣꝫ ſaltu cordis inſtar locuſtaꝝ. Ueīet ho ra feruētior qn̄ dicere ex ſnīa dn̄o ſic ſatagēſ poterit. Uiā mādatoꝝ tuoꝝ cucurri/ cū di lataſti cor meū. ¶ Poſtremo ſi videat̉ aliqͥbꝰ hͦ artificiū magis curioſū qͣꝫ fructuoſuꝫ. hꝫ totā muſice ſpūal̓ ſeu cordial̓ armoniā/ ſub duabꝰ vocibꝰ. q̄ ſunt. ſpes ſalutis ⁊ timor dā natōis ſub duplici lr̄a vl̓ duobꝰ v̓bis q̄ audi uit ꝓpheta poſtqͣꝫ ſemel locutꝰ ē deꝰ. Et hec ſunt ptās ſeu ſeueritas iudicioꝝ dei. ⁊ miſeri cordia reſpectu p̄mioꝝ ⁊ miſeriaꝝ nr̄aꝝ. ẜm q̄ duo formabat ꝓpheta cāticū ſuuꝫ dicens. Miſcd̓iaꝫ ⁊ iudiciū cātabo tibi dn̄e cuiꝰ no mē ē ſctm̄ et terribile. Nec aliqͥd inuenies in ſcpͥturis ⁊ creaturꝭ qd̓ ad alterū eorū. reduci nō poſſit. ¶ Diſcipulus. Gratuꝫ habeo. qͥa K ſentio te ꝯdeſcēdiſſe voto meo. Nihilominꝰ adhuc ſuꝑeſt pͥmꝰ inqͥſitōis ſcrupulꝰ. qͣ rōne potuerit mēs marie ꝑ oēs affectionū iſtaruꝫ modulos tāta facilitate. ſuauiſſimuꝫ guttur mētis aptare. cū vix ī magno ocio/ cū ſoler ti ſtudio poſſit hec p̄ctica mō tradita facilit̓ obſeruari. ¶ Magiſter. Accipe pͥmo qꝛ fe cit marie magna q̄ potēs ē. Subinde mira bilia ſunt q̄ ſil̓ afficiūt ars ⁊ vſus. Docēt hͦ ī poſito ſil̓i muſicoꝝ tractatores. Nō em̄ cy thariſans ſi ꝑfectus ē deliberat de qͣlibet cor da ſic aut ſic tāgenda. qm̄ (ph̓o teſte) ars ꝑfe cta nō deliberat. dū ꝯſuetudo trāſit velut in naturā. q̄ vt ſic magis ſequit̉ impulſum ſuū qͣꝫ deliberās arbitrium Dentqꝫ reddit habi tus radicatus ⁊ ꝑfectus illa facilia q̄ diffici lia vel impoſſibilia videbant̉ habitu carenti bus. Nō minus hoc in ſpūalibus ⁊ intrinſe cis oꝑationibꝰ intellectus ⁊ affectus qͣꝫ ī ſen ſibus extrinſecis. ¶ Diſcipulus. Dū acute⁊ conſidero/ cōgor exꝑientijs ſimul ⁊ priuile gijs aſſentire. ¶ Trāſeo nūc ad inqͥſitiones alias. Una. cur beata maria cuꝫ cecinit hoc canticū varie poſuit ⁊ diuiſit ſpm̄ ⁊ animā. dicens de aīa. Magnificat. addens de ſpi ritu exultauit. Cur p̄terea magnificare dat aīe et exultare ſpūi? Cur proinde magnifica tionē aīe ſue dat dn̄o. ⁊ exultatiōeꝫ ſpūs dat deo ſalutari ſuo? Deniqꝫ cur incepit Maria canticū ſuū a magnificatōe dn̄i potiꝰ qͣꝫ a ſa piētia ⁊ bonitate? Prius qͦꝫ narrauit benefi cia ſibi ſingulariter collata qͣꝫ diſtributa ce teris vniuerſalit̓. ¶ Magiſter. Uocas me ad queſtiones cognitu dignas. Quarū pri ma ꝯcernit materiā de diuiſione aīe ac ſpūs Et hec quidē multa p̄ſupponit ſi ꝑfecte de beat intelligi. Diximus pridē aliqͣ in tracta tibus de myſtica theologia. Uix fuit qͦꝫ ali quis p̄cipuꝰ doctor. ph̓s aut theologus/ qͥn aliqua de ſpū ⁊ aīa tradiderit ꝓ cognoſcēdo noſmetipſos. q̄ cognitio iure ceterꝭ omnibꝰ antefert̉. ita vt nūqͣꝫ poſſit d̓ ea ſermo nimis dici/ ſicut neqꝫ pōt nimis ſciri. ¶ Diſcipulus Uere ſic ē. nec in aliqua quauis traditōne fateor me magis occupari velle. Preſuppo ſitis igit̉ multis alibi traditꝭ/ dic ad pn̄s acGg 3 Tractatus primus cōmodū ꝓpoſito. ¶ Mgr̄ Accipe ꝙ ipſius aīe rōnalis. que ē forma homīs eēntial̓/ ẜm determinationē eccleſie/ ſunt pͥncipalit̓ duo actus vel officia. Intelligere ſcꝫ ⁊ animare Propter primuꝫ dicit̉ ſpūs. Anima v̓o pro pter alterum. Nec ignoro multis vtrūqꝫ no minibꝰ aliter appellari. Sed acceptiōeꝫ no ſtrā ſignificabit taꝫ deſcriptio qͣꝫ ſubdiuiſio Et vt apud eruditos catholicos aꝑtior fiat. intentio noſtra/ recipimus xp̄m ꝓ exēplo qͥ dixit. Triſtis ē anima mea vſqꝫ ad mortem. Et de ſpū ſubiunxit. Spūs quidē ꝓmpt eſt. Conſiderant igit̉ doctores in xp̄o qͣſi du plicē anime rōnalis portionē. Unā ẜm quā fuit vere beatus ab inſtāti ꝯceptōis clare vi dens deum ⁊ fruens eo Altera fuit ſubiecta triſticijs et ceteris affectibꝰ vie. quia erat ẜm illā paſſibilis. qͣꝫqͣꝫ ſpontanea ſuſceptōne pe nalitatū nō abſoluta neceſſitate. Si potes igit̉ ꝯciꝑe diuiſionē iſtā quā credimꝰ in anīa xp̄i fuiſſe. poteris cōiecturare quid ī ceteris homībꝰ valeat effici. ¶ Et pͥmo reſpiciamus beatā noſtrā mariā. q̄ dū erat viatrix/ habu it poſt xp̄m tunc viatorem. diuiſionē ſpūs ⁊ aīe/ mō ꝑfecto ſed differenter a xp̄o. Primo qꝛ ſpūs xp̄i erat ꝑfectebtūs vt nūc ī gloria. ſpūs marie nō. ſed in enigmate ⁊ ſpeculo cer nebat ⁊ amabat deū. Scd̓o. qꝛ nō neceſſita te aīa xp̄i ſuberat paſſionibꝰ ſenſitiuis vl̓ af flictiuis. ſed vltro ſuſcipiebat eas. Qd̓ intu ens Hilarius/ dixit xp̄m hora paſſionis nō doluiſſe nec timuiſſe. nec timoreꝫ fuiſſe ſibi. Supplendū ē/ niſi voluiſſet Alioquin eſſet error totius euāgelice narratōis ſubuerſiu Aīa ꝟ̓o marie neceſſario patiebat̉ ad pn̄tiaꝫ obiecti triſtabil̓. Un̄ qͣꝫuis eēt ſine pctō ori ginali ꝯcepta. nō tn̄ habebat innocētie ſtatū primorū parentū. ſicut nec alij ꝑ baptiſmuꝫ mūdati. qn̄ delet̉ culpa manet pena .i. neceſ ſitas patiēdi. Tercia drn̄tia ſumit̉. qꝛ beati tudo xp̄i q̄ fundabat̉ in ſpū nō redundabat nec effluebat ī aīam. nec paſſiones aīe cōtur bāt ſpm̄ vt ſpūs erat. Aliter v̓o fiebat vtra qꝫ redundātia de v̓tutibꝰ ſpūs marie ī aīam ſcꝫ ⁊ econtra de paſſionibꝰ aīe in ſpm̄. Hinc minus doluit in filij paſſione. nec ita clama uit ꝓ ſenſualitate. deꝰ meꝰ qͣre dereliqͥſti me/ ſi cut filius. Quarta d̓r drn̄tia. qꝛ ſpūs chriſti (qui dici pōt cor ipſius) ſemꝑ vigilabat. etiā anīa dormiente. iuxta illud. Ego dormio ⁊ cor meum vigilat. Nō ſic ī maria. ¶ Diſcipu lus. De beato Paulo quid dicimus cū vi dit archana dei? ¶ Magiſter. Probabile ē ꝙ maria aliqn̄ ſic rapta fuerit ⁊ ſic inſpexerit atqꝫ multo diuinius fuit ī maria diuiſio ſpi ritus et aīe qͣꝫ ī Paulo vel Ioh̓e. vel ceteris viatoribus. Quia nulli motus aīe rōnalis qͥ nati ſunt obedire rōni p̄ueniebāt in maria iudiciū rōnis vel ſpūs. Secꝰ ī alijs. qͥ ꝓpte rea peccare poterāt venialiter ¶ Diſcipulus Cur appoſuiſti de motibꝰ qͥ nati ſunt obe dire rōni? ¶ Magiſter. Sane ꝓpter motꝰ nutritiue potētie vel natural̓. qͥ nō ſequūtur cognitiōꝫ aliquā. ideo mouent̉ nō ex imꝑio vel motu rōnis. ſed nature qͦdā impulſu tra hunt̉. ¶ Diſcipulus. Utꝝ ſic fuiſſet ī Adā nō peccāte? ¶ Magiſter. Nō videt̉ ſatꝭ de terminatū. qm̄ potuit deꝰ ſubijcere libertati pͥmi hoīs ſuas oēs potētias. quēadmoduꝫ dicunt aliqͥ nō īprobabilit̓. ꝙ ī beatꝭ oēs po tētie ſunt ī ſuis oꝑatōibꝰ ꝯiūcte libertati vel ſubdite. ⁊ ī xp̄o ſil̓r. ¶ Diſcipulꝰ. Uellē da res exemplū ſenſibile de hmōi diuiſiōe ſpūs ⁊ aīe. Deinde varietatē aꝑires. Poſtmoduꝫ ſubderes diuiſiōis huiꝰ cās ¶ Mgr̄. Tria petis difficilia. nec ſatꝭ intelligibilia ꝑ ſolam doctrinaꝫ. niſi comes fuerit experiētia. Dat Aug. exēplū d̓ mōte ſublimi. ī cuiꝰ v̓tice fit illuſtratio ſol̓ qͥeta et ſerena ſine nubibꝰ. In pede ꝟo mōtis fit obſcuritas nubiloſa/ cuꝫ agitatōe ventoꝝ. Dat aliud exēpluꝫ Hugo ſuꝑ Eccl̓iaſten de igne. qͥ fumat cū flāma. et de illo qͥ ſerenꝰ lucet ī carbone viuo. ¶ Diſci pulus. Nunc varios modos huiꝰ diuiſio nis ſpūs ⁊ aīe/ nobis aꝑi. ¶ Magiſter Dr̄a triplex ē. Quia ſpūs aliqn̄ manet ī actu ſuo nihil agēte aīa ſenſitiua. Hoc pͥmū ꝑſpicuū eſt in ſpū ſeꝑato. qͥ viribꝰ ſenſitiuis non vtit̉. ẜm ꝓbabiliora dicta doctoꝝ. qͣꝫuis autor d̓ ſpū ⁊ aīa ⁊ Caſſiodorꝰ ſonet ī oppoſituꝫ. q̄ aīa ſeꝑata ſentit. videt. audit ⁊ tangit. Sed tūc fruſtra facta fuiſſet ꝯiūctio aīe ad corpꝰ ſi nō egeret organo corporeo/ dū oꝑationes ſenſitiuas exercet. Forte volebāt iſti dicere/ ꝙ vires iſte manēt radicaliter in ſpū ſeꝑato. ſicut viſiua vis ē in pede viuētis hoīs. licet ibi videre nō poſſit. Sed magis ad rē nr̄aꝫ dat̉ exemplū d̓ paulo qͥ raptꝰ fuit ī ſpū adeo ſine ſenſu corporeo ꝙ dicebat. Siue in cor pore ſiue extra corpꝰ neſcio. deꝰ ſcit. ¶ Fit p̄ terea aliqn̄ vīceuerſa. ꝙ dū aīa ẜm portionē inferiorē ē ī actibꝰ ſuis. ſpūs ſuꝑior nihil in telligit. Hoc v̓o frequētiſſimū ē ī nō habēti bus expeditū rōnis iudiciū. qͣles ſunt pueri vl̓ fatui vl̓ dormiētes. vl̓ attēti vehement̓ ad ſenſibilia. ⁊ beſtiales hīc effecti ¶ Diſcipulꝰ. Super Magnificat LXXXI Nunqͥd appellāda ē hec diuiſio aīe ⁊ ſpūs aut raptus vel extaſis. ¶ Magiſter Neqͣqͣꝫ ſi ꝓprie iudicauerimus. ſed magis eſt hec ab ſorptio ſpūs ⁊ dep̄ſſio vl̓ alligatio. qͣꝫ ab aīa ꝑextaſim ⁊ raptū ſeꝑatio. ¶ Diſcipulꝰ. Sic videt̉. qm̄ raptꝰ dicit impulſuꝫ quēdā ad ſu periora. vel actionē vel ductōꝫ. quēadmodū ductꝰ ē ih̓s a ſpū ductꝰ impulſus ⁊ actꝰ ī de fertū. propterea dic alteros modos. ¶ Mgr̄ Unus ē dū ſpūs efficit̉ ī actu ſuo ad ſil̓itu dinē fulgurꝭ choruſcātis aut emicātꝭ ſcintil le ſolū ī quodā trāſitū repētino. nō ī tali va lens ꝯſiſtere claritate Sic Plato (quē ſequi tur Aug.) dixiſſe fert̉ de cognitōne nr̄a circa deū vel diuina / ꝑ hoīes a ſenſibilibꝰ ſe conā tes abſtrahere. Sonat ad hoc ſil̓itudo aīa liū Ezechiel̓. de quibꝰ dicit̉ ꝙ ibant ⁊ non re uertebantur. Subdit̉ tn̄ ꝙ ibant ⁊ reuerte bant̉. nō quideꝫ abſolute loquēdo ne videat̉ ꝯtradictio. ſed addit̉ in ſil̓itudineꝫ fulguris choruſcātis. q̄ choruſcatio ad matricem ſuā regredi videt̉. qͣꝫuis ꝑſiſtat in ſeipſa. Trahit̉ inſuꝑ ad hoc verbum Iob de deo. ꝙ abſcō dit lumen ī manibus. oſtendēs illud quādo vult. Loquitur ad hoc ꝓpoſitum frequēter Aug. ſatagens exurgere ad cognitionē diui norum. Sed ſubito reſorbeor inquit dum quicqͣꝫ emicare cernit̉ in intelligentia vel af fectu. Apud aliquos ꝟo trāſitus iſte repen tinus qn̄qꝫ fit paruiſſimus ẜm plus ⁊ minꝰ Magnū vero magnū valde. ſi vl̓ hora dimi dia ſit in celo ſilentiū dum hic viuimꝰ Hoc autē magnū ſenſerat ⁊ experiebat̉ quaſi quo tidie beata q̄ dixit. Fecit mihi magna qͥ po N tens eſt. ¶ Diſcipulus. Iſtud pie credi po teſt. Sed vtrū ſolo dei miraculo vel illapſu ſanctiſpūs intimo/ fiat tanta diuiſio ſpūs et aīe. aut ſi qn̄qꝫ naturaliter eueniat/ per vehe mens ſtudiū meditatōis circa diuina. ⁊ exer citij ꝑ virtutes more philoſophantiū. qui ſo li tali via nitebant̉? Magiſter. Nō arbitre ris hoc poſſibile. Alioquin negas xp̄m eſſe oſtium quo venit̉ ad deū. Sic diuinus Di onyſius poſuit hanc theologiā eē myſticaꝫ ſolis ꝓpriam xp̄ianis Pōt nihilominus au xilio eſſe tā angelica viſitatio. qͣꝫ hūana exer citatio. cū corꝑis apta diſpoſitōe ⁊ ꝯplexiōe ¶ Diſcipulꝰ. Dicis auxilia tria. vnū ꝑ an gelu. aliud ꝑ exercitiū. aliud ꝑ corpꝰ bonuꝫ. Dicas de quolibet breue verbum. ¶ Magi ſter Incipiam ab vltimo. Omnis itaqꝫ co gnitio noſtra quantūcūqꝫ fiat ꝑ ſpm̄/ natu rali via ſine reuelatōnis immediato miracu lo. capit a ſenſibus initiuꝫ. ꝑ qͦs fantaſmata veniunt ad aīam fantaſianteꝫ de quibꝰ dicit ph̓s. ⁊ theologi ꝯſentiunt. ꝙ neceſſe ē quem cūqꝫ intelligentē ſantaſmata ſpeculari. Hec ſunt ad ſpm̄ ſicut color ad viſuꝫ. Hinc fit ꝑ irradiationē intellectus agentis. quē nō ali ud opinor qͣꝫ ſpiritū. ꝓut lumine vultus dei ſignato ſuꝑ ſe naturaliter preditus ē. Fit in quam actuatio fantaſmatū. quatinus ī poſ ſibileꝫ intellectū ſe p̄ſentēt. ⁊ poſſibilis intel lectus ex ipſis fantaſmatibus eliciat incor poreas ſpeciēs intelligibiles ⁊ īmateriales. ꝑ qͣs intelligat ſine ſenſu ⁊ corꝑe. non vt ſub iecto qꝛ ſemꝑ reſeruat ſed vt organo ſpūali. Exemplū dat̉ de luce. que requirit̉ vt color videat̉. tā ꝓ coloribꝰ vt actuent̉. ⁊ fiat ex ip̄is ⁊ lumine vnū in rōne motiui. Requirit̉ inſu per ad illuminationē medij ꝑſpicui. Sup plet autē officiū lucis exterioris ip̄m lumen intrinſecū ⁊ naturale quibuſdā ocul̓. quod ī cattis ⁊ lupis ⁊ aliquibꝰ homībus videre ē. qui nocturnis vident in tenebris ¶ Diſcipu lus. Appares diſgredi. nec idonea dicere rei noſtre. ¶ Magiſter. Oſtendaꝫ mox ido neitatem. Itaqꝫ ſi neceſſe ſit cognitionē ſpi ritus/ etiam ab anima diuiſi ſue cognitōnis initium ſumere ꝑ inſpectioneꝫ fantaſmatū. quid conſequentius qͣꝫ iuxta variaꝫ fantaſ matū p̄ſentationē/ fiat in ſpū cognitio. Hoc eſt/ fiat clara ⁊ ſerena cognitio ſpiritualis/ ſi talia p̄ſentant̉ fantaſmata ſerena. clara. ordi nata quoqꝫ ⁊ imꝑturbata. Quo contra con trarij eueniēt cognoſcendi defectus. Capis hec? ¶ Diſcipulus. Capio/ et quotidiano probamus experimento. ¶ Magiſter. Ui des proinde iuuari ſpūs cognitionē ꝑ omne illud quod efficit ſerenationē fantaſmatum circa rem que intelligenda eſt p̄cipue ſpiritu alem ⁊ diuinā. ¶ Diſcipulus. Uideo/ duꝫ tamen ſerenitas illa non officiat aliunde. ꝑ conuerſionē intellectus ſimul et affectus ad libidinoſam concupiſcentiam terrenorum. ¶ Magiſter. Hoc excipis ſapiēter et ſoler ter. quia nō omnis habēs clara et ordinata fantaſmata/ cōuertit protinus illa ad ſolaꝫ diuinorū conquiſitionē meditandā ſeu con templādā. Atuero ſupponamꝰ ammodo lo qui nos de contemplatiuis. qui quidē ſunt/ ſed nōnulli tn̄ accipiūt ꝓinde duplex illud quod pretactum eſt auxiliū. Unū deſuper per angelicam operationē ꝓpriam abſqꝫ no uo miraculo. Aliud per ꝓpriaꝫ intrinſecus exercitationē in virtutibꝰ moderatiuis paſGg 4 Tractatus primus ſionū necnō in ſcientijs illuſtratiuis vel cau ſatiuis pulcrarum meditationū / ꝑ ſpecula tionē fantaſmatum. ¶ Diſcipulus. Expli ca modos. ¶ Magiſter. Scis quēadmo dum fit receptio et diſpoſitio fantaſmatum ẜm diſpoſitionē ſpūs animalis. qͥ radicali ter a corde ꝓueniens ad cerebrum fit anima lis / ꝑ depurationē ⁊ actionē in cerebro Qui ſpiritus dum ſolū mouet humores ī corpo re/ dicit̉ naturalis. dum autē implet cerebrū bene diſpoſitū/ dicitur animalis/ cognitiuꝰ ⁊ motiuus. ¶ Diſcipulus. Sciunt̉ hec ex philoſophia? ¶ Magiſter Sciunt̉ fateor. ſed iſta repetere breuiter ⁊ ſupponere neceſ ſe fuit ad tue explicationē queſtionis. ¶ Di ſcipulus. Placet. vltra perge. ¶ Magiſter. Expeditur iſte ſpūs animalis/ vt aptuꝫ ſit inſtrumentū cognitionis ⁊ motus. vno mo do dum remouet̉ illud quod impedit et tui bat. obſcurat vel oppilat ipſum Alio modo ſi poſitiue iuuet̉/ vt clarus ſit ſerenus ⁊ tran quillus. ¶ Diſcipulus. Iam conceſſi quo tidianum ſuꝑ hoc eſſe teſtimoniū experiētie cuius hoc vnicum ſufficeret exempluꝫ Ari ſtotelis/ poſitum de vini actione. qd̓ exceſſi ue ſumptū turbat ad inſaniaꝫ. moderate ꝟo bibitum/ confert ad cognitionem. ¶ Magi ſter. Collige protinꝰ ex his quo medio po teſt angelus iuuare fantaſiā vt ſpiritui ſua p̄ ſentet fantaſmata clara ⁊ ſerena. Adiuuat̉ ſi mul induſtria diligens/ moraliū ⁊ virtuoſo rum. de carbone. Et dicamꝰ ꝙ ſi ſit in eodeꝫ cerebro ꝑs vna fantaſtice v̓tutis ſil̓r et ima ginatiue ac eſtimatiue/ q̄ ſit actuata ſpū aīa li lucido ⁊ ſereno ⁊ claro. habeatqꝫ ſil̓ia fan taſmata/ q̄ nata ſunt ducere ī cognitiōem di uinorū ꝑ abſtractionē intellectꝰ agētis. tunc ſpūs intellectual̓ ſeu mētal̓ poterit erigere ſe ad ꝯtemplatōꝫ diuinoꝝ. p̄ſertim ſi fuerit ha bituatꝰ diu frequēterqꝫ ꝑ fortē taliū medita tionē. p̄ſuppoſito ſemꝑ auxilio patris lumi nū. a qͦ ē oīs ſapīa ⁊ omne donū ꝑfectū. Si ꝟo fuerit altera ꝑs obſcurior ſpūs aīal̓ ſicut apparet poſſibile. tūc illic apparebūt turbu lētiora fantaſmata. ac ꝓinde videbit̉ ſibi rō nalis ſpūs velut in monte cuius apex luci dus ē ⁊ radix obſcura. Dilatat̉ exempluꝫ ex diuerſiſſima (que reperit̉ quotidie circa nu bes interpoſitas) ſolis radiatione reſpectu ſenſualis oculi. Habes hic modo ſimilitu dinē diuiſionis aīe ⁊ ſpiritus. que dicit̉ fieri dum illud quod lucidiſſimū eſt/ totuꝫ appa ret ſuꝑius. quēadmodū nō ſatis eſt explica bile nec intelligibile ſine proprio interiꝰ ex perimēto. Illud v̓o qd̓ eſt deorſuꝫ. apparet turbulentū ⁊ obſcurum. Sic in trāſfigura tiōe dn̄i dicit̉. ꝙ nubes lucida obumbrauit apoſtolos/ cuius poſtmodū aꝑiet̉ intellectꝰ Hanc inſuꝑ diuerſitatē de ignis obſcurita te in accenſo ſumo. ⁊ de ſua ſerenitate in car bone viuo. phas ē ſpeculari ad ſcintillas exi lientes. q̄ clariꝰ ſed breuiꝰ emicāt. Adde cho ruſcatōes in nubibus ſeu fulgētias. Et ita de varietatibꝰ. Qd̓ exemplū ſecutus Boeci us cecinit Tunc me diſcuſſa/ liquerūt nocte tenebre. Luminiſqꝫ prior redijt vigor ⁊c̄. Et iterū. Nubibus atris condita nullū. funde re pn̄t ſydera lumē. Et rurſus. Heu qͣꝫ p̄cipi ti merſa ꝓfundo. mens hebet ⁊c̄. ¶ Diſcipu lus. Sentio me non ſine cauſa contuliſſe ſermonē ſuper hac diuiſione ſpūs et anime. Quā qͥ nō repperit/ pōt nihilominus eā cre dere reperibileꝫ ī deuotis homībꝰ. Sit hͦ ꝑ illapſum dei miraculoſum ⁊ immediatū. ſit angelico mīſterio. ſit ꝓprie v̓tutis exercitio. Conſonare video ſil̓itudines. et ſil̓itudini bus verba ſcpͥture. Dn̄e quis habitabit ī ta bernaculo tuo. aut qͥs requieſcet ī mōte ſan cto tuo. Ecce pro montis exemplo. Et ꝓ al tero. In meditatione mea exardeſcet ignis. ¶ Magiſter. Quid ſi terciū exemplū iunxe rimus de aqua vaſis vel fontis vel maris. qͣ le poſuit vnus patruꝫ. Et alludit fabula de narciſſo. Uirgilius qͦꝫ nō ſiluit poſtqͣꝫ dixe rat. Animū celerē huc nūc diuidit illuc. Si cut aque tremulū labris vbi lumen ahenis. Sole reꝑcuſſum aut radiātis imagine lune Oīa ꝑuolitat late loca iāqꝫ ſub auras. Eri gitur ſummiqꝫ ferit laquearia tecti. ¶ Diſci pulus. Narrabat vnus expertorum paſſo rumqꝫ diuina. Ego inquit nonnunqͣꝫ ſenſi bilem talē mihi viſus ſum in cerebro diuiſi onē. quaſi ꝑs inferior eſſꝫ aqua ſubobſcura ꝯmotaqꝫ. Suꝑior ꝟ̓o velut aer nitidiſſimꝰ ſerenus ⁊ trāquillus emineret. et hoc pulcer rimis oīm fere p̄teritarū cognitionū meaꝝ/ meditationūqꝫ ſalubrium ſimulacris. Non ne erat iſta diuiſio ſpūs et aīe? ¶ Magiſter. Nō exiſtīo. ſed ad illā erat diſpoſitio. Actu abatur quippe ſpūs mentalis ꝑ ſpēs intelli gibiles elicitas/ vt intelligeret ſpūalia. iam auerſus a fantaſmatibꝰ. Sic̄ habes duode cimā induſtriā pro myſtica theologia. aīma fantaſmatibꝰ auertere ¶ Diſcipulus. Quō fi et iſtud. cū neceſſe ſit oēm intelligentē fantaſ mata ſpeculari? ¶ Magiſter Neceſſe ē pri Super Magnificat LXXXI mitus. ſed forte non aſſidue. nec ita qͥn adiu trice memoria ſpūali/ cū habitibꝰ ꝑ intelligē tie continuationē acquiſitis. ipſe ſpūs īma terialis/ valeat d̓ habitū ⁊ memoria ſe ī actu continuare ſine mīſterio ſpūs aīalis. Hinc eſtimo Remigiū deſcripſiſſe ꝯtēplatōeꝫ. ꝙ ē oꝑatio ſine motu. ⁊ hoc ſiue ſonet ꝯtēplatio cognitionē ſiue amorē. ſiue delectationeꝫ ex vtriſqꝫ ꝯſequentē in ſubiecto bn̄ diſpoſito ⁊ habituato. Nam qͥd ē delectatio niſi ꝯiūctō ꝯueniens cū ꝯuenienti/ ꝑcepta ⁊ amata Ta lis igit̉ oꝑatio cauſat diuiſionē ſpūs ab aīa. qꝛ nihil agit ipſa vt aīa noīat̉. tūc ad actum ſpūs. ſed vel ſopita qd̓ammodo. ſilet ⁊ tacet vel ſi mouet̉ ⁊ ſentit. nō conturbat neqꝫ deij. cit ſpm̄ ab arce ꝯtēplatōnis. Hec ē pax quā deus dat vt non conturbet̉ cor ipſiꝰ neqꝫ for midet. ⁊ q̄ ẜm apl̓m exuperat oēꝫ ſenſuꝫ mo do dicto. Priuat̉ em̄ ſpūs ⁊ ſi nō a vita ani metn̄ a ſenſu vite eiꝰ ¶ Simul accipe verba Richardi que poſuit ī forma autor de ſpū ⁊ aīa. ne videar ī tanta re minus habere fidei tanqͣꝫ inexpertus. Det̄ ergo fides vel exꝑtis Uiuus ⁊ efficax eſt ſermo dei ꝑtingens vſqꝫ ad diuiſionē ſpūs ⁊ anime. Sed ī hac diui ſione. aīa ⁊ qd̓ aīale eſt īimo remanet. ſpūs aūt ⁊ qd̓ ē ſpūale euolat ad ſumma. ⁊ ab infi mis diuidit̉ vt ad ſumma ſubleuet̉. ab anīa ſcindit̉ vt deo ꝯiungat̉. qm̄ qui adheret deo vnus ſpūs eſt. Felix diuiſio et mirabilis ſe paratio. vbi qd̓ corpulentū eſt/ remanet de orſum. qd̓ ſpūale ⁊ ſubtile eſt vſqꝫ ad ſpecu lationē diuine gl̓ie ſublimat̉. ⁊ in eandē ima gineꝫ tranſformatur. Pars in ferior ꝯponit̉ ad ſummā pacē ⁊ tranquillitatē/ cū ꝑs ſubli R mat̉ ſuꝑior ad gloriam ⁊ iocunditatē. ¶ Di ſcipulus Magna ſunt hec ⁊ in alterū reſer uāda tractatū. dies craſtina expectet̉ Nunc aūt breuiter abſolue. Cur d̓r aīa magnifica re dn̄m potius qͣꝫ ipſe ſpiritus. ¶ Magiſter. Utrūqꝫ ꝓfecto factū eſt. ſed ſpālis rō fuit ī aīa. q̄ verbi incarnati ſpiritali maieſtati pre parauit hoſpitiū ī carne ꝓrſus anīali. ¶ Rui ſus qꝛ futurū erat ꝙ hec incarnatio ſcanda lum eſſet iudeis. ⁊ gentibꝰ ſtulticia. preuenit Maria monſtrans nō ex impotētia ſꝫ ſum ma dominatione dn̄m carnē ſuſcepiſſe Pro inde ſpectat plus exultatio (quaſi extra ſalta tio/ ſpūi qͣꝫ aīe. ſimul ⁊ tria cōiunxit. Deum pro timore caſto. Salutare ꝓ honore gra to. Suo. pro amore ſummo. qui ſic fuit ſin gularis in maria/ quatinus ipſam alliceret/ vt eēt nihilominus cōis vt plus proficeret. ¶ Poſtremo ſpūs marie prius exultauit/ qͣꝫ aīalis ꝑs imp̄gnata magnificaret dn̄m. qd̓ tunc maxime factū fuit dum ꝯſentiendo ait. Ecce ancilla dn̄i/ fiat mihi ẜm verbū tuum. Qd̓ qꝛ ꝑficiendū fore poſt ab Elizabeth ꝓ phetizāte ⁊ bn̄dicente (quā viſitauit) accepit exurrexit in iubilū. Et ait. Magnificat aīa mea dn̄m. ¶ Diſcipulus. Et nos magni ficemus dn̄m. ⁊ exultet ſpūs nr̄ ī deo ſaluta ri nr̄o. Cras reuertemur in idipſum. Finit primus tractatus. Sequitur tractatus ſcd̓s dragmaticus ſuꝑ cantico marie de ex ultatione ſpūs. Et ꝯtinet notulas. lxxiij. Prima notula ſequitur. Xultauit ſpūs meus ī deo ſalu tari meo. ¶ Diſcipulꝰ. Aſſuꝫ queſiturꝰ. Utꝝ beata nr̄a/ du cecinit. Magnificat anīa mea dominuꝫ. Et exultauit ſpūs ⁊c̄. fuerit ī ſpū. vel ſupra ſpm̄. vel ſine ſpū. vl̓ extra ſpm̄ ¶ Mgr̄ Queſitū hoc quadrimē bre volo ſi poſſuꝫ ad intelligibiliores termi nos reducere/ p̄ſupponēs ſpm̄ hic capi per nos/ ꝓ ſuꝑiori portōe rōnis. q̄ alio mō dicit̉ mēs/ vel apex mētis. vel intelligentie ſcintil la/ que noīat̉ grece ſindereſis. ¶ Diſcipulus Placet acceptio. licet multiplex alia ſit. vt etiā dicat̉ ab aliquibꝰ non parue autoritatis pars rōnis inferior. In gloſa. pſallā ſpiritu pſallam ⁊ mēte. A medicis ꝟo ꝯcorditer ap pellatur vapor iſte naturalis ⁊ vitalis/ effu matus a corde ꝑ corpus ad cerebꝝ. p̄cipue. illic factus animalis ſenſitiuus ⁊ motiuus. nō tn̄ pͥncipaliter ẜm veritatē. ſed inſtr̄aliter ꝑ animā que ē in homine res eadē cū ſpū rō nali differens penes officia. prout al̓s decla raſti. ¶ Magiſter. Concedo tibi ſingula tue diuiſionis membra. ꝙ Maria frequen ter fuit nunc in ſpiritu. nūc ſupra ſpm̄. nunc ſine ſpū ſeu nō habēs ſpm̄. nunc extra ſpm̄. ¶ Diſcipulus. Nō ē in me ſpiritus qui ca piat. ¶ Magiſter. Neſciens an ſciens/ dū ita loqueris/ aperis intellectum. Sciſcitor itaqꝫ quid intelligis dicēs. ꝙ nō eſt in te ſpi ritus. nunqͥd oro ſeꝑatus es a corpore tuo? ¶ Diſcipulus. Qualiter hoc loqueris qui me viuere cognoſcis/ vel ex verbis certe per pendis. ¶ Magiſter. Eſt ergo in te ſpiritꝰ ¶ Diſcipulus. Nullo pacto id negauerim ¶ Magiſter. Nunquid non ꝯtradicis pri mo dicto nō eſt ī me ſpiritus. ¶ Diſcipulus. Tractatus ſecundus Allegas acriter/ niſi ꝓtinus addidiſſem qͥ capiat? ¶ Magiſter. Uigilāter attendis ⁊ euadis ꝯtradictōꝫ ſi vocē ꝓpriā explicauerꝭ ¶ Diſcipulus Tu explica vicemea ¶ Ma giſter Habet ſpūs duplicē vitā ſicut ⁊ aīa. qd̓ ex diffinitōe data aīe ꝑ ph̓m colligit̉. Eſt inqͥt aīa actus corꝑis phiſici organici. vitaꝫ habētis ī potentia. ſupplent expoſitores aqͣ vitā ſcd̓aꝫ/ q̄ eſt oꝑatio vite pͥme. ¶ Un̄ ſpūs d̓r nō ſolū eſſe vel viuere vl̓ intelligere. qꝛ ſit eſſentialiter. intrinſece. formaliter/ eēntia. vi ta ⁊ intelligentia. Sed qꝛ ꝓducit ex ſe tales actus vitales/ qui vita ſcd̓a nomināt̉. nedū a ph̓is/ ſed in vſu vulgari quo res oīs q̄ mo uetur dicit̉ viuax aut viuens. Mortua v̓o dum quieſcit. vt aqua fontis viua. Aqua la ci mortua. ¶ Tali mō diſtinguunt ph̓i cum theologis triplicem vitam/ ẜm triplicis bo ni finem/ quē operādo nitit̉ quis adipiſci iu xta poetica de tribus deabus fictionē. Iu no preeſt diuitijs vtilibus. venus delicijs ⁊ voluptatibus. Pallas ſcientijs ⁊ artibꝰ ho norabilibus. Ponit̉ alia diſtinctio ẜm ſpe culationē ⁊ praxim ⁊ mixtiꝫ ex vtroqꝫ/ quod ē vita practica. Eſt vita ſpeculatiua. Eſt vi ta ſimul actiua ⁊ ꝯtemplatiua. qualē habuit beata noſtra / ẜm euangelicuꝫ pn̄tis diei ſue aſſumptōis myſteriū. de ſuſceptione xp̄i per Marthā ⁊ mariaꝫ. Siquidē beata ſuſcepit xp̄m cū officio duplicis huiꝰ ſororis. qꝛ ſol licite mīſtrauit. et deuote ſedens ſecꝰ pedes audiebat verbū illius. ¶ Diſcipulus Intel ligo melius qͣꝫ antea ꝓpriam vocē dum dixi ꝙ non erat in me ſpūs qui caperet. non em̄ volui me ſimpliciter nō habere ſpm̄. ſed oꝑa tionē ſpūs explicatiuaꝫ talis myſterij. hoc ē intelligentiā me habere negaui ¶ Magiſter Stet memoriter hec diſtinctio. pergaꝫ ea deducere q̄ poſui. ¶ Et pͥmo beata virgo fu it in ſpiritu. dū oꝑationē ſpiritualē habuit ī cognoſcēdo plurima que cātabat de magni ficentia dei in ſuis operibꝰ. vt de creaturarū origine. magnitudine. multitudine. plenitu dine. pulcritudine. oꝑatiōe ⁊ ordine. ¶ Erat fecūdo ſupra ſpiritū vel in exceſſu ſpūs. vel ī extaſi mentis. reſpectu illoꝝ quorum nō po terat ex ſua virtute vel intelligētia ꝓpriaꝫ co gnitionē accipere. Ut quid eſſet deus ī ſe ⁊ ī ſua magnificentia. quid angeli ꝑ omnia. qͥd felicitas quā nec oculus vidit. nec auris au diuit. nec in cor homīs aſcēdit. Erat tercio ſine ſpiritu. reſpectu illorum quorū nullam ex ſpiritu ſuo poterat rationē attingere. Ut regina Saba reſpectu ſapientie Salomo nis. Hec alio modo dicit̉ defectio ſpūs vſi tato nomine in pſalmis et in canticis. Sic em̄ canit̉ in proſa de ſanctis. Mirant̉ ⁊ de ficiunt in eum quē ꝓſpiciunt. Hāc xp̄us no tabat cum dixit. Niſi quis abnegauerit ſe metip̄m nō poteſt meꝰ eſſe diſcipulꝰ. Quia niſi quiſqꝫ a ſemetipſo deficiat (exponit Gre gorius) ad illum qui ſupra ip̄m ē nō appro pinquat. Hanc apl̓s nominat captiuatōeꝫ intellectus in obſequium xp̄i. Sub hoc tro po dicunt̉ monachi ſine voluntate. nec hr̄e velle vl̓ nolle Uocat̉ aliqn̄ ſtupor vl̓ extaſis ꝯſurgēs ex admiratōne vehemēti rei cuiꝰ cā penitus ignorat̉ ẜm Damaſcenū. ¶ Erat qͣr to maria ſub ſpū. dum aīe ſue hoc ē portōis inferioris oꝑatiōibꝰ intēdebat. ¶ Diſcipulꝰ. Eya v̓o nō ē mirabilis expoſitio tal̓ q̄ pue ris etiā poſſet inculcari. ¶ Magiſter. Ita qꝫ ſapiētia ē q̄ abſcondita produxit in luceꝫ. ꝑ quā fit doctrina prudentū facilis duꝫ ꝯfu ſa diſcriminat ⁊ diſtinguit. dumqꝫ vaga. in ordinata ⁊ obſcura/ reſoluit ad pauca ꝑſpi cua. ¶ Diſcipulus. Qua ratione fiunt iſta? ¶ Magiſter. Nimiꝝ ꝑ logicā. q̄ ideo d̓r ad oīm methadoꝝ pͥncipia viam habens. ¶ Di ſcipulus. Quid agis de logica. quam ſtu dioſi noſtri tꝑis vilem habēt terminiſtā irri dentes/ eo ꝙ om̄ia referat ad termīos Nos inquiūt rem inquirimus. ad rē imus qͥd ad nos d̓ terminis? ¶ Magiſter. Grauiſſime reſpondet talibus olim p̄ceptor noſter incli tus. ſic fuit ⁊ eſt in plurimis qui ſe gratis in uoluunt cura errorum inextricabilibus mo dis. quos ſola ſcit ⁊ pōt logica reſoluere. dif finiendo. diuidēdo terminoꝝ deniqꝫ ꝯnota tiones cum modis ſignificādi viuaciter ex ponendo. Necnō ſophiſmatū ꝑalogiſatōes fantaſticas detegendo. ¶ Diſcipulꝰ. Suf ficeret ergo ſcire logicā pro cognitōne meta phiſice totius aut theologie. nec eſſet ꝑſcru tatione pluri opus. ¶ Magiſter. Falleris qm̄ logica nō dat cognitionē ſcīaruꝫ hmōi. ſed expedit iter modis certis qͦ venit̉ ad eas Docet īſuꝑ modū explicatōis ꝯceptuū ſub tilium/ circa res ipſas tam diuinas qͣꝫ natu rales. tam in cogitatōibus qͣꝫ in affectōnibꝰ quē explicare difficillimū ē. immo nec plene poſſibile/ ſi logica cū grāmatita defuerit. qͣs ad hͦ officiū/ ſūmi viri metaphifici et phiſici repererūt. Ariſt. p̄cipue. ¶ Hanc opinor eē cam erroris hoīm deuotōi ſe dare putantiū ſine logica ⁊ metaphiſica. ſint hoīes. ſint fe Super Magnificat LXXXI XXXI mine dū neſciūt apud ſe ꝯceptꝰ habitos (pre ſertiꝫ affectuales) reſoluere ⁊ minꝰ pn̄t ad ex tra v̓bis ꝯueniētibꝰ exponere. vn̄ ſeipſos ſo phiſticāt. ⁊ alios vel nō inſtruūt vel decipi unt. exꝑtus cēties ⁊ cēties loqͦr. Ecce dū au diunt ꝙ marie ſpūs exultauit ī deo ſalutari ſuo. conantur exultare ſil̓r. fantaſiātes mul ta. nūc amādo. nunc timēdo. nūc gaudēdo. qualia dum ſatagunt/ aſſidue fiūt apud eos inſolita fantaſiarum idola ſiue ſimulacra/ q̄ quia neſciunt diſcernere a veritate rerum et intelligentia ratōnis. omnia deputāt ad mi raculum vel ad doctrinā deuotionis excellē tem ꝑ anagogiam ⁊ mentis exceſſum Patu it in thurelupinis ⁊ beghardis ⁊ alijs abſqꝫ numero. quorum ſcripta plurima/ maxime circa feminas. quarū eſt auiditas ꝑtinacior in affectu/ qͣꝫuis in virtute ⁊ cognitōe qͣꝫ vi ris longe fragilior. Inde datuꝫ ē epitheton hoc feminis maxime ſenibꝰ. veteres ſunt ſor tene vel ſortilege. Ueniūt in hāc ſuꝑbiā con ſequēter. vt viros etiā theologos/ loquendo ſcribendoqꝫ docere p̄ſumāt. Contemnētes illud apl̓i. Mulierē docere nō ꝑmitto. Ec ce qͣꝫ modeſta fuit ſapiētiſſima feminaruꝫ/ q̄ nō niſi ſepties ab euāgeliſtis inuenit̉ eſſe lo cuta. ¶ Diſcipulus. Trāſi materiaꝫ hanc incidenter non inutiliter poſitaꝫ. qꝛ de exul tatōe ſpūs marie cupio latius inquirere Nā cum exultatio ſpūs ſit quidaꝫ mentis exceſ ſus anagogicus qui fit vt crebrius per amo rem. Dic ſi maria canticacanticorum Sa lomonis agnouit. Et ſi ꝓprium canticum/ iungebat illorū concentui. Siquideꝫ apte quidē videor mihi hoc petere. dum legūtur in hac ſolennitate felicis aſſumptōis ſue/ ta lia cātica/ qualia vocaſti ſaltatōes vel exulta tiones ſpūs amantis ꝑ amorē tractās illud euangelicum. Cecinimus vobis ⁊ nō ſalta ſtis. ¶ Magiſter. Preſupponas multa oꝑ tet que ibidem poſita nouiſti. ⁊ quedaꝫ ad il la adijciā. Sentio tn̄ neceſſariā tuā (o beata beatoꝝ) opitulationē. quā ſupplex imploro ꝑ beatitudinē tuam quā oēs p̄dicāt genera tiones. ꝑ illā gratie plenitudinē/ quā inueni ſti apud deum. ꝑ illā exultationē ſpūs tui in deo ſalutari tuo dicā ⁊ noſtro. qͥa nobis da tus eſt ⁊ nobis natus. Da magnificare ī te. ꝑte. ⁊ ꝓpter te animā meā dn̄m. fac exultare ſpiritum meū in deo ſalutari tuo ⁊ ſuo. Da ſpūalium gratiam gaudiorum qualis affu it Elizabeth cognate tue. qualis ⁊ infanti ex ultanti in vtero ſuo/ dum adueniens cum fe ſtinatiōe ꝑ montana/ intraſti domū Zacha rie ⁊ ſalutaſti Elizabeth cum tanta vocis et ficacia/ ꝙ repleta mox ſpūſancto exclama uit voce magna. qꝛ affectu magno. Benedi cta tu in mulieribus ⁊ bn̄dictus fructꝰ ven tris tui. Qui fructus dedit intelligere cū mi rando ſubiunxit. Et vn̄ mihi hoc vt veniat mater dn̄i mei ad me. Cuius dn̄i? Plane il lius cui qꝛ credidiſti beata es qui ꝑficit ea q̄ dicit. Et cui non ingrata protinus ceciniſti canticum nouū. canticūcanticoꝝ. Magnifi cat aīa mea dn̄m. Et exultauit ſpūs meus/ ī deo ſalutari meo. ꝑ anagogicos in deum ex ceſſus. Beatus ſiquidem vir cuius eſt auxi lium a te aſcenſiones in corde ſuo diſpoſuit in valle. Clamans ex ſnīa. Cor meū et caro mea/ deus cordis mei ⁊ pars mea deꝰ ī eter num. ¶ Diſcipulus. Ualeat iſta depreca tio tua q̄ nos dirigat. me querēdo. te reſpon dendo. Memīſti reor/ altera collocutōne te ſpōpōdiſſe reſponſuꝝ. ſi cantica Salomo nis cecinerit aliqn̄ beata virgo/ dū ſepiꝰ ani mo voluebat canticū ꝓpriū / ꝓferēs illud in corde ſuo. An in exultatōe ſpūs ſui/ eructa uerit cor ſuū verbū bonū dicēs Oſculet̉ me oſculo oris fui. ¶ Magiſter. Ita ꝓrſus exi ſtimo. Nimiruꝫ pleniſſime docta erat ab in fantia in lege dn̄i ⁊ prophetis et pſalmis de xp̄o ſcriptis. Inter q̄ Salomon ī exultati one ſpūs edidit canticacanticorū tanqͣꝫ epi thalamiuꝫ ſponſi ⁊ ſponſe mutuo federato rum ꝑ amorē. quā maria ꝯiunctionē mō ſen tiebat vberius impletā/ dū in ea verbū caro factū eſt deus hō. qui teſte Iohāne ſpōſus eſt/ habēs ſpōſam. ad cuiꝰ p̄ſentiā ⁊ vocem/ ipſe Ioh̓es amicꝰ ſpōſi gauiſus eſt et exulta uit/ etiā nunc iam ex vtero Qua ī re duc cor ſurſum/ atqꝫ ꝯſidera ꝑ anagogiā. Per eā qͥp pe canticacanticorum pandunt̉ aīe ſe in de um leuanti ꝑ fidē. ſpem ⁊ amorē. Uidebis hͦ tꝑe quo maria dixit exultaſſe ſe quadrupli cē exultatōis drn̄tiā iuxta quadruplicē mo dū ſpūalis matrimonij anīe deuote ſeu dei formis/ cū viro ſuo deo. vt interim de hͦ ſolo matrimonio fiat ſermo vbi deus ſpōſus ē. ⁊ aīa ſponſa. ¶ Diſcipulus Placet iſta redu ctio. De ceteris qͥppe doctores abūde locu ti ſunt in expoſitōe canticoꝝ. ¶ Mgr̄ Ex ultāt hac hora ioh̓es. elizabeth. ieſus. maria conſpicio cuiuſlibet menteꝫ vel aīam. q̄ duo nūc accipio ꝓ eodē. Cōſidero inquā deo fu iſſe ꝯiūcta matrimonialiter / ſed varie. Ma trimoniū anīe xp̄i cū deo fuit ab inſtanti ſue Tractatus ſecundus creatōis initiatū. ratuꝫ ⁊ ꝯſummatū. Illud aūt aīe marie/ nūc erat initiatum ⁊ ratuꝫ. nō ꝯſummatū. Illud autē ioh̓is erat initiatū ſꝫ nō om̄ino ratū. qͥn poſſet culpa ſaltē venial̓ copulā offendere ꝯiugalē. Illud autē Eliſa beth fuerat qͥdē initiatū. ſed nō ita ratuꝫ/ qͥn repudium poſſet incidere ꝓpter fornicatōeꝫ ſpiritualē peccati mortal̓. Neqꝫ em̄ ponit̉ ī gratie vinculo fuiſſe ꝯfirmata. ¶ Diſcipulꝰ. Dicis inſuetā mihi diſtinctionē. Ediſſere plenius quid intēdis per eā? ¶ Mgr̄. Ue reor ⁊ molior oſtēdere quo pacto conueniat epithalamiū Salomonis beate marie/ pͥui legio ſingulari. cuius in deſponſatiōe/ nulla fuit par anīa. q̄ nec primā ſimilē viſa eſt nec habere ſequentē. ad quā anagogia traduce ret cantica canticorū. Nil p̄terea dubitādū/ quin celeberrima libentiqꝫ iocunditate can tauit iſta dum viueret Et pͥmo de aīa filij .ſ. xp̄i videamus. Hec itaqꝫ fuit abſqꝫ vlla du bitatione perfectior. ſed nunqͣꝫ talis/ cui pro prie cōueniret hoc epithalamium. Didiciſti em̄ ſi memineris hoc epithalamiū ſolū ꝯue nire aīe pro ſtatu vie. dum deſpōſata ē ſolū fide. ſpe ⁊ charitate. poſtulans cū omni deſi derio complementū in re ⁊ eternitate. ¶ Di ſcipulus. Memini id te poſuiſſe in libello de canticoruꝫ origine/ tercio thomo ſeu par titione pͥncipali. vbi de anagogicis nuptijs multa notata ſunt. Nūc animaduerto/ nun qͣꝫ fuiſſe xp̄m ẜm mentē ſeu portionē anīe ſu periorē niſi beatum. qͣꝫuis ꝓ inferiori viator extiterit. cui portioni nō aptat̉ ꝓprie deſpō ſatio cum deo ſpōſo? ¶ Mgr̄. Animaduer tis ꝓprie tn̄. qualē habuerit mētal̓ deſpōſa tio aīe marie drn̄tiā. Sil̓r attende. ⁊ ſingu larē inuenies in qua mr̄imoniū fuit an̄ con firmationē in patria. ſemꝑ ratu in via. Uo lo dicere taliter ꝯfirmatū/ ꝙ neqꝫ repudium per mortalē fornicationē potuit interueni re. nec offenſio queuis ꝑ originalē aut venia lē maculā. ẜm duplicē ī elizabeth ⁊ ioh̓e nūc inductā conditionē. ¶ Diſcipulꝰ. Eleua tis pie ꝯſideratōis ocul̓ intueri videor ma riā/ ẜm dicta tua/ ꝓximā valde nūc fuiſſe cu biculo ſponſi. nec obſtitiſſe ad ꝯſummatiōꝫ mr̄imonij ſpūalis/ p̄ter velū vl̓ cortinā enig matis vie/ tegentē cubiculū qd̓ tūc ꝑuiū nō erat ingreſſui. ¶ Magiſter Cernis acute. nō vides a ſil̓i/ quāto maria deſiderio/ ꝯſū mationē ī gl̓ia mr̄imonij iā inchoati ⁊ rati ꝑ gr̄aꝫ ꝯfirmatā optabunda q̄ſierit. nō quidē impudētia qͣſi meretricia rapiēte virū vltro. ſed verecūdia v̓ginali. per inſinuationē/ for matā reuerētial̓ pudicicie v̓bis/ petebat qd̓ optabat/ cōi voto cū ſponſo. neqꝫ em̄ tepidi or erat ſpōſi ad ſpōſaꝫ zelus donec introdu ceret eā ī domū matrꝭ ſue. ⁊ ī cubiculū geni tricis ſue/ om̄i deinceps ablato velamīe qn̄ facie ad faciē videre ſibi dabit̉ ſpōſuꝫ. ⁊ vnū fieri cū ſpōſo. Itaqꝫ iā nō duo. ſed vnꝰ ſpiri tus/ federe ꝑpetuo nubent̉. ¶ Hinc ſunt ille voces amoris interrupte ſuſpirijs. Hinc al locutōes alterne. Hinc mutue collaudatio nes. Hinc curſus ⁊ recurſus crebri ſubitiqꝫ ſpōſi ſalientis. tripātis ſeu tripudiātꝭ. ¶ Au di ſponſam verecunde petentē ſpōſuꝫ Oſcu let̉ me oſculo oris ſui. Trahe me poſt te. In dica mihi quem diligit aīa mea. vbi paſcas. vbi cubas ī meridie. Faſciculꝰ mirre dilectꝰ meus mihi. inter vbera mea cōmorabitur. ¶ Deinde cū pulcritudineꝫ ſponſe laudaſſet ſpōſus. ſponſaqꝫ de ſponſo ſil̓e feciſſet. Cō ſidera qͣꝫ aꝑte vl̓ qͣꝫ verecūde dedit intelligi nil reſtare niſi ſecretū ingreſſuꝫ cubiculi. Le ctulus inquit noſter floridus. ¶ Sed redeo ad oſculū. Amor igneus eſt. lampades eius lampades ignis atqꝫ flāmaꝝ. Propterea ne quit ſe in ſe ꝯtinere quin aſſimilationē que rat ſibi facere. ſemꝑ inquietꝰ ē quouſqꝫ per tingat ad intimū rei quā diligit. Uocat in quaꝫ diuinus dionyſius vim amoris eē qͥd ſemꝑ mobile. inceſſabile. calidū. acutū. ferui dum. ſuperferuidū. Quid igit̉ eſtimas/ faci et ſponſa talibus ad ſpōſum ſuccēſa flāmis amoris. niſi ꝙ inquirat intimos amplexus ſuos/ vt in illis refrigeriuꝫ inueniat tota to ti cōiuncta. Expectat tn̄ pudicicia virgina lis tp̄s bn̄placiti ſpōſi. diēqꝫ ſtatutū pro nu ptijs anticipare nō audet. Facit interea qd̓ ſibi phas ē. petit ad ſolatiū. petit ad refrigeri um eſtuātis ardoris ſui/ oſculū ſpōſi/ caſtiſ ſima ſuauitate iocundū. Oſculet̉ me inquit oſculo oris ſui. Uidi raptā/ vidi exultanteꝫ extra ſe ſpōſam. Ipſa petit oſculū nec expli cat cuiꝰ. Cur ita? Reputat em̄ illud oēs in telligere qd̓ ſolū cogitat. qd̓ vnicum deſide rat̉. qd̓ totum cor occupat. ſicut illa philoca pta de dn̄o. Si tu ſuſtuliſti inquit eū dicito mihi. ¶ Diſcipulꝰ. Ediſſere rogo. cur nō contenta fuerit. oſculetur me. ſed ſubinfert oſculo oris ſui? ¶ Mgr̄ Diſtinctio vulga ta ē. ⁊ al̓s diligētiſſime deuotiſſimeqꝫ dedu cta/ de triplici oſculo. Hoc quidem pedis. Hoc manus. Hoc oris. Hanc triplicē re peries differentiā in oſculo oris ꝓ ꝯditione Super Ragnificat Super Ragnificat LXXXII LXXXII huius vel illius anime. Oſculū quippe da tur aliqn̄ in ſignū reconciliationis. Sic pr̄ euangelicus videns a longe filiū ſuū venien rēa regione ꝑditōis ⁊ egeſtatis. miſcd̓ia mo tus occurrit. ⁊ cadens ſuꝑ collū eius oſcula tus eſt euꝫ. Quādoqꝫ v̓o dat̉ oſculū ī ſignū noui muneris ſeu bn̄dictionis. ſicut Iſaac bn̄dicēs filio oſculū petijt ab eo. Porro da tur oſculū ad ſolū amoris/ nō tam indiciuꝫ qͣꝫ exercitiū. ſicut pius pater et pia mater fili um oſculat̉ infantuluꝫ. ſic caſtiſſima ꝯiunx maritū. Competit quodlibet oſculuꝫ ſi tro pologiā attendis/ anime viatrici querēti de um. ⁊ hoc ẜm triplicē aīe ſtatū. Petit oſculū recōciliatōis anima/ peccatoꝝ ⁊ offenſe con ſcia vt ſanet̉. Exemplo martini/ ſanātꝭ oſcu lo leproſum. Petit oſculū bn̄dictōis aīa nō ſatis opulēta/ ſed egēs muneribꝰ Petit oſcu lū exercēde dilectōis mutue aīa/ iam in om̄i bus bene conſcia. nihil requirēs. nihil intē dens in oſculo p̄ter amoreꝫ vt amet̉ et amet. ¶ Diſcipulus. Nūquid elicere nō vis. ſolā inter oēs ⁊ ſuꝑ oēs aīas viatrices/ aīam ma rie potitaꝫ fuiſſe tali oſculo tercio dei ſponſi ſui duꝫ viueret? Erat ſiquidē tota ſemꝑ mū diſſima. nunqͣꝫ egens reconciliatōe. erat glo ria plena/ ſuꝑ omnes bn̄dicta. non egens no uis muneribus/ licet augerent̉ ip̄a. tn̄ magꝭ amari ⁊ amare. dilectoqꝫ ſuo frui ꝓxime taꝫ ad ſtatū patrie poptabat? ¶ Magiſter. Re cte coniectura ad ſingularē noſtre beate lau dem. verum ad edificationeꝫ alterius cuiuſ uis anīe/ phas habes obſeruare. quo pacto ſine p̄ſumptione poſſit ipſa petere que pecca trix ē oſculuꝫ ſponſi ⁊ dicere cum modeſtia. Oſculet̉ me oſculo oris ſui. Que ꝯſideratio dat aꝑire tanqͣꝫ myſtica clauis/ parabolicaſ locutiones canticoꝝ/ ad triplicē ſtatum reꝑ tum in aīabus. Quoꝝ primꝰ dicit̉ incipien tiū. Alter ꝓficientiū. Terciꝰ ꝑfectorū. Sed eſt aliud qd̓ attēdas ī oſculis caſtis ⁊ licitꝭ ie ſu ſponſi. Unū corꝑale fuit. Aliud ſacramē tale. Terciū figurale. Ecce reductis ad bea te marie tꝑa luminibꝰ fidei. conſpicio beataꝫ iſtā matrē virgineo fouentē gremio/ ſpecioſū forma p̄ filijs hominū puerū Ieſum. quem deoſculabat̉ crebro. recipiens viciſſitudinē oſculi cum amplexū tenerrimo a ſemetipſo. O quis mihi dette fratrē meuꝫ ſugentē vbe ra matris mee / vt inueniam te ſoluꝫ foris/ et deoſculer te. ⁊ iam me nemo deſpiciat. ¶ Fe lix prorſus extitiſti vir marie iuſte Ioſeph. cui totiens conceſſa ſunt oſcula blanda pue ri ieſu. quē geſtare manibus. ſinu refouere. brachijs amplecti. pectus dei capax tuo pe ctori ſtringere cum omnibus puericie gra tiſſime bladimentis totiēs meruiſti. O quo tiens intuitus oculoꝝ beatorū. tibi ſpōſeqꝫ tue letos afflabat honores. O quotiēs iocū diſſima vox/ diuinos vobis ſpirabat amo res. Sic oculos. ſic ille manus. ſic ora fere bat tanqͣꝫ vere cum filio homīs filiꝰ eēt dei. ¶ Iſta dum dicis. dū optas. duꝫ miraris. qͣ re nō ſacerdotiū recogitas tuuꝫ. rōne cuius tibi phas ē quotidie filio dei ⁊ homīs oſcu la dare. ip̄m cernere. ip̄ꝫ geſtare. ꝯtrectareqꝫ manibꝰ. Dicā mirabiliꝰ ꝙ nec ipſi ioſeph cō ceſſum ē. Potes ſacr̄aliter ip̄m māducare/ qͥ ē panis vite eterne. qͥ dat vitā mūdo. qͥ muta bit te in ſe / vt ſis ipſe in eo ⁊ ipſe in te. vt di ces cum apl̓o. Uiuo iam nō ego. viuit autē in me xp̄s. ¶ Diſcipulus O ego noui quid loqueris. ſed hoc ad cōfuſionē miſeri pecca toris. qui ⁊ ſumit xp̄m ⁊ ſacr̄m oſculatur. et fruit̉ oſculato ꝑ ſacramentalē vnionem. Ue mihi quantū vereor illud improperium fre quenter impingi poſſe mihi/ quod iude ne quiſſimo benignꝰ intulit agnꝰ O iuda. oſcu lo filiū hoīs tradis? ¶ Magiſter Prohibe 9 at a ſeruis ſuis hoc improperiū deꝰ. faciens q vt dignitatē oſculi ſacralis / ſemꝑ attendant eminentiorē eē/ qͣꝫ fuerit pn̄tie corꝑalis. ma xime iuncta cibatōe. Neqꝫ em̄ qͥ māducaſſet ꝑticulā carnis xp̄i. vtputa genā vl̓ auriculā. māſiſſet in xp̄o ⁊ xp̄s ī eo. Sicut nūc fit dū talis adeſt nobis velatꝰ. ⁊ vere deꝰ abſcondi tus. totꝰ māducatꝰ. māducās ⁊ nos totos. Felix aīa ſacerdotū. felix et ceteroꝝ xp̄iano rum/ qͥ poſt eſum ⁊ potū inebriātis letificātꝭ et ꝯfortātis p̄clariſſimi huiꝰ ſacr̄i. huiꝰ bn̄di cti fructus v̓ginei. pōt ex ſnīa dicere. Sub vmbra illiꝰ quē deſiderabaꝫ ſedi. ꝑ ociū ꝯtē platiue qͥetis. Et fructus illius. ſit ī accipiē tiuꝫ vmbra mīſtratus. dulcis gutturi meo. Introduxit me rex in cellā vinariā/ ordina uit in me charitatē. vt nihil plꝰ amarē. nihil plus deſiderarē/ qͣꝫ ſumme amabilē ⁊ totum deſiderabilē. Fulcite me floribꝰ ſctāꝝ affecti onū. ſtipate me malis ordinataꝝ affectionū ſeu meditationū quibꝰ abūdat ortus veſter. O filie hierl̓m. q̄ ē celeſtis libera. mater nr̄a. O beatificate aīe. qꝛ amore langueo. qꝛ vul nerata ſum charitate. Et hinc eſt iſte pallor meus. hinc iſta nigredo. qꝛ iuſticie ſol cōbuſ ſit me. vulnerauit me. decolorauit me ferui de dilectōis amore ſeu ardore Angeli qͦꝫ cō Phe Tractatus ſecundus ciues vr̄i. cuſtodes ciuitatꝭ hirl̓m amici ſpō ſi/ filij mr̄is mee. q̄ eſt gratuita bonitas diui nitatꝭ. pugnauerūt ꝯtra me. ſꝫ pugna feliciſ ſima q̄ carnalia deſideria trucidat. Poſue rūt me cuſtodē ī vineis ſanctaꝝ oꝑationuꝫ. Uineā qͦꝫ meā nō ego tā cuſtodiui qͣꝫ ipſi de mādato ſpōſi ¶ Hec inquā verba inter ſuſpi ria cadit ſponſa. vtputa tota ſobrie ebria to ta feliciter charitate vulnerata. quā cadentē ⁊ ſpāſmatā zelotes ſpōſus. inter brachia ſu ſcepit ſua. leuat caput leua. a leuando dicta Hec ſponſa qͣꝫuis ſobrie temulēta ad p̄ſen tiā ſponſi reſpirat. ⁊ ſuſpirabunda trahit de imo pectoris vocē. Leua eiꝰ ſub capite meo ⁊ dextera illiꝰ amplexabit̉ me. ¶ Diſcipulus Iā ſiſte obſecro. vides ne qͦ te ꝑtrahit eſt cū ſermo tuꝰ erat d̓ oſculo. Dic̄ ſi qͥd habeas ampliꝰ qd̓ afferas. ¶ Mgr̄. Plane multū. tā ī bonis bonū qͣꝫ ī mal̓ malū. Ue ve carni ⁊ ſanguini. Quis offerre ſermo pudicꝰ aude ret? Quid em̄ nequiꝰ qͣꝫ qd̓ excogitauit caro ⁊ ſanguis? ¶ Diſcipulus. Ne p̄cor ad ama toria cantica admiſce vel ſatirā ⁊ tragediaꝫ / mordaces. vel comediā lubricā. vel ſordētes ęglogas. ſola nobis anagogia/ diuinos can tet amores. ¶ Magiſter. Mones probe. qui conuiuio vetas induci nuptiali funere as tubas tracheree. atqꝫ ſulphureas amo ris infauſti tēdas incendi phorreſcis. ¶ Sꝫ quid tangis de oſculo figurali/ dum vel cru cem / vel imagines/ aut reliquias ſanctoruꝫ ſanctarumqꝫ quiſpiā oſculatur? ¶ Diſcipu lus. Puto poſt paſſionē filij beata mater eius crucem crebro fuerit amplexata. om̄ia qꝫ loca vbi ſteterant ſacri pedes eius ſedula deoſculatione coluerit. Sed neqꝫ fuerat ex pers ſacramentalis oſculi/ de quo locutus ē ſicut nec exēplar illud duplex penitētie. Ma ria magdalena ⁊ egyptiaca. qͣꝫuis protinus intrauerūt thalamū ſponſi ſublato velami ne. nec glorioſus Dionyſius/ ī morte carere voluerunt. Atuero quid ſit os dei ſponſi. et quid oſculū/ ſubtilius ediſſere ſi potes cum ſit incorporea diuinitas? ¶ Magiſter Uo cas iteꝝ ad diſtinctioneꝫ oris et oſculi trimē breꝫ. Os habemus dei patris. os filij. oſcu lum vtriuſqꝫ quod ē ſpūſſanctus. Os ſuuꝫ aperuit xp̄s habēs labia diſtillantia mirrhā primā mortificatiuā viciorū. cuius tot ſunt oſcula quot verba. Ipſe ſil̓r cū patre ⁊ ſpiri tuſancto/ aperuit ora prophetarū. Aperui ⁊ os p̄dicatorum ⁊ doctoꝝ/ qui ſapīam eru ctant porrigentē oſcula volētibꝰ. Dicūt̉ aūt p̄dicatores os dei/ ideo qꝛ ſeꝑant p̄cioſa a vi li. ¶ Diſcipulus. Iunge duplex hͦ oſculuꝫ vltimū ipſis tropologie vel allegorie adole ſcentulis. ſatis em̄ patēt ⁊ ſobrios edificant ⁊ in primo cōſiſte. ¶ Magiſter Deus ſicut ē vnus ⁊ vnomius ꝑ eſſentiā ⁊ ꝓprietateꝫ. ſic eſt ꝑ anagogiam ſymbolicā/ omninomius. Ita vnus ē multiplexqꝫ. Sciens itaqꝫ de us nos paruulos ⁊ balbos/ voluit īſtar nu tricis frangere verba ſua quibus ipſe nobiſ cuꝫ ⁊ nos ſecū intelligibiliter vtrinqꝫ loque remur. Conceſſit igit̉ locutiones tranſſum/ ptiuas a reꝝ cognitarū ſimilitudinibꝰ aſſū ptas. tā abundāter vt nihil inueniat̉ qd̓ nō valet ad ip̄m trahi noīandū. qd̓ loquendi ge nus appellauit Dionyſiꝰ ſymbolicū. d̓ quo ⁊ ſcripſiſſe notat libꝝ: ſed ad latinos nō ꝑue nit. Hoc typo loquēdi/ deus pater habꝫ os ex quo filiꝰ eiꝰ increata ſapiētia ꝓdijſſe ſe glo riat̉. Ego inqͥt ex ore altiſſimi ꝓdij. pͥmoge nita an̄ omnē creaturā. Habet ⁊ vteꝝ. Ego inqͥt ex vtero ante luciferū genui te. Pr̄ ita qꝫ diligit filiū ſuū. ⁊ filius genitꝰ mutuuꝫ re pendit amorē. q̄ viciſſitudo dilectionis/ cur nō deoſculatio noīabit̉? Ex qua ſpiratio cō munis amoris emanat ⁊ flagreſcit. q̄ ſpira tio qꝛ nectit qd̓ammodo pr̄is os ados filij. dici pōt oſculū vtriuſqꝫ. Sponſa gͦ dū que rit oſculū ſpōſi/ ptꝫ quale ſit illud oſculū. qꝛ ſpūs ē oris vtriuſqꝫ pr̄is ⁊ filij. ¶ Diſcipulꝰ. Sed q̄ vel qualia ſunt labia ſpōſe? ¶ Ma giſter Illa nimirū ſunt due vires precipue mētis. Uis intellectiua. et vis ei corrn̄dens affectiua. ſeu volitiua vel appetitiua. qͣs dū ſpūſſanctus oſculū pr̄is ⁊ filij/ inſpirādo cō nectit. ⁊ oſculat̉ illabēdo/ fit mēs tota deifor mis ⁊ cōformis beatiſſime trinitati. fit trini tatis nobile tricliniū. Itaqꝫ fit eiꝰ memoria fecūda parēs verbi cū acies intelligētie con uertit̉ ſuꝑ ipſam. ex qua ſimul ꝯuerſione/ ſpi rat̉ amor cōis vnius ⁊ eiuſdē volūtatꝭ. Hec ē ſpēs ⁊ imago pulcerrima. ⁊ ꝯformata et aſ ſimilata diuine trinitati q̄ ꝑ gratiā ē idipſuꝫ quod deus ꝑ naturā. Exultabat ad hanc aſ ſimilationē ꝑtingere ſpūs marie/ ſuſpirans ⁊ eſtuans aſſidue deſiderio ſpōſi ſui. ¶ Oſcu let̉ me oſculo oris ſui Quid queris obeataꝫ quid oſculū ſponſi petis o bn̄dicta? quid ē illud oſculū niſi ſpūſſanctus? qui vtiqꝫ ſuꝑ uenit ⁊ ī te. qn̄ virtus altiſſimi obumbrauit tibi. immo iā p̄ierat. nec poſtmodū receſſit a te. qꝛ dn̄s ſemꝑ tecū. ¶ Sed quid affectas o pulcerrima mulierū? Sentio qͥd requiris. Super ot. agnificat LXXXII LXXXII et ſi diſſimulare videaris verecundia virgi nali thalamo ſpōſi ꝓxima es. gaudēs oſcl̓o oris. Sed ⁊ leua eiꝰ ſepe ſub capite tuo. Et int̓ vbera tua ꝯmorat̉. te amplexās. te oſcu lans. quid tibi vis amplius? Certe nonduꝫ ſubintroiſti ſecreta cubiculi ſilentia. vbi fede re ꝑpetuo mr̄imoniuꝫ ꝯſummet̉. Inquieta es donec introducat te/ ⁊ tu illū. in domum matris tue. ⁊ in cubiculū genitricis tue. Et q̄ iſta mater tua? niſi diuinitas ſua. vtiqꝫ om niū creatrix ⁊ gubernatrix Et q̄ domꝰ eius. q̄ altera ſi n̄ et̓nitas ampliſſima? Qd̓ deniqꝫ cubiculū niſi ſinꝰ altiſſimꝰ. occultiſſimꝰ dei or̄is. in qͦ ſponſus tuus qͥeſcit ꝑhenni felici tate. Hoc cubiculū intrare. ī hoc quieſcere. delectari. fecundariqꝫ deſiderabunda ſuſpi rans. pēſabas quale ſit iſtud. Exultabūt ſā cti in gl̓ia. letabunt̉ ī cubilibꝰ ſuis. Fallor. ſi nō hec ipſa q̄ diximus exp̄ſſiſti/ ſpōſum inue niēs ⁊ dicens. Tenui eum nec dimittā. do nec introducā illū in domū matris mee ⁊ in cubiculū genitricꝭ mee Et ecce nūc o btā qd̓ ſperaſti tenes. quē deſideraſti poſſides. queꝫ credidiſti vides. quē dilexiſti/ tota ꝯplectēs. ip̄oqꝫ ſecura frueris ī eternum. ¶ Diſcipulus Quid ſibi vult ſpōſus iſte ſuꝰ ꝙ vnā ſuam vnice dilectā matrē diſtulit introducere ſecū in cubiculū felicitatis eterne. qn̄ latronē de cruce ꝓtinꝰ ī hoc cubiculo collocauit. Audi ente matre ⁊ incōſolabiliter anxiāte. ꝑtrāſie rat em̄ gladiꝰ aīam eius. Amē dico tibi. ho die mecū eris in ꝑadiſo. O mitiſſime ieſu. et vbi erat mr̄ tua/ niſi in dolore ꝯtinuo rema nēs in hoc nequā ſeculo. ſeꝑata etiā a corꝑe tuo qd̓ incluſuꝫ iacebat in ſepulcro. O vere terribil̓ ī ꝯſilijs deꝰ ſuꝑ filios hoīm. O certe veriſſimuꝫ ꝙ erūt nouiſſimi pͥmi. Quis hoc eſtimaſſet? qͥs credidiſſet? qͥs ſperaſſet? aſſu mit̉ ad gl̓ie cubiculū latronis aīa. et aīa ma tris relinquit̉ ad lamētū. Cui ⁊ lōgo tꝑe pꝰ patet ingreſſus ad idē ſpōſi cubiculū Potu it inuidiā ſibi facere gl̓ificatꝰ ipſe latro. ſi nō feciſſet eā charitas vnū cor ⁊ vnā aīam cū eo Suaſit eadē charitas q̄rēs q̄ dei ſunt hr̄e vi tā ī patientia/ ꝓpter electos dei. ꝑ ſe ⁊ ex ſe do cēdos de myſterijs vere fidei. Et qꝛ deſideri um quāto ꝑ incolatꝰ huiꝰ ꝓlōgatōꝫ plꝰ ⁊ pl̓ꝰ adauctū ē/ tanto hꝫ ī adeptōe ſuꝑ om̄s plus gaudiū. ¶ Magiſter. Concernit hec rn̄ſio tua ꝓlōgatōꝫ huiꝰ miſerie/ in iſta amoroſiſſi ma ꝑ annos multos. q̄ ꝑ oſculū pedū primū mundata. poſt heremicola diu fuit. Sic di ſcipulꝰ ille quē diligebat ih̓s vſqꝫ ad ſenectā vixit ⁊ ſeniū. Tāgit ignitꝰ martyr Ignaciꝰ ſcribēs btē v̓gini cāꝫ ſuꝑſtitis vite ſue vt ce teros ex ſe ⁊ ꝓpter ſe ⁊ ī ſe ꝯfortaret Cui etiā btā v̓go reſcpͥſit/ vt exultaret in deo ſalutari Porro quis te docuit o Luca medice chariſ ſime/ pͥmas euāgelij tui ꝑtes niſi ſolū taliuꝫ conſcia virgo prudētiſſima. cui te familiarē conciliarat caſtitas. qꝛ nec vxorē nec proleꝫ habuiſſe narraris. Per te p̄curſoris annūci atio. cōceptio. exultatio. natiuitas. circūci ſio cū nomīs impoſitōe nobis patēt. Per te canticū Zacharie. Per te totius incarnatio nis xp̄i myſteria nobis tradita ſunt. Per te cantica canticorū Marie. ⁊ illud Simeo nis pueri Ieſu felix intētio deſcribunt̉. et qͦ alio niſi Maria reuelāte ¶ Diſcipulus. Ar C det animus multa querere ſuꝑ enumeratis euāgelij materijs. quos oēs cōſeruabat ma ria/ conferēs in corde ſuo. ac ꝓinde magnifi cans dn̄m. ⁊ exultās ī deo ſalutari ſuo. Sꝫ cepto curramus itinere poſt odorē vngento rum tuorū. quē ſpirant amoris cātica. de qͥ bus poſt oſculuꝫ ſubdit̉. Quia meliora ſunt vbera tua vino/ fragrātia vnguētꝭ optimis. Dic quid ſpōſa ſingularis ſibi volebat. tan qͣꝫ oſculi cauſam ſubdēs. qꝛ meliora ſūt vbe ra ſponſi ſuper vinuꝫ. Que ſunt hec vberaꝫ ¶ Magiſter. Si dixero ꝙ vbera ſūt amor vel amores nihil errauero. qm̄ om̄ia ſortit̉ amor vocabula inſtar dei. qꝛ deus charitas ē. amor eſt. os. oſculū. ipſe vbera. ipſe vnguē tum fragrans. ipſe oleū effuſum. ipſe nardꝰ. ip̄e faſciculus mirrhe. ipſe equitatus dei. ip̄e botrus cypri. ipſe lectulus. ipſe flos campi ⁊ liliū cōualliū. Quid moror ꝑ ſingula. Ip̄e ꝑ denominationē participatā/ vnus omīa ī omnibus. cuius natura ſi ꝑfecte cognoſce ret̉/ ceſſaret linguarū neceſſitas. Ipſe ſibi to tus ⁊ vnus ſufficiens lingua eēt. ſufficiens oculus. ſufficiens auris ⁊ naris. ⁊ guſtus et tactus. immo v̓o nullū eēt ꝑ eēntialē ꝓprie tatem ſed ꝑ eminentiā ſingularē. ¶ Diſcipu lus. Cur iſta p̄mittis? ¶ Magiſter. Pla ne ne p̄ſtoleris amoris cātica exponēdo poſ ſe finiri. qui certe infinitus eſt. cuius quanti tatē (nō molis/ ſed ꝑfectionis) accipiētibus/ ſemꝑ ē aliquid vltra reciꝑe. Non expectaue ris ergo. totā Salomonis cāticoꝝ ⁊ Ma rie ſeriē poſſe nos decurrere. qui nec duos v̓ ſiculos vtriuſqꝫ cantici. immo nec pͥmū ver ſum ſatis attingere penetrareqꝫ valemus. ¶ Diſcipulus. Et ſi de deo nil ꝑfectū poſ ſumus eloqui/ conemur tamē more pueroꝝ Hh 2 Tractātus ſecundus nos balbutiēdo ſolari. Hic aliquid idcirco de vberibꝰ ſponſi ⁊ ſponſe. d̓ quibꝰ addit̉ te ciū oſculuꝫ. qꝛ meliora ſunt vbera tua vino fragrantia vnguentis optimis. Et quia vi uus eſt ſermo dei ẜm apl̓m. pōt tn̄ cū quoli bet et ad quēlibet loqui. Propterea ſi reliqͣs canticorū ꝑticulas qn̄qꝫ cōmiſceris nō erit ingratum prolixioris tractatus tollens fa ſtidiū. ¶ Magiſter. Dicit hoc loco mag ſter Nicolaus delyra poſtillator ad lr̄am. q̄ fundamentū eſt allegorie. tropologie necnō ⁊ anagogie. Dicit inquā ꝓ nomine iſto vbe ra. iudeos habere amores ob equocationeꝫ nominis hebrei ad amores ⁊ vbera. Hiero nymus vbera ſecutus eſt. hebreus amores. ¶ Diſcipulus. Tranſi. Inuenies tale poſi tum mille locis in biblia. Pro quo ſedando ſcripſit olim volumē egregiū p̄ceptor noſter P. cardinalis Cameracen̄. cuiꝰ ſententiam alio loco dū inquirā/ pādes ſpero. ¶ Magi D ſter. Pandā. tu nihil hic calumniabile vel aduerſuꝫ reꝑies. ſi modos loquēdi typicos ſeu figuratiuos attenderis. quibꝰ res cōten ta ſignificat̉ ꝑ ꝯtinentē/ et ecōtra. Continēt autē vbera cuꝫ pectore cor ip̄m/ quod ſedes amoris ē radicalis. Laudās igit̉ vbera lau dat amoreſ/ ꝙ meliores ſint vino/ fragrātes vnguentis optimis. Uideo ilico ꝙ non ſui rexit incōgruitas ſi ſponſo dent̉ vbera/ que cor habēt ꝯpletū ⁊ eſtuans amoribꝰ. Siue dicat̉ gͦ. meliora ſūt vbera tua. ſiue meliores ſūt amores. Anagogia ꝓbat vtrūqꝫ veꝝ. ſci ens ꝙ amor diuinꝰ neſcit ſerū/ apud quē nō eſt maſculus neqꝫ femina. qͣꝫuis dicat̉ ſpon ſus ⁊ ſpōſa. ¶ Diſcipulus. Hoc obſeruan dū arbitror ꝓ deuotis/ ne ſe carnalibꝰ inuol uāt ſimulacris. Uideo ꝓinde ꝙ nec lac vbe rum nec vinū nec vnguentū ſit aliqd̓ corꝑa le. Nihilominꝰ cām trāſſumptiōis ⁊ ꝯꝑatio nis licꝫ inqͥrere. cur vbera vino ſint meliora. cū ſponſus duxerit ſponſam in cellaꝫ vinari am? ¶ Cur rurſus inuitās clamauerit poſt qͣꝫ dixiſſet Bibi vinū meū cū lacte meo. Co medite amici ⁊ inebriamī chariſſimi. ¶ Ma giſter. Bibit itaqꝫ vinū ſponſi/ ſponſa via trix. ſed ꝑ vbera ſponſi tranſfuſuꝫ ⁊ lac factū Alioquin debile nunc cerebrum ſponſe/ vi ni puri virtute turbaret̉. Exemplū dant no bis nutrices/ que paruulis infantibꝰ ſi ſaga ces ſunt vini puritatē nō miniſtrāt. ſed qd̓ ī ſuū lac̓ ꝯuerſum ē. Sunt em̄ hac ratōne nu tricis vbera meliora vino. non ſecus ī vberi bus ſponſi/ qͥ ꝓpter ſpōſam ī incarnatiōe la cteus factꝰ eſt. Conati ſunt ph̓i ſugere vinū ſapīe de vberibꝰ pͥme cauſe/ dum inuiſibilia dei ꝑ ea q̄ facta ſunt cognouerunt. ſempiter nā qͦꝫ v̓tutē eiꝰ ⁊ diuītatem. Cōcaluerunt ⁊ eſtuauerūt ⁊ inflati ſunt vino multo. de cali ce aureo babylonis. ⁊ inebriati/ dati ſunt in reprobū ſenſum. ⁊ obſcuratuꝫ eſt inſipiens cor eorum. Rationē dicit apl̓s. qꝛ cū cogno uiſſent deum/ nō ſicut deum glorificauerūt/ neqꝫ gratias egerunt. Habes vinū ſine la cte quo plane lac melius eſt. p̄ſertim condi tum ex vino vel factū cuius potus inebriat. ſed ſobrie ſine luxuria. Accipe ſignū ebrieta tis noxie ſimul ⁊ cām in ph̓is. qui veritatis ſtudio tā vehemēter intenti/ nihil de amādo deū toto corde. tota aīa ⁊ tota mēte. fortitu dine ſcrutati ſunt. Quid mirandū ſi defece runt ſcrutātes ſcrutinia. ſi ꝑ erroris p̄cipitia ceſpitātes imꝑegerūt/ potati vino mixto ve neno oīm vicioꝝ. nec qualiūcunqꝫ. ſꝫ nephā doꝝ/ qualia notauit apl̓s. qͣꝫuis nō oīa que in occulto fiunt ab eis inquit turpe ē dicere. Et cū qua fiunt niſi cū illa meretrice q̄ apud Salomonē allicit dicēs. Ueni inebriemur vberibꝰ. ¶ Diſcipulus. Fugiamus ocius hos verboꝝ fetores qui de vberibꝰ ⁊ amori bus loqͥmur/ fragrātibus optimis odoribꝰ ¶ Magiſter. Audiamus potius aure pie tatis ⁊ fidei/ matrē virginē ⁊ filiā magnificā tem dn̄m. ⁊ exultantē ī deo ſalutari ſuo. Cu ius nomen ē oleū effuſum qd̓ ſanat incipiē tes. paſcit proficientes. delectat ꝓximantes. ¶ Diſcipulus. Ueꝝ ⁊ ſi ꝓperat intētio que rere de tercio verſiculo. cur maria oleum ſue magnificatōis ⁊ exultatōnis ꝓtinꝰ intulerit Quia reſpexit inqͥt humilitatem ancile ſue. Nihilominus exponi priꝰ opto doctrinalit̓ qͥd p̄prie ſit magnificare deū. ⁊ qͦt modis fie ri reꝑit̉? ¶ Magiſter. Pertinēs eſt inqͥſitio talis. Igit̉ accipe ꝙ magnificare dn̄m nihil aliud eſt qͣꝫ magnū ſignificare. Non em̄ faci mus deū aliter magnū. Sunt aūt modi ſi gnificādi magnitudinē dei/ ſine numero. in genere duo. Unus interior ī aīa cognoſcen te ⁊ diligente deū. Etem̄ fide. ſpe ⁊ charitate magnificat̉ ī aīa deus. qm̄ magnꝰ ab ea et in ea ſignificat̉. Modꝰ alter ē exterior tā multi plex qͣꝫ varia ſūt ſigna q̄ repn̄tare poſſūt ab extra magnitudine dei. Quid eſt em̄ ſignifi care niſi aliqͥd intellectu repn̄tare. Sit hoc ꝑ voces. ſit ꝑ colores vel ſpēs coloꝝ. ſit per obiecta qͦrūlibet ſenſuū. ſit ꝑ enigmata figu raꝝ ī ſcpͥturis ſanctis. ſit ꝑ reuelatōes myſte Super Magnificat C XXXIII LXXXIII rioꝝ. Cōcluſit idcirco canticū ſuū virgo be ata ſub atteſtatiōe diuinaꝝ locutionū qͣs fe cit dn̄s ad pr̄es nr̄os Abraā ⁊ ſemī eius ī ſe cula. Cōſeruabat oīa verba hec conferens ī corde ſuo/ nūc Eſaie ꝓphetiam de v̓gine pa ritura. Nunc Hieremie vaticiniū ꝙ mulier circūdabit virū. Nunc hebdomadas Dani elis. Nūc portā clauſam Ezechielis cū tem plo toto. ¶ Diſcipulus. Deſcripſiſti quid ē magnificare dn̄m. qm̄ eſt ſignificare dn̄m eſſe magnū vniuerſaliter ꝑfectū. Scio/ qm̄ ſignificare ẜm grāmaticos/ eſt aliquid intel lectui rep̄ſentare. qui tractant de modis ſi mnificandi. ſuꝑ quibus Centilogiū compo ſuiſti. Sūt īſuꝑ varij modi (ſicut notas) ma gnificandi dn̄m .ſ. bn̄dicere. ſanctificare. glo rificare. p̄dicare. exultare. confiteri dn̄o. lau dare. ⁊ ita de ſimilibus. quoꝝ cātica memo rant̉. Inquiramus igit̉ de ſingulis. Dic qͥd F eſt dn̄m benedicere? ¶ Magiſter. Hoc ē ſi gnificare dn̄m eē bonoꝝ datorē. factorē vel donatorē. quia ſuum dicere facere ē. dixit et facta ſunt. Ita ſuū bn̄dicere eſt ſuū bn̄ agere Dn̄o autē bn̄dicere/ ſignificat verbuꝫ bn̄di ctionis illi fieri vel dirigi. vt ibi. Sācti tui bn̄dicant te. ¶ Diſcipulus. Dic quid ſit ſā ctificare nomen dn̄i? ¶ Magiſter. Hoc ē ſignificare dn̄m ī ſanctitate ⁊ mūdicia perfe ctū. Quid autē ſit ſanctitas dn̄i ⁊ noticia et mundicia/ habes alibi: ¶ Diſcipulus Dic qͥd ē exultare ī deo ſalutari nr̄o. ¶ Magiſter Hoc ē ſignificare deū eē ſaluatorē nr̄m/ et ſalutare vel ſaluationē. nō qualicunqꝫ ſigno ſed modo leticie/ exterius ſe ꝓdentis. ⁊ quaſi ſe nō caꝑet vlterius ſalientis. ¶ Diſcipulus. Dic qͥd ē cōfiteri dn̄o? ¶ Magiſter. Hoc ē ſignificare certo ſigno/ ip̄m eſſe dn̄m. Et hͦ multipl̓r. vel qm̄ bonus. vel qm̄ in eternuꝫ miſcd̓ia eius. vel qm̄ laudabil̓ nimis. ⁊ ma gnitudinis eius nō eſt finis. vel qm̄ peccata dimittit/ ⁊ p̄ſtabilis eſt ſuꝑ malicia. aut ex re liquis ꝑfectionibꝰ ſuis. ¶ Diſcipulus. Dic quid ē ſacrificare dn̄o? ¶ Mgr̄. Hoc eſt ſi gnificare certis ſignis adhibitis ꝙ ille cui ſa crificat̉/ vel ī cuiꝰ honorē pͥncipalit̓ offert̉ ſa crificiū ſup̄mꝰ ē dn̄s/ plenariā habēs ptāteꝫ vite ⁊ mortis ſuꝑ nos ſicut ī aīali ſacrificato vl̓ occiſo. ¶ Diſcipulꝰ Dic qͥd ē gr̄as agere deo? ¶ Mgr̄. Hoc eſt ſignificare bona rece pta ab eo pure gratis nō meritꝭ nr̄is. Mo di aūt ſignificādi ſunt varij. ꝓ varietate eoꝝ q̄ recipiunt̉. ad ſignificandū corde. voce. cor pore ⁊ oꝑe. ¶ Diſcipulꝰ. Dic qͥd ē adorare dn̄m vel colere cultu latrie? ¶ Mgr̄. Hoc ē ſignificare ſup̄mā in om̄ibꝰ ſuā dn̄ationem atqꝫ maieſtatē. ⁊ hoc modis varijs interius in aīa. vel exterius in corꝑe aut alijs rebꝰ ex hibitis. ¶ Diſcipulꝰ. Quid ē iubilare deor ¶ Magiſter. Hoc ē ſignificare magnitudi nem eius in bonitate ⁊ bn̄dictionibꝰ. modo gaudij cuiuſdaꝫ ineffabilis. vt aliqn̄ plauſu manuū. aliqn̄ vultus alacritate. Aliqn̄ vul tus dilatatiōe/ q̄ dicit̉ leticia qͣſi laticia. Ali qn̄ voluptate/ q̄ dicit̉ a volubilitate circa reꝫ dilectā. Nonnunqͣꝫ a delectatiōe/ q̄ dicit̉ qͣſi lactatio. Quādoqꝫ a iocūditate/ q̄ dicit̉ a io co. Sepius ab alacritate. que dicit̉ dū habꝫ liberum ⁊ expeditū vſum corꝑis vel mēbro rum vel ſenſuū. ⁊ maxime cordis/ ad ſignifi candū leticiā. ¶ Diſcipulus. Quid eſt deuꝫ laudare in ſanctis ſuis? Magiſter. Hoc ē ſignificare ipſum eſſe cauſam ſue ſanctitatꝭ. Sicut deū laudare ī creaturis ſuis ē ſigni ficare ꝙ ipſe eas gubernat. fecit et regit eas pure gratis ⁊ magnificis modis. ¶ Diſcipu G lus. Quid ē alloqui creaturas ꝙ benedicāt deū. ꝙ collaudēt. ꝙ adorent. ꝙ p̄dicent. ꝙ le tent̉ in eo cū ſimilibus acclamatōibꝰ. ¶ Ma giſter. Totum ē hoc ſignificare complacē tiam quā habemꝰ in bn̄ficijs om̄ibꝰ/ q̄ crea turis collata ſunt. ⁊ hoc varijs modis ſigni ficandi ꝓ varietate alloquendi. ſicut ſolem exhortari ꝑ pſalmos dicentes. Laudate do minū ī tympano ⁊ choro. laudate eū in cor dis ⁊ organo. cum alijs talibus inſtrumen tis omnibus. hoc aūt eſt ſignificare compla centiā ⁊ exultationē atqꝫ leticiā quam habe mus ī recognitione bn̄ficioꝝ dei/ talibꝰ mo dis rep̄ſentandi. Quemadmodū dare glori am deo. honorē ⁊ virtutē ⁊ ſil̓ia oīa ꝑfectio nē importātia. nō ē aliud qͣꝫ ſignificare talia ſuꝑeminēter eſſe in deo vel a deo procedere. Et hoc tot modis ſignificādi qͦt modi ſunt rep̄ſentandi corde. voce. corꝑe ⁊ opere. ¶ Di ſcipulus. Dic differentiā inter magnifica tionē dei/ quā faciūt irrationales creature. ⁊ magnificationē rōnalis aīe de qͣ dicit̉ ī hͦ cā tico. Magnificat anima mea dn̄m. ¶ Mgr̄ Magnificatio creaturaꝝ/ mēſurat̉ ⁊ accipi tur a participatione diuine magnitudīs. cū ius oēs ſunt ꝑticipes ſuo modo. Sed irra tionalis natura tantū modo rep̄ſentat arteꝫ creatoris. Et ideo dicit̉ trāſſumptiue ſapiē tia vel ars eius. Rationalis ꝟo creatura nō ſolū obiectiue vel vt veſtigium. ſed etiā ſub iectiue et formaliter ꝑceptiue/ ſignificat doHh 3 Tractatus tercius mini magnitudinē intelligit ⁊ p̄dicat. Aſſu mit inſuꝑ creaturas alias. immo et ſeipſam quaſi materiā ſignificatiōis/ diuine maieſta tis. deniqꝫ in omnibꝰ ſicut ī fiſtulis organo rum certificationis/ ſpūſancto flante decan tat. ¶ Diſcipulus. Bonuꝫ eſt nos hic eſſe. Sed vocat ſequens verſiculus de humili tate Marie. Iam v̓o tardior hora differre ſuadet ad matutinū diei ſequentis. Nos il terim proprijs intendamus officijs. Finit ſecundus tractatus. Sequitur tractatuſ tercius dragmaticus in cantico Marie. de reſpectione humilitatis ſue ꝑ notulas. cxx. M Notula prima Uia reſpexit humilitatē ancil le ſue. ¶ Diſcipulus. Hic ſu mus / hic protinus abſoluēda eſt queſtio altera die propoſi ta ſed dilata Cur beata mater cauſam magnificationis dn̄i cum exultatio ne ſpiritus in deo ſalutari ſuo/ cecinit eſſe re ſpectionē humilitatis ſue a dn̄o. Exultauit inquit ſpūs meus ī deo ſalutari meo. Et tā qͣꝫ ratio quereret̉ ab ea/ mox ſubiūgit Quia reſpexit humilitatē ancille ſue. ¶ Magiſter. Doctaꝫ formas queſtionē/ cui neqͥt ꝑfecte dari rō ſiue rn̄ſio/ niſi reſpectus dn̄i cā pri ꝑſcrutet̉. q̄ nō niſi amor inuenit̉. ¶ Diſcipu lus. Conſentio. Fiat hoc prius notū. ſil̓r ⁊ quod ē obiectū ſuū. ¶ Magiſter. Oculꝰ vulnerans ſpōſam oculus ē amoris qͦ nul lus acutior. nullꝰ penetrabilior. nullꝰ ad in timi cordis vulnerationē efficacior dici pōt. vulneraſti cor meū (ait ſpōſa) ī vno oculorū tuoꝝ. Nō alit̓ ē de oculo ſpōſi reſpectu ſpō ſe. Quia reſpectus amoroſus ſpōſi ſauciat ſponſā vt exclamet vulnerata charitate ego ſum. vel amore lāgueo. Hoc ē p̄cipuū ī ſpō ſa vel ī ſponſo membrū Un̄ ſponſus cū lau daret ſpōſe pulcritudinē/ dicit. Quā pulcra es amica mea/ qͣꝫ pulcra. Mox ſubiunxit. Oculi tui columbaꝝ. Et qͥd ꝑ columbā in telligis. ſi nō amorē ſimplicē? In columba em̄ ſpūſſanctus cui appropriat̉ amor/ ſepiꝰ apparuit Sic poſtmodū ſponſa inſinuans filiabꝰ hierl̓m pulcritudinē dilecti ſui. ꝯꝑati onē poſuit eandē dicēs. Oculi eiꝰ ſic̄ colūbe deſuꝑ riuulos aquarū que lacte ſunt lote. et reſident ſuꝑ fluenta pleniſſima Hinc eſt illa duorum mutua poſtulatio. videri .ſ. ⁊ videre. Audiamus modū. Sane dilecta nuꝑ cō ſopita inter brachia ſponſi/ qui adiurauerat filias hierl̓m ꝑ capreas ceruoſqꝫ cāporū. eo ꝙ ſunt aīalia ſatis alacria mūdaqꝫ. ⁊ ſolitu dinis amica/ ꝑſpicaciūqꝫ oculorū. Adiura uerat inquā/ ne ſuſcitarēt neqꝫ euigilarēt di lectā/ donec ipſa vellet. Tunc velut elapſus ad horā dilectus regredit̉ ardens videre ſpō ſam ⁊ alloqui qd̓ latere nō potuit ſponſam. cuius ꝑ amorē cor euigilat. Exilit igitur et dicit. Uox dilecti mei ⁊c̄. Hec eſt vox amici mei. Conuerſis confeſtimoculis exclamat Ecce ipſe venit ſaliens ī montibꝰ ⁊ trāſiliēs colles. Et cur obſecro ſalit ⁊ trāſilit/ niſi ze lo ſponſe vidēde totꝰ rapit atqꝫ tripudiat ad ſil̓itudinē capree. hīnuliqꝫ ceruorū. Laſciui ens. alacris ⁊ iocundꝰ. Nihilominꝰ tanqͣꝫ ze lotipus explorator ⁊ verecūdus amator. nō irrumpit cubiculū ſponſe. ſed ſtat poſt pari etē reſpiciens ꝑ feneſtrā. ꝓſpiciēs ꝑ cācellos Deniqꝫ blanditur dicēs Surge ꝓpera ami ca mea. columba mea. formoſa mea et veni. Sequit̉ poſt verni tꝑis gratā deſcriptōem. q̄ nouā ſignat gratiaꝝ infuſionē. aduerfita te depulſa. Oſtēde mihi faciē tuam. Sonet vox tua in auribꝰ meis. Uox em̄ tua dulcꝭ. ⁊ facies tua decora. ¶ Diſcipulus. Perſpi cuū feciſti deſideriū qd̓ habēt ī cāticis ſpon ſus ⁊ ſponſa ſe vidēdi. qm̄ viſio nūcius eſt p̄ cipuus amoris cordialis. Ubi ē amor ibi ē oculus. Nihil amore amabilius. Dabo ti bi (dicit. Seneca) poculum amatoriuꝫ ſine herbis abſqꝫ veneficijs. Si vis amari ama Hoc in amatoribꝰ etiā fetidiſſimis locū hꝫ. quāto efficaciꝰ in pulcerrimis. ¶ Magiſter. Hic reſpectꝰ dei Mariam hūilē iure traxit ad amorē ſuuꝫ. vt tota nedū gauderet. ſed p̄ amoris magnitudine ſpūaliter exultaret. id ē extra ſe ſaltaret ī dilectū. Hic etiā reſpectꝰ corꝑalis ī infantulo Ieſu/ ſolabat̉ oēs illius peregrinatōis laborioſiſſime dolores et an guſtias Sic in puericia. ſic ī adoleſcētia do nec in cruce vidit extēſum. q̄ viſa eſt ſemel ab eodē. vn̄ ꝑtrāſit gladiꝰ acerbiſſime paſſionis amoroſiſſimū cor vtriuſqꝫ. Penſent amico rū corda/ quāto intolerabiliter anxiꝰ fuit h̓ reſpectꝰ qͥ dici neqͥt verbis. neqꝫ ſcpͥtis inſe ri. ¶ Diſcipulus Suꝑeſt v̓o declarādū qͥd vel quale ſit amoris ſubiectū? ¶ Magiſter. Uideor mihi phas dicere ꝙ pulcritudo vl̓ pulcrū. Nihil em̄ amat̉ ſub ratione turpitu dinis. ſed tm̄modo ſub ratōe pulcritudinis ⁊ pulcri vel ſpecioſi vel formoſi. Hinc dictū Super Magnificat LXXXII eſt de ſapīa. ꝙ pulcritudineꝫ illiꝰ admirabit̉ oculus. ¶ Diſcipulus. Nunqͥd diuerſa vel aduerſa eſt ꝓpoſitio tā ph̓is qͣꝫ theologꝭ po nentibus bonū eſſe quod om̄ia appetunt. ⁊ ita ratio boni vel appetibilis/ ē amoris ob iectū. ¶ Magiſter Multe ſunt rōnes appe tibilitatis/ q̄ in vnā conueniūt pulcritudīs. ſicut ⁊ boni ⁊ finis ⁊ ꝯuenientis vl̓ ꝑfecti vl̓ beatitudinis rationē. ¶ Diſcipulus Expo ne ꝯſequēter q̄ ē ratio pulcritudinis vel pul cri. Magiſter. Pulcritudo ẜm Aug. eſt equalitas numeroſa. ¶ Diſcipulus Eſt ig tur pulcritudo in ſola quātitate/ cū numo ſit ſpēs quātitatis. ¶ Magiſter. Accipitur hec eqͣlitas nedū ex rōne molis corꝑalis ſed ꝑfectōis ſpūalis. Sil̓r numerus nō ꝓ quā titate diſcreta realiter. ſed formaliter ẜm ali quos. Sed vel probabilius ẜm alios ſoliꝰ rōnis. qualis in deo ꝑſoniſqꝫ diuinis inue nit̉. qꝛ alia rōne ⁊ idea ꝯditus eſt homo. alia equus ẜm Aug. ⁊ hoc ẜm modū intelliger di diuinā eſſentiā/ ꝑ relatōeꝫ ad creaturas. ſi ue ſit iſte modus intelligēdi ī intellectu diui no. ſiue ſit ſolū in intellectu angelico. ¶ Di ſcipulus. Sufficit hec tetigiſſe de diuina pulcritudine ꝓ verificatōe diffinitōis illius ꝙ pulcritudo eſt equalitas numeroſa. Nūc adapta pulcritudines ſponſi ⁊ ſpōſe quales poſuit Salomon ī cāticis. ſimul aꝑtū faci ens de differētijs taliū noīm. pulcrū. formo ſum. ſuaue. ſpecioſuꝫ. decorū. Rurſus de no mībꝰ ſponſe ꝙ ē amica. ſoror. colūba. imma culata. tota pulcra. et ita ꝯſeq̄nter ꝑ ſingula mēbra diſcurre tā ſpōſi qͣꝫ ſpōſe. ¶ Magiſter Rē exigis q̄ ſua ꝓlixitate faſtidiuꝫ. vel ſua breuitate poterit obſcuritatē afferre niſi for taſſis inuenireꝫ compendiū. ¶ Diſcipulus. R Placet inuenias. ¶ Magiſter. Ecce tot p̄ manibꝰ habent̉ expoſitōes doctoꝝ. tot ſi militudinū hic poſitaꝝ tot inſuꝑ diſtinctio nes ꝓ qualibet dictione magiſtrales. tot de mū quadruplicis ſenſus ſcpͥturarū adapta tiōes ad diuerſa ſpiritaliū genera nuptiaꝝ Supponamꝰ hec oīa nobis. et pauculas d̓ pulcritudine ſpōſi ⁊ ſpōſe. ⁊ dei ⁊ aīe ſil̓itudi nes hic poſitas elucidare curemꝰ. Dicētes ī pͥmis. ꝙ formoſitas ⁊ ſpecioſitas. ⁊ pulcri tudo. ⁊ decor. frequēter accipiunt̉ ſynonime Nihilominus pulcritudo vltra formoſita tem dicere videt̉ quandā coloris ſuauitateꝫ cuius defectus nō tollit formā. Nigra ſum inquit ſponſa. ſed formoſa. Decor aūt refer hur ad modū ⁊ decentiā geſtus ⁊ ornatꝰ/ cuꝫ quadā iocunditate. leticia vel alacritate vul tus/ totiuſqꝫ corꝑis geſtus. Porro ſpecioſi tas oīa ſiml̓ dicit/ vt ibi. Specioſus forma p̄ filijs hoīm. Et illud. Species priami/ di gna eſt imꝑio. Exemplū in imagine/ cuius poſſemꝰ pͥma lineamēta conſiderare. ꝙ nūe roſa ſit ſub equali ꝓportōe formata. ⁊ formo ſitas inde reſultat. Conſideremꝰ ſcd̓o colo res ſuꝑinductos accōmode ſingul̓ lineamē tis/ vn̄ reddit̉ pulcrior forma. Cōſideremꝰ tercio in imagine viuente alacritatē faciei ⁊ oculorū leticiam ⁊ decentiā. ⁊ in omni geſtu modeſtiā. Sic ait poeta de venere ꝓ Enea. Et letos oculis afflarat honores. Et dicit vulgo Ceſte dame eſt de bel mam treug ⁊ eſt byen adueniant. el eſt ſimple et toye. Note mus vltra ꝙ pulcritudo picture vel imagīs refert̉ ad ipſam tabulā q̄ proinde pulcra no minat̉. Addamus p̄terea/ ꝙ pulcritudo ma xime refert̉ ad exemplar. ſi ꝑ oīa conformis eſt imago vel exemplatū ſuo exemplari ſit li cet exēplar iſtud turpiſſimū. Sic dicimꝰ bu fonis imaginē inde pulcrā. ſic bubonis ⁊ ve ſpertilionis. Ecce inqͥunt bufonē pulcre pi ctū. Patet ꝓinde rō cur ſimia d̓r turpiſſima cuiꝰ tn̄ figura proxima ē pulcerrime figura rū .ſ. humane. Atuero qꝛ deficit ab imitatōe ꝑfecta/ reputat̉ inde turpior/ quo imitatōne videbat̉ ꝓximior. ¶ Quibꝰ ita notatis de pul critudine generalit̓/ facilis eſt applicatio ad pulcritudinē aīe ratōnalis ſpūalis. q̄ imago eſt bn̄dictiſſime trinitatis. ī qua potētie tres pͥncipales anime .ſ. memoria. intelligentia ⁊ voluntas. ſunt tanqͣꝫ lineamēta qualia ſunt indelibiliter imp̄ſſa. nec tollūt̉ etiā a damna tis. Ceterum dona gratiarū variarū. virtu tuꝫ. donorū. beatitudinū. ſunt ſicut colores ſuꝑinducti. Rurſus oꝑatōes inde proueniē tes/ decorē ſuꝑaddunt. Tandeꝫ in om̄i pul critudine ſpirituali/ tāto beate trinitatꝭ ima go formoſior eſt ⁊ pulcrior/ et habens plꝰ de coris. quanto reꝑitur ſuo exemplari. ſcꝫ eidē beate trinitati conformior. Ex aduerſo aūt de turpitudine. deformitate. deſpectu. dede core/ ꝯſtat ſentiendū. ¶ Diſcipulus. Natu ram pulcritudinis ad oculū (ſicut dicit̉) oſtē diſti. ⁊ qꝛ turpis eſt ꝑs q̄ ſuo toto nō congru it. pulcritudoqꝫ totius ex vniuerſa partium multitudine conſurgit. reſtat exponere pul critudines membrorū ſingulorū. Sed an tea diſſere oīm diſtinctōes vocabulorū. ami ca. ſponſa. ſoror. colūba. dilecta. quoniaꝫ de alijs aīe noībꝰ/ ſatis conſtat ex premiſſis. vt Hh 4 Tractatus tercius ꝙ ē ſpecioſa. formoſa. Tota pulcra ⁊ īmacu lata. qꝛ bn̄ colorata ⁊ munda ꝑ oīa. ¶ Mgr̄. Amica dicit̉ ex mutua cōicatōe ſecretorū qͣſi animi cuſtos vl̓ altera mea. cuiꝰ ē idē vel le ⁊ idē nolle cū amico. Sponſa dicit̉ ꝓpter ſpem fecūditatis ꝓlis. vt ſint vnū pͥncipiū ī ꝓductōe ⁊ educatōe filioꝝ. nō ꝙ ſit iā matri moniū ꝯſummatū. Aliqn̄ dicit̉ ꝯiunx ⁊ nu pta/ ſed ī ſpe ſicut ꝯtracta. Spōſalia a ſpon deo es. qͣꝫuis vnū qn̄qꝫ recipiat̉ pro altero. Soror appellat̉ ꝓpter nature ꝯformitateꝫ. maxime poſt incarnatōꝫ. Aut ſi ad angelos qͦꝫ trāſferat̉. diceret̉ nature conformitas nō vniuoca. nec penitꝰ eqͥuoca. ſꝫ ānaloga/ ꝓpt̓ ſil̓itudinē beatiſſime trinitatꝭ. Un̄ noīat̉ eti am alibi filia. vt ibi. Audi filia ⁊ vide. Et fi lia hirl̓m. qꝛ īhabitatrix pacifice ciuitatꝭ Et filia ſyō. ꝓpter ſpeculatōeꝫ diuinoꝝ. Et filia pͥncipis. Colūba d̓r ꝓpt̓ inhabitatē in ipſa ſpūſſctī plenitudinē. Dilecta dicit̉ vltra ami cā. ꝙ ſit amor ex electōe genitꝰ vel nutritus. ¶ Diſcipulus. Redi nūc ad priꝰ queſitū. et de mēbris ſingul̓. ¶ Mgr̄. Redeo. propo nēs ꝓ regula vel claue dicēdoꝝ. ꝙ nihil ī cā ticis poſitū reꝑies/ niſi quatinꝰ facit ad pul critudinē. ⁊ ꝯſeq̄nter ad amorē ẜm alterū ge nus cāe qͣdruplicꝭ. efficiētꝭ. material̓. forma lis ⁊ final̓. Nō idcirco quiſpiā errauerit ſi di xerit ſubiectū cāticoꝝ eſſe. vel amorē pulcri tudinis vl̓ pulcꝝ amorē. Qd̓ vtiqꝫ ſapīa vi dit q̄ duo ꝯiūxit dicēs. Ego mr̄ pulcre dile ctōis. Protinꝰ gͦ dū occurrit tibi v̓bū aliqd̓ in cāticis/ ſi nō ſonet pulcritudinē/ ī cortice trāſſumptōis. decortica illud vel enuclia. qͦ uſqꝫ decor amabil̓. et amor decorus. pulcer atqꝫ formoſus emineat. ¶ Diſcipulꝰ. Eni tar. Sed qͥd ex iſtis inferendū cēſes. vtrū co gnitio ſit ſpeculatiua vel practica? ¶ Mgr̄. Torquet multos/ diuerſus practice ⁊ ſpe culatiue modus accipiendi. ¶ Diſcipulus. Da modum qui tibi probabilior apparet ¶ Mgr̄. Diffinit Ariſ. intellectū ſpeculati uū. ꝙ ē ſolū reſpectu veri vt veꝝ eſt. Intelle ctus v̓o practicꝰ dicit̉ ꝯfeſſe ſe habēs appeti tui .i. ꝯformis ⁊ ꝓtēſus ī appetitū. cuiꝰ obie ctū ē nō ſolū veꝝ ſub rōne veri/ ſꝫ ſub ratōne boni. Deinde ꝯcludit ꝙ methaphiſica ē tm̄ ſpeculatiua. ars autē ⁊ prudētia ſunt p̄ctice. qꝛ reſpiciūt volūtatē reſpectu factibiliū vel agibiliū. nec ſiſtūt ī intellectiua cognitōe ſo la. Sꝫ theologia ſcrutat̉ ꝓfundiꝰ/ q̄ ſup̄maꝫ ſcīaꝝ ſeipſam aſſerit. ⁊ ī dei dilectiōe ſuꝑ oīa finē ſuū ſtatuit. Nā finis legis ē dilectō. Et ideo ſane debuerat ꝯſentire de metaphiſica ph̓s. ꝙ nō in cognitione nuda pͥme cauſe ſi ſtebat. fed ad eius dilectōeꝫ extēdebat̉. Alio quin deformabat pulcritudinē metaphiſice caudam eius pulcerrimā (que ē finis diuine dilectōis) euellēdo. Datus qͦꝫ fuiſſet ī repro bum ſenſum. qͥ cuꝫ deū cognouiſſet. nō ſicut deum glorificaſſet nec amaſſet nec gr̄as egiſ ſet. Dicit tn̄ in ethicis de ꝯtēplatiuo felici. ꝙ videt̉ dei eſſe amātiſſimꝰ. qꝛ cognitioneꝫ eiꝰ deſiderat. Qualiter oro fieret ꝯiunctio opti me potentie rōnalis cū optimo obiecto deo ꝑ ꝯtemplationē/ ſi nō inde dilectio ſequeret̉. ſi vel obſiſteret ꝑuerſitas volūtatis? Uocāt aliqͥ theologiā noſtrā. nec pure ſpeculatiuā. nec om̄ino practicā. ſed affectiua. qd̓ epithe ton aptiſſime noſcit̉ theologie myſtice cōue nire. ¶ Diſcipulus. Perſpicuuꝫ ē illud qd̓ loqueris. nec a ph̓o negandū. qͥ dixiſſe legit̉ Inueni te primā cauſam. fac me tibi placen teꝫ viꝝ. Quid inde vis ꝯcludere manifeſta? ¶ Magiſter Cōcludo ꝙ vel metaphiſica ē practica ſcīa. vel ꝙ nō oīs intellectus protē ſus ī appetitū ſeu voluntatē/ diceret̉ practi cus. ¶ Diſcipulus. Ita ſequi videt̉. ¶ Ma giſter. Eſſe dꝫ igit̉ de intellectu p̄ctico ſer mo reſtrictior. vt ſolū dicat̉ practicꝰ/ duꝫ ad factibilia ⁊ agibilia inferiora ꝯuertit̉ ꝑ exten ſionē in affectū ⁊ in effectū oꝑatiōis huius ꝯſiderādo relationē ad fines proximos. nō ad ſupremū qui deus eſt colēdus et aman dus. Propterea ſic beatitudo dicēda eſt ſpe culatiua. ſic theologia ꝓprie accepta. ſic hec ſapiētia cāticoꝝ. cuius finis eſt amor pulcer ſpōſi ad ſpōſaꝫ. terreno qͦlibet amore calcato Sic vbilibet ars amoris terreni vel aīalis p̄ctica. Ars itaqꝫ diuinal̓ amoris ſeu fruitō nis/ ſpecl̓atiua dicet̉. velut pͥma ⁊ altiſſima ſcīaꝝ. quā imitat̉ metaphiſica philoſophā tiū. Sed vbi deſinit ipſa/ theologia ꝑ fideꝫ ſumit exordiū. ꝑ ſpem inſuꝑ et amorē ꝯſide rans deū ſicut amabile ⁊ pulcerrimū. et qͥ iu xta v̓bū ſponſe ē deſiderabil̓. immo fons et origo. radix ⁊ parēs oīs pulcre dilectionis. ¶ Diſcipulꝰ. Et ſi ꝓpero cognoſcere ſingu loꝝ ꝓprietates mēbroꝝ q̄ ſponſo tribuunt̉⁊ ſpōſe ſub tropicis locutōibꝰ. trahit̉ tn̄ neſcio qͦ pacto mēs illud attingere qd̓ mō dixiſti d̓ dilectionis vel amoris origine? ¶ Magiſter Iure em̄ trahit̉. naꝫ hͦ cognito cetera mox patebūt. qͣꝫuis hec cognitio ẜm ꝓceſſioneꝫ theologicam/ incipiat ꝑ fideꝫ a pulcritudine prime cauſe ad pulcritudines effectuū inſi Super Magnificat LXXXII nuandas/ vie ph̓ie nō aduerſo ſed conuerſo ¶ Diſcipulus. Acceptꝰ erit iſte modꝰ fideli bus. Proſeq̄re. ¶ Magiſter Pulcritudo pͥ ma nobis ꝑ fidē relucet ī beatiſſima trinita te. Tradit em̄ fides ꝙ pr̄ ī diuinis ē mens ſi uememoria fecūda oīm intelligibilium. ad quā paternꝰ intellectꝰ ꝯuertens acieꝫ/ gignit ex ſe verbū exp̄ſſiuū oīm intelligibiliū Hoc ē illud verbū qd̓ erat ī pͥncipio apud deuꝫ. ꝑ qd̓ oīa facta ſunt Hoc verbū ē natural̓ ima go pr̄is eadē eſſentialiter cū pr̄e/ ſola relatōe ꝑſonali ꝑſonaliter ab illo diſtincta. Et qm̄ imitat̉ ꝑfectiſſime patrē/ ſuꝑeſt vt dicat̉ ima go pulcerrima vel ſpecioſiſſima patris. ⁊ ita dilectiſſima a patre. ſe teſte qͥ ait. Hic ē filiuſ meus chariſſimus/ ī quo mihi bn̄ ꝯplacui. Cū v̓o pr̄ cōicauerit diuinā vitā filio/ cōica uit nedū cognitionē oīs veri. ſed amorē ſil̓r oīs boni. Eſt aūt paterna bonitas ſup̄mū ⁊ pͥmuꝫ amabile. Amauit ergo filius ſumme patrē. ⁊ ꝯuertēdo volūtateꝫ ī ip̄m totꝰ (vt ita loquamur exarſit ⁊ flagrauit ī eiꝰ dilectōem Ex qua dilectōe mutua pr̄is ad filiuꝫ. ⁊ filij ad patreꝫ. ꝓceſſit amor ꝑſonal̓ quē dicimus ſpm̄ſanctū. ¶ Cōſiderat hec fides circulum quendā intelligibilē in triāgulo ꝑſonarum. Pater em̄ dat ſe filio quē diligit. filiꝰ pr̄i im pendit ſe ꝑ amorē quo flagrat in patrē. Hic aūt amor cōis ē patri ⁊ filio/ tanqͣꝫ nexꝰ am boꝝ. Iure ergo dictus ē deus. qͣſi ſpera ītel ligibilis. cuius centrū vbiqꝫ. circumferentia nuſqͣꝫ. niſi ſupple ī ſeipſo. Nō aūt pōt ſe de ad extra cōicare niſi quodā mō pūctualiter. Ipſe v̓o totū ſe in ſe toto ꝯtinet. quem tene bre creaturarū nō comp̄hendūt. ¶ Oſtendit nobis hec fides/ ſummā ꝯſummataꝫ in tota trinitate. pulcritudinē amabilē. ⁊ dilectionē pulcerrimā. qm̄ hic eſt equalitas numeroſa que reddit pulcritudinē. ⁊ pulcritudo ſuccē dit ad amorē. vt ſit pulcritudo dilecta. ⁊ di lectio pulcerrima mutuo ſe reſpiciētes. Un̄ Dionyſiꝰ. Diuinꝰ amor ē ſicut qͥdā eternus circulꝰ ꝑ optimū ex optimo. ⁊ ī optimo ⁊ in optimū. inenarrabili cōuerſione circūiens. Eſt auteꝫ circulus pulcerrima figurarum. ¶ ¶ Diſcipulus. Omiſeris p̄cor nūc amplio ra hic diſſerere/ de inenarrabili pulcritudine diuinitatis. ⁊ ad marie pulcritudinē te ꝯuer te. dicens ī pͥmis Cur nō dixit deū ſalutare ſuū / reſpexiſſe pulcritudinē ancille ſue ſꝫ hu militatē? ¶ Magiſter. Duas habitudīes eſſe ponit ph̓s ī intelligētijs qͣs angelos di cimꝰ. ¶ Unā qua ꝯuertunt̉ ad deū ad ꝯtem plādū magnitudinē eiꝰ cū admiratōne. pul critudinē cū dilectōe/ ⁊ om̄imoda ſubiectio nis obediētia. motu quodā aſſiduo qͣſi circū lari circa diuinā vnitatem Ita loquit̉ apud Boeciū ph̓ia. mentēqꝫ ꝓfundā. ſcꝫ diuinita tem circuit. Et iterum Da fontē luſtrare bo ni. Alterā dicit ph̓s habitudinē intelligētie reſpectu inferiorū que regit mediante motu ſui orbis. prout ph̓ia ſubiūgit. Sil̓e cōuer tit imagine celū. ¶ Determiat ꝯſeq̄nter ideꝫ ph̓s ꝙ habitudo pͥma q̄ eſt ſubiectōis ad de um. longe ꝑfectior eſt ⁊ pulcrior qͣꝫ habitu do regitiue dn̄ationis reſpectu inferiorum. qm̄ in prima conſiſtit intelligentiaruꝫ felici tas ⁊ beatitudo nō in ſecunda. ꝙ ſi angelus magnificans deū ⁊ exultās in deo/ gratias ageret verbis humanis. quid obſecro mal let dicere. vel ꝙ deus reſpexit humilitatē ſer ui ſui ſubijciens eū ſibi. vel ꝙ reſpexit dn̄ati onem atqꝫ potentiā .ſ. in regimine creature. ¶ Diſcipulus. Res aꝑta eſt ſuꝑ electōe pri mi. Un̄ palā intelligo beatā Mariā neduꝫ pia deuotōne / ſed altiſſima metaphiſicaliqꝫ rōne ſuā pulcritudīs beatifice ꝑfectōꝫ plꝰ in ſinuaſſe ꝑ humilitatē ſubiectiōis/ quā reſpe xit in ea dn̄s. qͣꝫ ſi dn̄ationis nomē aliquod poſuiſſet. ¶ Magiſter. Accipe rationē alte rā. nō minꝰ in theologia fundatā. Quid em̄ ꝑdidit apoſtatas angelos? qͥd poſtmodū de iecit hoīes inſtitutos ad reꝑationē angelice ruine? Utiqꝫ ſuꝑbia. plus gloriās ī fantaſti ca dn̄atione/ qͣꝫ ī humili ad deū ſubiectione. Cauendā hanc ꝑditionis turpitudinem in ſinuat Maria. ⁊ exemplo vocis ſue quā ſuā humilitatē gloriat̉ reſpexiſſe deum ⁊ formi danda ꝓteſtatione. Fecit inquit dn̄s poten tiā in brachio ſuo. diſꝑſit ſuꝑbos mente cor dis ſui. Quareꝫ excelſus dn̄s et hūilia reſpi cit. ⁊ alta a longe cognoſcit. Quare a longe? Quia lōge ꝓijcit ⁊ deijcit. ⁊ ꝓijcit ⁊ deponit potētes de ſede. ⁊ exaltat humiles. Iā Ma ria gerebat alta mente repoſitū verbuꝫ filij. Qui ſe exaltat hūiliabit̉. ⁊ qͥ ſe humiliat exal̓ tabit̉. Illud quoqꝫ diſcipuli ſui. Deꝰ ſuꝑbiſ reſiſtit. humilibꝰ aūt dat gr̄am. Uerificauit idcirco deus in ea verbū ſapiētis Ubi hūili tas/ ibi ſapīa. Deꝰ collocauit ꝑ incarnatōis myſteriū ſapientiā ī hūilitate ſua. ¶ Diſcipu lus. Occurrit poſt ſolutionē queſtionis ꝓ poſite petendū/ qͥd ſit reſpectus dei. qͣles eiꝰ oculi quibꝰ humilitateꝫ ancille ſue reſpexit? Sꝫ omiſſa multiplicatiōe q̄ſtionū. ꝯuertat̉ protinꝰ ſermo tuus/ ad deſcribendū pulcri Tractatus tercius tudinē beate marie. q̄ tā grata. tā incredibili formoſitate refulgēs inuēta ē vt ꝯcupiſceret rex ſpeciē eiꝰ. ⁊ de ſublimi ſolio deitatꝭ deſcē deret ad infima nr̄e mortalitatis/ accipiens ſerui formā. Quāta qͣliſqꝫ putāda ē pulcritu do totiꝰ qn̄ ī vno oculoꝝ ſuoꝝ dicit ſe ſpecio ſus forma p̄ filijs hoīm/ corde vulneratuꝫ. Uulneraſti ait cor meū in vno oculoꝝ tuo rū. ⁊ qd̓ minꝰ videt̉. ī vno crine colli tui. De niqꝫ pͥmū nomē quo maria legit̉ ī cāticꝭ no minata ꝑ ſpōſum fuit. O pulcerrima mulie rū. Uere pulcerrima/ q̄ ꝓ ſuꝑba myſtica Ua ſthi eua. ſuꝑno regi nō Aſſuero ſꝫ deo. meru it copulari/ gr̄aꝫ inueniēs ī ocul̓ eiꝰ quā ada mauit ſuꝑ om̄s mulieres. Erat em̄ formoſa valde ⁊ incredibili pulcritudine. oīmqꝫ ocu O lis gratioſa ⁊ amabil̓ videbat̉. ¶ Magiſter. Cōnabimur īaniter/ ſi v̓bis eqͣre volum pulcritudinē eius. qua ſub deo maior neqͥ intelligi. colligēs in ſe om̄es pulcritudines ſparſas ī crenturis? Ita vt ſit vere vna ſpeci oſa vnius ſpōſi. vna ꝑfecta ſua. vna mr̄i ſue electa genitrici ſue. q̄ genitrix ē gratuita dei bonitas. q̄ pulcerrima pulcerrimā ſibi fecit. Dicere nihilominꝰ aliqua tēptabimꝰ ordīe pͥmitus doctrinali. ¶ Pulcritudo q̄ ē equali tas numeroſa diuidit̉ pͥma ſui diuiſione. ꝙ quedā ē naturalis ⁊ quedā artificial̓. Natu ralis multiplex ē. quedā intellectualis. alte ra rōnalis. dehinc animal̓. Rurſum aliqua eſt ſolū vitalis. altera ſolū ſubſtātialis. alte ra accidētalis. Artificialis v̓o quedaꝫ ē ꝑ ſe. quedā ꝑ accidēs ꝑ rōnis induſtriā ſuꝑindu cta pulcritudine naturali. ¶ Pulcritudo au tē natural̓ deſcribi pōt ꝙ ē eqͣlitas numero ſa ꝯſurgēs ⁊ reſultās ex vnitate. ꝟitate ⁊ bo nitate. vel ex mēſura. numero ⁊ pōdere. vl̓ ex modo. ſpecie ⁊ ordine. Itaqꝫ ꝓprietates en tis ſunt vnū ⁊ veꝝ ⁊ bonū Sic ꝙ ens ⁊ vnū ens ⁊ verū ens ⁊ bonū ꝯuertunt̉. Nec ē poſ ſibile ꝙ ens aliqͥd ſit qͥn hec tria ſibi cōueni ant. que nō re diſtinguunt̉. ſed ſola ſignificā di rōne. Sic de mō. ſpecie ⁊ ordine. Sic de mēſura. numero ⁊ pōdere. ¶ Pulcritudo igi tur naturalis non habet aliqd̓ ens poſitiue ꝯtrariū. que ſit poſitiua turpitudo natura lis. vt impij manichei ſomniabāt duo pͥnci pia. vnuꝫ maloꝝ. ⁊ hoc turpiſſimū. et aliud bonoꝝ. qd̓ neceſſe ē eē pulcerrimū. Nec oꝑ tet poſt Augꝭ. ⁊ Dionyſiū conari deducere malū. nec eē poſitū ī entibꝰ. ſed tm̄mō dici pͥ uatōꝫ pulcri ſeu boni ſeu modi ſpeciei ⁊ ordi nis. Pulcrū ſil̓r cum ente conuertit̉. tanqͣꝫ ꝓ prietas reſultans ex tribꝰ prioribꝰ. ⁊ hec pul critudo tanqͣꝫ ex triplici lineamēto figurali inſtar trianguli. que ē pͥma ⁊ ꝑfecta forma li nearū rectarū. Hec nihilominus pulcritu do naturalis ī circulū deducit̉/ que ē ꝑfectiſ ſima figurarū. nō rectilinearū ſed curuaruꝫ. Ita ꝙ p̄ter legē geometricalē ſit hic circuluſ triangulatus. ⁊ triangulus circulatꝰ ¶ Pul critudo naturalis reꝑibilis ē vniuerſaliter ī creaturis. qꝛ neceſſe ē quodlibet eē veſtigiū ſue pͥme cauſe. quod gerat ſil̓itudinē aliquā nō penitus vniuocā. ſed analogā eius tanqͣꝫ exemplatū ſui exemplaris. et ſigillatū ſigilli ſui. Sūt aūt tria pͥme cauſe ꝓpria ⁊ appro priata. ẜm que reꝑit̉ vnūqd̓qꝫ ens ꝓducere ẜm triplex genꝰ cauſe. efficiētis. formalis vl̓ exemplaris ⁊ final̓. ¶ Pulcritudo naturalis accipit lineamētū modi ⁊ vnitatꝭ vel mēſure a potētia efficiēte. lineamentuꝫ ſpeciei vel ve ri vel numeri a ſapīa exēplāte. lineamētuꝫ or dinis vel pōderis inclinātis a bonitate diui na finiēte. Que tria ꝯiūxit apl̓s dicēs. Qm̄ ex ipſo ⁊ ꝑ ip̄m ⁊ in ipſo ſunt om̄ia Ipſi glo ria ī ſecula. qͥ oīa facit ſpecioſa ⁊ pulcra. ẜm tria hec indelibilia ꝓrſus lineamenta in quo libet ente ꝓtracta. q̄ ruiſus ſe reducūt in cir culū ad prime vnitatis exemplū. ¶ Nūc au tem ad ſpeciales pulcritudines naturalis ꝓ prietatis ꝯſcēdamus. Itaqꝫ quodlibet ens habet tantū de pulcritudine naturali/ quan tū habet ī ſe de entitate ⁊ bonitate. Inuenit̉ autē ens intellectuale. ⁊ hoc dupl̓r. vel vt ꝑ ſe exiſtens. vel vt alteri natuꝫ vniri. vt hūani ītellectꝰ. Inuenit̉ rurſus ens rōnale. ẜm du plicē portionē. Inuenit̉ p̄terea ens aīale. et hoc dupl̓r. vel coniunctu rōni / vt ī homībꝰ. vel ꝑ ſe ſtans / vt in brutis. Proinde inueni tur ens vitale ſeu vegetabile. ⁊ hoc duplicit̓. vel cū ſenſu vel ſine ſenſu. Amplius ē ens ſo lū ſubſtātiale/ vt elemēta/ vl̓ materia prima que de ſe non eſt principaliter nihil. cū ſit ꝑs ſubſtantialis ꝯpoſiti. ſed ꝯſiderata ſine for ma/ nō eſt actus formalis. ⁊ informis dicit̉. ⁊ ſic turpis appetens formā ſicut aliqͥd pul crū. Tandē ē ens analogū qd̓ appellamꝰ ac cidēs. cuiꝰ eſt ineſſe nō eē ẜm ph̓os. cū tn̄ po nat fides ea poſſe ſine ſubiecto ꝑ ſe eē. ¶ Di ſcipulus. Dicito de ſingulis. doctrinali qͥ aptus ē ſtilo. qui tante rei magis ē accōmo dus. Deinde traduces omnia ad pulcritu dinē mulieris quam reſpexit amoris oculo totus deſiderabil̓ ſponſus eiꝰ. ¶ Magiſter. Intellectual̓ pulcritudo ad pͥmū et inde Super Magnificat LXXXII libiliter exp̄ſſum lineamentū. quod dictuꝫ ē ſuꝑaddit tanqͣꝫ imago iā ꝑfectior/ triplicem lineā triū viriū ſuꝑiorū. naturaliū inſitaruꝫ ſibi. q̄ ſunt memoria. intelligētia ⁊ voluntas Siue dicant̉ iſte vires tria quedā accidētia naturā intellectualē neceſſario ſequentia ẜm Thomā ⁊ ſequacēs. ſiue ſint vires eſſentiali ter eedem cū natura intellectuali. ſed forma liter differentes iuxta Scotū. ſiue ſint peni tus cedem res. tm̄ modo ẜm rationē diſtin cteꝑ reſpectū ad oꝑatiōes ſeu rōnes obiecta les vel terminoꝝ ꝯnotatōes. qd̓ nobis ma gis placet ẜm expreſſionē a Gregorio datā. ¶ Intellectualis hec pulcritudo pͥmo ꝯſide rat̉ vt nuda. ſine habitu ſuꝑaddito vel oꝑati one. ⁊ hoc ī ordine ad ſuū ſuꝑius quod ē deꝰ Ut vis memoratiua dei correſpōdeat patri ſeu paternali memorie/ tāqͣꝫ appropriate in dita ſibi a patre ſeu ꝓtracta in tabula natu re intellectualis. Uis intellectualis dei que eſt exp̄ſſiua v̓bi/ correſpōdeat filio vt verbū ē ī acie intelligētie potētialiter aut aptitud naliter exp̄ſſum. Uis amatiua dei / correſpō deat ſpūiſancto rōne amoris inde ꝓductibil̓ ꝑ voluntatē ſiue ꝑ vim affectiuā intellectua lē Ita ſemꝑ dicet̉ mēs recolere deū. ⁊ intelle ctus intelligere deū ꝑ habitū. ⁊ diligere nō actu ſed aptitudine. Sil̓r ⁊ ſeipſaꝫ (mō quo loquit̉ frequēter Aug.) dicet̉ recolere. intelli gere ⁊ amare Ita ꝙ nō accipit̉ hic memoria ꝓ recordatōe p̄teritoꝝ/ cū ſit reſpectu omniū mō tacto. ¶ Intellectual̓ ꝟ̓o pulcritudo in telligitur pͥncipaliter ī angelis. qͥ ꝓpterea no minant̉ a ph̓is intelligētie. Reꝑit̉ tn̄ licet im ꝑfectius in portōe ſuꝑiori rōnal̓ aīe q̄ mens dicit̉/ ꝓut ē dei capax. ⁊ ꝑticeps eius eē pōt. Proinde dicta ē facta ad imaginē diuinita tis imitatiue. ꝑ ſil̓itudinē analogam. qͣꝫuis humana mēs ſic ꝯſiderata (iuxta v̓bū Ariſt. qui ꝯſonat in hoc fidei) ſit tanqͣꝫ tabula raſa nō repleta ſcīa ⁊ v̓tutibꝰ om̄ibꝰ. iuxta Plato nis errorem. Hoc modo mēs ē naturalit̓ lu minoſa. immo lumē intellectuale. immorta. le ⁊ indelibile. in quo ⁊ ꝑ quod nata ſunt in telligi pͥma pͥncipia/ app̄henſione facta ter minoꝝ a ſenſibus ẜm modū cognoſcēdi in via. hoc lumē dicit̉ illud qd̓ ſignatuꝫ eſt ſi nos. Eſtimo aūt ꝙ ſit intellectꝰ agens. de qͦ phs ſit locutus. qui ſuꝑ fantaſmata irradi at vt ſpēs intelligibiles abſtrahat. vl̓ eliciat vel fodiat. et ſit intellectꝰ poſſibil̓ .ſ. ipſemet ꝯſideratus vt tabula raſa. fiat actuatus per ſpēs intelligibiles ad intellectiōꝫ. ¶ Diſcipu lus. Quo pacto mēs humana duꝫ ſeꝑat̉ a corꝑe ſtatiꝫ poſt infuſionē ei/ poterit cogno ſcere/ cū nō habeat fantaſmata q̄ ſpecl̓ata fu it. nec ſpeculari pōt extra corpꝰ. ¶ Magiſter Si ſingulas circa materiā q̄ tractat̉ inci dētes dubitatiōes vellē tollere reſpōdendo. nec ingeniū/ nec hora/ nec ſuſceptū d̓ pulcri tudine compēdiū/ ferre poſſet. Pergamꝰ in terea ceptū iter/ abſqꝫ tot diuerticulis q̄ col locutionibꝰ alijs ſubintrare poterimꝰ. ¶ Di ſcipulus. Aſſentio. ¶ Magiſter. Intelle ctualis pulcritudo tūc augeri ⁊ qd̓ammodo ſuꝑcolorari ⁊ pingi dicit̉ ꝑ infuſionē habitu um diuerſi generis tā intellectualiū qͣꝫ affe ctualiū. tā in via qͣꝫ ī patria ẜm triplicē diffe rentiā. In via qͥdē ꝑ infuſionē v̓tutū theolo gicaꝝ. fidei. ſpei ⁊ charitatis. aut aliquaꝝ ſu perioris ꝑfectōnis ſub enigmate tn̄. In pa tria ꝟo ẜm tres dotes aīe ſiue ſint eedē cū lu mine gl̓ie ſiue diſtincte. ſicut habitꝰ ad facili us eliciendū actꝰ gl̓ioſos viſionē. dilectiōꝫ. fruitiuā inheſionē. vel adherentē fruitōꝫ cor reſpondentē ſpei. Iuxta illud. Mihi aūt ad herere deo bonuꝫ eſt. Et hec tria ẜm tres vi res rōnalis ꝯcupiſcibil̓ ⁊ iraſcibilis. quales theologus ponit in ſuꝑiori portōe rationis. ¶ Intellectualis pulcritudo rurſus auget̉ ꝑ actus ⁊ oꝑatōes/ exponēs eam viribꝰ ⁊ habi tibus ꝓdeuntibus. Qui dici pn̄t rōnabilit̓ tercia pulcritudo pͥncipalis ſuꝑ naturalem primariā ⁊ generalē cuilibet enti ſuperindu. cta/ vbi ſtatim videre ē qͣꝫ multiplicata ſit. tā in eadē natura qͣꝫ in diuerſis hmōi pulcritu do actualis oꝑationis. Nā pͥncipalis ⁊ con ſummata reꝑit̉ ī gloria/ qualē habꝫ nūc pul cerrima ⁊ beatiſſima beatorū beataqꝫ oīm ī viſione dei cuꝫ nuda dilectione ⁊ fruitione. in quibus eſſentialis beatitudo formaliſqꝫ ꝯſiſtit. Qua pulcritudine nulla ſub deo ſpe cioſior in formis accidentalibꝰ inuenit̉. nul la honeſtior. nulla ſuauior ⁊ iocundior. nul la melodioſior ⁊ ſonorior. nulla ſalubrior ⁊ vtilior. ⁊ hoc ẜm triplex genꝰ boni. honeſti. delectabilis ⁊ vtil̓. ¶ Intellectualē hanc pul critudinē p̄ceſſit ⁊ inchoauit illa pulcritudo mentis quam habuit in via ter beata noſtra dn̄a. dū ꝯtemplatōi dedita fuit aſſidue/ quā tuꝫ ſtatus patiebat̉ exilij. dū exultauit ſpūs eius in deo ſalutari ſuo. dͥa inſpiciebat dn̄s humilitatē ancille ſue. Ille em̄ reſpectꝰ (cuꝫ deus immutabilis ſit) quid aliud erat/ niſi cādela talis pulcritudinis. talis exultatōis in mente marie humilis ancille ſue. Et ideo Tractatus tercius iā pulcerrime ⁊ dilectiſſime. qꝛ fuit hūillima in qua figurat̉ liliū conualliū Ieſus ſaluta ris ſuus. Erat tunc ſpūs marie licet ī corꝑe quaſi nihil de corꝑe portaret. Hinc defeciſ ſe. Hinc extra ſe fuiſſe Hinc in atrijs dom dn̄i. Hinc in extremis maris habitaſſe. Di cta ſint hec cum tropis talibus ſine numero que ꝯtribuunt̉ ꝯtemplatiuis. qͣꝫ qͣꝫ longe ali ter diſtātius in maria ¶ Intellectual̓ huius ꝯtemplatōis pulcritudinē in via/ nemo me lius app̄hendit qͣꝫ exꝑientia doctrine. Nihi lominus eruditio doctrinalis dat aliqͥd in telligi. et non melius qͣꝫ ſi conſideret̉ ſtatus mentis quaſi ſeꝑatus nōdum a corꝑe ſed a rōnis inferioris portione. Tunc profecto/ ⁊ nō aliter intelligit quid ſit diuiſio corꝑis et anime. quid raptus. qͥd extaſis. qͥd liquefa ctio aīe. qͥd trāſformatio. qͥd vnio. qͥd mors rachelis .i. rōnis in partu beniamyn quo cō templatio ſignat̉. Cur p̄terea noīat Diony ſius myſticā ſapientiā eē irrōnalē. hoc eſt ſi ne rōne. qͣꝫtum ad vim rōnis app̄henſiuaꝫ. nō quo ad affectiuā. que iūgit̉ ſpūiſancto ꝑ amorē extaticū. Inſuꝑ cherubin in celeſtibꝰ ꝑ quē amorē ꝯiugunt̉? Nō ꝙ oīno ſit amor ſine cognitione p̄uia vel comite iuxta cuiuſ dam myſtice theologizantis imaginationē. Ueꝝ eſt ꝙ iſta cognitio nō ſuꝑ ſe reflectit̉ vt videat ſe videre. Iam em̄ auolaret iſta ſim plex ſindereſis ſcintillantis ⁊ ardentis affe ctio. Iuxta illud Canticoꝝ. Auerte oculos tuos a me. qꝛ ipſa me auolare fecerūt. ¶ Di R ſcipulus. Multa dicunt̉ de ſtatu mentis hmōi. ⁊ nunqͣꝫ ſufficiūt Immo potiꝰ eo ma gis exaltat̉ a nobis deus qͦ plus aſcēdit hō ad cor altū vt iā nō ſolū de pulcritudine pa trie/ ſed iſtius ie verificet̉ qd̓ nec oculus vi dit/ nec auris audiuit/ nec ī cor homīs aſcen dit. q̄ p̄parauit deus diligentibꝰ ſe. Un̄ cla mat Quā magna multitudo dulcedinis tue dn̄e/ quā abſcōdiſti timētibꝰ te. Nō dicit/ re uelaſti eā timentibꝰ te. patiunt̉ em̄ qd̓ neſci unt. Hinc etiā dicit ꝯtemplatiuis. raptus ī hanc caliginē / ſentiēs ſibilū aure tenuis ali cuius cuiꝰ ignorat vultū. qui neſcit vn̄ venit aut quo vadat. Dicit inquā. Neſciui. Anīa mea cōturbabat me ꝓpter quadrigas ami nadab .i. raptus tales. Et etiaꝫ alibi. Ad ni hilū redactus ſum ⁊ neſciui. Fit deniqꝫ col luſtratio ſpūs. nō ſine quadā interpoſitōne. qualē ſuo mō ſentit oculus. pellicul̓ palpe braruꝫ tenuibus interpoſitis. ad radios ſol̓ nitidiſſimos incidentes ſuꝑ oculos. Uidet itaqꝫ ſolē oculus ī ſuo lumine. ſed qͥd ſit/ nō dat̉ inſpici medio ꝓhibente. Tolle pelliculā vel aperi. ꝓtinꝰ aſpicies. ¶ Magiſter. No li mirari/ ſi nō ꝯp̄hendit̉ incomp̄henſibilis. Iam em̄ nō eēt magnus dn̄s ⁊ laudabil̓ ni mis/ cuiꝰ magnitudinis eēt finis/ aut ſapien tie numerus. Iā nō eēt ꝓprietas verbi de qͣ diceret̉. Cogitationū ſcrutator ⁊ intētionū cordis qd̓ inſcrutabile teſtat̉ apl̓s eē. Quo circa verſis ad marie pulcritudinē oculis. ꝑ pende ſi potes qualis fuerit ī via ſtatus ſue mentis aūt ſpūs. qͣꝫ ſublimis in arce ꝯtēpla tionis. qͣꝫ eleuata a terra ſurſum. quātis irra diata fulgoribꝰ/ ab iſto qͥ illuminat mirabili ter a montibꝰ eternis. Un̄ turbati ſunt oēs inſipiētes corde. qui dicūt ſaltē affectu vel eſ fectu ⁊ ſi nō aſſenſu/ in corde ſuo nō eſt deus Si erat vt mulier amicta ſole iuſticie. cuius ſub pedibꝰ luna totius mutabilitatꝭ creatu rarum. ⁊ in capite eius pulcerrima ſpūaliuꝫ ſydeꝝ ī eternitate ſplēdentiū corona. Quid inde colligi pōt/ ſi vales ꝯſidera. Nonne lu men illud immēſum/ ſcintillabat aliquotiēs ad oculū mentis intuendū ſe inde prebens. qualiter in via vidiſſe Moyſes ⁊ Paulꝰ eſti mant̉. Nōne ſicut in rimula quadā exil̓ cho ruſcationis dū oculos ferit emicans flāma. mox diſparens. ita fulgurabat in mēte Ma rie ſplendor diuine glorieꝫ Nonne cernebat eam qn̄qꝫ tanqͣꝫ dū aliquis videt ſeu vidiſſe putat/ naſcentē ꝑ nubila lunā?. Fallor ſi non tot viciſſitudines euntis ⁊ redeuntis ſponſi dant hec intelligi Mō tenet̉. modo videtur. mox diſparet. mō ſtat poſt parietē/ nihilomi nus reſpicit ꝑ feneſtras. ꝓſpicit ꝑ cancellos. ¶ Diſcipulus. Quid oro putaueris eē talē proſpectū ꝑ feneſtras ſponſe? ¶ Magiſter. Quid niſi radioſas ⁊ anguſtas illuminati ones in domo ſpōſe. q̄ domus ē ſuꝑius mē tis cenaculū. Nō em̄ pōt aliter concipi ꝓſpi cere nouiter deus niſi qꝛ ꝓſpici ſe facit. ſed in tranſitū ſubito. referens aliqd̓ ſil̓e ſi pie dici pōt ad illud paſtoriū ſeu galatheam. ⁊ fugit ad ſalices. et ſe cupit an̄ videri. Tota deniqꝫ viſio Ezechielis de animalibꝰ ⁊ rotis/ ꝑ my ſticas choruſcatōes ⁊ ſcintillatiōes nobis il lud inſinuat. ¶ Sed nos ſermo de raptu et extaſi fere totus obripuit. dū delectat nec ſa tiat. Redeamus ad ſemitā. linquamus inat tingibilē mentis cōtemplationē pulcritudi nis. ⁊ de rōnali pulcritudīe verbū fiat ¶ Ra tionalis itaqꝫ pulcritudo/ pingit̉ ⁊ collocat ī tabula rōnis inferiorꝭ quā diſtīguere phas LXXXIII Sūper MRagnificat eſt proportionabiliter ad diſtinctōnes tradi tas de pulcritudine portōnis ſuꝑioris. quo ad naturā. quo ad habitꝰ. quo ad oꝑationē ſuo mō. Habet em̄ inferior portio/ dupliceꝫ oculū ſeu faciē ſicut ⁊ ſuꝑior. Un̄ ⁊ ſuperior ꝯnectit̉ ad deū. poteſt attamen oculū dimit tere ad rōnis inferioris aſpectū. Nō ſecꝰ in ferior portio faciem eleuat ad portionē ſuꝑi orem/ quaſi mulier ad virū ſuū. nihilominꝰ diuertit oculos ad animalē portionē q̄ cor poreo in ſua oꝑatione eget organo vl̓ inſtru mēto. Hec portio ꝯgrue dicit̉ ancilla. qꝛ mī ſtrat ī humilitate domus triclinio p̄dictꝭ vi ro ⁊ mulieri. duplici videlicet portioni rati onis. quaꝝ nulla requirit corꝑiſ organū ī ꝓ pria actōe. licet ancilla ſubmīſtret eis ſiml̓a cra vel obiecta. qꝛ neceſſe eſt quēqͣꝫ intelligē teꝫ fantaſmata ſpeculari. ¶ Diſcipulꝰ. Nu per ad duas portōnes dutaxat partiebaris formā hominis .ſ. in aīam ⁊ ſpiritū ¶ Magi ſter Spiritū accepi pro mente ſuperiori. Aīam v̓o pro toto illo quod ei ſubditum ē. ¶ Diſcipulus. Nūc autē inferior ratio di ſtincta memorat̉ ab aīali v̓tute/ quā ancillā denominas. ¶ Magiſter. Negare non va leo nec volui. ⁊ ſi forte nō ſatis expreſſi. quin tres ꝯmunius aſſignent̉ hmōi portōes. a di uerſis diuerſimode nō aduerſe. Sed volēs coartare ſermonē eo mō quo beata ⁊ pulcer rima mulieꝝ/ canticū inchoauerit. ꝯmemo rās tm̄modo aīam ⁊ ſpm̄. poſui cū aīa porti onē inferiorē. quā multi (ſicut ſcimus) ꝯiun gunt aliqn̄ cū mente vel ſpū. qm̄ inter vtrā qꝫ partē ſeu portionē/ quaſi mediū tenet lo cū accipiēs aliqn̄ ſuas oꝑatōes ab illuſtrati one pͥncipaliori. atqꝫ ſtabiles ꝯcluſiones de ducēdo reſoluit. Qn̄qꝫ v̓o reducit ad ſenſa tōes de foris immiſſas tanqͣꝫ ad habitaꝫ de ipſis certitudinaliter exꝑientiā. Porro tres hmōi vires expͥmēdo Paulꝰ diſtinxit. loq̄ns frequēter ſimul de ſpū ⁊ aīa. de corꝑe nō qui dē mortuo ſed animato. quod ē ſenſualitas. Sic xp̄s inſinuauit. Triſtis ē inqͥt aīa mea vſqꝫ ad mortē. Et ſtatim poſt. Spūs qͥdeꝫ ꝓmptus ē. nec mirū. qꝛ beatus. caro aūt īfir ma. q̄ relicta paſſionibꝰ tota erit. Hīc apl̓s loquēs de diuiſione ſpūs ⁊ aīe/ addidit. ꝯpa ges ⁊ medullas ⁊ cor forte. ſenſualitatē indi care volēs. ¶ Diſcipulꝰ. Nō oportet vt vi deo magnipendere. ſi hoc vl̓ illo mō quis ac cipiat. dūmodo conueniāt in acceptione col loquētes/ quo ꝯfuſa euitet̉ eqͥuocatio. Naꝫ caro aliqn̄ ſumit̉ pro anīa corꝑe ⁊ ſpū. vt ibi Uerbū caro factū ē. Aīa ſil̓r pro homīe/ vt ibi. Oēs aīe deſcēderūt ī egyptum. Spūs ꝟo pro tota aīa rationali / vt de xp̄o. Emiſit ſpiritū. Trāſfer te igit̉ ad ſil̓itudines q̄ ſuꝑ ſunt inſinuādas. ¶ Magiſter. Anīalis pul critudo ſequit̉ ad intellectualē ⁊ rōnalē. pro ut in hoīe ſenſualitas in ipſo ꝯiuncta ē rōni nata ꝑ ipſam regulari pͥncipatu deſpotico ⁊ ſeruili. Nō em̄ eſt libera ſicut ſuperior appe titus intellectualis eſſentialiter. ſed ꝑticipa tiue tm̄modo. cui ratio cōſiliatiua pͥncipat̉ / nō dn̄atu tyrānico vl̓ ſeruili. ſed libero Hīc fit vt appetitus ſenſitiuus ꝯpelli ⁊ corrigi ⁊ flagellari debeat a rōne ſi fuerit inobediēs ſi bi. de quo dictū ē ad Cayn. Sub te erit ap petitus tuus. ⁊ tu dn̄aberis illius. volūtas ꝟo cogi nequit. ¶ Anīalis hec portio multi plici pulcritudine decorat̉ / vltra naturalē q̄ generalis ē. vltra ꝯſignatas habēs totidē in ſuꝑ linearū quinqꝫ vires ſenſuū exteriorū. ⁊ quinqꝫ vel ſex interioꝝ. ſicut alibi didiciſti ⁊ dicet̉ quantū repetendū eſſe volueris Suꝑ addunt̉ ꝓ ſpecioſitate maiori tā habitus qͣꝫ paſſiones morales ſalubres. ⁊ oꝑatōes mul tiplicate ſuꝑ numeꝝ. Quales qͥſqꝫ dinume rare voluerit/ neceſſe ē vt cognoſcat oēm ſciē tiaꝝ drn̄tiā. q̄ ꝑ ſenſus interiores et exterio res acquirunt̉. Oēs qͦꝫ moraliū v̓tutū diſtī ctiones/ oēm grāmatice/ logice/ rethorice di ſciplinā. cū ariſmetrica. geometria. muſica. aſtronomia. quas ſine aīali portōe/ rō ſuꝑi or ⁊ inferior nō addiſcūt. Legiſti quanta ſu per vna v̓tute memoratiua. deduxerit Aug. admirationē. Et qͥs ad hāc et alias ſingl̓as ſufficeret exponēdas. ¶ Ceteꝝ aīalis pulcri tudo que nō ē ꝯiūcta rationi qualis ē gene ralit̓ ī quolibet aīali p̄ter hoīem. qͦt obſecro depicta ē ornataqꝫ formis. inſtinctibꝰ et in duſtrijs vſqꝫ adeo ꝙ in nōnullis relucet que dā participatio rōnis. Ita nimirū ẜm legeꝫ deitatis. ſicut mentꝭ humane ſupremū/ cō iūgitur infimo nature angelice. ⁊ infimū ra tionis attingit̉ a fantaſtica virtute. Sic fan taſticā hominis portionē brutoruꝫ fantaſia nōnulloꝝ/ imitando ꝯtingit Om̄es ꝟ̓o pul critudines hmōi reſperſas ī brutis/ natura ꝯiunxit in hūana rōne. Rationē deniqꝫ ſuꝑ plet in brutis intelligentia pͥma regēs infal libiliter iſta/ cuius prouidētia in ſui diſpoſi tione nō fallit̉. Cuius ars prima dedit et in didit tam hominibꝰ qͣꝫ ceteris animātibꝰ ar tes īnumeras. vn̄ ꝓdeūt artificiales pulcri tudines. Sicut in nidis aīaliū ſibi fabricāIi Tractatus tercius dis. In victu querēdo ꝑ īſidias mirabiles. vt ī vulpibꝰ ⁊ araneis. In ꝓuiſione circa vl̓ ꝯtra futuros euētus. vt in apibus ⁊ formicꝭ I Quis cuncta dinumeret? ¶ Tandē occurrit hic animal̓ cognitionis pulcritudo in vita li ſeu vegetatiua virtute. ſiue ſit ꝑ ſe poſita ſe paratim a potentia cognitiua. ſicut in plan tis ⁊ in ſingulis abſqꝫ cognitōe viuētibus. ſiue ꝯiuncta ſit/ quemadmoduꝫ videre eſt in hominibꝰ ⁊ animalibꝰ. vſqꝫ ad illa q̄ fixa ter re/ ſolo ⁊ vnico vigēt ſenſu tactus. ſicut con che ⁊ oſtree. quod earū dilatatio ⁊ ꝯſtrictio manifeſtat. Quā vitaꝫ / dicunt aliqui matri cem in femellis retinere. ¶ Uitalis autē pul critudo qͣꝫ multa ſit. qͣꝫ admirabilis ⁊ ſtupē da in attrahendo cibū. ī frangēdo. in dirigē do. in diſꝑtiendo. in aſſimilādo. rurſus ī ex pulſione ſuꝑfluorū. in augmētatiōe. in gene ratiua v̓tute. ī organizatōe figuraqꝫ mēbro rū nullus explicaret ſermo. Nullus etiaꝫ de minimo grano vel folio/ planaꝫ ſufficeret na turali virtute ⁊ plenā tradere rationē Quod cernēs Eccl̓iaſtes. Cūcte inqͥt res difficiles ſunt. ⁊ nō pōt eas hō explicare ſermone. Et iteꝝ intellexi ꝙ oīm opeꝝ dei nullā poſſit hō inuenire rationē. ſupple ſufficientē. et ſi dixe rit ſapiēs ſe noſſe/ non poterit reꝑire. Tota poſtremo Iob īterrogatio/ facta ſibi a dn̄o de diuinis oꝑbꝰ. quarū pulcritudo ꝯp̄hēdi nō poteſt ad hoc tēdit. Quid de pulcritudīe reꝝ naturaliū? qͥd porro d̓ pulcritudinibus rerū tot artificialiū? qͥd de obīectꝭ ſenſibilibꝰ ꝑ accidētia ſua vel ſpēs ſe rep̄ſentātibꝰ ad ſen ſum. Ecce ꝙ ī grano frumenti ſunt infinite ꝑtes ꝓportionales/ ẜm deductionē Ariſto. demonſtrātis continuū nō eſſe compoſituꝫ ex indiuiſibilibꝰ. Oportet ex hoc conclude re. ꝙ infiniti numeri ſint illic et figure. īmo tot quot in toto mūdo. Omniuꝫ inſuꝑ crea turaꝝ. litterarū ⁊ noīm continet. nedū potē tialiter/ ſed actualiter ī aſpectu dei. videntis numeros hmōi lr̄as ⁊ figuras. Cuiꝰ ſignuꝫ accipito de vna imagine/ qualē inferre lice bit de ceterꝭ. Poteſt itaqꝫ ſtatue factor. ꝑ ſo lā ꝑtiū ablatiōeꝫ formare pulcrā imaginē ex vno trūco ligni. qualis vtiqꝫ priꝰ ibi nō erat cū nihil addiderit. ⁊ adhuc tn̄ nihil de celoꝝ ſecretis tot pulcritudinibꝰ attingimꝰ. ¶ Di ſcipulus. Si taliter res ſe habēt de pulcri tudine reꝝ oīm ꝙ incomp̄hēſibiles habeāt̉. cur hactenꝰ fruſtra illas defudauimꝰ inqui rere. ¶ Magiſter. Fruſtra nequaqͣꝫ. nec in aniter ſine fine. qͥ triplex ē Unus ducens ad ammirationē opificis pͥmi dei. Speciei em̄ generator hec oīa ꝯſtituit. qͥ vtiqꝫ ſpecioſior eſſe concludit̉ creature. Alter finis eſt ad hu miliationē nr̄i ꝑ contemptū vie ⁊ deſideriuꝫ patrie. vbi relucet pulcra ꝑfectaqꝫ cognitio ẜm viſioneꝫ quā deuotus Bern̄. cuiꝰ hodie dies agit̉/ fert̉ inſinuaſſe ꝑ aſcenſuꝫ ſuū poſt obitū in montē lybani. Reliquꝰ finis eſt no ſtre cōquiſitioni ꝓprius ⁊ accōmodꝰ de pul cerrima mulierū quā reſpexit deus. Exulta uit ſpūs eius ī deo ſalutari ſuo. Qua ſuꝑ re. quattuor accipito ꝯſideratiōes. Prima eſt. ſpecioſitas pulcerrīe mulieris. q̄ ſibi dat̉ in canticis ⁊ alibi. plene neqͥt intelligi/ pulcritu dinibꝰ aliorū entiū nō intellectis. Exponit̉ em̄ ꝑ ſimilitudines. Oīs tā naturalis qͣꝫ ar tificial̓ formoſitas. quibꝰ ignoratis/ vt igno ret̉ trāſſumptio/ neceſſe ē. Secūda. ſpecioſi tas quelibet reꝑta in creaturis ſparſim. tota colligit̉ ī beata ⁊ pulcerrima mulierū. vl̓ for maliter vel emineter. Hec eſt regula diuini Dioniſij hierarchias ordinātis q̄ ſuꝑiꝰ tan gebat̉. Tercia. ſpecioſitas pulcre mulieris/ fumit̉ ab om̄i pulcritudine ceterarū creatu rarū donis ⁊ ornamētis. ⁊ quo mireris am plius. oīs deformitas aliena/ demonū ⁊ pec catoꝝ. ſibi cedit ad ornamentū. Quarta. ſpe cioſitas ⁊ pulcritudo creaturaꝝ pie recogni ta. fidē illuſtrat. ſpem roborat. charitatē in flāmat. cū opitulatōe ī om̄i tribulatōe et an guſtia. ¶ Diſcipulus. Pape vere magna ꝓpoſuiſti. quorū certificatōꝫ expecto. p̄ſertiꝫ ſuꝑ illo qd̓ me miratuꝝ iure dixiſti ¶ Magi ſter. Rn̄det apl̓s. ſi ſue locutionis v̓tus co gnoſcit̉. vbi dicit ꝙ diligētibꝰ deū oīa coope rant̉ ī bonū. Si ī bonū/ igit̉ ī pulcruꝫ. Et ſi om̄ibꝰ diligētibꝰ. quāto ampliꝰ Marie ſuꝑ oēs deū diligenti tale qͥd eueniet? Putas ne ſummꝰ artifex deꝰ quicqͣꝫ ī vniuerſo mūdo. quē pulcrū pulcerrimꝰ ipſe mente gerēs/ for mauerit aut eē ꝑmiſerit ſine cauſa ¶ Diſcipu lus. Nequaqͣꝫ putauerim. ſed oīa ſub ordi ne pulcro/ pulcra fecit valde. ¶ Mgr̄. Non ne pͥmū ī quo libet genere p̄cipuū ē ⁊ mēſura alioꝝ. quēadmodū dux in exercitu. Maria ꝟo dicta eſt pulcerrima ⁊ ꝑfecta ſuꝑ ceteras creaturas. nō vnitas diuītati/ qͣlis ē hūani tas xp̄i. Cōſeq̄ns ē igit̉. ꝙ oīa ſibi ſubſerui ant. tā bona nature qͣꝫ gr̄e qͣꝫ artis ⁊ fortune ¶ Diſcipulꝰ. Sit ita de bonis. Mala aūt qͥd afferre hn̄t/ niſi maliciaꝫ et turpitudineꝫ ¶ Magiſter. Scis ad honorē regis eē. ſi ꝑ uerſos ꝓditores ſuos alligatos coerceat in Super ei agnificat LXXXIII LXXXIII cōpedibꝰ. Scis ꝙ ī picturꝭ nigredo rite iū cta dat decoreꝫ imagini. Hoc ī ſuꝑcilijs for moſiſſime mulieris aſpice. quibꝰ nigredo de cēs. rubedo indecens eēt vel viredo. ¶ Diſci pulus. Sic inuenio. Sꝫ de turpitudine flagitioꝝ/ ⁊ ſcelerū/ et blaſphemiarū. nunqͥd nō ſecꝰ erit? ¶ Magiſter. Secꝰ eēt/ ſi dede cus culpe maneret inordinatū ſine decore iu ſticie. Nūc auteꝫ pulcrius nō collocat̉ ange lus ī celo/ qͣꝫ demō ī inferno/ qͥ poſitus ē illio tanqͣꝫ ſcabellū pulcerrime mulieris cōteren tis ẜm legē dn̄i caput ſuuꝫ. Quāuis em̄ oīs pulcritudo filie regis ſit ab intus (ideoqꝫ cō ſtituit̉ ⁊ aſtitit regina a dextris dei. hoc ē in veſtitu corꝑis deaurato. ē quoqꝫ circūdata varietate cuiuſlibꝫ creature. cui aſtat vnicui qꝫ ſua pulcritudo ſalteꝫ naturalis. cuiꝰ pri ma lineamēta deleri nō pn̄t. pn̄t tn̄ ſuꝑīdui) tenebroſitates ⁊ turpitudines vicioſoꝝ. taꝫ habituū qͣꝫ actuū. Que turpitudines in ſua rōne formali nihil dicūt poſitiuū. ſunt em̄ pͥ uatōes pulcritudinis ī eſſe debito/ ꝑ modū. ſpeciē ⁊ ordinē. ¶ Diſcipulus Magis cer te ꝯturbarer ambagibꝰ. p̄ſertim de odio dei. qualiter poſſit eē pulcꝝ/ ſi nō alibi diſſoluti onē docuiſſes. Perge nūc oſtēdere. quo pa cto ſit in Maria pulcritudo q̄libet reꝑibilis in creatura. maxime qꝛ minorata ē ſicut ⁊ fi lius .ſ. paulominꝰ ab angel̓. adeo ꝙ natura lis ſpecioſitas damnati Luciferi/ inſignior ſit ex dictis. qꝛ ꝑfectior. Quot ſunt p̄terea v̓ tutes ſpecifice/ totā (vt dicit̉) naturaꝫ ſpeciei ſequentes. in gēmis. herbis. verbis. indu ſtrijs quoqꝫ aīaliū. Rurſum ī donis hoīm gratuitis. vt ē character ſacerdo talis/ repu gnās ſexui femineo. Nūquid vt interea ſilē tiū ſit d̓ ceteris. ex his om̄ibꝰ Marie formo ſitatē ornabis/ vel eā corōabis. ¶ Magiſter Ornabo plane ⁊ coronabo. Qd̓ qūo ſit iā deduxi. Circūdat̉ qͥppe om̄ibꝰ ⁊ ſingul̓ qua ſi veſtimēto decoro. multimoda varietate de picto. quoꝝ oīm v̓tutes inſignes ꝯtinet. nō quidē formaliter ſed eminēter. Un̄ ſi nō ha bet naturalia. qualia gerit angelꝰ etiā dam natus. Iā ideo tn̄ ē admirabilior ⁊ eminēti or Marie pulcritudo ꝑ gratiā q̄ naturā in feriorē qͣꝫ ſublimiorē copioſiꝰ ornat ⁊ ꝑficit. Nō habet characterē ſacerdotalē formaliter fateor. Habet aūt eminētius ad recōciliati onē peccatoꝝ. ad aꝑtionē ꝑadiſi. qꝛ vere po nit̉ felix celi portā. Ad auxiliandū ꝯtra po teſtates aereas. ꝯtra calamitates ⁊ miſerias omēs. tā animaꝝ qͣꝫ corporū. quotiens pla cuerit. ſcꝫ illos miſericordes oculos ad nos ꝯuertere. quotiēs ad nos ſe voluerit. tanqͣꝫ pia mater filios qͣꝫ qͣꝫ debiles ⁊ fedos curan dos purgādoſqꝫ ſuſciꝑe ¶ Diſcipulus. Re ſpiro totus ī ſpeꝫ bonā dūte audio talia diſ ſerentē Totus exultat ſpūs meus. ⁊ aſpirat meditari frequētius iſtā beatā ⁊ pulcrā muli erē quā tali potētia pie diſſeris eminentē O felices qui te talē o Maria genuere parētes O vere felix Ioſeph ſpōſus tuus v̓ginalis. qui tui cuſtos cū puero Ieſu fidelis. ſedu lus. prudens atqꝫ chariſſimꝰ. audire videre qꝫ te cū filio tāto temꝑe dignꝰ fuit. ¶ Magi ſter. Credidi ꝓpter qd̓ locutꝰ ſum. Propte rea iā iſtos nō beatificare nequeo neqꝫ ſuffi cio. quos o beata tibi feceris eē deuotos. qͦs traxeris poſt te. poſtqꝫ Ieſuꝫ benedictū fru ctū ventris tui in odorē vnguentorū tuorū Quo mō nō beati quibꝰ vbera charitatis la ctādo. quibꝰ os pietatis oſculandū non de dignata fueris oſtēdere? Ergo iā oleuꝫ effu ſuꝫ nomē tuū. Ergo tu fons ortoꝝ. ad emū dationē ſimul ⁊ recreationē. cū delectatione mirabili mundo datus. Tu puteꝰ ſatietatis aque viue ſaliētis in vitā eternā Puteꝰ aqua rum q̄ fluūt impetu de lybano cādido ꝑadi ſi. Tu ortus ꝯſitus omī genere tā arboꝝ qͣꝫ areolis aromatū. Tu iā coronata triūphas de capite amana .i. turbulēti. de vertice ſanir ⁊ hermon fetoris ⁊ anathematizatōis. de cū bilibus leonū. de montibꝰ pardorū. ſcꝫ ty rannide ſuꝑborū damnatoꝝ. q̄ luna muta bilitatis ſunt ſub pedibꝰ tuis ad calcanduꝫ. Porro ſexaginta ſunt regine. ⁊ octogīta cō cubine. ⁊ adoleſcētularū nō ē numerus. ẜm varios aīaꝝ gradus. Una tamē colūba. ꝑfe cta/ quā viderūt filie ꝑ adoptionē. et beatiſſi mā p̄dicauerūt regine. que ſuis domināt̉ af fectibꝰ. ⁊ ꝯcubine querētes ꝯcupiſcētie remu nerationē ꝑ filiorū boni oꝑis generationē. Laudauerūt te. qꝛ beatā te dicēt oēs genera tiones. Quā pulcra es ⁊ qͣꝫ decora chariſſi ma ī delicijs Sed cui chariſſima ī delicijs? Illi nēpe/ cuiꝰ delicie ſunt eſſe cū filijs homi nū. Statura tua aſſimilata ē palme trium phali. ⁊ vbera tua botrus vinee germinātis. virgines .i. v̓ginales affectōes. ⁊ ſobria ebri etate debriātis vſqꝫ ad ſanam inſaniā apud ſtultos ſeculi. vſqꝫ ad denudationē ꝑ volun tariā pauꝑtatē. Tu delicijs affluēs tota di lecto ſuꝑinniteris/ dicens vocē plenaꝫ ſenſi bus inexplicabilibꝰ. Ego dilecto meo. et di lectꝰ meꝰ mihi. ¶ Diſcipulꝰ. Eya magiſter. Ii 2 Tractatus quartus euge euge. qͥd nos agimꝰ obſecro/ cantica cā ticoꝝ exponēdo. cū canticū Marie ſuſcepe ramus. Et ecce nūc in laudes erumpimus. nūc obſecratiōes interſerimꝰ. ad qͣs titubat animus. ad quas hac illacqꝫ defluit oratio mētis. incerto pede. lingua balba. vagꝭ ocu lis. geſtu vario/ quaſi fabulādo ſeu freneſi ando nos habemꝰ. īmo veriꝰ nos habemuꝫ rapimur. diſtrahimur. neſcio quo ſpū. queꝫ neſcimus vn̄ veniat aūt quo vadat. ¶ Ma giſter. Ualet frater. Quid ſi nos introdu xerit iſta quā loqͥmur beata/ ī cellaria regis/ in cellā vinariā cuiꝰ eſt mō clauigera? Quid ſtupes? qͥd miraris ſi ſobriā biberimꝰ ebrie tatē ſpūs? Quid ſi datuꝫ fuerit accedere ꝓxi mius. o ſereniſſimas voces amorꝭ audire ꝓ fundiꝰ. Totꝰ ipſe geſtio me. quē iā nō capio ꝯſiderare. qd̓ vtriqꝫ ꝯtinget/ qn̄ dicere phas ē vnicuiqꝫ nr̄m. Anīa mea liquefacta ē vt di lectus locutꝰ ē Fulcite me floribꝰ. ſtipate me malis. qꝛ amore eiꝰ lāgueo. Leua eiꝰ ſub ca pite meo. ⁊ dextera illiꝰ amplexabit̉ me ¶ Di ſcipulus. Ceſſemꝰ iā. ceſſemꝰ ſꝑare talia/ qualia amātes ſibi ſomnia fingūt. et ad ince pta reuertamur. ¶ Mgr̄. Que cepta? ¶ Di ſcipulus. O queſo nō memīſti? Cur in ris? Intremus elucidationē cantici beatiſſi me ⁊ pulcerrime mulieris cū epithalamio ſa lomonis. ¶ Magiſter. Nimirū iſtic ſumꝰ Neqꝫ em̄ exigunt certū expoſitiōis ordinē. que nullo ſunt ordine ꝯtexta. vel coherētia q̄ p̄terea nō vni tm̄ affectui ſunt accōmoda. ſed innumeros verbuꝫ qd̓libet affectus eru ctat ꝓ audientiū qualitate Expone ſi potes dū egrotus aſſiduis ſuſpirijs plāgens et ſin gultus ex imo pectore. anheloqꝫ ſpū repetit ha. ha. ha. qͥd tibi ſignificet iſta vox plāgoro ſa. ¶ Diſcipulꝰ. Donatꝰ rn̄det dicēs inter iectōem eſſe partē or̄onis ſignificātis mentꝭ affectuꝫ voce incognita. Quid aūt poſtulas voceꝫ me incognitā exponere cognoſcendā. ¶ Magiſter. Nō ꝑdidit operā ⁊ impenſaꝫ qͥ te puerū docuit or̄onis ꝑtes. Tu nūc grā dior effectꝰ/ ita cognoſcito quēlibet amoris intimi ⁊ nō ficti voceꝫ. ꝓrſus incognitā non amāti. īmo nec alienā comꝑtā amāti. ſi nō qͣ libet ꝯiectura. Exemplū de doloris interie ctione. dū ſanus egrotū audit ⁊ ſolari q̄rit. Cui rn̄det apud comicū talis aliqͥs. Facile cū valemꝰ alijs ꝯſilia damus. Tu ſi hic ſis/ aliter ſentias ¶ Diſcipulus Deſꝑare doces elicere nūc hac/ nūc iſtac exultatōes. ꝑ agita tionē ꝯcuſſionēqꝫ ſtudij vehemētis/ pauculas emicātes ſcint illulas ꝓut iſtas exceſſiui amoris hoc vel illud verbū inſerit ad aciem mentis ꝑſtringens iſtaꝫ ⁊ gerens. Aut vero ſub alia ſil̓itudine/ ſtude familiaris eſſe voci bus amoris in loco ꝑegrinatiōis tue. nō ſe adeo poterūt occultare/ qͥn familiarius ī te magis ⁊ magis ꝓdent. ⁊ intelligibileꝫ. nūc hͦ mō. nunc altero manifeſtēt. vel nutibꝰ etiā ſe ⁊ geſtibꝰ inſinuent. Peregrinātes pariter in exemplū habe. qͣꝫuis barbari ſint. Pueros quoqꝫ colludētes. necdū ꝑfectis reſonantes verbis. qͥ qūo ſe intelligere ꝯſueſcūt/ imitari coneris. ¶ Deinde beatā ⁊ pulcerrimā mulie rum poſtulemus/ vt nos illo reſpiciat pieta tis ⁊ amoris oculo/ qͣli reſpecta fuit a deo ſa lutari ſuo. A qͦ nos impetret reſpici / ſaltē vt amare fleamꝰ exemplo Petri. Reſpiciat ter rā cordis noſtri/ ⁊ faciat eā tremere. Et ab il lo tremore ſuo concipiamꝰ ſpūm ſalutꝭ/ qui in amoris ſpūm aliquando trāſformetur. et hymnū tunc canamꝰ cū alacritate cordiuꝫ. Magnificat aīa mea dn̄m ¶ Magiſter In ritas meū querendi ſtudiuꝫ de plurimis. ſed aliorſum me vocat (vt audis) occupatio do meſtica regularis. Dies craſtinus ſollicitus erit ī idip̄m. ¶ Diſcipulus Expeditū mere peries. propicius ſit nobis deus Sequitur quartus tractatus ꝑ didragma ſeu dialogum de ma rie beatificatione ꝑ notulas. lxxxij. Notula prima Cce em̄ ex hoc beatā me dicēt omnes generationes. ¶ Diſci pulus. Nōne cor noſtrū ar dens erat ī nobis heſterno col loquio/ dū de canticis cantico rum Marie ſimul ⁊ Salomonis ꝯquirere mus quaſi fabulātes ꝑegrini. necnō dilata to corde videremur anhelādo ſpm̄ attrahe re? ¶ Mgr̄. Memini ⁊ viſa eſt renouari vt aqͥle iuuentꝰ nr̄a ſenilis qd̓ammodo ⁊ cana in exteriori hoīe. ſed interior renouat̉ de die in diē/ ſi aſſit v̓bū dei reficiēs ip̄m. ſi Ih̓s in ſtar ꝑegrini nec ꝓinde cognitꝰ ſe cōmitē ꝯiū xerit. ſi aꝑuerit ſenſuꝫ nobis vt intelligamꝰ ſcpͥturas. hymnoꝝ ⁊ maxime pſalmoꝝ ⁊ can ticorū. O ſi ſe talē exhibere dignabit̉ qͥ loqͥt̉ ale nr̄e. Surge ꝓpera amica mea/ columba mea/ formoſa mea ⁊ veni ¶ Diſcipulus. O ſi iā hyems ꝯgelatōis ſpūalis trāſeat. ſi geli Super Magnificat LXXXIII cidiū torporis. ſi imbris ſtillicidiuꝫ aſſidue tēptatōis abeat ⁊ recedat. ſi flores pulcrioꝝ aſpectuū appareāt in terra cordis nr̄i dante dn̄o benignitatē. O ſi tp̄s putatōis ⁊ reſeca tionis cure oīs ſuꝑflue adueniat. ſi vox tur turis caſte gemētis ⁊ ꝯſolātꝭ luctu bono au diat̉ ī terra ſenſualitatis nr̄e. ꝯformantis ſe rōni/ vt concordet philomene ⁊ alaude ꝯtē platiōis alacris turturis ſuſpiriū. O ſi fic ia non maledicta nec ſolis onuſta v̓borū fo lijs/ ꝓferat groſſos ſuos ī ſignuꝫ fructꝰ poſt ſuauis. Demuꝫ ſi vinee bonaꝝ oꝑationum/ dent odorē ſuū bone fame in vita ⁊ letificati onē dei ⁊ hoīm qͥd ſecuturū ſit o mgr̄ agno ſcis. ¶ Magiſter. Quenā aīa frater ē tā he hes ⁊ gelida. q̄ nō ad vocē blādiētꝭ amici. vel dilecti quē ſequit̉ exꝑgiſcat̉? Que nō tota li quefiat. ſe iā in ſe nō ꝯtinēs ꝓprijs terminis deſiderioꝝ. ſed effluat ī dilectuꝫ / currat poſt vocantē ſe gratis nomībꝰ? Surge inqͥt ꝓpe ra amica mea. Surge q̄ male iacueras cuꝫ adoleſcēte ꝑdito. ꝓpter ea paternā adire miſe ricordiā. vt accūbat ſuꝑ collū tuū. detqꝫ ī ac cubitu tali nardꝰ humilitatis tue odorē ſuū vt iure voceris amica. ſuſcipiēs pacꝭ oſculū ⁊ ſpecioſa recipiens pͥmā innocētie ſtolā cuꝫ anulo fidei. Proinde facta colūba/ nidificeſ in foraminibꝰ petre. ī cauernis macerie. Pe tra aūt erat xp̄s. Tu ī fixura clauoꝝ. ī cauer na lateris. vſqꝫ ad patefactiōeꝫ cordis/ fidei deuotōe ſubintrās. illic reponas ſanctarum meditationū pullos tuos. On̄de dilecto pe tenti faciē tua. iā colore roſeo decorē ⁊ v̓nan tē ī aſꝑſione ſanguīs agni īmacl̓ati. Sonet vox tua ī auribꝰ dilecti. q̄ dulcis ſit in laude ꝯferēs ī iubilo. Deniqꝫ ſis vinea florēs deſi derijs odoriferis. de qͣ vulpecule ꝑuule intē tionū doloſaꝝ diffugiāt capte. Surrepunt em̄ qn̄qꝫ ſuffodiētes ad elatōis p̄cipitia. ⁊ vi neas radicitꝰ demoliūt̉ ⁊ corrodūt O ſi poſt moduꝫ phas habeat aīa tal̓. iā facie decora. iā voce ſuauis. ſuſpirabūda dicere. Dilectꝰ meꝰ mihi ⁊ ego illi. qͥ paſcit̉ inter lilia donec Taſpiret dies ⁊ inclinent̉ vmbre. ¶ Diſcipulꝰ. Quid oro vult hec interrupta ⁊ inexplici ta penitꝰ locutio? ¶ Mgr̄. Audiſti iā voces amoris id̓o nō ꝑfici/ qm̄ tot occurrūt aīe de ſideria valida/ ꝙ nequeūt ſil̓ erumꝑe. Cōfū dunt ſe potiꝰ ⁊ oppͥmunt. Sentit amās. qͥc qͥd expͥmere pōt. nihil ad hoc qd̓ optat ſatis e. Quare dat ſe magis intelligi ꝑ interrupti ones more interiectionuꝫ. ab imo pectoris eructatas vel erutas. Solet inde patere taliter anhelātibꝰ quorſū mittit̉ illud ſuſpiriū. ¶ Diſcipulus. Da ſupplemētū v̓boꝝ iſtoꝝ Dilectꝰ meꝰ mihi ⁊ ego illi. ¶ Mgr̄. Quis arenulas maris. aut pluuie guttas dinume ret? Quis inſcrutabilia ſcrutet̉ corda? Non faciliꝰ ē id qd̓ reqͥris. Nihilominꝰ aliqͥd acci pito. Dilectus meus mihi intēdit ⁊ ego illi. Dilectus meus mihi oculum amorꝭ dirigit. oſculū porrigit. loquit̉. aſſentit. blanditur/ ⁊ ego illi. Dilectus meꝰ mihi finis oīm deſide riorū meoꝝ. ⁊ oīm cogitationū et intētionū cordis. ⁊ oꝑatōis cuiuſlibet ſeu motiōis car do centrū ē ⁊ axis. ⁊ ego illi totū qd̓ dat red do. Dilectꝰ meꝰ mihi delicioſus ē. amoroſus ē. ꝯcordās ē. ſuauis ē. benignꝰ ē. iocūdꝰ ē. de lectabilis ē. Mihi om̄ia ē. Quippe cū quo ſuꝫ vnuꝫ cor. vna aīa. vnꝰ ſpūs. Iō dilectus meꝰ mihi vnit̉ et ego illi. Dilectꝰ meꝰ ſe mihi dedit in p̄ciū in mortē. quō nō om̄ia mihi ſe cū donauit? ¶ Diſcipulus. Quo pacto d̓r ſe donare deus qͥ nuſqͣꝫ abeſt Qualiter ē aīa ſibi finis deſiderioꝝ ſuorū vl̓ oꝑationū. qͥ ꝓ pter ſeip̄m oīa oꝑatus ē ẜm ſapientē? ¶ Ma giſter. Docet angelica ſalutatio modū do natōis dei. Salutat̉ em̄ Maria ꝑ angeluꝫ. ſic aīa ꝑ ſpūſſancti aliquē inſtinctū. qͥ loqui tur pacē ad ꝯuerſum cor. Mādat quoqꝫ ſa lutes. dicens aīe ſecreto cordis ſilētio. Sa lus tua ego ſum Et illud. remittunt̉ tibi pec cata tua. Uade ī pace. Nō em̄ dat̉ ſalutatio excōicatis. nec eis quoꝝ p̄ſentiā horreſcimꝰ Sic inuenit apud deū gratiā aīa/ que ꝑ euꝫ fit diſpoſita et organizata ſuo modo/ calore vitali gratie ad ſuſceptionē dn̄i. de quo et a quo viuit aīa nō minus qͣꝫ diſponit̉ corpus organicū ꝑ armoniā qualitatiuarū diſpoſiti onū ad aīe rationalis introductionē facien dam in corꝑe. Tunc audit aīa. dn̄s tecū. qꝛ ſe dat ad nutū aīe vt fruat̉ ſe. ⁊ alio quolibet vtat̉ in ſe ⁊ propter ſe. Un̄ fit amoris illa re ciproca donatio mirabil̓ quo manet ī chari tate ī deo ⁊ deus in eo. Dilectꝰ meꝰ mihi. ſuꝑ ple ſeip̄m dat/ ⁊ ego illi ſeip̄m reddo/ ⁊ meip̄ꝫ cū eo/ cū quo iā vnū effecta ſum. Et ſicut ī il la trinitate ineffabili pater dat filio ſpm̄. ⁊ fi lius patri reddit eundē ſpm̄. ſic aīa datū ſibi dilectuꝫ dat. ⁊ reddit ſeip̄m ſibi qui tribuit. vt ſit ipſe principiū ⁊ finis oīm deſiderioruꝫ vtriuſqꝫ. Hāc dignationē amoris ineſtima bileꝫ qꝛ ph̓i ſuꝑbi nō potuerūt nec voluerūt attēdere. ꝓpterea nullas tales ad deū voces depromere conati ſunt. Dilectꝰ meꝰ mihi et ego illi Fuer̄t idcirco ab hmōi epithalamio Ii 3 Tractatus quartus Marie ⁊ Salomonis penitꝰ alieni ⁊ ad il lud ſurdi. Quod attendēs xp̄us exultauit in ſpū ī illa hora. Cōfiteor tibi inqͥt pater dn̄e celi ⁊ terre. qꝛ abſcondiſti hec a ſapientibꝰ et prudentibꝰ. ⁊ reuelaſti ea paruulis. Ita pa ter. qꝛ ſic placitū ē ante te. Nō meritu cuiuſ cunqꝫ/ ne quis gloriet̉ in ſe. Unde ſi tale ali qͥd cecinit Maria dicēs. Depoſuit potētes. d̓ ſede/ ⁊ exaltauit hūiles. ¶ Diſcipulꝰ Quā tum intelligo/ deus ſe dat in dono quod in format animā ⁊ viuificat eā. reddēs deifor mē ⁊ pulcrā. amabilē ⁊ deſiderabilē. qͥ letat̉ ī oꝑbꝰ ſuis/ maxime ī filijs hoīm. ¶ Sed cur anima dicit aliqn̄. Dilectus meus mihi. vt hec tranſferat. aliqn̄ ſe p̄ponēs et dicēs. ego dilecto meo? ¶ Magiſter Dilecta fert̉ in di lectum ẜm vim duplicē. apprehenſiuā ſcꝫ et motiuā. Uis apprehēſiua ſeu cognitiua qd̓ ammodo trahit ad ſe ⁊ in ſe ſuum obiectuꝫ quod ē verū. Sed ꝯuerſus ē ordo virtutis motiue vel affectiue. p̄ſertim dilectiue/ cuiꝰ obiectū ē bonū. qꝛ tendit ⁊ extēdit ſe ad ip̄m Cauſam dat ph̓s. Uerum inquit ē in anīa. ſed bonū in rebus. Un̄ bonū quod ē appe tibile aptū imprimendo ſe ꝑ cognitionē. nō em̄ velle poſſumus incognita. Appetitꝰ v̓o quaſi circulo quodā redire conat̉ in appeti bile. ⁊ ſe ſibi dare. cōicare vel impͥmere. Pro pterea dicit̉ anima dū dilectū cogitat. ⁊ ima ginē ſui format vel ſpeciē ꝙ ſibi dilectus im primit̉. Dum v̓o diligit. ipſa ſe dilecto dat ⁊ explicat. ⁊ ad ip̄m quaſi foris egredit̉. ¶ Di ſcipulus Quid ad rem noſtra? ¶ Magiſter Multū ꝑ omnē modū. Hoc ē illud myſti cum verbū xp̄i de dilecto ſuo/ ꝙ ingrediet̉ et egrediet̉ ⁊ paſcua inueniet. Hoc itē aliud de Moyſe. qui minauit gregē ad interiora de ſerti. vbi vidit dn̄m in flāma rubi. Gregē in tellige/ totā cogitationū turbā/ q̄ ad interio ra mentis colligit̉. Eſt alter ordo. dū Moy ſes vocatus a dn̄o de nube caliginis exit ad ipſum. ſicut xp̄s relicta turba aſcendit ī mō tem. Sic anima ſubintrans ſe/ ⁊ trahēs ad ſe ſponſuꝫ ꝑ cognitionē. dici pōt paſcere ſpō ſum. Sic ip̄m habere in lecto pacifice men tis ⁊ coanguſtate. ne ſit locus adultero. Exi ens ꝟo ꝑ dilectioneꝫ ad ſponſum/ trahit̉ ad ſponſi palatiū. thalamū vel cubiculū. ¶ Di ſcipulus. Quid poſtremo? ¶ Mgr̄ Si quidem in hac ꝯiunctione ſponſi ⁊ ſponſe ꝑ dilectōem/ ꝯſurgit delectatio. dū rurſus im primit ſe dilectus in dilectā. ſugenteꝫ vbera cōſolationis ſue. dicit̉ hinc delectatio quaſi quedā lactatio. Hinc ē fruitio complectens vniuerſas beatitudinis partes. vt dotes. tē tionē vel app̄henſionē inheſiuā ꝓ cognitiōe ⁊ dilectione pariter ⁊ delectatōe. Sic fruiti onē deſcripſit Aug. ꝙ eſt amore inherere ali cui rei ꝓpter ſe. in qua mentis delectatio qͥe ſcit. ¶ Diſcipulus. Dū rapit nos eſtꝰ amo ris/ obliti ſumus pene inquiſitionē primitꝰ occurrentē ſuꝑ verbo tuo o beata beataruꝫ. Ecce em̄ ex hoc beatā me dicent om̄es gene rationes. ¶ Magiſter. Regredi licet qn̄ vo lueris. ¶ Diſcipulus. Pulſat hec aīm que ſtio. qua ratione potuit abſqꝫ ſpū iactantie/ humilis ancilla dn̄i/ tam excelſum de ſe pro ferre preconiū? Subit inde queſtio quo no mine digniori Maria nominet̉. An beata q̄ cecinit. Ecce em̄ ex hoc beatā me dicent om nes generatōnes? Subſequit̉ alia queſtio. Quot modis Maria dicta ſit beata? ¶ Ma giſter. Conabor ſatiſfacere queſitis his. et quidē de pͥmo ſcieris animā Marie magni ficaſſe dn̄m. nō ſolū quia magnus in ſe eſt. ⁊ magnus a creatura ſua p̄dicat̉ ⁊ colit̉. ſed eti am qꝛ magnificā reddit aīam cui magna fa cit qui potens ē. Nūquid paꝝ tibi magnifi cata videt̉ Marie anima/ q̄ oꝑationi ſupra modū magnifice fuit auſa p̄bere ꝯſenſum di cens ad angelū. Fiat mihi ẜm verbum tuū Quid ē hoc/ niſi fiam mater filij cuiꝰ pater ē deus? Quid excelſius? quid ſublimius? vel (vt alius vult) arrogantius poterit cogita ri? ¶ Diſcipulus Hoc mouet multoſ. quo modo ſtant ſimul ⁊ in vnū conueniunt/ tāta humilitas? Ecce ancilla dn̄i. cū tāta magni ficentia. fiat mihi ẜm verbū tuuꝫ. talis abie ctio cum tali gloria? ¶ Magiſter. Doceat nos ph̓ia ſi theologia parū ē. ꝯditiones ma gnifici/ ſeu vim virtutis magnificētie. Ma gnificus vtiqꝫ nō de honore vel gloria curā habet/ ſed de oꝑibus p̄claris. que gloria di gna ſunt ⁊ honore. colit lucē. ſpernit vmbrā Gloria ſua ē (ſicut dicit apl̓s) teſtimoniū cō ſcientie ſue. Non de alieno pēdet iudicio cui modicū ē ſi iudicet̉ ab hominibꝰ/ vel ab ho mine/ aut ab humano die. Nam qui ſe iudi cat dn̄s ē. Fit humilis ꝓinde in fuga glorie. fit magnanimus in oꝑatione magnoꝝ/ cuꝫ dignitate meritorū. Deniqꝫ cū gloriat̉ ī do mino gloriat̉. Obferuat hoc magnifica nr̄a ⁊ magnificanda/ que tota in dei gloriā refu dit beatitudinis ſue famā. Quia fecit inquit mihi magna qui potens eſt. Non ergo mihi gloria. gloria ſola ſibi. Fuiſti ꝓpterea virgo Super agnificat LXXXIII beata ſicut angelus dei. vt nec benedictio te moueret nec maledictio ꝑ elationis aut deie ctionis vicium. Que/ quo magis gloriā fu giebas/ eo magꝭ te ſequebat̉ ſicut vmbra cor pus. Eſſe bona. nō videri/ volebas. ¶ Diſci pulus. Magnificus/ magnorū dignꝰ ho norū. nunquid iniqͦs iudicat eos qui ſe ſper nunt? ¶ Magiſter. Plane ſic iudicat. cēſet qꝫ puniendos. nō ꝓpter ſe ſed ꝓpter iuſtici am ⁊ alienā vtilitatem. Atuero longe diuini us/ dat fides cum gratia. magnificentiā cuꝫ humilitate cōiungi. qͣꝫ inanis philoſophia. Dicit ex ſententia. Nō nobis dn̄e nō nobis ſed nomī tuo da gloriā. Tibi gloria. nobis autē confuſio/ qui ſerui inutiles ſumus. qui nihil habemus qd̓ a te nō accepimus. tua ti bi dona confitemur ⁊ reddimus. Uolumuſ vt ad locū vn̄ exeunt flumina gratiaꝝ reuer tant̉ vt iteꝝ fluant te donāte. ſis magnificus in ſanctitate ⁊ gloria. ¶ Diſcipulus. Non ē quod ꝯtradicam. dic de ſecūda queſtione. ¶ Mgr̄. Enunciaſſe videt̉ ꝓphetico ſpiri tu plena verbigena nr̄a/ ꝙ hoc nomē adiecti uū appropriate ſibi ⁊ anthonomatice daret̉ ꝑ omnes generationes. velut nomen epithe ton deſuꝑ ſibi datum. ſibi debitū. ſibi placē tiſſimū. necnō conuenientiſſimū. iocundiſſi mū ⁊ appropriatuꝫ. ¶ Dignare nos laudare te virgo ſancta. o ter quaterqꝫ beata. Beata pͥmo que credidiſti clamat Elizabeth. Bea ta ſcd̓o. qꝛ gratia plena ẜm Gabrielis ſalu tationē. Beata tercio ⁊ bn̄dicta. qꝛ bn̄dictꝰ fructus ventris tui. Beata quarto. qͥa fecit tibi magna qui potens eſt. Beata quīto. qꝛ mater dn̄i. Beata ſexto. qꝛ fecundata virgi nitatis honore. Beata ſeptimo. qꝛ nec pͥmā ſimilē viſa es nec habere ſequenteꝫ. ¶ Diſci pulus. Numeraſti numeros beatitudinis ſub quadaꝫ generali laude. qͥd cēſes ſi ad ſpe cialia deſcendamus? ¶ Magiſter. Deſcen damus placet. Sic em̄ plenior dabit̉ intel lectus p̄conij quo beata dicit̉ ꝑ omnes gene ratiōes. Offert̉ aīo triplex beatitudo. Una vie ꝑ ſpem. altera patrie ꝑ rē. tercia quaſi me diat inter ſpem ⁊ rē. inter viā ⁊ patriā. qualē habuit manifeſte chriſtus. quē fuiſſe viatorē ẜm animā. ⁊ comp̄henſorē ẜm ſpūm/ nullus ambigit theologus. ¶ Porro qualis ſit bea titudo ꝑ ſpem ⁊ gratiā/ norunt ꝯmuniter fi deles xp̄iani. Qualis preterea ſit beatitudo glorie. videmus nūc ꝑ ſpeculū in enigmate. credentes eam eſſe quam nec oculus vidit. nec auris audiuit. nec in cor hominis aſcendit Recogitata v̓o duplex hec beatitudo vi am aperit vt tercia quaſi media citiꝰ cogno ſcat̉. qꝛ minor ē qͣꝫ glorie ꝯſummate. ⁊ maior qͣꝫ ſolius ſpei ⁊ ꝯmunis gratie. ¶ Nec abhor ret hec diſtinctio theologica phiſicaꝫ ꝯſide rationē. que ponit v̓tutes pͥmas politicas. ſecundas purgatorias. tercias purgati ani mi. quas Ariſto. vocat heroicas Hec beati tudo que purgati animi vel heroicalis excel lentie dici poteſt. fuit in beata noſtra duꝫ vi ueret ſuꝑ omnē puꝝ hominē. ſicut beata re ſidet in patria ſuꝑ omnē angelicā poteſtatē. hec ē que a nullo vincit̉ illuſtriuꝫ ẜm Dama ſcenū. Et iuxta hierarchicā Dionyſij legeꝫ/ ꝯtinet eminēter omnē ꝑfectionē creaturarū tanqͣꝫ inferiorū. vt iure dicat̉ regina mūdi et dn̄a. Uis igit̉ breui compēdio Marie beati tudinē notaꝫ tibi fieri. da ſibi ꝑ eminentiam quicqͥd in creaturis videris melius ip̄m qͣꝫ nō ip̄m. Et ſi nō formaliter. tamē eminenter qͣꝫqͣꝫ diſtāter a deo. Et qm̄ particeps fuit ī via vtriuſqꝫ beatitudinis vie .ſ. ⁊ patrie. po nemus aliquas de ꝯditionibꝰ beatitudinis eterne. ꝑ quas gradatim veniamus ad peti ta vel ad petenda. ¶ Diſcipulus. Expedi ens iudico. nec audiendi tenebit me faſtidi um. etiam ſi p̄cognita narraueris? ¶ Mgr̄. Eſt beatitudo ſpūs que ſeꝑat̉ ab anīa .i. a ſenſuali portione. Hec fuit in xp̄o viatore. Hec in ſpiritibus ſeꝑatis viget. Habet ni hilominus anima ſuā beatitudinē duꝫ reſu met̉ incorruptibile corpus a ſpū beato. Di cit̉ incorruptibile pro tollenda calūnia quā vellent aliqui ſtruere de reſuſcitatis iuſtis tē pore paſſionis. quorū ſpūs ſtatim in deſcen ſu ſpūs xp̄i in lymbū patꝝ beatificati ſunt. qn̄ momordit xp̄us infernū. ſaluando ſpūs iſtos ꝑ beatificā viſionē. d̓ qua latroni dictū ē. Hodie mecū eris in paradiſo. qui purgā dū fortaſſis aliqͥd habebat. niſi pͥuilegiū no uitatis aduētus regis ip̄m ſicut ⁊ alios mul tos. forſitan ⁊ oēs/ tūc a purgatorio liberaſ ſet. Tales inquā ſpūs beatificati / ſi corpus nō incorruptibile ſuſceperūt. aut qꝛ mortui ſunt ẜm quoſdaꝫ. ſequit̉ vnū mirabile ꝙ ta les fuerūt comp̄henſores in corꝑe mortali ſi cut xp̄s. Sequit̉ etiā ꝙ fuerunt bis mortui ſicut Lazarꝰ. cū ſtatutū ſit om̄ibꝰ ſemel mo ri ẜm apl̓m. Rn̄dent. qꝛ apl̓us nō negat qͥn pluries. Atuero nulla fit ambiguitas de re ſurrectōe nouiſſima. Sunt autē tres dotes ſpūs beati. ſit ſeꝑatus aut ꝯiunctus. q̄ ſunt fruitio. viſio ⁊ tētio. Sūt quattuor ipſiꝰ aīe Ii 4 Tractatus quartus ſenſitiue reſumpto corꝑe gl̓oſo qd̓ plene ſub ditū ē taꝫ aīe qͣꝫ ſpiritui. Un̄ reddet̉ claꝝ. im paſſibile. agile. ſubtile. Nolo tn̄ exiſtimes ꝙ ſpūs ⁊ anima ſunt in eodē hoīe/ mō vel tunc due nature diſtincte/ vel due anime ⁊ eēntie licet fuerit aliqn̄ articulus in anglia cōdem natus dicere. ꝙ nō ſunt due aīe in homīe eo dē/ rōnalis ⁊ ſenſitiua. Prior vꝟ̓o ſentētia te nēda ē. prout eccleſiaſticis dogmatibꝰ conti net̉. Dixit xp̄s ꝙ poteſtatē habebat ponēdi animā ſuā. ſed ꝙ illa ſit ſpūs/ notauit euāge liſta. Tradidit ſpm̄. ¶ Diſcipulus. Prideꝫ ita dixiſti. pridem ita nouiſti. expone quod ordiris. ¶ Magiſter. Quia loquimur de dotibus que ſolēt attribui nubētibꝰ. Spō ſus em̄ dotat ſpōſam/ et nulla creatura non vnita diuinitati (vt excipiat̉ anīa xp̄i) digni or fuit dei ſponſa noīari Maria vti ꝓ ſpon ſi ⁊ ſpōſe metaphora/ dū inquirimus beate Marie laudes atqꝫ p̄conia. dū viatrix etiaꝫ peregrinaret̉ ī terra. ¶ Diſcipulus. Gratā ter ac letus accipio/ quatinꝰ in his aſſumpti onis ſue ſolennijs. duꝫ cantica canticorū re ſonat eccleſia tanqͣꝫ epithalamiū ſuuꝫ/ mate ria ꝯquirēdi iocundiſſima miniſtret̉. ¶ Ma giſter. Animaduerte. quēadmodū tres in matrimonio ſuccedunt gradus. Eſt em̄ ma trimoniū initiatū. ē ratu. ē ꝯſummatū. ¶ Di ſcipulus. Scio. ſed qͥd ob hoc texere vis? ¶ Magiſter. Uolo dicere virginalē ſpon ſam noſtrā ẜm triplicē hunc ſtatū triplicem habuiſſe beatitudinē. Beatā reſpice primo mō/ dū ab inſtāti creatōis ſpūs ſui. initiatuꝫ ē matrimoniū cū eterno ſponſo deo. ꝑ arraꝫ fidei. ſpei. charitatis. ⁊ ceteraꝝ v̓tutuꝫ. Bea tā reſpice ſcd̓o modo. dū matrimoniū plenū ꝯſummatū ē in aſſumptōne corꝑis ⁊ anime cum eternitate dotū ſuaꝝ. Beataꝫ intellige tercio mō qn̄ matrimoniū fuit ratū in conce ptione filij dei. ⁊ deinceps ꝑ gratiā ꝯſumma tum/ ne diſſolui poſſet ꝑ peccatum. qͣꝫuis ad cubiculi ſecretū primo fuit in aſſumptiōe in troducta/ vbi fuit ⁊ ē matrimoniū ꝯſumma tum. ¶ Diſcipulus. Iaꝫ velut ꝑ rimulas incipio videre quo tendit iter tue deductōis ¶ Magiſter Uidebis apertius ſi paucula de dotibꝰ enumerauero potius qͣꝫ docuero. Tres idcirco dicunt̉ dotes ſponſe adcubi culū ſponſi recepte ꝑ gloriā. viſio. fruitio et tentio. que rn̄dent tribus theologicis v̓tuti bus vie. q̄ ſunt fides. ſpes ⁊ charitas. ⁊ tribꝰ aīe viribus. ratōnali. ꝯcupiſcibili. iraſcibili Dicunt̉ inquā igit̉ dotes. qꝛ ſunt habitꝰ diſponētes tres iſtas vires ẜm mētē q̄ ē ſpūs. immo vnus tunc cuꝫ ſponſo ſpūs/ ad actus qui beatitudinē conſtituunt. quiqui ſunt in tuitiua viſio. ⁊ actualis fruitio cū eternitate Ad quid valent dices iſte dotes? Sane qͣti nus ſponſe ſuꝑpetet. vn̄ portet iugū ſuauiſ ſimuꝫ ⁊ onus leuiſſimū beati ꝯiugij. vbi fit mens ſuo mō parens verbi ⁊ ſacrariū ſpūſ ſancti Nunquid videt̉ talis tantiqꝫ filij edu catio iugis ⁊ eterna/ qualē habet ipſa mens verbigena. virgo in vnū mater ⁊ filia. ¶ Di ſcipulus. Cōueniſſe credimus hec tria ſil̓ in maria. ſed quo pacto ꝯueniāt in mēte rō nali/ nō ita ꝑſpicio vt virgo dicat̉ mater ⁊ fi lia? ¶ Magiſter. Uirgo noīat̉ ꝓpter ſinde reſim. que nunqͣꝫ violat̉. Mater qꝛ parit ī ſe verbū/ rorante deſuꝑ patre luminū cuiꝰ ē fi lia. cuius filio nuptialiter ꝯiuncta ē. Quid ni tūc pſallet ⁊ exultet Marie ſpūs in deo ſa lutari ſuo. laudās. pſallēs ⁊ iubilās pleno to toqꝫ cordis affectu. hoc canticoꝝ canticum amoris ꝑ amorē canticuꝫ nuptiale qd̓ dicit̉ epithalamiū. Canticū nouū ꝓpter illū qui noua fecit oīa. Tenor huiꝰ cātici ꝯſiſtit in eſ ſentiali beatitudine viſionis. dilectōis ⁊ frui tionis dei. q̄ ſemꝑ vno et inuariabili canore ſubſiſtit ⁊ reſonat. ¶ Porro reſpectꝰ creatu rarū tā in verbo qͣꝫ ī ꝓprio genere/ mouet ad canticū multiplici varietate decorū tanqͣꝫ ꝓ diſcantū. Neqꝫ dubitaueris oēs ⁊ ſingulas in vnū ꝯcurrere/ mentalis ſpūs affectiones. Formabitur em̄ melodia ſpūs ad exemplar armonie ſiue melodie diuinalis que ſtabilis ſemꝑ in ſe manēs faſtidire non pōt/ tanqͣꝫ aſ ſidue renouet̉. ¶ Habes ecce veritatē ꝯcluſi onis vniꝰ quā tu tibi declarari qn̄qꝫ poſtu labas / ſi maria in hoc cantico ſe in omēs ꝑ fundebat affectus vl̓ anime paſſiones. ¶ Di ſcipulus. Habeo forte pro ſtatu glorie. qͣꝫ uis ambiguū videat̉ ſi ſint ī ſpiritibꝰ beato rum oēs affectus tot ⁊ tales. quot ⁊ qͣles ſen timus in via. īmo nō ē dubiū de dolore. Nō em̄ erit amplius ibi luctus neqꝫ clamor/ ſed nec vllus dolor. ¶ Mgr̄ De hoc ſtatim vi debimus. Tu colligas ⁊ intelligas interea quale fuerit canticū beate v̓ginis quot voci bus alternatū. dū iā adepta fuerat beatitu dinē illā. q̄ dicta ē ſuꝑior ad beatitudinē ſoli us vie proxima ⁊ vicina beatitudini patrie. Quid ſi viatores aliqͥ exercitatos ꝓ ꝯſuetu dine ſenſus mētis habētes/ poſſint cū omni ꝓmptitudīe voces affectuū ẜm notulas qn̄ qꝫ vocaliū/ ſparſas ꝑ ſillabas pſalmoꝝ. vna Super Magnificat LXXXIII quāqꝫ concinere vel formare. ¶ Diſcipulus. Concludit intelligentia tua/ qͣꝫ rōnabilis ſit cōcluſio que nō ita recipiēda ē/ quaſi vox quelibet affectōis retineat ſonū integꝝ. frā gunt̉ em̄ quadā alliſione nō aliter qͣꝫ in com poſitione dictionū videmus. Nō em̄ hec di ctio magnificat plene ſonat. iſtas lr̄as ma g nificat. ſed in vnū colligunt̉ quaſi terciuꝫ mixtū ſonū. Uſus ē ph̓s hoc exemplo. duꝫ de mixtōe tali loqueret̉ elemētoꝝ. ꝙ manent quidē ī mixto ſed refracta. vel ẜm eēntiā/ vt placet Auicēne. vel vt Auerrōis ẜm ꝓprias qualitates. ¶ Mgr̄. Exempluꝫ placet qd̓ inquiſitionē philoſophicā p̄ſupponit. Exē plū aliud. video de multis aromatibꝰ ſimul tritis. ex quibꝰ odor tercius mixtus reſultat qn̄qꝫ plus redolēs aroma p̄dominās. Coa ptet̉ exclamatio canticoꝝ. Que ē iſta q̄ aſcē dit ꝑdeſertū ſicut virgula fumi ex aromati bus mirrhe ⁊ thuris. ⁊ ſequit̉. ⁊ vniuerſi pul ueris pigmētarij. Exemplū aliud ē in re no ſtra. licet em̄ pueri diſtincte pͥus ſonent. vt re mi fa. poſtmodū iungūt lr̄am paulatim cuꝫ vocibus iſtis. tandē vſu ꝯtinuo cantāt ſine vocibꝰ notulaꝝ. qd̓ tandē exemplū ī ꝯtrapū cto. deinde in diſcātu plꝰ apparet. vn̄ valea mus ad muſicā cordis trāſferre rōem vbi ce leritas maior eſt atqꝫ facilior ſonoritas affe ctionū ſpūaliū/ qͣꝫ ſit exterior vocaliū. ¶ Di ſcipulꝰ Das praxim vtendi gāma myſtico canticoꝝ cordis. Un̄ palā fit nō eē ſiſtenduꝫ iugiter in his qͥnqꝫ vocalibꝰ. a. e. i. o. u. Sed nec ī ſingulis deliberate pauſandū ē affecti bus. Alioqͥn fantaſia plus tandē lederet̉ qͣꝫ intelligentie recreatio ꝓueniret. Cuiꝰ ratōeꝫ ſenſualis nos quotidie docet cantus. ¶ S manet dubitatio mota de beatis deo iubilā tibꝰ. apd̓ qͦs ſola vox leticie. ⁊ nulla ſpei. nul la compaſſionis. nulla timoris. nulla deni qꝫ doloris reſonare videt̉. Et hec dubitatio verti pōt ad beatitudinē marie virginis pro ſtatu vie ꝓxima ſtatui patrie. qn̄ nō habebat pctā q̄ doleret. qn̄ conformis erat ſua in om nibus volūtas prouidētie dei. que in ſui di I ſpoſitione nō fallit̉. ¶ Mgr̄. Habebit hoc vltimū de conformitate voluntatis locuꝫ ꝓ prium. Ceteruꝫ de affectibꝰ beatificati ſpūs edoceri poteris ꝑ ſimilitudinē determinatio nis abundāter tradite ꝑ doctores de virtuti bus moralibus ⁊ theologicꝭ. ⁊ de donis. be atitudinibus ⁊ fructibus ſi manēt in patria Quorū finalis ē reſolutio ꝙ in quolibet bo nō habitu reperit̉ aliquid quod dicit ꝑfecti onem. ſed in pluribus ꝯiunctū eſt aliqͥd pro ſtatu vie imꝑfectionem notans vel indigen tiam. Fides dicit innitentiā prime veritati. ſpes diuine liberalitati. charitas diuine bo nitati. ⁊ horū quodlibet vtiqꝫ bonū eſt ꝑfici ens ſpm̄. Sed ad imꝑfectionē reſpice. Fi des importat enigma. ſpes cū enigmate fu turā fruitionē. charitas v̓o a deo. qͣꝫuis hic nō conſequat̉ intuitiuā viſionem. Peniten tia dicit deteſtationē peccatoꝝ. Timor fugā ſeꝑatōis a deo Compaſſio ſeu miſericordia ꝓmptitudinē auxiliandi. zelus amoreꝫ iuſti Et ita ꝑ om̄ia reperies aliqua de ſe bona/ ſi ꝯiūctos defectus abſtuleris. vt a penitentia peccatū ꝯmiſſum. a timore periculū cadēdi. a compaſſione miſeriā cui nūc oporteat ſub ueniri. Sic itaqꝫ de ſingulis affectiōibꝰ bea toꝝ ſpirituū. quas theologia vocat extenſo nomine paſſiones. que nō ſunt in ſpiritu ra tionali. maxime ſeꝑato ẜm realē mutationē quēadmodū philoſophi ſtricte loquunt̉ de paſſionibus ſenſitiue anime. Affectio auteꝫ ſpiritū immutans intētionalis ē. ſicut gau dium ⁊ deſideriū de deo. odiū vel diſplicen tia de peccato. reſilitio in deuꝫ ⁊ ab inferno. affectus ſuccurrendi alieno incōmodo. ¶ Di ſcipulus. Et ſi magna pars queſtionis ſo luta cernatur ꝑ exempluꝫ de virtutibus. ta mē deſcriptio beatitudinis affert ſcrupulū. quoniā beatus ē qui habet quicqͥd vult ẜm antiquos et Auguſtinū/ qui addit. nihil ma li vult. Beatus dicit̉ quaſi bene actus. cui omnia optata ſuccedunt ẜm Caſſiodoruꝫ. ¶ Magiſter. Conclude primo ꝑ ethimo logiaꝫ beati contra ſtoicos. ꝙ virtutes non ſunt inſenſibilitateſ. quia dicit̉ beatus quaſi bene actus. ergo bene motus. ergo nō inſen ſibilis. Et hec certe ꝯcedunt de affectōibꝰ in trinſecis ratōis. ſed ſenſuales om̄ino detra hunt a ſapiente quaſi ſaxeos virtus efficiat ¶ Porro nō ē de ratione beatitudinis ꝙ bea tus ſtatim habeat quicqͥd vult optandū/ ma xime circa alterū. ſed abſoluta beati volun tas ſicut ſemꝑ conformis ē diuine volunta ti/ ſic ſemꝑ implet̉. Et huiꝰ declaratio ꝓpriū locū habet. ¶ Suꝑeſt diſtinguere de ſpiriti bus affectionū receptiuis. Aliqͥ ſunt imꝑaſ ſibiles effecti. ⁊ hoc contra paſſibilitatē leſi uam vel corruptiuā vel ab iectiuā perfectio nis debite. vt in celo. qm̄ nihil impedit. īmo confert eſſe paſſibiles paſſione perfectiua. ſi cut dilectio dei/ ſuaqꝫ fruitio. Nōne celū im paſſibile dicit̉ pͥmo mō qd̓ lumine ſolis cerIi 5 Tractatus quartus nitur mutari. Alius ē ſpūs ratiōalis atqꝫ re ceptiuus leſiue paſſionis/ etiā vt ſpūs ē. et hͦ quotidianū ē nobis viatoribus/ velimꝰ no limus. Et de damnatis ſpiritibus fides cre dit. ſed modus alio loco dicendus ē. Eſt ter cia vel fuit in nōnullis ſpiritibus ꝓprietas. que dedit eis poſſe nō pati paſſione leſiua vl̓ diſconuenienti. qualis fuit ꝓ ſtatu nature in ſtitute. ⁊ qualiter erat in anima xp̄i/ niſi ſpō te paſſiones ſuſcepiſſet. Uides ne igit̉ ꝙ pri mus ſpūs ꝑ paſſiones nō leditur qualeſcun qꝫ. nec ſi poneretur ī ſtagno ſulphuris ardē tis Gaudet aſſidue nec gaudium minuunt alie iuncte affectiones. ſicut compaſſio defi cientiū. deteſtatio peccati. reſilitio reuerenti alis in ꝓpriam paruitatē que timoris ſpeci es ē. Odium deniqꝫ viciorū quod ē zelꝰ bo nus. et ita de reliquis imꝑfectione ſemota. Tercius ſpūs ſuo modo carebat leſiuis paſ ſionibus in primo parente. ⁊ nunc forte ſic ī Enoch ⁊ Helya. Sed an beate noſtre tali fuerit exultatio ſpūs in deo ſalutari ſuo nō arbitror aſſerendū qͥn doluerit tā aīa qͣꝫ ſpū: nō em̄ glorificatus fuit ſpūs ſuꝰ ſicut ſpūs xp̄i. nec voluntate ſola paſſionibus leſiuis ſubiacebat. Tuaꝫ (inquit Simeon) ipſius L animā ꝑtranſibit gladius ¶ Diſcipulꝰ Nō ne fuit immunis ab omni peccato noſtra be ata. ⁊ ſi ſic / cur paſſa eſt. quia quicquid pati mur/ peccata noſtra meruerunt. Eua deni qꝫ fuiſſet ante lapſum ipſa Maria ꝑfectior. qꝛ tunc poterat nihil pati. ¶ Magiſter No tata eſt alibi reſpōſio. ꝙ in Maria fuit neceſ ſitas originale peccatū contrahendi ẜm cau ſas inferiores. ẜm legem ꝓpagationis ex cō iunctione viri cuꝫ femina. Lex em̄ ſuperior preiudicauit huic neceſſitati p̄ueniendo ca ſum ꝑ ſanctificationē ⁊ gratiā. Sic dicit in alio caſu ſanctus Thomas de occurrentibꝰ temꝑe iudicij obuiaꝫ chriſto in aera. ꝙ ſi nō moriant̉. hoc nō eſt ẜm cauſas inferiores qͥ bus habebant neceſſitatē moriendi. Nec eſt ꝯtra apl̓m dicentē. Statutū ē hominibꝰ ſe mel mori. deinde iudicium. qꝛ priuilegium ſuꝑioris hoc ſuſpendit. Nō ſecus ē in ꝓpoſi to de Maria a neceſſitate cōtrahendi origi nale peccatū p̄uenta ⁊ priuilegiata. ⁊ excellē tiſſime ſic redempta/ qualiter redimi nō ege bat Ieſus xp̄s. qꝛ ꝑ carnalem concubitum nō formatus. Dolores idcirco ꝑtulit Ma ria. nō om̄ino ſponte ſicut filius. ſed nec pe nitus inuoluntarie ſicut nos. ī quibꝰ motꝰ vicioſi p̄ueniunt iudiciū rationis. quos ra tio p̄ueniebat in Maria. Alioquin venialia ſaltem cōmiſiſſet. Nihilominus dolebat ꝓ pter ſpūm paſſibilē ⁊ ſtatū. cū om̄i tamē mo deratione ⁊ virtute et merito continuo. Cō plebat inſuꝑ illud apoſtolicū. Gaudete ī do mino ſemꝑ. iteruꝫ dico gaudete. Sciebat ꝙ dn̄s ſibi ꝓtinus erat ⁊ fuerat ſupra ceteros viatores. qd̓ notauit cū ſubiunxit ꝓ cauſa ex ultationis ſui ſpūs. In deo ſalutari ſuo. qͥa reſpexit inquit humilitatē ancille ſue Iuxta ꝓmiſſum ꝑ Eſaiam. Suꝑ quem reſpiciam niſi ſuꝑ pauperculū ⁊ contritū ſpiritu et tre mentē ſermones meos. qͣꝫuis certa eſſet nō minus apl̓o. ꝙ neqꝫ mors neqꝫ vita ⁊c̄. ſeꝑa ret eā a charitate dei que erat in chriſto ieſu ſalutari ſuo. Et ideo ꝯtinuo gaudebat plus qͣꝫ in ſola ſpe. ſed minus qͣꝫ in re glorie. Ecce habes in hac dictione beatā E. ꝓ ſpe. habes a. ꝓ leticia. Iam ſupra ſpem addit̉ terciuꝫ a. dū venit in gloriā. Huc ꝓ cāticis accedit in cidēs ꝯſideratio nomīs huiꝰ beatitudo. qd̓ qͥnqꝫ vocales qͥnqꝫ ſignificātias affectuū in ſe claudit. Ceteꝝ qꝛ dixiſti. om̄e quod pati mur peccata meruiſſe. veꝝ ē ꝓpter originale peccatū qd̓ remouit ꝓhibēs leſiuas paſſio nes cū peccatis. Noſtra deniqꝫ beata ſemꝑ habuit gratiā gratuꝫ facientē. que originali ſuꝑeminet iuſticie/ qͣ primitꝰ ornata fuit eua. ſed ꝑdidit. ¶ Diſcipulꝰ Accepiſſe puto ſuf ficientē ꝓ elicita prius cōcluſione deductio nē de cantico Marie ẜm oēs affectōes ſub om̄i facilitate formatas ꝑ organum cordis. vbi fulgebat mentis verbū ſententioſiſſima numeroſitate rep̄ſentās velut mirabiles ra tiones rerū inſtar patrie. licet adhuc in enig mate vie. ¶ Atuero putas ne credendū/ ꝙ vo cale canticuꝫ addiderit nōnunqͣꝫ hec beata? ¶ Magiſter. Sane puto/ maxime in iſta peregrinatione laborioſiſſima. comitibꝰ Ie ſu puero et v̓ginali ſpōſo ioſeph. vt adimple ret ad lr̄am illud pͣs. Cātabiles mihi erant iuſtificatiōes tue ī loco ꝑegrinationis mee. Cur p̄terea nō cecinerit corꝑalē recreādo la borē. nūc pſalmos patris ſui Dauid. nūc cā ticū ꝓprium. nūc illud Zacharie. nūc Sime onis. alludens ſponſo blandienti ⁊ dicenti. Uox tua ſonet in auribus meis. vox em̄ tua dulcis. Nunquid exiſtimas beatā noſtram in iocundiſſimo partu ⁊ poſt partū. dum na tus erat ſaluator mundi/ cōcinētibus ange lis. Gloria in excelſis deo/ ſiluiſſe? Nūquid nō infanti poſito in p̄ſepio ⁊ flenti. debuit et conſolatoriū feſcēninū/ dulci ſuſurrio velut Super Magnificat LXXXIII aure tenuis reſonare? Quid v̓o de celebri ri tu ꝓpriaꝝ nuptiaꝝ cōiecturas. q̄ nuptijs ali enis interfuit hilariter honorādis. ⁊ vino de aqua facto gratuita pietate ſolandis. Quid in templo nutrita/ ⁊ de canticis ſyon edocta debuit queſo ſilere? ¶ Diſcipulus. Grata ꝯmemoras. que nō abhorrent a pia crudeli tate. etiam ſi addideris iuſtum Ioſeph cum puero Ieſu nōnūqͣꝫ vna ceciniſſe. Sed hec hactenus/ que ſeculi prudentis in oculis ſu is (quibus omne quod putant ſublime vide re) nuge videbunt̉ aniles ⁊ indigne. quaſi nō multo amplior fuerit humiliationis. vl̓ cru cis myſteriū. vel lotio pedū. immo generali ter omnis actio nouiſſimi virorū. quia factꝰ eſt propter nos opprobriū hominū et abie ctio plebis. qͣꝫ ſint iſta que dicimus de Ma ria. ¶ Magiſter. Das materiā diſſolutio nis prius facte queſtionis tue. cur erumpēs in canticū nouū/ dixerit beata Magnifica anima mea dn̄m. Sane quid magnificenti us eo/ cuius magnificentia eleuata eſt ſuꝑ ce los? Quidni taleꝫ magnificaret / hoc eſt ma gnificum predicaret? Quidni toto niſu di lataret ⁊ extenderet anime ſinū ad eius am plexū? Quidni p̄terea. crebrius alternaret at fectus ſuos ẜm notulas vocaliū. modo d̓ le ticia in compaſſionē. ſentiens ꝙ miſeratōes dei ſunt ſuꝑ omnia oꝑa eius? Precipue nūc quādo miſericordia dn̄i plena fuit terra. qn̄ completa eſt poſtulatio pſalmiſte. Et veni at ſuꝑ me miſericordia tua domine. ſalutare tuum ẜm eloquiū tuum. quando miſericor dia ⁊ veritas obuiauerunt ſibi. quādo iuſti cia et pax oſculate ſunt. quādo deꝰ dedit be nignitatem. et terra noſtra dedit fructū ſuū. quādo timidus. dolens ⁊ languidus homo ꝑ ſapientiam accuſatus. ꝑ iuſticiam damna tus. ⁊ punitus ꝑ potentiam. ſuſceptꝰ ad gr tiam ꝑ viſcera miſericordie dei noſtri. ī qui bus viſitauit nos oriens ex alto. glorificati onis eterne ſpem afferens. qn̄ ſoluta mors deperit/ dat̉ triumphus gratie. ¶ Diſcipu lus. Conijcio. Tales inenarrabiliter con templationes/ beatā noſtrā ſub omni celeri tate in momento. in ictu oculi. in nouiſſima tuba contuliſſe. ⁊ in affectum ſuauiſſimi cor dis traducendo cantaſſe. Iuxta ⁊ ſupra pe mixtionē notularum. vt fit in verbul̓ ſeu mi nutis diſcantuū Intonans igitur voce ſere na ꝑſonuit poſt Elizabeth preconiū. immo tonuit et exclamauit voce grādi ad aures ſe culorū omniū. Magnificat animamea dominū. Tale tuum carmen nobis diuina ma ria quale ſopor feſſis ī gramine. quale ꝑ eſtū dulcis aque ſaliente ſitim reſtinguere riuo. Sed redit ad cor. cur nō dixit maria. Ma gnificat anima mea dominuꝫ? ¶ Magiſter. Altiori repetamus principio. dicētes ma rie linguam/ fuiſſe calamū ſcribe velocit̉ ſcri bentis. hoc eſt ſpirituſſancti. qui nedum ve lociter/ ſed multipliciter ſcribit. adeo ꝙ non eſt iota vnū poſitum ſine cauſa. non eſt aper vnus/ tam in ſignificatione qͣꝫ in ordine fru ſtra locatus. Ex quo perpendit̉ qͣꝫ lata ⁊ lau ta ſit menſa ſapientie ſacre/ que tot epulas et fercula miniſtrat quot poſſunt a quocunqꝫ veri ⁊ ſalubres ſenſus elici. ẜm quadruplicꝭ expoſitionis genus. ¶ Preuidens igit̉ ſpūſ ſanctus ſeminariū quinqꝫ vocalium nō eſſe pretereundū a poſteris. ſed inde ſignificatio nes alias/ modo quo nūc fecimus/ ⁊ facturi ſunt alij ſubtilius eliciendas/ voluit primuꝫ cantici canticoꝝ marie verſiculū terminari ſub hoc nomīe triſſillabo dn̄m. tāqͣꝫ neuma ꝓpriū. o. i. v. ¶ Diſcipulus. Miꝝ v̓o cur canticū ſumme leticie/ finiuit ī voce doloriſ ⁊ meſticie. qualē v. quīta notulaꝝ deſignat? ¶ Mgr̄. Triplex occurrit hic. ⁊ nūc myſti ca ratio. Prima quatinus ex pͥma vocali. a. ⁊ vltima. v. redderet̉ quaſi diapente. q̄ ē qͥn ta ꝑfecta. Altera quatinus fieret antheton ſeu ꝯtrapoſitio gaudij ad merorē. Tercia ꝓ laude humilitatis. q̄ cantica vie ſolet ī dolo re terminare. quaſi diceret. Quō cantabimꝰ canticū dn̄i in terra aliena. Fit ꝓinde graui or. ſolidior ⁊ eminētior ipſa ſalubris leticia q̄ tali fine ſtabilitur interrogatōne humane miſerie. ſed nō abſqꝫ miſericordia. quā I. iū ctū ſibi notat. ¶ Diſcipulus. Nō dilataue ris nūc hanc imaginationē. ſed te cōfer ma gis ad cauſam lr̄alē. ¶ Mgr̄. Iſta quidem lr̄alis eſt. qꝛ ẜm litteras. Sed ad intentiōeꝫ tuā dico. ꝙ initiū ſapientie ē timor dn̄i. Si ego dn̄s (ait ip̄e) vbi ē timor meꝰ? Timor (vt ſcis) ad antiquā legeꝫ ſpectabat. ſicut ad no uā amor. Dn̄s p̄terea plꝰ reſpicit opꝰ creatō nis ⁊ potētie. Un̄ ab oībꝰ magnificādꝰ eē cō cedit̉ dn̄s. Nomē ꝟo qd̓ ē deꝰ ſalutarꝭ meꝰ. ad opꝰ recreatōis ⁊ gratie. nemo xp̄ianꝰ am bigit ꝑtinere. Iō cur debuerit ſubſequi vi des. ¶ Diſcipulus. Niſi pͥus on̄diſſes quē admodū beata nr̄a ꝑticeps iuuenculaꝝ tym paniſtriarū/ potuit alternare repēte ꝓprias meditationes ⁊ affectus. non ita ſatiſſacerēt mihi rn̄ſiones tue. qꝛ talē nequeo ꝯſeqͥ cele Tracatus quartus ritatē. ¶ Mgr̄. Dat cauſam qͥ ait. Corp qd̓ corrumpit̉ aggrauat aīaꝫ. ⁊ deprimit ter rena habitatio ſenſuꝫ multa cogitantē. Nr̄e ꝟo beate ꝯuerſatio iā erat in cel̓. iā qͦꝫ dotes corꝑis glorificati inchoabat/ ex abundātia virtutū. necnō dominij ſpūs ſuꝑ aīam ⁊ cor pus. vt eēt inde corpus agile ẜm om̄s vires cognitiuas ⁊ motiuas ſubtile. Preterea cla rum nec ita paſſibile vt noſtruꝫ qd̓ p̄uenitur a primis motibꝰ. ſed tn̄ iſta minus qͣꝫ nūc in patria. ¶ Diſcipulus. Des aliquod indici um corꝑis Marie ſpm̄ nō p̄grauātꝭ. ¶ Ma giſter. Preueniebat ſpūs ſuus corꝑales in tus motus. qui nati ſunt obſeqͥ ratōi. Non grauabat eam puerperiū. nulla labes tyran nice rebellionis ex fomite/ colaphizabat eā. deniqꝫ nullas in ſe cōmotiones illecebroſe carnis ſenſit. ſed a reſpicientibus ſe ſedauit Credi ſil̓r debꝫ ꝙ ab audientibꝰ ſereniſſimā vocē eius. Secus de aliarū vocibꝰ q̄ ad ge hennā inflāmāt. Ideo nec p̄dicare ꝑmittun tur. nec cātus apud eas caret diſcrimīe. plu qͣꝫ ſibulꝰ colubri vel ſerpētis. quaꝝ ſunt ocu li vt aſpectus reguli. ⁊ tactus germina virtu tū eradicās ⁊ exurēs. ¶ Diſcipulus Sen tio quos ⁊ quas tangit illud. ſecus et iſta di Querſitas a Maria. Sed vtꝝ caruerit tēpta tionibꝰ inimici? ¶ Magiſter. Nō oportet. qꝛ ſathanſi auſus ē tēptare filiū dei. quō nō tēptaſſet matrē? qd̓ ei ceſſit ad palmā victo rie multiplicis ⁊ aureole. vt coronaret̉ q̄ legi time certaſſet. qꝛ nō vt Eua ſuccubuit tēpta tori. Dolebat p̄terea cū dolentibꝰ. gaudens cū gaudentibꝰ. ſed vtrūqꝫ moderamine ſum mo. vt plus de vulneribꝰ ⁊ neribꝰ anīaꝝ ꝑ vi cium/ qͣꝫ corporūt ꝑ peſtē ⁊ gladiū vreret̉. exē plo filij plus dolentis ingratitudinē nr̄e ne quitie. qͣꝫ tormentū mortis ꝓprie ſuo modo Quare noli dubitare. qꝛ canticū ſuū iocun diſſimū ⁊ a iocūditate īceptū/ inſtituerit ma ria cū timore ſancto. cū zelo bono. cū viſce roſa ꝯpaſſione. cū ſpe ⁊ multo deſiderio. quā vrgebat charitas exclamare poſt aſcenſionē filij ſui. Filie hierl̓m nūciate dilecto qꝛ amo re langueo. ¶ Diſcipulus. Uellem ꝯꝑares beatitudinē Marie qͣ nūc fruit̉ ad beatitudi nē vie. q̄ licet fuiſſe ſit probata ſingularis. ni hilominꝰ patrie par nō fuit. Cū em̄ p̄tuliſſet Ih̓s Ioh̓em inter natos mulieꝝ/ ſubiūxit. Qui minor ē ī regno celoꝝ maior ē illo. Ita qꝫ reꝫ mihi feceris. feſtiſqꝫ ſuis accōmodā/ q̄ recolimꝰ. Magiſter. Suſpice nūc oculis intelligētie. ⁊ aures erige fidei. quēadmodū magnificauit hodie Maria dn̄m. vidēs fa cie ad faciē xp̄m qͥ ſibi magna fecit et inſcru tabilia. pͥus ī terris. nūc in cel̓. ¶ Diſcipulus Conſtituit ipſa ſola hierarchiā ſcd̓am ſub deo trino ⁊ vno. hierarcha pͥmo ⁊ ſūmo apd̓ quē hierarchā humanitas filij ſui ſola ſubli mata ſedet a dextris v̓tutis dei ꝑ vnitatem ſuppoſiti. Magiſter. Suſcepit ipſā dn̄s recordatus miſericordie ſue. collocās ipſaꝫ ſuꝑ oēs choros angelorū. apud quos videỉ beatus Iohannes baptiſta primꝰ poſt ma riā poſitus in ordine ſeraphin loco Luciferi ſimul ⁊ alij ꝓ qualitate meritoꝝ vſqꝫ adinfi mū ordinē angeloꝝ. ſub qͦ repoſitos dicunt ſaluatos ex ſolo xp̄i merito deficiente ꝓprio qͥ ſcd̓am hierarchiā ꝯſtituunt ¶ Magnifica ta ē ita hodie beata ꝟ̓go vt regina celi. īmo ⁊ mūdi iure vocet̉ habēs p̄eminentiā ⁊ v̓tutē influxiuā ſuꝑ oēs. Principatū habet dimi dij regni dei ſi ſic dici pōt/ ſub typo Heſter ⁊ Aſſueri. Regnū quippe dei ꝯſiſtit in ptāte ⁊ miſcd̓ia. Semel locutus ē deꝰ duo hec au diui. qꝛ poteſtas dei eſt ⁊ tibi dn̄e miſericor dia. Poteſtate dn̄o remanēte/ ceſſit quodā modo miſcd̓ie ꝑs xp̄i matri ſponſeqꝫ regnā ti Hinc ab eccleſia tota regina miſericordie ſalutat̉. ¶ Magnificat hodie dn̄m. quia ma gnificata p̄ om̄ibꝰ diebꝰ vite ſue. Plenū gra tie ꝯplementuꝫ/ hodie ſecura recepit. Nulla dies ipſi feſtiuior. nulla deſiderabiliori iocū ditate refulſit Felicius parit hodie gl̓ioſa fi liū in corde/ queꝫ viatrix in corꝑe genuerat. immo iā nō meminerit p̄ſſure. quia natus ē homo in mundū alteꝝ ⁊ in ſinu patris collo catus. ¶ O quātis hodie. o qualibꝰ armonie modulis adaucta celeſtis melodie cantilena reſultat. Nulla poſt xp̄m vox ſuauior. nulla penetrabilior ⁊ acutior. nulla liquidior exau dit̉. Conſonat ei pro tenore grauiſſime p̄ſſo grauiſſimus ⁊ infimꝰ peccatoꝝ lucifer cū ſi mul vlulantibꝰ ⁊ ſtridentibꝰ damnatorū ru gitibꝰ. Conſonāt inquā. quia iuſticie voces conſentaneas molli modo cātui melodizāt. ſed eis ve ve. deo autē gloria ⁊ magnificētia in ſecula ſeculorū. ¶ Exultauit ſpiritus inhi ans prius in deo ſalutari ſuo. nunc impleto funditus hiatū deſiderij. requieſcit ī intimo ſinu ſponſi dilecti dei ſalutaris ſui. Priꝰ an xia deprecabatur. Oſculet̉ me oſculo oris ſui. Prius vbera ſponſi ſitiebat. prius trahi ſe poſt ſe poſtulabat. Hodie toto amplexū nunqͣꝫ abrumpenda. toti ſponſo beata cōiu gitur. Inebriat̉ ab vbertate vberū ſpōſi/ et Super Magnificat LXXXIII torrente voluptatis/ nulla iā neceſſitate tra hēda potat̉ ¶ Trahat nos poſt ſe dep̄camur cuiꝰ nomen oleū effuſum. vt curraꝫ in odore vnguentoꝝ ſuoꝝ. Currāt ī via quedā adole ſcentl̓e .ſ. v̓tutes ⁊ actōes portōis inferioris Ita ꝑ metaphorā nomīauerimus. Gaudēt omnes ꝑ virtutes eſſe fecūdas/ fecūdet em̄ in fecunditatē meritis eius vir noſter dux v̓gi nitatis noſtre que ē ſuꝑior portio mētis nō ſtre. ¶ Gloriabatur ſe introductā in cellaria regis quaſi ſub claue cuſtodita/ cui mō om nia patent ſecreta regis celeſtia ¶ Stillet nō bis d̓ ꝓmptuarijs paradiſi pleniſſimis refri gerās potū aduerſum eſtuꝫ viciorū. Nulla iam ſibi nigredo vel fuſcēdo. nulla ꝑ ſolis ex uſtionē decoloratio. nulla iam pugna filio rū matris ſue cōtra ſe. nulla vinearū haben da cuſtodia. om̄ia qͥppe parata. omnia ſecū ra ſunt ⁊ trāquilla. ¶ Tu beata dilectū tuuꝫ optabunda petebas. Indica mihi quē dili git anīa mea. vbi paſcas. vbi cubas in meri die. ne vagari. id ē vane agi incipiā/ poſt gre ges ſodaliū tuorū. Cernis nūc dilectuꝫ ni mia claritate ſimul ⁊ feruore ꝑ intimā ⁊ meri dianā viſionē/ vt nullus ſit amplius euagā di timor. nullū diſcrimen oberrādi/ poſt gre ges fictorū paſtorū/ qui ſponſi ſe ſimulabāt amicos ſed fallebāt. ¶ Nō iā audies quaſi ſub ambiguitate ſermonis. Si ignoras te o pulcerrima mulierū. que deū. que te. q̄ om nia cognoſcis/ ꝓcul hinc procul egredi peri culū. poſt veſtigia gregū nulli ſuꝑerunt hedi fedoꝝ affectuū paſcendi. nulla paſtoruꝫ ta bernacula plura videbunt̉. qm̄ tibi eſt vnuꝫ ouile ⁊ vnus paſtor om̄i diuiſionis ſuſpitio ne reiecta. quādo ſcandens ad ethera ptātes aereas debellaſti. nihil aduerſuꝫ te malignā tes ſpūs poſſe ſentientes. Admirari potius oportebat demones/ et paueſcere quaſi que rentes inter ſe Que eſt iſta que aſcendit ꝑ de ſertū/ quaſi aurora ꝯſurgēs. que nobis ē vm bra mortis. ⁊ terribilis vt caſtrorū acies or dinata. ¶ Non ē quidē incredibile chriſtum fuiſſe/ cuius currus erat decē milibus mul tiplex ꝑ angelos. ducens ſecuꝫ multā ex pur gatorio captiuitateꝫ. ob honorē noue coro nationis ipſiꝰ que regina miſericor die et do mina gratie ⁊ mater miſcd̓ie. ſub cuiꝰ impe rio ſunt om̄ia iura regnorū. vt in ſuo nomīe flectat̉ omne genu. celeſtiū. terreſtriū ⁊ infer noꝝ. qͣꝫuis aliter ad filiū benedictū. qͥ tamē ſubditus dignatus ē eſſe illi. ¶ Cauſam me altor alteram. cur Maria comꝑatur equita tui dei in curribus Pharaonis? Iā nō pro pter ſe. ſed ꝓpter nos viatores/ quos a diabo lico Pharaonis defendit incurſu. ¶ Conſu giamus ad eius opē. qm̄ ſubmergit Phara onem iſtum regē ſuꝑ omnes filios ſuꝑbie. ⁊ hoc cū curribus ⁊ equitibus amariſſime pe nitentie lachrimoſe. O quotiēs diſperſis ſu perbis mente cordis ſui. depoſuit potentes affectus de ſede tyrānidis. ⁊ exaltauit humi les penitētes. eos eſuriētes implens bonis. quales inuitat dicens. Et a generatiōibus meis implemini. ¶ Diſcipulꝰ. Quo pacto Marie ſpūs id quod ē ꝓpriuꝫ dei ꝯfeſſus ē. Fecit inquit potentiā in brachio ſuo. diſper ſit ſuperbos mente cordis ſui. ¶ Magiſter. Cū ſponſus et ſponſa ſpiritales ſint vnꝰ ſpūs. cur nō eadē poterit eſſe vox amboruꝫ. qͣꝫuis diſpariter hec impetrādo. iſte imperā do fecit potentiā. Quidni ſponſus cōmuni cet ſponſe verba ſua/ que ſibi tribuit vbera ſua Fatemur ꝙ nō pōt operani creatura. nō innitēdo pͥme cauſe potētie. Quare nec om̄i potens nec creatrix vnqͣꝫ. ꝓpria et primaria autoritate dici pōt. etiam vbi poſſit tanqͣꝫ in ſtrumentū ad effectū creationis aſſumi. nul lo p̄ſuppoſito materiali principio. cooperā te deo ad efficax ſuum velle. ¶ Diſcipulus. Expedis te faciliter de cōtrouerſia docto rū. Si habuerit omniū potentiā anīa chri ſti ſicut omniū ſcientiā. ⁊ ſi creatio cōmuni cabilis ſit creature. Sed quid ſibi vult hec additio in brachio ſuo? ¶ Magiſter. Uſi tata ē trāſſumptio qua ꝑbrachiū ſignificat̉ vis operatiua. ſit in deo. ſit in angelis/ mem bris carentibus corporeis. Uerū altior ē ꝑ ſcrutatio. vt ꝑ brachiū filius dei inſinuetur ſicut ꝑ digitum ſpūſſanctus. vt ibi. Si ī di gito dei eijcio demonia. Operari quippe di cit̉ pater ꝑ filium ꝑ quem omnia facta ſunt. ⁊ ſine ipſo factū eſt nihil. ¶ Diſcipulꝰ. Nū quid ſi deus non eſſet trinus in ꝑſonis rela tiue conſtitutis. ſed eſſet vnicum ſuppoſitū abſolutum. ẜm errorem iudeorū et philoſo phorū / haberet potentiā creaturarum ad ex tra productiuā. ¶ Magiſter. Dici ſolet ꝙ ad impoſſibile ſequit̉ quodlibet. cū ergo de us ꝓpter immenſitatē ſuā/ ⁊ infinitā ꝯmuni cabilitatē de neceſſitate fluat (vt ita dicamꝰ) in triplicē ſubſiſtentiā ꝑſonalē/ relatiuaꝫ ad intra. alioqͥn nō ſe ꝑfecte cōmunicaret. qꝛ ni miꝝ nō cōmunicaret ſe niſi velut vmbratice vl̓ vmbratiliter. ⁊ quaſi pūctualiter ī creatu ris/ pͥma cōicatione nō poſita. cuiꝰ veſtigiū Tractatus quintus reperit̉ de neceſſitate ī quolibet oꝑe diuino vbi relucꝫ potētia patris. ſapiētia filij. amor ſpūſſancti. Nihilominꝰ magis ad intentio nē querētis puto rn̄dendū. ꝙ cū potētia dei ꝓut ad extra reſpicit / ⁊ operādo ſe extendit. ē eadē ī qualibet ꝑſonaꝝ. ⁊ ẜm iſtā opera tri nitatis ſunt om̄ino indiuiſa. videt̉ ex ſuppo ſitione qͣꝫuis impoſſibili ſequi potiꝰ ex illati onis ꝯſideratōe/ ꝙ dei potētie cōpeteret cre aturarū ꝓductio/ ſicut mō in quibꝰ relucet ſi mul potētia. ſapientia ⁊ bonitas creatoris. ¶ Diſcipulus Uidet̉ ꝓbabilis illatio. Sꝫ cur dictura virgo beata diſꝑſit ſuꝑbos men te cordis ſui/ p̄miſit. Fecit potētiā ī brachio ſuo. tanqͣꝫ diſꝑdere ſuꝑbos/ eſſet om̄ipoten tie dei ꝓpriū? ¶ Magiſter. Credo legerat apud Iob dominū dicentē. Diſꝑge ſuper bos in furore tuo. ⁊ reſpiciēs omne arrogan tem humilia. Sequit̉. ⁊ ego cōfitebor ꝙ ſal uare te poſſit dextera tua. quaſi ſignificaret hoc eſſe ꝓprium ſolius dei. ¶ Diſcipulus. Cur Maria nō contēta dicere. diſꝑſit ſu perbos. addit. mēte cordis ſui. ¶ Magiſter Sunt qui referūt hanc additionē non ad ſuꝑbos. ſed ad diſꝑſit. vt mēs cordis ſit ipſe deus diſꝑdens/ ꝯnotādo moreꝫ humanu. qͥ mente recogitat ex affectu cordis/ dū hoſtes ꝑdere/ ⁊ eos deponēdo a ſede peſtilētie/ hu miles vult exaltare dep̄ſſos. Dat em̄ frequē ter ſcpͥtura cor deo / vt illic. Tactus dolore cordis intrinſecus. Et alibi de Dauid. In ueni virū ẜm cor meū. Et filius dicit̉ de cor de patris genitus. cū patri mens ſeu memo ria fecunda tribuit̉. ab exponētibus myſteri um ſublimiſſime ttinitatis. ¶ Sunt aliqͥ re ſpōdentes Mariaꝫ voluiſſe vehementē expͥ mere ſuꝑbiā ⁊ intrinſecus radicatā. dicendo iſtos nō qualicūqꝫ modo nec leuiter ſuper bos. ſed mente cordis ſui. qualis ē demonū ſuperbia. qualis fuit hominū diuinitatꝭ ho norē vſurpare querentiū. ¶ Aut certe ſuꝑbi dicunt̉ habere cor nedū diſꝑſum. ſed mentē cordis. dū mens ipſa quodāmodo ſubleua ta ē a corde. nec eadē vti phas ē eis. vt in ha bentibus abſorptū vel ablatū iudiciū. pro pterea deterius qͣꝫ beſtie vel pecora preſſi la tent. Lege ſi nō taliter diſꝑſos dat intellige re Nabuchodonoſor. cui cor fere datū ē hu mano corde mutato. Quo cōtra dū cor hu miliū bene contritū ē aut puluerizatū ī mor tariolo penitētie. ſeu ſub duplici mola. timo ris et ſpei. reddit̉ ſibi cor plus qͣꝫ humanuꝫ. et fit vas in honorē capax dei ſeu gratia ple nū. Suꝑbi fiunt tanqͣꝫ colūba ſeducta. nō habens cor dicētes ex ſentētia. Et cor meū dereliquit me. Et illud. Cor meū conturba tū ē in me. dereliquit me v̓tus mea / ⁊ lumen oculorū meorū ⁊ ipſuꝫ nō eſt mecū. Quo cō tra pollicet̉ humilis chriſtus ſuꝑbie victori Dabo ei ſedere mecū in throno meo ſicut et ego ſedi in throno patris mei. Quid oro cel ſius. quid amplius exaltatū? ¶ Diſcipulus. Sentio hanc materiā vberrimā. aperui ſti ad loquendū de diſꝑſione cordis. quā aſ ſiduis fluctuationibꝰ vt in mari feruēti com pellimur experiri. Sed hanc diſꝑſionē iſra el myſtici quis cōgregabit. quis vniet. quis ſedabit? ¶ Magiſter. Dedit hoc intelligi palā beata Maria cātatrix noſtra. nā ſuper biā mente cordis ſui diſꝑſit. ſi taliū opulen tia fit inanis ⁊ vacua. que ſine pōdere virtu tis raptat̉ ꝑ inania. nec gratia cor ſuū ſtabili tur/ conſequēs vt humilitas innitēs deo fi xa ſedeat. et vt iuſticiā eſuriens/ iuſticie fru ctibꝰ ſit ſatiata ⁊ repleta/ iā nō ad inſtar arū dinis vento quolibet vanitatis agitanda. ¶ Diſcipulus. Cōſequēs ē fateor. ¶ Ma giſter. Taleꝫ deniqꝫ ſuſcipit. id ē ſurſum ad ſe capit/ tanqͣꝫ puerū. qui vere iſraelita ē/ ī quo dolus nō ē. dn̄s recordatus miſericor die ſue. Beatus ergo vir cui nō imputauit dominꝰ peccatū. nec eſt in ſpiritu eius do lus. humilē em̄ ſpiritu ſuſcipiet gloria Nec exemplū nobis longe querēdū eſt. Ecce an cilla dn̄i. cuiꝰ dominꝰ humilitateꝫ reſpexit. quam ideo beatā dicent omnes generatōes. Quia fecit mihi magna qui potens ē. cuius nomeū ſanctū. cuius miſericordia in gene ratione ⁊ generatōes timentibꝰ eū. qui vt ti merent ⁊ p̄uenit et dedit. Hodie ſibi Mari am de ſeculo nequā eripuit/ ⁊ extulit ad dex terā ſuā. Ita verificataꝫ conſpicimus pſal miſte gloriationē. Quia inquit inflāmatū ē cor meū. Quo inflammatū? ſi nō igne queꝫ miſit filius ſuus in terrā. et voluit vehemen ter accendi. Et renes mei cōmutati ſunt. mi rabili prorſus ꝯmutatione/ vt abſqꝫ viri co pula/ funderet oꝑatione ſpūſſancti ꝓlem be nedictam. Et ego ad nihiluꝫ redactus ſum. ſcꝫ ꝓpria reputatōe. ⁊ neſciui. Quare? Quia anima mea conturbauit me propter quadri gas Aminadab/ qui ſpōtaneus interpreta tur. ¶ Diſcipulus. Que ſunt he quadrigeꝫ ¶ Magiſter. Sūt vel nūciationes ange lice. vel raptus anagogici. hoc ē ſurſum du ctiui in diuinā caliginē. vel penne columbe Super Magnificat LXXXIII d̓eargētate. qͥbꝰ ſepe aſſumptis diluculo ha hitauit in extremis maris ad atria glorie ce Ieſtis. etiā dum viueret Beatus igit̉ Marie ſpūs quē elegiſti chriſte ⁊ aſſumpſiſti. Seqͥ tur. vt iumentū factꝰ ſuꝫ apud te. Deus em̄ ſeſſor eſt anime ſancte ẜm Augꝭ. Et ego ſem per tecū. qꝛ deus ſingulariter fuit ſecū. Te nuiſti manū dexterā meā. que ſpūalibꝰ ada ptat̉. ⁊ in volūtate tua deduxiſti me. non te meritate elata p̄cipitaſti me. Quid tandeꝫ: Ecce ꝯſummatio. ⁊ cuꝫ gloria ſuſcepiſti. id ē ſurſum ad te ſumpſiſti. Scio iā qͥd mihi ſit ī celo. Scio quid a te volui ſuꝑ terram. Nūc om̄ino defecit a ſe cor meū ⁊ caro mea. dum abſorptū eſt om̄e quod mortale erat/ ī victo ria. Deus cordis mei/ ⁊ pars mea deꝰ ī eter nuꝫ. Propter qd̓ magnificat aīa mea dn̄m. Et nos magnificemus deū. cuiꝰ illuſtratōe ſpūs/ intelligamus q̄ ſuꝑſunt de cātico duꝫ interim pauſabimus. Sequitur tractatuſ quintus ꝑ didragma ſeu dialogum. Quo niaꝫ fecit dominꝰ Marie magna qui potēs eſt. Ubi prima partitio eſt. ſi Maria paſſibi liter mouebatur? Prima notula Uia fecit mihi magna qui po tens eſt. ¶ Diſcipulus. Ma gna plane ⁊ inſcrutabilia que fecit Marie dn̄s. Cupimꝰ ni hilominus ſcrutari. ſi magni ficans anima Marie dominū/ paſſionali ter mouebat̉ ad eū? Fuit em̄ abſqꝫ vlla dubi tatione ſapiētiſſima atqꝫ virtuoſiſſima. Pa ſiones ꝟ̓o nō cadunt ī ſapientē ẜm ſtoycos. quorū in hoc doctrinā multi chriſtiani p̄ſer tim anagogici anachorite/ ſecuti ſunt. dicen tes virtuoſum ſi ꝑfectus eſt/ ad nihil paſſio nabiliter affici. immo cōſequit̉ impaſſio na bilitatē circa res corporeas. tam ī cōcupiſci bili qͣꝫ in iraſcibili. ⁊ ad hunc finē ſuas diri gebant intētiones. Et hoc ipſum collatiōes patrū. ⁊ Elimacus et Bernardus in ſcala triginta graduū manifeſtant. Sed in cōtra riū eſt textus euāgelij narrans ipſam doluiſ ſe. De quo dolore ꝓphetauit Simeon. Et tuaꝫ inquit ipſius animā ꝑtrāſibit gladius. quod in paſſione filij ſe p̄ſente ⁊ dolēte. ẜm doctores effectū eſt. ¶ Magiſter. Ampliſ ſimus ſinos habet queſtio tua que de paſſionibus eſt. ſuꝑ quibus habes opuſcula ſpe cialiter edita. conformiter ad philoſophos et catholicos doctores. Quid igit̉ vis mo leſtus eſſe vel ſuꝑfluus in querēdo? ¶ Diſci pulus. Moueor ad tollendū ſcrupulos. immo laqueos magnos. qui ꝓueniunt con ſcientijs timoratis ex lectura taliū doctrina rum/ que tepidos et vicioſos nomināt om nes monachos/ niſi vicerint et eradicauerīt funditus hmōi paſſiones. aut ſaltē toto ſtu dio conent̉ ipſas euellere. quod aſſequi plu res reputant impoſſibile ⁊ fruſtra niti. cum audiunt apoſtolū conſciū archanoruꝫ dei proteſtando gemere. Sentio aliā legem in membris meis. in quibus ſcꝫ eſt anīa. repu gnantē legi mentis mee. Et iterū. Caro cō cupiſcit aduerſus ſpiritū/ et ſpūs aduerſus carnē. Conſonat cuꝫ experientia vox ꝯmu nis doctorū. ꝙ primi motus nō ſunt in no ſtra poteſtate dicente Augꝭ. Nō ē in poteſta te noſtra/ quibꝰ viſis tāgamur. Eſt aūt con quiſitio ſpecialis de pulcerrima et ſpecioſiſ ſima mulierū Maria. ſi motꝰ ſuos om̄s ha buerit ī ſua poteſtate ⁊ quouſqꝫ. Utrum vi delicꝫ nō potuerit nō dolere viſa morte filij? Et ita de reliqͥs paſſionibꝰ quereret̉ ꝑ appre henſionē obiectorū variorū ſub cōueniētis ⁊ diſconuenientis ratione. cum dixerit chri ſtus. Triſtis ē anīa mea vſqꝫ ad mortē. qui tamē fuit incomꝑabiliter virtuoſus. ¶ Ma giſter. Altior ē inquiſitio tua qͣꝫ eſtimet̉ a pluribus. qui de paſſionibꝰ/ ⁊ peccatis ⁊ mo tibus primis loquunt̉ aſſidue. poſſet initiū ꝑſcrutationis accipi a pluribus. qui de paſ ſionibus loquunt̉ ⁊ motibus pͥmis/ et pec catis. Nihilominus vna placet ad p̄ſens/ qͣ ſi narratiua triplicis ꝓceſſus qui fit in homi nibus. ꝓportionabiliter ad triplices hierar chias angelorū. ⁊ ẜm tres gradus hominū. animaliū rationabiliū ⁊ ſpiritualiū. Accipe in primis puerulū vtentē ſolo ſenſu. ⁊ nō ra tione nec ſpū. Accipiamus alterū vtentē ſen ſu ⁊ ratione. ſed nō ſpiritu vel mente. Accipi amus terciū vtentē ſenſu. ratione et ſpiritu. ¶ Diſcipulus. Sub primo ⁊ tercio gradu vidimus et legimus homīes exiſtere. ſed de ſecūdo nō ita fit ꝑſpicuum. ꝙ aliquis poſſit vti ſenſu ⁊ ratione ſine ſpū. cū ſpiritus ſit ea dem res cū ratione. ¶ Magiſter. Nōne ſi militer ī quolibet homīe ſenſualis anima et ratio/ ſunt eadē. ꝓrſus anīa ẜm cōmunioreꝫ eccleſie doctrinā. ⁊ tamen reꝑit̉ in vno homi ne vſus anime ſenſualis vt in pueris. ī qui Tractatus quintus bus nullus ē vſus rōnis. Ita nihil videtur incongruū ſi dicat̉ ꝙ aliqͥs vtat̉ ratione/ qui protunc nō vtit̉ ſpiritū vel mēte. qꝛ diuerſas habent facies ſpiritus ⁊ ratio. Spūs auteꝫ ſola diuina ⁊ eterna. Ratō ad temꝑalia reſpi cit ⁊ creata. ¶ Diſcipulus. Nolo ꝯtēdere d̓ poſſibilitate rei. qꝛ ſcio poſſe ꝑ intelligentiaꝫ ſic accipi tanqͣꝫ iſta. ſenſus ratio. ⁊ ſpūs eēt reali immo locali diſtinctōne diuiſa. Perge quo tendimus ad euidentiā ꝓpoſite queſti onis. ¶ Magiſter. Conſideremꝰ in puero tria ꝑ ordinē in potentijs ſenſitiuis. qꝛ de ſo lis vitalibꝰ et vegetatiuis nihil ad p̄ſens pl̓ qͣꝫ de plantis ī quibꝰ nō ſolemus ponere paſ ſiones/ niſi forte ꝑ trāſſumptionē ad anima ta. dicimus em̄ pratum ridet. letant̉ ſegētes. horret hyemē terra. fugiūt ſe ꝯtraria. deſide rant ſe ⁊ vniunt̉ ſil̓ia ¶ Diſcipulus. Sequa mur vſum ꝓpriū loquendo de paſſionibus quas dicimus eſſe in ſenſu. ¶ Un̄ paſſio de ſcribit̉ ꝙ ē app̄henſio ſenſualis ꝯueniētꝭ vel diſconueniētis. p̄ſentis vel abſentis. ¶ Ma giſter. Supponamus hic ⁊ nūc deſcripti onē hanc paſſionis quaſi cauſalē cū declara tione vel ſuppletione. ⁊ dicamus ꝙ ī anima ſenſitiua pueri qualis intelligi pōt aīa Ma rie dū cecinit. Magnificat aīa mea dn̄m. in uenimus ⁊ apprehenſionē ⁊ motionē ⁊ exe cutionē. ⁊ hec vel in potētia vel in habitu vl̓ in actu. Sed loquamur de actu. ⁊ exempli ficemus in vſu. ¶ Puer itaqꝫ dū mater oſtē dit vbera app̄hendit ꝑ viſum ⁊ ſenſuꝫ ꝯmu nē ⁊ fantaſiā. Deinde ſi eſurit / ſequit̉ ad hāc apprehenſionē motio quedā deſiderij nedū naturalis/ ſꝫ ſenſualis ⁊ animal̓. ⁊ ſi nō eget cibo/ ſequit̉ aliqn̄ motio faſtidij cuiuſdam. Tandē tercio ſi nō fuerit impedimentū/ con ſequitur executio mouendo membra. ad ſu gendū vbera. vel ab eis diuertendo. ¶ Diſci pulus. Quotidie videmꝰ hec tria tam ī pu eris qͣꝫ in animalibꝰ brutis. Sed qd̓ iſtoruꝫ triuꝫ noīat̉ formaliter ⁊ ꝓprie paſſio? ¶ Ma giſter. Certe mediū. ſcꝫ motio interior/ cō ſequens naturaliter apprehenſionē. ¶ Diſci pulus. Nō ē igit̉ paſſio formaliter appre henſio. ¶ Magiſter. Hoc vtiqꝫ verū ē ſed cauſaliter. qꝛ paſſio formalis cauſat̉ ab app̄ henſione. ſicut et paſſio riſus exterior ponit̉ pro effectu paſſiōis/ dicēdo. puer ridet. Ita ſumit̉ aliqn̄ nomē paſſionū a cauſa formali vel etiā exemplari extrinſeca. vel a materiali ſiue obiectali. vel a ſigno. Nihilominꝰ paſſi onis deſcpͥtio formalis ē ꝑ motionē ꝯſurgē tem ex app̄henſione ꝯueniētis vel diſconue niētis. p̄ſentis vel abſentis. Qd̓ abſens app̄ hendit̉ tanqͣꝫ p̄ſens. ſi nō re. tn̄ intentiōe vel ſpecie. Sed vtrū app̄henſio ꝯueniētis cuꝫ ꝯueniente ſit ipſamet motio licet ſub alia ra tione reducit̉ ad probleuma/ de quo nil ad p̄ ſens. ¶ Sufficit hic ſupponere ꝙ paſſio di cit̉ motō talis quā fecit app̄hendēs obiectū ſuū ſub rōne ꝯueniētis vel diſconueniētꝭ. et ecutio ſequēs in opus dicit̉ effectꝰ eius. Ex quibꝰ patet ꝯfeſtim intellectꝰ p̄inductoꝝ v̓ borū Auguſtini dicētis. ꝙ nō ē in ptāte nr̄a quibꝰ viſis tāgamur Accipit̉ itaqꝫ viſio pro app̄henſione. ⁊ tactus ꝓ iſta ꝯſequēti moti on. de qua dicūt doctores/ ꝙ pͥmi motꝰ nō ſint in ptāte nr̄a. ¶ Diſcipulus. Nulla du bitatio fit qͥn ad pueros vel alios homines impotētes vti rōne vera ſit iſta regula. ꝙ pri mi motus nō ſint in ptāte nr̄a pluſqͣꝫ in be ſtijs. qͣꝫqͣꝫ ſit valde difficile in homībꝰ redde re cauſam/ cū habeāt rōem iunctā eis. qͥd ſit illud qd̓ impedit vſum rōnis. ¶ Magiſter. Multa p̄terimus q̄ querēda ſunt alibi. qͣti nus ad rē ſub compēdio veniamꝰ. quaꝫ rem nemo tā plane ꝯcipiat qͥ nō (ſicut ī geometri cis) pͥora cognouerit. Sed q̄ tradita ſūt ali bi ſufficienter. qͥd ea neceſſe ē aſſidue repete re? ¶ Diſcipulus Preſupponamꝰ illa. ſicut de origine. numero. ⁊ diuiſione paſſionū. de cauſis inſuꝑ ⁊ effectibꝰ eaꝝ. tu v̓o nō obmi ſeris ꝑuenire qͦtendimꝰ. ¶ Magiſter. No ſtrū itaqꝫ ꝓſequamur exemplū de aīa paruū li querētis. Primo ſi p̄ſentato obiecto viſui ſuo pōt non app̄hēdere. Scd̓o ſi facta app̄ hēſione pōt non moueri Tercio ſi facta mo tione quā dicimꝰ paſſionē pōt ī executioneꝫ non ꝓgredi. ¶ Diſcipulus. Rn̄det experiē tia queſitis iſtis tribꝰ negatiue. ¶ Magiſter Nūc orit̉ ꝓfecto difficil̓ queſtio de maria Ponamus eā corā oculis nr̄e ꝯſideratōis/ ī lumine fidei quaſi paruulā. ſicut aliqn̄ ꝑuu la vere fuit ⁊ infans Queramꝰ ſi tūc poterat vti rōne. vt interim ſileamꝰ de ſtatu quo late bat ī vtero matris. ¶ Diſcipulꝰ. Quorſum p̄cor euadet hec queſtio tua? ¶ Mgr̄ Nos viderimus Quod vt aꝑtius fiat. ꝯſtituamꝰ apud ꝑuulū quē p̄diximꝰ vnū pedagogū ꝑ uigilē. qͥ ptātē habeat talē ſuꝑ eum/ vt abſqꝫ iuſſu ſuo pͥmo nihil videat Scd̓o ſi viderit aliqͥd non ad id moueat̉. Tercio ſi viderit et moueat̉. non tn̄ exequat̉. immo ſi ceꝑit exeqͥ poſſit tn̄ ne ꝯtinuet impedire. ¶ Diſcipulus Cū non ſit impoſſibile apud deum omne Super Ragnificat LXXXIII LXXXIII verbū ꝯcedo tale aliqd̓ tāqͣꝫ poſſibile ¶ Ma giſter. Nunqͥd nō p̄ſuppoſito caſu tali/ po terit pedagogꝰ inculpari/ ſi ꝑmiſerit ꝑuuluꝫ videre aliqͥd vel ad viſa moueri/ vel proſeqͥ ſi ne iuſſu ſuo ꝯtra voluntatē ⁊ ordinationē pͥ mi pr̄is ſubdentē filium ſub pedagogo tali: ¶ Diſcipulus. Poterit iuſte. ſed qͥd elice re vis nō video. ¶ Magiſter. Hec ē ꝑabo la iſtius quā inqͥrimꝰ veritatꝭ Si conſidere mus itaqꝫ pͥmā hoīs inſtitutionē in Adaꝫ et Eua pͥusqͣꝫ peccarēt. occurrit nobis ſenſu alitas vtriuſqꝫ. que ſi nō habuiſſet coniūctā rationē/ ſimilis fuiſſet ceteris animātibꝰ ir rationabilibꝰ/ que mouent̉ ſuꝑ terraꝫ. Atue ro data fuit ratio libera regens eā inſtar pe dagogi iuxta quattuor p̄miſſa qͣꝫtuꝫ ad app̄ henſionē. ad motionē. ad executionē. ad cō tinuationē. ſed homo cuꝫ in honore eſſet nō intellexit. comꝑatus ē iumētis inſipientibꝰ. ⁊ ſimilis factꝰ ē illis. vt iā ſenſualitas inobe diens ſit. date ſibi ratōis p̄ueniēs iudiciuꝫ. ī vidēdo. ī mouendo. ī exequēdo. in ꝯtinuan do. ſepe velit nolit ratio. ¶ Diſcipulꝰ. Ex perimur heu nimis quotidie hāc comꝑatio nē ī nobis. ¶ Magiſter Putas ne fit abſqꝫ rationis culpa p̄uētio talis? ¶ Diſcipulus. Nō arbitror p̄uentionē hmoi rebellionis ꝓ ceſſiſſe ſine culpa p̄uaricatōis. ¶ Magiſter. Culpa iſta ē quā appellamꝰ originale pec catū. qd̓ ī primis parētibꝰ fuit actuale ⁊ pri mū quo factū ē in eis ⁊ omnibꝰ poſteris iu ſta ꝑuerſio talis. vt ratio q̄ noluit eē ſubdita diuino p̄cepto/ ſentiret ſenſualitatē iure ſibi primo ſubditā. nūc rebellē ei. vt nō quecūqꝫ ratio velit vel ſpūs illa faciet. ſed remurmū ret ꝯtumax ⁊ rebellet. ¶ Diſcipulus Nolo multa ī hac re q̄ ſunt dubitabilia querere. qꝛ ſunt abūde ſatis tractata ꝑ doctores. Ut q̄ rōne puniunt̉ filij ꝓ peccato parētū? aut cui peccato deleto remanet rebellio? ſicut in ba ptiſatis ⁊ ſanctificatis. īmo ⁊ ī xp̄o. licet ſpō tanee. Dixit em̄. Spūs quidē ꝓmptus eſt. caro aūt infirma. Alioquin nō fuiſſet triſtis aīa eius vſqꝫ ad mortē. ſi penitꝰ ꝯſenſiſſet ra tioni. nō plus qͣꝫ ī Adā luctus fuiſſet aūt do ior innocētia ꝑmanente. Sed adhuc rema net de beatiſſima v̓gine dubitatio ſpecialis qua p̄ſupponimus nullo vnqͣꝫ fuiſſe pecca to fedata. nec veniali. nec originali. nec actu ali. cur dominate ſunt ei multe paſſiōes do loris ⁊ lāguoris. Nō em̄ pōt rn̄deri ꝙ hmōi paſſiones diſpēſatiua volūtate ſicut xp̄s aſ ſumpſerit. nec ſolis fuit ſubiecta paſſionibꝰ in vi duplici. ſcꝫ ꝯcupiſcibili et iraſcibili/ qͥn etiā habuit ignorantiā in rationali. dū puta uit filiū ꝑditu. ⁊ dū loqueret̉ inuētus. nō in tellexit qͥd diceret. In bis q̄ patris mei ſunt oportet me eē. ¶ Tamē his iterū ꝑtranſitis/ que reperiunt̉ vtcūqꝫ tractata. remanet pro poſito nr̄o ꝯfinis dubitatō. Si Maria ab inſtāti ꝯceptionis ſue habuit ꝑfectū vſuꝫ ra tionis ſuꝑ ſenſualitatē/ vt nihil app̄hēderet. nec in app̄henſis moueret̉ ſine iudicio ratio nis eiuſdē. Alioqͥn nō fuiſſet in ea ſtatus na ture integre primitꝰ inſtitute/ quo fiebat vt nihil app̄henderet vel appeteret. nihil exeq̄ ret̉ ſenſualitas niſi p̄uio iudicio rōnis. et ita fuiſſet Maria non ſine peccato ſaltē veniali. quale habēt pueri ceteri/ etiaꝫ vnius diei. qꝛ p̄uenit ī quolibet tali motus ſenſual̓/ qui im pedit iudiciū rationis. ¶ Magiſter. Ur ges vehemēter/ neduꝫ in iſto qd̓ opponis. ſꝫ in ſil̓ibꝰ multis. vt de ꝑuulis ſi ſtētiſſet Adā remaneret par dubitatio Nō em̄ videt̉ ꝙ ſta tim nati cū iuſticia originali vel ī vtero poſi ti / viguiſſent iudicio rōis ſicut ī etate ꝑfecti. neqꝫ cū dormiebāt. Deniqꝫ non apparet ꝙ Eua potuerit libere nō audire ſerpentē exte rius ſuadentē. nec ita ſemꝑ auertere viſum/ qͥn aſpiceret obiecta viſibilia. ⁊ ī aſpectꝭ mo ueret̉ vt videret lignū qd̓ pulcrū erat viſu ⁊ ad veſcendū ſuaue. ¶ Diſcipulus. Si pri mus ſtatus ꝑmanſiſſet/ nō oporteret dicere pueros fuiſſe natos etate ꝑfectos. nec tn̄ ſen ſualitas rebellaſſꝫ ī eis iudicio rōis/ qͦ caruiſ ſet etas iſta. nō em̄ fomitē captiuantē ī legeꝫ peccati ſenſiſſēt vt ꝑuuli nr̄i Saluaret̉ ita d̓ noſtra v̓gine Maria ī infantia. qꝛ vel om̄i no fomite caruit. vel vſus ⁊ ſtimulꝰ ita liga tus fuit/ vt nihil aduerſus rationē p̄ualeret. ¶ Mgr̄. Scio talia poſſe dici. ſed an ſatiſ faciāt exemplo ꝓpoſito nō ē om̄ino ꝑſpicuū Amplioris fuiſſet priuilegij/ ſi Marie aīa ſil̓ vt creata ē infuſaqꝫ corꝑi p̄parato ꝑfecto/ ga uiſa fuiſſet vſu rōnis. nō dicimus cū gratia. Sic em̄ aliqͥ nō penitus improbabilit̓ po ſuerūt vſum ratōis acceleratū ī Iohāne dū exultaret in vtero. ⁊ dū circūciſionis tꝑe mi rabant̉ inſpicientes Quiſputas inqͥunt pu er iſte erit. Etem̄ manꝰ dn̄i (potētia ſcꝫ mira culoꝝ oꝑatrix) erat cū iſto. ¶ Diſcipulꝰ Di xiſti d̓ pͥmo gradu hoīm. qͥ vt ſic ꝯſiderati ſi ne vſu rationis/ comꝑant̉ iumētis inſipiēti bus. īmo iā ex infectōe pctī/ deterioris iumē tis ꝯditōis niſi gr̄a ſaluet ⁊ iuuet. Dic nūc d̓ gradū ſcd̓o qͦ puer hꝫ vſū nedū aīe vt ſenſua. Kk Kk Tractatus quintus lis ē. ſꝫ vt rōnal̓. ¶ Magiſter Preaſſumpta ſil̓itudo d̓ pedagogo/ dat intelligi ſtatū illū. ⁊ magis hͦ manifeſtat̉ ī tercio qn̄ ſil̓ addit̉ li bertas ſpūs Dāt doctores ꝑ allegoriā tripli cis huiꝰ gradꝰ noticiā in tēptatōe pͥma. Ubi fuit ſerpens qͣſi ſenſualitas inſtigās/ rōemqꝫ p̄ueniens. fuit Eua qͣſi iā habēs rōem. ſꝫ vi ro minorē. fuit Adā ꝑfectꝰ ī mēte ⁊ ſpū. cuiꝰ erat dirigere mulierē. ¶ Diſcipulus. Sen tio materiā hāc intenſibilē ī longiꝰ. Dic mō modū qͦ temptamur ī temptatōnibꝰ. nūc ab infima ꝑte aīe/ vſqꝫ ad ſup̄mā. nūc ordine cō uerſo/ vel vtrobiqꝫ ꝑ nouē gradꝰ. qm̄ aīa ap prehendit. mouet̉ ⁊ exequit̉. Deinde ratio ſic app̄hendit. mouet̉ ⁊ exequit̉ Demū ſic ī ſpū fit app̄henſio. motio ⁊ executio. ¶ Uertam ordinē a ſummo deorſuꝫ. apparebūt duo ꝓ ceſſus tanqͣꝫ ī angelicꝭ ordinibꝰ ¶ Magiſter Cōſiderate notaſti ꝓceſſū quē ad alios ter minos poſuimꝰ ſub eadē ſnīa deducere. In adimpletōne ſiqͥdē diuinoꝝ p̄ceptorū q̄ via ſunt ad vitā / ꝯtingit quadruplex habitudo. Prima ē app̄henſio ꝑ ſpm̄ fidei inſpiranteꝫ formatū. qͥ ſpūs primo iudicat p̄cepta eē ad implenda. qꝛ iuſſa a deo. Secūdo mouet̉ ꝑ valitudinē ⁊ charitatē vt impleat iſta. Ter cio p̄cipit rōni ⁊ aīe ſenſuali/ quatinꝰ exequā tur iſta. Sūt ī rōne faciliter ſubinde tria il la. velle. ꝯſentire. p̄ciꝑe. Sed aīa ſenſual̓ ⁊ ſi ꝯſentiat. velit ⁊ exequat̉. ꝯſentiēdo. volēdo/ ⁊ exequendo. hoc tn̄ eſt frequenter cū remur muratōe quadā ⁊ reniſu ꝓpter anneras paſ ſiones diſtrahentes aīm/ ne ꝯdelectet̉ ſpūi ⁊ rōni. ⁊ hͦ tn̄ dū agit̉ ſufficit ad ſalutē. Sunt em̄ pͥora/ nr̄e ſuppoſita volūtati. vltimuꝫ hͦ nequaqͣꝫ. qd̓ eſt ꝯdelectatio ſenſualis in via mandatorū. Hinc iugū dei ſuaue/ hinc on dei leue fit ei moleſtū ⁊ graue. ¶ Diſcipulus. Experiri cogimur aſſidue rixā iſtā. dū paſ ſionabiliter afficimur ad varia. dū iudiciuꝫ rationis. dū libeꝝ mentis arbitriū/ confor mās ſe legi dei/ lex mēbroꝝ tyrannica conat̉ auertere. cuiꝰ querimonie plenas paulus re liquit epiſtolas ¶ Sed dic̄ interim. qͥd ī hac parte anīa Marie fecerit aūt ſenſerit. qͥd in ſuꝑ ab alijs faciendū cēſueris? Mgr̄. Acci pe cōſiderationes duodecim. ¶ Anima Ma rie nūc ē glorioſe magnificata/ vt nihil app̄ hendat. nihil affectet. nihil exequat̉ / contra vel p̄ter iudiciū ratōnis ⁊ ſpūs. ſed neqꝫ pōt lege ſtante. Hec itaqꝫ lex beatitudinis eter ne. vt ſicut deus eſt omnia in om̄ibꝰ. ita ſtat in beatis anima coniūcta libertati ſpūs. qui adheret deo exiſtens vnus cū eo ſpūs. Exte ditur hec libertas ſpūs/ nedum ad rationeꝫ inferiorē. nedum ad animā ſenſualeꝫ reſum pto corꝑe. ſed ad omnē generaliter ī homine beatificato motionē ¶ Saluant̉ ꝑinde mul ta que de beatis. tam hominibꝰ qͣꝫ angelis q̄ ri ſolent. Quō loquunt̉. qualiter illuminant̉ ⁊ illumināt. qn̄ volunt ⁊ qn̄ nolunt. Dat̉ in ſuꝑ intellectus ſubtilior de pͥmi ſtatꝰ impaſ ſibilitate. nō qua non potuit pati. ſed potu it a paſſione ſaluari a dei potētia ⁊ angelorū cuſtodia. a propria iuſticia ⁊ clariſſima indu ſtria. deniqꝫ a loci ꝯueniētia/ cū dn̄atione ſu per ſe ꝑfecta. ⁊ ſuꝑ irrōnalia vniuerſa. ¶ Ani ma marie dū viatrix erat/ ita fuit magnifica ta. vt īnullo moueret̉ ꝯtra iudiciū rōis ⁊ ſpi ritus. Sed neqꝫ poterat poſt filij ꝯceptiōeꝫ lege ſtante. Conſequit̉ hec veritas ex dictis doctoꝝ/ ponentiū ipſam nullatenꝰ venialit̓ deliquiſſe. qd̓ ſaluari nō poſſet ſi nō habuiſ ſet om̄s motus/ nedū ſpūs ⁊ rōnis ſed anīe ſenſualis ſubditos rōni. vl̓ non ꝯtrarios ne qꝫ p̄uenientes rationē. Dum aūt ratio ſopi ta erat. et in ſuo impedita iudicio ſine culpa ſua/ prout euenit in ſomno. nō oportet tales motus p̄ueniſſe iudiciū rōnis. qd̓ ꝓtunc nul lū erat Facit exemplū ꝓpoſitum de pedago go/ ſi ſine culpa fuerit abſens vl̓ incluſus vt ꝑuulo ꝯſulere nō valeat. Sic ſoluit̉ ꝙ Adā vel Maria ſomniando non errauit. ¶ Anīa Marie dū viatrix erat potuit app̄hēdere tē ptatiōes forinſecus immiſſas ſicut aīa xp̄i. ſed nullo modo fuiſſet mota paſſionabiliter ꝑ eas abſqꝫ iudicio rationis. Poterat ſane protinꝰ eas dijudicare atqꝫ repellere. Pote rat non moueri ẜm eas adlibidinem vel ad irā vel ad ſuꝑbiā. ipſis etiaꝫ in app̄henſione durantibus. qd̓ valde ſecus in nobis eſt. nō potentibus ad app̄henſionē hmōi non mo ueri. non tamē hoc ſemꝑ fit cū demerito no ſtro. ſed ſi ꝑſtiterimus abſqꝫ ꝯſenſu rōnis et ſpūs/ redundabit ī meritū. qn̄qꝫ repugnan do viriliter vt diffugiat. qn̄qꝫ non repugnā do ſed fugiendo. vt ibi. Fugite a diabolo et fugiet a vobis. quādoqꝫ non curādo ſed ir ridendo potius ⁊ vilipendendo diabolicas immiſſiōes (quales ſunt blaſphemie ab omi nabiles ⁊ horrēde) immiſſas quādoqꝫ puriſ ſimis atqꝫ ſanctiſſimis. quas magis oportꝫ irridere qͣꝫ horrere. Elicit̉ ex his quēadmo dum victoria caſtitatis ⁊ humilitatis ī ma ria nō fuit abſqꝫ pugna. ad qualē iugiter at tingere nos monent Petrus ⁊ Paulꝰ. quo Super Magnificat LXXXIIII niaꝫ aduerſarius veſter diabolꝰ circūit que rens quē deuor et Nec ignorare ꝯuenit aſtu rias eius/ cui mille mille nocendi artes. ſed confidamus ꝙ plures nobiſcū ſunt / ſi toto corde ſuis innitamur auxilijs. ¶ Anīa Ma rie dū viatrix erat/ cogebat̉ neceſſitate natu rali/ multa pati contra naturalē inclinatio nē ſuā. ſed nō contra rationē vel ſpūm. Fu it iſte ſtatus Marie ſingularꝭ inferior qͣꝫ ſta tus beatoꝝ ⁊ chriſti dū mortalis erat. Fuit ſuꝑior ad alterū cuiuſlibet hominis viato ris ſtatū. qͣꝫuis homīes poſſent iuxta conſi derationē p̄cedentē vti paſſionibus illatꝭ ab extrīſeco/ v̓tuoſe negociari cū deo. tolerādo eas tāqͣꝫ iuſto iudicio miſſas vel ꝑmiſſas ab eo. vt in Iob ⁊ in Paulo. ⁊ in om̄ibus gene raliter martyribꝰ. Euenit autē vt qͥ ſunt his paſſionibus inqͥetiores ⁊ minus ī anima ſe reni/ ſint in oꝑibus mandatorū implendis fortiores. qͥ ꝑſtant vbi delicatꝰ noſter ꝯtem/ A platiuꝰ deficeret ¶ Impaſſibilitas anime ꝑ humanā induſtriā nō pōt acquiri/ neqꝫ ꝑ v̓ tutes ꝯſuetudīales a ph̓is poſitas. Lex ita qꝫ carnis q̄ fomes dicit̉ / ſemꝑ introrſus he ret ẜm theologos. q̄ lex ꝯpeſci paulominus pōt aſſuefactōe ꝯtraria nō euelli. Satagen tes ī oppoſitū p̄ſumptōe ſpūs ſui ꝓſtrati ſūt potiꝰ qͣꝫ deuenerūt ad intentū finem. ſiue fue rūt ſtoici. phifici vel platonici. vel qd̓ mira biliꝰ epicurei. ꝓmittentes ad hāc deducere ſe renitatis voluptatē. detrahentes cupidita tibꝰ ſeu paſſionibꝰ. nō ill̓ adijciendo maliciā vel fomentuꝫ. ¶ Impaſſibilitas aīe tāto ꝓxi miꝰ habet̉ ceteris paribꝰ/ quāto ſpūs ⁊ rō ſu erīt ī ſuis actibꝰ bonis / ⁊ habitibꝰ fortiores. Deducit̉ hoc ex eadē cauſa/ q̄ ponit̉ imꝑaſſi bilitas beatoꝝ ī reſumptis corꝑibꝰ. q̄ cōſur git pͥncipaliter ex plenitudine dn̄atōis ſpūs ⁊ rōnis ſupra corpus. ¶ Impaſſibilitas aīe nō reqͥrit̉ ī hac vita ꝓ proſecutiōe felicitatis eterne. Manifeſtat hec gr̄a dei tanqͣꝫ iuguꝫ ſuaue ⁊ onꝰ leue. q̄ ſubito peſſimos ⁊ inuete ratos dieꝝ maloꝝ iuſtificat. ⁊ ꝑ baptiſmū ⁊ martyriū ꝓuehit ad celos. Hāc nō intellexe runt gr̄aꝫ ⁊ purificatōeꝫ ſpūs hoīes illi ſine xp̄o/ ſicut nec hr̄i pōt ſine xp̄o. qͥ eā cui vult ⁊ qͣꝫ cito vult cōicat. Patuit in illo latrone bn̄ dicto comite ſuo ī paſſiōe ⁊ regno. ¶ Impaſ ſibilitas nec ī via pōt hr̄i. neqꝫ in patria ſine ſtabilimēto gr̄e. Iuxta illd̓. Bonū ē gr̄a ſta biliri cor. Confundit̉ ī hͦ iuxta qd̓ p̄tactū eſt philoſophātiū nōnulloꝝ vanitas p̄ſumētiū etheletas ſeu purgationes aliqͣs ſacrilegas ſic a paſſionibus abſolui/ et v̓tutibꝰ armari moralibꝰ/ ꝙ in exitu mortis aīa libera ſcāde ret celū. Qualia dixerūt Porphirius Ploti nus ⁊ Appollonius teſte Augꝭ. x. d̓ ciuitate dei. Ponit ⁊ aliud ſimile Albertus/ ī fine de intellectu ⁊ intelligibili. ¶ Paſſilitas anīe fit ſepe occaſio v̓tutis exercēde. ſicut patuit in apl̓o paulo. Declarat̉ inſuꝑ ex vtilitatibus ꝑ temptatōnes varias ꝓuenientibꝰ. quas eē cum paſſionibꝰ nemo neſcit. Un̄ qͥ non eſt tē ptatus/ quid ſcit? Et ꝑ multas tēptationes oportet nos intrare in regnū dei. Quocirca concludit̉ ex p̄miſſis atqꝫ ſubſequentibꝰ do ctrina ſaluberrima. ꝙ nō ex ablatōne paſſio nū aīe. ſꝫ ex obẜuatōe mādatoꝝ dei dꝫ ſumi religioſi ꝓfectꝰ argumentū Hoc etiā ī miſſa rū celebratione locū hꝫ / vt celebraturꝰ nō tā tūdē interroget/ ſi ſibi deuotꝰ appareat recol lectꝰ ⁊ tranqͥllꝰ. qͣꝫtū ſi p̄cepta ẜuauerit dei ⁊ ſeruare ꝓponit nō iuxta ꝓpriā eſtimatōꝫ ſed regulā euāgelicā a ſanctis patribꝰ declaratā Si qͥd ī ſentimentꝭ ſuauibꝰ ei additū fuerit/ lucro deputemꝰ. ſicut vltra panē deputamꝰ vinū qͣſi pitantiā vl̓ ſaporis ꝯdimētū. ¶ Paſ ſibilitas aīe neceſſario ꝯiūgit̉ pn̄ti vite mor tali. nec aliqn̄ minꝰ ī ꝯtēplatiua qͣꝫ in actiua tā exteriꝰ qͣꝫ interiꝰ. tā ī bonis qͣꝫ ī mal̓. licet diuerſis finibꝰ ⁊ meritis Probāt hec exēpla beatoꝝ p̄cedentiū cū exꝑientia pn̄tiū. Diſpē ſat ⁊ hec deꝰ frequēter vt non apponat ſe hō magnificare ſuꝑ terrā. Si deuotis ꝑmittit̉ aliqn̄ tal̓ apparēs deuotio ī laqueū. in retri butiones ⁊ ī ſcādalū. Ue ve nobis ab hͦ ſcan dalo. Quid h̓ nobis erit tutū/ cū nec tuta ſit ip̄a deuotio? ¶ Paſſibilitas dꝫ a multꝭ viato ribꝰ tolerari potiꝰ qͣꝫ vt excutiat̉ eniti. ¶ Diui ſiones itaqꝫ gr̄aꝝ ſunt/ ſil̓r ⁊ admīſtratiōes. in quaꝝ aliqͥbꝰ expedit paſſiones aīe cū v̓tu te ⁊ rōne miſceri. vt ī bellātibꝰ pro republica qͦ ad iraſcibilē. et qͦ ad ꝯcupiſcibilē ī vxoratꝭ filioꝝ ꝓcreatōni vacare debentibꝰ. Et ita de multꝭ q̄ vitā actiuā reſpiciūt. In qͥbꝰ maiꝰ ē v̓tutꝭ meritū qͣꝫ venialiū paſſionū detrimen tū ¶ Paſſibilitas aīe obſtare ſolet pl̓imū q̄rē tibus ꝯtēplationē ⁊ ſuauitatē qͥetis interne Conſonat oīs doctrina ſāctoꝝ/ ꝙ regularit̓ ad ꝯtēplationis qͥeteꝫ nemo ꝑuenit/ niſi paſ ſionibꝰ edomitꝭ ī aīa. ⁊ ſi nō radicitꝰ euulſis. Et hoc quō fiet ꝯuenientiꝰ / an ī ſolitudine an ī multitudine/ ſpecial̓ eſt ꝯſideratio. Sꝫ non oēs capiunt ꝯtēplatōnis donū ī ſe. pro complexione vel ſtatu. ꝯditione vel officio. ¶ Diſcipulus. Gratus mihi eſt ternarius C Kk 2 Tractatus quintus iſte quaternaꝝ ꝯſiderationū Et qͣꝫuis vt in fers nouiſſime nō omniū ſit ꝑfectaꝫ querere paſſionū mortificatiōeꝫ/ ſicut nec altitudinē ꝯtēplationis. nihilominus audire cupio de fructibus mortificatōis hmōi. quatinꝰ iſtoſ cōcupiſcere. et ſi nō obtinere phas mihi ſit. ¶ Magiſter. Aſſignabo. xij. vtilitates ex cātico marie ſumptas. nō eas proſequēdo ſed pūctatim annotādo paucula. q̄ latiꝰ ali bi legere. ⁊ ſi deus ſenſū aꝑuerit viuacius ex periendo poteris intelligere. ¶ Diſcipulus. Ut placet. ¶ Magiſter Cōſequit̉ ad edo mationē paſſionū ī aīa iuxta decurſū cantici canticorū marie. Primo altior. latior. ſubli mior ⁊ alacrior dn̄i magnificatio. ¶ Conſeqͥ tur ſcd̓o iocūdior ī deo ſalutari nr̄o ſpūs ex ultatio. ¶ Conſequit̉ tercio ꝓfundior quā re ſpicere dignabit̉ dn̄s humiliatio. ¶ Conſeqͥ tur quarto profūdior ad beatitudinē appro ximatio ī edificationē alioꝝ dantiū laudem deo. ¶ Conſequit̉ qͥnto diuini noīs ī ſe apd̓ alios ſanctificatio. ¶ Cōſequit̉ ſexto copioſi or dei ꝑ generatōes ⁊ generatiōes ſe timētes miſcd̓ia ſeu miſeratio. ¶ Cōſequit̉ ſeptimo mirabilior ⁊ gratioſior ⁊ cautior ꝯtra ſuꝑbi am cordis ⁊ mētis diſperſionē/ quā ſeuera di uini brachij potentia facit vnitio cordis ſeu recollectio. ¶ Conſequit̉ octauo precelſior ⁊ celſior depoſitis de ſede ſua ſuꝑbis. paſſioni bus ⁊ demonibus humiliū affectionū ⁊ aīa rū ſublimatio. ¶ Conſequit̉ nono opulētior ſuauior ⁊ diuinior/ eſurientiū iuſticiaꝫ reple tio. duꝫ diuites ſibi dimittunt̉ inanes omni bono ¶ Cōſequit̉ decimo miſericordior iſto rū qͥ fide ⁊ moribus ſunt iſraelite pueri ſuſce ptio ¶ Conſequit̉ vndecimo ꝑ eius impetra tionē diuine miſericordie ſuꝑ nos amplexāſ recordatio. ¶ Conſequit̉ duodecimo ꝑſpica cior oīm q̄ locutꝰ eſt deus ad pr̄es nr̄os pro phetas ⁊ doctores reſeratio. ¶ Diſcipulus. Precioſos elicuiſti fructꝰ ꝓuenientes ex mortificatōe aīalis affectꝰ cū appenſo ſpūs ſtudio Nos iſtoꝝ ꝑticipes fructuū faciat in terrꝭ qͥ ꝑficiant̉ ī cel̓. vbi deꝰ qͦs p̄deſtīauit vo cauit. iuſtificauit. magnificauit gl̓ioſe cātan tes in idip̄m. Magnificat anima mea dn̄m D ¶ Mgr̄. Fecit tibi magna qͥ potēs ē o ma ria. fecit ⁊ tibi magna ſctm̄ nomen eiꝰ. No men ⁊ v̓bū fidei qd̓ ⁊ cui credidiſti o beata ⁊ beatificāda ꝑ oēs generatōes. Nō es ingra ta bn̄ficijs dei. ꝯfiterꝭ illa qͣtinꝰ rn̄ exeūt flu mina graꝝ illic reuertantur. ¶ Diſcipulus. Affer rōeꝫ qͣre mariā btāꝫ dicēt oēs genera tōes. ¶ Mgr̄. Dabit̉ ex fine rō ⁊ ex affini tate. qm̄ mr̄ ē illiꝰ qͥ fecit oēs generatōes celi ⁊ terre ⁊ oīm q̄ ī eis ſunt. Ideo iure d̓r mater. pietatꝭ. ⁊ ꝯſeq̄nter oīs diuīe magnificatōis. laudis ⁊ gl̓ie. ¶ Diſcipulꝰ. Quo pacto ſicꝫ ¶ Magiſter Mirabil̓ accipiat̉ deductio ſꝫ. vera. Itaqꝫ pietas ex affinitate. et affinitas ex generatōe ꝯſurgit. Eſt em̄ pietas ī genere qͥdā amor ꝓueniēs int̓ aliqͦs ex radice vel cā cuiuſdā affinitatꝭ mutue qͣlis ē int̓ parētes ⁊ filios ⁊ econtra. qͣlis int̓ciues ⁊ ciuitatē ſuā vl̓ patriā. qͣlē p̄terea nos dicimur hr̄e ad deū pr̄eꝫ noſtꝝ ⁊ dn̄m. qͥ viciſſim piꝰ erga nos eē laudat̉. qꝛ poſſedit. fecit et creauit nos. Un̄. pietas de qͣ magꝭ ad ꝓpoſitū. q̄ ꝯcernit mu tuā dei ad nos habitudinē deſcribi p̄t. Pie tas ē amor proueniēs. eo ꝙ dei genꝰ ſimꝰ ca paces atqꝫ ꝑticipes eiꝰ. Fūdat̉ ī hac pietate. q̄libet altera ſic̄ a diuīa pr̄nitate. Omīs ẜm apl̓m pr̄nitas ī celo ⁊ t̓ra noīat̉. Cū gͦ beata nr̄a ſit mater huiꝰ pr̄is nr̄i ꝯſeq̄ns ē vt ſit mr̄ pietatꝭ ⁊ origo eiꝰ. Eſt v̓o pietas ex affini tate q̄ finē dicit. ¶ Diſcipulꝰ. Placet dedu ctio. ¶ Mgr̄ Quāto magꝭ ſi vltra progredi mur. attēdētes illd̓ p̄clariſſimū d̓ ſe ⁊ a ſe p̄co niū. Ego mater pulcre dilectōis ⁊ timoris ⁊ agnitōis ⁊ ſācte ſpei. ī me oīs gr̄a vie et ꝟita tis. ¶ Diſcipulꝰ. Elucida diſtīctiꝰ ¶ Mgr̄ Deſcpͥſimꝰ pietatē ꝙ ē amor ꝓueniēs eo ꝙ dei genꝰ ſumª ⁊ capaces eiꝰ. Nll̓a ꝟ̓o pulcri or dilectio/ qͣꝫ ī amore fūdata ⁊ tal̓ pietatis. ¶ Diſcipulus Aſſentio. doce qͥd ſit mater ti moris ⁊ ſācte ſpei? ꝯuenit em̄ materie quā d̓ paſſionibꝰ mō tractabamꝰ ¶ Magiſter Cō uenit ſcio. ꝓpterea nō inſciꝰ aūt īprouidꝰ hec induco. Siqͥdē amor ē origo cuiuſlibꝫ affe ctōis alteriꝰ. Eſt aūt maria mater pulcre di lectōis. ſic igit̉ neceſſe ē mater timorꝭ ⁊ ſpei ⁊ leticie ⁊ doloris. qͣlis ē illoꝝ qͦs beatificat lu gētes filiꝰ eiꝰ ¶ Diſcipulus Nō habeo qͥd ꝯdicā. ¶ Magiſter. Cōuerte nūc recordati onē tua ad tractata pͥus ī pͥma cordula pn̄tꝭ pſalmi marie decacordi. ⁊ latiꝰ ī libro de can ticꝭ īuenies. fecūdū pie exercitatōis ⁊ ꝯſolati onis inſtrumētū ſub figura ml̓tiplici. ¶ Di ſcipulus. Scio qͥd ſuggerꝭ. ſꝫ neſcio ſi cu rioſa magꝭ qͣꝫ officioſa reputabit̉ hmōi figu. ratio. difficil̓ ſcribentibꝰ. fantaſtica meditan tibꝰ. vana deuotꝭ. Quid ad nos inqͥunt d̓ fi guris ⁊ notul̓ ambulare q̄rentibꝰ ī ſimplici tate cordis? ¶ Magiſter. Nemo quēpia co git. Scio mihi ꝓfuiſſe ꝓ faſtidio ex varieta te tollēdo. pro recordatōis facilitate. ꝓ ſnīaꝝ Super Magnificat LXXXIIII multiplicitate. Cōſtituit̉ em̄ figuratio non vt māſura ſemꝑ ſit ī imaginatōe. ſed ꝙ ad in telligentiā purā forti imaginatōe trahenda eſt fantaſmatibꝰ ſuꝑatꝭ. ¶ Diſcipulus. Ar duū iſtd̓ nimis atqꝫ rariſſimū. ¶ Mgr̄ Ua nū ē nob̓ fateor ad hocip̄m an̄ lucē ſpūſſācti ſurgere. fiat qd̓ ſequit̉. Surgite poſtqͣꝫ ſede ritꝭ qͥ māducatꝭ panē dolorꝭ. Doleamꝰ pͥus i mortificatōe vicioꝝ ⁊ paſſionū moderatōe Tollant̉ ſi placet ꝓtractiōes linearū. det̉ or do ſententijs. vocibus ⁊ terminis. Gaudiū. a. E. I. O. Spes. e. Pietas. i. Timor. o. Dolor. v. Parū refert ordo tal̓ a crucis vl̓ rote figura tiōe. Sufficit tn̄ nob̓ ad om̄e cāticuꝫ ſpūale tal̓ ordinatio. ¶ Diſcipulus. Delicatꝰ eē vi debit̉ qͥ reſpuet. ¶ Mgr̄ Ecce vides ꝯſtitu tā ī medio pietatē. q̄ qͣttuor ex eqͦ reſpicit ali as affectōes/ qͣtinꝰ cor pie gaudeat. pie ſꝑet. pie timeat. pie doleat. Quiſqͥs hͦ ẜuauerit/ ſe curus ſit. v̓tuoſus ē. pſaltes ē dn̄i ī pſalterio iocūdo cythara. ī oī generalit̓ muſico inſtr̄o cū cātico. ſymphonia ⁊ choro. ¶ Diſcipulus Fac gͦ manifeſtū. Magiſter. Deſcpͥtio pietatis facit illud ꝑſpicuū. Sane ſi pietas hoīs ad deū ē integer amor ad ip̄m. eo ꝙ ip̄i us genꝰ ſumus. capaces eius atqꝫ ꝑticipes. Subſume deſcpͥtiones alias vtiles nimis Pietas dolēs ē affectio ꝓueniēs ex ꝯſidera tione diſiūctōis ad deuꝫ. Pietas ſperās ē ex affectōe ꝓximādi deo vl̓ herendi. Pietas ti mēs ex reniſu ⁊ fuga elongatōis a deo ¶ Si ſꝑ vno pioqꝫ tenore fiat circa pietatē circūi tus/ ſeqͥt̉ armonia .i. ad vnitatē reſonātia ſua uis ⁊ ſecura. qꝛ tꝑata Semꝑ em̄ ⁊ dolor erit gaudioſus ⁊ gaudiū doloroſū. Spes timo rata. ⁊ timor n̄ deſperās. īmo qͥlibet mixtus erit cū qͣlibꝫ. ¶ Fiat īſuꝑ mirabili temꝑie qͣſi ꝯplexio mixti vniꝰ tꝑati ꝓpt̓ vnioneꝫ ī cētro pietatꝭ/ qͣſi ī vita ꝯciliāte ꝯͣrietateꝫ. Sicut ſi hmōi cor neceſſario ē ī moribꝰ ſuauiſſimū ve lut hūoribꝰ tꝑatis. Sic ī vita morali ſiml̓ ⁊ meritoria/ viuax ⁊ iocundū ſꝑ ex eqͦ gaudēs triſtꝭ. ſperās. timēs ¶ At ꝯtra ſi pietas abſceſ ſerit/ defluēt iſte paſſiones/ armonia diſſipa bit̉ tāqͣꝫ ab horologio ſine pondere. ſine mō vl̓ ordine. tāqͣꝫ poſtremo decor a cadauere ſi ne vita. Obuiabit iſta rotatio ſenſual̓ regl̓a ri/ qͣlē diximus circulo rōis. ¶ Diſcipulus. Specioſa ſunt iſta dū audiūt̉. ſꝫ impetus obliqͥ circuli / ſenſus deorſuꝫ iugit̓ ad tꝑalia ſe depͥmēs vehemētior īpellit ⁊ circūit ¶ Ma giſter. Nō clam me ē. ſed vincere. ſed obſi ſtere ẜm pietatē hoc opꝰ hic labor ē. mr̄e pie tatꝭ adiutrice. ¶ Porro ſi ſcire delectat qͥd ſit magnificare dn̄m. qͥd exultare ī deo ſalutari nr̄o/ cū oībꝰ ad collaudatōꝫ ſpectātibꝰ ī hym nis ⁊ cāticꝭ. qͥd lucidiꝰ qͣꝫ ex pietatꝭ ratiōe de ſcpͥtōes aſſignare? Quid ē magnificatio dn̄i ſi q̄rit̉? Dic ꝙ ē ſpēs pietatꝭ cordeore vl̓ oꝑe ꝓueniēs ex ꝯſideratōe vl̓ ꝓteſtatōe diuīe ma gnitudīs ⁊ maieſtatꝭ ſui dn̄ij. Eſt em̄ maie ſtas qͣſi magnitudīs ſtatus. Quid exultatio ſpūs ī deo ſi q̄rit̉? Dic ꝙ ē pietas proteſtās ī gaudij ſigno/ qm̄ deꝰ ē ſalutare nr̄m. Dic ita qꝫ ꝯſeq̄nter ad interrogatōes d̓ bn̄dictiōe .i. bona donatione de gr̄arū actōe. de adoratō ne. de latria. de religione. de tubis ductilibꝰ de cordis ⁊ organis. qm̄ hec oīa ſunt pietas ad deū/ talibꝰ ſignis ⁊ indicijs ſe ꝓteſtās Eſt aūt pietas (vt diximꝰ) ad deū amor integer eo ꝙ dei genꝰ capaces et ꝑticipes eiꝰ ſumus. ¶ Dignat̉ v̓o deꝰ viciſſitudineꝫ ad genꝰ ſuū refundere. īmo p̄uenire in bn̄dictiōibꝰ dulce dinis/ maxime ꝑ incarnationē. pro qͣ cecinit mater iſta pietatꝭ cāticū ſuū nouū. Magni ficat aīa mea dn̄m. ⁊ ſanctū nomen. de qͦ ſuꝑ eſt nō colloquēdo ſꝫ diſſerendo ſubire tracta tū. tu interim ſiluerꝭ. ¶ Diſcipulꝰ. Suꝑeſt aliud ſpecialiꝰ inſinuādū ſundamentū. q̄ rō ne btāꝫ nr̄aꝫ dicūt oēs generatōes. ¶ Mgr̄. Rō iā p̄tacta ē ex fine. om̄ſqꝫ generationes ſunt affines ei. nō qualitercūqꝫ. ſꝫ vt matri. Debēt idcirco cognoſcere bn̄ficioꝝ largitio nes ex ip̄a ꝓcedere. hec aūt recognitio eſt ſua bn̄dictio. Qua ī re dices ea q̄ ſequunt̉ ¶ Dic ꝙ oēs generatōes btāꝫ dicūt mariā. ſicut ad ipſā oēs habēt pietatē ſaltē naturalē. Rō. qꝛ naturalē hn̄t amorē oēs generationes ad eā ẜm genꝰ ſuū poſt dn̄m nr̄m ih̓m xp̄m. ¶ Dic ꝙ mater eſt effecta. Clamat idcirco. Uenite ad me oēs qͥ ꝯcupiſcitꝭ me. ⁊ a generationibꝰ meis adimplemi. Et iteꝝ. Memoria mea ī generationes ſcl̓oꝝ. Sic̄ miſcd̓ia dei ē a ꝓ genie ī progenies timētibꝰ eū. ¶ Dic ꝙ gene rationes hoīm degeneres ſūt habēde/ q̄ ma riā nō pie colūt. nec btāꝫ ſpontanee recogno ſcūt. Addit̉ ſpōtanee. qꝛ velīt nolint/ ipſā na turali pietate venerāt̉ ⁊ colūt. quēadmoduꝫ de demonibꝰ ait Iacobꝰ. ꝙ credūt ⁊ ꝯtremi ſcunt. ¶ Dic p̄terea ꝙ ab initio ⁊ an̄ ſcl̓a crea ta ſit. hoc eſt p̄deſtinata cauſa finis ⁊ affinis oīm generationū/ ꝙ debent iō recognoſcere ⁊ bn̄dicere genꝰ ſuū. īmo regenerationis in tiuꝫ poſt xp̄m. ¶ Dic ꝙ apud generationes Kk 3 Tractatus quintus ſeculoꝝ generatio preterit ⁊ generatio adue nit. Ipſa v̓o ē terra ꝑmanens de qua ꝟitas orta ē q̄ manet ī eternuꝫ. ¶ Dic ꝙ nobis oībꝰ affinis ē velut ī om̄i genere affinitatis iſta quā bn̄dicūt ⁊ beatificāt oēs generationes. Eſt ſoror ab hūana ſpecie. ē mr̄ ex noſtra pꝰ filiū regeneratiōe. Eſt cognata cū angelis et nob̓ ex ſil̓itudine intellectualis nature. Eſt vnū cor nobiſcū. vna aīa. vnꝰ animꝰ ⁊ vnus ſpūs/ ex dilectōis obligatōe. ¶ Dic ꝙ ꝑinde fiduciā magnā habemꝰ adire ī oībꝰ neceſſita tibꝰ noſtrꝭ ſue thronū pietatis. Plane deſpi cere nō pōt genus ſuū q̄ mater ē pietatꝭ. cuiꝰ origo progredit̉ ex generis vnitate. ¶ Diſci pulus. Gratis ita dicere deſidero. gratꝭ af fecto colere. bn̄dicere ⁊ p̄dicare beata ⁊ beati ficandā ꝑ oēs generatōes. qꝛ fecit ei dn̄s ma gna qͥ potens eſt ⁊ ſanctū nomen eius. Sequitur altera par titio ſine dialogo de ſancto noīe dei. vbi de triplici noticiā dei ꝑ notulas. lxxij. Prima notū la Agnificat aīa mea dn̄m. qꝛ fe cit mihi magna qͥ potēs ē. ⁊ ſā mn ctuꝫ nomē eiꝰ. Magna ſunt ⁊ magna nimis o ꝟ̓go btā/ q̄ fe cit in aīali portōe dn̄s ꝑ incar nationē ſui dū ſuꝑuenit ſpūſſanctꝰ ī te fecun dās nedū ī mente ſꝫ ī corꝑe/ ⁊ v̓tus altiſſimi obumbrabit tibi/ tā ī corꝑe ꝑ extinctionē fo mitꝭ. qͣꝫ ī mēte ꝑ infuſionē effectualē nomīs ſui. vt exꝑimētaliter agnoſceres o ſctā ſcāꝝ. qꝛ ſctm̄ nomen eiꝰ. Sctm̄ nomē impollutū incōtamīatū. ꝯſecratū. ꝯfirmatū/ ſine terra ſine ꝯcreatōe materie. ⁊ ab oī ꝓrſus impuri tate libeꝝ ⁊ alienū. Sctm̄ nomen illiꝰ qͥ de dit filio tuo ih̓u xp̄o nomen ſalꝰ. Nā iō ih̓s a deo ⁊ angelo ⁊ hoīe noīatꝰ eſt. qꝛ ſaluū faci et ppl̓m ſuū a pctīs eoꝝ. ipſo dicente. qꝛ nēo venit ad patrē niſi ꝑ me ¶ Sꝫ obſecrat te be ataꝫ. cui fecit magna qͥ potens ē. obſecrat te pauꝑ/ exul ⁊ aduena. nō abſcōdas (o pulcer rima ⁊ prudentiſſima feminaꝝ) nomē iſtud ſctm̄ filij tui. qͥ fecit tibi magna qͥ potens ē. nō ſileas a me neqꝫ taceas a me ſeruo tuo et puero tuo. Cupis gl̓ificari nomē iſtud ꝑ te. inde gl̓iaris te beatā dici ꝑ oēs generatiōes. nō ꝓpter te / ſꝫ ꝓpter natū de te hortaris cuꝫ pͣs. ⁊ dicꝭ. Magnificate dn̄m mecū. ⁊ exalte mus nomē eiꝰ ī idip̄m. Conſciꝰ ē ⁊ teſtis me us fidel̓ ī cel̓ dn̄s qͥ tecū ē/ iā non ī vtero car nis carnalit̓. ſꝫ ſpūaliter ī vtero tā corꝑis qͣꝫ aīe. Conſciꝰ inquā. qꝛ ſtudioſe meditata eſt mēs cogitare qd̓ ⁊ qͣle eēt nomē ſctm̄ eiꝰ. nō qd̓ ē apud ſe. qꝛ nec poſſibile nec phas iſtud mortalē inqͥrere. ſꝫ apud creatura ſuā imagi ne ſua notatā et ſui capaceꝫ. quare me creare dignatꝰ ē/ non meo merito. Quid em̄ mereri potui pͥuſqͣꝫ ī eſſe fui? ¶ Scpͥſit de diuīs noī bus collaudator tuus Dionyſiꝰ diuinꝰ. O btā ꝑ oēs generatōnes/ hebreoꝝ/ grecoꝝ/ la tinoꝝ. ⁊ oīm generaliter nationū ⁊ līguaꝝ. Scpͥſit ⁊ docuit ꝙ noīa .ſ. dei ſumunt̉ ex tri plici via ſeu ꝯſideratōne. Uia cauſalitatis ⁊ ſymbolice ſil̓itudinis ex ſenſibilibꝰ. Uia ſuꝑ eminentie ex intelligibilibꝰ. Uia abnegatio nis ꝑ ſuꝑmētales exceſſus ¶ Dic obſecro mi hi. dic bn̄dicta inter ml̓ieres. dic vbi paſcat vbi cubet dilectꝰ tuus iſte ex dilecto/ dilectꝰ amicꝰ tuus. dilectꝰ ⁊ amicꝰ ꝑ amoreꝫ. Tra he me corā te poſt eū ī odorē vnguētoꝝ ſuo rū ſil̓ ⁊ tuorū. qm̄ oīa ſua tua ſūt. tibi nūc eſt oīa ī oībꝰ/ qͥ cubat ⁊ paſcit̉ in lectulo florido mētꝭ tue. ⁊ tu in ſecreto cubili maieſtatis ſue apud pr̄em qͥ fontale pͥncipiū ē totiꝰ diuine maieſtatis. Ibi ꝓfecto domꝰ mr̄is ſue. Ibi cubiculū genitricꝭ ſue. Ibi poſt deoſculati onē ſctāꝫ ⁊ pudicā docet te. ¶ Doce tu me/ qͣ nec ip̄m nec te ignoras. doce p̄cor qd̓ ⁊ quale ſit nomē ſctm̄ eius. doce ſi ſufficiēter modoſ cognitōis explicuit paulus ꝯſcius v̓boꝝ q̄ nō licet homī loqͥ. qͥ ex te muliere dicit ipſuꝫ factū ſub lege. Muliere ſiqͥdē illa q̄ phas hꝫ dicere. Ego mater pulcre dilectiōis/ cū cēte ris ī laudē ſapiētie poſitꝭ tibi ꝑ eccl̓iam an thonomatice ⁊ emphaſice laudabiliter attri butꝭ. doce q̄ſo ſufficiēter .ſ. ⁊ ad plenū nomē dei. quemadmodū ab eo ſit expoſitū cū ait. Uidemus nūc ꝑ ſpeculū ī enigmate. tūc aūt facie ad faciē Ecce triplicē inuenio noīs ſctī dei cognitionē. ſpecularē. enigmaticā et faci ale. Prima ⁊ ſcd̓a nob̓ hic ꝯcedūt̉ ⁊ nūc. ter cia tūc ī re. nūc ī ſpe ſola p̄ſtat̉. Doce ſi ſācta peto. ſi ſctā requiro. q̄ ⁊ qͣlis ſit hec triplex cō gnitio. Audiā qͥd loquat̉ ī me dn̄s ꝑ ſpm̄ ſa piētie ſue ⁊ tue. ſue ꝑ eēntiā. ⁊ tue ꝑ gr̄am ſin gularē. ſemel loquit̉ deꝰ/ ⁊ idip̄m nō repetit. ¶ Habes legē ⁊ ꝓphetas. interroga diligen ter eos ⁊ dicēt tibi. Fiat ita. Sed aſſit ſpūs tuꝰ bonꝰ interrogāti. Aſſit ⁊ audienti. ne vel ſtulte ⁊ indigne interroget. ne rn̄ſiones deni qꝫ datas/ auribꝰ ſurdis accipiat. ſꝫ obediat ſpūi totiēs inculcāti. Qui hꝫ aures audiēdi Super Magnificat LXXXIIIII LXXXIIIII qudiat. Nō ſic cor incraſſatū nec oculi men tis ceci. Audiā. videā ⁊ intelligā ꝑ diſciplinā ſcpͥture dicētis. ꝑ os ꝓph̓aꝝ. ph̓oꝝ ⁊ theolo gorū/ quēadmodū noticia dei q̄ ē nomē ſu um multipliciter acqͥrit̉ qͦ maxīe nunc intelli get̉. reſonās illud apl̓i verbū. Uidemꝰ nūc ꝑ ſpeculū ī enigmate. tunc aūt facie ad faciem Et qꝛ p̄ponit viſiōis verbū/ queſtio ē ſi oīs de deo cognitio ſit viſio. cū viſio q̄libet vide atur eē cognitio/ ⁊ intuitiua cognitio? Mul ta v̓o ſunt noīa de deo q̄ nō ſigrificāt intui tiuā cognitionē. Eſt ergo pͥmū in qͥſitione di gniſſimū qͥd ſit intuitiua cognitio ſiue viſior ⁊¶ Cognitio intuitiua licet appropriet̉ viſui vel oculo corꝑali. nihilominus extēdit ſe ad oēs ſenſus corꝑales qͥnqꝫ. immo ad oēꝫ vim p̄ceptiuā. Pōt autē deſcribi cognitio intui tiua/ ꝙ ē ſimplex ⁊ immediata cognitio rei. ẜm obiectalē directā immutationē in ſe vel ī propria ſua ſpecie. Patet deſcpͥtio. qꝛ conue nit om̄i ⁊ ſoli cognitioni intuitiue. Differt a complexis ⁊ mediatis cognitōibus reꝝ. que nō cauſant̉ ẜm obiectalē ⁊ directā immutati onē in ſe vl̓ in ꝓpria ſua ſpecie. quales ſūt co gnitōes abſtracte ꝯplexe vel incomplexe/ q̄ fiunt ꝑ alienas ſpēs ī imaginatiōe vl̓ rōne re bus abſentibꝰ ſeu nō exiſtētibꝰ. Uidet̉ aūt ꝙ cognitio intuitiua ſic deſcpͥta ſit idē qd̓ expe rientia vel exꝑimentalis ꝑceptio ſeu noticia Poſſet hͦ numerari ꝑ ſingulos ſenſus. ¶ S eſt dubitatio ſi cognitio debeat dici īmedia ta ⁊ intuitiua/ q̄ fit ꝑ ꝓpriā ſpeciē derelictaꝫ ī ſenſu. deficiēte vl̓ abſente obiecto. Qualiter em̄ dicet̉ cognitio īmediata de re dū neceſſa rio reqͥrit̉ media ſpecies? Quō preterea dice tur exꝑimētal̓ cognitio de re q̄ abſens ē/ vl̓ q̄ nullo mō eſt. Oportet hic ꝓpter ꝯcordantiā doctoꝝ de cognitione intuitiua et īmediata ꝯqͥrere q̄ cognitio dicet̉ ⁊ qͣre dicat̉ īmediata Perinde venit ad cognoſcēdū que ⁊ qͣlis et qͦt modis viſio intuitiua noīet̉ ¶ Inuenimꝰ aūt qͣdruplex mediū ī cognitōe. vnū eleuās. alteꝝ ꝯtemꝑans. alteꝝ adducēs. aliud ꝯiun gēs. Exēplū in on̄ſione coloris. pͥmo reqͥrit̉ lumen mediū eleuās potētiā viſiuā. ⁊ ponēs colores ī eſſe ſpūali. viſibili et dyaphano ſeu ꝑſpicuo. Hoc aūt mediū nō impedit qͥn co gnitio coloris dicat̉ immediata. ¶ Eſt ſcd̓m mediū ꝯtemꝑans obiectū viſibile oculo cor porali. vt ſeruet̉ armonia ꝯueniēs oculo / vt nō ab exceſſu viſibil̓ deſtruat̉. Ne p̄terea per uiū ⁊ ꝑſpicuū nimia radiatōe ꝓportōeꝫ exce aat ad oculū. Sꝫ nec tale mediū ꝓhibet cognitōꝫ īmediatā dici ⁊ intuitiuā. Quid ē me diū tale/ niſi ꝓportio ꝯplexionis organi vi dentꝭ. ¶ Eſt mediū terciū deducens ob iectū ad oculū. qꝛ ſenſibile poſitū ſup̄ ſenſū nō fa cit ſenſatōem ẜm Ariſt. ⁊ exꝑientiā. Propte rea neceſſe ē ſpēs eſſe medias/ q̄ deducunt ꝑ mediū ꝯueniens in ꝯtemꝑatā rē ſenſibilem ad ꝓpriū ſenſū ſuū. Diſcurre ꝑ om̄es et ſin gulos ſenſus. et ita videbis. Sꝫ nec obſtat tale mediū qͥn cognitio ſit īmediata ⁊ intuiti ua. Alioqͥn nulla tal̓ eſſet ī ſenſu d̓ rebus ad extra niſi ꝙ ſit de ſpeciebꝰ et actibꝰ ad intra de intelligibilibꝰ. vbi bn̄ reꝑit̉ aliqua res im mediate cognoſci ꝑ eſſentiā ſuā nulla ſpecie mediante. ſed actu diſtincto a re. ¶ Eſt quar tū mediū ꝯiūgēs obiectū cū potentia. Uo cat̉ aūt hmōi mediū actus qͦ res intuitiue vi det̉. forte etiā habitus infuſus vel acqͥſitꝰ p̄t dici tale mediū niſi meliꝰ referat̉ ad mediuꝫ eleuās. Certū eſt aūt ꝙ nec mediū tale ꝯiun gens potentiā cū obiecto reddit cognitionē dici mediatā ⁊ nō intuitiuā vel experimenta tiuā Alioqͥn nulla creatura hr̄et immediatā cognitōeꝫ. qꝛ ſolꝰ deus eſt ſua cognitio actu alis ẜm articulū pariſien̄. ⁊ veritatem. ¶ Re manet tn̄ ex p̄dictis ſatis aꝑtis difficultas p̄dicta. ſi res poſſit dici videri intuitiue ⁊ ex perimentaliter dū nō eſt vel abſens eſt. Do ctrina cōis artiſtaꝝ tꝑe meo nō habebat in cōuenientē hāc poſitōeꝫ qͥn ſol abſens a nr̄o hemiſperio videret̉ intuitiue ꝑ lumen ſuū in aurora/ qͥn ſonus audiret̉ dū nō erat. Ita d̓ reliqͥs ſenſibꝰ. ex qͦ ſpecies ſimplex ⁊ propria erat pn̄s. qͣſi deducens obiectū ad potentiā. Notāter addimꝰ ad ſpeciē ꝙ ſit ſimplex ⁊ ꝓ pria. ne cogamur concedere noticias ſenſus cōis ⁊ imaginatōis ⁊ rōnis de rebꝰ ad extra eſſe intuitiuas. Eſt doctor vnꝰ qͥ ponit medi am noticiā inter intuitiuā ⁊ abſtractōꝫ ſim plicē. dicēs ī caſu nr̄o ꝙ noticia q̄ pn̄te obie cto ⁊ cauſante ſpeciē .ſ. ī oculo/ dicebat̉ intui tiua. deſinebat aūt eē ītuitiua .i. v̓tebat̉ ī ab ſtractiuā corrupto ſeu abſente obiecto. Ni hilominꝰ poſitio pͥor ꝓbabil̓ ē. q̄ n̄ deputat incōueniēs ꝙ res videat̉ ītuitiue dū n̄ ē. Pꝫ ī deo qͥ oīa iſta que nō ſūt/ intuet̉ Sil̓r ⁊ btī ī eo. īmo et ꝓphetica viſio de abſentibꝰ ī ſuo lumine magis dicenda videt̉ intuitiua qͣꝫ ab ſtractiua. ſicut ⁊ in angeloꝝ cognitōe ꝑ inna tas a creatione ſpecies vel receptas. Auget ꝟo difficultatē hanc ꝯſideratio ꝑſpectiuoꝝ dicentiū viſionē nō fieri niſi ſub euerſa pira mide. cuius baſis eſt in re viſa. ⁊ pūctus cuRk 4 Tractatus quintus ſpidis ī oculo. Rurſus determīat decretaliſ bn̄dicti. ꝙ btītudo formal̓ ꝯſiſtit ī duobus actibꝰ. qͥ ſūt viſio ⁊ fruitio. ſꝫ addit ꝙ obiecta lis btītudo ē ip̄e deꝰ. Ponat̉ ergo ꝑ poſſibi le vl̓ impoſſibile. ꝙ ſubtrahēte ſe deo ī rōne obiectali quēadmoduꝫ libere p̄t/ maneāt illi duo actus viſio ⁊ fruitio. nūqͥd dicet̉ iſte pri us btūs. etiā nūc btūs formaliter ⁊ intuitiue ¶ Auget̉ ampliꝰ ſi ꝯſideremꝰ oēm creaturaꝫ. q̄ comꝑat̉ ad deū ī rōne veſtigij vel imagīs. tanqͣꝫ ī rōne ſpeciei repn̄tātꝭ deū qͣꝫqͣꝫ ꝑ ana logiā. ſꝫ nō minus qͣꝫ radiꝰ. qͣꝫ lumē ſol̓ ꝯꝑet̉ ad ſolē. licet nō ſit eiuſdē ſub̓e cū ſole. Uidēs igit̉ creaturas ⁊ intelligēs .i. intꝰ legēs habi tudines hmōi imaginis et veſtigij ī triplici genere cauſe. efficiētis. formalis exemplātis ⁊ finis/ nedū intelliget īuiſibilia dei ꝑ ea q̄ fa cta ſūt. iuxta v̓bū ſapiētꝭ ⁊ apl̓i. ſed habebit noticiā ītuitiuā d̓ deo nō minꝰ īmediatā ⁊ ꝓ priā/ qͣꝫ habeat oculꝰ de ſuo obiecto puta d̓ ſole ꝑ lumē ſuū viſo. Hoc nullus videt̉ ꝯceſ ſiſſe. īmo dānatus ē articulus ꝙ deꝰ h̓ īmedi ate ꝑ eēntiā videat̉. Et ſi non īmediate. gͦ nec ītuitiue. Addamus ad difficultatē ⁊ ꝯtra ar ticuluꝫ/ qꝛ exiſtēte hoīe in ꝓſpectu dicimꝰ ꝙ hō videt̉. cōſtat tn̄ ꝙ oculꝰ corꝑal̓ nō attīgit ad ſub̓aꝫ hoīs. ſic̄ nec aliꝰ qͥuis ſenſus. Oꝑ ret ergo ꝙ referat̉ ad viſionē intellectus viſio ſub̓e hoīs vel eſſentie ſue. Ac ꝓinde ponunt aliqͥ ꝙ obiectū intellectꝰ naturaliter ⁊ ꝓ ſta tu pn̄ti/ ē qͥdditas reꝝ naturalium/ habita ꝑ abſtractionē intelligētie vl̓ intellectꝰ agētis ex fantaſmatibꝰ. Nūquid ergo agētꝭ hec in tellectual̓ cognitio dicet̉ intuitiua? ¶ Proce damꝰ vltra. ꝙ ſi reqͥrit̉ ⁊ ſufficit tal̓ abſtractō hic nos nō plus cognoſcimus ſub̓as ſeu qͥd ditates rerū materialiū qͣꝫ dei qͥdditatē. nec plus aīam nr̄aꝫ qͣꝫ angelicā naturā. īmo bre uiter nihil intelligimꝰ intuitiue ⁊ exꝑimētali ter de rebꝰ/ niſi ſola accidētia. nec etiā ꝑ intel lectū vt intellectus ē. ſed ꝓut influit ī ſenſus exteriores ꝑ ſe vel ꝑ vires ꝓprias. ſi ponunt̉ ſub̓aliter ab eo diſtincte. Sed neqꝫ poterit hr̄i cognitio ſimplex et īmediata ⁊ abſoluta cuiuſcunqꝫ drn̄tie ſubſtātialis. īmo nec dif ferentijs accidentiū. qd̓ ꝯcedit vnus doctor ¶ Quid p̄terea ſi ꝯceſſerimus cū Aug. ꝙ nō poſſumus hic hr̄e cognitionē ſincera de re bus/ niſi d̓ luce diuina. nūquid oportebit ꝙ in om̄i cognitione veritatis. p̄ſertim ſincere cognoſcat̉ lux diuīa ſaltē ī ſuo lumine. ſicut agnoſcit̉ ſol in om̄i viſione corꝑali colore ꝑ irradiationē lucis aut lumīs ſolis. ⁊ ita redi bit ꝙ deus hic ītuitiue videt̉. Deniqꝫ ſuꝑeſt exponendū qͥd apl̓s intelligit dū ait. Uide mus nūc ꝑ ſpeculū ī enigmate. tūc aūt facie ad faciē. q̄ ſit drn̄tia inter iſtas tres viſiōes. ¶ Difficultates iſte ſunt diu mihi multūqꝫ q̄ ſite. ſed nec ſatis apparet exitus niſi ꝑ noīm diſtinctōꝫ. q̄ noīa cum ſint ad placitū. ſi ꝑ ea ꝯſtet de rebꝰ ⁊ ſentētijs/ ſatis dꝫ eē inqͥrenti bus ꝟitatē maxīe ꝑ diſciplinā ⁊ doctrinā. ſꝫ nō ſatis ad exꝑientiā ¶ Poſſumꝰ itaqꝫ de no ticia intuitiua loqͥ generaliter. magis ꝓprie loqͥ proprijſſime. Diffinitionē p̄ſcriptā d̓ no ticiā intuitiua loquēdo .ſ. prout viſio ⁊ intui tio ſe extendit ad omnē vim ꝑceptiuā ſui ob iecti ſimpliciter ⁊ īmediate vt dicimus. vide quō hoc ſonat. quō redolet. quō ſapit. Sic dicit̉. de intelligēte hec dicimus/ ꝙ bn̄ ſentit Et inde venit ſentētia generaliter. Oīs ꝑce ptio obiecti ſimplex ⁊ immediata pōt appel lari intuitiua. ſiue obiectū ſit realiter pn̄s in ſe. ſiue ꝑ ſuā ſpecieꝫ tm̄ modo. ipſo deſtructo vel abſente. quēadmoduꝫ ſolet dici/ ꝙ oculꝰ videt ⁊ auris audit res aliquas iā deſtructaſ vel ablatas propter ſpecies coloꝝ vel ſono rū que remanēt ī exteriori ſenſu / ſicut preta ctū eſt Aut ſi miraculoſe viſio cauſaret̉ a deo in oculo vel in obiecto cauſata ſeruaret̉. Ca dent etiā hic exempla d̓ coloribꝰ qͥ videntur alij qͣꝫ ſint. vt in iride ⁊ in nubibꝰ et in vitris ſuppoſitis obiectis ⁊ oculo linea recta viſua li ¶ Magꝭ ꝓprie nominat̉ intuitiua noticia/ que fit obiecto p̄ſente ⁊ actualiter immutan te ꝑ ſe vel ꝑ ſuā ſpeciē immediate. Exemplū cōmune eſt in ſenſibus exterioribꝰ ꝑ differen tiā ad interiores. ¶ Proprijſſime ꝟo nomīa tur intuitiua cognitio/ q̄ cauſat̉ ex obiecto ꝑ ſeipſā ⁊ eēntiā .ſ. abſqꝫ ſpecie media. Sic em̄ deus intuet̉ ſeip̄m. ſic angeli cognoſcūt eēn tias ſuas. licet ꝑ actū ſuꝑaddituꝫ. ſic cogno ſcimus nr̄os actus interiores. ſic ꝑcipimus immutatōes paſſionū ꝑ ipſaſmet paſſiones actualiter īmutātes ſine ſpecie media. licet n̄ ſine actu ꝑceptiuo medio. quoniā hoc ꝓpriū eſt ſoli deo/ ꝙ ſit ſua ꝑceptio. ¶ Elicimꝰ ex p̄ miſſis/ ꝙ omīs noticia proprijſſime intuiti ua. ac ꝑinde noticia que habet̉ ꝑ deuotionē ⁊ vnionē mentis ad deū/ nequaqꝫ fit aut fie ri pōt ſine cognitōe p̄uia vel comite ẜm Aui cen̄. aut ex ꝑceptione tali cōſurgit. Alioqͥn ī plātis ⁊ ī inanimatis poneretur delectatio. Sed ⁊ cuꝫ vt ph̓ica rōne loqui nos pateat. Fundemꝰ iſtud dictuꝫ ꝑ aliquas veritates. Dās formā dat ꝯſequētia ad formaꝫ. Iſta t̉ Super Magnificat LXXXIIII ph̓i ⁊ exꝑientie. ꝯſequēs v̓o ad oēm formā tā naturalē qͣꝫ realem qͣꝫ intentionalē qͣꝫ ſpū alē. ponit̉ eē coaptatio vel inclinatio. vel ap netitus vel affectus ſpontaneꝰ ⁊ ſuauis. aut volūtas tendēs in finē ſuū Quiſqͥs ſit iſte fi nis proximus. mediatus vel vltimꝰ. ¶ Cete rū ne multitudo nominū nos impediat/ ap pellamus conſequens illud ad omnē formā nomine amoris. de quo Aug. Amor meus pondus. in illo feror quocūqꝫ feror. Eſt aūt in omni repondus ſuū. Oīa em̄ in numero pondere ⁊ mēſura formata ſunt. de quo I rotheus referēte Dionyſio ꝯpoſuit hymnoſ amatorios. ¶ Ceteꝝ de ml̓tiplici amore dei ſparſo ꝑ creaturas. De quo Boeciꝰ. O felix hoīm genꝰ. ſi vr̄os aīos amor quo celū regi tur regat. Et diuinus Ignaciꝰ amore igne us. Amor inqͥt meus crucifixus ē. de qͦ amo re puelle martyres gloriate ſunt inter tormē ta noīatim agnes ⁊ felicula cū ceteris. Ecce inqͥt felicula ſicut cepi videre amatorē meuꝫ xp̄m in quo amor meus fixus ē. Unde dici tur affectio. ¶ Concludit̉ ſtatim ꝙ amor vel affectio anīalis. rationalis ⁊ intellectualis/ nō cauſat̉ ſine cognitōe p̄uia comite ⁊ conſe quēte. Omittamꝰ interea de amore vel affe ctu reꝝ inaīatarū/ qͥ vtiqꝫ amor vel appetit cōſequit̉ formā naturalē ipſorū ad loca ſua tāqͣꝫ fines ſue ꝯſeruatōis. ſicut ignis cauſās ignē/ dat formā ſuā cū inclinatōe ad locū ſu um ſurſum in quo quietat̉ ſi ē. mouet̉ autē ſi nō ē impedimēto ceſſante. ¶ Reſtringamus ad amorē triplicē qͥ ꝓpoſito noſtro cōgruit. vt oſtēdamus ꝙ deus ꝑ amorē cognoſci nō pōt ſine cognitōne p̄uia ⁊ comite. Sic ꝑin de palā fiet/ q̄ ſit ⁊ qualis cognitio ꝑ amoreꝫ perperimentalē eius noticiaꝫ. ⁊ qualiter in tuitiua dici pōt. ¶ Itaqꝫ ꝑceptio amoris vl̓ affectualis vel exꝑimētal̓ ē ꝓprijſſime intui tiua. nō qͥdē ſemꝑ de re dilecta ſꝫ de ip̄o amo ris actu vel affectu quo tendit̉ ī dilectū. Si ſtat hic oro deuota mens. ⁊ attēdat qͥd inten dit hec veritas on̄dere. Dicit em̄ duo. Unū ꝙ amor vel affectus/ ſentit̉ intuitiue vl̓ exꝑi mentaliter ꝓprie ⁊ ꝑ eēntiā. ⁊ hoc tercio dici mus/ niſi ſe ꝯiūgat amāti īmediate ꝑ eēntiā ſuā ⁊ nō ꝑ aliena ſpeciē. nō tn̄ ſine actu cogni tionis medie/ inter amātē ⁊ amatū/ qͣntumli bet amatū ſit eēntialiter pn̄s amāti. Capia mus exemplū pͥmitꝰ de tercio ī diuinis ⁊ in beatis. Itaqꝫ deꝰ pater nō ꝓduxit ſpm̄ niſi priꝰ origine ꝓduxerit v̓bū qd̓ ī forma dei eſt ẜm apl̓m. Porro generādo ⁊ cōicādo verbo formā dat ꝯſeq̄ntia ad formā. Quid aūt cō ſequētiꝰ ad formā eſt niſi ꝙ inclinet̉ ⁊ afficiat̉ ad ſuū pͥncipiū ⁊ locū generatōis .ſ. quemad modū exꝑimur ī generatione naturali ignis vel aliorū. quibus poſt menſurā. numeruꝫ ⁊ formā dat̉ pondus amoris naturalis ad lo cū ſuū. ⁊ hec quidē materialiter ī immateria libꝰ. ī ſpūalibꝰ ſpūaliter. ſicut in angel̓ / ſic in aīa rōnali. immo ſicut altiori lōge mō ī v̓bo diuino qd̓ ex forma diuinal̓ paternitatꝭ ſibi cōicata/ ꝯſequēter inclinat̉. afficit̉ ⁊ īamorat̉ ⁊ zelat ꝑ amorē ſuū ſpiratū qui ſpūſſanctꝰ ē redire ad pr̄em circulo cōpletiſſimo. vbi nō differt alpha ⁊ o. pͥncipiū ⁊ finis. Et hec cir culatio in eternū ē/ fuit ⁊ erit. ſicut pater eter naliter dat formā ſuā filio. ⁊ ꝯſequenter ean dē vim ſpiratiuā cōicat filio. ꝑ quā vim ſpi rat̉ concorditer ſpūſſanctus amor vtriuſqꝫ. ¶ Redeamꝰ ſuꝑ alia duo dicta. Primū et ſe cundū. Itaqꝫ ſecundū dictū eſt/ ꝙ tal̓ noti cia nō ſꝑ eſt intuitiua vl̓ ꝓprie exꝑimētal̓ rei dilecte. Ratio manifeſta ē. qꝛ nō ſemꝑ eſt no ticia talis ſimplex ⁊ immediata ꝑ obiectaleꝫ ⁊ īmediatā notiōꝫ rei dilecte. ſicut ſupponit̉ ⁊ crebro videmus. Primū v̓o ſtatim perſpi cuū eſt intuenti deſcriptionē noticie intuiti ue ⁊ exꝑimentalis ꝓprie dicte. Nihil em̄ ma gis immediate ⁊ ſimplicit̓ ⁊ ꝑ eēntiā ⁊ ꝑ ob iectalem actu p̄ſentiā ſentit̉/ qͣꝫ amor intimꝰ vel affectus ſit iſte intellectualis. ſit ſenſual̓. ſit de re p̄ſente vel abſente/ vel non exiſtente. ¶ Tollat̉ attn̄ calūnia ſuꝑ hec q̄ d̓r de abſen tia rei dilecte vel nō exiſtētia eiꝰ. Et dicamꝰ cū ph̓is et theologꝭ ſubtiliſſimis/ ꝙ oīs res creata habet triplex eſſe. quoꝝ quodlibꝫ po teſt dici pn̄s ſuo mō. Habet eē ī arte diuina nec qualecūqꝫ eſſe ſed diuinū ⁊ vitale. qd̓ fa ctū ī ipſo .ſ. verbo vita erat. Et qualis vitaꝫ Nimiꝝ illa que ē lux vera que illumīat om nē hominē venientem in hunc mundū. Si quidē omnis creatura eſt in deo creatrix eſ ſentia. Habet ſcd̓m eſſe in intelligētia ange lica ẜm ſapientiā quā effudit deus ſuꝑ om̄ia opera ſua. que ab initio creata ē immediate. angelice poſtmodū de multis. hoc eē ꝯmuni catū eſt omnibus in pͥma creatōe. ⁊ in conſe quenti in omniū hominū illuminatōe. ⁊ pꝰ ⁊ minus clarius ⁊ obſcurius. Habet terciū eſſe oīs creatura ī ꝓprio genere ſeu materiali ſeu ſpūali. ¶ Coaptemus diſtinctōem tripli cis huius eſſe ad rē noſtrā. ⁊ dicamꝰ ꝙ nulla res amari pōt vniuerſaliter loq̄ndo niſi pn̄s ſit amāti/ altero triū modoruꝫ precedentiū. Tractatus quintus qͣ referunt̉ ad duos .ſ. ad modū pn̄tie eēntia lis in ꝓprio genere. vel ad modū pn̄tie inten tionalis ſeu formalis ī ſua cognitione. Un̄ deus ſi ꝑ impoſſibile nō cognoſceret creatu ras/ ip̄e nō diligeret eas. qꝛ in pͥncipio qd̓ eſt v̓bū creauit oīa/ portās oīa v̓bo v̓tutis ſue Sil̓r in angel̓. amor nō eēt ad alia a ſe. īmo nec ad ſe. niſi tale qd̓ amat̉/ pn̄s eēt eēntialit̓ vel intētionaliter diligenti vel cognoſcenti. P ¶ Obijceret aliqͥs. ꝙ inſenſibilia ferunt̉ pon dere ſuo ad loca ſua. nec tn̄ iſta cognoſcunt. Rn̄ſū ē pͥus ꝙ habēt naturalē formā ſuā ī ſe ipſis. cui data ē̄ ⁊ imp̄ſſa talis inclinatio con ſequens formā. Un̄ nec hꝫ ꝓ inconuenienti doctor vnꝰ totꝰ ſeraphicꝰ ꝯcedere. ꝙ ī omni re ſit imp̄ſſus qͥdā motꝰ cognitionis natura lis dirigētis quodā ſuaui impetu rē quālibꝫ in ſuū finē. ſicut ⁊ ī angel̓. ſicut ⁊ ī hoībus. ſi cut in aīalibus ꝑ cognitionē ſuꝑadditaꝫ/ qͣſi formalē ⁊ accidētalē. Sic ī eiſdē quēadmo dū ī ceteris imp̄ſſa ē forma eēntial̓. qua ſpō tanee ī brutis. libere ī intellectualibꝰ dirigit ī ꝓpriū finē. Uerū eſt ꝙ libertas vt arbitra ria eſt nō ſemꝑ ꝯformat̉ ⁊ inde procedit pec catū qd̓ corrumpit modū. ſpeciē ⁊ ordinē de bitos addi ꝑ habitꝰ ⁊ actꝰ v̓tuoſos ad liber tatē naturalē. q̄ licet ſemꝑ ī ſe virgo ſit ⁊ pul cra/ etiā ī demonibꝰ violari nō poſſit in eēn tia ſua. p̄cipitat̉ tn̄ a dn̄o ſuo ꝑ inobedientiā arbitrarie libertatꝭ/ vt non exerceat naturale dominiū ſuū. ⁊ qͦ p̄dita ē dominij. Qua ī re cecinit nr̄a tympaniſtria. diſꝑſit ſuꝑbos mē te cordis ſui. Deponēs potētes de ſede natu ral̓ ſui dominij nō ꝑ ſuā. ſꝫ ꝑ ſubditoꝝ rebel lionē. ¶ Conſonat p̄miſſis deſcpͥtio Diony ſij de regno dei Regnū inqͥt eſt oīs finis ⁊ or dinis ⁊ legis ⁊ ornatꝰ diſtributio. vbi ꝑ totū ornatū ẜm expoſitores accipit̉ inclinatio na turaliter īdita cuilibet nature/ vt obediat ſu auiter creatori. Iuxta illud ſapientis a pro phetia deductū apud Boe. Ꝙ ſapientia at tingit a fine vſqꝫ ad fineꝫ fortiter. et diſponit oīa ſuauiter. ¶ Tp̄s ē ⁊ locꝰ ex p̄miſſis ſolue re difficultates p̄tactas circa cognitōꝫ noīs dei intuitiuā. exꝑimentalē ⁊ effectualē/ ſicut orat eccl̓ia in or̄one pn̄tis dn̄ice. Deꝰ v̓tutū cuiꝰ ē totū qd̓ ē optimū. inſere pectoribꝰ no ſtris amorē tui noīs ⁊cͣ. ¶ Preſupponendo qͥd ſit noticia ītuitiua cōiter dicta. qͥd ꝓprie. qͥd ꝓprijſſime. Rurſus qͥd ſit amor vel affe ctꝰ. ⁊ vn̄ oriat̉. ⁊ quēadmodū affectꝰ oīs/ ex perimentalit̓ cognoſcat̉. colligat ſe mens hu mil̓. ⁊ videat qͦt ꝯcurrūt ad viſionē gl̓ie ꝯſū matā. vt de his q̄ certa fide credimꝰ. ⁊ ex alijſ q̄ qͦtidiana nos docet exꝑientia citiꝰ attinga mus ea q̄ mediāt inter cognitōꝫ naturalē vie ⁊ ſuꝑnaturalē glorie. ¶ Illa ꝟ̓o ſūt q̄ proue niūt hic nobis ꝑ gr̄as ſpāles ſuꝑnaturaliter īmiſſas/ prout vnicuiqꝫ diuidit deꝰ mēſurā fidei donorūqꝫ ſuoꝝ. Iſta ſūt ſpecl̓a. iſte ſpe cies. iſte forme. iſte theophanie. iſte caligineſ lucidiſſime. iſta ſilentia ſub qͥbꝰ ⁊ ī quibꝰ ſpe culat̉ a nobis hic ⁊ nūc deꝰ. ¶ Concurrit ad viſionē gl̓ie lumen qͣdruplex .ſ. lumē potenti ale habituale/ obiectale et actuale. Tumen potentiale ē ip̄amet aīa rōnal̓. Remanet em̄ ſemꝑ naturale lumen eiꝰ / ⁊ ſubſternit̉ tā gr̄e ꝫ gl̓ie qͥcqͥd ſit de alijs lumībꝰ naturalit̓ ac qͥſitis in actu vel habitu. Porro lumē habi tuale p̄cipuū ⁊ pͥncipale vocat̉ lumen glorie corrn̄dens lumī gr̄e ī via. differēs ab ea ꝑ eē ꝯſūmatū. quēadmodū doctrina cōis docet de habitu charitatꝭ ꝙ manet idē ī patria qd̓ n̄ eccidit ẜm apl̓m. ¶ Ceteꝝ lumē obiectale ē ipſe deꝰ ſe pn̄tās ī obiectali rōne nulla ſpecie mediāte. ꝓpterea dicit̉ videri facie ad faciē. ⁊ ſicut eſt. ⁊ oculo ad oculuꝫ. ¶ Deniqꝫ lumen actuale ponit̉ in actibꝰ intellectꝰ ⁊ volūtatis qͥ ſunt viſio ⁊ fruitio. iuxta determinationeꝫ extrauagātꝭ Bn̄dicti. ¶ Corrn̄dent aūt viſi oni ⁊ fruitioni actualibꝰ/ tres habitus ſucce dentes habitibus fidei. ſpei ⁊ charitatꝭ ī via. qͦs tres dotes appellamus aīe xp̄o deſpon ſate mr̄imonio ꝑ gloriā ꝯſummato. Quāuiſ ab aliquibus ponant̉ dotes ipſi actus viſi onis ⁊ fruitionis. ſub quibꝰ includit̉ actus qͥ dicit̉ tentio ſuccedens ſpei vie. et ꝑ appropri ationem fruitio nominatur. ſi diſtinguamꝰ dilectionē a tentione vel etiā fruitione ſtri cte ſumpta/ que delectatōni ꝓpria ē. Sicut in via ponitur ī actibus ⁊ habitibus gratui tis/ quedā trinitas virtutū theologicarū. ſi militer ponit̉ ſuo modo in beatitudine trini tas dotum in vnitate luminis glorie ¶ Hec autē vnitas ī trinitate ⁊ trinitas ī vnitate vo catur beatitudo formalis. Si in habitibus habitualis. actualis/ ſi in actibus. ſed obie ctal̓ dei rep̄ſentatio facial̓ appellat̉ obiectal̓ btītudo ¶ Habeat̉ q̄ſo p̄ manibꝰ (vt ita loq̄r pn̄s diſtinctio de duplici btītudīe obiectali ſcꝫ ⁊ formali. qꝛ facit ad intellectū et ꝯcordā tiā doctoꝝ p̄cedētiū tp̄s decretal̓. ¶ Rurſuꝫ aduertat vnuſqͥſqꝫ/ ꝙ memorie nō abſtrahit̉ beatitudo formal̓ ī p̄dicta decretali. qm̄ me moria non facit ſpecialeꝫ potētiā diſtincta ꝯͣ intellectū in aſſignatione habituū virtuoſo Super Magnificat LXXXIIII rum vel actuū. ſicut nec vis iraſcibilis cōtra ꝯcupiſcibilē ponit numeꝝ. Applicemus ſer monē de hoc quadruplici lumine beatifica to ad quadruplex lumen qd̓ ꝯcurrit ad con templationē vie dicentes/ ꝙ ex ꝑte luminis naturalis in ſe non ē variatio hic ⁊ ibi. ſicut nec ipſa aīe natura eēntialiter diuerſa ē. p̄ſer tim in eadē anima. quicqͥd ſit de ꝑfectiōe eēn tiarum diuerſaꝝ animarū. ꝓut ſonare videt̉ articulus. Ꝙ anīa xp̄i non ſit ꝑfectior anīa Iude/ error. ¶ Dicamꝰ de habitu gr̄e ad ha pitū glorie. ꝙ differunt penes imꝑfectū ⁊ cō ſummatū. ſil̓r ⁊ actus eius Et ita de actu ⁊ habitu charitatis poſſet dici. Sed de habi tibus ⁊ actibus fidei ⁊ ſpei/ longe aliter qͣꝫ ī viſione ⁊ fruitione patrie. Et hͦ ꝓpter terciū lumen qd̓ nominamꝰ obiectale qd̓ ē ip̄emet deus ī ſe viſus. Sicut ergo deficit hic ī via terciū illud lumen obiectale nō quidē in ſe. quoniā vbiqꝫ ē. ſed in ratione obiecti/ clare ⁊ nude ⁊ īmediate in ſe viſi. ſic deficit ⁊ differt viſio ⁊ tentio vie a viſione ⁊ tentione patrie. Nomē inſuꝑ dei quo ſe noīat ⁊ manifeſtat ī celo a nomībꝰ quibꝰ in terra noīat̉. Quo ſuꝑ R ſancto noīe recipe q̄ ſequunt̉. ¶ Scm̄ d̓r dei nomē a ſanctitate/ quā Dionyſiꝰ deſcribens ait. Sāctitas ē ab om̄i inqͥnatōe libera et ꝑ fectiſſima ⁊ incōtamīatiſſima puritas. Gre ce em̄ noīat̉ agyos ſctm̄. ab a. qd̓ ē ſine. ⁊ ge terra. Pōt aūt hec ꝑticula ꝯſtrui ꝑ ſe ſubītel lecto verbo qd̓ nomē dei ē. vel dicit̉ vel emi net ſctm̄. Pōt nihilominꝰ hec ſnīa pendere ſeu corrn̄dere ad p̄cedentē vt dicat Maria. ꝙ ſctm̄ nomē dei fecit ſibi magna. Siqͥdeꝫ oīs cognitio dei. ſicut ē fides vel intelligen tia. recte vocat̉ nomē dei. Conſtat aūt ꝙ ꝑ fi dē ⁊ aſſenſū datū v̓bis angeli/ v̓go ꝯcepit fi liū dei. ¶ Fecit te gͦ beatā que credidiſti. fecit magnā nomē ſctm̄ dei. Docent ſacr̄a qͣꝫ ma gna ſit ī noīe dn̄i virtꝰ eiꝰ. Aut certe nomē hͦ in ſil̓ibꝰ accipit̉ ꝓ noīato qd̓ ē deꝰ. Scm̄ no men dei ē .i. ꝯfirmatū ꝑ oēm creaturā / maxīe intellectualē. quaꝝ nulla ſubſiſteret niſi cā q̄ dedit eē influeret. Hinc canit Ambro. Reꝝ deus tenax vigor immotꝰ in te ꝑmanēs. Et facit hoc ad p̄cedentē intellectū de magna v̓ tute nomīs dei. Sanctū ē nomē dei qꝛ ſctī ficatū .i. ꝯſecratū ⁊ dedicatū ē in electꝭ dei ad eius gl̓iam. laudē ⁊ obſequiū. Sācti eritis qꝛ ego ſanctꝰ ſū dicit dn̄s. Scm̄ ē nomē dei qꝛ ſctīficatū legibꝰ eternis. qd̓ nephas ē vio lari. Clamant ſeraphin. ſanctꝰ ſanctꝰ ſanctꝰ. ad inſinuatōꝫ trinitatꝭ ꝑſonaꝝ. iungebāt ad ter ſanctꝰ nomē hͦ. dn̄e deꝰ ſabaoth. qꝛ trini tas ē ī ꝑſonis. vnitas ē in eēntia. cuiꝰ oꝑa ꝑti cipāt tripliciter. imitatiōe interne ſanctitatꝭ ⁊ eterne ¶ Nomen dei vnicū ē ſibi ſoli cogni tū. ꝓpterea non potuit ab aliquo alio a ſe im poni vel effari plene et ꝓprie. qꝛ naturā ſuaꝫ cū ſuis ꝓprietatibꝰ ſolus ꝯprehēdit. dicitur inc inhabitare lucē inacceſſibilē. necnō in effabilis ⁊ innominabil̓ eē laudat̉. ¶ Nomē dei datū eſt xp̄o qd̓ eſt ſuꝑ om̄e nomē. ſic ad ꝓprietatē reducendo factū ē ꝑ incarnatōem vt eēt hō deus. ⁊ deꝰ hō ꝑ cōicatiōeꝫ idioma tū ⁊ nominū. ¶ Nomen dei ſingulariter int̓ puras creaturas eminet in Maria. q̄ illumi nās vel illuminata ꝑ interp̄tationē noīat̉ et dn̄a. ¶ Nomen dei ſumptū a creaturꝭ. ſic eſt om̄imodū ꝙ ab oī creatura vſqꝫ ad infimaꝫ pōt ſumi noticia q̄dā rei. ⁊ inde nomen qͦ co gnoſcat̉ īponi ⁊ formari Rō. qꝛ q̄libꝫ ē veſti giū vl̓ imago trinitatꝭ. ẜm exemplarꝭ tria ap propriata. ⁊ ẜm triplex genꝰ cauſe efficientꝭ ⁊ final̓. ¶ Deꝰ ſicut pōt noīari ẜm ſuas creatu ras. ſic pōt ab hoīe (qͥ creatura antonomati ce mūdi dicit̉ ꝑticipās cū oī creatura) videri ⁊ intelligi nūc ꝑ ſpeculū ⁊ ī enigmate. verba ſunt apl̓i. ¶ Deus in ſuis ⁊ ex ſuis creaturis pōt dici intuitiue videri/ ſi viſio ītuitiua lar giſſime ſumat̉. pͥmo ꝓut generaliter oīs ꝑce ptio obiecti ſimplex etiā īmediata dicit̉ ītui tiua. ſiue obiectū ſit realiter pn̄s ī ſe/ ſiue per ſuā ſpeciē ſeu ſil̓itudinē tm̄modo. ¶ Cōſtat em̄ ꝙ oīs res ſiue extra aīam ſiue intra gerit ſil̓itudineꝫ dei. Pōt em̄ hō intelligēs .i. int̓ legens ⁊ credens ferri ī noticiā obiecti. cuiꝰ eſt hec ſil̓itudo. veſtigiū. ſpecies vel imago. Secus de brutis ⁊ hebetibꝰ/ qͥ deū ⁊ eius ſi gna ⁊ verba. voces ⁊ ſpēs ⁊ ſpecula/ nō aſſu mūt niſi vt ſūt res q̄dā ad aliud nō reuelate ¶ Deꝰ exꝑimētalit̓ cognoſci pōt aūt ꝑcipia creatura mūdi viatrice. ⁊ ſi non ī ſe tn̄ in ſua obiectali rōne vel imagine ſeu ſil̓itudine/ taꝫ extra qͣꝫ intra. Sequit̉ ex p̄cedēti iuncto co rollario vno quo dictū ē oēm noticiā ꝓprie intuitiuā eē exꝑimentalē ⁊ ecōtra. Deductō patebit infra ī tractatu d̓ mēte cordis. Sil̓r diffinitio ſapientie q̄ ſup̄mū locū tenet ī noī bus dei ꝓ ſtatu vie. quā ita deſcpͥſit Diony ſius. Sapientia ē diuiniſſima dei cognitio q̄ eſt ꝑ ignorantiā cognita ẜm vnitionē ſuꝑ eminentē. qn̄ mens ab alijs recedēs/ poſtea etiā ſeipſā dimittēs/ vnita ē ſuꝑſplendentibꝰ radijs inſcrutabili ⁊ ꝓfundo ſapiētie lumīe illuminata. ¶ Deꝰ ſi neget̉ hic cognoſci expe. Tractatus ſextus rimētaliter vel intuitiue vel etiā qͥdditatiue. vt qꝛ neſcimꝰ hoc de deo qͥd eſt / ſed qͥd nō ē. qꝛ cognoſcit̉ ꝑ ignorantiā. vt dicit diffinitō nūc inducta. oportet ad ꝯcordiā dictoꝝ ſan ctoꝝ/ nr̄is vti diſtinctōibꝰ/ que rōnabilit̓ ab vtriſqꝫ pn̄t admitti. ¶ Una diſtinctio iā poſi ta ē de noticia mediata ⁊ īmediata. Altera ſi milit̓ inducta ē de noticia intuitiua q̄ ratiōa biliter apparebit/ ſi ꝯſideremus ꝯſequētias iſtas ⁊ ſil̓es nō valere. Hec res ē intellecta. gͦ hec res eſt. hec res ē imaginata. ergo ē. hec res ē intuitiue viſa ꝑ ſuā ſpecieꝫ. ergo ē. ſicut nec iſta. hec eſt res cognita a deo intuitiue ꝑ ſuā eēntiā. ergo iſta res ē. demonſtrata re q̄ ē ſolū poſſibilis nec fuit nec erit. Tercia diſtī ctio ē de qͥdditatiua cognitōe rei. Cognoſci tur itaqꝫ res vno mō ẜm qͥd nomīs. ſic̄ chi mera cognoſcit̉ / qꝛ ſcimus qͥd ſicut nomē ſi gnificat. ſcꝫ chimera Scd̓o dicit̉ res cogno ſci quidditatiue/ qn̄ ſcit̉ qꝛ talis res eſt actu aut ſub quadā generalitate cognoſcunt̉ ali que ſue ꝓprietates ⁊ cauſe. Si nō admittit̉ hoc mēbꝝ diſtinctōis vix relinquet̉ aliqͣ co gnitio qͥdditatiua de rebꝰ etiā creatis ⁊ viſi bilibꝰ. Tercio modo ꝓprijſſime quid ē de re ſcit̉. dū ipſa cognoſcit̉ ꝑ ſuā cauſam ꝓximaꝫ ⁊ totalē. Sic em̄ intelligit̉ illud ph̓i. Scire ē rē ꝑ cauſam cognoſcere. ⁊ qm̄ illius ē cauſa ⁊c̄. Cognoſcimus hic qͥd ē deꝰ duobꝰ pͥmis modis. Tercius vel ē ꝓprius deo ſoli vl̓ cōi catꝰ beatifice viſioni. vbi facie ad faciē vide bit̉ ſanctū nomen eiꝰ. ⁊ cantabit̉ in idipſuꝫ. Magnificat aīa mea dn̄m. Sequitur cractatuſ ſextus dragmaticus ſuꝑ hoc verſu. Et miſ ricordia eius a ꝓgenie ī progenies ⁊c̄. Ubi de lamento Marie. ꝑ notulas centū. M Prima notū la T miſcd̓ia eius a progenie in ꝓgenies timentibꝰ eū. ¶ Diſci pulus Sentio quēadmodū conſonat ī cātico ſuo Maria cuꝫ patre ſuo. cuiꝰ in vno pſal mo eſt initiū. Miſcd̓iam ⁊ iudiciū cantabo tibi dn̄e. Timor itaqꝫ venit ex ꝯſideratione iudicij. Quid ē igit̉ ī hoc cātico iūgere miſe ricordiā cū timore niſi miſcd̓iam ⁊ iudiciuꝫ pariter cantare? Quid p̄terea miſcd̓iam et ti morē deo pſallere niſi exultare cū tremore? Sūt in hͦ cātico tenor iuſticie/ ⁊ moll̓ cantꝰ miſcd̓ie. Sed queſtio ē. Si maria iunxerit cantās ⁊ ꝯferēs ī corde ſuo cū ſpūs exultati one/ lamentū iuſticie. p̄ſertim qꝛ dictuꝫ ē ꝙ ī oēs affectionū voces ſe cātantꝭ marie varia bat affectꝰ. Sic em̄ leuiꝰ induci potuerimꝰ nos pctōres ſemꝑ cū letis miſcere triſtia. de ſiderare lectulū ſponſi. ſed timere ſpelūcaꝫ in ferni. girare ꝑ meridiē/ ſed flecti ad aqͥloneꝫ. ſꝑare d̓ miſcd̓ia ſed timere iudiciū. ſcire tp̄s ridendi. ⁊ tp̄s flēdi. Si ſpes eleuat ad p̄ſum ptionē/ depͥmat timor. ſed nō ad deſꝑatōem. Reſiliat timor ab horrore ſeueritatis ad pla corē benignitatꝭ. Dicat oīs xp̄ianꝰ. Impul ſus euerſus ſum vt caderē. ꝓpter miſeria ini quitatū meaꝝ. ⁊ dn̄s ſuſcepit me. ẜm multi tudinē miſerationū ſuaꝝ. ¶ Mgr̄. Lamen tata ē abſqꝫ dubitatiōe cū multis/ tūc apud dei aures mentis ſue ploratibꝰ virgo beata. Abſit vt imitaret̉ inertiā iudeoꝝ. quā ſub in ducta ꝑabola pueroꝝ ī foro ludentiū dāna uit xp̄s. cecinimꝰ vobis nec ſaltaſtis. lamēta uimꝰ nec ploraſtis. Iudei ſiqͥdē (ſi ꝑ allegori am loqͥmur) neqꝫ xp̄ꝫ māducantē cū eis. nec Ioh̓em abſtinentē ī heremo ſuſceperūt. ſed vtriqꝫ detraxerūt. Sic mente corrupti ho mīes/ oīa ad ſuū trahunt interitū. quēadmo dū egris auribꝰ nec carmē placet. nec lamen tū. vt ī corꝑalibꝰ nō minꝰ ſpūalibꝰ cantibꝰ et auribꝰ. ¶ Diſcipulus. Offert gͦ queſtio duꝫ ſederimꝰ ſuꝑ flumina babylonis huiꝰ exilij. qͥd eligibiliꝰ ſit/ vel cātare ⁊ ſaltare. vel lamē tari ⁊ plorare? ¶ Magiſter. Nōne ſolutio nē aꝑit nobis qͥ de ſedentibꝰ ſuꝑ flumina ba bylonis ⁊ flentibꝰ ſubiūgit. In ſalicibꝰ ī me dio eiꝰ ſuſpēdimꝰ organa nr̄a. Deinde. Quō cātabimꝰ cāticuꝫ dn̄i ī terra aliena? Legimꝰ xp̄m crebro ploraſſe ⁊ doluiſſe. erultaſſe ſpū ſemel. Maria ſemel exultauit ī cātico. Iohā nes cuiꝰ hodie (dū hec ſcribimꝰ) decollatio nis dies agit̉/ exultauit ſemel ī vtero. O qͦti ens Marie animā/ doloris gladiꝰ ꝑtranſijt. Ioh̓es exemplar ⁊ p̄co pnīe. nō minꝰ oꝑbꝰ qͣꝫ p̄dicatione quotiēs bn̄ credit̉ lamentaſſe. Saltat Herodiadis filia cū gaudio. ⁊ p̄ciū ſaltatōis ſibi dat̉ caput Ioh̓is ī diſco. Egre diunt̉ (inqͥt Iob) de gaudentibꝰ. Egrediunt̉ quaſi greges ꝑuuli eoꝝ. ⁊ infantes eoꝝ exul tāt luſibꝰ. Tenent tympanū ⁊ cytharā/ ⁊ rn̄ dent ad ſonitū organi. ducūt ī bonis dies ſu os ⁊ ī pūcto ad inferna deſcendūt. Et qͥd ec cl̓iaſtes denūciet audi. Meliꝰ ē ire ad domū luctꝰ qͣꝫ ad domū ꝯuiuij. Et iteꝝ. Riſū repu taui errorē. ⁊ gaudio dixi. Cur fruſtra decl Super Magnificat LXXXIIII LXXXIIII peris. ¶ Diſcipulus. Nolo vexēt te allega tōes hmōi que ſuppetūt abſqꝫ nūero. d̓ gau dio vl̓ triſticia ſtultoꝝ. qͥ dū letant̉ inſaniūt. dū triſtant̉ furiunt. Sit colloquiū pn̄s d̓ la mento ſponſe dū adhuc peregrinat̉ a ſpon ſo. poſtqͣꝫ de canticis et epithalamio ſatis abunde cōfabulati ſumus ¶ Magiſter Fi at vt vis. ⁊ vnde vis exordiamur? Puto ꝙ a lamento lāguoris ſponſe querētis ſponſum in lectulo quietis .ſ. ꝑ noctis cognitōis enig matice ⁊ nō inuenientis. Sed neqꝫ ꝑ vicos ⁊ plateas ciuitatis dū anxia circūit ⁊ diſcur rit. dū adiurat filias Hieruſalē ciuitatꝭ que eſt libera mater noſtra ꝑ obſecrationes ardē tis deſiderij. Si inueneritis inquit dilectū meū / vt annūcietis ei quia amore langueo. ¶ Diſcipulus. Immo pͥus ſentio ꝯferēdū de lamēto ſpōſe. cui ſponſus ob turpitudinē ſuā deformitatēqꝫ dedit̓ libellum repudij qꝛ vetula .ſ. ⁊ rugis arata. qꝛ depoſita a ſede ſta bilitatis et honoris ſedet ī puluere vanitatꝭ. aut vagat̉ egreſſa poſt veſtigia gregū illoruꝫ qͥ ab vnitate gregis ſponſi ſe ſeꝑant. aut certe famelica. inanis ⁊ egens effecta/ paſcere q̄rit hedos fedorū deſiderioꝝ iuxta tabernacula paſtorū. q̄ ſunt ꝯuēticula hereticorū iſtoꝝ ꝟbis ⁊ exemplis ab ouili paſtoris vnius qd̓ vnicū ē/ ſe diuidūt. nō amici/ ſꝫ ficti ſodales effecti. Fallor ſi nō ſponſas tales. vetulas ⁊ rugoſas. vagas ⁊ eſurie ꝯſumptas/ notabat pulcerrima mulierū. qͣꝫuis genere maſcl̓ino loqueret̉. Nō em̄ ē ī amore ſpūali maſculus aut femīa. Dixit gͦ de ſpōſo. Diſꝑſit ſuꝑbos mente cordis ſui. Itaqꝫ ſicut te docēte didi ci pulcritudinē ꝯſiſtere in veritate. vnitate ⁊ bonitate. ſic oꝑtet ꝙ ex iſtorū carētia reſultꝫ X turpitudo. ¶ Magiſter. Sagaciter aduer tiſti. vn̄ v̓o reputas tale incōmodū turpitu dinis odioſe accidiſſe ſponſe? ¶ Diſcipulus. Nimirū ex ignorātia ſui ⁊ ſuꝑbia. quorū qd̓ libet aūt diuortiū aut repudiū oꝑat̉. Si ig noras teo pulcerrima mulieruꝫ. egredere et abi. Ecce de ignorantia Porro de ſuperbia Uaſti legimus. ⁊ in cātico Marie d̓ ſuꝑbis audiuimus potentibꝰ ⁊ diuitibꝰ. nec alicuiꝰ (vt dicunt) egentibꝰ. ⁊ inſtruit qꝛ miſeri ſunt ⁊ miſerabiles. pauꝑes. ceci ⁊ nudi. qͣles euo mit a ſe deus. quales diſꝑgit a mente cordis ſui ſine mō. necnō de ſede vitatis deponit ſi ne numero. demū inanes ſine pondere boni tatꝭ ordiniſqꝫ dimittit. ¶ Mgr̄ Loqueris ẜm tropologiā ⁊ allegoriā q̄ repudiū hmōi varijs locis notāt ī ſcpͥturis maxime ꝓpheti cis ī Eſaia. Ezechiele. Hieremia. cū ceteris Eſaias pͥmo ſub typo vinee electe q̄ debuit facere vuas et fecit labruſcas. poſtea ſub fi gura tyri ſume cytharā pnīe. circūi ciuita tē eccl̓ie vel celeſtꝭ patrie ꝑ orōem / meretrix obliuioni tradita .i. repudiata. bn̄ cane ⁊ fre quenta cāticū ꝑ petitionē venie. vt memoria tui ſit ꝑ reconciliationē miſcd̓ie. Talē deplo rat hieremias. Et egreſſus eſt inqͥt a filia ſy on oīs decor eius. ¶ Diſcipulꝰ. Scio mul ta ſunt in hāc ſnīam. que triplicē ſtatuꝫ ſpon ſe notāt. Quedā eſt reconciliāda ꝑ abiectio neꝫ turpitudinis. vt iſte quas loqͥmur igno rantes ⁊ ſuꝑbe. Quedā exercenda ad nitoreꝫ pulcritudinis. Quedā citius introducenda ad fecunditatē generationis. Sic querunt̉ Aſſuero virgines. que pͥmo ſegregant̉ a po pulo. dehinc decorant̉ pigmētis varijs ī tri clinio. demū collocant̉ ī thalamo. Sic filij iſrael pͥmo fugiunt ab egyptijs et ſubmerſo Pharaone ꝑ baptiſma flumīs aut flaminis trāſeunt mare rubrū. poſtea trāſcunt ꝑ deſer tū. tādē iordane trāſito cōmedunt terre pro miſſionis fructū. Hec ē via triū dierū. poſt qd̓ triduū reꝑit̉ Ih̓s in tēplo celoꝝ ī medio ſeniorū ſanctorum ſuoꝝ. Deniqꝫ triplex iſte ſtatus diuiſione diuidit̉. incipientiū. ꝓficiē tium ⁊ ꝑfectorū. Nūc eſt queſtio qͥd cuilibet huic ſtatui ſponſe ſit eligibiliꝰ. an exultatio vel lamentū? ¶ Mgr̄. Oportet nos adde Y re dictis prioribus/ primitus diſtinctioneꝫ de lamento. Unū ē in ſola ratione. nō redū dās paſſionaliter ad ſenſualitateꝫ. ⁊ hoc ap pellat̉ diſplicentia vel odiū vel deteſtatio vl̓ abominatio. libere elicita ꝑ iudiciū rationis Sic ꝓportionabiliter d̓ gaudio ⁊ deſiderio. ⁊ ita generaliter de omni nomīe paſſionē ſo nāte/ competit acciꝑe ſuo modo. ¶ Lamen tum aliud ē/ quod orit̉ ⁊ radicat̉ in ſenſuali tate. aut ortū in ratione deriuat̉ et redundat ad cor ſenſuale nō aliter de ceteris affectibꝰ. quos ph̓i ſolas ꝓprie voluerunt dici paſſio nes que fenſum afficiunt ⁊ quodāmodo af fligunt. Amplius vero vt modo notabatur lamentū vnū ē temꝑale. hoc ē pro ſolis tem poralibꝰ incōmodis app̄henſis a ratiōe/ ſub ratione pene afflictiue. Aliud ſpūale ꝓ ſolis malis culpe app̄henſum ſub ratione offen ſe diuine bonitatis et iuſticie. Lamentū pe ne habēt damnati/ nō lamētū culpe vt offen ſiua fuit. aut ē diuine iuſticie. qualiter ē ī via toribus plurimis inuenire. Quibꝰ p̄ſuppo ſitis ⁊ alijs declaratis ꝑ doctores quattuor Ll Tractatus ſextus tibi pn̄tabo theoreumata/ aut paradoxaſ. i. gl̓ioſas ⁊ vix credibiles ꝓpoſitōes de lamē to culpe/ ꝓut ē offenſiua diuine iuſticie Hoc em̄ ſolū proprie ē laudabile ⁊ meritoriū. nec pōt procedere niſi ab electōe libera volunta tis. ¶ Lamentū offenſe diuine quo maiꝰ in tenſiuſqꝫ fuerit in ſponſa eo maioreꝫ cauſat in ea ſpūalem leticiā. Hoc ſentiebat qui con. fitebatur dn̄o dicens. Scd̓m multitudineꝫ dolorū meorū in corde meo. ꝯſolatōnes tue letificauerunt animā meā. Rurſus ſi ſimpli citer ad ſimpliciter ⁊ magis ad magis/ ⁊ ma xime ad maxime ẜm regulā ph̓i. regula vero xp̄i vera ē/ ꝙ lugentes cōſolant̉. ꝙqꝫ triſticia ſua vertat̉ ī gaudiū. ⁊ poſt lamentatiōeꝫ ⁊ fle tū (teſte Sara iuniore) ꝯſolationē infundit. ergo magis lugens magꝭ ꝯſolat̉. et maxime maxime ¶ Lamentū offenſe tāto magꝭ eſt in ſponſa qͦ fuerit ipſa ꝑfectior ī via. Patuit in aīa xp̄i ẜm portionem inferiorē. In Maria ꝟo ⁊ in Paulo ⁊ in ſil̓ibus ẜm etiā ſuꝑioris mentis apiceꝫ. Un̄ iurabat apl̓s. ꝙ propte fratres iudeos nolētes credere/ erat ſibi ꝯti nuus dolor in corde adeo/ vt exemplo moy ſi peteret anathema eſſe a xp̄o pro fratribus quaſi deletꝰ de libro vite. cuiꝰ intelligentiam alibi didiciſti. Legis īſuꝑ exhortatōꝫ apl̓i. Gaudete in dn̄o ſemꝑ. iterum dico gaudete Ipſum nōne putas qd̓ hortabat̉ obſeruaſ ſe? ¶ Lamentū offenſe redundās ī ſenſualita tē ſpōſe. fortitudinē indicat eo maiorē ī ſpō ſa ceteris paribus. quo lamentū plus ſentiſ in ſenſibilibus. Pro cuius intellectu cū ſil̓i bus/ vtilis ē valde diſtinctio iuncta priori bus. ꝙ lamentū qn̄qꝫ procedit ab obiectꝭ ei terioribꝰ immutātibꝰ pͥmo ſenſus qͥnqꝫ defo ris/ vel alterū de his. Deinde trāſcunt ad in teriores ſenſus qͥ radicaliter ſunt ī corde. ⁊ ī cerebro ꝯpletiue. ⁊ tandē īmutat̉ rō inferior vel ſuꝑior ſimul cū īferiore. ⁊ hic ē proceſſus natural̓ cōior. Aliqn̄ vero fit ordo ꝯuerſus nō aduerſus/ ꝙ ex actibꝰ rōnis vtriuſqꝫ libe re diriuant̉ īmutatōes ad cor carnale. ⁊ ꝯſe quēter ad cerebꝝ. poſt ad ſenſus exteriores. vt ad oculos ꝑ lachrimas. aut ad līguā ꝑ cla mores. ⁊ ad manꝰ ꝯploſiones. ⁊ ceteroꝝ mō broꝝ diſtēſiones aut ꝯtrectatōes/ mille mo dis ꝓ qͣlitate paſſionū rōnis imꝑio Loquit̉ ꝓpoſitio de hͦ ꝓceſſu ſcd̓o. Cuiꝰ hec ē proba tio/ ꝙ maioritas effectꝰ atteſtat̉ maiori forti tudini ſue cauſe Attn̄ actus actiuoꝝ qꝛ ſunt in patiēte diſpoſito. poſuit ꝓpoſitio nr̄a ce teris paribus nō ignorās cōplexiones ſpon ſe huiꝰ/ aut illius varias ẜm diſpoſitōes ad lamentū vel leticiā. ad metū vel ad ſpem cuꝫ ſimilibꝰ. quorū cauſas expedit eē cognitas a deuotꝭ. quoꝝ noticiā theologi ⁊ oratores ac cipiunt a ph̓is ⁊ medicis. Per rōem quidē a ph̓is. ⁊ a medicis ꝑ experientiā. Qua ſuꝑ re noſtꝝ habes de paſſionibꝰ opuſculuꝫ. ¶ La mentū redundat eo faciliꝰ ad cor ſenſitiuuꝫ ſponſe quo fuerit ceteris paribꝰ minꝰ in ipſa de lamento ſoliꝰ pene. minꝰ quoqꝫ de reliqͥs paſſionibꝰ ſenſitiuis/ rōne ꝯmodi ſolius vel incōmodi tꝑalis. Fūdat̉ hec ꝓpoſitio ī apl̓i ca doctrina. cuiꝰ rationē explicat ꝓpoſitōis noſtre cauſa. Ait nāqꝫ apl̓s. ij. ad Corinth̓. ca. vij. Gaudeo nō qꝛ contriſtaui vos. ſed qꝛ ꝯtriſtaui ad penitentiā. ꝯtriſtati em̄ eſtis ẜm deū / vt in nullo detrimentū patiamī ex no bis. Que em̄ ẜm deū triſticia ē. pnīam in ſa lutē ſtabilē oꝑat̉. ſeculi aūt triſticia mortem operat̉. Ecce iſta que poſita ē diſtinctio ſub apl̓icis verbis paucioribus expoſita. ꝙ que dā eſt triſticia ẜm deum. quedā ſeculi vl̓ ẜm ſeculū. Una vitā quia ſalutē. altera mortem quia ſalutis ſuffocationē operat̉. Porro/ tā apoſtolicū qͣꝫ noſtre ꝓpoſitōis verbū/ ph̓i ca cū theologica rōne mōſtrat̉. ſi teneamꝰ il lud vulgare vel magiſtrale metꝝ. Pluribus intentus minor ē ad ſingula ſenſus. Qd̓ ſa tiricꝰ aliter explicat. Pectora nr̄a duas non admittentia curas. Si igit̉ fuerit occupata diſtractaqꝫ rō ſuꝑior cū inferiori. īmo qn̄qꝫ ſubmerſa. ⁊ penitus in vſu ſuo p̄pedita ꝑ la mentū ſeculi. ꝯſequēs ē vt vel minor vl̓ om̄i no nulla fit ad triſticiā ẜm deū ſeu lamentuꝫ culpe libeꝝ. Proportionaliter de gaudio dꝫ dici. Habes ecce quattuor ꝓpoſitōes q̄ quo quo mō tue petitioni ſatiſfaciant mente per tracto ¶ Diſcipulus Salubria quidē ſunt que dicunt̉. ſuꝑſunt tamen aliqua diffuſius exponenda. ¶ Nō em̄ ratio pͥme propoſitio nis aſſignata ē. ſed autoritates inducte. que pn̄t intelligi de gaudio/ non vie ſed patrie. qn̄ ſeruus bonus et fidelis audiet. Intra in gaudiū dn̄i tui. ¶ Nōne p̄terea calumniabil̓ eſt ſecunda propoſitio de ſponſa nō habēte conſcientiā peccati. qualis indubie fuit aīa pulcerrime mulierū. Sed nec aſſignatus e modus ꝯcordādi propoſitionē ſimul ⁊ apl̓i ca verba. quibꝰ iubet in dn̄o gaudere ſemꝑ. Et iteꝝ gaudere/ ſi ſemꝑ oportet ſponſaꝫ eti am ꝑfectiſſimā ẜm te torqueri lamento. Am plius qualiter oppoſita ſimul ſtabunt/ lamē tum cor ꝯſtringens ⁊ dilatās leticia. Porro Super agnificat LXXXIIII tercia ꝓpoſitio videt̉ inniti totalit̓ diſtinctō nihꝰ deuotōis ad cās naturalis rōnis ſeu di ſpoſitionis ſenſualis. ¶ Deniqꝫ ꝯtra propo ſitionē quartā cū ſua declaratiōe ponit Gre go. ꝙ mala que hic nos premūt ⁊ vtiqꝫ luge re faciunt crebro ẜm ſeculū. ad deum nos ire ꝯpellunt Iuxta parabolā xp̄i de rege dicen te ad ſeruū. Compelle intrare/ vt impleatur domus mea. Sic hebrei compellentibꝰ egy ptijs tenebroſam egyptū ſunt egreſſi. Alio quin flagella ſue iracudie immitteret fruſtra deus/ p̄ſertim in electis vt ī ſponſa ſeu recon ciliāda ſeu decorāda ꝑ exercitiū ſeu ad ſpon ſuꝫ proximiꝰ introducēda. ¶ Magiſter Iu re expoſtulas. ſed nō oīa pariter dici poterāt Et quidē ratio pͥme ꝓpoſitōis q̄ ponit̉ cum gaudio vie et ſimul lamento taliter accipit̉. Deſideriū quāto feruentius ⁊ efficacius fue rit eo (ceteris paribꝰ vt ſemꝑ intelligi volu mus) dū implet̉ ē cauſatiuū intenſioris leti cie. Sicut em̄ deſideriū qd̓ differtur affligit animā. ſic oblectat dū implet̉. Quis ꝟo ne ſciat ſponſaꝫ pro culpa lamentantē ẜm deū deſiderare plurima/ q̄ lamentū implet ſalteꝫ probabili ꝯiectura. Deſiderat qn̄qꝫ reconci liationē ꝑ abſolutionē culpe. Hāc efficit la mentatōis ꝯtritio. Deſiderat abſolutiōꝫ pe ne. hāc efficit ⁊ oꝑat̉ in toto vel tanto lamen tās ꝯfeſſio vel ſatiſfactio. Deſiderat augmē tū gratie/ ac ꝑinde glorie. Nōne ꝓmouet ad hoc lamentās or̄o/ vel affligēs ieiunium/ vel depauperās largitio/ q̄ ſemet exinaniuit bo nis fortune vel nature vel gr̄e alijs miſeran do. Rurſum deſiderat ſponſa lamentās pur gationē a ſcoria pctōꝝ. renouationeꝫ quoqꝫ pulcritudinis ⁊ augmentū / ꝑ lauacꝝ lachri marū/ debilitationē fomitis/ ⁊ ſubmerſionē myſtici Pharaonis diaboli. Libidinoſe p̄te rea ꝯmotōis ⁊ luxurie magne extinctōeꝫ. cū ius obliuionē facit triſticia vniꝰ hore. Quid morarer ꝑ ſingl̓a/ cū nemo poſſit v̓bis lamē ti ẜm deū erxequare valorē. Sufficiat apl̓s vbi ſupra. reddēs rōem ſui gaudij. qꝛ contri ſtauerat corinthios ẜm deum. Ecce em̄ hoc ip̄m ẜm deū ꝯtriſtari vos quātā ī vobis oꝑa tur ſollicitudinē ſed defenſionē/ ſꝫ indigna tionē/ ſꝫ timorē/ ſꝫ deſideriū/ ſꝫ emulatiōeꝫ / ſꝫ vindictā In oībꝰ exhibuiſtis vos incōtami natos eē negocio. Iūgamꝰ officiū hͦ vnū la menti ẜm deū ꝙ nihil efficaciꝰ ad ꝯtemplati onis quietē. nihil admirabiliꝰ ad mētis illu minationē ſerenā/ qͣꝫ ꝓfunde lamentās ꝯpū ctio. Sentētia ē venerabilis ⁊ exꝑtiſſimi ta liū Richardi Cui ꝯſonāt ſanctorū v̓ba mul tis locis de p̄conio humiliati cordis. Deni qꝫ lamentatio ẜm deū quāto minꝰ hꝫ de cō placētia ẜm ſeculū/ tāto minꝰ ſuſpecta ē. tan to ſecurior a latente ſuꝑbia. niſi forte qͥs dia bolico mōſtro gignat ſuꝑbiā ex ſuo ꝯtrario qd̓ ē humil̓ lamentatio. ¶ Ceterū ꝓpoſitio ſe 9 cunda loquit̉ de lamēto culpe. non ꝓprie ſed 5 aliene potius/ quale xp̄s ſuſcepit pro nobis cui v̓go mater. ſponſa. ſoror ⁊ filia ſuꝑ om̄s chariſſima/ ſe abſqꝫ vlla dubitatiōe ꝯforma uit. adeo ꝙ vltronea voluntate ꝯſenſit dile ctū ſuū ex dilecto. ⁊ amicū ꝑ amorē. ⁊ filium taleꝫ pro nr̄a redēptione crucifigi. cuiꝰ redē ptionis poſt filiū fuit deſideratrix maxime fuit ⁊ zelatrix. Ideo donec compleret̉ nedū ſufficiēter p̄cio paſſionis ſoluto ꝓ omnibus ſed etiā iugiter et efficaciter ī ſingul̓ nonduꝫ damnatis. Ipſa quoad vixit. amariſſimis deū ſponſū ⁊ inenarrabilibꝰ gemitibꝰ poſtu labat. frequenter quoqꝫ cuꝫ clamore valido ⁊ lachrimis exaudita eſt ꝓ ſua reuerētia. De mū quatinus nūc beata ⁊ impaſſibilis facta exaudiat̉/ lamentādo tūc meruit. Petis rati onē intēſioris triſticie ī ſponſa q̄ diligit intē tius. Dat iſtā ꝑſpicue ꝯſideratio ph̓ica iun cto fidei lumine. Cū em̄ triſticia ſit app̄hen ſio obiecti ſub ratione diſcōuenientis/ quā to fuerit apprehēſio fortior et clarior obiecti ſub rōne inconueniētꝭ amplioris inſinuati. conſtat inde ſeqͥ lamentū ꝓportionabilit̓ in tenſius. Conſtat proinde malū culpe impro portionabiliter deteriꝰ eſſe quocunqꝫ malo pene. Quibꝰ attētis qͥd ſuꝑeſt concludere vi des. ¶ Mirarꝭ aūt quō ſummū lamentū ſtat cū continua leticia. Solet hoc tractari abū de ꝑ doctores de paſſionibus chriſti cū bea titudine gaudij. qd̓ nō oportet ī beata Ma ria. nō in Paulo vel Moyſe vel Magdale na cū ſimilibꝰ in via ponere gaudium vel la mentū in ſummo ꝯtinuū fuiſſe. ſed interru ptum frequēter aūt alternatū ſucceſſiue. nūc remiſſius. nūc intenſius pro loco ⁊ tēꝑe. ẜm alternas meditationū ſuaruꝫ volubilitates circa cardinē ſuū deū/ pro modulis exercita tionū. Ita em̄ videre ē ī alijs viatoribꝰ ip̄os diuerſimode ẜm gradꝰ. officia. ſtatꝰ. ceteraſ qꝫ viciſſitudīes circūſtātiarū exerceri. Hoc vidit qͥ dixit. Oīa tp̄s hn̄t. ꝓſeq̄ns ꝑ pl̓ima. Subīde nullꝰ catholicoꝝ negauerit qͥ teno rē ſcpͥture ſacre veterꝭ ⁊ noue. qͥ narratōes ſā ctorū pr̄m cognouerit Anthonij. macharij. martini ⁊ ſil̓iū. ꝑ tēptatōes diabolicas. nō ī Ll 2 Tractatus ſextus affectionibꝰ carnis ac ſpūs impugnari. quē admodū boni angeli nos adiuuāt. Que tē ptatōes ⁊ adiutoria/ non ſine ſenſuali paſſio nū immutatōe naturali/ qͣꝫuis nō naturalit̓ ſepe fiūt. ſit hͦ a celo ſit a t̓ra. ſit ceterꝭ modis multis. ¶ Poſtrema obiectio tua de tribula tionibꝰ/ procedit ex eqͥuocatōne. Paſſiones qͥppe ſenſuales nō ex iudicio rōnis ꝓueniē tes. ſed quadā neceſſitate naturali ſenſibꝰ im preſſe. nō ſunt vt ſic dicēde paſſiones hūane ſed aīales. Sūt ob hͦ imꝑtinētes ad laudeꝫ vel vituperiū. prout tales ſunt. Dicunt̉ ideo ꝑ Caſſianū bona vel mala media. quibꝰ vti cōtingit bn̄ vel male ꝑ liberū arbitriū. Loq̓ tur aūt ꝯcluſio de lamēto ⁊ triſticia ſenſuali bus/ v̓tualiter ſeu ꝑticipatiue liberꝭ. qꝛ libe re imꝑatis vel receptis. Tūc em̄ d̓r triſticia ẜm ſcl̓m. ſil̓r ⁊ gaudiū vl̓ timor vl̓ deſideriū qn̄ ſola radix ē amor ſuijpſiꝰ vſqꝫ ad ꝯtēptū dei. Alioqͥn ſi referat̉ ī deū / ꝑ amorē eius ſuꝑ oīa Cū ī habētibꝰ ſymbolū facilior ſit tran ſitꝰ) ceteris paribꝰ/ triſticia ſenſualis augebit rōnalē ⁊ leticia leticiā. niſi de ꝑ accidēs ꝓue niat impedimētū rōne tꝑis aūt loci / vel ꝯple xionis/ aut circūſtātie alicuiꝰ quā tūc obẜua re ſuadet v̓tus. ⁊ ita ſymbolica ſil̓itudinē va riare decet. qn̄ plus obeſſet qͣꝫ ꝓdeſſet. ¶ Di ſcipulus. Diu iā dū ſedulꝰ attēdi q̄ diſſerꝭ/ volebat animꝰ dubitationē quaꝫ mō verbis multꝭ poſuiſti. Cū em̄ ꝓ ſtatu vie/ ꝯfuſa aut ſaltē mixta ſint oīa. ſpes. metus. meror. gau diū apud ſpōſam cuiuſcūqꝫ fuerit etiā ſup̄ mi ⁊ incōꝑabil̓ ſtatꝰ/ qͣlē tenuit Maria beata pulcerrima mulieruꝫ. nō abſurde q̄rit̉ qͣle ſit exercitiū laudabilius. pulcrius atqꝫ nobili us vl̓ exultatōis vl̓ lamētatōis? ¶ Magiſter Uidet̉ deuotus Bern̄. loquēs de vnguētis ſpōſe pietatis vnguentū p̄ponere p̄cioſiꝰ eſſe vnguēto deuotōis ⁊ vnguento contritōnis Hoc vltimū ſuffundit̉ ad pedes ih̓u Scd̓ꝫ ad caput qd̓ ē deus. qꝛ caput xp̄i deus. Ter ciū ad corpus ſuū vnguendū/ qd̓ eſt eccleſia nunc militās. q̄ vnctio fit ꝑ miſerationē alie norum pctōrum. ſicut primū conficit̉ ex feci bus contritis ꝓprioꝝ criminū in mortario lo cordis ꝑ pila timoriſ. Scd̓m v̓o conficit̉ ex redolentibꝰ herbis diuerſoꝝ bn̄ficioruꝫ. pilā ſeu piſtillum ſpei ꝯtuſum in petra medi tationis. Conſonat Greg. ⁊ eū ſequens Ri chardus in ſuo beniamyū. ꝙ nullū deo acce ptabilius ſacrificiū qͣꝫ zelus aīaꝝ. qui tā tri to affectu plangit pctā proximi / qͣꝫ trito qui uis alius pctā ꝓpria lamentat̉. īmo pluri affectu. qꝛ puriori ⁊ ꝑfectiori potētia mentis ⁊ corꝑis ad lamentū ẜm deū diſpoſita ¶ Diſci pulus. Si res ita ſe hꝫ. ineſtimabilis ē no bis exhibita ſperādi materia/ apud dilectiſ ſimā ⁊ apud amantiſſimā feminaꝝ. et ꝯſeq̄n ter apud ſāctos ſanctaſqꝫ oēs. iuxta ꝓporti onē meritoꝝ Itaqꝫ ſi pro pctōribꝰ ſaluādis cum tanta lamentoruꝫ anxietate p̄cabat̉. qͥd agere nūc iſta fornax ſue charitatis imꝑtur babil̓ ⁊ impaſſibilis ſperāda ē? ¶ Magiſter. Pie vereqꝫ concludis. Quid ſi ſuꝑaddide ro ꝓpoſitōes aliquas vere fidei et bone ſpei de btā nr̄a? Prima ꝙ nihil abſoluta volūta te petit a deo qd̓ nō obtineat. Alioqͥn nō eēt idē velle ⁊ idē nolle ſponſi ⁊ ſponſe. ſed diſſo lutio amicicie qualis hic eē neqͥt. ¶ Rurſus nemo qͥ petit mariā pro ſe pie et ꝑſeueranter in noīe Ih̓u ſaluatoris ſui. hoc ē ad ſalutē. quin illud Maria velit abſoluta volunta te ꝯpleri. ¶ Rurſus maria volūtate pietatis. q̄ dicit̉ optatio quedā adiutorij/ petit ⁊ obti net nūc efficacius a deo qͣꝫ voluntate ſil̓i ſed paſſibili. dū actu dolebat ī mundo. Hoc in telligit Bern̄. dū dicit. Maria ſi ꝑdidit paſ ſione. non tamen ꝯpaſſionē. ¶ Rurſuꝫ Ma ria tripliciter adiuuat viatores. Impetrati ue ſi nō meritorie/ propter ſtatū. Cōmiſſiue ꝑ aliquos angeloꝝ vel ſanctoꝝ quales volu erit deſtinare. cū ſit ſuprema hierarchizans poſt filiū purgādo. illuminādo ⁊ ꝑficiendo. Cooꝑatiue qn̄qꝫ ꝑ pͥncipalē ſui donatōem ẜm teſtimonia miraculorū multis exhibita tam in morte qͣꝫ in vita ¶ Narrat Anſelmus cuidam morienti aſtitiſſe Mariā. ⁊ interro gata que nā eēt? Rn̄dit. Ego mater ⁊ regina miſericordie. ¶ Rurſus ergo Maria pōt vt cuiuis in ſuo exitu pn̄s conſolatrix. ductrix ⁊ protectrix exiſtat. Nō aliter ſuo mō dicere potuimꝰ de om̄ibꝰ ſanctis ſingillatim ad ro bur certe ſpei. ¶ Diſcipulus. Grata ſūt iſta deuotōiſqꝫ pleniſſima Uellē igit̉ ſuſciꝑe ſub doctrina tam ſpeculatiua regulari/ qͣꝫ practi ca velut exꝑimentali/ quis ſit orādi modus. maxime prouocatiuus ad lamētū? ¶ Mgr̄. Tradit orator Tullius certos locos ẜm quos amplificat̉ miſeratio ſil̓r ⁊ indignatio quos tibi poſſum nūc numerare. et ad lamē tationis excitationē inducere. qualiter a nō nullis comperi factū ſuꝑ lamētatōes Hiere. ¶ Diſcipulꝰ. Placeret adaptatio ſi nō faſti diret ꝓlixitas ⁊ nō rapina quedā videret̉ ap propriatiua ſibi traditōnis aliene que omni bus patet vltro. ¶ Magiſter. Ueritas a Super Magnificat CXXXV quocūqꝫ dicat̉/ ē cōis om̄ibꝰ ⁊ ſingul̓. q̄ ꝑ ge neratōes ſe trāſfert/ vt loqͥt̉ ſapiētia. Nō em̄ caruit Cicero pͥorū doctrina. Sic d̓ retho rica Ariſto. q̄ cauſas dat ⁊ radices paſſionū Sic de tractatu or̄onis ꝑ Hug. ſtudioſiſſi me ꝯpedioſiſſimeqꝫ cōdito. Sic de rethori ca diuīa Guilhelmi ꝑiſien̄. Sic d̓ meditati nibus Anſel. Bern̄. Augꝭ. Iſido. et ſimiliū phas eſſet nos remittere ad autores. ⁊ nihil qd̓ nō nouiter efficeremꝰ afferre. ne cornicu lā alienis ornatā plumis riſui nos prebere C mus. ¶ Diſcipulus Non ita certe deſipio. nō ita glorior ī arrogātia nouitatū vt ita ſa piā. Sꝫ ꝯſilio Senece ſint apes imitande. colligētes ex multis floribꝰ fauos mell̓. ita qꝫ materiā afferre nō poſſumꝰ niſi cōem toti ſeculo Forma v̓o pōt eē nr̄a vt elementa cō munia ſunt. ſed ꝑ formas mixtoꝝ in ſpēs di ſtinguunt̉. Cuperē hͦ modo fieret inter nos. Modꝰ em̄ tractādi qͣſi formal̓ ē. tollens ſui nouitate faſtidiū. ⁊ inuitans vel irritans ad aſcēſum. Magiſter. Tradidimꝰ ī alio tra ctatu ſuꝑ initiuꝫ cātici Marie qͥnqꝫ v̓ba. ad q̄ totā ſcpͥturaꝝ ſeriē diximꝰ reducibilē. ⁊ ẜm q̄ cātabil̓ ē oīs melodia paſſionū ¶ Diſcipu lus. Mēte teneo. Sūt em̄ iſta qͥnqꝫ. Dei magnificētia. munificentia. miſcd̓ia. iuſticia ⁊ noſtra miſeria. ¶ Magiſter. Quid ſi ad pauciora reduxero ſil̓ on̄dēſ ꝯcordiā rethori ce. miſtice diuineqꝫ cū ſcl̓ari. ¶ Diſcipulus. Placeret audire. breuitas em̄ memorie ſil̓ ⁊ ordinis ⁊ luciditatꝭ eſt amica. Magnā qͦꝫ ſoliditatē hꝫ in ſe doctrina q̄libet quā fūdat natura reꝝ. a qͥbꝰ qꝛ neſciūt mētiri gloriabat̉ Ariſtꝭ. tā multa didiciſſe ⁊ phiſice .i. natura liter didiciſſe. ¶ Mgr̄. Celeberrimꝰ hugo pinxit ſicut ī tabl̓a ꝑua/ radices rethorice na turalis or̄onis inſinuādo coloribꝰ. Orator qͥppe noīat̉ ab orādo. Un̄ nomīa ꝓuenerūt or̄onibꝰ Tullij. demoſtenis ⁊ ſil̓iū. Sic aūt incipit. Quo ſtudio qͦ ve affectu orādꝰ a nob̓ ſit deꝰ/ ex dei miſericordia et nr̄a miſeria ⁊c̄. ¶ Poſitis ſubinde ſpēbꝰ orōnis cū diffiniti onibꝰ/ colligit ſe tādē ad tria q̄ ꝓprie ſunt ora toꝝ captantiū iudicē īflectere. Primū reſpi cit ꝑſonā iudicꝭ. Alterū ꝑſonā ipſiꝰ aduerſa rij. Terciū reſpicit ꝑſonā ꝓ qua fit or̄o. Hec ꝟo tria theologice reducunt̉ ad duo p̄miſſa. ſcꝫ ad dei iudicis miſcd̓iam. ⁊ ad noſtrā mi ſeriā. ¶ Diſcipulꝰ. Quo pacto ſic? cū indi gnatio ⁊ īmiſeratio maxime ſolēt amplifica ri ab aduerſarioꝝ inſolētia. crudelitate. ma licia. fraude. dolo. aſtutia. facinore. neqͥtia. ꝓ teruia. ¶ Mgr̄. Dicā illud ꝙ theologie pro priū ē attendere .ſ. aduerſariū nihil poſſe ad augmentū noſtre miſerie deo nō ordināte vl̓ ꝑmittēte. Propterea Iob afflictus ⁊ orator ꝑitiſſimꝰ/ poſt tot aduerſantis ſathane cru deles iniurias ⁊ ꝑſecutōes. oraturus iudicē deū pro liberatōe ſua/ ꝯuertit totaꝫ aduerſa rij machinationē ⁊ tyrannidē in deū iudiceꝫ ſuum ꝑ humilē confeſſionē. Dn̄s inquit de dit. dn̄s abſtulit Non impugnat maledictū ſathanam. nec inſectat̉ vt raptorem ⁊ ꝑſecu torem. Dn̄s inquit abſtulit. Sit nomē dn̄i benedictū. ¶ Deniqꝫ ꝑcuſſus plaga peſſima ſcimꝰ quid rn̄derit mulieri blaſphemare ſua denti. Quaſi vna inquit ex ſtultis mulieribꝰ locuta es. Si bona ſuſcepimꝰ d̓ manu dn̄i mala auteꝫ quare nō ſuſtineamus. Ecce ma la ſe de manu dn̄i nō ſathane ꝯfitet̉ accepiſ ſe. Huc accedit ꝙ oīs aduerſantiuꝫ crudeli tas ad noſtre cumulū miſerie retorquetur / ſi nō auferat iſtā aut comprimat. aut ī melius vertat dei iudicꝭ miſcd̓ia. Nulla ſane maior miſeria. qͣꝫ ſi remota pietate velit nos cuꝫ ſe ueritate tractare. Uides arbitror quēadmo dum theologiſantiū oratio fundat̉ ī dn̄i pie tate ⁊ in miſcd̓ia. cum cernāt pietatem vnaꝫ dei. alterā ſanctoꝝ ſanctarūqꝫ omniū. qͥ ſunt tanqͣꝫ aſſeſſores iudicis habētes ī ꝯſulendo in ſentētiādoqꝫ vocē ſuā. Porro iuſticia dei ſpectat ad ſeueritatē punientē ꝑ tortores ſcꝫ demones. vel hoīes peſſimos offenſas pec catoꝝ. ¶ Deniqꝫ quicqͥd patimur vndecūqꝫ ꝓueniat quid niſi calamītas nr̄a/ qͥd niſi mi ſeria noſtra cenſebit̉. ſi nō om̄ino ī meliꝰ ver tat iudicis miſcd̓ia. ¶ Et certe ſalubrius eſt. humilius atqꝫ modeſtius/ totā aduerſarioꝝ debachationē fremitus ⁊ hoſtilitatē/ deuotꝭ protinus fidei oculis retorqueri ad ineffabi lem diuine prouidentie legē. qͣꝫ ad tortoruꝫ nihil abſqꝫ ſuo nutu valentiū crudelitateꝫ ⁊ irā conuertere. ¶ Mentior ſi nō ita practica uit pͣs. Cū tribularer inquit ad dn̄m clama ui. Et leuaui oculos meos ī montes ⁊c̄. Ad te leuaui ocl̓os meos ⁊c̄. Et alibi alios ſine numero a ſacris litteris narratos inuenimꝰ ſic oraſſe. ¶ Diſcipulꝰ. Perſpicue ꝯcorda ſti Hugonē ſecū/ ⁊ cuꝫ Tullio. noſtraqꝫ ver ba qͥnqꝫ ſub ternario limitaſti. qualē qui ha bet ipſo ſigno Thau triāgulari Fº qd̓ eſt ſi gnū lugentiū ſalutare. ſignatus eſt. Quo igi tur progredimur longius/ eo ſe plures offe rūt queſtiones. et velut inexhauribili fōte ſa pientie riuuli ſcaturiūt. Uox iſta multoꝝ ē. Ll 3 Tractatus ſextus Quid lamentū/ qͥd fletus noſter pōt corā do mino. cuiꝰ ire reſiſtere nemo pōt. qͥ nec peni tentia mouet̉ vt homo. qͥ res ſic adminiſtrat vt eas ꝓprios motus agere ſinat. Qui nos tēptari vult nōne vult vt hoſtiū noſtroꝝ nō obuiemꝰ inſultibꝰ? Nōne diſpoſuit ab eter no q̄ futura ſunt. vt dici valeat illud Sibil le ad Palynurū. Deſine fata deū flecti ſꝑare p̄cando. Quid tandē eget nr̄is vel bonis vl̓. gemitibꝰ et lachrimis/ qͥ cuiꝰ vult miſeret̉. et quē vult indurat? ¶ Sed qm̄ tales inuenio dubitatōes alibi tractatas/ ſtatui nō inſiſte re ꝓ hic ⁊ nūc. Conuerto potius inquiſitio nem ad Marie canticū. Si tres p̄dictas re thorice ꝑtes ī ſe cōtineat/ quatinꝰ inflecteret dn̄m pro ſalutē cōſequēda. neduꝫ ſui ſoliꝰ/ ſꝫ mundi totiꝰ ſatiſfaciendo ꝑ lamentū. dolorē ⁊ fletū. cū nihil audiat̉ reſonare niſi leticiaꝫ. gaudiū et laudes. quales cōfiteor voces hic concrepare conformiter ad quattuor verba deo ꝯuenientia. q̄ ſūt magnificētia. largitas pietas. iuſticia. De noſtra ꝟo miſeria v̓buꝫ nullū. qꝛ quid ad iocundū epithalamiū/ ty bia funerea? ¶ Magiſter. Erras ſi miſera tionē vllo temꝑe vel loco/ ſi cantico vel ſilen tio credideris in Maria defuiſſe. q̄ mr̄ ideo dicit̉ miſcd̓ie: qꝛ quodāmodo ſibi ꝓpriuꝫ eſt miſereri miſeris. que figurat̉ apte ꝑ templuꝫ ſine ſimulacro dedicatū athenis ipſi miſeri cordie. cui ſolis lachrimis ⁊ gemitibus offe rebatur ſacrificiuꝫ. nō ſanguine hyrcorū vel thaurorū. de quo Statius. Nullis incluſa metallis forma dei. mētes habitare ⁊ pecto ra gaudet. Fortaſſis iſta fuit ara/ cuius titu lū legit Paulus. ignoto deo. ¶ Diſcipulus. Patefeceris ergo qd̓ loqueris/ de lamento marie cū cantico. ¶ Proderit itaqꝫ generali ori cognitōne totius rethorice cordialis. dū exemplo doctrinā firmaueris ſil̓ et cordulaꝫ noſtri pſalterij decacordi quā mō tangendā accepimus ꝯmodiꝰ adaptabis. ¶ Mgr̄ Et miſcd̓ia eius a progenie in progenies timē tibus eum. Ecce duo. miſcd̓iam .ſ. dei ſubue nientis. ⁊ miſeriā pctōris timentꝭ deū et orā tis. Puto nō dubitas de maria qͥn cū ꝓph̓a vidit oīs ꝯſūmatiōis finē. Credis p̄terea ꝙ nr̄e redēptōis myſteriū fuit finis huiꝰ ꝯſum matōis. de qͣ nō ſiluit xp̄s ī cruce dicēs. Cō ſūmatū eſt. Cognoſcꝭ ſubinde qͦt ⁊ qͣntas/ qͣ les ⁊ qͦtiens lamentatōnis materias ſecū ha buerit/ finis ꝯſummatōis huiꝰ myſterij. De niqꝫ n̄ negabis qͥn maria ꝯſeruabat oīa v̓ba hec ꝯferēs ī corde ſuo. Hoc eſt em̄ ſecretarij ſui Luce teſtimoniū. ¶ Diſcipulꝰ Oībus his aſſentio. ꝓgredere. ¶ Mgr̄ Cōcedis in ſuꝑ ꝙ Maria non ſatiabat̉ dulcedine mira bili cōſiderare altitudinē ꝯſilij diuini. ſuper admirabili pijſſimo myſterio redēptōnis ge neris humani. cuꝫ ſil̓e legas de Augꝭ. Cuiꝰ ſenſus interiores nō erāt ꝑfectōis illiꝰ ⁊ ꝑſpi cacie/ comꝑabiliter ad Mariā. Atuero legi mus pariter ī Augꝭ. lachrimas ⁊ lamenta. ⁊ potiſſime circa mortē ex duplici recogitatio ne. legenda ſua teſte. Duꝫ profundiꝰ ſecreta diuinitatis ⁊ familiariꝰ miſeriā humane fra gilitatis rimaretur. nec referas volo lachri mas ſuas ad ſolā leticiā. qꝛ ſubdit̉ ibidem. ꝙ lugubrē ⁊ amariſſimā tūc duxerit vitā. ¶ Di ſcipulus Non adeo ſuꝫ hebes vel incredu lus euāgelio/ vt negem ī maria fuiſſe lamen tū. nec in hͦ v̓ſat̉ inqͥſitio pn̄s. Sꝫ ꝯuincas peto lamentaſſe mariā ī cātico. ¶ Magiſter. Talia p̄parare nō ſine ve volumus. adden tes/ ne dicenda forte nimis horreſcas. ꝙ ma ria iugiter ī om̄i meditatiōe ſua ⁊ ꝯtēplatiōe dicere potuit. Oculi mei ſemꝑ ad dn̄m. quo ad vim cognitiuā. Et illud. Fiat voluntas tua. quo ad indeuiabilē amoris aſſenſum. qͦ fiebat vt nullo turbaret̉ fletū vel lamento ꝯͣ iudiciū rōnis. qd̓ diuine volūtati ꝑ oīa con cors erat. nihil volens niſi qd̓ eā velle vole bat ſponſus. ¶ Nūc acciꝑe finē. cur Maria cecinerit ī exultatiōe ſpūs. Magnificat aīa mea dn̄m? Utiqꝫ qꝛ magnificata erat vehe mentius. Cur magnificata? qͥa reſpexit hu militateꝫ ancille ſue. ⁊ qꝛ fecerat ei magna qͦ potens ē. vt om̄ino liberaliſſimus diſtribu tor. ¶ Proinde ſubdit̉ ſecundū in quo ſumꝰ Et miſcd̓ia eiꝰ a progenie īprogenies timen tibꝰ eū. Progredere. tunc terribile reſonabit diuine potentie ſeueritatꝭ ⁊ iuſticie tonitru um/ aduerſum miſeros ⁊ miſerabiles. tā ho mīes qͣꝫ angelos ſuꝑbos diſꝑſos. potentes depoſitos. diuites exinanitos. Nūqͣꝫ ꝑtra ctare potuit ſecū Maria totaꝫ vim tāte ſeue ritatis ī deo. calamitatis pondꝰ ī hoībꝰ non damnatis/ qͥn ꝯpaſſione mouerent̉. qͥn ꝯcu terent̉ beata viſcera ſue pietatꝭ ꝓ oībꝰ hoībꝰ. p̄teritis ⁊ futuris atqꝫ pn̄tibꝰ/ qͣꝫtū in ſe erat/ ꝯformiter ad filiū/ redimendis ⁊ ſaluandis. ¶ Diſcipulus. Aduerto qd̓ intendis. Sꝫ videamus ſi recognitio diuine ſeueritatꝭ di ſpergentis ſuꝑbos/ potentes deponentis et diuites exinanientis/ fuerit ipſi nō lamenti ſꝫ gaudij magna materia. Iuxta illud Lefa bit̉ iuſtꝰ (qual̓ plane iuſticia fuerat ī Maria/ Super Magnificat LXXXV cū viderit vindictā. ¶ Magiſter. Letā v̓o nō negauerim ī ꝯformitate volūtatis ad de um ſed acerbiſſime ꝯtriſtatā/ ſil̓ cū vnico. ꝓ pter iniquitates pctā ⁊ ſcelera atqꝫ delicta. q̄ talē diſperſionē ⁊ exinanitionē demeruerūt. p̄ſertim ꝓ illis quos fore redimēdos efficaci ter p̄ſumebat ⁊ orabat v̓bis intus ī corde for G matis. ⁊ hoc ore prolatꝭ ¶ Diſcipulꝰ Quid orabat? ¶ Magiſter. Quatinus iterato re ſurgerēt ad vnionē ſublimationē repletionē qꝫ bonoꝝ. Nimirū cū filius ī cruce pendenſ pro trāſgreſſoribꝰ orauerit. Pater ignoſce il lis/ qꝛ neſciūt qͥd faciūt. Audiebat ſepe talia maria recordata miſcd̓ie filij ſui. qͥ ſuſcepit in rael pueꝝ ſuū. Intuebat̉ ergo maria duꝫ ca neret contra ſuꝑbos potētes diuites abyſſū imꝑſcrutabilē miſeriaꝝ q̄ inuocabat abyſſū miſcd̓iarū ī altera abyſſo/ q̄ eſt catharactarū dei. Catharacte qͥd aliud dicūt niſi vias oc cultiſſimas diuinoꝝ iudiciorū. de quibꝰ pͣs. Iudicia tua abyſſus multa. qui terribil̓ ē in ꝯſilijs ſuꝑ filios hoīm. In cuiꝰ manus hor rendū eſt incidere. duꝫ arripuerint manꝰ ſue iudicium. dum acceperit / hoc eſt ad ſe cepe rit tp̄s. vt poſt miſericordias iudicet iuſtici as qn̄ reprobis ē intonaturus. Ite in igneꝫ eternū. Grande malū pro ijci a facie dn̄i. ⁊ ta lis dn̄i. peius dū eiecti maledicunt̉ Rurſus malū addit̉. qꝛ ꝑgunt in ignē. Qd̓ v̓o ſub in fert̉ in ignē eternū. nec eſtimari quidē pōt qͣꝫ tū ſit horrendū. ¶ Nōne q̄ſo hec oīa confere bat frequēti cordis ꝯtemplatōne btā noſtra prudentiſſima feminaꝝ? ¶ Nunqͥd nō obſe cro totꝰ tremor. horror et dolor occupabat pios artꝰ ſuos. lachrimeqꝫ decore manabāt ex oculis. qͣꝫuis in dn̄i volūtate mēs immo ta maneret? ¶ Diſcipulꝰ. Nō fruſtra dubi taui. qͥ redeo neduꝫ certior de marie lamēto. ſed doctior ex iſtꝭ ſimilia colligere/ qualia vi des ſeriatim ex pͥmo verbo magnificatiōis ꝑreliquū cantici pulcerrimū ordinē reperi ri. Nullus demum mihi ſuꝑeſt ſcrupulꝰ de ꝯcluſione collatōis alteriꝰ. ꝙ in oēs affecti onū voces/ marie ſe mens ī hͦ cātico cū om̄i facilitate vertebat. ⁊ maxime dū attēdo/ quā ta puritate. qͣꝫ integra ꝑſpicacitate ſenſus in timi cordis p̄diti erāt/ ad audiendū. vidēdū. odorandū. guſtandū. ꝯtrectādū. interp̄tan. dū ſeu loquendū ſpūalia cū corꝑalibꝰ/ a ſum mo celorū vſqꝫ deorſuꝫ in oꝑbꝰ que dn̄s vo lens fecit in celo ⁊ in terra in mari ⁊ in omni bus abyſſis. ¶ Eſt em̄ ꝯtemplatio liber mē tis intuitꝰ ad res ꝑſpiciēdas circūquaqꝫ dif fuſus. tanqͣꝫ ſi inſtar benedicti ſub vno ſolis radio/ totus mundꝰ collectus cerneret̉. Cō iecturo de ampliatōe cordis Marie/ duꝫ de patre ſuo Salomone legit̉. ꝙ dedit ei dn̄s ſapientiā ⁊ prudentiā multā nimis. ⁊ latitu dinē cordis quaſi arenā q̄ eſt in littore marꝭ. Nemo fidelis dubitauerit quin amplitudo cordis incomꝑabilis maior emicuerit ī ma ria. ¶ Magiſter Si ꝯceſſa mō volueris cū traditione canticordi ꝯferre. ꝯcludes facili ter ꝙ nedum in toto cātico/ ſed ī ſingulo ver bo ⁊ ad quālibet notulā/ potuit maria ſicut ꝑitiſſima ⁊ exercitatiſſima cantatrix cū orga no gutturis interioris/ v̓bula multiplicare nō eſtimabilis armonie. ¶ Diſcipulus Cō ferā alias. Nūc inueſtigemus ſi lamentatio nes Hieremie coaptauerit aliqn̄ Maria cā tico ſuo pleno lamentis cū gaudio. Et ſi ſic. vtrū plus ad lr̄am de deſtructōne materiali hierl̓m/ qͣꝫ ad tropologiā domorū ſubuerſio nē in aīa peccatrice intellexerit ⁊ ſenſerit cō patiendo ſpōſe repudio. ¶ Mgr̄. Nunqͥd oblitus es q̄ de lamēto culpe ẜm deū mon ſtrauimus. cuius reſpectu lamētuꝫ pene vix eſt alicuius momēti. quēadmodū ī cāticꝭ cā ticorū. licet v̓ba ſūt carnalia. ſenſus om̄ino ſpūalis reqͥrendus ē. Nō ſecꝰ intelligere poſ ſemus de lamentatōnibꝰ Hieremie. īmo ge neraliter ī om̄ibꝰ hymnis. nō ꝙ lr̄a negāda ſit vel abigēda. ſꝫ ꝙ ſenſus ſuauior ⁊ ſalubri or latet in medulla. quā p̄cipue inqͥrere decet ſpōſam. q̄ ſe dedit ſtatui lugentiū in tꝑe no uitiatus ⁊ ꝓbatōis ſue ī hͦ mūdo/ ſub ſpōſo ⁊ abbate xp̄o. ¶ Diſcipulus Heu mihi me iſqꝫ ſil̓ibus. qͥ totis/ nō dicā horis. non die bus. non hebdomadis ſed menſibꝰ ⁊ annis aridi manemus. nō ſuſpirātes. nō gementes ⁊ flentes ī hac lachrimaꝝ valle. Nunqͥd cer te reprobatōis eſtimabit̉ ſignū. Cor em̄ du rū male habebit ī extremis ſiue ī nouiſſimo Et qͥd aliud cor duꝝ qͣꝫ cor lapideū cor ada mātinū ꝓrſus inſenſibile manens ad oēs di uinoꝝ caticorū lr̄as. notulas et voces. Le dit̉ vetus hō nr̄. ſpoliat̉ bonis fortune. tolli tur ſub̓a. O qͣꝫ mox deflet̉ lachrimis amiſſa pecunia veris. cū tamē oportuerat lamentis amarioribꝰ aīam deflere ꝑditā. flere repudia tā. quā ſola mors gehennal̓ expectat. Ue ve qͣliter expectat? Certe demergendā ī ſtagnū ſulphuris ardētis. vbi ſumꝰ tormētoꝝ aſcen dit in ſecula ſeculoꝝ. ¶ Magiſter. Iure fle mus/ dū nos flere nō poſſumus. Quid miſe riꝰ miſero nō miſerāte ſe? plorat Aug Ll 4 Tractatus ſextus miſerie dū cauſas īſpicimꝰ. ille multos a de ſperatōe reuocāt. alios ī ſpem maiorē attol lūt. alios formāt ad hūilitatē. alios ī ampli ori ſecuritate ꝯſtituūt. nōnullos ꝟ̓o dānabi lis ingratitudinis vel inertie reos mōſtrāt. ¶ Diſcipulꝰ Cauſas ediſſere. ¶ Magiſter. Diuiſiones itaqꝫ gr̄aꝝ ſunt. Eſt auteꝫ gr̄a ꝯpūctionis lachrimoſe donū ſpūſſācti/ faci ens poſtulare gemitibꝰ inenarrabilibꝰ ¶ Da tur aliqn̄ gratia ī corde molli et pio/ qualē fi mineus (niſi degeneret) habet ſexꝰ. hic facil̓ ad lamentuꝫ. compaſſionē ⁊ fletū. ¶ Dat̉ alij par gratia deuotiōis. qͣꝫuis ſit ī eo cor virile ꝓpter ſiccitatē vl̓ ꝯplexiōis rōem. Quis ha buit excellētiꝰ ſtrenuitatē cordis naturalē qͣꝫ dauid ipſe. qͥ puer leoneꝫ interfecit ⁊ vrſum. Qui īermis/ goliath multis terribilē aciebꝰ armatꝭ. inuaſit. deiecit. iugulauit. Quā ma gnanimꝰ. qͣꝫ bellicoſus. qͣꝫ victorioſus exti terit legimꝰ. Nulla tn̄ muliercula. nullꝰ pue rulꝰ delicatꝰ ita faciles ſtillat lachrimas/ qͣꝫ faciles ad deū ⁊ ſub deo vir tal̓ ⁊ tātꝰ rex Da uid/ orādo fūdebat. Teſtes ſunt oēs pſalmi ſui/ pnīales p̄cipue. qͦs lachrimis rugitibuſ qꝫ lamētis gemitibꝰ aſſiduis plenos liquit. ¶ Sūt alij ſe magnanimes ꝑ arrogātiā repu tātes. iudicio qͦrū flere īdecoꝝ ī or̄onibꝰ aut cāticis. ¶ Sūt qͥ lachrimaꝝ laudāt lauacrū. ſꝫ eas haurire d̓ puteo cordis ꝑ cordā medi tatōis ⁊ ī peluim oculorū īmittere ſūt īertes Eſt ī alijs fons cordis/ limo repletꝰ terrene cogitatōis / vt ſcaturire nō valeat. ¶ Uult al os deꝰ ī humilitate ſicci cordis cuſtodire. ne ex effuſionē lachrimarū ſuꝑbiāt ¶ Supplet ī alijs carētiā intrinſeci dolorꝭ cordial̓ / ꝑ do lores exercitatōis corꝑal̓ multꝭ modis. vt qͥ nō habēt irriguū ſuꝑiꝰ ī corde qͦ delectēt̉ bal neati. nec inferiꝰ qͦ purgent̉ abluti. ipſi tanqͣꝫ ferrū vl̓ es vl̓ argētū/ ponāt̉ ī camino tribu latōis aīas clarificare vl̓ emollire valentis. ¶ Sūt qͥ nauſeāt ſuꝑ māna delicatiſſimo⁊ bi dei/ ſuſpirantes ad alliū. vel pepones. vel carniū ollas egypti. carnales .ſ. delectatiōes in fabulatōibꝰ. ī rumoribꝰ. ī deſiderijs mūdi cōtinuis. Pn̄t aliqn̄ tales plorare fatemur. ſꝫ fletu ſeculi. nō ẜm deū quē iterū deflere ne ceſſe erit. qꝛ mortē operat̉ tam culpe qͣꝫ pene eterne. Uidebis alios qui p̄ſentis miſerie cu ras/ rumoreſqꝫ vndiqꝫ alienas. inutiles. im mo noxias veroqꝫ lamēto ꝯtrarias ſemꝑ ac cumulāt. ¶ Diſcipulꝰ Uetas ergo flere dā na ſecl̓i. mortes parentū. ſubuerſiōes regno rū. ſtrages corpoꝝ. Ubi erit illud apl̓i. flere cuꝫ flentibꝰ? vbi pietas natural̓? vbi xp̄iana charitas? vbi ꝯpaſſio proximorū. ¶ Magi ſter. Fortiter impellis ſi nō reſtitero. aut ſi non cautus aliorſum declinauero. Utrūqꝫ difficile. ſed armabit nos gladiꝰ biceps ver bi dei. viāqꝫ faciet euadēdi. Paratꝰ ē hic gla dius aperire ſepē obicis tui. diuidēdo lamē tū/ iuxta diuiſionē circūſtantiarū/ potiſſime finiū. qd̓ fiet theologice. ſi fodiamus origi nem lamēti/ ẜm dupliceꝫ moralis ſcaturigi nis ſue venā. Hec vena certiſſime amor eſt. ¶ Quis em̄ flet niſi qꝛ ledit̉ amor ſuꝰ .ſ. quod amat ī ſe vel ī altero? Porro ph̓i ẜm diuiſio nē boni triplicis/ triplicē amorē poſuerunt. Theologizās ſiquidē Augꝭ. coartat amorē ſub duplici fine ſimul cū origine ꝓportiona li dicens. ꝙ eſt amor ſui. ſupple vl̓ ſuoꝝ. vſqꝫ ad contemptū dei ꝑ inobedientiā p̄ceptorū. Et eſt conuerſus ad prioreꝫ euerſum. qui eſt amor dei vſqꝫ ad ꝯtemptū ſui. ſupple ⁊ ſuo rum. ¶ Diſcipulus Nō refugio diuidentē hunc gladiū/ ſi viam patefeceris ꝑ eū. ¶ Ma giſter. Dū quis flet damna bonorū tꝑaliū ẜm aliqd̓ genꝰ boni. vel honorabilis. vel vti lis. vel delectabilis ex pͥmo amoris ſui in fi nem ꝯtemptus dei. nemo xp̄ianus dubita uerit quin peſſimus ſit ⁊ deflendus fletꝰ iſte ¶ Diſcipulus. Nec dubito. ſed mediuꝫ in uenio/ qui nec ad deū dirigit̉. nec contemnit ipſum. qualis ē pius amor naturalis bonꝰ de genere. ¶ Mgr̄. Pellis iterū ad aliud deuiū ſi ſit aliquis actus indifferēs inter bo nū morale ⁊ malū. ⁊ inter bonū meritoriuꝫ ⁊ malum demeritoriū. Declinemꝰ ad p̄ſens ta lem introitū. ⁊ dicamus ſub compēdio d̓ fle tu deliberato. bono vel malo. ex vltimo fine deo/ cum circūſtantijs ad finē illum poſitis vel neglectis ſeu reiectis. Nō em̄ agit homo lamentū in genere. ſed agit lamentū ī nume ro. teſte Ariſto. qꝛ actiones ſunt ſingulariū. Fit igitur lamentū cum circūſtantijs ⁊ fine. ¶ Quiſquis gͦ flet deliberate tꝑalia vl̓ ſeip̄m. aut addit conditiōeꝫ deo quā apponere xp̄s docuit tā verbo qͣꝫ exēplo ſuo. Uerūtamen nō ſicut ego volo / ſed ſicut tu. Fiat volun tas tua. et ita plorat meritorie/ ſi dicto ſuo nō diſſentit affectus vel effectꝰ ſuūs. Si ꝟ̓o ꝯditionē hmōi nec affectus nec effectus plo rantis addiderint actu vel habitu/ lamentū iā ē ſecl̓i nō ẜm deū / ⁊ mortē oꝑat̉. Loqͥmur tn̄ (vt exp̄ſſimus) de fletu humano ſcꝫ libero Non em̄ eſt in ptāte nr̄a. qn̄qꝫ multis viſis aut ſenſatꝭ nō plorare. ꝯͣnitēte etiā volunta Super Magnificat LXXXV ris affectu ꝓ tꝑe. ¶ Diſcipulꝰ. Sūt aliqui qui nec vno mō nec alio mō flere pn̄t etiam dū affectāt. qͣliter implebūt illud apl̓i p̄miſ ſum. flere cū flentibꝰ? Sūt qͥ lamētatiōibus ita ſūt abſorpti ſeu dep̄ſſi/ ꝙ gaudere cū gau dētibꝰ vim nō hn̄t. ¶ Mgr̄. Una ē ꝑ omēs paſſiones cōis difficultas. ⁊ ſi qͥdē deſit fa cultas/ ſufficit ⁊ ſupplet volūtas. Ecce debꝫ aliqͥs mō flere cū flētibꝰ. gaudere cū gauden tibꝰ. nō inuenit fletū. deſideret aut deſidera re ꝯcupiſcat. imitādo pſalmiſtā. Cōcupiuit inqͥt aīa mea deſiderare iuſtificatōes tuas in om̄i tꝑe. Ualet hoc ꝯſiliū in multis. ⁊ apuc multos. tn̄ maxime ꝑuulis ī xp̄o/ nōduꝫ ha bentibꝰ exercitatos ſenſus ꝓ ꝯſuetudine bo ni oꝑis. aut qͥ tēptationū pōdere. vel interiꝰ vel exteriꝰ ꝯturbant̉. dū ī eis obtenebrat̉ in tellectꝰ. alligat̉ affectꝰ. obturbat̉ affatꝰ. tolli tur effectꝰ. Suꝑpetūt exēpla pl̓ima ꝓ pl̓ita te ſcādaloꝝ. vt a carne ſic̄ in leproſis ⁊ philo captis ⁊ egrotis. vt a mūdo ſic̄ ī calūniā paſ ſis. ſpoliatꝭ: carceratꝭ ⁊ alijs mille modis vt a diabolo. Demū a diabolo nullus ē qͥ ſe ab ſcōdat. qͥ circūit aſſidue querēs quē deuoret L ¶ Sit aliqͥs cui dedit ociū deus vacādi ſibi ſit ſegregatus in heremo vel cenobio ab hu manis turbinibꝰ. qͣꝫqͣꝫ nō ignoret bella opi niones ve bellorū cū ceteris. De quibus ait Greg. ꝙ neceſſe ē multa mala p̄uenire vt ma lū valeāt ſine fine nunciare. Aut ſi ſit talis in ſeculo. ad quē nihil de regimine publico ſꝑ ctat tꝑali vel eccleſiaſtico Aut forte nihil ꝑci pit auditu d̓ talibꝰ qͣlis erat ī palma vas bal ſamite ꝯtēplatōis ⁊ feraphice ſurſuꝫ deuoti onis maria magdalene. qͣlis altera Maria egyptiaca. qͣlis pͥmꝰ heremicola paulꝰ. Que rit̉ ſi fas ſit cuilibet taliū nec lugere nec gau dere ꝓ ꝓximis. qͦs retinēs mūdꝰ exagitat vi ciſſitudinibꝰ infinitꝭ? Hoc nō abſurde queri ſciet ille/ qͥ cognouerit pl̓es acerrimos pati ſcrupulos/ ſi nō defleāt belloꝝ varios euētꝰ mutatōeſqꝫ regnoꝝ. Sapiēs ē (dicūt alij) qͥ nō curat ī cuiꝰ manu mūdꝰ ſit. Quid ſi pere unt ꝑitura. Tales ꝯͣrie ꝯditōis referūt Se neca ⁊ flaccus ph̓s. Unus/ puto eraclius) ad oēm occurſuꝫ hoīm/ ridēdo cachinnabat Adeo nihil ſerium ſibi fieri videbat̉. Aliꝰ de mocritus. humanos inceſſanter deflebat er rores. de quo mirandū dicit flaccus. vn̄ ocu lis/ tantus ſuffecerit humor? ¶ Nemo in pͥ mis obligat̉ ad lachrimas exteriores oculi. ſufficiunt ille cordis ſeu iudicij ratōnis. q̄ ni hil aliud dicunt qͣꝫ compaſſionē aliene miſe rie. q̄ cōpaſſio interior deſiderat ſubleuatio nē facere. ꝓut oportet ⁊ quō oportet cū cete ris circūſtantijs. ſi facultatē hr̄et. ¶ Nullus p̄terea tenet̉ ꝓ quolibet tꝑe vl̓ incōmodo cō paſſionē affectualē vel effectualē acciꝑe. duꝫ occupatio ſuppetit in affectionibus ⁊ ope ribus alijs ſaltē bonis. et ſi nō eque vel ma gis bonis. Nō em̄ tenet̉ hō ſemꝑ ad melius faciendū. Tollit hec doctrina ſcrupulos ab omnibꝰ de qͥbus inqͥris. ſi ſe circa diuina et ſpūalia ſepius afficiāt humanis affectōnibꝰ nō inſpectis. quibꝰ obuiare ſuuꝫ nō ē. nec ex officio vt ſupponit̉. nec ex neceſſitatis arti culo/ dū pōt afflictis ꝓbabilit̓ aliūde ſuccur ri ¶ Ceterū nemo pius ⁊ ſapiēs imitator eſſe dꝫ alterutrius ph̓oꝝ qͦs inducis. qꝛ miſeriaꝫ alteriꝰ ridere intēperātis eſt ⁊ ſuꝑbi. Dolere ꝟo quālibet ſortē humanā intolerabil̓ ē mi ſerie vel inuidie ſtultiſſime. de quo in Iob. Stultū occidit inuidia. Et ſatyricꝰ. Inui dia ſeculi nō inuenere tyrāni/ tormētuꝫ ma ius. Et flaccus. Inuidꝰ alterius rebꝰ marce ſcit opimis. Hinc quidā cū vidiſſet triſtē ali um: Euenit tibi inqͥt aliqͥd mali. aut alteri aliquid boni. ¶ Rurſus appropriate ꝓ xp̄ia M nis ſcientibꝰ illud apl̓i. Diligentibꝰ deū oīa cooperant̉ in bonū. ⁊ ꝙ dei ꝓuidentia in ſui diſpoſitōe nō fallit̉. Addimus ꝓ ſerenatōne ꝯſcientiarū de quibꝰ inquiris/ ꝙ ſecure pn̄t in om̄i recogitatione miſerie tꝑalis. ſit illa ꝓ pria. ſit ꝯmunis in ſolatiū reciꝑe oīa q̄ ſcpͥta ſunt d̓ patientia tribulationū ſuſtinēda. quē admodū Petrus admonet oēm curam no ſtrā ⁊ ſollicitudinē ꝓijcere in eū. nō ſolū tuaꝫ de te. ſed omnē de omnibus. ¶ Neqꝫ em̄ tibi plus oneri debet eſſe cura vel ſollicitudo ali ena qͣꝫ ꝓpria. vt nō excutias iſtam ex hume ris tuis ſuꝑ deū. Lege quēadmodū xp̄s in cruce tanqͣꝫ gr̄a dei dilectiſſimā ꝯmendauit matrē ſuo dilectiſſimo diſcipl̓o. nec poſtmo dum de matre verbū vllum inuenies. Hoc itaqꝫ exemplo docemur/ cruci religionis af fixi/ domū patris ⁊ matris obliuiſci et eē ſu per terrā ſine patre. ſine matre. et ſine genea logia. Quiſquis iſta cōpleuerit/ ſerena pace gaudebit. in vtrāqꝫ paratꝰ fortunā tꝑalium vel dextrorſum vel ſiniſtrorſuꝫ. quaſi neutri us ꝑtis exiſtens. niſi quā deꝰ mōſtrauerit eli gendā. nō ꝙ non oremus ꝓ pͥncipibꝰ ⁊ ami cis iuſte certantibus. ſed ꝙ om̄ino voluat̉ et terminet̉ ad hoc centruꝫ. Or̄o. Fiat volun tas tua. Nunqͥd nō hͦ mō reſiſtentes inuicē apud Danielē angeli/ habēt ſub expectatōe Ll j Tractatus ſeptimus diuine diſpoſitōis ꝯcordiā? ¶ Potes addere ꝙ ꝓ varietate circūſtantiaꝝ expedit nūc diu tius frequentari lamentū. nūc v̓o gaudium ſpūs plus aſſumi Exemplū de duobꝰ fratri bus ꝯcluſis in carcere penitētiali. Uniꝰ me ditatio magꝭ erat ad penas inferni quas de meruerat. alterius ad gaudia ꝑadiſi q̄ ſpera bat. hic ſcd̓s pulcro vegetoqꝫ corpore. alter ſqualida cute vix oſſibus herēte. ſnīa patꝝ ī eis par meritū iudicauit ¶ Poſtremo teneat̉ Pauli determīatio cū ſapiēte. oēm triſticiaꝫ ſeculi a corde pellēdā. Qd̓ ſalubriter pōt ad oēꝫ paſſionē. ſit gaudiū. ſit ira. ſit deſideriū. ſit timor qn̄ nō ē ẜm deū/ aꝑte trahi. Nō eſt aūt ẜm deū/ ſi tollat aūt nō edificet/ debituꝫ religioſe deuotionis affectū vel effectū vl̓ in tellectū cum affectu. ¶ Diſcipulus. Ue mi ſeris quibꝰ licebat flere ſibimetipſis totos in tēdere. vacare ⁊ videre qm̄ ſuauiſ ē dn̄s. Qui nihilominus ſe derelinquūt. nec ſe nec alios digne flētes. Qui rumoꝝ fabulatōibꝰ indul gent. ſed nō vt tex tua dn̄e. Qui gratis occu pant̉ nil ꝓfuturis. cogitatiōibꝰ vagis. quibꝰ cum ſe oblectauerint (dicēte Seneca) triſtes manēt. nec ſibi nec alijs vtiles. Inutiles cre bro. qꝛ tꝑa furant̉/ rē p̄cioſiſſima. nec reditu rā. Graui poſtremo ſe falſe onerāt. impediūt circūligāt. mergūt. ꝑ murmur. ꝑ detractōes ꝑ leticias de caſu inimicoꝝ. ꝑ crudeles incō paſſiones ſuꝑ ꝑditōes animaꝝ. gaudētes d̓ ꝑtialitate valitura nihil alijs. obfutura plu rimū ſibi. Dicunt tamē. Hoc agimꝰ ⁊ que rimus vt oremus attētius. īmo v̓o vt ſedu lius vos damnetis ¶ Magiſter Intras ſa tyrā cui nulla poterit par eē tragedia qͥn po tius redeamus ad beate nr̄e lamentū. qd̓ no bis ſit ī exemplar fructuoſe lamētatōis ¶ Di ſcipulꝰ Neſcis quātū doleā plenꝰ indigna tione ſpūs. ¶ Magiſter. Uide ne lacum in tres quē fodiſti gemēs fruſtra. fer eos quos nō habes fas corrigere. timori quoqꝫ dei lo cum linque. ¶ Diſcipulus Conferamꝰ lau do de beata pulcerrima mulierū. neduꝫ qͦ nā modo lamentata ſit ⁊ plorauerit. ſed de quo libet vniuerſaliter affectu/ qͣliter vſa fuerit in canticis ⁊ hymnis canticordis. hoc ē in exul tatione cordis ſui. Certe nos interea deſerāt mordaces ⁊ noxie curarum muſce. mētis ir ruentes oculis ⁊ ſuauitatem deuotionis cū ſabbati tranquillitate ꝑdentes. ¶ Magiſter Reficiat tamen antea noſtri laborē multilo quij quies oportuna ſilentij. Cras agemus vt voles Cuiuſlibet interea ſingillatim apd̓ ſe vigeat recordatio/ lamētū nutriēs ⁊ cōfir mās timoratū apud deū. qꝛ miſcd̓ia eiꝰ a ꝓ genie in progenies timentibus eū. Sequūtur decem ⁊ octo ꝯſideratōnes. ¶ Prima ſit miſcd̓ia dn̄i timentibꝰ eum. Letet̉ cor meū vt timeat no men tuū. nomen ſctm̄ ⁊ terribile. Scio canē te te beatiſſima virgo (teſte ꝓphetico ſermo ne) qꝛ beneplacitū eſt domino ſuꝑ timentes eū. ⁊ in eis qui ſperāt ſuꝑ miſcd̓ia eius. Iun git̉ merito ſpes de miſericordia ad timorē d̓ iuſticia. Sicut em̄ nomen dn̄i reddit̉ ſctm̄ ⁊ ſuaue ſperantibus. ſed ne dulcedo mellei ſpi ritꝰ plus comedat̉ qͣꝫ ſatis ē/ terror addit̉ di ſtrictioris iuſticie qͣſi ſal̓ ad ſaporē. ¶ Terret teo aīa deus vltionū dn̄s. deꝰ iuſtus ⁊ iuſti cias diligēs. alliciat miſericors ī eēntia ⁊ mi ſerator ī efficacia. dn̄s ſuauis ⁊ multū miſe ricors. Damnat te thronꝰ iuſticie. adicuꝫ fi ducia thronū miſcd̓ie dū licet appellare. dū adhuc dies eſt ꝯꝑationis. dū miſcd̓ia ſedet ī throno ſuo que exuperat iudiciuꝫ. Caue ne differas quouſqꝫ dn̄s accipiat tp̄s a te. tūc vtiqꝫ iuſticias iudicabit. nec appellare lice bit. Ecce cōfugit ad thronū miſcd̓ie reꝰ iſte o beatiſſima virgo regina miſcd̓ie. defende iura curie regni tui cū filio tuo/ dum ſedes a dextris ī ea. dū tp̄s eſt miſerēdi. Defer appel lationi mee ſuſcipiēs eaꝫ ad te. Nō remittas ad ſedem iuſticie. qm̄ terribilis ē nimis ⁊ ag grauans ⁊ inſuſtētabilis ira eius. Horren dū ē deniqꝫ incidere ī manus eiꝰ. dicit apl̓s ¶ Audio qͥd moneat immo iubeat miſericor dia. Si vis miſericordiā/ ſac miſericordiā et ama eā. ſerua leges curie qͣs dictat miſericor dia. Quales leges? Dimittite ⁊ dimittemī. Nolite iudicare ⁊ nō iudicabimī. Date ⁊ da bit̉ vobis. In qua em̄ mēſura mēſi fueritis remetiet̉ ⁊ vobis. Deniqꝫ iudiciū ſine miſeri cordia fiet ei qui nō fecerit miſcd̓iam Remo ta miſericordia. et quis iudiciuꝫ ſuſtinebitꝰ ¶ Credo dn̄a qꝛ ſic eſt. adiuua incredulitatē meā. Conſcius itaqꝫ ſum mihimetipſi/ ꝙ ex corde deſidero dimittere debitoribus meis. ſicut ⁊ vult ⁊ p̄cepit miſericors filiꝰ tuꝰ. ſꝫ tre pidat ꝯſcīa ſuꝑ effectibꝰ. Deſideriū pauperꝭ exaudiet dn̄s p̄parationē ꝯcupiſcētis dimit tere magis aſpiciet/ qͣꝫ ad exhibitōem oꝑis. ¶ Si nō ſatis effecero qd̓ ī me fieri concupi ſco vt dimittantur mihi pctā mea. fiat mihi ẜm deſideriū. qͣlit̓ ea cupio mihi dimitti. di mittā ⁊ debitoribꝰ. īmo generalit̓ vniuerſis. Super Magnificat LXXXV Deſideret igit̉ miẜicors filiꝰ tuꝰ o regina mi ſcd̓ie. deſideret te orāte/ qͣtinꝰ mihi dimittat pctā mea. certe cū ſibi ſuppetat poſſe ī oī qd̓ deſiderat (ſi deſiderare dici pōt) dimittet. vti qꝫ talē me faciet cui dimittere iā ſit opꝰ iuſti cieſue/ qꝛ ꝓmiſſiōis. dimittite ⁊ dimittet̉ vo bis. Dicā tn̄ aliqͣ quoꝝ mihi videt̉ eſſe teſtis ꝯſcīa/ ſi fallit̉ corrigat̉. Dimitto tali deuotio ne cuilibet debitori ꝓ xp̄o ī vita rea. ꝙ nullū volo reū fieri debiti pene gehēnal̓. ⁊ tandē a padiſo ſecludi. Abſit hec iniqͥtas tā crudel̓. Dimitto rurſus tali rōne. ꝙ nulli vellem pe nas īferri vt pene ſūt. vijs iniuſtꝭ. Nullas in ſuꝑ moleſtias ꝓcurare fieri iurꝭ ordīe (qͥ tuꝰ ēo deꝰ) int̓rupto. Si aūt ꝑ te aut tuos iudi ces ſubordīatos iudiciū īfligꝭ ad correctiōeꝫ maloꝝ ⁊ īnocētiū ſubleuatōꝫ aut ꝯſolatiōꝫ. bn̄dictꝰ tu ī oībꝰ oꝑbꝰ tuis. qꝛ iuſta ſūt ī oībꝰ vijs. ¶ Oro plane ſic dimitti iniqͥtates meaſ ꝑafflictōes ī pn̄ti. ſub māu mīe tue. qͣtinꝰ nō reſerues eas vbi ⁊ qn̄ horrēdū ē īcidere ī ma nus dānātꝭ iuſticie tue. Da mihi miſero/ mi mīe. qͣtinꝰ miſerear aīe mee placēs deo. habe amodio iniqͥtatē. qꝛ qͥ diligit iniqͥtateꝫ odit aīaꝫ ſuā Quid aūt īfeliciꝰ? qͥd crudeliꝰ qͣꝫ odi re aīaꝫ ſuā? qꝛ qͥ ſibi nequā/ cui bonꝰ? ¶ Sē tio dn̄a mīe. ſentio. fateor. et ſi negare preſu merē/ mētiret̉ iniqͥtas ſibi. Sētio (ve miſero mihi ꝯmotōes aliqn̄ varias aduerſus ſil̓es mihi pctōres. aut minꝰ pctōres. p̄ſertiꝫ ſi mi hi aūt meis ꝟbis vel oꝑbꝰ moleſtias inferūt etiā ſi iuſte ſūt. Renitoro dn̄a dū veniūt cō motōes ad iudiciū ſuꝑiorꝭ rōnis. vellē non moueri. nō iraſci. nō formidare. nō ꝯturba ri. ſꝫ imꝑfectū meū vider̄t ocl̓i tui. gemo ſub pōdere veterꝭ hoīs mei. velle pacꝭ mihi adia cet. ſꝫ poſſe nō īuenio. ¶ Fiat dn̄e voluntas tua ſic̄ ī celo rōnis/ ſic ī t̓ra ſenſualitatꝭ. Sꝫ hoc aliqn̄ dat̉ nō ex toto ꝑfecte qͦuſqꝫ abſor pta fuerit mors ī victoria. laborabo ⁊ onu ſtꝰ ero qͣꝫdiu ſū ꝑegrinꝰ a te. Onerat corpus onerat qͦtidianū opꝰ. onerat peccās ꝓximꝰ. onerat diabolꝰ aſtutꝰ. caro blādicijs. mūd anguſtijſ. demū ſic̄ onꝰ gͣue gͣuate ſūt ſuꝑ me P iniqͥtates mee cū oībꝰ iniuſticijs. ¶ Succur rant obſecro qͣdrige tue. qͣdrige aminadab qͥ volūtariꝰ int̓p̄tat̉. Benigne fac dn̄e ī bona volūtate tua mecū .i. bn̄ ignite age. cuꝫ qua drigꝭ his v̓tutū ignitꝭ. vt helye. Subleuēt fides ſpes ⁊ charitas. veniāt eqͥ tractores qͣ drigaꝝ cū ortꝭ qͣttuor v̓tutū totidē cardina liū. Iſta ſeptē onera moleſtiarū. fides onus corꝑis. ſpes onus oꝑis. charitas onꝰ ꝓximi pctōrꝭ. Prudētia ſuꝑet aſtutiā. tꝑantia ꝯcu piſcentiā. fortitudo triſticiā. Iuſticia poſtre mo oēꝫ neqͥtiā. ¶ Letet̉ cor q̄rentiū dn̄m. iu bet hec (v̓go ſuauiſſima) filius tuꝰ totus de ſiderabil̓ ꝑ ꝓph̓aꝫ. Fiat ī me qd̓ iubet. Fiat qd̓ ſeqͥt̉. Querite dn̄m ⁊ ꝯfirmamī. q̄rite fa ciē eius ſꝑ. Ita dn̄a ſim nūeratꝰ ī generatōe q̄rētiū dn̄m. q̄rētiū faciē dei iacob. Ue qͥd ti bi ⁊ leticie pctōr ſtolidiſſime? Nunqͥd nō au dis. nōne paueſcꝭ v̓bū ſapiētꝭ? Nōne docent ſtultū delicie. nō legꝭ/ ꝙ meliꝰ ē ire ad domū luctus qͣꝫ ad domū ꝯuiuij? Et rurſus. Riſū reputaui errorē. ⁊ gaudio dixi. cur fruſtra de ciꝑis? ¶ Sꝫ ex aduerſo ꝯſolātē ⁊ ꝯſulētē au dio. delectare ī dn̄o. ⁊ dabit tibi petitōes cor dis tui Totus deniqꝫ pſalmoꝝ decurſuſ īui tat ad exultatōꝫ. gaudiū ⁊ laudē nedū hoīeſ ſꝫ generalit̓ oēs creaturas. Hinc de hoībꝰ ī ſpāli. Btūs hō qͥ ſcit iubilatōꝫ. Quid autē ē iubilꝰ niſi gaudiū cordis ītēſū. qd̓ nec retine ri p̄t intꝰ nec forꝭ expͥmi. Hilarē ad extremū datoreꝫ diligit deus. Oneroſa res dn̄o ſuo ſeruꝰ triſtꝭ. Delectat alacrꝭ hilaritas obſeq̄n tis. Qual̓ honor dn̄i ſi ſeruus ſꝑ horreat eū tortorē. vt deluſorē. vt irriſorem ⁊ tyrannū? ¶ Crudelē litē hāc(o aīa xp̄iana) iā ſcpͥſimus abſolutā ex apl̓ica diſtinctōe d̓ triſticia ⁊ leti cia ẜm deū. ⁊ ẜm ſcl̓m. ẜm veterē ⁊ nouū ho minē. Ceteꝝ finis ⁊ intētio leticie tue nomē imponet / ſi timorata. Letet̉ (inqͥt ꝓph̓a ad dn̄m) cor meū. qͦ fine? vt timeat nomen tuū. Si cū modeſtia Gaudete ī dn̄o ſꝑ. Sequit̉ Modeſtia vr̄a nota ſit oībꝰ hoībꝰ. Si ſua uis in ſpūſancto. Si grata. ſi ſeria. ſi mode ſta. ſi ſubtriſtꝭ ī veteri hoīe. ſi verecūda coraꝫ dn̄o. ſi vilis ſibi ſperet in miſcd̓ia dei. ſi lacri moſa cū decore. ſi q̄ruloſa cū pace. exultabū da cū timore. ¶ Cōmonitio deniqꝫ ſapiētis Qui diligitis dn̄m timete illū. Ecce timorē Deinde de miſcd̓ia ⁊ leticia ſimul in oblecta tionē .i. oēꝫ lactatōeꝫ. vob̓ veniet mīa. Recte qͥdē ad marie cāticū. ⁊ mīa eius a ꝓgenie ī ꝓ genies timētibꝰ eū Un̄? ꝓpter generale ī oēs beneficiū. Magnificat aīa mea dn̄m. Ini tiū quoddā tangēs modū expoſitiōis mora lis ſeu tropologie lamentationū Hieremie ¶ Aleph Quō ſedet deiecta ⁊ eiecta ciuitas anime mee. prius plena populo / virtutū om niū. nūc ſola ⁊ ſolitaria facta locus ſpinarū. ⁊ vepriū pctōꝝ. Facta ē ipſa pͥus dn̄a gētiū ꝑ ſubiectōeꝫ paſſionū oīm. nūc velut mr̄ vi dua. nō hn̄s viri dei ſui ꝓtectōem. aduerſus tyrānidē demonioꝝ. Ipſa dudū pͥnceps ꝓ Tractatus ſeptimus uinciaꝝ q̄ ſūt ſenſus ſui iure ſubditi ſuo pͥn cipatui. facta ē eis ſub tributo duriſſime ẜui tutis. in luto luxurie. paleis ſuꝑbie. lateribꝰ auaricie. fornace ferrea totiꝰ miſerie ¶ Beth. ¶ Plorans plorauit aſſidue ī afflictonis no cte. ⁊ lachrime eius voluunt̉ ī maxillis eiꝰ ex terius. Nō ē qͥ ꝯſolet̉ eā ex omnibus charis eiꝰ. angelis ⁊ ſanctis charis eiꝰ. et oēs amici eius ſpreuerūt eā. qꝛ vident a ſpōſo ſpretaꝫ. ⁊ facti ſunt eius inimici. zelātes aduerſus mi ſerā ⁊ reā ꝓ honore dn̄i quē offendit. ¶ Gy mel. Migrauit iudas/ deſerēs aīam meaꝫ ne ꝯfiteret̉. ⁊ hoc ꝓpter afflictionē culpe toti ens repetite. ⁊ multitudinē ſeruitutꝭ verecū de quā hꝫ totiēs iterata. nec valitura ꝓpt̓ cō tinuū recidiuū ꝯfeſſio. ¶ Deleth Uie ſyon. q̄ ſunt itinera quibus anima ſcandit ad ſpe culationē diuinoꝝ. lugent/ dū materiā dant lugendi. eo ꝙ nō ſit bonus ⁊ altus cogitatꝰ. qui veniat ad ſolennitatē gaudētis affectus Oēs porte eius. ſenſus videlicet exteriores. ſunt deſtructe ꝯuerſis ſecātiū ſecuribꝰ. Sa cerdotes eius vires ſuꝑioris rōnis. gemen tes ꝓ voce exultatōnis ⁊ ꝯfeſſionis. Uirgi nales olim affectiones ſue ſunt ſqualide. tu pes ⁊ fede. Quid plura? et ipſa tota ē oppreſ ſa amaritudine vicioꝝ. ꝓ ſuauitate ſanctorū bene olentiū vnguentorum. Sequitur tractatuſ ſeptimus principalis ꝓſaicus. de mente cor dis ⁊ cognitiōe dei ſuꝑ illo ſexto verſu. ¶ Fe cit potentiā in brachio ſuo. ꝑ notulas centū quinquaginta. Notu ia. prima R Ecit potentiā in brachio ſuo. diſꝑſit ſuꝑbos mēte cordis ſui f Conſideremꝰ attēta mente cor dis noſtri/ nos qͥ tota anīa ma gnificare dn̄m. qͥ deū tota mē te ⁊ corde ꝑfecto diligere precipimur Audia mus qͥd ī hoc cātici tono/ notauerit iuuēcu la tympaniſtria. cuiꝰ mens humil̓ cōtēplata ē multa ſapiēter. Diſꝑſit inqͥt ſuꝑbos. Hoc ſufficere videri poterat ad ꝯfuſiōeꝫ ſuꝑboꝝ ad collaudationē humiliū. ad potentiā diui nā in ſuo brachio ꝯmendandā. etiā ſi nō ad ditū eēt/ mente cordis ſui. Sꝫ firmiſſime te neamus. nihil ī hoc tractatū cāticoꝝ ſuꝑflu um/ ſicut nihil eē diminutū. qꝛ nimiꝝ ſpūſā cto dictāte ſapienter editū ē. cuiꝰ ꝑfecta ſunt oꝑa. cuiꝰ in eloquijs nec vnū iota nec vnus perit apex. ¶ Intelligēdū tn̄ ē ī pͥmis (ne no ſtrā fallat inueſtigationē noīm/ vel eqͥuoca tio vel ignorātia) qͥd vocet̉ mens cordis Lu cidius hoc cognito/ patebit integer ⁊ multi plex huiꝰ ꝑticule ſenſus. ¶ Mens ⁊ ſi pro vi memoratiua qn̄qꝫ ſumit̉. vt cū dicimꝰ. mēs meminit huiꝰ. nihilominꝰ ad p̄ſens coarta bit̉ acceptio ad illud qd̓ eminet. ⁊ eſt p̄cipuū in creatura rōnali vel intellectuali. Unde et mēs ab īminēdo dicta ē. vel a meliore. vel a menſura. qm̄ ⁊ illud qd̓ eminet/ ⁊ ſimpliciſſi mū ē in vnaquaqꝫ re menſura alioꝝ ī tali re ꝯſiſtentiū eſt. Uolumꝰ autē ī pͥmis incedere groſſa ⁊ palpabili fide/ plus qͣꝫ ph̓ica ⁊ ſub tili determinatōe. quēadmodū ꝓ ſimplicibꝰ ⁊ idiotis (fidelibus tn̄) cudit̉ hoc opuſculuꝫ. Cuiꝰ titulus eē pōt de mēte cordis. ſeu d̓ tri clinio cordis. in qͦ p̄ſidet tanqͣꝫ architriclinꝰ ſpūs rōnalis ẜm tres māſiones ſeu cenacu la vel tabernacula cordis ſui. Cōſtituamus idcirco qͥd ꝑ nomē mentis volumꝰ intelligi. Nec obſtrepet aūt ꝯͣdicat qͥſpiā ꝯtentioſus acceptōi. nā noīa ſūt ad placitū. Cū p̄terea ꝓceſſus aꝑire poterit ꝯgruā impoſitōis rati onē. Dū aūt q̄rit̉ de re/ ſtultū eſt (dicit Dio nyſius) ꝯtēdere de noīe. Mens ē portio vel potētia creature rōnal̓/ q̄ facta ē capax dei. ⁊ eiꝰ ꝑticeps eē p̄t. Cōſonat hec deſcpͥtio ph̓i cis ⁊ theologicis traditōibꝰ. Sꝫ hꝫ pl̓imas q̄ſtiones. q̄ vix etiā ab ipſis lr̄atis pn̄t termi nari. vt de qͥdditate potētiarū aīe rōnalis. d̓ ipſarū diuerſitate ⁊ idētitate cuꝫ eēntia. De numeroſitate ⁊ officijs. ⁊ hmōi ceterꝭ ¶ Pla ceat igit̉ rudior manifeſtatio ⁊ dicat̉. ꝙ rōna lis vel intellectualis creatura/ noīat̉ vti men te ſua īmo ſeipſa tanqͣꝫ mental̓ tūc exiſtens/ dū tota conuertit̉ ad ſolū deū tanqͣꝫ ad obie ctū ſuū. vnū. pͥmū. ſupremū. optimū. eternū p̄cipuū ⁊ ſummuꝫ. ¶ Teneat̉ interim iſta de ſcpͥtio ſeu qͥd noīs mentis. At ꝓinde metha phiſicales ceſſent inqͥſitōnes quales notate ſunt de qͥdditate reali mētis. de mō quo pōt clare ⁊ nude ꝑciꝑe ſolū deū vel ferri ī eū. Rn̄ deat etiā qͥuis idiota fidel̓ interrogatus/ q̄ qͣ lis ⁊ quāta eſt mēs tua? Rn̄deat inquā. mēs eſt aīa mea/ dū ipſa ꝯuertit̉ ad deū ſolū. tota ⁊ ſola ad ſolū ⁊ vnū. Sic ſonat initiū vulga ti autoris etiā pueris inculcatū. Si deus ē animꝰ vt nobis carmina dicūt. Hic tibi p̄ci pue ſit pura mēte colendꝰ. Ecce ꝙ mentꝭ of ficiū ē p̄cipue colere deū. ¶ Quo ſtabilito cō feſtim elicere phas habemꝰ rōnes aliqͣs. cur Super Magnificat LXXXV ad hec v̓ba. diſꝑſit ſuꝑbos/ addituꝫ ē mente cordis ſui? ¶ Una rō ē. ſi reſpiciamꝰ ad pri mos parētes nr̄os Adā ⁊ euā. qͦs ꝯdiderat deꝰ ad ſui ꝯtēplationē clarā ⁊ ſerenaꝫ ꝓ ſtatu vie. quā ꝯtemplationē fuiſſet in gloria viſio facial̓ ſubſecuta. Ue tibi ſuꝑbia Ita em̄ mē te a primis parētibus diſpergi ꝑ diuini bra chij potentiā demeruiſti / vt iā heu nos infe liciſſima proles nullū mentis habitaculum in cordibus hr̄e potuiſſemꝰ. ſicut nec deum cognoſcere. niſi miſericors et miſerator dn̄s nr̄ ih̓s xp̄s potēti v̓tute ꝓuidiſſet Deū qͥppe nemo vidit vnqͣꝫ (ait Ioh̓es) ſed vnigenitꝰ q eſt in ſinu pr̄is/ ipſe enarrauit. Pōt altera rō ſumi. ſi reſpectꝰ habeat̉ ad apoſtatas ange los. qͦs ī tantā conata ē attollere celſitudinē ſtulta ſue mētꝭ p̄ſūptio. vt diceret pͥmꝰ eorū Sedebo ī lateribꝰ aqͥlonis. ⁊ ſil̓is ero altiſſi mo. Mēs v̓o nimiū ſublimata. nimiū etiaꝫ p̄cipitata ē. ſil̓ ⁊ diſꝑſa. Ad hͦ em̄ q̄dā in alta tollunt̉ vt lapſu grauiori ruant. finiſqꝫ ad al ta leuatis ē ruere. Quereret hic ſcrupuloſior aliqͥs. Nunqͥd habēt demōes ipſi corda cuꝫ corꝑa nō habeāt. p̄ſertim carnalia. cuiuſmo di ſubſtātie cor eē comptū ē. Atuero ſi deuꝫ hr̄e cor trahimus de ſcpͥturis (vt dicimꝰ fili um eē d̓ corde pr̄is. Iuxta illud pͣs. Eructa uit cor meū verbū bonū) nemo iure negabit poſſe cordis nomē angel̓ attribui. cū de īſen ſibilibꝰ creaturꝭ inueniamꝰ dictuꝫ. trāſferent̉ mōtes ī cor marꝭ. Trāſeamꝰ idcirco nunc et alibi digreſſiōes moroſiores īducere ꝑ ꝯcor dātias ml̓tiplices. vbi ſtatim ꝯſtare pōt de yarijs acceptōibꝰ termīoꝝ ī ſcpͥturis. Ex qͥ bus acciꝑe paucas ad ꝓpoſitū qd̓ ī manibꝰ habet̉ ſuffecerit. ¶ Hoc indulto poterit ⁊ ali us ſenſus elici. ꝯiungēdo hoc complexū mē te cordis ſui. diſꝑſit ſuperbos. ſicut ī Geneſi dictū ē. tactus dolore cordis intrinſecꝰ. cuꝫ diſpſit ꝑ diluuiū generale oēm carneꝫ. ¶ Oc currit ⁊ alius ſenſus ſi traducamꝰ diſꝑſionē in bonū. diſꝑſio ſiquidē maloꝝ vel a mal̓ bo na ē. ſicut ⁊ defectio ⁊ ſeꝑatio. Sil̓r inueni mus a ſanctis nominatā aliqn̄ ſuꝑbiā ſctāꝫ. que ſcꝫ nobilitatis ſue conſcīa neſcit ꝓſtitui vel calcari. neſcit niſi ſummis iungi. Ponā te in ſuperbiā ſeculorū ait dn̄s de hieruſaleꝫ noua. Aſſumat vtinā mēs noſtri cordis hāc ſuperbiā/ vt nulli dignet̉ intēdere. nulli iun gi. nulli inherere niſi vni ſoli. qd̓ eſt neceſſa riū. optimū. eternū ⁊ ſummū. qualiter elegit maria partē optimā. qualiter exultās ꝓphe ta dicebat. Defecit cor meuꝫ ⁊ caro mea. ꝑs mea deus in eternū. O vere ſancta ⁊ deſide randa ſuꝑbia/ q̄ vnicū bonū ſuum poſſidere vult excellēter ſine arrogātia ⁊ vana gloria/ ſingulariter ſine inuidia. Imꝑturbabilit̓ ſi ne ira. Infatigabilit̓ ſine accidia. Indeſinē ter ſine auaricia. Delectabilit̓ ſine luxuria et gula. honorabilit̓ ſine hypocriſi ficta. Diſꝑ gat oro potētia diuīe miſeratōis vniuerſas alteritates. oēs ꝯcupiſcētias. oēs ſollicitudi nes et fantaſias a mēte cordis nr̄i. vt libera mēs ab om̄i diſꝑſione gl̓iet̉ exultās. Mihi aūt adherere deo bonū eſt. O felix diſꝑſio qͣ ſūmā ꝯgregationē oꝑat̉. ꝓut loqͥt̉ diuinꝰ Di onyſiꝰ. ꝙ vnifica v̓tus diuīoꝝ luminū reſti tuit ⁊ replet ⁊ ꝯuertit nos/ ad ꝯgregātis pa tris vnitatē ⁊ ſimplificā deitate. Cui ꝯcinēſ vates regiꝰ. Edificās inqͥt hierl̓m dn̄s. diſꝑ ſiones iſrl̓ ꝯgregabit. Hāc diſꝑſionē meret̉ ſctā ſuꝑbia/ qͣtinꝰ purget̉ ⁊ illumīet̉ ⁊ ꝑficiat̉ in vnico optimo mēs cordis pura ⁊ deifor mis. Hec aūt nō habet̉ ꝑfecto ꝯplemēto p̄ terqͣꝫ in gl̓ia. ꝑticipatiue ꝟo ꝑ gr̄aꝫ. plus aūt minꝰ ī viā ẜm diſtributionē ſanctiſpūs. ma xime ꝑ theologiā myſticā ꝓut aꝑiēt ſeq̄ntia/ qͣꝫtū ꝯceſſerit ſpūs bonus. quē dat pr̄ celeſtꝭ petentibꝰ ſe. ¶ Incideret hic locꝰ d̓ diuiſione ſpūs ⁊ aīe. cōpagūqꝫ ⁊ medullaꝝ. ⁊ diſcretō ne cogitationū ⁊ intētionū cordis. ꝑ potētiā vbi qd̓ ē brachiū pr̄is eterni Qua diuiſione (ẜm doctores myſticoſ) nll̓a mirabilior/ nul la potētior Sed ad faciliora reuertamur vt cepimꝰ eis ꝯtēti/ q̄ tractatu dragmatico ſecū do notauimꝰ. ¶ Pretactū ē ꝙ ī corde rōnal̓ U creature reꝑit̉ triplex habitaculū. Un̄ noīa ri pōt cordis tricliniū. Spūs v̓o qͣſi p̄ſidēſ iure d̓r architriclinꝰ. de quo ꝑ tropologiā ſi gnatū ē ī nuptijs. dū in chana galylee xp̄us aquā ꝯuertit ī vinū. Procedemꝰ aūt ordine magꝭ narratiuo qͣꝫ demōſtratiuo vl̓ ꝓbatiuo ſupponētes dicta doctoꝝ cū ſuis declaratōi bus metaphiſicalibꝰ ⁊ theologicis vſqꝫ qͣqꝫ ml̓tipliciqꝫ rōne fulcitꝭ. qͦs inſecuti/ ꝯpoſui mus pͥdē opuſculū de theologia myſtica/ ꝑ titū ī duos tractatꝰ. ẜm traditōeꝫ ſpeculati ue pͥmo. poſt practice ꝑ duodecī induſtrias ¶ Contentet̉ obſecro qͥſqͥs lector acceſſerit. ſi non mox pariter oīa numerauerimꝰ q̄ faci unt ad decorē ⁊ ornatū. diſpoſitionēqꝫ mira bili varietate deſcriptā ex libris tā nature qͣꝫ ſcripture. qꝛ forte dicet̉ altero loco. Suffece rit hic ⁊ nūc ſenſibilis deſcriptio. quēadmo dū ꝑ corꝑalia ſpūalia figurant̉. eo ꝙ omnis noſtra cognitio incipit a ſenſu ꝓ ſtatu p̄ſen Tractatus ſeptimus tis miſerie. Propterea interior hō noīat ex teriorē ꝙ ē vnanimis dux ſuꝰ ⁊ notus ſuus. ¶ Proponet̉ vna deſcpͥtio nō vt ī ea ſiſtat̉. ſꝫ vt manuductio q̄dā ꝓ rudibꝰ ⁊ idiotꝭ. ad di uina quōlibet capeſcēda. ¶ Iuxta quod ita Gregꝭ. exordit̉ ī omelia quadā d̓ theſauro ⁊ p̄cioſa margarita. Regnū celoꝝ idcirco ter renis rebꝰ ſil̓e d̓r. vt ex his q̄ animus nouit/ ſurgat ad incognita. ⁊ ꝑ hec q̄ ſcit nota dili gere diſcat ⁊ incognita amare. ¶ Aſſignabi mus igit̉ hūano cordi tāqͣꝫ loco grādi ⁊ ſpa cioſo/ tria cenacula. ſupremū. mediū ⁊ īfimū Primū noīabimꝰ cenaculū mētis. Mediuꝫ ꝟo cenaculū rōnis. Terciū erit ⁊ infimū aīe cenaculo deputatū. Nolumꝰ tn̄ vt ſtatiꝫ ar bitretur inſpector. hec idcirco depingi ꝙ ita ſint. ſed vt faciliꝰ accipiat figurata dū īcipit. ſed nō ſiſtat ī figuris. Sic ꝑ myſticos intel lectꝰ/ archa Noe lr̄alis. ſic archa federꝭ. hn̄s inſtar illius ſpūalis q̄ mōſtrata ē ī monte. ſic tricliniū ſamuel̓ ꝑ typū. ſic tricliniū femina rū ī heſter. Sic vniuerſaliter (vt ad vnū di camꝰ) oēſ ꝑabolice locutōes ſignificatū acci piūt. ¶ Sic p̄terea corā ocul̓ poſitū cordis tricliniū. in qͦ mēs obtinet ſummū locū de qͦ ſeorſuꝫ ꝯſequēter ꝓprie conſideratōes anne ctunt̉. ꝙ rariꝰ ſermo inuenit̉ de mēte p̄ciſus. Rō ponit̉ ī medio. aīa ſtat ī imo. Spūs no ſter tanqͣꝫ architriclinꝰ p̄ſidet toti triclinio. nūc ab arce mētis dilabēs ad vltimū anīe ce naculū pro admīſtratōe ſenſuū. nūc ſtat ī ce naculo rōnis ad inueſtigationē ph̓ice cuiuſ libet diſcipline. ¶ Porro ſi qͥs aſpectu pͥmo deſpexerit aūt abiecerit hāc noſtrā ſpeculati onē. ⁊ tanqͣꝫ cōis vulgata vileſcat qͣſi nihil af ferat nouarū ſnīarum p̄ter v̓ba vel figuras. accipiat pro rn̄ſo pͥmo. ꝙ ideo nō ē abijcien da. qꝛ conſonas habꝫ ⁊ p̄ſcas doctoꝝ ſnīas ſicut ⁊ ipſi ſecū veniūt. Deinde faſtidiū tolli tur/ dū eadē ſnīa varie deſcribit̉. Un̄ fundat̉ color rethoricꝰ expolitio noīatꝰ. Deniqꝫ ne mo cogit inſiſtere huic ſpeculationi. p̄ſertim cū neglectu aliorū. immo (ſi nō fallor) prode rit ad oīm ſimiliū faciliores intellectꝰ. preci pue ſi cōditio pͥmi cenaculi/ qͦ mēs reſidet ve lut ī aureo ſalomōis reclinatorio/ fuerit ple ne nota Caueatqꝫ ſibi maledictū illd̓ ſibi di ci. diſꝑſit ſuꝑbos mente cordis ſui. ¶ Quibꝰ ita p̄ordinatꝭ. ſubiungamꝰ tricliniū cordis. architriclinꝰ d̓r corculꝰ .i. cordiſ cultor. ⁊ cor datus dici pōt ſpūs .ſ. rōnal̓. qͣꝫuis ſit vnꝰ in eſſentia. triplex tn̄ ī potētia. īmo multiplicit̓ triplex in viribus ⁊ efficacia. ¶ Tricliniū fu it Maria. quā eccl̓ia ſic ſalutat. Saluema ter pietatis et totiꝰ trinitatꝭ nobile tricliniū. verbi cū incarnati/ ſpāle maieſtati/ preparas hoſpitiū. Primū ſpectat ad mentē. alteꝝ ad carnē. ex qua verbū caro factū ē. triplex ī na tura. vnus in ꝑſona. Tricliniū triplicatū re perit̉ ī celeſti hierarchia. Triplex inſuꝑ actꝰ hierarchicus. purgare. illuminare ⁊ ꝑficere. Materiā hanc ſupponimus latiſſime ꝑ do ctores proſecutā. Hoc primū notet̉. ꝙ ī om ni creatura rōnali ⁊ iuſta/ p̄ſertim in hoīe. tri plex hec triplicata hierarchia reꝑit̉ ẜm tripli cem vim. memoratiuā ſcꝫ ⁊ ꝑceptiuā et affe ctiuā. primo ī mente. ſcd̓o ī ratione. tercio ī aīa. tripliciter in qualibet ſingillatim Hic ē ampliſſima ſpeculatio ex hierarchia Diony ſij tracta. decimo ca. ¶ Tricliniū multiplici ter triplex ꝯformiter ad celeſtē/ reꝑit̉ ī eccleſi aſtica hierarchia. ſic ſil̓r ⁊ ī ſcl̓ari iuxta tripli cē ī quolibet ſtatuū coordinationeꝫ ꝯſideret ſpeculator. Tricliniuꝫ hꝫ magnꝰ mundꝰ ſub deo. Quia quedā ſunt entia pure ſpūalia. q̄ dā pure corꝑalia. q̄dā ex corꝑe ⁊ ſpū condita Declaratio ſupponit̉. ¶ Tricliniū hꝫ minor mundꝰ ī habitaculo cordis .ſ. ꝓut ſuꝑiꝰ figu rat̉. Hec ꝑs magis ꝓpoſito ꝯgruit. Ad cu ius elucidationē ⁊ dilatationē nō eſt neceſſe ſimplices inducere ſubtiliter. ſufficiat eis ꝓ deuotōe capeſcēda. qm̄ ſunt creature ratiōa les ad beatitudīs impaſſibilitatē ordīate. qͣs neceſſe ē intēdere qn̄qꝫ regimī corꝑis mora li. qn̄qꝫ erudiende rationi. ſepe ⁊ primo diui ne dilectioni / ꝓ impletiōe ſuorū preceptorū. Intentio prima cōcernit naturā. ſcd̓a indu ſtriā. tercia purā gratiā. ¶ Tricliniuꝫ mino ris mūdi ꝑfecta diſtinctione cognoſcere/ ſpe ctat ad ph̓ie ⁊ theologie profeſſores ſi volue rint naturā proprietatēqꝫ ꝯtēplatiōis agno ſcere. ⁊ illud implere grecū oraculuꝫ. Gnoti ſe avton. id eſt noſce teipſum. Si p̄terea vo luerint ſapienter diſcernere/ quemadmoduꝫ theologia actiua ſpectat ad infimū. ſpecula tiua ad medium. myſtica ad ſupremū cordis nr̄i. In infimo ſunt adoleſcētule In medio cōcubine et regine. In tercio ē vnica ꝑfecta cum dilecto. ¶ Tricliniū cordis includit̉ in v p̄cepto dilectionis. Diliges dn̄m deū tuuꝫ ex tota mēte tua. Ecce ſupremū. Ex toto in tellectu. vt ponit̉ in Luca. ⁊ hec eſt rō. Ecce ſcd̓m. Ex tota aīa tua. Ecce terciū. Ex toto corde. Ecce ſimul totū. Hic tn̄ attēde ꝙ oīa vocabula/ rōnali creature vt ratōnalis eſt at tributa/ ſepe ꝑmixtim accipiunt̉ vnū pro al Super Magnificat̉ LXXXV tero ⁊ ſingulū ipſoꝝ ꝓ ſingulis q̄ multiplici tas vtēdi/ cauſat frequēter ꝯfuſionē ī doctri nali diſciplina. vel in ſtudioſa meditatōe. ni ſi proprietas noīm (quō ſumit̉ apud docto res) annotet̉. ¶ Tricliniū elegāter expoſuit ⁊ diſtinxit venerabilis Richardus. ⁊ an̄ eum Hugo. fundātes ſe in Aug. p̄cipue. Boeci us quoqꝫ in ſuo de ꝯſolatōe quarto ⁊ qͥnto. ⁊ poſt iſtos dn̄s Bonauētura. taꝫ in lectura ſcd̓i ſnīaꝝ. qͣꝫ in ſuo breuiloquio ſub cōpen dio. Deniqꝫ mirabilius in ſuo itinerario mē tis in deum. Sed ⁊ autor de ſpū ⁊ anīa. qui ſe iudice) fuit tm̄ modo compilator et colle ctor ex alijs. multa notauit digna. Om̄s po ſtremo qui de aīa rōnali ⁊ viribus eius ph̓i ce aut theologice tractauerunt. illuſtrant tri clinij noſtri noticiā. Ita tamē ꝙ theologica traditio p̄ferat̉. Dicit̉ hoc ꝓpter Auicennaꝫ ⁊ Auerroim ⁊ platonicos ⁊ alios. quoꝝ reci tator fuit Albertus ī ſuo de aīa. et de intelle ctu ⁊ intelligibili. diſcrepātes ī multꝭ a fidei pietate. Seruet̉ illud apl̓i. Oīa tēptate qd̓ bonū ē tenete. ¶ Tricliniū cordis ꝯueniēter aſſignatum eſt ẜm triplex habitaculū ſeu ce naculum. ſub appropriatione noīm iſtorū. mens. ratio. aīa. quibus p̄ponit̉ velut archi triclinus/ ipſe ſpūs rationalis. Spōſus au tem pōt nominari animꝰ Uxor ꝟo dicetur affectꝰ vl̓ affectio. ⁊ hec multiplex/ ſignāter triplex Un̄ noīari pōt nr̄ animꝰ/ nūc aīalis ſi ex vtero aīalis affectus gignit proleꝫ. nūc rōnalis/ ſi ex vtero ratōnalis affectionis gi gnit ſobolē. nūc ſpūalis/ ſi fetus ex multis af fectionibus procedat/ ſpūſancto ſuꝑuenien te. atqꝫ ſui roris intima aſꝑſione mentē fecū dante ¶ Tricliniū cordis qn̄qꝫ reducitur ad binarium ⁊ ſenariū. qn̄qꝫ ad ſeptenariū pro tendit̉. Famoſa apl̓i diſtinctio/ de homīe ve teri ⁊ nouo. interiori .ſ. ⁊ exteriori. Dat īteri ori qͥcqͥd ſpectat ad diuina. Dat exteriori qͥc quid ad vicia. ⁊ ad brutales ſpectat affectus Primū vocat ſpūalē hoīeꝫ. alteꝝ aīalē. Ubi noībꝰ alit̓ vtit̉ qͣꝫ habeat diſtinctio nr̄i tricli nij. ſꝫ ſnīa facilit̓ cōſonat ſic̄ iſta q̄ ſeptenario E dilatat̉. ¶ Tricliniū cordis habuit deꝰ. ⁊ ꝓ ximꝰ noſter ih̓s xp̄s ẜm hūanitateꝫ qd̓ fuit ī eo mēs beata. rō prompta. aīa meſta cū car ne infirma Significauit hͦ tricliniū Hugo ſub metaphora triplicis oculi .ſ. carnis. rō nis ⁊ mentis ſeu ꝯtēplatōis. Significauit hocip̄m Richardꝰ ſub typo triplicꝭ ꝯiugij ip̄i us iacob. Unū cū ancill̓ fuit bala ⁊ zelpha. alteꝝ cū liberꝭ Rachel ⁊ lya. Terciū (qd̓ ſatꝭ dat intelligi) cū diuīa ſapīa. de qͣ Salomon cecinit. Mulierē fortē qͥs inueniet? Hec vti qꝫ ē ſapīa/ mr̄ pulcre dilectōis. Hec nō ex vi rili ſemīe. ſꝫ myſtico ſpiramīe. v̓go ꝯcipit et parit dei filiū. qm̄ ſpūs rōnalis ꝑ Iacob fi guratus. nō ſufficit ad hunc partu in vtero mētis. ſicut nec Maria v̓go fecūdabat̉ a Io ſeph ſpōſo ſuo qͥ nō dn̄at̉. ſꝫ obſeqͥ debꝫ dn̄e ſpōſe ſue. quā fecūdat ſpūs ih̓u xp̄i. qͥ dn̄s ſi mul ⁊ pr̄ ē/ ⁊ ſpōſus/ ⁊ filiꝰ in hͦ ꝑtu. ¶ Porro de mēte/ q̄ ſuꝑiora cordis tenet pͥncipaliter. eſt ꝓpter v̓ba lr̄e ſil̓ cū myſterio ꝑtractandū Hec ē velut ī arce. ad qua inuitat apd̓ Sa lomonē ſapīa. ⁊ apud Boeciū ph̓ia. qͥbꝰ obe diētes ſancti ⁊ electi viri ꝯſcēdebāt ī excelſa. Helyas. helyſeus. daniel. petrꝰ. ſara. iudith Heſter quoqꝫ rogatura Aſſueꝝ venit ꝑ or dinē ad terciū oſtiū. Chriſtus demū in mō te tranſfiguratus ē Ih̓s in cenaculo grandi ſtrato montis ſyon. cibauit apoſtolos corꝑe ſuo. quibus ⁊ p̄buit ſe videndū poſt reſurre ctionē. ⁊ ſpūſſancti celitus miſſi vtute/ robo rauit. docuit. ⁊ ſuccēdit. colligēs illic ⁊ vniēſ humiles mente cordis ſui. Sequūtur de men te veritates duodecim. ¶ Continuet̉ ergo d̓ mente expoſitionis collectio. repetēdo pͥmi tus/ ꝙ mens ab eminētia nominat̉. et in ſup̄ mo cordis triclinio collocat̉. qꝛ propriū ha bet officiū ſpūalibus intēdere. nō qualibuſ cūqꝫ. qꝛ rō cōiter circa ſui cognitionē ⁊ ſpūa liuꝫ occupat̉. ſed mens vacat ſoli deo. Hoc iam p̄miſimus in hoc quid nomīs conueni mus adeo ꝙ ſi vacet mens ſibi iaꝫ nō ſortit̉ nomē mentis. ꝓ quanto vacat alteri qͣꝫ deo. Ipſam ꝟ̓o ꝯſtat nō eſſe deū. Conueniſſent in hoc qͥd nomīs etiā ph̓i ſummi. licet a mō ponēdi diſcrepaſſēt. ¶ Mēs ſicut a ſolo deo creat̉ in natura ⁊ in eſſentia. ſic a ſolo deo for mat̉ ⁊ illuminat̉ tanqͣꝫ imago ⁊ ſil̓itudo ſua Hec iam ꝯſideratio diſcreꝑat a traditōnibꝰ ph̓oꝝ. qui poſuerūt mentē rationalē ẜm mē tē ꝓxime formari ab intelligētia vltima. cuꝫ ceteris erroribꝰ notatis in tenore articuloꝝ pariſius damnatoꝝ. de quibꝰ nō eſt hic inſi ſtendum ꝑ ſingula. Sufficiat interim po nens fidei ſimpliciter ſupponere nō proba re. ¶ Mēs comꝑatur ad deū ſub triplici ha bitudine. Primo ſicut ad pͥncipiū producti ( uū. Secūdo ſicut ad obiectum motiuum. Tercio ſicut ad donum ſauctificatiuū. Pri mū habet ꝯmune cuꝫ quolibet ente. Un̄ re Tractatus ſeptimus perit̉ ī mente/ modus. ſpēs et ordo. Rurſus vnitas. vitas. bonitas. Deniqꝫ mēſura. nu merus. pondꝰ. Etem̄ ꝯſiſtit ī re qualibꝫ qͣn tūcunqꝫ modicū habeat entitatis. ⁊ ī accidē tibꝰ/ ⁊ in materia pͥma veſtigium trinitatis. ¶ Mens dū ꝯꝑal̓ ad deū ſicut ad obiectum motiuū. ſortit̉ imaginē trinitatis in natura ſua vbicunqꝫ ⁊ qualitercunqꝫ fuerit colloca ta. Ratio. qꝛ capax dei ē. vt eū recolat. intell gat ⁊ diligat Nec pōt aboleri triplex hec po tētia a mēte ipſa ſtāte. Un̄ nec ī demonibus lux harum potentiaꝝ ſeu viriū ſeu aptitudo naturaliū extinguit̉/ qͥn in ſe lux exiſtat. ꝓut eſſet ſol ī luce ſua. etiā ſi nihil extra ſe actuali ter illuſtraret. ¶ Mēs comꝑata ad deū ſicut ad obiectū motiuū ē nobilior ⁊ exp̄ſſior ſil̓i tudo dei natural̓/ qͣꝫ ſi ꝯſideret̉ pͥmo mō tan qͣꝫ veſtigiū. Rō. qꝛ imago ꝓpter maiorē exp̄ſ ſionē / ē nedū mediū deducēs a poſteriori tā qͣꝫ a ſigno cauſato ad cauſe ſue noticiā. ſꝫ hꝫ in ſe formaliter ſaltē ī actu pͥmo/ cognitionē ⁊ dilectionē ſue cauſe pͥme. Recte eodeꝫ mō quo diſcipulꝰ cognoſcit artē mgr̄i obiectiue in alijs. ſed formaliter eā aūt ſaltē v̓tualit̓ in ſe capit. ⁊ hec ē ꝓpria diſtinctio imagīs a ve ſtigio. ¶ Mens ꝯꝑata ad deū ſicut ad donū ſanctificatiuū ſortit̉ nomē ſil̓itudinis dei. qꝛ ꝑ hunc modū ꝑticeps eiꝰ eſſe pōt. ⁊ hͦ plꝰ aut minꝰ ẜm exuberantiā gr̄e gratū facientis cū tribꝰ theologicis v̓tutibꝰ in via. aut tribꝰ do tibꝰ. aut actibꝰ in gl̓ia. Rō. qꝛ gr̄a gratū faci ens vna ē in radice ⁊ eēntia. ⁊ triplex ī habiti bus fundatꝭ ⁊ formatis in ea ⁊ ab ea. quori ipſa ē radix ⁊ forma ⁊ finis. ꝓportionalit̓ ad eēntiā diuinā vnā ī trinitate. ⁊ trinā in vnita te. Utrū v̓o gr̄a ſit pͥus ſubiectiue ī eſſentia aīe qͣꝫ ī potētijs? Uidet̉ ꝙ ī eēntia. ſicut eſſen tia ē pͥor ⁊ potentior qͣꝫ potētie. qꝛ radicātur ⁊ fluunt ab ea. Sed neqꝫ gr̄a īmediate elicit actꝰ potentiarū. ſed imꝑat illos. ⁊ v̓tutes eli ciunt .ſ. fides. ſpes et charitas. aut potentie mediātibꝰ his habitibꝰ. qͥ ſunt fides ī rōnali. ſpes ī iraſcibili. charitas in concupiſcibili. ¶¶ Mens ī ꝑuulis baptiſatꝭ cēſenda eſt vera imago ⁊ ſil̓itudo trinitatis. Ecce nūc incipi mus inueſtigationē theorice xp̄ianorū. quā nullꝰ ſapientiū ⁊ prudentiū mūdi cepit. Ad cuiꝰ cognitōeꝫ nō ſunt neceſſarie inqͥſitōnes ph̓ice vel metaphiſicales. nec mathematice ſed ſufficit gr̄a cū ſpe ⁊ fide ꝑ dilectōꝫ oꝑan te. Quēadmodū ſub ꝯpēdio diuinꝰ enūcia uit Augꝭ. ꝙ fide. ſpe et charitate colit̉ deus. Un̄ deduxit ꝯͣ platonicos plotinū. porphi riū. hermetē. apuleū ⁊ ſil̓es/ lōgo ꝓceſſu ī ſuo de ciuitate dei. ⁊ ī de vera religione. ꝙ ſolus xp̄s dederat modū generalē redeundi men tes in deū. purgādo. illuminādo ⁊ ꝑficiēdo. neqꝫ oportebat theletas/ aut theorgias ma gicorū vel idolatrarū induci/ ſꝫ reſpui. Suf ficiebat deniqꝫ illud īpleri. qd̓ hortat̉ eccl̓ia Surſuꝫ corda. ¶ Mens ꝑuulorū baptiza torū. ⁊ generaliter oīm xp̄ianoꝝ qͣꝫtūcunqꝫ ſimpliciū/ ſi ſint ī gratia. cēſenda ē ſoli deo tā qͣꝫ ſpōſo vero ⁊ ſoli/ ſuauiter inherere ꝑ influ xū formalē gratie gratū faciētis. Rō. qꝛ acce ptat̉. qͣꝫuis nō ſꝑ exeat gr̄a ī actū. ſcd̓m exem plū in qualitatibꝰ materialibꝰ albedīe. nigre dine ⁊ calore. qꝛ forma ꝯmunicat actū ſuuꝫ pͥmū qͣꝫdiu manet ī ſubiecto. Sic em̄ hō d̓r rōnalis ⁊ viuēs a mente ſua. etiā dū hō dor mit. dū actu nihil intelligit. Sunt aūt influ xus formales ipſiꝰ gratie tres pͥncipalit̓. qͦs appellat hierarchicos Dionyſiꝰ. purgare. il luminare. ꝑficere. appropriare ad vigorē vir tutis in mente. ad fulgorē veritatis. et ad ar dorē vel amorē charitatis. quos om̄s influ xus ipſa ꝯplectit̉ qͥetudo fruitōis. q̄ ē pax ex uperās oēm ſenſuꝫ. ⁊ ī qua effectꝰ pͥncipalis ſtat theologie myſtice. q̄ ideo d̓r amēs .i. ſine mente. ⁊ irrōnalis .i. ſine rōne. ⁊ ſtulta .i. ſine ꝯſueto ordine cognoſcēdi. ꝓut infra notabi tur. ¶ Mēs ꝑuuloꝝ baptizatorū (de qͥbꝰ mi nus videt̉. qꝛ nōdū habēt vſū liberi arbitrij) cenſenda ē naturaliter ⁊ ſuꝑnaturalit̓/ libere deo frui. qͣꝫuis nō libertate. vt eſt arbitrās ſi ue deliberās. ꝓpterea nōdū dicunt̉ actu me reri vel agere v̓tuoſe. ſed ꝯplacēter et pulcre cū decore v̓tutū/ copulāt̉ ipſi deo ſpōſo ſuo Rō ē. qꝛ imago ſue mentꝭ ad ſui reformata ē honorē pͥncipij/ ẜm memoriā. intelligentiaꝫ ⁊ voluntatē. ¶ Mens oībꝰ hoībus ē equal̓ li bertatis quo ad eſſentiā ⁊ actuꝫ pͥmū. ſed nō quo ad actū ſcd̓m ꝓpter impedimēta vl̓ ad iutoria. mō iſtis. mō ill̓ aduenientia. Cade ret hic ſermo de triplici libertate .ſ. a coactio ne. a pctō ⁊ a ẜuitute. Un̄ eſt p̄terea/ ꝙ liber tas arbitrij nō pōt cogi. nec ab homībꝰ. nec a deo. nec a corꝑe ꝓprio. cū exꝑiamur ipſam libertatē totaliter frequētius impediri qͦ ad actuꝫ ſuū. Sed aliud ē cogi. aliud impediri vel deturbari. ꝓut ſācti docēt. ¶ Mēs pͥmo A mō pͥus deſcpͥta nedū eminet ī cordis tricli nio ſupra rōem ſuꝑiorē. ſed locāda videt̉ ſu pra ſindereſim ⁊ ꝯſcīaꝫ Rō. qꝛ portio ſiue rō ſuꝑior vt tal̓ ē/ intēdere pōt alijs ſub deo. q̄ ſunt ſpūalia ⁊ intellectualia. vt ſunt angeli ⁊ Super Ragnificat LXXXV I ſancti. Porro ſindereſis eſt naturale iudica toriū vel inclinatio/ ſicut alij loquunt̉. Sꝫ hoc iudicatoriū generaliter attēdit̉ ad veruꝫ in vniuerſali. et inclinatio ad bonū ſimiliter in vniuerſali. Mens aūt ſolū reſpicit deū. ⁊ inclinat̉ ad ip̄m vnū veꝝ bonū eternū ſoluꝫ ⁊ ſummū. Habet igit̉ obiectū priꝰ ⁊ pͥncipa lius ipſa mens qͣꝫ ratō ſuꝑior aūt ſinderiſis Perpēdit̉ hoc dū ꝓcedit ad actū ſcd̓m tam ẜm potētias ſuas ⁊ vires. qͣꝫ ẜm habitꝰ qͥbꝰ ipſa format̉ ⁊ decorat̉. ¶ Mēs nō hꝫ intelle ctū agentē vl̓ potentialē/ qͣſi potētias diſtin ctas eēntialit̓ ab inuiceꝫ vel a ſeip̄a. ſic̄ multi ph̓antiū locuti ſunt. qͦs nō oꝑtet imitari. qͥa ponebāt aūt vnitatē mētis ī oībꝰ. aut ipſam nō eſſe corꝑis formā. nec de nouo creatā ſed ꝑpetuā. nec ad gratiā ⁊ gloriā a deo ſublima ri/ cū erroribꝰ hmōi ꝯtra nr̄e fidei pietatem. ¶ Caderet hic exqͥſitior ſermo. quā rōne d̓r mēs ſimul eē agens ⁊ patiēs. mota ⁊ mouēs Sed hec ī ſpiritibꝰ et a materia ſeꝑatꝭ reꝑit̉ libertas cū ſeipſaꝫ mouet/ dū ſe reflectit ſuꝑ ſe ⁊ ſuꝑ actꝰ ſuos. ¶ Trāſeamꝰ ad pn̄s ꝯqͥſi tiones hmōi ſpeculatiuas ⁊ metaphiſicales ⁊ ad modos ⁊ ad cauſas vn̄ mēs diſꝑgit̉ re uertamur. quatinꝰ eius vnitio et ſimplifica tio plus nota ſit. ne incurrat̉ verbū hͦ impro perij. Diſꝑſit ſuꝑbos mēte cordis ſui. ¶ Di ſperſio mentꝭ dedit occaſionē impoſitoribꝰ noīm. quos neceſſe fuit ſapiēter attentos eē circa reꝝ ꝓprietates. vt mens a mene dicere tur. Eſt aūt mene idē qd̓ luna vel defectus. Oēs aūt p̄ſertim ſtulti (ẜm ſapiētis verbū) vt luna mutat̉. Lunatica qͥppe ē. quaꝫ ſpūs immundꝰ mittit nūc in ignē cupiditatꝭ ma le inflāmantē. nūc in aquā tumoris male ſuf focantē. nunc elidit in terrā cogitationū no xiaꝝ d̓ terrenis. ⁊ volūtat̉ ⁊ clamat. ⁊ ſtridet ⁊ ſpūmat ⁊ areſcit. ⁊ diſcerpit̉ ꝑ varia. vix tā dē redit ad ſe ꝑ lucidū interuallū vt deuꝫ no ſcat ⁊ ſe. ⁊ hoc ab infantia. O qͣꝫ ſepe deſcen dit nr̄a mens de hierl̓m pacis/ ī hiericho lu naris mutatōis O qͦtiens incidit ī latrones Sed locus ē hic ⁊ nūc doctrine et nō q̄rele. ¶ Diſperſio mentis cauſaꝫ habet duplicē in genere. Quedā vicioſa eſt. altera nō vicioſa. Uicioſarū/ quedā ē ex originali culpa. que dā ex veniali. quedā ex mortali. Sunt autē cauſe alie nō vicioſe ſed naturales. quemad modū eſt neceſſitas ſomni. qͣꝫuis aliquoruꝫ videat̉ opinio ſentire. ꝙ ꝓ ſtatu nature inſti tute/ mēs nō fuiſſet a ſomno dep̄ſſa nec etiā ī puerꝭ. qͥn actꝰ ſꝑ memīſſet. intellexiſſet ⁊ dile xiſſet deū. Et hͦ priuilegiū trahere volūt ad beatā v̓ginē. īmo ad Ioh̓em baptiſtā etiam ex vtero. ſicut nō eſt dubiū. quin xp̄s viator ſꝑ dicere poterat. Ego dormio ⁊ cor meū vi gilat. Quippe btūs erat ẜm menteꝫ. non ſic Ioh̓es ⁊ Maria. Stemꝰ hic et ī alijs cum traditōe ꝯmuni. ꝙ ī iſtis etiā qn̄qꝫ mens ceſ ſabat ab actibꝰ ſuis ⁊ cauſis naturalibus. et ꝯſtat ſine pctō. ¶ Diſꝑſio mentis ꝓ ſtatu na ture lapſe (de qua pͥncipaliter erit ſermo) nū qͣꝫ intelligit̉ fieri quo ad actū ſuum primuꝫ. Hoc iā tactum eſt. qꝛ ſic anima rōnalis ē ꝑ petua poſtqͣꝫ creata eſt. ſiue ſit ī corꝑe ſiue ex tra corpus. Lur eſt quedā in ſe nata lucidū reddere ī actu ſcd̓o ſubiectū. diſpoſitū vt cor pus vel ſeip̄m / ſi nō aliqͥs interuenerit obex. Un̄ ⁊ naturalia in demonibꝰ ẜm Dionyſiū ſplendida remāſerunt. Uocat̉ aūt actꝰ ſecun dus ipſa oꝑatio elicita ⁊ immanēs vel imꝑa ta ⁊ tranſiens. ¶ Diſperſio mentis qͦ ad actū ſecundū/ prouenit qn̄qꝫ negatiue. quādoqꝫ priuatiue. Negatiue ſiquidē dū nō ſinit̉ exi re in actum ſine culpa ſua. Priuatiue v̓o cū culpa ſua. Exemplū pͥmi in dormientibꝰ. in fantibꝰ ⁊ fatuis naturaliter. Exemplū ſcd̓i ī ebrijs ⁊ philocaptis et alijs. qͦs excecat ſua malicia. ¶ Diſpſio mētis habet̉ v̓tuoſe/ duꝫ ſpūs ꝓpter actꝰ v̓tutū ī actiua protūc impe dit̉ cogitare de deo ſolo. ⁊ manere ī arce ſua. Certu eſt aūt ꝙ om̄es v̓tutes ꝯſonant qͦ ad habitus ſuos. nec ſe impediūt. Actꝰ vere ſe pe mutuo ſe nō compatiunt̉. Quis neſciat ꝙ actus vite actiue ſuſpendūt actus vite cō templatiue et ecōtra. Nō em̄ ſimul ē vacare actionibꝰ extrinſecis ⁊ intrinſecis ſpeculatōi bus. Si aūt querat̉ vtrū ſemꝑ oꝑteat age re id qd̓ melius eſt in ſe. Ctara eſt reſponſio ꝙ non. alioquin quilibet obligaret̉ ad opera ſuꝑerogationis. Nā virtꝰ ⁊ ars terminos ſu os habēt ⁊ certos. Sufficit igit̉ ꝓ regl̓a ad ſalutē. ꝙ fiāt actus qͥ tunc iacent ſub p̄cepto operātꝭ. quātūcunqꝫ quis videat̉ idoneꝰ ad alia. ⁊ p̄ditus talēto multiplici ad ſuꝑerogā dum. que regula tollit ſcrupulos ſuꝑ diſtri butōne talenti accepti. quos frequēter indu cit feruor indiſcretus. ⁊ zelus nō ẜm ſcienti am proueniēs ex radice ſuꝑbie vel vanitatꝭ. vel certe a demonio meridiano. cuius oculi ſunt ſicut palpebre diluculi. et qͥ ꝑ arroganti am ferueſcere facit ſicut ollā ꝓfundū maris/ cui cor ſtultoꝝ comꝑat̉. ⁊ ponit quaſi vngui ta bulliuerit. hoc eſt cū de vicijs v̓tutes effin git. Diſꝑſio mētis quo ad habitū gr̄e gratū Tractatus ſeptimus faciētis/ nunqͣꝫ ꝓuenit abſqꝫ pctō mortali. ſed actus eiuſdeꝫ gr̄e pōt ſine culpa mortali vel veniali frequēter interrumpi. Hec ꝑs ſe quit̉ ex p̄cedenti. Un̄ ꝓ faciliori noticia oīm qͥ tractamus. poſſumus ꝑ diſtinctionē dice re/ ꝙ mens in hoīe ſicut aīa rōnal̓ pōt ꝯſide rari dupl̓r. Uno mō ẜm eſſe ſuuꝫ. Alio mō ẜm bn̄ eſſe. Si pͥmo mō. ſic eſt incorꝑalis et īmaterialis naturaliter. Si ſcd̓o mō. ſic re cipit varietates plurimas. Et hoc dupl̓r in genere. qꝛ vel cōſtituit̉ ẜm bn̄ eſſe habituale ſuū ſolum. vel ẜm eē actuale. Si ẜm eſſe ha bituale/ ſic eſt dupliciter. vel ẜm habitus pu re ſuꝑnaturaliter infuſos. vel ẜm habitꝰ na turaliter ꝑ aſſuefactionē acquiſitos. Talis eſt diſtinctio de bn̄ eē actuali. qꝛ vel procedit illud ex habitu ſuꝑnaturali vel ſuꝑnaturali ter. vel ſolū naturalit̓. ¶ Fierēt ſubinde mul te diſtinctōes de comꝑatione mētis/ aut aīe rōnalis quo ad bn̄ eſſe/ vel quo ad eē ẜm qͥd. qd̓ eſt additū ſub ſuo eſſe. Et ẜm iſtos reſpe ctus haberet̉ noticia. cur aīa tot nomībꝰ ap pellat̉/ cū ſit eēntia ſimplex et vna. vt ꝙ dicit̉ ſpūs. mēs. rō. aīa. d̓r portio ſuꝑior ⁊ inferior dicit̉ intellectꝰ ſpeculatiuꝰ ⁊ practicꝰ. d̓r ſim plex et ꝯpoſitus aut diſcurſiuus. d̓r formal̓ ⁊ actual̓ vel adeptus. d̓r agens ⁊ poſſibil̓. d̓r inuētiuus ⁊ iudicatiuꝰ. d̓r libeꝝ ſimpl̓r ⁊ li berū arbitriū. dicit̉ ſindereſis ⁊ ꝯſciētia. dici tur naturaliter agēs. d̓r rational̓. ꝯcupiſci bilis ⁊ iraſcibil̓. d̓r tandē principaliter ſpūs cognitiuꝰ. d̓r volitiuꝰ. dicit̉ mens collecta ⁊ vnita in humilibꝰ deuotꝭ. d̓r diſꝑſa in ſuper C bis mente cordis ſui. ¶ Ueritates octo dixi mus de diſꝑſione mētis. ¶ De collectōe vide amus ſimul ⁊ deuotionē. Collectio mentis ad deū poteſt acquiri quaſi via triplici in ge nere. Una eſt ꝑ deuotionē ſimpliceꝫ. Altera ꝑ ph̓icā inueſtigationē ⁊ intelligentiā. Ter cia ꝑ theologia. q̄ complectit̉ intelligentiā ⁊ deuotionē ſimul ſi plena ſit. Nūc d̓ pͥma pͥn cipalior eſt intētio ad ꝯfuſionē ſuꝑborū mē te cordis ſui. ¶ Deſcribit̉ aūt deuotio ẜm do ctores noīatim Hugonē ī ſuo de or̄one. De uotio eſt eleuatio mētis ī deū ꝑ piū ⁊ humilē affectū/ fide. ſpe et charitate ſubnixū. Nihil hac deſcpͥtione verius. nihil lucidius. nihil ꝓpoſito nr̄o ſimpliciuꝫ documēto accōmo datius tradi potuerat. Porro de mentis de uotōe nō ſiluit ſcpͥtura. loquēs de offerenti bus mēte ꝓmptiſſima ⁊ deuotiſſima. Mēs deuota eſt in incipientibꝰ. deuotior in profi cientibus. deuotiſſima in ꝑfectis. Collectio mentis ꝑ deuotionē nihil aliud ē qͣꝫ eleuatio Non em̄ pōt mentis eleuatio fieri ad deum piū ⁊ hūilē affectū qͥn colligat̉ ad vnitatē In qua vnione tradit diuinꝰ Dionyſiꝰ my ſteriū conſiſtere theoſophie xp̄ianoꝝ. Un̄ pͥ terea ſumit̉ diſtinctio ſpūalis amoris a car nali. qꝛ primus vnit. alter ſpargit. Et qͥa tal̓ vnio nō attingit̉ abſqꝫ amore ſpūali extaſiꝫ faciente. tradiderunt expoſitores ſui. ꝙ ap pellat theologiā myſticam experimentatiuū vel guſtatiuū amorē. De quo dicit vnus in ter ceteros/ ꝙ amor hmōi cauſabat̉ ſine co gnitione p̄uia vel comite. Qd̓ an̄ veꝝ ſit. et quō pōt accipi/ tactū ē alibi ſub. xij. ꝯſidera tionibꝰ. ⁊ hic ſuꝑaddent̉ aliqͣ. Certiſſimū qͥ dē eſt ꝙ amor omnis cognitionē p̄ſupponit̉ vnā aūt alterā. ¶ Habemꝰ ecce tria pͥncipali ter in deſcpͥtione deuotōis. Primo ꝙ eſt ele uatio mentis in deū. Scd̓o ꝙ hec eleuatio fit ꝑ piū ⁊ humilē affectū. Tercio ꝙ hmōi af fectꝰ dꝫ eē fide. ſpe ⁊ charitate ſubnixꝰ ſeu for matus. Pn̄t hic explicari quattuor cauſe de uotionis. finalis. material̓. efficiēs ⁊ formal̓ Poſſet inſuꝑ aperiri quid intelligimꝰ ꝑ ele uationē mentis in deū. qꝛ nō fit hic ſermo d̓ eleuatione locali/ cuꝫ deus ſit vbiqꝫ ⁊ ſemꝑ. intimior mēti qͣꝫ mens ſibijp̄i. Sꝫ intelligi mus de eleuatōe ſpūali. nō ẜm eē mentis. ſꝫ ẜm bene eſſe. habituale ⁊ actuale. ꝑ affectuꝫ ſcꝫ piū ⁊ humilē. qͥ qn̄qꝫ ſtat in habitu ſolo. qn̄qꝫ procedit ad actū. quemadmodū fideꝫ ſpem ⁊ charitatē. nūc pro habitibꝰ. nūc pro actibus accipimus. ¶ Accipientes autē pro actibus ꝯuenienter ī primis coartamus ſer monē ad tria hec vocabula. affectꝰ. piꝰ et hu milis. Ita vt abbreuiādo dicere poſſemꝰ. ꝙ deuotio eſt affectus pius et humilis. Quiſ quis ergo plene cognouerit/ qͥd eſt affectꝰ pi us ⁊ humilis. ſciet vtiqꝫ qͥd ē deuotio. ¶ Et qm̄ finis legis eſt dilectio ẜm apl̓m/ ꝯformi ter ad xp̄m teſtificantē. in duobꝰ mādatis di lectionis/ tota lex pendet ⁊ ꝓphete/ fuit opi nio celebris. ꝙ theologia xp̄ianoꝝ/ magis ē affectiua proprie qͣꝫ ſpeculatiua vl̓ practica Non em̄ data eſt lex xp̄iana vt hic intelliga mus deū. ſꝫ vt captiuemus omnē intellectu in obſequiū chriſti. Ualet hec conſideratio pro ſimplicibus chriſtianis. ⁊ militat aduer ſus ſuꝑbos mēte cordis ſui. qui nihil crede re volunt/ niſi prius intelligant. quales erat ph̓i quos damnant pariſiēſes articuli de er rore. quaſi ꝑ om̄ia. ſpecialiter duꝫ dicebant. ꝙ nihil ſcit qui ph̓ie nō ſtuduit. ꝙ inſuꝑ nō Super Magnificat LXXXVI eſt alia felicitas hoīm qͣꝫ ſtudere ph̓ie. ⁊ ꝙ nō eſt curandū de fide. Procedit rurſus hec cō ſideratio cōtra ſuꝑbos/ ſolo noīe et vanitate theologos. qͥ ſtudent ſolū vt ſciāt vel ſciant̉. nihil v̓o traijciant ad affectum. nihil ad mo res ⁊ v̓tutes. Et cū dixit etiā gentilis ph̓us Inqͥrimus qͥd ſit v̓tus/ nō vt ſciamus. ſꝫ vt boni efficiamur. Cognouimus prohdolor aliquos quibꝰ oīs doctrina miſcēs cuꝫ ſpe culatiua pietatem fidei ad effectū reddebat̉ grauis. moleſta. nauſeans et oneroſa. ita vt doctores deuotos deriderēt vt idiotas ⁊ ve tulas. quales ſunt apud tales Greg. Bern̄. immo damnata arrogātia ⁊ amentia. Aug. ⁊ dn̄s Bonauētura cū ſil̓ibꝰ. Eſt inqͥunt do ctrina eoꝝ ad p̄dicationē ⁊ deuotionē. quaſi ſtare nequeāt parit̓ deuotio ⁊ eruditō. Sed qͥd? veꝝ ē ꝙ repugnāt ſcīa inflās et charitas edificās. qꝛ execrabil̓ ē ſuꝑbo hūilitas. S eſt ſcīa q̄ nō inflat. ſapīa .ſ. q̄ deſurſuꝫ ē. pudi ca. ſuadibil̓. pacifica. q̄ erudiēs intellectū ſil̓ ꝑdeuotionē informat ⁊ inflāmat ⁊ paſcit aſ fectū. fauus .ſ. cū melle. oleū cū igne. vtile cū E dulci. ¶ Deuotio nihil habēs de ph̓ia vl̓ the ologia ſcholaſtica ſpeculatiua/ ſufficit ad ſa lutem. Sufficit inſuꝑ ad collectioneꝫ vniti uā mentis cuꝫ deo ꝑ ſuꝑmentales exceſſus. Ph̓ia v̓o ⁊ theologia ſine deuotiōe diſꝑgūt ſuꝑbos mente cordis ſui. depͥmunt et auer tunt/ vt ſe miſceant queſtionibus infinitis. Ratio breuis in ꝓmptu eſt. qꝛ deus ſuꝑbis reſiſtit. humilibꝰ aūt dat gr̄aꝫ. Declaratō ſer monū tuorū illuminat (ait pſalmiſta) ⁊ intel lectū dat ꝑuulis. ¶ Cōſideremꝰ ꝓprietatē de uotionis/ vt ꝯſequēter appareat quales ſūt ad deuotionem illi nimiꝝ qͥbꝰ ē ſuauitas in affectu. pietas ī ītellectu. humilitas ī affectu ſimul et intellectū. Eſt itaqꝫ deuotio affeci pius ⁊ humil̓. Quid ē aūt affectꝰ niſi ſponta nea quedā ⁊ ſuauis īclinatio ait Hugo. Por ro ꝯtrariat̉ affectus ſuauitati/ mentis duri cia. que compunctione nō mollit̉. de qua ſa piens. Qui aūt mentis ē dure corruet in ma lum. Et iterū. Cor duꝝ male habebit in no uiſſimo. Cōtrariat̉ pietati fidei mentis inſi pientia. de qua pſalmiſta. Dixit inſipiens ī cordeſuo nō eſt deus. Et alibi. Illuminās tu mirabiliter a montibus eternis. turbati ſunt om̄s inſipiētes corde. Predicamꝰ xp̄m ſait apl̓s) grecꝭ qͥdē ſtulticiā. Cōtrariat̉ hūi litati. ſpei. mētis arrogātia q̄ p̄ſumit de me ritis. vel deſperat de p̄mijs. Hic ē vir qͥ non poſuit deū adiutorē ſuū. ſed p̄ualuit ī vanita te ſua. Et rurſum. Manꝰ em̄ nr̄a excelſa. et nō dn̄s fecit hec oīa. Et illd̓ de iudeis apd̓ ꝓ phetaꝫ. Deſꝑauimꝰ. ¶ Sciuerit igit̉ oīs hō qͥ nouerit ꝯp̄hendi ſub hoc maledicto. diſꝑ ſit ſuꝑbos mēte cordis ſui. ꝙ ad mētis colle ctionē vnitiuā neceſſaria ē deuotio quaꝫ de ſcpͥſimus. q̄ eſt eleuatio mentis in deū ꝑ piū ⁊ humilē affectū. fide. ſpe et charitate ſubni xum. ¶ Propterea quēcunqꝫ viderꝭ carentē iſtis. dic ꝙ diſꝑſus ē mente cordis ſui. quan tūcunqꝫ ſe ph̓m vel ſcholaſticū theologū eē iactet. Dic illud Iob de tali. Si aſcēderit ī celū ſuꝑbia eius. ⁊ caput eius nubes tetige rit. quaſi ſterquiliniū ī fine ꝑdet̉. ⁊ dicēt qui eū nouerāt vbi ē? Quaſi ſomniū auolās nō inueniet̉. ⁊ trāſiet quaſi viſio nocturna. Dic ꝙ eſt ſal infatuatum. eijciendū ⁊ cōculcādū. Secus ꝟo ſi quē agnoueris in affectu ſua uem. piū ⁊ humilē. ſi ad deū cuꝫ ſimplicitate fidei ſpei ⁊ charitatꝭ eleuatū. qͣꝫuis iſte ſit ſine lr̄is. ſine ph̓ia. ſine theologia. tal̓ vtiqꝫ colle ctus ⁊ vnitꝰ ē mente cordis ſui. ¶ Quid igit̉? I Uana eſt ph̓ia. inutil̓ eſt theologia? Uana ꝓrſus. inutil̓ ⁊ noxia habēti / ſi nō comes at fuerit deuotio. q̄ pius ē ⁊ humil̓ affectꝰ. qua comite poterit ad intelligētias pl̓imas eue hi. qͣs nō hēbit de lege cōi ſimplex xp̄ianus. Poterit inſuꝑ tal̓ eē vtil̓ ī doctrina/ qͣ fides ſaluberrima gignit̉. nutrit̉. defendit̉. robora tur. Util̓ p̄terea ſicut dicit apl̓s ad arguēdū ¶ Proinde deuotio ſola nō ſufficit ad expli cationē ſui mētibꝰ alienis inſinuādā. cū am pliꝰ ī exꝑimentali ſenſu vel affectu/ qͣꝫ rōcina tio intellectu ꝯſiſtāt. Sunt idcirco male de uoti ſimplices illi/ qͥ iuxta ſuas affectōes tra dere ſatagūt alijs regulas et leges ex ſcpͥturꝭ ſacris. Hinc fatue reuelatōes. hinc ſuꝑſtitio ſe affectōes ꝓdiderūt. Sicut ecōuerſo ph̓i ⁊ theologi deuotōe carētes ſiniſtras d̓ deuo tōis myſterio deriſiones intulerūt. Rurſus ita ſe hn̄t affectꝰ pietas ⁊ hūilitas ī deū vt ne queāt vna veracit̓ ſine altera īueniri. Nuſqͣꝫ em̄ pietas fidei rite ſtabilit̉ ſine affectōe hūi li. nec hūilitas ſpei ⁊ ſuauitas charitatꝭ. ſine fidei ſolide pietate. Quo factū ē aliqn̄ vt do lere penitereqꝫ ſe dicerēt nōnulli lr̄atoꝝ. ꝙ n̄ ī ſimplicitate parentū .ſ. laicoꝝ ꝑmanſiſſent. Fides itaqꝫ donū dei ē ne qͥs gl̓iet̉. Pax in ſuꝑ ī credēdo p̄cabat̉ ab apl̓o/ ſuis Deꝰ inqͥt ſpei repleat vos oī gaudio ⁊ pace ī credēdo. Rō ſubdit̉. vt abūdetꝭ ī ſpe ⁊ v̓tute ſpūſſācti q̄ virtꝰ ē charitas. ¶ Caderet h̓ ẜmo de certi tudīe fidei. ⁊ quēadmodū intellectꝰ ī ip̄a ſtaMm 2 Tractatus ſeptimus bilit̉. ſic̄ ⁊ ī ſpe ⁊ ī charitate ꝑ oīmodā ſui de relictōꝫ ſub potēti manu dei/ captiuādo oēꝫ ītellectū ī obſequiū xp̄i/ qualit̓ ſuadebat Cri ſogonꝰ anaſtaſie. Tu ꝟ̓o ancilla xp̄i/ trophe um crucꝭ tota mēte ꝯſtringe. Modꝰ īfra no tabit̉. Quid autē ē mēs tota/ niſi mēs vnita totalit̓ ⁊ collecta? Oīs v̓o mens tal̓ deuota ē ī incipientibꝰ. deuotior ī ꝓficiētibꝰ. deuotiſ ſima ī ꝑfectis. qͦs nō diſꝑgit ſuꝑbia mētꝭ cor G dis ſui. ¶ De deuotiſſima mēte dicemꝰ aliqͣ Primo de deuotōe ꝑfectoꝝ ad alios reditu ra. ¶ Deuotiſſima mens qualis eſt ī ꝑfectis/ hꝫ ī ſe ſecretū ſolitudinis. ſerenū luminis. ta bernaculū pacis. hꝫ et cenaculū ſeu diuerti culū refectōis. cubiculū reqͥetionis. nidulū pullificatōis. hoc ē ex Bernardo. Uiderit il lic lucē quā nō capit locus. Audit armoniā quā nō capit tp̄s. Odorat̉ fragrātiā quā nō ſpargit flatꝰ. guſtat cibū quē nō minuit eda citas. heret amplexui quē non deuellit ſatie tas. hec ex Auguſtino ¶ Sꝫ admirabilior ē ſuꝑ oēs dionyſij traditio/ q̄ videt̉ inſipiētibꝰ corde/ rē magꝭ inuoluere ꝯͣdictōibꝰ qͣꝫ doce re. Siquidē ad Timotheū ſcribens de my ſtica theologia ſic dicit. Tu auteꝫ timothee circa myſticas viſiones corroborato itinere ⁊ ſenſus deſere. ⁊ intellectuales oꝑationes ⁊ ſenſibilia ⁊ inuiſibilia ⁊ om̄e nō ens. ⁊ ens. ⁊ ad vnitatē vt poſſibile ē inſciꝰ reſtituere. ip̄i qͥ ē ſuꝑ oēm eſſentiā ⁊ ſcīam ⁊ a teip̄o. et oībꝰ immēſurabili et abſoluto pure mētꝭ exceſſu. ad ſuꝑeſſentialē diuīarū tenebraꝝ radiū oīa deſerēs. ⁊ ab oībꝰ abſolutꝰ aſcendēs. ¶ Que reret aliquis. quō pn̄t hec fieri/ q̄ repugnare vident̉ ī forma v̓borū? Tēptemꝰ aliqͣ dicere p̄notādo/ ꝙ duplex ē hic notificatōis modꝰ Unꝰ doctrinal̓ extrinſecꝰ. Alius exꝑimēta lis intrinſecꝰ. Un̄ ſciēdū ꝙ oīs cognitō nr̄a ortū hꝫ ab aliqͣ exꝑientia. Oīs p̄terea cogni tio ſi ꝑfici debeat/ ī exꝑientia termīat̉. Exꝑi entie ꝟo nomē d̓r ab ex. ⁊ pario paris. qꝛ pa rit̉ exꝑientia ex rebꝰ ī viribꝰ cognitiuis ⁊ affe ctiuis. Hinc dicimꝰ. hoc exꝑior. hͦ ꝯperio. hͦ reperio. Eſt aūt exꝑientia ẜm rē ſeu qͥd rei ꝑceptio ſimplex/ non diſcurſiua. cauſata ſeu parata īmediate ab obiectali motōe. Ita ꝙ ſufficit ad hāc ꝑceptionē pn̄tia obiecti/ cum potentia ꝑceptiua/ remotꝭ impedimētꝭ. Si em̄ color obijcit̉ viſui. ſufficit ad viſiōeꝫ ꝑ ſo lā īpedimētoꝝ ablatōꝫ. vt ꝙ oculꝰ n̄ ſit clau ſus. nec cecatꝰ necalit̓ īpeditꝰ. Sic ē d̓ audi tu reſpectu ſoni. De guſtū reſpectu guſtabil̓ De tactu ⁊ oīfactu ſuo mō. Ceterū ꝑceptio ponit̉ ī diffinitōe ꝓ genere. q̄ ẜm nomē d̓r ꝑ fecta captio. ⁊ hec ꝯuenit exꝑimētali cogniti oni p̄cipue. qm̄ ī ipſa prout exꝑimētal̓ ē. nō cadit error vel deceptio. niſi forte occaſiona liter apud potentiā diſcurſiuā. quēadmodū dicit Ipocras/ ꝙ exꝑimentū ē fallax. Cauſā dicti premiſit. Ars inqͥt longa. ars itaqꝫ for mat̉ nō ab vno tm̄ exꝑimēto ſed a plurimis. quorū vtiqꝫ ſingulū veꝝ eſt. Alioqͥn nō eſſet ꝑ exꝑimentū. Attn̄ combinatio experimēto ruꝫ/ ⁊ ꝯquiſitio diſcurſiua de qͥdditate. ⁊ cō ditionibꝰ rerū exꝑimentarū. īmo ⁊ ipſoꝝ ex perimētoꝝ/ q̄ res ſūt/ an ſub̓e vel accidētia. ſe pe fallit Cōſurrexit ꝓinde neceſſitas grāma tice ⁊ logice/ ꝓ cōicatōe mutua ſuꝑ exꝑimen tis ſingulis ⁊ rebꝰ exꝑtis. ne oēs aūt pl̓es ex periētie laterent viciſſiꝫ hoīes. p̄ſertim expe riētie interiores quas nemo nouit niſi ſpūs hoīs qͥ ī ipſo ē. Cōſurrexit deniqꝫ modꝰ alt̓ cognitōis/ qͣꝫ ꝑ experientiā/ qͥ diſciplinal̓ vl̓ ſcholaſticꝰ vel doctrinalis appellat̉ ꝑ voces ⁊ ſcpͥta. qm̄ aliter nō poſſumꝰ cōceptꝰ pͥmos ꝑ experiētiā habitos exponere. Cōſurrexit etiā diſtinctio vetus/ de ꝯceptibꝰ pͥme inten tiōis. ⁊ ſcd̓e. vel tercie. ⁊ de modis ſignificā di. ⁊ de ſuppoſitiōe naturali. ¶ Tota poſtre mo ꝑs ph̓ie q̄ naturalis d̓r ꝓpterea neceſſa riū ſumpſit exordiū ¶ Suffecerit ad pn̄s cō memoratio diſtinctōnis. vt on̄damus pͥmo ꝙ vnio mētis de qͣ nūc loqͥmur/ ꝯſiſtit ī expe rientia. ꝓpterea tranſfundi nō pōt ī alios ꝑ doctrina/ ſicut nec viſio. nec aliqua ſenſatio exterior aliter ī alios tranſfundit̉. nec amor nec odiū. nec leticia. neqꝫ dolor. neqꝫ genera liter aliqͣ experimentalis cognitio. ¶ Nihilo minꝰ doctrinal̓ traditio nō ē fruſtra Primo ꝓpter inductōꝫ. vt fiat amplificatio potenti arū ꝑceptiuaꝝ cū obiectꝭ exꝑimētalit̓ ꝑcipiē dis. Deinde notificatio fiat impedimētoruꝫ quatinꝰ auferant̉. Hec em̄ duo ſufficiūt ad experientiā. Ita tn̄ ſi obiecta moueāt natu ralit̓. Alioqͥn terciū veqͥreret̉ .ſ. actual̓ ⁊ libe ra motio obiectalis. qualē hꝫ extra ſe deꝰ. qͣ lē hꝫ libertas arbitrij ſuꝑ actꝰ ſuos. ¶ Nullꝰ idcirco putet vel expectet ꝙ ab hoīe d̓ ꝑ ſe ſi bi tradi poſſit cognitio ſuꝑ vniōe mentꝭ cuꝫ deo. Merito quidē. qꝛ nec de quacūqꝫ exꝑi entia pōt hec fieri circa creaturas. Nemo p̄ terea ſperet exꝑimētū niſi ſublatū fuerit īpe dimētū. Eſt igit̉ cōe ſtudiū oīm qͥ de theolo gia myſtica q̄ ꝯſiſtit ī vnione locuti ſunt/ in ducere ad tria q̄ reqͥrunt̉ ⁊ ſufficiūt. videlicet Deſideriū diuini obiecti. Remotio impedi Super Magnificat LXXXVI mēti. Imploratio diuini bn̄placiti. Primū fit inſinuādo pulcritudinē ⁊ valorē. Scd̓m fit aꝑiendo defectū nr̄m ⁊ lāguoreꝫ. Terciū fit ꝑ or̄onis vehementiā ⁊ ardoreꝫ. Hec aūt tria ꝯplectit̉ ipſa deuotio. q̄ eſt eleuatio men tis ī deum ſicut ī obiectū ꝓpriū. et hͦ ꝑ pium ⁊ humilē affectū. in qͦ ſemꝑ ē deo bn̄placitū. ¶ Occurret forſan aliqͥs ⁊ dicet. Quid ad te d̓ doctrina myſtice ſapīe. qͥ nō es ꝑticeps hꝰ experientie? ¶ Rn̄deo. Credidi ꝓpter qd̓ lo cutus ſum. Credidi ſermonibꝰ expertoꝝ. ꝓ pter qd̓ ꝯformiter ad eos locutꝰ ſum. Quati nus inducar ⁊ inducā/ quātū dn̄s adiuuerit ad deſiderium tāti obiecti cuꝫ iſto qͥ dicebat Unā petij a dn̄o hāc requirā. Unā videlicet p̄cioſam margaritā euangelicā. qua habita dicamus ſufficit. qua nō habita. ſaltem de ſiderare concupiſcamus. Enitamur deniqꝫ pro deuotione cuiuſlibet impedimenti cum imploratiōe diuini bn̄placiti. Sanabit ita forte oculū mentis. ⁊ ei ſe p̄ſentabit experiē dum. guſtandū ⁊ videndū/ qͣꝫ ſuauis ipſe ē. qͣꝫ magna multitudo dulcedinis ſue quā ab Iſcondit timentibꝰ ſe. ¶ Suꝑeſt oſtendere. ꝙ doctrinalis traditio theologie myſtice ſe ex tendit ad theologiā ſcholaſticā. nec ab ea di uerſa ē vl̓ ſecluſa. immo nec a vera ph̓ia. Fi et autē hoc ꝯmode / ſi verba beati Dionyſij a Paulo. immo a ſpūſancto docti. concor dauerimus ad inuicem ꝑ ſcholaſticā theolo giam. cuius ignorantiā habentes. qͣꝫuis ex perientiā intrinſecā ſentiant beate vnionis. tn̄ hāc doctrinalit̓ elucidare neqͥbunt. Exē plū eſt manifeſtū in doctrinis philoſophicꝭ. Nonne poterit aſtrologus qui nunqͣꝫ exꝑ tus ē eclipſim ſolis ⁊ lune/ tradere doctrinaꝫ huius rei/ qualē ruſticus qui experiet̉ ipſas ad oculū tradere nequibit Poterit ruſticus vtiqꝫ dicere ſocio p̄ſenti. Aperi oculos et vi de. poterit extendere digituꝫ ad eclipſim. ſed nil amplius. Aſtrologus vero licet ita mō ſtrare non poterit p̄ſentialiter. docebit tamē abſentes qualiter aperiendi ſunt oculi. qua lia ſunt impedimenta que remoueri oporte at. immo ſi catholicus ſit/ diuinū beneplaci tum iungere nō omittet. qui facit eclipſes ſi vult ⁊ quādo vult. Sic in propoſito. niſi ꝙ aſtrologus habet demonſtrationeꝫ. theolo gus vero ſolā eruditionē/ in fidei autoritate firinatā. ¶ Multi multa locuti ſunt. et nos multotiēs iā inter multoſ. de ⁊ ſuꝑ v̓bis Di onyſij dū tractat de myſtica theologia et di iuina ſapientia xp̄ianoꝝ. Dixerūt aliqͥ ꝙ cōſiſtit hec theologia in abnegatōe oīm a deo. Alij ꝙ in affectu ⁊ diⁱectione. Nonnulli ꝙ ī intelligentie puritate. Alij ꝙ ī mentis ad de um collectione vel vnione. alij ꝙ in deuotio ne ſeu mētis eleuatione. Alij ꝙ ī raptū vl̓ ex taſi vel mentis alienatione. Quas ſex poſiti ones abſqꝫ contentione ꝑtractemꝰ ſub certꝭ poſitionibꝰ. oſtenſuri conformiter ad ver ba cantici Marie. quod exiſtit in experimē tali ⁊ gratuita vnione ſeu collectione ⁊ exul tatione humiliū mente cordis ſui cū deo. dū diſperſit ſuperbos. dū depoſuit potētes de ſede. dū eſurientes impleuit bonis. dū ſuſce pit iſrael puerū ſuum recordatus miſericor die ſue ¶ Dicamꝰ igit̉ abbreuiato ſermone ꝙ ſapīa xp̄ianoꝝ de qua tractauit diuinꝰ Dio nyſius. ē vnio mētis ſeu collectio tanqͣꝫ pro genere. Iungit̉ experimētal̓ ⁊ gratuita cum patre luminū deo tanqͣꝫ ꝓ formali drn̄tia et ꝓ fine vel obiecto. Mens ponit̉ quaſi ꝓ ma teria vel ſubiecto. Habemꝰ ecce genꝰ deſcri ptionis .ſ. vnionē. ſimul cū obiecto ſuo deo ⁊ mentē ꝓ ſubiecto. Nec oꝑtet inſiſtere ſcru puloſius. qꝛ nullus ambigit. Sed ī hͦ ē dif ficultas q̄ ⁊ qͣlis ſit iſta vnio. et quēadmodū ꝯparet̉. ⁊ cur ꝓ differētia additū. exꝑimētal̓ ⁊ gratuita Porro quin gratuita ſit hec vnio quis negaret? ad quā nec natura ſufficit nec induſtrīa. Sed neqꝫ ſatꝭ eſt vnio gratuita ſi nō ꝑcipiat̉. quēadmodū deꝰ habitualit̓ vnit̉ ꝑ gratiā ⁊ v̓tutes in ꝑuulis baptizatꝭ. quos tn̄ nō dicimꝰ myſtice ſapiētes. Suꝑeſt igit̉ difficultaſ velut vnica. qͥd ſit ⁊ quō ſit vnitō nis exꝑientia. ¶ Poſſumꝰ aūt dicere/ ꝙ exꝑi mental̓ vnio mentis cū deo ē ſimplex ⁊ actu alis ꝑceptio dei gr̄e ſue/ gratū faciētis dono qͣlis hic incipit ⁊ ꝑficit̉ in gl̓ia ꝑ gratiā ꝯſum matā. Eſt igit̉ hec vnio exꝑimentalis pregu ſtatio quedā glorie pignus ⁊ arra felicitatis eterne. cui ꝯtraria ē diſꝑſio ⁊ auerſio ſuꝑbo rū mente cordis ſui. Relinquit̉ tādē hec de purata ſeu expolita theologie myſtice deſcri ptio. Dicēdo ꝙ ē exꝑimētal̓ dei ꝑceptio. Po tius aūt ponit̉ ꝑceptio qͣꝫ cognitio. quia ge neralis ē terminꝰ ad oēm vim mentis .ſ. rati onalē. ꝯcupiſcibilē. iraſcibilē. vl̓ ad vim ap p̄henſiuā ⁊ affectiuā. qͣꝫuis nihil vere videat̉ ꝑcipi/ quin vis apprehenſiua ꝯcurrat. Alio quin vis affectiua fieri poſſet in cognitiua. quod aliqui nedū concedūt. ſed hoc proba re ꝯtendunt Nec theologiā ſcholaſticā ſuſci piunt ī hac parte. ſed a myſtica ſecernūt. ſuꝑ qua re videri poterit in proceſſu. Mm 3 Tractatus ſeptimus De experimentali vnione veritates. ¶ Exꝑimental̓ dei ꝑceptō facial̓ ⁊ immediata/ nō habet̉ hic ī via d̓ lege ꝯmuni. ſed expectat̉ ꝓ p̄mio ī gloria ꝯſūma ta. Cōcedit̉ hec ab om̄ībꝰ. nec oportet ꝓbati onibꝰ immorari. immo ſic ꝯceſſa ē ꝓpoſitio. vt in errorē aliqͥ prolapſi ſint. dicētes ꝙ nec ī patria deꝰ immediate videbit̉. ſed ī thopha nijs qͥbuſdā ꝯtꝑantibꝰ īacceſſibile lumē dei imbecilli mēti. Quo ſuꝑ errore deſtruendo/ doctores nedū copioſiſſima diſputatōe. ſed ſentētiali determinatōe ꝓceſſerūt. iuxta no tata dn̄i Bonauēture. ij. ſentētiaꝝ. diſ. xxiij. ¶ Experimental̓ dei perceptio nō videt̉ eſſe formaliter ipſa vnio. Admittit̉ autē hec p̄di catio quaſi per cām vl̓ ꝯcomitātiā. ſꝫ nō mul tū intereſt ad rē nr̄am. Tāta qͥppe ē cōnexio oīm viriū mentꝭ vel habituū v̓tuoſoꝝ cū ha bitu gr̄e ⁊ actu pͥncipali eius. ꝙ apparet que dam circūinceſſio/ velut ī bn̄dicta trinitate ſuo mō. Eſt em̄ gr̄a gͣtū faciēs. vna ī trinita te habituū theologicoꝝ. ⁊ trina ī vnitate ſua ſeu radice. ſicut mens vna ē ī eēntia. ⁊ trina ī potentijs. Utrū ꝟ̓o potētie ſint realiter ab inuicē diſtincte vel tm̄mō relatiue ſeu ꝯꝑati ue. Et ſi gr̄a pͥus īformat eēntiā mētꝭ qͣꝫ po tentiā. paꝝ intereſt ꝓ deuotꝭ ſcrupuloſiꝰ inqͥ rere. ¶ Experimental̓ dei ꝑceptio videt̉ fieri dū influxꝰ formal̓ ⁊ habitual̓ gr̄e gratū faci entꝭ ī actꝰ ſuos īmediate ſe ꝓtēdit. exēplū de formis alijs/ dū ex actu pͥmo qͥ ē informare ꝓcedūt ad actꝰ ſcd̓os ſic̄ vita ad viuere. lux ad lucere. ītellectꝰ ad ītelligere. ſenſus ad ſen tire. Sūt aūt effectꝰ pl̓imi gr̄e. Tres hierat chici. Purgare. illumīare. ꝑficere. quos aliqͦ multiplicāt ẜm mētis vigorē. fulgorē ⁊ amo rē. dicētes ꝙ v̓tutē memorie purgat. eleuat ⁊ ſtabilit. fulgorē intelligētie illumīat īformat ⁊ aſſimilat. Amorē affectiue ꝑficit. viuificat ⁊ vnit. ⁊ mentē acceptā deo reddit. ¶ Experi mētal̓ dei ꝑceptio fit ẜm fructꝰ ſpūs. qͦꝝ ma ximꝰ ⁊ pͥmꝰ ē charitas .i. chara vnitas. vn̄ ꝓ deūt alij. gaudiū. pax. patīa. longanimitas. bonitas. māſuetudo ⁊ fides. modeſtia. ꝯtinē tia. caſtitas. Un̄ charitas prout ē v̓tꝰ theo logica dicit habitū. ſed prout ē fructꝰ/ dicit actuale charitatꝭ exꝑimētū vl̓ ſentimētū. qͣꝫ uis neſciat hō certitudinalit̓ vn̄ veniat aut qͦ vadat. ſic̄ infra notabit̉. ¶ Exꝑimētal̓ dei ꝑ ceptio vel noticia ſi pura eſſe debeat ⁊ vehe mēs. reqͥrit̉ ī ſenſibꝰ aīe ꝓportionatꝭ ſenſibꝰ carnis. ꝙ purgent̉. illuminent̉ ⁊ ꝑficiātur ꝑ oꝑatōes gr̄e gratū faciētꝭ. qͣs nūc elicit īme diate. nūc imꝑat mediate ꝑ habitꝰ ꝟtutū do noꝝ ⁊ btītudinū. Sic exꝑimur ꝙ hō nō ꝑci pit ſe viuere/ niſi dū aīa procedit ad actꝰ ſecū dos ꝑ oꝑa vite. q̄ ceſſant vtiqꝫ poſitꝭ impedi mentꝭ ī ſenſibꝰ ꝑ ebrietates. per ſomnū. ꝑ in firmitates aut egritudines ¶ Exꝑimētal̓ dei ꝑceptio ſi debeat eē ꝑfecta. ⁊ talis q̄ dici me reat̉ ſapientia diuina vel myſtica. terminat̉ ī caliginē quā inhabitat deus vere abſcōditꝰ ⁊ qͥ ponit tenebras latibulū ſuū. Qd̓ vt fiat experimētaliter. neceſſe ē mentē ab oī cogni tiuo actu vel affectiuo/ circa creaturā omnē etiā circa ſeipſaꝫ tūc vacare. ⁊ ī ſilentio ſūmo eē. moriqꝫ deniqꝫ toti creature. vt ſoli deo vi uat creatrici eēntie. Hic eſt nunc pūctꝰ diffi cultatis. ⁊ myſteriū abſconditū qd̓ nemo no uit ꝑ experientiā niſi qͥ accipit. Pōt tn̄ noſſe ꝑ doctrinā in autoritate fundatā cū māudu ctōibꝰ ⁊ exemplis. Alioqͥn vane penitus ſtu duiſſet beatus Diony. cū ceteris condere li bros ſuꝑ hac re. ¶ Exꝑimental̓ dei cognitio terminat̉ in caliginem. ſed prius deſerit aliā caliginē. Caligo que deſerit̉ eſt omnis crea tura que de ſe nō niſi caligo eſt. priuatio .ſ. lu minis. Alioqͥn nō dixiſſet Ioh̓es de creatu ris ꝙ lux in tenebris lucet. ⁊ tenebre eā nō cō p̄henderūt. Fit aūt iſta deſertō ẜm tria. que notat Diony. in verbis p̄miſſis. Primo de ſerit̉ oꝑatio ſenſitiua. qꝛ nō oportet vt vege tatiua deſerat̉. Scd̓a operatio intellectiua ẜm om̄e ens ⁊ nō ens. ⁊ hoc plane accipien dū eſt de ente vel nō ente creato vel creabili. nō de ente pͥmo ⁊ puro. Tercio deſerit̉ mēs ip̄a nō vtiqꝫ qͥn maneat eēntialit̓ ī ſe Alioqͥn eēt ⁊ nō eēt/ niſi velimꝰ īſanire cū almarico ⁊ ſil̓ibꝰ hereticꝭ dicētibꝰ mentē ꝯtēplatiui vl̓ be ati ꝑdere ſuū eē ī ꝓpͥo genere. ⁊ redire ī illd̓ eē ideale. qd̓ habuit eēntialit̓ ī arte diuīa. Et hͦ eēt prorſus mentē annihilari. aut nihil oīno poſſet annihilare deꝰ. Et hͦ aliqͥ volūt ſꝫ ma le. qꝛ ſil̓r ipſe creare nihil poſſet. Quid ē igit̉ mentē ſeipſaꝫ deſerere? hͦ eſt ipſaꝫ ī actu pͥmo ſuo eēntiali manentē nullū actū ſcd̓m circa ſeipſaꝫ. aut circa qd̓libet aliud ens/ p̄ter deū exercere. ⁊ tūc ītrat nouā caliginē. de qͣ ſequit̉ exponendū. ¶ Exꝑimētalis dei cognitō ſeu noticia vel ꝑceptio quaꝫ inueſtigamꝰ. qꝛ nō terminat̉ ī deū clare ⁊ nude viſū/ ſiſtit̉ in cali gine qͣdā ſupͣ ſe. deſerēdo pͥmā caliginē crea turaꝝ pꝰ ſe. vel ſub ſe. īmo ⁊ ſe pꝰ ⁊ ſub ſe mō dicto. Rō ē. qꝛ nec mens hꝫ oculuꝫ qͥ natꝰ ſi h̓ videre deū. nec deꝰ obijcit directe ⁊ īmedi Super Magnificat LXXXVI ate ſeip̄m. Grādis attū̄ difficultas ē. ſi om̄is noticia exꝑimental̓ ſit intuitiua. ſuꝑ qͣ noti cia tractat̉ de ſctō noīe dei. Satꝭ ſit h̓ dicere ꝙ intuitiua cognitio dei nō negat̉ hic in via ex hͦ p̄ciſe ꝙ deꝰ ē obiectū īproportiōatū mē ris oculo ꝓpter excellētiā viſibil̓. ſꝫ qꝛ n̄ pla cet deo. Rō. qꝛ obiectū intelligibile. qͣnto eſt ꝑfectius. tāto magis idoneus ē oculꝰ mētis cape ip̄m. Nō em̄ ledit̉ armonia mētis de ſe ab excellentia intelligibil̓. quemadmodū de ſtruit̉ armonia oculi ſenſual̓ ꝑ excellentiā lu cis. Comꝑatio igit̉ oculi veſꝑtilionis ad ſo lē/ nō dicit oēm ſil̓itudinē ad oculū mentꝭ re ſpectu manifeſtiſſimoꝝ ī natura. dicēte Ari ſto. ꝙ ītellectꝰ qͣꝫto ꝑfectiora ītelligit/ tāto ſit habil̓ ad altiora. vn̄ probat īmaterialitateꝫ ip̄iꝰ. ¶ Exꝑimētal̓ dei ꝑceptio ꝑ caliginē nō fit ſine clariſſima irradiatōe. ac ſine ſilētio ſu ſurrāte/ et occulte dicente. Difficiliꝰ hͦ videt̉ ad explicandū. Credendū tn̄ eſt v̓bis Dio ny. crebro ſic loq̄ntis ī diffinitōe ſapīe ⁊ ali bi. Placuit inqͥrere exemplū ſenſibile viſus corꝑalis ad lucē ſolis. fit em̄ freq̄ns ꝑ Dio n. ⁊ Aug. ⁊ Ariſtꝭ. cū ceteris ꝯꝑatio tal̓. qͥa nihil ſimilius in creaturꝭ corporeis luce ſpū ali qͣꝫ lux ſolis/ ſicut viſui corporeo viſio mē tis. Exemplū vnū. ſint due domus valde di ſtantes. quaꝝ quelibet feneſtrā habeat aper tā aſpectu mutuo ⁊ directo. ſit mediū ꝓrſus expeditū. ſit oculꝰ ſeu vidēs ī vnā feneſtraꝝ. ꝯſtatqꝫ ꝙ ſi nullū ſit in medio lumē/ puta de nocte. oculus erit inter duas caligines. qͣrū nullā attinget. qꝛ nec illā q̄ retro ſe ē ī domo ſue feneſtre/ vel iſtā q̄ ī iſta feneſtra ē. qꝛ ad fe neſtraꝝ vacuitatē nō ꝑtingit medio nō illu ſtrato. Sꝫ illuſtret̉ mediū ꝑ qd̓ acies ocl̓i di rigat̉ ad feneſtrā oppoſitā. iudicabit vtiqꝫ ta lis oculus eſſe caliginē. qͣꝫuis domꝰ intra ſe copioſe ſit illuſtrata. Docet hͦ experiētia cuꝫ rōne ꝑfectiuorū. qꝛ nūqͣꝫ videt̉ lux ſine colo ris mixtiōe qͥ nō ē niſi ī corꝑe termīato. Un̄ oculus carnis pure ī medio lucis poſitꝰ ni hil videret. ſed eēt ī caligine. Ecce ꝙ ad inſpi ciendū caliginē oportet ꝙ oculꝰ ſit int̓ duas caligines retro ⁊ an̄. oportet nihilominus ſi debeat anterior caligo videri ꝙ fiat irradia tio ꝑ mediuꝫ. Exemplū de voragine terre. q̄ non agnoſceret̉ ꝑ oculū ſub ſe tenebroſo me dio int̓oculū ⁊ voraginē nullatenus illuſtra N to. ¶ Exēplū alteꝝ qd̓ ab Aug. iā pͥus indu ctu ē de diuiſione ſpūs. Sit oculus ī excel ſo mōte qͣlis fert̉ eē olimpus. ſit ab imo nu bes caliginoſa. ꝓhibēs aſpectū oīm q̄ ſub eo ſunt. ſit rurſum inter ſolē ⁊ oculū alia caligo īpediēs aſpectū ſol̓ directū. nō aūt diffuſiōꝫ lumīs ex obliqͦ. Cōſtat ꝙ oculꝰ ſatagens in ſpicere ſolē/ non intuebit̉ niſi caliginē. qͣꝫuis inde ſuſcipiat obliquā irradiationē. Alioqͥn nō videret oculꝰ iſtā caliginē radiatōe hmōi nō exiſtēte. Pōt hic induci illud Eſaie Sui ge illuminare hieruſaleꝫ. ecce tenebre operi ent terrā ⁊ caligo populos. ſuper te aūt oriet̉ dn̄s. ⁊ gl̓ia eiꝰ ī te videbit̉. Cōſonāt exēplis v̓ba Richardi de diuiſione aīe et ſpūs. In hac inquit diuiſione aīa ⁊ qd̓ aīale eſt ī imo remanet. ſpūs aūt ⁊ quod ſpūale ē. et qd̓ ele uat ad ſumma. et ab infimis diuidit̉. vt ad ſumma ſubleuet̉. ab aīa ſcindit̉ vt dn̄o ꝯiun gat̉. qꝛ qui adheret deo/ vnus ſpūs ē cum il lo. Felix diuiſio ⁊ mirabilis ſeꝑatio. vbi qd̓ corpulentū ē ⁊ feculentū deorſum remanet. quod ſpūale eſt ⁊ ſubtile/ vſqꝫ ad ꝯtemplati onē diuine glorie ſublimat̉. ⁊ in eandē imagi nem tranſformat̉. Pars inferior ꝯponit̉ ad ſummā pacē ⁊ tranquillitatē. cūꝑs ſuperior ſublimat̉ ad gloriā ⁊ iocūditatē. Hec autem. ſub eiſdē v̓bis ponit autor de ſpū ⁊ anima. Que aūt ſit iſta pax. q̄ gloria. q̄ iocūditas. et qͥd eſt qd̓ videat̉. hͦ eſt qd̓ inquirimꝰ ¶ Expe rimentalis dei ꝑceptio nō ſit ꝑ ſolā abnega tionē. Rō. qꝛ pura negatio nihil ponit. Un̄ vt Damaſce. li. iiij. c. iiij. ī fine dicit. Sūt eti am q̄dā affirmatiue de deo dicta/ v̓tutē ſuꝑ excellentꝭ negatiōis habētia. puta tenebras dicētes ī deo. nō tenebras intelligimꝰ. ſꝫ qm̄ lux nō eſt. ſed ſuꝑ lucē. ⁊ lux. qm̄ nō tenebre ē. hec ille. Sic igit̉ qͥcqͥd affirmatiue de deo dicimꝰ includit negatōꝫ aliquā. et ecōuerſo negatio relinqͥt affirmatōem. nō qͥdē ad idē ⁊ ẜm idem ⁊ pro eodeꝫ. Alioqͥn eſſet ꝯͣdictio manifeſta. ſꝫ accipiunt̉ affirmatio ⁊ negatio reſpectu diuerſoꝝ. qꝛ negat̉ a deo qͥcqͥd ē im ꝑfectōis ī creatura. ſic̄ oīs creatura ē imꝑfe cta qͣntūcūqꝫ ꝑfecta ſit ī ſuo genere. et ponit̉ ꝑ ſuꝑexcellentiā affirmatio de deo. Propte rea dicit ſepe Diony. ꝙ deus nō ē ens. ſꝫ ſu perens ſuꝑbonus ſuꝑdn̄s/ ⁊ ſil̓ia. ¶ Experi Q mentalis dei ꝑceptio/ claudit in ſe dupliceꝫ viā cognoſcendi deū .ſ. ꝑ abnegatiōꝫ ⁊ excel lentiā. nec via abnegatōis ſufficit niſi via ex cellētie adiūgat̉. nec ecōtra. Propt̓ea dāna tus ē articulꝰ ꝑiſien̄. dicēſ ꝙ nō cognoſcim de deo h̓ ī via/ niſi qͥd ē. Exēplū bt̄i Diony. eſt aptiſſimū. vbi dicit ſcd̓o de myſtica theo logia. Sicut ꝑ ſeip̄m agalma naturale faci entes .i. imaginē ex ligno vel lapide. auferūt Mm 4 Tractatus ſeptimus ea qͦ ſuperiecta ſunt. puta ocl̓i viſiōꝫ vetātia. ⁊ ipſaꝫ ī ſeipſa ablatione ſola/ occultā mani feſtant formā/ vl̓ in manifeſtationē ducunt. ſic ſupple fit in cognitōe ꝑ abnegatōꝫ. Con ſtat aūt ꝙ ſtatue factor nihil addit ad lapide vt ſculpat imaginē. ſed trahit tm̄ modo d̓ eo Ueruntū aliqua ablatōe facta linquit pul crā .ſ. imaginē. Conſonat Aug. Diony. ⁊ ex emplo pro ꝯfirmatione dictoꝝ ſic dicit. Cū audis. bonū hoc. bonū illud. tolle bonū hͦ ⁊ bonū illud. ⁊ vide ſi potes ip̄m bonuꝫ nullo alio bonū. tunc videbis deum. Ita de vero Ita de pulcro. Ita de ente p̄cipue. Ita de qͦ libet attributo diuino. ¶ Experimental̓ co gnitio dei. poteſt intelligi ꝑ ablationeꝫ fieri ſeptem modis. Quorū duo ſpectāt maxime ꝓpoſito nr̄o. Unus ad intelligentiā. aliꝰ ad deuotionē. Unus modus ē ꝑ noīs impoſi tionē. alius per voluntariā acceptōꝫ ſeu cre dulitatē. Terciꝰ per realē ablationē. Quar tus per intelligētie depurationeꝫ. Quintꝰ intelligentie ꝑſpicacitatē. Sextus per intel ligentie deiformitatē. Septimus per intelli gentie ſimpliciſſimā vnitatē. ¶ Diſcurram ꝑ ſingulos modos. Eſt itaqꝫ pͥmꝰ familiarꝭ nobis pro ſtatu vie. verbi gr̄a de vno hͦ noīe bonū vel bonitas. qꝛ habito de ipſo ſic acci pi poterit de ceterꝭ. Experimur itaqꝫ ꝙ ſin aliq̄ res a nobis appetibiles. vl̓ qꝛ vtiles. vl̓ qꝛ delectabiles. vel qꝛ pulcre ⁊ honorabiles Imponimꝰ ad hec appetibilia ſignificanda hoc nomen bonū. Experimur ꝯſeq̄nt̓ ꝙ res appetibiles ſunt ī multꝭ defectuoſe. et ꝙ vbi cunqꝫ querimus refectionē/ ibi reperimꝰ ali quā defectionē moleſtā appetitui carniſ aut ſpūs. Procedimus vltra ad impoſitōꝫ vniꝰ nomīs quod ſignat bonū vſqꝫquaqꝫ perfe ctuꝫ. cui nihil aſſit vl̓ adeſſe poſſit d̓ malo. ni hil bonū deſit. ita ꝙ ſit bonū quo maius co gitari nō poſſit. ſicut Augꝭ. accipit. poſtmo dum Anſelmus de hoc noīe deus. ꝙ appel lamus bonū ſimpl̓r ens/ aut ſumme ꝑfectū Qua impoſitiōe facta ꝯfeſtim oīs qͥ ſcit im poſitionē. ⁊ audit hoc nomen deꝰ vel hoc no men bonū nullo addito .i. bonuꝫ ſimpl̓r. qꝛ ſimpl̓r dico qd̓ ſine addito dico. Oīs ita qꝫ talis accipit ꝓ reliqua re tali p̄ſtātiſſima quā ceteris om̄ibꝰ anteponi. hoc nomē bonuꝫ et hoc nomē deus ita ꝙ ꝯuertibilit̓ ſe habēt bo nū ſimpl̓r ⁊ deus. Conſtat ita fieri potuiſſe ⁊ factū eē. ⁊ ita retineri. Quo p̄ſuppoſito vo Iuit Anſel. ⁊ qͥdā alij demōſtrare deū eſſe ſic̄ putabāt euidēs eſſe ꝙ bonū quo maius cogitari non poterat neceſſario erat. Alioqͥnſi poſſet non eē. iā nō eſſet bonū quo maiꝰ cogi tari nō poſſet. ¶ Sed ẜm v̓itatē ꝓceſſus ē ſo phiſticus ⁊ inualidus/ ſi nō aliter ꝯfirmetur Diceret em̄ inſipiens ꝯͣ quē arguit ſe admit tere iſtud qͥd nomīs. ꝙ deus ē bonuꝫ qͦ maiꝰ cogitari nō pōt. negaret tn̄ ꝙ aliqͥd tale ſit in re. ſed tm̄ in nomine. ſicut ſi deus imponeret̉ ad ſignificandū bonū ſummū ī tribus ſuꝑ poſitis abſolutis. nihil in re nomī reſpōde ret. ¶ Propt̓ea reſtat ſcd̓s modꝰ qͥ neceſſariꝰ ē accedere volēti ad deū credere .ſ. volūtarie ꝙ aliqd̓ tale bonū ē vere ī reꝝ natura. īmo ſu per oīa q̄ cogitari pn̄t ī reꝝ natura ꝑ aliquaꝫ imaginationē. rōem vl̓ intellectū. Hec autē volūtaria ⁊ fidel̓ acceptio/ q̄ nedū ꝯcedit qͥd noīs. ſed qͥd rei firmit̓ credit. ⁊ ita ī om̄i locu tione ſibi ſupponit hoc nomē deꝰ. qꝛ ſuppo ſitio ē acceptio termini ī ꝓpoſitōne ꝓſuo ſi gnato vltimato. Ex hac acceptōe ſcd̓a/ ꝓti nus elucidare poſſemꝰ quēadmodū deuotiſ ſima mens laicorū ſimpliciū/ ꝑtingere p̄t ad experimentalē dei ꝑceptōeꝫ ſeu theologiam myſticā/ q̄ ī vnione ꝯſiſtit mentis ad deū. dū ꝯiungit eos ſibi. dū diſpergit ſuꝑbos mēte cordis ſui. Pergamꝰ attn̄ prius ad aliqueꝫ modoꝝ aliorū numeratoꝝ declaratōꝫ. ¶ Et quidē tercius pōt a ſolo deo fieri. redigendo oīa bona in vnū ſe bonū qualit̓ erat ab et̓no an̄ mūdi ꝯſtitutionē in architypo mūdo ſo lo. ſꝫ nō multū facit ad ꝓpoſitū/ niſi ꝓ quan to facilius venit fidel̓ ſimplex vel theologꝰ ad cognoſcenduꝫ ſuꝑeminentiā boni eterni ſuꝑ om̄e aliud boni nomen. qn̄ credit vnuꝫ poſſe neceſſario manere alijs nō exiſtētibus vel deſtructis. ¶ Quartus modꝰ maxime cō gruit ꝓpoſito Augꝭ. ẜm quē ꝓceſſit ī ſuis cō feſſionibꝰ. īmo ī om̄ibꝰ pene libris ſuis. etiā cū ſimplice mr̄e ſua. dū colloq̄rēt̉ valde dul citer ad feneſtrā. Deputabat itaqꝫ mr̄eꝫ de uotā tal̓ abſtractōis ph̓ical̓ eē capacē. prout colligit̉ ex libro ſuo ſcd̓o d̓ ordīe. dū vult de ducere ꝙ oīs ph̓ica traditio/ ordīate ꝓceſſit ex amore/ p̄uia grāmatica. dehīc logica. ⁊ ꝯſe quēter ſuo ordine de reliqͥs. Amor em̄ cū fu erit hūani ꝯuictꝰ ad quē loq̄la reqͥrit̉. nec ſuꝰ ficit niſi polita ſit rō ẜm deductōꝫ illic tradi tā. qͣꝫuis ī laudē pithagore nimiꝰ fuit. vt idē in retractatiōibꝰ fatet̉ humiliter Augꝭ. Mo dus iſte tantus reputatus eſt a ph̓is. vt dice rent abſqꝫ illo nō poſſe qͥcqͣꝫ ſcire ꝓprie vt in telligere. ita em̄ poſuit Albertꝰ in ſuo de in tellectū ⁊ intelligibili deducens ꝑ longū ꝓ Super Magnificat LXXXVI LXX. 2. I ceſſū. poſitōes antiquoꝝ ph̓oꝝ. īmo ⁊ idola traꝝ q̄ theletis ⁊ theorgicis purgatōibꝰ vte hant̉. quoꝝ memīt Aug. de trini. diſputans aduerſus eos. Quid p̄terea dicemꝰ d̓ iſto qͣr to abſtractiōis mō. ſi fieri pōt abſqꝫ deuotō ne: Cōſtat ita poſſe. qꝛ cōis eſt ad oēꝫ cogni tionē de rebus habendaꝫ ꝑ rationē. maxime O ꝑ intelligentiā. ¶ Habet aūt intelligētia mul tipl̓r inueniri. ſicut ex tribꝰ modis ꝯſeq̄nter additꝭ colligit̉. qͣꝫuis ꝯceperīt aliqͥ Boeciū voluiſſe intelligentiā eē ſoliꝰ dei. ſꝫ moderati us ē vſus ꝙ ē ſolius diuini generꝭ. ſicut ratō hūani. Genꝰ aūt ſumꝰ dei. licet nō illa ꝑfecti one hic qua erimus duꝫ ſil̓es erimus deo et angelis vel intelligētijs eiꝰ. Intelligētia nō exit in actū ſuū abſqꝫ multis abſtractōibꝰ ꝓ pter ꝯnexionē ſuā cū materia Corpꝰ aūt qd̓ corrupit̉ aggrauat aīaꝫ. qm̄ ꝓ ſtatu vie tal̓ ē ordo potentiaꝝ/ ꝙ ſuꝑior nō exit ī actꝰ ſuos niſi p̄ceſſerint actus interiores Hoc aūt ẜm Aug. nō eſt nature niſi deſtitute. ¶ Porro ſe quens modus huius reſpiciebat ſtatum na ture ſue pͥmitus inſtitute. ſil̓r et excellentius ſpectabat ad angelos an̄ gl̓ificatōꝫ creatos Remanſit hec ꝑſpicuitas naturalis. etiaꝫ in ipſis demonibꝰ quo ad ſpeculabilia. In pra cticis em̄ excecat eos malicia vehementer. ¶ Sextus demū modꝰ ſpectat ad om̄s glo rificatos ſpūs. ¶ Septimus ꝟo ꝓprius ē ſo li deo. ¶ Reſtringet̉ aūt ſermo noſter ad du os modos. quibus pōt ꝑ abnegationē ⁊ ab lationē cognoſci deus. Unus eſt fidel̓ ⁊ ſim pler deuotio. Alius ē ph̓ica vel theologica intelligentie depuratio. Sic em̄ ſemꝑ a di ſperſione fit reſolutio ad vnitatē. ſic a plura litate ſingulariū vagoꝝ. vt hoc ens. hoc bo nū/ cū inuolutrꝭ accidentiū loci ⁊ tꝑis hic et nūc/ fit reſolutō ad vnitatē ſpēi. ⁊ ꝯſeq̄nt̓ ad qͥdditates ſimpliciſſimas qͣs ſignāt termini trāſcendētes. Corrn̄dent aūt vocibus ad ex tra ꝯceptus naturalit̓ ſignificātes. ẜm qͦs ſu mebat̉ ſuppoſitio naturalis. ¶ Colligimus ex his duas ꝓ fundamēto v̓itates. ¶ Prima ꝙ exꝑimētalis dei ꝑceptio/ cognitōeꝫ intelli gentie pure p̄cedentē nō requirit. nec ſequen tē. Apparet ꝑ indirectū. qm̄ hec intelligētia pauciſſimis ꝯuenit. Theologiaꝫ v̓o myſti cam dicit Diony. cōem eſſe xp̄ianorū. ¶ Al tera veritas. Experimētal̓ dei ꝑceptio pōt ī ſimplicibꝰ ꝑ deuotionē obtineri qn̄qꝫ facili us qͣꝫ ꝑ lr̄atos. Patet ex deſcpͥtōibꝰ deuotio nis ⁊ experimētal̓ noticie. ⁊ abſtractiōis vo Rlūtarie ꝑ ſolidā fidē. ¶ Reuolet tandē o ada. finis ad pͥncipiū tractatꝰ ipſius/ o btā ꝯſola trix pctōꝝ qͥ ceptus ē ſub hac nota cātici tui Diſperſit ſuꝑbos mēte cordis ſui. Reſuma tur imaginatio de triclinio cordis. Fiat ẜm illud deductio clarificās q̄ ſuperſunt. Cōſti tuat ſibi noſter ſpūs tria cenacula. Infimū mediū ⁊ ſummū. ſit ī infimo ſicut incipiens. ſit ī medio .ſ. ſcd̓o proficiēs. ſit ī tercio perfe ctus. ¶ Concordantiā ſuꝑ qͣſtabiliat̉ accipi at ex ꝯſideratione ſacramēti euchariſtie. de qͣ fiet poſterius ſermo ſuꝑ iſto. Eſuriētes im pleuit bonis. ¶ Sunt in hoc benedicto eu chariſtie ſacramento pͥmo res ſacramenti. q̄ eſt veꝝ corpꝰ chriſti ſignatū ꝑ accidentia pa nis ſimul ⁊ vini ⁊ ꝯtentū. Eſt inſuꝑ hoc cor pus verū ſacramentū totius corporis myſtī ci quod ē hic ſignatū. non ſignās aut contē tum. Eſt tercio ꝑ ꝯcomitantiā perſonaleꝫ et eſſentialē ipſe verꝰ deus. qꝛ caput chriſti deꝰ ¶ Ecce ꝙ ſpūs hominis fidelis/ ſimplicꝭ eti am / ⁊ ſine lr̄is. pōt ⁊ dꝫ cōſiderare et credere cū aīa .ſ. ī infimo cenaculo poſita. qm̄ hic eſt corpꝰ xp̄i verū ⁊ viuū cū articuloꝝ fide. que hūanitatē reſpiciūt. Pōt ex hac fide totaꝫ ſe recolligere ad meditationē iſtorū q̄ corpora liter acta ſunt ꝑ xp̄m. ⁊ ex illa meditatōe pōt ꝯcipere ſpm̄ deuotōis per piū ⁊ humilē affe ctū. Pōt etiā virtꝰ ſpūſſancti talē affectū de uotionis ita purificare/ vt ad nihil aliud di ligendū ꝓtūc ſaltē ꝙ ſit aduerſus ſe ꝯuertat affectus ſic credētis. Cōuertat ſe modo ſil̓r ad piā conſiderationē ⁊ fideleꝫ corporis xp̄i myſtici. id ē animarū iam ſaluataꝝ in paradi ſo. vel ſaluandarū de hoc mundo ac etiaꝫ de purgatorio. ¶ Hec aſcenſio tenet locum ſu um/ vbi luſtrat ſpūs vniuerſa in circūitu. ce leſtiū. terreſtriū ⁊ infernorū. Conuertat ⁊ ele uet poſtremo fidelē ſue meditationis deuo tionē ad ſolum deū. ſecludendo nō per ratio nem ſeu intelligentiā. ſed per ſincerā dilecti onē/ omne aliud diligibile creatuꝫ ſub enig mate ſolius pie fidei qua credit actualiter ꝙ hic ē deus ſuus quo maius ⁊ nobiliꝰ cogita ri non pōt nec amari. qͥ totus ē deſiderabilis Sepe cōpertus ē ī deuotis ſimplicibꝰ totꝰ caſus quē ponimus. ¶ Ex qͦ colligimꝰ quē admodū deuotꝰ ſimpliciū ſpūs. exercꝫ ſe tri pl̓r vniēdo mentē ſuā ī deo ꝑ piū ⁊ humileꝫ affectū ad hoc ſacr̄m. Spūs aūt magꝭ eru ditꝰ ꝑ rōnē ⁊ intelligentiaꝫ pōt ex induſtrijs ſcientialibꝰ acquiſitis clariꝰ iſta cognoſcere qͣꝫ ꝑ ſolā fidē. ſed nō verius neqꝫ ſublimius. Un̄ viſitaui pridē in infirmitate ſua quan Tractatus ſeptimus dā feminā etate grandeuā. Queſiui quō ſibi eſſet. Mox ſuſpirādo clamauit quō potuit. Remoui cor meū ab oī creatura. ⁊ repoſui ī creatore. Ego v̓o rn̄ſionē tāte fidei ſtupēs ⁊ laudās/ abſceſſi. hͦ vnū inferēs Satis ē. Et S vere ſi ex aīo/ nihil ſupra. ¶ Spūs ſubinde fas hꝫ ꝑ ſapīe diffuſionē ⁊ illapſū. magꝭ ſur ſum agi ⁊ reduci/ qual̓ erat pauli mēs. Si ue inqͥt mēte excedimꝰ deo Et iteꝝ Sapīa loqͥmur int̓ ꝑfectos. Et rurſus. Nos aut re uelata facie trāſformamur de claritate ī cla ritatē tanqͣꝫ a dn̄i ſpū. Sapīaꝫ hāc ſupͣ dixi mus deſcpͥſiſſe Dionyſiū tractātes illud Et ſctm̄ nomē eiꝰ. circa finē. Aſſignat idē Dio ny. ꝙ hec ſapīa eſt amēs ⁊ irrōnal̓ ⁊ ſtulta. et tn̄ eſt oīs rōnis ⁊ mētis ⁊ ſcīe cā ¶ Uideam de verbo hͦ. te docente ⁊ illuminate/ o virgo btā/ ſapiētiſſima feminaꝝ. Quid ſibi vult hͦ v̓bū/ vt ſapīa quā q̄rimꝰ/ ī nullo videat̉ nr̄i triclinij cenaculo reꝑiri. Nunqͥd ī ſupremo vbi mēs habitat? At ſapīa ē amēs .i. ſine mē te. Nūqͥd ī medio vbi rō collocat̉? At ipſa d̓r irrōnal̓. ſine rōne. Nunqͥd ī imo vbi cogno ſcit aīa? Sꝫ hec ſapīa ſtulta vocat̉ qͣſi ſcīaꝫ nullā hn̄s. ¶ Dic obſecro te v̓go prudentiſſi ma. dic ꝑ ſapīam tuā qͦ pacto talis repugnā tia verboꝝ ⁊ noīm/ immo ⁊ reꝝ / ſecū ſtabit: Hoc eſt qd̓ lōgo iam ꝓceſſu veſtigauimus. ¶ Hoc altero iā tractatu pͥori de ſctō noīe fi lij tui/ q̄daꝫ dicere ſpōpondimus/ ſub te fiſi. Hoc nūc exoluere tēptauimꝰ/ expoſitioneꝫ recēſentes diffinitiōis ſapiētie/ a deuoto tuo Diony. poſite. ¶ Sapīa inqͥt ē diuiniſſima dei cognitio q̄ ē ꝑ ignorātiā cognita. ẜm vni onē ſuꝑ mentē. qn̄ mens ab om̄ibꝰ alijs rece dens. poſtea etiā ſeipſā dimittēs vnita ē ſplē dentibꝰ radijs/ in crutabili ⁊ ꝓfundo ſapiē tie lumīe illumīata. Fiat gͦ ꝑ ꝑticl̓as nr̄ cui ſus. ¶ Sapīa ē diuīſſima dei cognitio. Cū dei cognitō h̓ ī via (qꝛ ſic loqͥmur ī ſeq̄ntibꝰ. ſit triplex ī genere. Quedam ſymbolica/ bn̄ vtēs ſenſibilibꝰ. q̄dā ꝓpria/ bn̄ vtēs ītelligibi libꝰ. Tercia myſtica/ q̄ ducit ad ſuꝑmētales exceſſus. Hec tercia hic noīat̉ diuiniſſima. qꝛ ꝑfectiſſima. qꝛ exꝑimētalit̓ habita. Quid em̄ ꝑfectiꝰ ſcit̉ qͣꝫ qd̓ in exꝑientia cognoſci Supͣ ꝟ̓o deductū ē ꝙ theologia myſtica eſt exꝑimental̓ dei ꝑceptio ⁊ intuitiua ſuo mō ¶ Sapīa eſt ꝑ ignorantiam cognita. Si ad idē ⁊ ẜm idē oīno fiat locutio/ ꝯſtat ꝙ hͦ con ſtare non pōt/ ſicut nec ꝯtradictio pōt. Refe runt̉ ergo ad diuerſa hec duo ꝑ ignorantiā ⁊ cognita. Tollit̉ vnitio intellectual̓ diſcretiua cuiuſcūqꝫ rei create vel creabil̓. ⁊ h̓ nō in habitu ſed ī actu ſaltē intentio q̄ poſſet mo uere vel trahere intellectū diſcretiuū/ ad im pediendū affectū mentis circa deū ab actu. qͥ dicit̉ hic cognitio. ¶ Sed qualis cognitō ſtatim aperit̉ ẜm vnionē ſuꝑ mentē. Erit ſu per hac vniōe ſermo poſterior ſuꝑ illd̓. Eſu rientes impleuit bonis. Nō em̄ pōt hec ma teria grādis tota ſimul euolui. Uocāt vnio nem hāc expoſitores Dionyſij qͦs legi vnio nem extaticā vnientē affectu mentis cū deo Uidet̉ alijs ꝙ hec vnitio n̄ ſit formalit̓ amor vel dilectio. ſed radicaliter fundat̉ ī gr̄a gra tū faciente dū eſt ī actu ſicut pͥncipali ⁊ ſup̄ mo qͥ ē vnire cū deo. Iuxta illud apl̓i. Qui adheret deo vnꝰ ſpūs eſt ¶ Hec vnitio ꝑ gra tiā p̄ſupponit tres v̓tutes theologicas. do na ſil̓ ⁊ btītudīes ⁊ ceteros habitꝰ/ p̄ſertiꝫ in fuſos. qͦrū gr̄a gratificās ē radix. forma et fi nis. qd̓ d̓r ꝓpter gr̄as ſoluꝫ gratis datas. q̄ nō reddūt ex ſe gratū deo. vt ſunt gr̄e om̄s ſi ſtricte loqͣmur/ p̄ter charitatē. Cuiꝰ rō eſt. qꝛ ſola charitate excepta/ q̄ n̄ ꝯpatit̉ quodcūqꝫ mortale ꝯͣ legē dei. ceteri habitꝰ ſtare pn̄t cuꝫ pctō mortali ⁊ gr̄e pͥuatiōe. ſꝫ ecōtra gr̄a ſtat ſine illis. ¶ Rurſus hec vnitio d̓r ſuꝑ mentē. quēadmodū tractatu ſcd̓o ſuꝑ illd̓. Exulta uit ſpūs meꝰ. deductū eſt. mariā fuiſſe ſupra ſpm̄. īmo ⁊ ſine ſpū qn̄qꝫ dū cecinit hoc cāti cū. Magnificat anīa mea dn̄m. Propterea dicit̉ hec ſapiētia amens. nō ꝙ mēs ꝑdita ſit vel deſtructa. ſꝫ qꝛ ꝓtunc de ſe nil cogitat. in telligendo ſeipſaꝫ actualiter vel amādo. Et hoc explicat̉ cuꝫ ſubdit̉ in diffinitōe/ quādo mens ab omnibꝰ alijs recedens poſtea etiaꝫ ſeipſaꝫ dimittens. Hoc quō fieri poſſit/ plu ries oſtenſuꝫ eſt/ etiaꝫ naturalibꝰ induſtrijs. maxime p̄ſuppoſita fide ſummi dei. ¶ Sed qd̓ ſequit̉ ꝓrſus gratuitū/ ad qd̓ nec natura ſufficit. nec attīgit induſtria. ꝓpterea iure d̓r hec ſapīa ſingulari pͥuilegio data a ſpūſcō qͦ bus vult ⁊ quō vult ſpirare/ ⁊ nō niſi fidelibꝰ xp̄ianis/ qͣꝫtūcūqꝫ alij fuerīt ꝑ ītelligētiā ele uati ⁊ illumīati. Hec ſapīa nō dat̉ ꝑ leticiaꝫ internā affectꝰ circa deū/ ſine ſapīa incarna ta ⁊ impanata ſic loq̄ndo. Sꝫ qꝛ xp̄s oſtiū ē ad hāc ſapīam dux ⁊ ſcala. Idcirco ſequit̉ vnita ē .ſ. mens ſuꝑior ⁊ principalior portio ſpūalis ſuꝑſplendentibꝰ radijs inſcrutabili ꝓfundo lumine ſapientie illuminata. Con feſtim elicit̉ ꝙ hmōi ſapientia nō ſit pura ca ligo. nec pure tenebre. nec pura ignorantia. Alioquin mens ipſa qualiter eſſet inſcruta Super Magnificat LXXXVI hili et ꝓfundo lumine illumīata? ¶ Colligit̉ ſcd̓o ꝙ hec illuminatio neqͥt hr̄i ꝑ humanuꝫ ſcrutiniū. qꝛ d̓r inſcrutabili lumine ⁊ ꝓfūdo. qm̄ ad illud neqͥt ꝑ ſe rō vel aīa deducere. ſic̄ nec altitudinē diuīe ſapiētie penetrare Sūt em̄ apud deū idē/ altitudo ſeu ſublimitas et ꝑfundū. ſicut ipſe ē initiū ⁊ finis. Solꝰ igit̉ ſpūſſanctus cauſat hāc illuminatiōeꝫ ſapie cuiꝰ ſpūs eſt acutus. ⁊ omnibꝰ mobilibꝰ mo bilior. attingēs vbiqꝫ ꝓpter ſuā mundiciaꝫ. Spūs aūt ſctūs quē mittit pater ī nomīe fi lij. nō ē acceptor ſublimiū ꝑſonaꝝ ī docēdo veritatē/ paruulis et ſimplicibꝰ derelictis. qͥ credunt in filiū. Quin etiā/ ſi que dici poſſit acceptio/ cadit illa ſuꝑ paruulos et humiles in oculis ſuis. Ita pater īquit filiꝰ. ⁊ ſic pla citū eſt apud te. Placitū dicit. nō cuiuſcun qꝫ meritū. Cōfundit hec ſnīa generalit̓ oēs ſcrutatores maieſtatꝭ hūana quis īduſtria. niſi hac vna ſola humiliari ſub potēti manu dei. vt nos exaltet factos hūiles. Porro re cūbere in nouiſſimo loco cū nouiſſimo viro xp̄o ī cruce poſito/ vt dicat ip̄e qͥ nos inuita uit. Amice aſcēde ſuꝑiꝰ. veni vſqꝫ ad thronū pr̄is. ⁊ ī eius ſinu qͥeſce. vt tibi ſit gl̓ia in id U ipſum. ¶ Promptū erit deinceps ꝯcordare retētis prius dictis/ qͥd ſit diuina caligo. qͥd diuine tenebre. Siquidē ē vna caligo reſpe ctu creaturaꝝ. ſil̓r ⁊ tenebre. qm̄ ceſſat actua lis illuminatio. ſeu viſio intellectual̓ vel ſen ſualis cuiuſcunqꝫ creature. īmo et ipſiꝰ met mentis ceſſat ꝯſideratio de ſe. Eſt altera ca ligo ſeu tenebra q̄ d̓r diuina. qꝛ nullo mō cō prehendi poteſt a mēte. illud qd̓ ꝑ illuminā tem radiū vel radios oſtendit̉. ⁊ hͦ minus ꝙͣ abyſſus corꝑalis immēſa. ꝑ oculū. quocun qꝫ ſol̓ lumīe ſuꝑfuſuꝫ penetrare. Fas tn̄ ad illud immenſuꝫ diuinū quantūcunqꝫ ſit ab ſcōditū ⁊ ī caligine poſitū viſui ſpūali. Fas īquā affectui qd̓ aſpiret. qd̓ deſideret. qd̓ ad illud qͣlecūqꝫ ſit/ vnitiuis protēſionibꝰ ſe ex tēdat. Siqͥdē ⁊ inuiſa nec plene cognita di ligimꝰ. deſideramꝰ. ſuſpiramus ⁊ ſꝑamus. ¶ Habemꝰ igit̉ duas caligines. Unā inferi orē/ q̄ ē actual̓ ignorātia creaturaꝝ. Alteraꝫ a ſuꝑiori. que actualis ignorātia dei quo ad viſionē obiectalē habemꝰ mediū/ luceꝫ. īmo lumina multa. multos radios. q̄ tn̄ ſūt vna ꝟtus vnitiua. vnus radius ſurſum educens ad patrē luminū. vn̄ oriunt̉ vt a fonte. Sic̄ inſuꝑ v̓tus magnetis attrahit ⁊ reducit ⁊ cō uertit ad ſe ferrū. Et generalius ſicut omne obiectū appetibile ſuuꝫ trahit appetitū. qd̓ vidit qui dixit. Trahit ſua quēqꝫ voluptas Quō loquit̉ ſpōſa ad ſpōſuꝫ Trahe me poſt te. Sciebat qꝛ nemo venit ad eū niſi tractꝰ Sed o felix tractus. ¶ Orit̉ hic nō ꝑua du bitatio que fundat̉ in notificatōe. qͥd ſit diui na caligo vel tenebre. Eſt em̄ caligo talis de fectus comp̄henſiōis diuine maieſtatꝭ. Cō ſtat aūt ꝙ beati ſil̓r ab illa ꝯprehenſione de ficiunt. ⁊ ſi nō ab app̄henſiōe. ¶ Soluit hoc nomen mox additū ⁊ ſi nō ab app̄henſione. Apprehendunt itaqꝫ deū obiectaliter ⁊ nu de ⁊ clare ⁊ immediate. ꝓpterea dicunt̉ extē ſo noīe comp̄hēſores. nec relinquunt̉ eis te nebre vlle vel caligines. vel theophanie. pro ut hic in via. Sunt idcirco ſemꝑ in luce ⁊ lu mine ſuꝑ ſe quātūcunqꝫ exaltet̉ deꝰ apd̓ mē tem beatā in cognitōe. Secus in via. qꝛ nec mēs hꝫ oculos diſpoſitos ꝑ lumē gl̓ie / vt vi deat obiectaliter deū. nec deꝰ vult obijcere h̓ nude ſemetip̄m. Et hec rō potior ē prima. qꝛ ſi vellet hic deꝰ poſſet. qd̓ ⁊ feciſſe creditur moyſi ⁊ paulo ⁊ dilectiſſime femīaꝝ. Nōnul̓ lis etiā fortaſſis ex pͥuilegio ⁊ exercitio amo ris ſingulari. Hinc Bern̄. p̄expoſito v̓bo il lo. Abſcōdit lumē ī manibꝰ. ſcribit ad Car thuſien̄. de mōte dei/ dicēs. Nōnūqͣꝫ qͣſi per trāſiens gratia ꝑſtringit ſenſuꝫ amatis. ⁊ eri pit eū ſibi. ⁊ rapit in deū pro modulo ſuo ad momētū idip̄m ei oſtendēs videndū ſicuti ē. Interim etiam ⁊ ip̄m efficit idip̄m/ vt ſit ſuo mō ſicut illud ē. hec ille. Sonāt ī hāc ſnīaꝫ plurima v̓ba Augꝭ. ⁊ Greg. Nōnulli v̓o la tius ⁊ elatiꝰ hͦ aſſerūt qͣꝫ ſatis ē. dicētes aīaꝫ in oēꝫ plenitudinē dei trāſire/ vt optat apl̓s in illud .ſ. ideale eſſe ſuū ꝯuerti qd̓ habēt ab eterno. Poſſet ⁊ hoc ſane intelligi. ⁊ inde col ligi ſingularitas amoris ſinguloꝝ beatoꝝ ī deo. ſicut hꝫ ⁊ attingit q̄libet linea ꝓpe centꝝ ſuū ſingularit̓ ⁊ diſcrete. qd̓ tn̄ om̄ībꝰ lineis cōe eſt ⁊ ſibi. Deſipiūt aūt. qꝛ nō ꝯcedūt ani mā in eſſe ꝓprio ſui generis remanere. ¶ Se ꝓ quit̉ de reliquis q̄ ꝯtradictionē implicare vi dent̉. Silentiū occulte docens. Eſt pax il la mentis que exuperat oēm ſenſū ⁊ qͥes ab om̄i oꝑe intellectuali ⁊ ſenſuali modo dicto Eſt qͣſi ſibilus aure tenuis poſt ſpm̄ ꝯpūcti onis ſubuertentē mōtes. ⁊ ꝯterenteꝫ petras peccatoꝝ poſt cōmētationē ſe manifeſtanteꝫ in ꝯfeſſione. poſt ignē zeli ſatiſfactiōis. Hic ſibilus eſt vocatio Marie in ſilētio ꝑ Mar thā. Hec eſt vox aure lenis. cuius venas ſu ſurrij furtiue capit auris ꝯtemplātis. Hec mors optabil̓ ſine qua nō videt̉ deꝰ. qꝛ nō Tractatus octauus videbit me hō et viuet. ait dn̄s moyſi. hic eſt ventꝰ rōris flās ī medio fornacis babylōice. q̄ ē cor nr̄m ſue nature deſtitute derelictum. Nā cor īpij qͣi clibanꝰ ignis ſuccēſus ¶ Quā to putas opꝰ ē ſilētio. quāta pace. quāta ſere nitate/ vt audiat̉ vox ſpōſi ī abſcondito cubi culi cū ſpōſa intꝰ introrſū valde. cū ſummo ſilētio. ſolꝰ cū ſola delectat̉. nec admittit alie nos. Sil̓r ⁊ ſponſa ſecretū captat nūc ī fora mībꝰ petre. ī cauerna macerie. nunc in mōte mirrhe aut colle thurꝭ. nūc ſuꝑ montes aro matū. vn̄ cū q̄ſiſſet dilectꝰ. q̄ habitas ī hortꝭ amici auſculta. Fac me audire vocē tuā. ve recūda de pn̄tia amicoꝝ. interlinearꝭ. Fuge dilecte mi. nō ꝙ eo vellet carere. ſꝫ hr̄e ſolita riū. Et vbi? Certe ſuꝑ mōtes aromatū qͥ ſūt mōtes et̓ni a qͥbꝰ deꝰ mirabil̓r illumīat. Pa ſcit ī ill̓ ⁊ qͥeſcit. vn̄ turbati ſūt oēs īſipiētes corde. Claret ſubinde qͥd ſit obſcuriſſimū il lud qd̓ ē ſuꝑmanifeſtiſſimū. hͦ ē ip̄e deꝰ. Cō ſtat aūt illd̓ ph̓ice traditiōi. ꝙ māifeſtiſſima nature/ ſic̄ deꝰ ⁊ intelligētie/ ſūt occultiſſima nob̓. Ueritas ē ꝙ ph̓ia nō ꝯſiderauit aūt cō ceſſit reuelatōes deſuꝑ a pr̄e luminū qͣles po nit. ⁊ ī qͥbꝰ qͣſi ſol̓ innitit̉ ſpūs xp̄ianꝰ. Uolu it deꝰ efferre nos ad ſuꝑnaturalē ⁊ et̓nā vitā. Dedit ꝓpterea legē ⁊ ſacr̄a ſua ſuꝑ naturaꝫ. Ita vt vita xp̄iani magꝭ pēdeat a miracul̓ qͣꝫ natura. Militat hͦ ꝯtra curioſitatē oīm na turalia ſcrutātiū. vl̓ ex eis ī viuēdo pēdētiū. ſic̄ aſtrologoꝝ nōnulli ſūt ⁊ medicoꝝ ⁊ alioꝝ ꝑ prudētiā ſuā regere rēpublicā exiſtimātiū. qͣles oēs deducit ī ſtultū finē crebro deus. vt ſciāt qꝛ dn̄s ipſe ē deꝰ. qͥ regna mutat et tꝑa. Perſpicuū deniqꝫ fit/ qꝫ alta ſis mēte ꝯtem plata v̓go btā. tu ſuꝑ oēs illuminatrix ⁊ illu minata. cū decurſu mūdi labētis ꝑegrinatio nis hoīm/ ſub ſtabili dei prouidentia ꝓſpici ens/ ceciniſti. Diſꝑſit ſuꝑbos mente cordis ſui. ꝯfirmās ꝑ id qd̓ ſequit̉. Depoſuit poten tes de ſede. ⁊ exaltauit humiles. Sequitur tractatuſ octauus ꝑ didragma ſeu dialogū ꝑtitiones habens qͣttuor. Prima d̓ depoſitione ꝑ im pulſus demoniorū. ꝑ notulas. xliiij. Notula prima poſuit potētes de ſede ¶ Di ſcipulus Gloriat̉ pſaltes nr̄a d cuiꝰ dn̄s humilitateꝫ reſpexit. gl̓iat̉ ī humiliū collaudatōe ſil̓ ⁊ exaltatōe. Exabundātia em̄ cordis hūiliati loquit̉. legerat ꝙ magna po tētia dei ſoliꝰ ⁊ ab hūilibꝰ honorat̉. Propte rea magnificat dn̄m cū exultatōe ſpūs. qꝛ ſi bi hūili fecit magna qͥ potēs ē. qꝛ miſcd̓ia eiꝰ a ꝓgenie ī progenies timētibꝰ eū. ⁊ qͥ ſunt ti mētes deū ſi nō hūiles? Quo ꝯtra ſi ab hūi libꝰ honorat̉ ⁊ timet̉ deus. ꝯſeq̄ns ē vt deſpi ciat̉ a ſuꝑbis. Quid p̄terea ſuꝑeſt/ niſi vt de ſpiciētes ſuꝑbi diſꝑgant̉ ⁊ a ſede deponāt̉. qͥ ſibijpſis nō dn̄o potētes eē volūt? Sed hꝫ queſtionē. Qui ſūt hi potētes? ¶ Magiſter. Uolo priꝰ agnoſcas qͣnta ſubtilitate nota tur ī hac pſalterij cordula duplex impulſus Unꝰ ī deorſū. Depoſuit .i. deorſū poſuit. et depulit. Alt̓ ſurſū euehit ⁊ trahit ⁊ īpellit et exaltauit hūiles. Cōſonātia ml̓tiplex ſuꝑ hͦ impulſu duplici ſuꝑpetit. Uno deorſū ⁊ ma lo. ſurſuꝫ altero ⁊ bono. Audi de malo. Im pulſus euerſus ſū vt caderē. ⁊ iteꝝ. Expulſi ſūt nec potuerūt ſtare. De helya v̓o dicebāt filij ꝓphetaꝝ. Ne forte tulerit eū ſpūs dn̄i. et ꝓiecerit eū ī vnū montiū vel ī vna valliuꝫ. et de xp̄o ſcribit Marcꝰ. ꝙ expulit euꝫ ſpūs ī deſertuꝫ. Unꝰ tn̄ īpulſus viguit an̄ pctm̄. qͦ ſpūs intellectual̓ ferret̉ ī deū. nō violent̓/ ſed vltroneo voluntatꝭ amore. Sic trahi pete bat qͥ dicebat. Trahe me pꝰ te. Et xp̄s. Ne mo pōt ad me venire niſi pr̄ qͥ me miſit traxe rit eū. ¶ Peccauit lucifer. ortꝰ ē alter īpulſus vſqꝫ ad abyſſū. Un̄ dictꝰ ē diabolꝰ qͣſi deor ſum fluēs. Seducti ſunt et ſeductorē imita tati ſunt pͥmi parentes ī peccādo. factꝰ ē par impulſus ī cadendo. nec poterāt ſtare ꝓpria v̓tute. Sed dn̄s fecit potētiā ſuā ī brachio ſuo. Ipſe miſertus ē ⁊ fecit hūiles vt exalta rent̉ fierētqꝫ ſublimes. ¶ Diſcipulus. Ue ve pctōribꝰ ab impulſu male q̄ſito qͥ ſunt hic potētes. qͦs maria p̄intellexit. An demones iſti? ¶ Mgr̄ Loquit̉ ad Iob dn̄s d̓ diabo lo ſub metaphora behemoth. ꝙ nō eſt pote ſtas ſuꝑ terrā q̄ ei poſſit ꝯꝑari. qͥ nedū ſuꝑbꝰ ſed rex eſt ſuꝑ oēs filios ſuꝑbie. Qui teſtāte apl̓o extollit̉ ſuꝑ om̄e qd̓ dicit̉ deus. de qͦ ꝓ pheta ſuꝑbie ſue vocē expͥmēs Cōſcēdā ſuꝑ aſtra celi. exaltabo ſoliū meuꝫ. ſedebo ī mōte teſtamenti. Sequit̉. Et ero ſil̓is altiſſimo. ¶ Fuerunt qͥ opinarent̉ lucifeꝝ inuidiſſe al tiſſimo filio. ⁊ eqͣlitatē eiꝰ affectaſſe. Et qꝛ ꝓ pter filiū tēpeſtas aduenerat mortꝭ ex īuidia diaboli ī orbē terraꝝ. dixit ī ſecreto trinitatꝭ ꝯſilio. Si ꝓpter me orta ē/ mitte me ī mare. Fiā hō paſſibil̓. oībꝰ fluctibꝰ tēptationū ex poſitus. et ceſſabit tempeſtas. ¶ Uidet̉ huic Super Magnificat LXXXVI poſitiōi textꝰ alludere cātici. Cū em̄ dixiſſet maria de deo. fecit mihi magna qͥ potens ē. qꝛ vicꝫ hūilitatē ancille ſue reſpexerat. rurſū ſubiūxit de diſperſione locutura. Fecit potē tiā. nec hic ſtetit. ſed addidit in brachio ſuo. Nouimꝰ aūt ꝙ ab Eſaia filiꝰ incarnatus et paſſus appellatus eſt brachiuꝫ dn̄i. qͥs inqͥt credidit auditui nr̄o. aut brachiū dn̄i cui re uelatū eſt? De quo ſequit̉. Uere lāguores no ſtros ipſe tulit. ¶ Diſcipulꝰ. Cōcordare vi det̉ hec poſitio cū traditōe doctoꝝ ꝑ omnia. Ponūt em̄ ꝙ ꝑ ſūmā hūiliatōꝫ filij dei/ ſuꝑ bia diaboli deiecta eſt. qͥ quaſi fortis arma tus cuſtodiebat atriū ſuū. ¶ Sed hꝫ oppoſi tionē. qꝛ Lucifer nunqͣꝫ vidit intuitiue trini tatē. nec ꝑ reuelatōem videt̉ eiꝰ cognitōeꝫ ha buiſſe/ ſicut nec fidē. ⁊ minus vitā eternā q̄ ī (dicēte xp̄o) vt cognoſcāt deū veꝝ ⁊ queꝫ mi ſit ip̄m xp̄m. Sꝫ nec caſuꝫ p̄ſciuit ſuū. Dolu iſſet em̄ penalit̓ ſine culpa. ¶ Nolo tn̄ ꝯtenti onibꝰ deſeruire. abundet qͥlibet in ſenſu ſuo Satis ē ad rem nr̄aꝫ ꝙ diabolꝰ voluit eē ſi mil̓ altiſſimo. qꝛ ſibi ſuā btītudineꝫ a ꝓprijs viribꝰ expetebat. nulli q̄rens aut ferēs eē ſub lectus. Hinc euenit illd̓ xp̄i. Uidebā ſatha nā tāqͣꝫ fulgur d̓ celo cadenteꝫ. Sic finis ad alta leuatꝭ ē ruere/ dū humiles exaltāt̉. Sūt queſtiones alie plurimoꝝ. vt cur deꝰ creauit quē caſuꝝ nouerat? Cur non appoſuit vt re dimeret eū ſicut hoīeꝫ poſt lapſuꝫ erexit? ⁊ ta lia q̄ abunde tractata ſunt ꝑ doctores. Hec tn̄ oībꝰ curioſis ⁊ potentibꝰ apd̓ ſemetipſos nulla poterūt ſatis eē vt inueſtigare ſufficiāt ſenſuꝫ dn̄i. Niſi ꝑ fidei humilitatem ſe capti uent. obtūdet̉ ⁊ reuerberabit̉ potiꝰ ex lumīe rōnū ſuus viſus. Credāt de dn̄o optimo et ſapientiſſimo ꝙ bn̄ oīa fecit. Alioqͥn de oꝑi bus nullā poterint inuenire rōem. ¶ Magi Iſter Sobrie ꝯſulis. Salubriꝰ eſt nobis in tendere/ ne deponat nos dn̄s de ſede. ſꝫ exal tet humiles ꝯͣ potētis inſidias ⁊ impulſus. aduerſus quē ē nobis colluctatō. qꝛ aſſidue circūit querens quē deuoret. Sit deinceps igit̉ ſi placet/ collocutio nr̄a ꝯtra tēptatiōes inimici. cui noīa mille. mille nocendi artes. ¶ Diſcipulus Laudo ꝓpoſitū ¶ Magiſter Plus laudabis/ ſi recogitaueris p̄cipuam hāc eſſe ſibi artē/ celare ſuas artes. ¶ Diſci pulus. Quo pacto? ¶ Magiſter. Tollere ſatagit an̄ oīa noſtros oculos ne credamus vllos eſſe demones/ aut vllos a demonibuſ tēptationū īpulſus violentos īmitti. Scit ꝙ ꝑnicioſior ē occultꝰ nr̄ inimicꝰ. Nihil inſu per ꝑiculo vximiꝰ/ qͣꝫ ſuuꝫ neſcire nec crede re ꝑiculū. Aut ſi forte habitual̓r creditū eſt/ actualit̓ id nec attendit̉ nec timet̉. male dor mit̉ int̓ latrones. Cecatꝭ ocul̓ qͥd niſi pateat ī foueā lapſuſ? At ꝯtra. Fruſtra iacit̉ rete an̄ oculos pennatoꝝ. ¶ Diſcipulꝰ. Immo ia cit̉ aliqn̄ vt terreant̉ ſonorū īpulſibꝰ et territi capiant̉. Hec alta demonū fraus ē. ſi viderīt ſe videri ꝑ ocl̓os fidei/ aggrauāt ꝑiculū. ſpeꝫ euaſionis intercludūt. Fallor ſi nō conabat̉ ſathan ſic illudere. ſic tenere Anthoniū cū ei totū mundū laqueis plenū on̄dit. Qui terri tus ⁊ ſuſpirans ait ad dn̄m. qͥs hos euadet: Scis qͣle rn̄ſuꝫ accepit? ¶ Mgr̄. Humili tas. ¶ Diſcipulꝰ Cōſonat pͣs. Cuſtodiens ꝑuulos dn̄s. humiliatus ſuꝫ ⁊ liberauit me. Euadūt piſciculi ꝑ rimulas retꝭ/ dū magni retinent̉ incluſi. Sꝫ ī qͦ potiſſime ꝯſiſtit hūi litas? Uidimus em̄ plurimos ꝑ nimiā ꝑdi tos humiliatōeꝫ. qͣles puſillanimes. qͣles de ſperātes. qͣles tedio vite ſe necātes. ¶ Mgr̄. Certū tene ⁊ nullatenꝰ dubites nullū ꝑire diabolo impellēte/ niſi pͥus poſuerit ī eo pe dem ſuꝑbie. Uidit hͦ qͥ orabat. nō veniat mi hi pes ſuꝑbie. ⁊ manꝰ pctōrꝭ nō moueat me Ibi ceciderūt oēs qͥ oꝑant̉ iniqͥtatē. Sūt gͦ duoꝝ pͥncipū vex illa duo diſtīctiua. humili tas ⁊ ſuꝑbia. Hūilitas dei ⁊ ſuꝑbia diaboli. Sūt īpulſus duo. deorſū ⁊ ſurſū. Quid hu miliꝰ cruce xp̄i? Quid arrogātiꝰ ſuꝑbia dia boli? qͥ extollit̉ ſuꝑ om̄e qd̓ d̓r deꝰ. ⁊ vt deꝰ et plus qͣꝫ deꝰ ſatagit adorari. Hīc oīa repꝑit machinamēta ꝑ idolatras. ꝑ magos. ſortile gos ⁊ maleficos. ¶ Diſcipulus Fuerit hec arrogātia ꝑ diabolū ſꝑ intēta. multos tn̄ de cipit n̄ ſuꝑbos. qͣles aliqͦs notauimꝰ. ¶ Ma 9 giſter. Inueniat̉ ī oībꝰ perditꝭ ſuperbiā do c minatā. Nonne initiū ſuꝑbie ē apoſtatare a deo. Apoſtatat oīs qͥ nō credit. qͥ deſperat. qͥ ſuū p̄ oībꝰ iudiciū anteponit. qͥ ꝓpriā nō dn̄i volūtatē īplere ſatagit. qͥ iuſticie dei nō vult eſſe ſubiectꝰ/ ſꝫ ꝓpriā ſtatuere. Sic cayn de ſperās. maior ē inqͥt iniqͥtas mea qͣꝫ vt veniā merear. Certe maior eſt o Cayn iniqͥtas tua qͣꝫ meritū tuū ex te. ſed nō maior qͣꝫ dei miſe ricordia. ſi eidē ſubieceris te. Iudas pͥus in tenebrꝭ ſathane nimis audax. poſtmodū te nebris a corde remotꝭ per aſtutiā diaboli/ fa ctus eſt puſillanimis ſup̄ modū ad nudū ꝓ ſpectuꝫ horrendiſſimi ſcelerꝭ ſui. Cecidit in de a ſe ꝑ deſperationē. ⁊ ſub ſe per dānatiōeꝫ. ſꝫ nō adiecit vt ad venie petitōem aſſurgeret de pctō qd̓ ore ꝯfitebat̉. qd̓ deteſtabat̉ opere Tractatus octauus pecunia reſtituta. ¶ Diſcipulus. Horreo to tus dū v̓ſutias diaboli recogito. dū terribi lis deus aſpicit̉ ī ꝯſilijs ſuꝑ filios hoīm. dū iudicia ſua abyſſus multa. dū oīa reſpicio fi eri pctōribꝰ ad muſcipulā. laqueū ⁊ ruinam. Cadit iuſtus ⁊ reſurgit. cadit alter. nec dn̄s ſupponit manū ſuā. ¶ Mgr̄. Sed non mi nus mirabil̓ ē miſcd̓ia dei ſuꝑ hūiles. Illu dit draconi iſti behemoth ſic̄aui Puer autē emanuel tenet ip̄m laqueis. Sinitur aliqn̄ ꝓcedere ad impulſionē electoꝝ. gaudet erū pere. Porro dū excedit/ ꝓtinꝰ reuocatur Fa cit ita deus cū tēptatōne ꝓuentū. nec ſinit tē ptari ſupͣ id qd̓ poſſumꝰ. Poſſumꝰ intellige nō ī noſtra ſed ſui fiducia. ¶ Diſcipulꝰ Pu tas ne ſathan iſte poſuerit inimiciciaꝝ ſuaꝫ laq̄os ꝯtra mulierē noſtrā v̓ginē puriſſima. que a ſexu mulier nō a corruptōe d̓r. ſil̓r a fe cunditate ⁊ venuſtate. ¶ Magiſter. Puto nāqꝫ cantanteꝫ vt audiuit. Magnificat aīa mea dn̄m. miratus cauſaꝫ gaudij pariter et exultationis/ credidit arrogātē. cū ſubītulit Ecce em̄ ex hͦ btāꝫ me dicēt oēs generatōes Iūxit applauſū ſuū demū. impulit ab extra qͣſi blādiēs/ vt eleuatā mariā vehementiꝰ alli deret. Sꝫ illuſus ē ⁊ eliſus ab hūilitate ma rie/ validiuſqꝫ repulſus. Sꝫ repulſus ad al terā ſe ꝯuertit aſtutiā/ ſub inferēs. O qͣnta fa cta es btā ꝑ oēs generatiōes/ q̄ tal̓ exiſtꝭ ⁊ tā ta. Tu ſuperbiā hūilitate viciſti. rara/ ꝓrſus honorata Euge euge. qꝛ digne btā. qꝛ digne laudāda per oēs generatōes es inuenta. Cu ius inſidias ſubdolas intelligēs maria/ blā dientē mox repulit vt aduerſantē. Cōuertā tur inquit retrorſum ⁊ erubeſcāt/ qui dicunt mihi euge euge. ¶ Diſcipulus. Equiſſime deus. quid hic nobis erit tutū. Dicit̉ in ꝓſa. cum nec ipſa vel virtutū tuta ſit victoria: O monſtrū horrendū. ingens ſuperbia. q̄ nūc a ſuo cōtrario. nūc a vento ſolo. nūc a ꝓpria morte nephariā trahit originē. Sed o qͣle p̄ ſtabitur effugiū/ ſi tā a dextris impugnat qͣꝫ a ſiniſtrꝭ. Si viuit. ſi moritur. ſemper ſeuit. ſꝑ impellit. ſꝑ euertit vt cadamus. ¶ Mgr̄. Accipe ꝯſiliuꝫ. Impulſus cade ⁊ vide ne ſte teris in te. Iacta te cū nouiſſimo viroruꝫ in nouiſſimo loco. Securus eris. qꝛ ſuſcipiet te. Hoc erit altiſſimū refugiū tuum. Non ac cedet ad te maluꝫ. ſi habitaueris ī adiutorio altiſſimi. nō in te. non ī meritis tuis. nō ī in duſtrijs. non ī timore maloꝝ tuoruꝫ dicens dn̄o. Suſceptor meus es tu. exultabis te li beratū a laq̄o venātiū ¶ Ceteꝝ pulliculꝰ eſto ſub alis ſue miſeratōis. nō timebis ab hͦ ra pace miluo. Te pupillū et viduā aīam tuaꝫ. te manſuetū ꝯſtitue. Crede pſalmis ſuſcipi et te. Statuet te ī ſublimi ꝓtectōis ſue thro no. faciens etiā hic ⁊ nūc ꝯſedere te in celeſti bus. qꝛ ꝯuerſatio in celis ē. dū ſperas ī eo im pulſus impulſu vincet̉. Cātabis ⁊ diceſ. De poſuit potentes de ſede. In me ponere ⁊ ſu per me ⁊ affectōes meas. exaltauit humiles. gloriā precedit humilitas. ¶ Diſcipulus Specioſa ſunt q̄ loqueris ⁊ deuota. ſed qͣ poterit rōne hō iuſtus ſibi bn̄ ꝯſcuis de vir tutibꝰ iudicare ſe v̓tutes nō hr̄e ¶ Magiſter Uirtutes vere nō ſunt niſi quas gr̄e grati ficātis radix ꝓfert. viuificat. fouet ⁊ roborat qꝛ nō hꝫ aliqͥd viriditatis ramus boni oꝑis niſi maneat in radice charitatis. Neſcit aūt hō an̄ amore dignꝰ ſit gratificante. qͣre neſcit ſe veras v̓tutes hr̄e. ¶ Diſcipulꝰ. Scit ni hilominus gratias ſe plurimas a dn̄o rece piſſe ī bonis vel fortune vel nature vel anīe. Quid ſuper iſtis dicet deo? Mgr̄ Utiqꝫ. Confitebit̉ dn̄o. gr̄as aget benefactori ſuo. ¶ Diſcipulus. Lego phariſeū ī euangelio gratias agentē. qꝛ nō erat iniuſtꝰ adulter ra ptor. Ieiunabat bis ī ſabbato. decimas da bat. Receſſit tn̄ īiuſtificatꝰ ī domū ſuā. potēſ qꝫ ī regratiatōe ſua deiectꝰ ē/ dū publicanus humil̓ exaltatꝰ. ¶ Mgr̄. Intēde diligent̓. et inuenies laq̄os inimici ſuꝑſemīatos ī via phariſei. Ambulabat iter rectū gr̄arūactio nis. Quid em̄ gratitudine rectiꝰ eē pōt? qͥd puerſius ingratitudine? Poſuit iuxta hͦ iter qͦ phariſeus ambulabat laqueū arrogantie quo ꝯp̄henſus corruit in foueā cōtemptꝰ ce teroꝝ. In ꝯtemptū noīatim aſtātis ⁊ peni tentis publicani. Neqͥtia hec ē demonū. oīa ſtatim pariter dep̄uare Sufficit eis vel vnꝰ aditꝰ ad ꝑniciē. Sciunt bonuꝫ ꝯſtitui ex cir cumſtātijs om̄ibꝰ bonis. maluꝫ v̓o ſibi ſuffi cit ad reatū ſi vel ī vno peccauerit. ¶ Diſcipu lus. Phariſeus iſte bn̄ dotatꝰ ī gratijs dei. ꝯſiderare qͥd habuit? ¶ Magiſter. Primo illud. Quid habes qd̓ nō accepiſti? ⁊ hͦ videt̉ feciſſe gratias agēs deo. Scd̓o diceret. Si accepiſti qͥd gl̓iaris qͣſi nō acceꝑis? Et ſi pu tabat obſeruare mētiebat̉ iniqͥtas ſibi. Qua re? Quia ꝓximos ꝯtemnebat nō habentes. Iudicabat alienū ſeruū publicanū/ qui do mino ſuo iā iuſtificatus aſtabat. Dedit dn̄s apl̓is formaꝫ quid agerent in articulo tali. Nō inqͥt vos me elegiſtis ne gloriemī quaſi ex vobis. ſꝫ ego elegi vos. ne ſitis ingrati qͣli Ouper ꝯLiagnificat ſX441 LXXXVII nō acceꝑitꝭ. ⁊ poſui vos vt eatis ⁊ fructū affe ratis. ne torpeatis ocio/ gratiā dei inuacuuꝫ recipiētes. ⁊ fructus veſter maneat. quatinꝰ ꝑſeuerātia coronet̉. ¶ Diſcipulus Facile ta lia dicimus. facile nos in verbis deijcimus Sed o prauum cor hominis ⁊ inſcrutabile Quis cognoſcet illos occultiſſimos in cor dis finibꝰ ſathane laqueos. ⁊ vehemētes im pulſus qͥs euadet? ¶ Magiſter. Paulo an̄ rn̄debas ex oraculo anthonij. hūilitas ¶ Di ſcipulus Quid ꝙ humiles etiā ī arrogātia merſi volumus iudicari? Magiſter Hec ē palma ſuꝑbie. videri vult humilis ne vile ſcat Confitet̉ ſe aliqn̄ peccaſſe. immo plꝰ pec caſſeqͣꝫ fecerit aūt ſibi cōſcius ſit. Quare hͦ? Quia querit in pctō laudem iuſticie. duꝫ au dita ſapiente. Iuſtus ī principio accuſator ē ſui. ¶ Diſcipulus Uach qualis hec ꝑnici es qͣꝫ ſtulta gloriatio. Filij hominū vſqꝫ quo graui corde. vt qͥd diligitis mendaciū? Qua le dabit̉ inter iſta ꝯſiliū? ¶ Mgr̄. Conſulit Beda/ ꝯtrariū ad phariſei verba modū. De us ignoſce mihi peccatori. qꝛ nō ſum ſicut ceteri hominū. Innocentes. caſtitate pollē tes. or̄oni inſtantes. ſobrie. iuſte ⁊ pie viuen tes/ in hoc ſeculo fructus dignos pnīe faciē tes/ ſicut etiā hic publicanus. ſicut hec mere trix. de qualibꝰ iurat veritas. ꝙ p̄cedēt in re gno dei phariſeos. Nō ieiuno. nō decimas do. Si aliquid boni facio. illud qͣ diſtrictio ne iudicet̉ ignoro. aut qͦ fine terminet̉. ¶ Di ſcipulꝰ. Totus intremiſcit ī me ſpūs meꝰ dum hoc vltimū maxime recognoſco. qꝛ ne ſcit hō finē ſuū. Quia ve etiaꝫ laudabili vite hoīm (dicit Augꝭ. ꝓ matre flēs) ſi remota mi ſcd̓ia iudicet̉. Nō aūt ex meritis dat̉ gratia. alioqͥn iā n̄ eēt gratuita nec gr̄a. Profecto ſi aliqua dꝫ humilitateꝫ parere ꝯſideratio. hec vltima dꝫ. qꝛ qua diſtrictōe iudicet̉ vita nr̄a ⁊ qͦ fine terminet̉ ignoramus. ¶ Mgr̄. Re C cteſentis. Sed tn̄ hic inſidiari. hic īpellere nō deſinit inimicꝰ. Teſtes accipe multas he reſes ex his diuine gr̄e laudibꝰ ortas ⁊ velut aduerſas. Dixerūt aliqͥ. ſi totū diuīe gr̄e tri buimꝰ. noſtra qͥd agūt oꝑa? Bn̄ male feceri mus. ſoli qͦs ſuſcepit gratia ſaluabūt̉. Uox alioꝝ ē. boni nō ē niſi bona tribuere. Nō fe cit deꝰ hoīes (p̄cipue fideles ſuos) vt dānent̉ Benignꝰ ē nō crudel̓. qͥ ī ꝑditōne hoīm dele ctet̉. Tollit ſathan ꝑinde ſemē bonuꝫ a terra cordis nr̄i ꝑturbati. aut ſuffocat in ortu. vel du fructꝰ habēdus eēt extermīat. ¶ Diſcipu lus Hereticos innumerabiles nō inficior a ſathana circūuentos. Porro ſermonē ha beto de xp̄ianis fidelibꝰ. ¶ Magiſter. Q ſi cordis ſecreta/ linceis (vt dicunt) oculis pe netrare fas haberes. qͦt peiores heu ītrorſus hereticos ſub velamine xp̄ianitatꝭ inuenires Attn̄ nolo te curioſum ſcrutatoreꝫ eſſe vite aliene. ſemꝑ memīerꝭ p̄conij charitatꝭ. qꝛ nō cogitat malū. Uox ē xp̄i Ut qͥd cogitatꝭ ma la in cordibꝰ veſtris? ¶ Diſcipulꝰ. Quo pa cto poſſum iſta nō cogitare/ q̄ experiētia pa lā facit? ¶ Magiſter Fuge quātū potes ex perientia. tecuꝫ habita. te cogita. te circūſpi ce. clauſos in alienis ſceleribꝰ. aptiſſimos in tuis oculos habe. Quid neceſſe ē vt alienis ſordibus cor tuū inqͥnes. aut impleas ſuſpi tionibꝰ maliuolis ⁊ impuris? ¶ Diſcipulus. Hō ſuꝫ. Frēs ⁊ ꝓximos qͣ rōne poſſuꝫ nō curare. qͦ pacto nō lugere cū lugentibꝰ. cū in firmātibꝰ nō infirmari? ¶ Magiſter. Cre de. iā hic latet laqueus ſathane ml̓tiplex vix extricabil̓. tanqͣꝫ dedali laborintꝰ. quaſi ne gociū ꝑambulās ī tenebris. et vn̄ veniat aut qͥ tēdat vix dep̄henſibile. Ponat̉ īterim ſilen tiū de bn̄ficiatꝭ ⁊ officiatis ī republica. de p̄ ſidibꝰ alioꝝ. quoꝝ cura vel ingeſta/ vel arre pta/ vel ſuſcepta ē. Loquamur de hoīe ſic li bero. qͥ ſoli deo ⁊ ſibi viuere q̄rit. qͥ nō hꝫ ho mīes impoſitos ſuꝑ caput ſuū. quē punitio pctōꝝ nō vrget vt intēdat eis. Cui ꝯuenit il lud attēdere. qͥd ad te de his qͥ foris ſūt iudi care. Portabitonꝰ ſuū vnuſquiſqꝫ. vaca tibi tueqꝫ ſaluti. Ecce tales multos ꝯtinet eccle ſia. p̄cipue ī religiōibꝰ. qͥ depoſuiſſe ſe credūt curā oīm. Ita vt nec ſui ipſoꝝ retinuerīt At tēdat oro qͥlibet taliū Fili accedēs ad ẜuitu tē dei. ſta ī timore. ⁊ p̄para cor tuū ad tēptati onē. Tp̄s quippe nō deerit. nā impulſus eti am ī iſta re frequenter. quā potiſſimū vitare debueras. ¶ Diſcipulꝰ. Que eſt res iſta? ¶ Magiſter Nimiꝝ quā diximus de alio rū iudicio. Cogitāt malū. gaudent ſuꝑ iniqͥ tate. ⁊ ſi nō faciēda. tn̄ audienda. Uident cu rioſitatis aſpectu/ ꝯͣdicētes. nedū ciuitatꝭ/ ſꝫ regnoꝝ. Inde tūc de bellis. de titul̓ regnāti um pͥmos oīm reꝝ motus accipiūt. Chariſ ſimā ⁊ ī familiaritatē recipiūt ſibi famā mō ſtrū horrendū ingēs. qd̓ ſua ꝑ mendacia cre ſcit. qd̓ magnas territat vrbes. ſemꝑ ⁊ audi tis aliqͥd noui adijcit autor. ¶ Deniqꝫ ſic cu piūt oīa cogitare. quaſi de oībꝰ fuerint rati onē reddituri. Iubent̉ a petro ſollicitudinē oēm ⁊ curā ſuā ī deū ꝓijcere Ipſi ꝟo curam oīm ſuſcipiunt. ¶ Diſcipulus. Nūquid nō Nn 2 Tractatus octauus audire talia pn̄t/ quaſi nō audiētes? Audiūt vt ſibi conſulāt. vt vileſcat mūdus cū ꝑtur bationibus ſuis / vt patriā celeſtē deſiderēt. vt pro afflictis deuotius intercedāt apud de um. ¶ Mgr̄. Inducis perizomata pruriē tis ficulnee. quibus nuditatis ſue pudenda tegere putant/ quaſi nō melius in pace cola tur ⁊ oret̉ deus in animi collectōe. nō in diſꝑ ſione. quā neceſſario rumores ⁊ fabulatōes nō vt lex tua dn̄e/ cauſant. nutriūt ⁊ augent. Hinc incerte fluctuatōes impulſiue cordis Hinc mō gaudia vana. timores ſolliciti. fal ſe ſpes. odia. luctus. ꝑtialitates. Extermini um poſtremo totiꝰ vnitatꝭ ad deū. quā ꝓ ꝑte optima ſibi elegiſſe blādiunt̉ Itaqꝫ duas ci uitates ꝯſtituūt duo amores. Ciuitateꝫ dei amor vniens. ciuitatē babylonis amor diſꝑ gens. Sētiet hec qͥſquis attēdere ꝓfūdiꝰ co gnouerit. ꝙ ꝯuerſio ad creaturas/ diſꝑgit ⁊ ſe cor ī vana. Colligit aūt ⁊ vnit ſola in deū ꝯuerſio. Relinqͥt illa poſt ſe triſticiā. iſta ꝯſo lationē. Deniqꝫ ſatis erit impulſori etiā ſi ce tera ſceleꝝ damna nō afferēt. tꝑis ꝯſumptio. Hec victoria. hic triumphꝰ ſuꝰ ingēs. ¶ Di ſcipulus. Quid ꝙ in talibꝰ ꝯtra tediū ani mi ꝯſolatōes querūt? ¶ Magiſter Querūt ſed inueniūt ꝓ refectōe defectōeꝫ. Itaqꝫ dul cedo fallax ⁊ ſcalpens auriū prurigineꝫ abit celeriter. fixus aculeus pūgit acriꝰ. miſcēt ſe vltro rixis alienis. Pares ſunt tenentibꝰ ca nē vel lupū auribꝰ. quoꝝ morſus vix vl̓ nun qͣꝫ effugiūt. Nihil ad ſanatōꝫ animi fluctuā tis plꝰ aduerſuꝫ qͣꝫ ſe ī talibꝰ oblectare. qͥ nun qͣꝫ animi ſuauitate ſicut nec ſāctitate gaude bunt. Et qͥd oꝑat̉ hec oīa niſi ſuꝑbia mētꝭ. q̄ ſpreto vero bono q̄rit ī īfimis delectari. vult quietē ꝑ inqͥetudinē poſſidere. ¶ Qd̓ ſi ſenſe rit potēſ calūniator xp̄ianoꝝ/ qualē loqͥmui rumores fugere. curare ſeip̄m ſollicite/ putaſ reqͥeſcet? In puluere ſufflabit aliorſū ſed tn̄ ad deorſū. Conabit̉ vt fiat ſolitariꝰ. agreſtꝭ. inciuil̓. auſterꝰ ſuis. ſibi triſtꝭ. oībꝰ odioſus. aut inutil̓. loq̄nda tacebit indiſcretꝰ. tacēda loquet̉ amarꝰ. vtil̓ pͥus ad ꝯfeſſiōes audien das. idoneꝰ ad ꝯmotōes ſecretas aut publi cas. fugiet oīa velut a facie colubri. ſecū ra bioſa ſilētia rodit. Un̄ ſub regl̓a poſuit qͥdā Dū fugiūt ſtulti vicia ī ꝯtraria currūt. Nec iā currūt. ſꝫ impulſi rapiunt̉. ſꝫ rapti p̄cipitā tur. Abſorbet eos ꝓfundū. ⁊ vere qd̓ non hꝫ remediū. ſi vrgeat ſuꝑ eos puteus os ſuū de ſcendēt ī infernū. qꝛ ſuꝑbia eoꝝ qͥ te oderunt raſcēdit ſꝑ. ¶ Diſcipulus. Cōcludis ī vnuꝫ. ꝯtraria. aſcēſuꝫ ⁊ deſcēſum. ¶ Mgr̄. Aſcen ſus ſuꝑbie deſcēſus ē. ſicut gr̄e deſcēſio/ exal tatio ſublimiſſima reputat̉. Qd̓ em̄ altum ē apud homīes abominatio ē apud deū. Di cta ſunt multa ſuꝑ multꝭ impulſibꝰ. qͣ rōne qͦ ve poſſent indicio ſecerni bonꝰ impulſus et malus. Hec breuis ē diſtinctio. ſurſuꝫ. deor ſum. depoſitio de ſede qͥetis exaltatio ad ſe dē pacis dicta ē. Altera vnitio ⁊ diſꝑſio noīe tur. Tercia deiectio ⁊ ſuſceptio noīet̉. Quar ta rectitudo ⁊ curuitas addat̉. Quinta ſatie tas ⁊ inanitas vocari p̄t. Et ſexta exultatio mētis ⁊ deſolatio. ¶ Diſcipulus. Quō pn̄t hec fieri cū reproboꝝ multi gaudeāt. iuſti lu gubrē trahunt vitā? ¶ Magiſter Intra in ſanctuariū dei/ vt intelligas ī nouiſſimis eo rū. Si videris ſtultū fixa radice/ vide ſimul ⁊ exitū. maledices pulcritudini eiꝰ ſtatim. qꝛ ducunt ī bonis dies ſuos. ⁊ ī puncto ad in ferna deſcēdunt. Atuero qꝛ nō attēdunt iſta filij hoīm. ipſi abſqꝫ timore ꝑpetrant mala. qͣꝫ uiſtimida ſemꝑ ſit malicia. ſecura v̓o mēs quaſi iuge ꝯuiuiū. ¶ Nō ē aūt vnitas niſi in vno ⁊ ſolido eternoqꝫ bono. Pellit̉ ⁊ impel tit̉ vnita mens. ſed immota manet diſꝑſa ve lut arundo ventis agitata. non ſubſiſtit. cor ruit tandē. et fit illiꝰ ruina magna. Impellit̉ viciſſitudine miſerabili. Nūc ꝯtra deū ꝑ pre ſumptionē. ꝑ impietatē. ꝑ deſꝑatiōꝫ. ꝑ infide litatē Nūc ꝯtra ſe ꝑ diſſolutionē cordis. per debilitatē corꝑis. ꝑ eneruationē v̓tutꝭ. ꝑ cō ſumptionē tꝑis. Deniqꝫ ꝯtra ꝓximū ꝑ erro rū inductōꝫ. ꝑ pudoris exterminatōꝫ. ꝑ ran coris ꝯtētionē. ꝑ fauorꝭ denegatiōꝫ. ¶ Diſci pulꝰ Latiſſimos impulſuū malignoꝝ no tas īpetꝰ generales/ ꝑticularis enarratio vel enūeratio plꝰ doceret. ¶ Mgr̄. Infinituꝫ (tradit Ariſt.) īcognitū eē. nec numerari p̄t. Circūſtātie ꝟ̓o ꝑticulares impulſuū ſunt in finite. qͦrū p̄terea/ ꝙ nō ſe ſꝑ ꝯtinuo manife ſtāt/ latet exitꝰ. deijciūt aliqn̄ plus qͣꝫ ſentiat̉ Notauit pſalmiſta ſpēs ſeptē impulſuum Unus ē timor nocturnus. et hic obſcurus. Alius ſubitus/ ſagitta volās in die Terciꝰ ꝑ plexus ⁊ inuolutus. negociū ꝑambulās ī te nebris. Quartus importunus. Quintꝰ vio lentus. qui pariter exeūt ab incurſu. Sextꝰ ē a demonio meridiano. qui ſe in angelū lu cis trāſfigurat. Septimus ē a diuinorū cu rioſo ſcrutinio ſuꝑ filios hominū qͥ pereunt omnes a ſiniſtris. cadēt a latere tuo mille. qͥ videbant̉ ꝑfectiores. ⁊ decē milia a dextrꝭ tu is oēs fide ſignati. Horrēdus nimis eſt hic Super Magnificat LXXXVII īpulſus. Ecce dū hic viuimꝰ nauigamus ve lut ī mari magno fluctuātiū cogitatōnū. O qͣꝫ ſepe ſuſcitat̉ ⁊ īhorret ſpūs ꝓcelloſe tēpta tōis/ ꝑmittēte deo. impellēte diabolo. Inui det eī depoſitꝰ iſte ſublimādis ad ſedē vn̄ cor ruit. Aſcēdūt fluctꝰ interiorꝭ nr̄i marꝭ ad ce los ꝑp̄ſumptōꝫ. deſcēdūt vſqꝫ ad deſꝑatōis abyſſos. Afflat ex aduerſo bonꝰ nr̄ ſpūs. po nit pcellā noſtri cordis ī aurā. et ſilēt fluctus eiꝰ. ⁊ d̓ducit nos ī portū nr̄e volūtatꝭ ¶ Diſci nulus. Uenit ī recordatōꝫ illud ſcpͥtū tuū ꝑſex lectōes/ vbi dictū apl̓i tractas. In ip̄o viuimus. mouemur ⁊ ſumus. Diſtinriſti qͣ drupliceꝫ vitā ſpūs. Porro de motu ⁊ ſtatu noſtro ī deo p̄ſtolabant̉ aliqͥ ſermonē Nunc aduenit occaſio loqͥ de motibꝰ impulſuū bo noꝝ ⁊ malorū. dū nunc īpulſos et depulſos ſuſcepit ꝯtremiſcēs moriētiū terra. velut ī qͦ dā ſtatōis ſerene ſinu. ¶ Mgr̄. Cētilogiuꝫ accipies ſeorſuꝫ de impulſibꝰ. Cras p̄terea/ dū ſuppetit hora q̄ nunc tarda ē/ pl̓ima rur ſus me loq̄nte. te auſcultāte/ de bonoꝝ ꝯͣ ma lorum angelorū officio qͥetus accipies. ¶ Di ſcipulus. Delectabit auditio. Sequitur ſecunda partitio de cuſtodia angelorū. ⁊ fallacijs de monū ꝑ notulas. l. Epoſuit potētes de ſede. et ex altauit humiles ¶ Diſcipulus d In hͦ heri ſtetimus. in hͦ rur ſus aduenio poſt īpletū canōi ce inſtitutōis officiū. auditurꝰ teſic̄es pollicitꝰ locutuꝝ. ¶ Mgr̄ Si ꝑ po tētes d̓ ſede depoſitos dignitatꝭ/ intelligim apoſtatas angelos. ꝯſeq̄ns ē vt exaltati hūi les accipiant̉ angeli boni/ ī ſede felicitatꝭ eter nal̓r exaltati. Si malignitas inuida demo nū circūit ⁊ īpellit hoīes ad ruinā viatores. ſi ꝑeos fiunt immiſſiōes male. vult oppoſita charitas beatoꝝ angelorū fieri qd̓ dic̄ ī pͣs. Immittet angelos dn̄i ī circūitu timētiū eū Ad qͥd? Ut eripiat eos. Habet lr̄a Hiero nymi ẜm hebreū. Circūdat angelus dn̄i in gyro timētes eū vt eruat eos. Audis circūi tu malū. audis ⁊ gyrū bonū. īmiſſionē .ſ. bo G nā ⁊ malā. ¶ Dat̉ om̄ibꝰ ad exercitiū circūitꝰ ſathane q̄rentis vt deuoret. Circūdat ange lus dn̄i ī gyro timētes euꝫ vt adiuuet ⁊ ſaluet Exaltat demon ad ruinā. qꝛ ꝑ ſuꝑbiā. Exal tat angelus bonus ad gloriā ⁊ ad vitaꝫ. qꝛ j humilitatē. Eſt nāqꝫ exaltatio q̄ cauſat hūi lationē. ſed vtraqꝫ mala depͥmēs ⁊ dānans Eſt optata exaltatio humil̓. ⁊ hūiliatio exal tās. qꝛ penitēs ⁊ ſaluās. Si bn̄ te hūiliaue ris/ bn̄ exaltauerꝭ. Si te humiliauerꝭ ad pe nitētiā habes veniaꝫ et exaltaris ad gl̓iam. Sūt hoſtiles nob̓ īſidie ꝑ depoſitos a ſede. ſunt excubie celeſtes ꝓ nob̓ pl̓es ne timeamꝰ Metent̉ (vt aliqͥ tradunt) angeli ſuā quā iaꝫ hn̄t btītudinē mīſtrādo hoībꝰ. Cōgaudent eis. certū ē dū ſaluant̉. Gaudiū eſt angel̓ dei (teſtat̉ xp̄s) ſuꝑ vno pctōre pnīaꝫ agēte. qͣnto magꝭ ſuꝑ vno iuſto pnīam nō deſerēte. ¶ Ue xillū ſathane cū ꝑdito exercitu ſe defert īfide lis temeritas. Crux fidel̓ ſeu crucꝭ hūilitas Uexillū ē angeli dn̄i. qͥ circūdat ī gyro timē tes euꝫ vt eruat eos. Hec ē victoria q̄ vincit mundū (teſte dilecto dn̄i) fides nr̄a. Petrus qͦꝫ pͥnceps vexillū hͦ iubet erigi ꝯͣ diabolū. qͥ circūit q̄rēs quē deuoret. cui reſiſtite fortes ī fide. Sil̓is eſt apl̓i (nō ignorantis aſtutiaſ ſathane) ſnīa. ſub metaphora ſcuti. In oībꝰ ait ſumētes ſcutū fidei. ī qͦ poſſitꝭ oīa tela ne qͥſſimi ignea extīguere. Scutū iſtud nūqͥd nō ē ꝟitas fidei. de qͦ pͣs. Scuto circūdabit te ꝟitas eiꝰ. Sequit̉ multꝰ effectus victorie ꝑ diſcurſuꝫ pſalmi ꝑ totum. ¶ Interrogauit me pͥdē v̓go grādeua ꝓbatiſſime ⁊ deuotiſſi me vite. noīe Agnes. ꝓpinqͣ quondā Urba ni pape. v. Qd̓ ē potiſſimū ꝯtra diaboli tem ptatōes ſubſidiū? Dū ſuſpenderē ego cogi tabundꝰ rn̄ſionē. Ip̄a ſubītulit mox. Crux Suſcepi ꝓtinus hāc vocē qͣſi de celo ſonu iſſet. ⁊ ita ſonuerat. Ego em̄ etiā atqꝫ etiam/ multis iā annis mecū reputās. ꝯferēs inſuꝑ cum alijs nō inuenio ꝯpendioſius non effi cacius antidotū. Quare? Quia nullū humi lius. nullū inſuꝑ arrogātie diaboli magꝭ ad uerſum. nullū qd̓ ita ip̄m ꝓſtrauerit. O crux ſignū triumphale. clamat eccl̓iaſtica ꝓſa. Et ī hymno. O crux aue ſpes vnica. Et iteꝝ ec cleſia. Ecce crucem dn̄i fugite ꝑtes aduerſe Et apl̓s. Mihi autē abſit gl̓iari. niſi ī cruce dn̄i noſtri ieſu xp̄i. Sileo interim de ꝓbatiſ ſimis miracul̓. qꝛ nota ſūt ſatꝭ. In ꝯſtātino. In eraclio. In iuſtina. In xp̄o fero. In iu deo cruce ſignato/ cū ceterꝭ multꝭ. Suadet ob hinc Hiero. Euſtochio/ ad oēm greſſuꝫ pingere crucꝭ ſignū. Et Criſogonꝰ ad Ana ſtaſiā carcere clauſaꝫ. Tu aūt ancilla xp̄i tro pheū crucꝭ tota mēte ꝯſtringe. ¶ Accipiatur H breuis ars crucis ad victoriā viciorū. nō ad ꝑpetrationē malorū. qualiter ī militaribꝰ in ſignijs gerunt aliqͥ nō deuotione humili ſed ſacrilega tyrannide dn̄andi. Impellerꝭ o aīa An 3 Tractatus octauus xp̄iana ſuꝑba ſaꝑe vel q̄rere. crux apponat̉ ꝓ tinus corde. voce vel oꝑis ſignatōne. Quid em̄ magis ē ſuꝑhie inimicuꝫ? Inuidia vult obreꝑe. viruſqꝫ ſuū aīo ſpargere. crux tyria ca fiet efficaciſſima. Crux omnē ire vel rāco ris amaritudinem dulcorabit. Crux reddet ꝯtra deſidiā ſtrēnuū. Contra cupiditatē ef ficiet pauperē ſpū. Crux gule ſiml̓ ⁊ luxurie febres acutiſſimas tēperabit. Una oīm cō munis ē rō. qꝛ pendēs in ea crucifixit peſtes iſtas oēs/ triumphās ī corꝑe ſuo xp̄s ¶ Hoc ē ſignū thau. qͦ ſignatos angelus extermina tor ꝑcutere nō ſinit̉. ſaluat potius et ꝓtegit ſi tn̄ corde fideli cruci iſti ꝯſentiat. Alioquin mēdax angelus ⁊ mēdacij pr̄ arripit qd̓ ſuū ē. Sicut moyſes exaltauit ſerpentē ī deẜto. ſic exaltatus ē filius hoīs prudēs vt ſerpēs. Curabant̉ a ſerpētibꝰ ꝑcuſſi enei ſerpētis in ſpectores. Aſpice ſerpenteꝫ hūc ꝓ ſil̓itudine ſine veneno culpe xp̄m pēdentē ī cruce. fideſ eius a morſibꝰ temptationū ne te perimāt/ li berabit. Hinc de Luca canit eccl̓ia. ꝙ crucꝭ mortificatione iugiter ī ſuo corꝑe portauit. Hinc apl̓s ait. Chriſto confixus ſum eruci Hinc Andreas letus ⁊ alacer ibat ad crucē Hinc rurſus paulus. nihil me iudicaui ſcire inter vos niſi Ieſum xp̄m ⁊ hunc crucifixū hec humilitas ſua fuit hec exaltatio. Et ẜm menſurā humilitatis dabit̉ ſublimitas exal tationis. Propterea tu cuius humilitatē ꝓ fūdiorē omibꝰ reſpexit dn̄s virgo beata me rito gloriaris ſuꝑ omnes in exaltatione tua. Nolo tamen putauerit aliquis lignū crucis vt lignū ē adorandū. ſicut nec ē ens diuinū ⁊ ſummū quo ſit fruendū. qd̓ ſit ſuꝑ oīa dili gendum. Sciunt hec fideles. ſciunt et ph̓i omnes. Nihil habet lignū crucis diuinita tis etiā in qua pependit dn̄s. ſed in cruce tā qͣꝫ in ſigno ſurgit fideſ noſtra ad dn̄m noſtꝝ Ieſum chriſtum deū verum. qui ſalutē no ſtrā oꝑatus ē in ea. Sic de imaginū venera tōe vetus habet doctorū determīatio. Sic ꝑ figurā ſignū accipit̉ pro ſignato. vt nomē pro nominato. imago pro imaginato. ¶ Di ces forte mihi. nūquid non in homine. p̄ſer tim inMaria virgine/ verior ⁊ exp̄ſſior ē ima go beatiſſime trinitatis? Sed ⁊ ipſe demon retinet hanc eſſentialem imaginē. Aſinus ꝓ inde cui chriſtus inſedit/ cur nō adorat̉? Re ſpondebo primitus ſub vna generali verita te/ de re qualibet indiſtincte. Non eſt aliqua res/ quantumlibet etiā vilis appareat. quin ex eius ꝯſideratione poſſit animꝰ fidelis eleuari ad magnificationē et orationē dei. Rō. qꝛ a qualibet tanqͣꝫ a ſigno pōt a poſteriori veſtigari vel inquiri maieſtas dei. ſempiter na quoqꝫ virtus eius ⁊ diuinitas. ab alijs qͥ dem clarius. ab alijs obſcurius ¶ Porro mi nus hꝫ de ꝑiculo ſcādali ⁊ idolatrie (teſte btō Dionyſio) ſi noīet̉ deus infimis nomībꝰ cre aturaꝝ viliū ꝑ metaphorā ⁊ ſymbolū. qͣꝫ ſi fi at hͦ de rebꝰ dignitatē habentibꝰ/ quales ſunt angeli. quales ſunt homines ratione p̄diti. Quis em̄ crediderit ꝙ deus ſit eſſentialit̓ la pis aut vermis? Confundit̉ nihilominꝰ ido latria. quecunqꝫ fuerit circa creaturā aliquā ſeu de creatura. qꝛ nō refert totum hoīem ad deū/ ſiſtens in auxilio creature. maxime duꝫ hec facere prohibet̉. Habet v̓go bn̄dicta ſā ctitatis pͥuilegia. habent et homines ī digni tatibus cōſtituti. quorū ꝯſideratiōe ꝑticipa tiue ſolū ⁊ ꝑ analogiā dicunt̉ honorādi. ſed ſub deo. cui veraciter ſoli debet̉ honor ⁊ glo ria ¶ Deniqꝫ vitamus ſcandalū vl̓ irriſionē infideliū aūt ſimpliciuꝫ/ ſi coleret̉ aſinꝰ ſicut colit̉ crux. Nō em̄ eque faciliter honoreꝫ re ferrent ad prothotypū. id eſt ad ſignatū chri ſtum. nec ad redemptionis noſtre myſteriū. quemadmodū fit de cruce. ¶ Crux humiliſ mox vt in memoria venerit anime fidelis/ ſit hoc viſu. ſit cogitatu. ſit auditu. quid aliud ſignat. quid aliud ꝑ ſignū ſeu ſignationē in tellectui rep̄ſentat/ qͣꝫ dn̄m noſtrū Ieſuꝫ chri ſtū. in quo ē ſalus. vita et reſurrectio noſtra. ꝑ quē ſaluati ⁊ liberati ſumus? Hec ideo cō ſonāt ꝓpoſito noſtro. qꝛ vincere docent nos de impulſore noſtro. ¶ Crux humil̓ memo riter intellecta liberationem ſignat. vitam et ſalutem. Ipſa conſolationē. ⁊ ex conſequen ti gloriā et exultationē ſi gratus ſit animus operatur. ¶ Crux humilis hominē collocat ⁊ recumbere facit ī nouiſſimo loco. quo nul lus cogitari poteſt inferior. qꝛ nouiſſimꝰ vi rorū pendet in ea. Sic recogitatus. creditꝰ ſperatus ⁊ amatus/ qui nos inuitauit/ dicet Amice aſcende ſuꝑius. et erit nobis gloria. ¶ Crux ſicut humiliat in ꝓfundiſſimo loco. ſic exaltat ī ſummo. Nō em̄ mentit̉ nr̄a pſal tes. Et exaltauit humiles. ¶ Gloria crucis ⁊ exaltatio ſimul cū exultatione. tāto verior ē ſolidior atqꝫ iocūdior. quāto minus habꝫ d̓ creaturarū vanitate. ¶ Gloria crucis fit ī cō firmationis ſacramento ⁊ alijs myſterijs d̓ oleo ſimul ⁊ balſamo. qn̄qꝫ de oleo ſolo ſꝫ ſa crato. vt qui conſiderat penā in cruce/ conſo let̉ ex intima ſpūſſancti vnctione. ¶ Gloria Super Magnificat LXXXVII crucis facit inſignē xp̄ianū/ dū oleo leticie li nit ip̄m ex noīe. Eſt em̄ xp̄s ꝑ interp̄tationē vnctus. Reges aūt. ſacerdotes. ꝓphete ⁊ pu giles inungunt̉ pͥſco more. ¶ Gloria crucis nō conſtanter retinet̉ ⁊ p̄dicat̉/ ſi nō ad crucꝭ ignominiā. paſſionē ⁊ tolerantiā animꝰ pre parat̉. Non em̄ natura compatit̉ vt duo fi nes principales ⁊ vltimi ſimul intēdant̉/ pre ſerum contrarij. Quid autē vane glorie. qͥd auaricie. quid libidini/ plus qͣꝫ ip̄a crux repe K rit̉ aduerſum? ¶ Sunt qui ſub nomīe chri ſtianitatis arbitrant̉ ſe magnificare dn̄m. qͥ crucifigunt in ſe rurſus filiū dei ⁊ habēt oſtē tui. qui guſtauerunt verbū dei bonū ⁊ v̓tu tes futuri ſeculi. ſed ꝑ apoſtaſie ſuꝑbiaꝫ pro lapſi ſunt. quos impoſſibile (ꝓ difficile dicit apl̓s) eſt rurſus renouari ad pnīam. vel certe ſumit̉ hic renouatio baptiſmalis/ quā ꝯſtat iterari nō poſſe. ¶ Gloriet̉ frater humilis in eraltatione ſua ꝑ crucē. mores inſuꝑ ẜm no men xp̄iani vitāqꝫ ꝯponat. Sit pͥma ſit vlti ma ſit tota laus tua. O aīa deuota. dic ſil̓ et ꝓfitere. xp̄iana ſū. Sic em̄ magnificas dn̄ꝫ. accipe rurſus. ¶ Exaltatio crucꝭ xp̄i tota my ſterijs plena refulget. Eſt in ea lōgitudo. la titudo. ſublimitas ⁊ ꝓfundū. longitudo eter nitatis. latitudo charitatis. ſublimitas ma ieſtatis. profundū ſapientie iudicātis. Ha bet crux excelſa ſil̓ ⁊ humil̓ mediū. cui ſurſū deorſuꝫ. dextrorſū. ſiniſtrorſū ꝯiūgunt̉. ⁊ in hͦ medio ih̓s totꝰ effluēs et affluens miſcd̓ie viſceribꝰ. Un̄ ſi eidē fidē affixeris tuā/ radia bit ſurſū amor. dextrorſū ſpes. ſiniſtrorſū ti mor. ⁊ deorſū dolor. q̄ ſūt aīe qͣttuor pͥncipa les affectōeſ. ẜm qͣs bn̄ ꝯtꝑatas ⁊ ordīatas ē oīs armonia ſpūal̓. Exerceat te ſuꝑ his tra ditio de cāticis. ¶ Cōuerſus ad crucē pie mē tis ocul̓ lachrimoſis. inſpicias extēſuꝫ in hͦ ligno ſanctiſſimū corpꝰ ieſu ſicut tympanuꝫ vel cytharā. vn̄ ꝓtulit voces ſuas ī ſympho nia diuīs auribꝰ gratiſſimas. ꝓ īimicꝭ pͥmā. ad latronē ſcd̓am. fuit ad matrē tercia. ad di ſcipulū quarta. ad patrē qͥnta. ꝓ ſeip̄o ſexta. ꝓ ꝯſummatiōe redēptōis ſeptima. ꝓ ſuo trā ſitu octaua. Ita factus obediēs pr̄i vſqꝫ ad mortē. dedit fidelibꝰ ſuis ꝑfectū humil̓ obe diētie necnō pietatis documentū. Eſt auteꝫ humiliatio ꝑ obedientiaꝫ exaltatio Triplex eſt in genere q̄ ſub arbore crucis exercet̉ hūi llatio. penitētia l̓. ſacramētal̓. ſuꝑnaturalis. ẜm tres ſtatꝰ. incipientiū. proficientiū et ꝑfe ctoꝝ. ſuadet rex ip̄e dauid dare pſalmū iocū dū cū cythara ¶ Eſt aūt cythara penitētiū q̄ vtit̉ ī luctu ī pſalterij ſolatiū. Tradit expoſi tor vnus cytharā qua dauid adhuc paſtor ⁊ pſallēs coram ſaul expellebat ab eo ſpm̄ dn̄i malū p̄tēdiſſe ſignū crucis Iubet̉ apud pro phetā anīa peccatrix ſumere cytharā ⁊ bn̄ ca nere. Cātus iſte puto lamētatōis ē pnīalis. de quo pͣs. Confitebor tibi in cythara deus meus. ¶ Ita demū ꝯſonat pſalterio iocūdo interne leticie. ita ſub alio typo ꝯſonat philo mene modul̓ turturis ſuſpiriū. Ita ſpūs nr̄ vexatus ab angelo dn̄i malo/ meliꝰ hꝫ. Ita (ſi de poeticis aliqͥd miſceri placet) Orphe furias mitigat īfernales .i. ſurioſas ſuas paſ ſiones. q̄ quidē potētes nimis deponunt̉ de ſede cordis. ⁊ humiles exaltāt̉ affectiōes pie mentis. Cōponebat ad cythare modos py thagoras motꝰ ſuos. Et ad excitatiōꝫ ꝓphe tici ſpūs pſaltē adhibuit helizeꝰ. hec d̓ crucꝭ auxilio ꝯͣ demonis impulſus generales tan tūdē dicta ſunt/ ſil̓ ⁊ angeloꝝ p̄ſidio. ¶ Cete L rū qꝛ ꝑiculoꝝ ꝑticulariū aīaduerſio plꝰ hor ret̉ ⁊ vitat̉. plus inſuꝑ liberator imploratur. gratior deniqꝫ fit miſcd̓ia liberātis. expediēſ iudicaui ꝑticularibꝰ mouēdis intēdere. niſi tn̄ aliter cēſueris frater. ¶ Diſcipulus. Im mo vere cupidus ⁊ attentꝰ ſicut hactenꝰ au ſcultabo qͦuſqꝫ petiueris a me v̓bū. ¶ Ma giſter. Fit impulſus angelicꝰ v̓tuoſe. ſapi enter ⁊ benigne. quatinꝰ huiles exallent̉. At uero depoſitꝰ iſte de ſede diabolus/ deorſuꝫ fluēs ſathanas. ſatagit hoīes deponere vio lenter. fraudulēter ⁊ maligne. Uiolētia cerni tur in obſeſſis. Fraus ꝟo dū ſpecie bona. ſa lubris ⁊ v̓tuoſi conſilij qͣſi moral̓ ph̓s dolo ſe impellit. Paucos accipe modos ex innu meris. ⁊ vt ſit aliqͥs ordo in nō habentibꝰ or dinē ſed ꝯfuſionē babylonicā. dicēda ꝑ qua ternaria ſeu ꝑ tetrades partiemur. ¶ Deteſta tur qn̄qꝫ ſuꝑbiā patentē. ſed vt ī deteriorem ſub inuolutro ficte humilitatis p̄cipitꝫ. Nā eſt qui ſe neqͥter humiliat. Et rurſus ait ſa thanas. Noli humilis eſſe ī ſapientia tua. qͣ tinus inſipienter exaltet̉. Deteſtat̉ p̄ſumptio neꝫ ⁊ timorē laudat. quatinus ingerat timo ris ſcrupulos vbi nō eſt timor. vt ablata pa ce cordis recedat iſte cuius locus eſt in pace Deteſtat̉ inobedientiā / vt peccati ſeruituteꝫ inducat. ⁊ aſininā patientiā que fert nō ferē da. quales norabat apl̓s eſſe corinthioſ. Fe fellit innumeros nequā iſte. qui ſub velamē to obedientie nephāda ꝑpetrarūt quaſi pec care nō poſſent. qꝛ nō habent velle vel nolle iuxta verbū ſuū. Deteſtat̉ ſuꝑſtitōnes qn̄ An 4 Tractatus octauus manifeſtas. ſed nō occultas ⁊ obumbratas ſanctis obſeruationibꝰ. In ieiunijs. ī ꝟ̓gini tate. in ſanctis orōnibus ſuꝑſtitōnes impel lit. ¶ Proinde cur fuit pͥma demonis vox et interrogatio? Cur inqͥt precepit vobis dn̄s? Utit̉ frequentiſſime cur iſto. quatinꝰ homi nes in curioſitatis noxie laq̄os cadāt. Cur fecit deus rōnales creaturas/ quas p̄ſciebat fore peccaturas ⁊ damnādas? Cur eas deꝰ. tales nō condidit qui peccare non poſſent? Cur delectat̉ in ꝑditione viuentiuꝫ? Qd̓ in de ſibi lucruꝫ creſcit? Nūquid nō melius eēt vniuerſis / ſi peccatis omnibꝰ ablatis rema nerent ī folo decore virtutū? cur indurat ali quos ⁊ aliorū miſeret̉? cur acceptio ꝑſonarū reꝑit̉ apud ip̄m? cur nō citiꝰ venit ad hoīes redimēdos. ⁊ legē veterē quā dederat ī fedꝰ eternū / ꝑ aliā ꝯmutauit? cur tot abſqꝫ baptiſ mo innocentes. tot ī inſulis ſine legis aud tu viuētes. tot qͥ ſaluarent̉ ſi bonis doctriniſ ⁊ ſocietatibꝰ inſtruerent̉/ ꝑire ꝑmittit et dimi ſit? Scit iſte nequā ꝙ ꝑſcrutator maieſtatiſ opprimet̉ a gloria. Scit hoīem ꝓhibitū. ne M ī pluribꝰ dei oꝑbꝰ fuerit curioſus ¶ Culpat hypocriſim. ſed vt hoīes abſqꝫ honeſtatꝭ ve lo ꝑpetrēt mala/ laudat ſimplicē cum verecū dia ſctā. qͣtinꝰ hypocriſis fictōes introducat Culpat inuidiā ⁊ benignitatē laudat. ſed vt malignitas īproba nocētiū foueat̉. Culpat ecōtrario iniqͥtates alioꝝ. vt ꝑſonale odiū ꝯͣ fraternā charitatē ſuſcitet̉. Culpat iratos. ſꝫ vt zelū ſctm̄ abijciat. Laudat zeluꝫ ſctm̄ qͦ p̄ ceps ira furiat. Culpat inertiā. ſed vt inqui tudo plꝰ equo laborioſa fatiget Laudat qui etē ſanctā. ſed vt ī ſterquiliniū torpētis iner tie deijciat. Oſtēdit odibilē auariciaꝫ. ⁊ ꝙ ni hil nequius qͣꝫ amare pecuniā ſed vt ꝓdiga litatē ꝯſumptōe oīm cū rapinis introducat Pulcrā dicit ⁊ amabilē frugalitateꝫ. vt tena citati locū paret. Oſtendit quātas gignit in firmitates gula. ſed vt ꝑiculoſiorē vacuitatē capitis ⁊ corꝑis/ abſqꝫ remedio oꝑetur Lau dat omnia ſana eſſe ſanis. ⁊ nihil eſſe reijcien dum/ quod cū gratiarūactione accipit̉. vt a tēperantia fallax abducat. Oſtendit qͣꝫ feda ſit luxuria. qͣꝫ vilis. nec honore digna. vt ꝯiu giorū iura contaminet. Laudat prolificatio nē. immo iubet ꝑ illud. Creſcite ⁊ multiplica mini. quatinꝰ ꝯcubinatū licere demonſtret. On̄dit nō eſſe iurandū. Sit inqͥt ſermo vr̄ ē eſt. nō nō. vt deteſtet̉ om̄e iuramentū. Dicit ex aduerſo. Qui bn̄ iurat bn̄ credit. vt periu ria vel ꝯtumelias nominis dei multiplicet. ¶ Circūit iſte ſathan terrā/ ⁊ ꝑambulat eam. vt circūſtātias oīm ꝯſideret. Quis. qͥd. vbi. quibꝰ auxilijs. cur. quō. qn̄. Tēdit laquēos ī quos impellat multos valde. vt ſi fuerit ali qͥs ab vno liberatꝰ/ cadat in alteꝝ. Facit ad hͦ Macharij narratio de popul̓. Nō em̄ ſe mel victus ceſſat. ſicut opinatꝰ eſt Origenes Itaqꝫ ꝯſiderat dū circuit. et obſeruat volen tes placere deo. Uidet aptuꝫ aliquē ad reli gionis ingreſſuꝫ. Impellit ad oppoſituꝫ ſic illudēs. Cur ciuilē vis deſerere ꝯuerſatiōeꝫ. qm̄ homo natura ciuile aīal eſt. homīes ho minū gratia facti ſunt. vt ſe mutuo iuuēt. ſi cut pecora vt hoībꝰ ſeruiāt. Ue ſoli. Cur nō poteris ſub habitu ſeculari ſalutē tuā oꝑari ſub vno abbate tuo xp̄o? Gaudeas lege lib̓ tatꝭ quā dedit tibi deus/ ⁊ emit xp̄us. Quid pulcrius? qͥd eligibilius libertate? Cur tot ⁊ tales vis ſubire obſeruationes. ⁊ vota ſuper te inducere/ qͥ nō ſufficis ad p̄cepta ſeruāda? Quid ſunt obligationes tot/ niſi laquei toti dem ad trāſgreſſores? Uide ne illaqueatꝰ v bis oris tui cadas. Diſplicet em̄ deo ſtulta ⁊ infidelis ꝓmiſſio. Ecce quot. quales ī religi onibꝰ defecerūt? qͦt ceciderūt? qͦt apoſtate re tro abierūt? Cur nō vis talentū tibi creditū in his ⁊ ī alijs gratijs ml̓tiplicare? Ut quid ꝑditio hec eſſet in religionis ingreſſu ſiue ſo litudine? ¶ Celat ꝑditus iſte laqueos in ſecu lo. fit iſte qui ſaluandus fuerat in religione ꝑ ditus in ſeculari ꝯuerſatione. ſit ſecularꝭ. cō iungit̉ vxori. Heu quos illic laqueos tribu lationū nō inuenit? Naſcunt̉ filij/ alia cura. ſi procax vxor. grauis. magnifica. ſi ſterilis. ſi feda. ſi lubrica. O quale ſuppliciū. Sit de militia/ aut d̓ curialiū numero. quot illic cu ris inuoluit̉? Primitꝰ erit dulcis inexperto cultura potētis amici. Exꝑtus metuet. inui diā nō tolerabit. Sit oportet aſſentator ad oīa. ſit miſer viuēs. dormiēs. comedēs ad al teriꝰ arbitriū. Sit cauſidicꝰ aūt pͣcticꝰ ī phi ſica. fraudes mille ſpargent̉ ī p̄cticatōe. Du q̄rit diues fieri incidet ī deſideria multa ⁊ la queos/ quibus mergat̉ ī interitū. Sit bn̄fi ciatus in eccl̓ia ⁊ celebs. cauenduꝫ ſibi erit a retibꝰ ſimonie. a negligētia ſeruitij. a luxuria ab inerti ꝯuerſatōe. a dilapidatiōe bonoꝝ ec cleſie. ¶ Circūit ⁊ ꝯſiderat ſathan iſte alterū quē ex inſtabilitate ꝓpria vel infirmitate co gnoſcit ad religionis aut ſolitudīs vitā ine ptū Uide ait quāta ſit religionis. quanta ſo litudinis ꝑfectio. vacare ſoli deo. ſalutē ſuaꝫ oꝑari. Quid prodeſt homini ſi vniuerſū mū Super Magnificat LXXXVII dum lucret̉. anime v̓o ſue detrimentū patia tur? Uide quantuꝫ totus mūdus ī maligno poſitus ē. qͣꝫ breuis vita. qͣꝫ mors incerta. q̄ tormenta inferni? que gaudia paradiſi? Ui de ne ꝓcraſtines. ne conſilia multoꝝ. p̄ſertim domeſticoꝝ ⁊ ſeculariū queras. Inimici ho minis domeſtici eius. et aīalis hō nō ꝑcipit q̄ dei ſunt. Res certa ē. De ſol̓ incertꝭ haben dū ē ꝯſiliū. Dicere ꝙ religionis ſtatꝰ nō ſit ꝑ ſectior/ hereſis ē. Magna v̓o ſtulticia ē nol le eſſe ꝑfectū Quid heſitas? qͥd tergiuerſarꝭ? Uocat te deꝰ ꝑ inſpiratiōes iſtas. quid in te ſtas ⁊ nō ſtas? ꝓijce te in eū. et ipſe te ſuſcipi et. neqꝫ deſeret iā ſuſceptū. Uide nunc pauꝑ homūcio dū ꝯpūgeris corde. fac votuꝫ deo celi. firmet te iuramentuꝫ. Felix neceſſitas q̄ ducit in melius. Sciueris opus cum voto deo eē acceptabiliꝰ. Da totā arborē volūta tis tue cū fructibꝰ ſuis deo tuo. Deniqꝫ qͥ ꝓ poſitū tuū iſtud ſctm̄ diuerteret a te. reꝰ eſſet O vt deo ſe redderet ī religiōe loco tui. ¶ Silet iſte nequā ꝙ ad religionis introitū oꝑtet at tēdere nedū bonitatē religionis ī ſe. ſed alia circūſtātias maxime duas. Quaꝝ vna ſe te net ex ꝑte religioſoꝝ ſi ꝑfecte regulā ſeruant Altera ex ꝑte ſuijpſius. ſi iuxta ꝑabolaꝫ xp̄i dū inchoat poterit ꝯſummare. Ꝙ ſi ẜm rō nis ꝯſiliū res tā grandis aggrediēda ē/ quaꝫ poſtmodū mutare nō licet. Nō tn̄ ſequendi ſunt viriles impetus aut motꝰ deuotionū q̄ les hr̄e pn̄t pueri aūt puelle. qn̄qꝫ plus in in cōſtātie vicio vl̓ melācolie/ qͣꝫ gr̄e certo inſtī ctu potiꝰ aliqn̄. qualiter mō ex aſtuto demo nis īpulſu/ qͣꝫ certe deuotōis afflatu. Silet. qm̄ media ſunt moderāda ẜm v̓tutē tā agen tis qͣꝫ patiētis. nec poterat dauid cuꝫ armis ſaul egredi ꝯtra golyā Nō pn̄t ſimie cū botꝭ latioribꝰ quas ī fraudē eis derelictꝭ accipiūt incedere. ſilet onera religionis. cū moribꝰ in habitantiū. Dat bn̄ ſentire de om̄ibꝰ. nemi nē iudicare. ſpes adijcit qn̄qꝫ magnas. ꝙ ꝓ ficiet alijs ſua eruditio. ſuū ꝯſiliū. qꝛ lr̄as no uit. qꝛ prudēs ē ī agendiſ. Deniqꝫ exēplū da bit reliqͥs de ſcl̓o. vt ita faciāt quēadmodū ⁊ fecit ⁊ ſcl̓m derelinquāt. Quid? Tādē voto ſe ꝯſtringit. deſerit habita beneficia. dat ſua pauꝑibus. via ſibi vnica religionis relicta ē Captus eſt ait inſultās demon. Euge euge iā nō eſt ſilendū. iā in odiū religionis exagg randa ſunt oīa Aꝑiendi ſunt oculi. diſcrimi na reuelāda. murmur inducēdū. dicat ipſe ſi bi ſentiēs ſe deluſuꝫ. Quid mihi feci miſer? In qd̓ me malū impuli? Nō potero ferre iu gū hͦ intolerabile. Queſiui requiē vt in pace ſeruirē deo. ⁊ ecce turbatio. fugi hoīes. hoīeſ īuenio. Cedebā tēptatōibꝰ de ſcl̓o. det̓iores demonis ꝑfero. qͥd feci? qͥd agā? qͦ me vertaꝫ? Amicos carnaleſ offendi ſpernēs eos cū ſu is cōſilijs. nullꝰ mihi ad eos regreſſus. Sꝫ diſpēſatōꝫ voti q̄ſiero. nō dabit̉. aut in data nūqͣꝫ ꝯſtās ſibi animꝰ qͥetabit̉. ſed neqꝫ quō viuerē ī ſeculo relictū ē Si ad aliā migraue ro religionē. ſcādaloſus ero mee/ ⁊ forſitā in tolerabilis aliene. Quid feci? Deuotionē in ſcl̓o ſuauiorē. ⁊ crebriꝰ inueniebā. qꝛ ſenſus vegetiores. nec ꝑturbati ꝑ vigilias. nō exina nitū cerebrū ꝑ ieiunia. nō oppreſſa mēs ī ꝓ lixitate vocal̓ ſeruitij. ſed ⁊ ſcl̓aribꝰ inuoluor curis ꝓ neceſſitatibꝰ fratꝝ. Cogit obediētis currere diſcurrere ꝑ ſeculū. qui quietē ſolan ſperabā mihi obtinere. Sic quotidianis fa tigor odijs ⁊ rixis. Quid feci? quid tādē vo lui mihi miſer? Delectabat me ſtudiū. doce bā et docebar. Nunc qui doceat̉ aut doceat nullus eſt. Fratres ſatis eſſe reſpondēt occu pationes religionis ſue vexatio ſatis ē. Nō eſt inquiunt religio ſchola docendi. ſed diſci plina viuendi. Si vixero ẜm mores fratrū collapſos omnino a regulis patruꝫ. ꝑditus ſum ſine dubio. Si ſingularis mihi viuere volo. nec datur nec ſufficit. Ecce quid mur murat inconſtans quādoqꝫ nō ſine magno perplexitatꝭ vinculo. maxime ſi monaſteria mulierū collapſa. iunior iam aliqua vouit ⁊ intrauit. ¶ Circūit depoſitus de ſede. querit P quē deuoret. Inuenit hoīem deditū ſtudijs litteraꝝ ⁊ ſcientiarū. Si poteſt auertit. Af fert occupationes ex ſecuio. ſicut ex p̄latorū ſeruitijs. aut principum. aut penuria trāſcri bentium. vel imperitia. aut librorum cauſat nimietatem oneroſam. aut fruſtra fieri ver ba ſurdis dicit. Si nequiuerit abducere qͣ tinus ociū deſideret ſtudioſum. ſed ſibi va cet ⁊ ſapientiam ſcribat ī ocio. ſubdolus im pellit. vt alios dū docere vult ſcribēdo/ ſe ſe ducat. Laudat iā laborem. ſed corrumpere ſatagit intentionē. Exa doctor/ ſcribe q̄ rele gat poſteritas. q̄ tibi ſint ī nomē eternū. qm̄ melius eſt nomē bonū qͣꝫ vnguēta precioſa. Orabunt alij ꝓ te Nō tibi ſoli laborabis. ta lentum tuuꝫ diſtribuēs. Sed ad qͥd ſathau iſta? Quid ſibi ſuꝑ alioruꝫ ſalute? Profecto nihil. ſed ſatagit/ vt iſte ſub hac intentōe ſcri bens audiat in iudicio. recepiſti mercedem tuā. Accipe quod tuū eſt ⁊ vade. ex ore tuo ⁊ ſcriptꝭ tuis te iudico ſerue nequā. Fers litAn 5 Tractatus octauus teras mortꝭ tue ſal infatuatū. Eya ſcribe ſed ſubtilia. ſꝫ extranea. ſꝫ nouit̓ inuēta. Turpe ē alienis vti. Sic īpellit vt deſerat termino qͦs poſuerunt pr̄es ſui. Ut vane gl̓ioſus di cat. Suꝑ oēs docētes me intellexi. Ut deſe rēs vias certas dicat. Aqͣ furtiue dulciores ſunt. ⁊ panis abſconditꝰ ſuauior. ¶ Eya ſcri be. aut de tuis v̓tutibꝰ. aut celeritatē oſtende dictādi. Aut da ſatis intelligi ꝙ bn̄. ꝙ deuo te viuis vt loq̄ris. aut certe ī alienis laudibꝰ q̄re laudē tuā. Quere celebritatē noīs / ſi nō ex te ſaltē ex ill̓. quos exaltas ſcribēdo mira cula ſua. viſiones. vitā ſupͣ modū mirabileꝫ diuinatōes. ſectas nouas. Canonizatꝰ eris ī ipſoꝝ canonizatōe. Sed o fraudē ſathane deteſtandā. qn̄qꝫ tn̄ ita fallentē/ vt interim ta ceamꝰ de manifeſtis erroribꝰ ⁊ heretica pͣui tate ¶ Eya ſcribe. totꝰ inſiſte laboribꝰ impor tune. Nō des requiem calamo. poſtpone ho ras canōicas. aut abſqꝫ intētōe ꝓferas. īdul ge ſecurꝰ lautioribꝰ cibis. vtere ſomno vſqꝫ ad ſaturitatē. Heſere ciuilē aliorū ꝯuerſatōꝫ Cōpenſabit hec oīa labor tuus in dictādo. Sic īpellit iſte nequā. ſcit ꝙ inutilit̓. immo noxie fiūt nō iuſſa p̄ceptis omiſſis. Scit ꝙ fauemꝰ vltra modū ſcpͥtis nr̄is. diligimꝰ vt filios. placēt etiā ſi deformia ſunt et īculta. ſi vacua ſententijs. Teſtis eſt ſimia fabuloſa. Gallina dū nimio clamore ꝓdit ouū ꝑdit il lud. Coruꝰ crocitās vt a vulpe laudet̉/ frau dat̉ cibo ſuo. Nō alit̓ ſepe v̓tutes ꝑdunt ſcri be docti. vel q̄ſitas pͥus vel acqͥrēdas in tꝑe. Rō. qꝛ dicūt ⁊ nō faciūt. qꝛ de donis dei dū gl̓iam q̄rūt. deo rapiūt qd̓ ſuū ē. qꝛ ſcit inſuꝑ ſiniſtra taliuꝫ/ qͥd facit dextera. Pn̄t nihilo minꝰ meritorie fieri noua ſcpͥta ſi modꝰ affu erit. finis ⁊ ordo rocti. Unū facere ⁊ aliud n̄ Q omittere. ¶ Circūit ⁊ inuenit hoīem dedituꝫ ꝯfeſſionibꝰ audiēdis. O qͦt īmiſſiones facit ꝑ angelos ſuos malos. Uenit ad ꝯfeſſioneꝫ plebeius idiota. veniūt pueri ⁊ puelle. iuue nes ⁊ maritate. Suadet īueſtigare diligent̓ ſuꝑ oībꝰ circūſtātijs/ vt agnoſcat vultuꝫ pe coris ſui. qꝛ nec alit ſolui pōt pctōr niſi dixe rit oīa. Abſit iſte curioſus ſcrutator. ⁊ defici at ſcrutās ſcrutinia cū ſcādalo ꝯfitētiū/ cū la pſu ꝓprio. cū ſuſpitōibꝰ infinitꝭ. cū intermīa bilibꝰ ſcrupulis. ſiue remittat nō abſolutuꝫ. ſiue detineat moroſiſſime vix tandē abſoluē dum. Ueniūt tales poſtmodū / ⁊ vertit̉ ī op poſitā qͣlitatē. qꝛ timet exꝑtꝰ tales facere int̓ rogatōes. Dicit ſibijpſi. ſaluet ſe ſi voluerit. nō intrabo domū ꝯſcīe aliene. nihil interro gabo. ſcit pctaꝫ ſua. dicat illa ſi vult. Sic di mittit inſcios. ſic verecundos latere ī pctīs ſuis. nō vtēs claue ſcīe q̄ data ē ad aꝑiendū (cū diſcretōe tn̄) ſecretas ꝯſcīe plagas. Ueni unt alij magni prudētes de ſeculo. veniūt p̄ dones. vſurarij. ſimoniaci. rācoroſi. violato res eccl̓iaſtice libertatis. ꝯcubinarij notorij. nolūt a pctīs reſilire. nolūt reſtitutōes face re. ſunt excōicati. ſunt irregulares. alij ſi cul pant̉. excuſant aut defendūt pctm̄ ſuum. di cūt ſe iuſta bella gerere. ⁊ plane miꝝ ē/ ſi etiā angelus de celo reꝑiret qͥd agendū ī talibus multis. niſi coaſſiſteret ſibi miraculoſa dei ꝟ tus Ueniunt alij vel alie curioſe agentes. ad fabulationes vertūt ꝯfeſſiones ſuas. miſcē tur colloquia d̓ ꝓphanis. vtinā nō d̓ nepha rijs. vtinā q̄ ſpiritu cepiſſe vident̉/ nō conſū ment ī carne. prohibeat deteriora deꝰ. ¶ Cir cūit ⁊ inuenit declamantē in populo ſeu pre dicantem. Cognoſce demonis quot impul ſus ſunt in ſermone. Dū de omni ſtatu ꝑſo ne ſunt que vicijs ꝯtrarijs infecte ſunt. Si culpat auariciaꝫ/ prodigus applaudit. et ri det auarum. Si ꝓdigalitatē vituꝑat. auarꝰ libēs ad ſe ꝯtrahit dicēs. tene quod habes. Si loquit̉ aduerſus īertiā/ gaudet iſte qͥ ſtul to labore ꝯſumit̉. ⁊ eē ſub ſentibꝰ curaꝝ mor dētiū delicias ꝯputat. Zelꝰ laudatꝰ accendit iracūdos. Pietas laudata puſillanimes nu trit ⁊ deſides. Pronūc ⁊ qualeꝫ tua p̄dicatio fructū afferet ꝯſidera. Sūt qͥ nolūt p̄medi tari. nolūt ſanctoꝝ allegatōibꝰ vel autorita tibꝰ. aut certe neſciunt vti. Garriunt ⁊ effun dūt quicquid in buccā venerit. cecicecos al loquētes. Sunt ex oppoſito/ qͥ tot accumu lāt allegatōes. ſuꝑ allegatōnes richmos. ad richmos ꝯcordātias. cū ꝯcordātijs effluūt vſqꝫ quaqꝫ. nō deū ſed ſe. ſed ſcīam ſuā oſten dere volētes. Blādiunt̉ ſibi. ꝙ nō ꝓpter ſe ⁊ famā ſcīe. ſed ad edificatōem querūt alioruꝫ. Sūt qͥ ſolū apud auditores ſuos inobediē tiā ⁊ rebellionē inferiorū tacēdo culpant vi cia ſuꝑiorū etiā dū abſunt. Un̄. Nihil plau ſibilius audit inuida plebs qͣꝫ ſuperioruꝫ vi cia prodere. augere. inculpare. Et hec ſepiꝰ ⁊ accuratius ſtudent aliqͥ p̄dicatores deteſtari qͥ ſi vel in modico vicio culparent̉. protinus implacabiliter obſiſterent vera dicentibus. ⁊ capitali clam vel palam ꝑſecutiōe verarēt Adde ꝙ multitudo predicationū ſepe fit in laqueū audientiuꝫ. Quare? Quia iam ſane ſciunt voluntatē dn̄i. nec faciunt. preuarica tores effecti de peccantibus. Propterea per Super Magnificat LXXXVII pleros habet behemoth neruos ī multis. qͥ bus nō ē exitus frequēter poſſibil̓. niſi morſ inflicta iudicialis/ ſeu captiuitatis hoſtil̓ vi am fecerit/ liberans ab omnibꝰ debitoꝝ vin culis. Aut ſi non fuerit aſſumpta religio ce dens omnibꝰ. Aut vltronea paupertas ſua ⁊ ſuoꝝ ſubeatur Sed qͣꝫ difficilia ſunt hec re media. p̄ſertim in ſenibus. in egrotis. in de licatis viris ⁊ pompoſis. In feminis neſcit nemo. Singularit̓ idcirco notauit apoſto lus auariciā/ tēptatiōibꝰ et lagueis diaboli plenā eſſe. que mergunt hominē in interituꝫ S yn̄ vix fit reſponſio. ¶ Circūit iſte ſathā. iſte depoſitus. ⁊ inuenit hominē in ſolitudīe. vl̓ deſerti. ſicut eſt pellicanus. vel domicilij/ ſi cut nycticorax. vel tecti ſicut paſſer. protinuſ immittit fraudulentus auceps iſte laqueos exquiſitos. et tota malignitate conat̉ inuol uere. nūc pennas. nūc pedes iſtius/ qui ſoli tarius eligit viuere. volaturꝰ (vt eſtimat) ad ſuꝑna. ⁊ ſecū furens ait. Nō ſic ab ibit ſolita rius iſte/ ſi bene me noui. Sit piger. impati ens. mala cogitet. ⁊ ſua querat. Agitat̉ nunc feruore nouitio. fingit ſibi quietē ⁊ ociū. fin git patientiā ſi nō habeat conſortiuꝫ. fingit puritatē in affectibus habituram. fingit de niqꝫ ꝙ dabit ſe deo totū. Sꝫ o miſer. neſcit quantū meis artibꝰ/ ab expectatiōe ſua lōge fiet. Surgite vos infernales ⁊ improbe pe ſtes mee. Stultū hunc impellite caſuꝝ ī re tia peccatoꝝ. q̄ fugere putat. nec p̄cauet. Tu primitus inertia. deſes ad bonū ſed ad ꝑni cieꝫ efficaciſſima. Hic exteriori caret exerci tio ocioſus vacat. Age. Tedioſa ſit oro ſibi faſtidiat ⁊ dicat. qͦuſqꝫ eadē. Succedat nū impatiētia. Fac ip̄m ſuimet penitere. ſac di ſplicere qͥetē. fac ociū ꝓpriū horrere. nec ſe iā ferre poſſit. Fac lāgueat totꝰ ⁊ pigritet ¶ Ex urge nūc blaſphemia. cogitatōes nephariaſ immitte. Far deſideria occidant pigꝝ. Age doceat ocioſitas mala multa. Tradiderꝭ eū quattuor qͣternionibꝰ paſſionū vinculādū/ ī carcere noſtro peccatoruꝫ. Scis noīa. ſcis officia vulgata ſunt. Spes. meror. metus. gaudiū. Speret vana. metuat falſa. mereat moleſte. gaudeat moleſtiꝰ. Tuū erit vltimū hoc officiū o libidinoſa cupiditas. querens aſſidue q̄ tua ſunt. Querat iſte ꝯſolatiuncu las ꝓprias ſi poterit in carnalibꝰ delicijs. ci bo. ſomno. veneris. Si refugerit patētē hāc turpitudinē tuā/ velaueris eā ſimilitudinem deuotionis ad deum. Da mendaciter intelli gi ipſum querere q̄ dei ſunt. ſe ī dn̄o delectari ſolo. cū ſua pͥncipaliter querat̉ oblectatio. Signū huiꝰ accipe certū. qꝛ dimiſſis diuīo rū impletōibꝰ mādatorū/ laborat ī hͦ totus. vt ī alijs q̄ ſpūalia fingit delectet̉ Deridemꝰ merito ſabbata eiꝰ. vidētes ignominiā eius. Uidemꝰ introrſum fornicatōibꝰ ꝓprijs. mē dax. ꝓcax. meretrix inqͥrit et rapit ¶ Adauge dolos tuos o libidīoſa cupido. Interroget curioſitas tua cor eiꝰ ī plurimis. Si mallet dānari qͣꝫ offendere deū ſpōſum ſuū. redem ptorē ſuū. de qͦ gl̓iat̉. Si mallet ſubire mor tē aūt incendi. qꝫ frangere ieiuniū/ vl̓ incur rere carnis lapſuꝫ. Quicquid elegerit irretie mus eū. vel arrogāti mēdacio. ſi penaꝫ ꝓpo ſuerit inferni vel incēdij. ꝙ ſi poſtpoſuerit iā peccauit. qꝛ peccare p̄elegit. Adde ſi videris ip̄m ī multis deficere. dic blādiens. nō cōcu tiant te defectus iſti frater. ꝑmittat eos deꝰ ī te ad humilitatis cuſtodiā. ne magnitudo v̓ tutū te extollat. Habes in Paulo ſil̓e de ſti mulo ſathane ꝓpter magnitudinē reuelatio nū. Capiamus eū ⁊ illaqueabimus vt defe ctus ꝓprios iā nō laboret corrigi. ſed ī illis audeat etiā gloriari. Sit rurſus tuū o blaſ phemia/ ſoror inertis deſidie machinamen tū ſit cogitatiōes īmittere/ quales nec hoīes ſcl̓i. nec meretrices dignarēt̉ admittere. Pu deat ip̄m qͥ tantus ē ī ocul̓ ſuis. pudeat ⁊ in dignet̉ ⁊ iraſcat̉. ſuꝑbiēs etiā ī deū ⁊ ſcōs an gelos eiꝰ ⁊ ſctōs. ⁊ deſꝑet tādē ſeip̄m. Sua derē vobis inqͣꝫ quattuor ſodalibꝰ mihi cha riſſimis ſuꝑ hmōi ſolitarijs/ ī alia diſcrimīa deturbādis. ſed ea qͦtidiana qͣſi domeſtica p̄ tereo. incurioſitatē ꝑſcrutatōnis vite aliene. negligētiā ꝓprie vite. videre feſtucā in alieno ocl̓o. nō aduertere trabē ī ſuo. Ceteros ſper nere. ſibi ſuaqꝫ placere. Rumoribꝰ nouis aſ ſidue agi. ⁊ ſuſpitionibꝰ temerarijs inquieta ri. Proinde minus om̄ibꝰ hoībꝰ. alacres ſpū minus eſſe patiētes. plus ſui amatores. plꝰ ſordidos aliorum mala tenētes. ¶ Agite po ſtremo ſodales fideliſſime mihi / quatinus iſtos exhibeatis ſolitarios. tandē mihi ſimi les fieri. Solitudineꝫ odiāt. fiāt diſꝑſi mēte cordis ſui. fiāt gyrouagi ⁊ ꝓfugi. fiāt īſtar ca yn vagi et ꝓfugi. Quid em̄ magꝭ ꝓpriū ē mi hi qͣꝫ eē gyrouagū. circūire terraꝫ ⁊ ꝑambula re eaꝫ. hec nequā ſpūs. Atuero qͥd te agitas frater. quid turbariſ. cū iam ſilentiū pati nō potes hactenus obſeruatum? ¶ Diſcipulus T Nūc prorſus inſpicio. qm̄ vndequaqꝫ mi ſerſuꝫ. ⁊ miſerabil̓. nec qͥd agā. nec qͦ me ver tā ſcio. Ita ꝯcluſus ſuꝫ int̓ anguſtias ex im Tractatus octauus pulſibꝰ ſathane nūeratꝭ. p̄ſertim ī vltimiſ. vt merito tēdeat aīaꝫ meā vite mee. Nolo tn̄ de ſꝑare memetip̄m. ſꝫ auxiliaria potiꝰ documē ta q̄rere Itaqꝫ fraudes ⁊ laq̄os inueſtigaſti. tuum ſit remedia tradere cautelas ⁊ auxilia. ¶ Mgr̄. Si humanū p̄ſtolarꝭ auxiliuꝫ fal leris. Illud em̄ nec ꝑſpicuū ē nec validū. ma xime aduerſus aereas ptātes. Eſt vita hoīs militia ſuꝑ terrā. Aduocādi ſunt milites an geli boni cōtra nequā hos ſpūs. Pl̓es ſunt. fortiores ſunt. ſapiētiores ſunt abſqꝫ vlla cō ꝑatōe. feruētiores ī iuuādo qͣꝫ alioꝝ maligni tas ī īpellēdo. tm̄mō aſſimꝰ nobiſip̄is. nec vl tra pellamꝰ eos adiutores tā ſedulos. beni uolos ⁊ certos ¶ Diſcipulus Hoc ē ꝓfecto potiſſimū qd̓ flagito. qd̓ ab eis peto dari mi hi/ ne repellā eos. Cupio parit̓ ⁊ dep̄cor/ qͣti nus īpulſiōes ſuas qͥbꝰ īſtigāt nos bn̄ agere ſtuduerꝭ aꝑire. ¶ Magiſter Si d̓ cuſtodia angeloꝝ/ p̄cipue ſingulorū qͥ dant̉ ſingul̓ ab exordio. ſi de ſuis officijs ſingillatim cona rer aꝑire/ q̄ ſub exemplis legunt̉ ī ſcpͥtura ſa cra. q̄qꝫ ꝑ hyſtorias q̄ ſubinde ꝑ doctores ſa cros tradita ſunt. ſuꝑfluus īmo vanꝰ iure di cerer/ res ſuſcipiēs ſuꝑ vires. Attn̄ ne totus obmuteſcā/ qͣſi ſꝑnēs p̄cē tuā. eligā vnuꝫ ſua auc̄te refulgēs exēplū. Deinde ꝑ ꝯſideratio nes aliqͣs paucis v̓ſibꝰ comp̄hēſas/ curabo nos aduerſus diabolicos īſultꝰ reddere do Uctiores. ¶ Diſcipulus. Gratus audiā et at tentus. ¶ Mgr̄. Petrus poſt tot ꝑpetrata v̓tutū inſignia. dormiebat ī carcere vinctus cathenis int̓ duos milites Typus iſte ē xp̄i ani licet egregij meritis. qui ꝑ herodē iſtum ſathan/ gloriantē in pellibꝰ que palliant neqͣ tiā ſuā. detrudit̉ in temptationis horridum carcerē. diſcrimen īminet mortis. niſi ꝙ orā te iugit̓ eccleſia fit quod ſequitur. Angelus aſtat. fulget. pulſat. ſurgere clamat. Soluit ⁊ eduxit. libertatiqꝫ relinquit. ¶ Diſcipulus Placet metri compendiū quo ſeptē angeli co ſancto facta miniſterio cōplecteris ¶ Ma giſter. Solerter aduertꝭ. Exiſtimo nō gra uaberis/ ſi cōſiderationes pauculas rurſus ita verſibus ligauero ſuꝑ cautelis. quibus agere nos oportet. ⁊ prius facere qd̓ ī nobis ē. gallice (fay ce que doce) ¶ Diſcipulꝰ. Nō grauabor. nec leuitati deputabo metruꝫ/ qͣ le frequēter ī pſalmis et canticis ꝓphete ſum pſerūt. ¶ Magiſter. Immo nihil apud ve teres ph̓os ſerioſiꝰ metro fuit. Accipe ergo dogmata ſeptē. Penſa quis finis ꝓprius. qͥ ſit ſtatus omīs. A ſathan impelli ſperās fac iuſſa. timenſqꝫ Magnifica dn̄m. dic o me ſu ſcipe xp̄e. Uixeris hic ⁊ nūc velut. hic ⁊ nūc moriturus. Uiue pius. purus. velut hic et nūc obiturus .i. obuiā xp̄o iturus. ¶ Diſci pulus. Et ſi prouocet me auiditas expoſi onis latioris. nolo tn̄ eſſe moleſtus exactor poſt tā multiplex eloquiū ꝑ te nunchabituꝫ Conſeruabo interim om̄ia verba hec confe rens in corde meo. quouſqꝫ altera nos collo cutio congreget in idip̄m. quouſqꝫ p̄terea cē tilogiū de impulſibus accepero ¶ Magiſter Fiat vt vis ⁊ in eo bn̄ vale. qͥ depoſuit po tentes de ſede ⁊ exaltauit humiles. Sequitur tercla pal̓ titio de ſeptem modis generalibus angelice cuſtodie ꝑ notulas. lxxxiij. T exaltauit humiles. ¶ Diſci pulꝰ. Cōuētōis hꝰ nr̄e diē ⁊ e locū ꝓſpeꝝ faciat/ iſtoꝝ btōrū btīſſima iſta ꝑ hūilitatē ſingu larit̓ exaltata. cuiꝰ ē hͦ v̓bū. Et exaltauit hūiles ¶ Mgr̄ Fiat. tu qͥd affers colloquij pꝰ triduanū hͦ ſilentiū. ¶ Diſcipulꝰ Perlegi tuū ſuꝑ īpulſibꝰ cētiloquiū. Exꝑi or illd̓ eſſe ꝯnexū pͥori nr̄e collatōi. deſinit in auxilio bonoꝝ ꝯtra apoſtatas angeloꝝ no bis in hͦ exilio. vbi etiā filius dilectꝰ nihil dif fert a ſeruo cū ſit dn̄s oīm. ſꝫ ſub tutoribus angel̓ ⁊ actoribꝰ ē vſqꝫ ad p̄finituꝫ tp̄s a pr̄e. ¶ Magiſter. Bn̄ ē. bonos tutores hꝫ iſte filiꝰ. ¶ Diſcipulus Iſtic nēpe ſumꝰ cogno ſcere qͣlia ſunt adiutoria bonorū. qͣlia mīſte ria. qͣles pulſus aūt īmiſſiōes. Memī v̓o te nudiuſtercius ſeptē officia nūeraſſe ſub tro pologia liberatōis petri Angelꝰ aſtat. fulget pulſat. ſurgere clamat. ſoluit ⁊ eduxit. liber tatiqꝫ relinqͥt. ¶ Magiſter. Nō erat recor datio. Scis ne memorit̓ additas ſil̓. vij. cō ſideratōes ad tutelā nr̄am ſub̓ qͣdruplici v̓ ſu. ¶ Diſcipulꝰ. Nimirū ſic ꝯtinēt. Pēſa qͥs finis ꝓpriꝰ/ qͥ ſit ſtatus oīs. A ſathā īpel li ſperās fac iuſſa. timēſqꝫ Magnifica dn̄m. dico me ſuſcipe xp̄e Uixeris hic ⁊ nūc velut hic et nūc moriturus. Spūs eſto piꝰ velut hic ⁊ nnuc obiturus. Mgr̄ Scires ada ptatōꝫ facere. vij. ad. vij. reddēdo ſingula an geloꝝ auxilia. ſingul̓ his ꝯſiderationibꝰ aut doctrinis. ¶ Diſcipulꝰ. Cupio ſecuriꝰ ex te cognoſcere ſiml̓ vt abbreuiatior ſermo fiat. ¶ Mgr̄ Tēptabo ſic efficere parit̓qꝫ redde re totū marie canticū ꝯſonās dictꝭ nr̄is. Ita qꝫ talit̓ accipe ſūmatī pͥmo. Dehīc amplior Super Magnificat LXXXVIII LXXXVIII ꝯqͥſitiōis erit locꝰ. ¶ Angelꝰ aſtat/ vt pēſemꝰ ſꝫ ē ponderemꝰ ⁊ libremꝰ ī trutina cordis qͥs ſit finis. Si em̄ ſathan adeſt nobis vt noce at. qͥs ferret ſi nō ꝯtra ſtaret angelꝰ bonꝰ? ſic̄ p̄terea q̄rit iſte ſathan claudere vel eruere po nitꝰ oculū fidei ne recogitemꝰ finē nr̄m qͥ de ē. ꝯueniēs ē vt angelꝰ bonꝰ ſanet ⁊ illuminet ocl̓os cordis ī viā ⁊ ī finē pacꝭ. hec de primo ¶ Angelꝰ aſtās fulget ī carcere mortꝭ huiꝰ vt nouerit vnuſqͥſqꝫ poſitꝰ ī tenebrꝭ qual̓ ſuꝰ ſit ſtatꝰ ꝓpriꝰ. Sūt em̄ iuxta qͣlitates morboꝝ ſinguloꝝ qͣlitates auxilioꝝ. Angelꝰ aſtās et. fulgēs. pulſat incitās ad bonū. Scit em̄ ge neraliter oēs. ⁊ hͦ nos ſcire facit a ſathā īpel li. Dū em̄ ſcit̉ ꝑiculū/ ſollicitudīe maiori fu git̉ ad auxiliū. ¶ Angelus aſtās fulgēs ⁊ pul ſans/ iubet ſurgere velociter. Hoc aūt īplet̉ dū ſperādo diuina mādata ſeruant̉. Alioqͥn iacet obrutus ī pctīs vetꝰ hō nr̄. de ſe deſpe rās. aut nō cū minori diſcrimine/ nimis ſpe rās ſeu p̄ſumēs. ¶ Angelꝰ aſtans. fulgēs. pul ſans. ſurgere iubēs/ ſoluit a cathenis vicioꝝ vinctū ī mēdicitate ⁊ ferro. Cōcuſſus em̄ ti more caſto ⁊ ſctō cū grata dn̄i magnificatōe iā ſe p̄cingit v̓tute actiōis. iā calciat caligꝭ p̄ ceptoꝝ ī p̄paratōeꝫ euāgelij pacis. ¶ Angel ſextū ꝑagit officiū/ dum aſtās poſtqͣꝫ fulſit/ pulſauit. ſurgere iuſſit et ſoluit. educit extra carcerē. Aꝑit vltro portā ferreā pnīe. tranſi vicū vnū ſatiſfactōis arte ⁊ directe. ¶ Ange lus tādē ſic eductū libertati derelinqͥt. Quo facto ſic ſane deinceps q̄ retro ſunt obliui ſcēs/ liberatꝰ ī anteriora ſe totus extēdit. Re uerſus qͥdē ad ſe/ deo gratꝰ ⁊ angelo ſuo. di cit ex ſnīa. Nūc ſcio vere qꝛ miſit deus ang lū ſuū/ ⁊ eripuit me de manu herodis. ⁊ d̓ or y expectatōe plebis iudeoꝝ. ¶ Diſcipulꝰ De lectat ſiml̓ ⁊ edificat adaptatō. Neqꝫ curioſi tati deputādꝰ iſte mihi vere breuis ⁊ luciduſ ordo. Addiderꝭ qd̓ ſpōpōdiſti. ¶ Magiſter Intellige pͥus quēadmodū qͣttuor prima ſpectāt ad oēs generalit̓ qͥ purgant̉. ſpectāt alia duo magꝭ ad illuminādos tanqͣꝫ ꝓficiē tes. ſeptē ꝓprie q̄rit eductus et ꝑfectus. Por ro canticū nr̄m ſic adapta. Sciuerꝭ vt ſcis. qm̄ finis vniuerſe rōnalis creature ꝯſiſtit in magnificatōe dn̄i. ⁊ ꝙ exultet ſpūs in deo ſa lutari ſuo. Quid eſt enim beatitudo niſi dn̄i dei noſtri ſalutarꝭ magnifica iocūdaqꝫ frui tio. honor ⁊ collaudatio? hͦ pͥmū. Ceteruꝫ re ſpectus hūilitatꝭ. ꝯſideratio ⁊ cognitio ſtat ꝓprij ⁊ ꝯditōis ī vnoquoqꝫ. hͦ ſcd̓m. ¶ In hͦ pinde ꝙ facit nobis magna qͥ potēs ē. ꝙ beatificat apud alios. Cōcludimus ꝙ dn̄s ē ī circūitu ppl̓i ſui. ꝙ īmittit angelus dn̄i ī cir cūitu timētiū eū/ ꝯtra tot gyrouagos demo nis impulſus. hoc terciū Rurſus ex ſctīfica tiōe noīs ſui/ dū dat ſpem ⁊ impletiōꝫ māda toruꝫ dei velociter inclamat/ qͥ pͥus aſtiterat illuxerat. pulſauerat ad deū. ad nos. ad ad uerſariū ſolerter cognoſcēdū. ¶ Subſequit̉ qͥnto timor dn̄i liberās a pctō. timor em̄ dn̄i expellit pctm̄ teſtimonio ſapientis. Sed ne ſeruil̓ ſit aut vilit̓ mercēnariꝰ timor/ magnifi cat ipſe gratis dn̄m. recogitās/ qm̄ mīa eiꝰ a ꝓgenie ī ꝓgeīes timētibꝰ eū. Cōſurgit aūt ti mor dū aīa nr̄a ꝯſiderat hūanā miſeriā/ ſi ſe uere faciat dn̄s potētiā ī brachio ſuo/ ſi ſuꝑ bos diſꝑgit mēte cordis ſui. deponit potēteſ de ſede. ſi diuites dimittit inanes. qͥs nō exti mnuerit ſi ex ꝯſideratōe ſue mīe qͥs ip̄ꝫ nō ma gnificauerit. qꝛ timētibꝰ veniā dat. qꝛ hūiles exaltat. qꝛ eſuriētes ſatiat ⁊ ſaluat. ¶ Suſce pit ꝓpt̓ea ſexto dn̄s iſrl̓ pueꝝ ſuū. illumīatū pulſatū. ꝯmonitū. abſolutū/ ſi dixerit. Dn̄e ieſu ſuſcipe ſpm̄ meū. Dū v̓o ſuſceꝑit. qͥs de māibꝰ ſuis eripiat eū? Dn̄s qͥ iuſtificat. dn̄s qͥ ſuſcipit. qͥs ē qͥ ꝯdēnet/ aut quis abijciat? Poſtremo ſpūs ita ſuſceptꝰ ī māibꝰ ſaluigar die .i. ſalue cuſtodie xp̄i. ſueqꝫ libertati dereli ctus/ pꝰ oēm herodis expectatōꝫ. qͥd ſuꝑeſt? agat ille qͥ ſpū dei agit̉. qͥ iā ꝑſpicit vltra in le ge ꝑfecte libertatis. q̄ nō timore ſupplicij. n̄ ſpe p̄mij trahit̉/ ſꝫ ſuaui iugo xp̄i mentē ſctāꝫ ſpōtaneā totā ꝯtulit ad honorē dei ⁊ patrie liberationē Recordat̉ ꝓfecto ſolius miſcd̓ie dei. dulcehꝫ in lege dn̄i meditari die ac no cte. ſicut locutus ē ad Abraā pr̄em noſtꝝ ⁊ ſe mī eius ī ſcl̓a qd̓ ē xp̄s. Hoc deniqꝫ ē ꝑfecto rū. ſicut alia ſunt illoꝝ qͥ ꝓficiunt aut incipi unt. ¶ Nūc ꝑ ſingula diſcurramꝰ angeloruꝫ Z mīſteria q̄ tacta ſunt circa petrū. ¶ Angelus aſtat. Cur ita? cur ſi nō? vt aſtare coram deo nos faciat. Deo aūt tūc aſtare nos tradit di ony. cū caſtiſſimis oratiōibꝰ inſiſtētes. reuo luto animo ꝓpinquamus. credētes qm̄ ip̄e eſt dn̄s deus ſalutaris noſter/ innitentes ei ſicut littori fixo/ tracti a magnete virtuoſo. ¶ Aſtans v̓o tunc refulget angelus. cū nos edocet. cuius ꝯditionis ⁊ ſtatus ⁊ humilita tis ſumus. quatinꝰ inſpiciat deus hūilitatē ancille ſue aīe nr̄e. nouerit ipſa qͥd ſe querere ꝯueniat. Nō em̄ oībꝰ oīa equaliter licent. de cent ⁊ expediunt. Totū paſtorale Gregorij ꝯtextū ē ī hmōi documēto. Propt̓ea trāſeū tes īducamꝰ quattuor īduſtrias ſpālit̓ aſſu Tractatus octauus mēdas ꝯͣ aſtutias ſathane fundatas ex lociſ dialeticis. quibꝰ hoīes ignaros ꝓprij ſtatus conat̉ auertere. vel mutādo dū bn̄ ſunt. vl̓ re tinēdo ꝑtinaciter ſtatū/ dū male locati ſunt. Locuꝫ aſſumit ab autoritate. ſed applicat ſiniſtre ¶ Locū ab exemplo ⁊ ſil̓itudine. ſeo diſſimilit̓. cū nihil in ꝑſona vl̓ re nr̄a. Locū ab inductōe. quatinus p̄cipitet ī iudicia fal ſa ⁊ temeraria Locꝰ deniqꝫ ſub trūcato enti memate. minore ſua nō appoſita vl̓ explica ta. ¶ Scit em̄ ꝙ ex mīoribꝰ ſeu ꝑticularibꝰ p̄ miſſis/ tota pēdet difficultas illatōis Fallit ſe volūtas ſepiꝰ ī hac argumētatiōe. dū pn̄ta to aliqͦ obiecto general̓r ſub rōne boni / cōfe ſtim fert̉ ī illud attēptādū. nō diſcernēs ī ꝑti culari. qd̓ vel quale ſit illd̓ bonū. Dicit ratio ſuccurrendū neceſſitati ꝓprij corꝑis ſui. Co mede ⁊ bibe iubet volūtas. Colēdus ē deꝰ. tene te igit̉ ī hac religione rn̄det volūtas. Di cit rō. maledicti ſunt qͥ viaꝫ pacis p̄pediunt. Rn̄det volūtas. ꝙ maledicti ſunt qͥ viā ceſſi onis huiꝰ ꝯtendētis de papatū nō inquirūt ¶ Notū ē qualiter loco ab autoritate abute bat̉ apoſtata Iulianꝰ. Xp̄s dicit. Niſi quis renūciauerit ⁊c̄. īmo ſic diabolꝰ auſus ē dice re xp̄o. Scpͥtū ē. angel̓ ſuis ⁊c̄. Nō hēmꝰ nō ceſſe lōge morari. qꝛ ex ipſo ſumpſerūt om̄s deceptōes hereticoꝝ exordiū. maxime dū q̄ rūt hoīes vltra ſaꝑe qͣꝫ diuiſit eis deꝰ menſu rā fidei vl̓ doctrine. dū fieri volūt magiſtri qͥ nūqͣꝫ fuerūt diſcipuli. ſacraꝝ lr̄aꝝ interp̄tes qͥ nunqͣꝫ didicerūt illas ¶ Adiecit igit̉ diabo lus aliud machinamētū efficaciꝰ ex hͦ loco ꝑ autoritatē fieri trāſlatiōes varias pro vulga ribꝰ idiotꝭ. quibꝰ habitis ⁊ lectꝭ ī ſuꝑficie. cō temnūt mox ſacros expoſitores. Nolumus inqͥunt niſi textū nudū. quē tradidit ſpūſſā ctus. Tādē reddunt̉ imꝑſuaſibiles. neqꝫ ſi bi relinquūt autoritatꝭ pōdus. vn̄ valeāt ad veritatis cognitionē illuſtrari. ¶ Ceteruꝫ de locis ab exemplo ⁊ ſimili/ tot ſunt exꝑimēta fallaciarū. quot hominū capita dū quilibet aſſequi vult quēlibet. dū exemplo dicit ſe vi uere taliū ⁊ taliū. quos approbat aut canon zat eccl̓ia. vel qͥ ſuꝑiores eoꝝ ſunt. qui recto res. qui doctores. qͥ laudati. Quid facit fili aiunt niſi qd̓ viderit pr̄em facientem? Pr̄es tn̄ optimos ipſi nolunt. ſed peſſimos hͦ exē plo ſeqͥ. Uor aliorum ē. Paulꝰ ſe laudauit. Paulus viſiōes ī raptu ſuſcepit. cur nō pōt mō dn̄s ī talibꝰ ⁊ talibꝰ ſil̓ia oꝑari? Hinc cō fictio ꝓphetiarū. hinc miraculorū admoni tio. hinc etiā adoratio damnatoruꝫ hoīm in ppl̓is. Teſtis ē mihi legenda. immo de ado ratione canis mortui viſum ē ī vienna. Ca ueat igit̉ ſancta ſedes romana. caueat ī ea ſe dens papa. quibus argumentis/ ⁊ cauſis/ et medijs. canonizatio alicuiꝰ ſit faciēda. ¶ Di ſcipulus Cognita ſunt om̄ia que loquerꝭ etiā pro infeliciſſimis diebus noſtris. Neqꝫ de loco ꝑ inductionē neceſſe habes exempla ponere. qꝛ quotidianis ſuſpitionibꝰ impro bis contra ſtatus varios. militat ꝑ ip̄m de mon. p̄ſertim apud ſolitarios et deuotos in oculis ſuis / vt damnent ceteros omnes. Di abolus dicit ex ꝑticularibꝰ inſpectis defecti bus generalē inferant ꝯdemnatōis ſentētiā. Atuero difficultatē habēs maximā quadru plex ille fallendi locus qua ratione vitabit̉: Dicunt iſti. Si gloſas recipit textꝰ vnꝰ ſcri pture/ cur nō alius? Si licuerit iſtis gloſas addere/ cur nō nos inquiunt. aut cur non ea dē facilitate reſpuimus eas / ſicut doctrinas apocriphas? Quo pacto igit̉ fiet diſtinctio inter miracula vera ⁊ falſa. Inter reuelatōes veras et fictas. Si canonizata ē hec ꝑſona ꝓpter atteſtatōes miraculorū ⁊ auſteritatem vite. cur nequit hoc tꝑe fieri ſimile ſub ſimi libus? ¶ Magiſter Habes alibi tractatus qui ad iſtas que quotidie fiūt obiectōes/ rn̄ dere conant̉. Sꝫ apud pl̓imos/ neqꝫ tal̓ ſuf ficiet rn̄ſio. nec puto ꝙ altera ſine gratuito miraculoſoqꝫ dei dono Olimdū ſcpͥtis ⁊ ꝟ bis on̄derē ꝙ ī iſtis nō pōt tradi ars vl̓ regu la infallibiliter humanitꝰ. inducebam argu mentū qͦ ſe fundat achademicorū ambigui tas/ dicens nihil ſciri. īmo nec hͦ ſciri ꝙ nihil ſcit̉. Argumentū ē de diſtinctōe dormientꝭ ⁊ vigilātis. duꝫ ſe videre putat dormiens. ſil̓r ad vigilantē. ⁊ hoc cū ratiocinationibꝰ mul tis ⁊ reflectōnibꝰ quibꝰ dicit ſeꝝe ſibi Tu nō dormis. Ecce talia ⁊ talia facꝭ ⁊ inſpicꝭ. Tu ſomnū tuum alijs narras ⁊ recolis. Eſt aūt vigilantis (ait Seneca) narrare ſomnia ſua Ita ſomnians hec ⁊ talia nunqͣꝫ agit. Por ro ſuppetit in hac re viſitatio petri quaꝫ tra ctamꝰ. De ipſo qͥdē vtiqꝫ vigilāte ſcribit hy ſtoria Luce. Neſciebat veꝝ eſſe qd̓ fiebat ꝑ angelū. exiſtimabat autem ſe viſum videre ¶ Diſcipulus. Cōcludo magis. qm̄ neceſ Ieſit nobis in his tenebris et vmbra mortis angelica viſio ſimul et illuminatio/ cū iſta q̄ intimo ſenſu ⁊ guſtu docet de om̄ibꝰ ſpūſſā cti vnctōne. ¶ Mgr̄. Iure concludis. iure ꝯſulimus nos aſſidue ꝑ deuotionis oratio nē ſub hoc duplici refugio ſupplicit̓ hūilia Super Magnificat LXXXVIII .xi. quatinꝰ veritas nos exaltet. ¶ Angelus aſtat. Pōt ī momēto ī ictu oculi noſter ange lus a ſummo celo deorſuꝫ nobis aſtare. qͥ ni hilominꝰ ſꝑ aſtat deo beatifica viſione. Nō deſerit exēplar eternū/ duꝫ venerit circa nos oꝑari. ꝯſulit nō minꝰ diligēter. qꝛ ſue actōis regulā eſſe ſcit ⁊ artē directiuā Fit aūt aliqn̄ cuſtos angelus lōge a cuſtodito. nō ꝑ igno rantiā. nō ꝑ negligentiā ſuā. ſed ꝓpter mali ciā noſtrā cui dedignat̉ aſtare. Fit hoc aliqn̄ ꝑdiſpenſationē ad experientiā nr̄e collucta tōis cū aduerſarijs noſtrꝭ. Dū em̄ angeli bo ni qͥ iuxta nos erāt de longe ſteterint/ fit qd̓ ſequit̉. Et vim faciebāt qͥ querebāt aīam me am. Et qͥ inquirebāt mala mihi locuti ſunt vanitates. et dolos tota die meditabāt̉. Fi tūc angelꝰ nr̄ adiutor ī opportunitatibꝰ ī tri bulatōe. facit cū tēptatione ꝓuentū. Erudi uit em̄ pͥus qͥd agere ꝯueniat tꝑe ꝯflictꝰ ⁊ im pulſus. ¶ Diſcipulus. Operep̄ciū ē cogno ſcere/ quibꝰ doctrinis armat angelꝰ bonꝰ ſu os ſtare ꝯtra diabolū ī die belli. ¶ Magiſter Pulti multa ſcpͥſerūt in enigmatibus ⁊ fi gurꝭ ⁊ ſil̓itudinibꝰ varijs corꝑaliter pugnā tiū. Tu qm̄ ſcholaſticꝰ fuiſti/ gratantiꝰ puto recipies/ ſi exemplū quaſi familiare de ſcho la tibi tradidero. Cōſtitue ſathanā qͣſi ſophi ſtā. cuiꝰ hͦ totū ſtudiū eſt fallere. nō querit ſa piens eſſe ſꝫ videri Un̄ vt decipiat garrulus ē. multa petit. Celat ꝓpoſitū ſuū. ⁊ īueſtigat alienuꝫ/ ſophiſticꝰ ꝑ oīa. Tu ecōtra doctꝰ ab angelo bono cautꝰ eſto. noīatim ī qͣttuor. diſ ſeremꝰ poſtmodū de reliqͥs. Primo vel̓ non videri ſapiēs ſꝫ eē. Sapiētis aūt p̄cipua cu ra ē/ finē reſpicere. Scd̓o pauca cū aduerſa rio loqͥ/ vl̓ ex toto ſilere. Certum habe tercio ꝓpoſitū ſuū ꝙ te q̄rat decipe/ nō docere. Ce tū ſit qͣrto ꝓpoſitū tuū/ nolle ꝟitatē deſerere A¶ Diſcipulꝰ. Diſcurre ſūmatim de ſingul̓. ¶ Mgr̄. Spiētia xp̄ianoꝝ ē idipſa/ nō ſe lū noīe ꝓfiteri ſe xp̄ianū. Hoc qͥ bona fideī ſierit. hͦ qͥ cupierit. vt malit eē bonꝰ qͣꝫ videri exēplo cathonis / ꝑueīet ad optatū. iuxta ſo cratꝭ documentū. Atuero ſpūs diſciplīe ef fugiet fictū. hypocritā .ſ. ⁊ deluſorē ipſe delu det. qꝛ deludi ſinet. Eligit tal̓ ẜuire duobus dn̄is. Ingredi terrā viuētiū duabꝰ vijs. fit ꝓ pterea incōſtās. fit arūdo ſemet agitans. fi cū garrulo ſophiſta. ſe ſil̓r ī oībꝰ effluēs. deſe rit cautelā ſcd̓am ſilētij. In ſilētio autē ⁊ ſpe ē fortitudo noſtra. Obſeruatio ſilentij qͣꝫ ne ceſſaria ſit/ notauit rex penitēs. Ego inqͥt tā qͣꝫ ſurdꝰ nō audiebā. ⁊ ſicut mutꝰ nō aꝑiens os ſuū. Uulgata ꝟitas ē femīa q̄ auſcultat. ⁊ caſtꝝ qd̓ loquit̉. neſciunt diu ſtare. Poſſu mus addere de curioſitate alteriꝰ cuiuſlibet ſenſus. Eua ſi clauſiſſet aures ad pͥmā dia boli curioſā interrogatōꝫ. qꝛ ꝑ Cur incepit. Si mox ꝯfugiſſet ad mariti ꝯſiliū/ ſuꝑaſſet tēptatorꝭ aſtutiā. Exēplo cuiuſdā matrone. q̄ dū īpeteret̉ ab adultero. q̄rā inqͥt a mari to meo ſi tibi ꝯſentiā. Probe qͥdē ſi v̓bo ſuo cor ⁊ oꝑatio ꝓtinꝰ iūgebāt̉. alioqͥn ꝓcacitas dicti plꝰ accedit adulterū. diuertere ſe ꝓtinꝰ ⁊ ſilere cautū magꝭ. ¶ Fulciamꝰ etiā ex aīali um fabul̓ dogma nr̄m. Uulpes ⁊ cattꝰ dū ī nemore fuiſſēt obuiā ſibi. audirēt a lōge ſoni tus venatoꝝ ⁊ latratꝰ canū. Cōtremuerunt mutuo inqͥrētes qͣliter euaderent. Neſcio in qͥt cattus niſi modū vnicū. Spernēs eū vul pis/ aſſeruit ſe hr̄e modos mille ⁊ mille ꝑcir cūitū. Facta ē int̓ loq̄ndū irruptio canū. cat tus exiliuit in arborē. vulpis canū morſus pl̓ima circūitōe d̓ludēs diu. tādē ꝯp̄hēſa/ do cuit ſaltū catti vnicū plꝰ ad euaſiōꝫ valuiſſe. hec nos fabula reſpicit. ſꝑ ad arborē ad quā docet ſapīa cōfugiamꝰ. nō taꝫ motū corꝑis qͣꝫ pijcordis. Damꝰ aliqn̄ aliqd̓ tale ſalubre conſiliū. qd̓ dū p̄terimus decipimur. Exem plū doceat a ꝑabolis ſumptuꝫ. Nidificabāt palumbi ſiluarū in arboꝝ proceritate more ſuo. circūibat vulpis ad radices/ ſe ꝯminās aſcenſurā ſe nidos oēs cū fetibus direptu rā. niſi pullulus ſibi ꝓijceret̉ vnus. Trepidā tes palumbi/ agebant qd̓ petebat. ⁊ abibat. Reuertebat̉ ad ſil̓e qͦuſqꝫ paſſer dato palū bis cōſilio continere ſe nidis ſuis/ vulpes a fraude ſua fraudata ē. Sed ī paſſerē v̓tit in ſidias. nō viribꝰ ſed adulatōe. Erat ī dumo paſſer. vulpis affuit beatificans auiculas q̄ volatu ſuo ſe ꝓtegerēt a beſtijs ⁊ laqueis ter re. Sed hͦ vnū deeſt inqͥt qͥ rōne ꝯtra vētoꝝ turbines et frigora ſe ꝓtegāt. Uoluit paſſer gl̓iari ⁊ ꝯcionari cū garrulo. Rn̄dit ſe prote ctōꝫ hr̄e/ dū flabat boreas a ſiniſtris. merge bat em̄ caput ſub plumis ad dexterā. ⁊ econ tra ſi a dextrꝭ. Fingēs vulpes ſe nō ſatis au dire ꝓpter diſtantiā ꝓtrahebat alloquiū Di lapſus eſt paſſer ad ramos ꝓximiores terre. queſiuit vulpes/ dū ventus flabat ab anteri ori qͥd agebat. Sic ait dimittens caput ad pectorꝭ plumas. Exilijt vulpes ī nō viden tē. ⁊ deceptā blandicijs/ vorax rapuit. ¶ In ducamus de ſcripturis. Oculi mei ſemꝑ ad dn̄m. dicit pͣs. Sequit̉ effectus ⁊ rō. qꝛ ipſe euellet de laqueo pedes meos. Et ī pſalmo Tractatus octauus de Dauid. qͥ factꝰ erat ſicut hō nō audiēs. et nō habens ī ore ſuo redargutōes. Subdit̉. Qm̄ ī te dn̄e ſꝑaui. tu exaudies me dn̄e deuſ meus. Et alibi. Educes me de laq̄o quē ſta tuerūt mihi. qm̄ tu ⁊c̄. Et iterū. Prouidebā dn̄m in ꝯſpectu meo ſꝑ. Et rurſus. Ecce ſic̄ oculi ſeruoꝝ ⁊c̄. ¶ Diſcipulꝰ. Ridebūt for te noſtri ſcholaſtici fabulatōes tuas d̓ auibꝰ ⁊ beſtijs. qꝛ ſubtilia q̄rūt. Dicent p̄terea ſpe ctare potius ad opprobriū rn̄dentꝭ metā ſi lentij ſi nō audeat cū aduerſario ꝯgredi con greſſus nihil rn̄deat. Ubi erit preterea qd̓ iu bet̉ Iacobi? Reſiſtite diabolo ⁊ fugiet a vob̓ Et Petrus de eodē. Cui reſiſtite fortes in fi de. Dic q̄ fortitudo q̄ laus ē fugere? Time ce de malis dicit̉ apud poetā. Sꝫ ꝯtra auden tior ita vulgo dicitur (Qui fayt on lechaſſe Qui fugit fugat̉. ¶ Magiſter. Quid ſi fu gerint ſcholaſtici tui/ quartā cautelā a nobiſ hic notatā. qualiter accipiat̉ craſſiꝰ ridebūt. Docemus ⁊ qͥcqͥd ſophiſta nequā diabolus argumētās ꝯcluſerit ꝯtra bonos mores aut fidē. dicat piꝰ ⁊ fidelis animꝰ ab angelo mo nitus. nego ꝯſequēs. nec aliter nec alia for ma rn̄deat. Stet ī ſua poſitōe ſecurus. Un̄ illud de cōmico agūt homīes birreus ſꝑ hō ¶ Diſcipulꝰ. Stultus hic modus rn̄ſiōis habet̉. ¶ Magiſter At v̓o nullus ſapienti or nullus cautior apud xp̄ianos rn̄dēdi mo dus ꝯtra diabolū. Quicqͥd aggarriat. qͥcqͥd nectat hec vna rn̄ſio ſit fidelis anīe. Xp̄iana ſuꝫ. Sic olim Blādina martyr. ſic re ⁊ noīe quidā ſanctus apud tortores ꝑſtiterāt. vt ni hil extorq̄re poſſet ſua malignitas ab eis/ qͣꝫ xp̄iana ſum. xp̄ianus ſum. Hoc meū nomē. meū genus. mea ſors ⁊ patria. Mētior ſi nō ita iuſſerit apl̓s deuitare ꝯtētiōes/ v̓borūqꝫ ꝓphanas nouitates/ ⁊ nō intēdere genealo gijs interminatꝭ. cū ſil̓ibꝰ ¶ Diſcipulꝰ Cur gͦ ſancti doctores tot queſtiones induxerūt. agitauerūt. determinauerunt. ¶ Magiſter. Habes altero opuſculo rōem ¶ Porro pͥn cipal̓ nr̄ ſermo ē hic de impulſibꝰ ſecretꝭ dia boli cū blaſphemijs ſuis/ q̄ nō melius qͣꝫ cō temnēdo vincunt̉. fugiēs. indignās aut deri dens aīa xp̄iana dicat ſimpl̓r/ qd̓ alia dixit ꝓcaciter. Quere qui tibi rn̄deat. Dicat. blaſ phemia tua ſuꝑ te furcifer ⁊ damnate. Alio quin ſi velit ſibi facere laudeꝫ qꝛ bn̄ diſſolue rit ſophiſtrias oēs neqͥſſimas ip̄e ſe ſeducit. qꝛ iā ſuperbiens meret̉ illudi. meretur laque is irretiri/ niſi talis ſit qui ꝓ ꝯſuetudīe habe at ſenſus exercitatos. totus ſpūalis effectuſ oīa dijudicās. ¶ Angelus aſtat ad recordati onē dei. fulget ad cognitōeꝫ nr̄i. Pulſat vlte rius tercio ad ꝯfutatōeꝫ aduerſarij. Diximꝰ ſuꝑ hmōi pulſibꝰ ⁊ impulſibꝰ iā pl̓ima. volo nūc inducere fallacias quattuor ex logicali bus ſumptas ad cautelas quattuor p̄dictaſ ⁊ totidē a locꝭ dialeticis deceptiones ortas. Sūt hmōi fallacie vna ẜm pl̓es interroga tiones vt vnā. altera ẜm qͥd ad ſimpl̓r. tercia ẜm accidēs ꝑ ꝯiugatōes inutiles. quarta ꝑ apparētiā ꝯtradictōis ⁊ nō exiſtētiā. ¶ Diſci pulus Iſte ſunt cognite logico ſed qͥd ad deuotū? quid ad morale documētū? ¶ Mgr̄ Multū ꝑ oēm modū. Scis qꝛ extra dicti onē noīantur iſte fallacie. qꝛ nō ex dictōnibꝰ ſꝫ ex rebꝰ ortū habēt ī apparētia ſil̓ ⁊ defectu Neqꝫ p̄terea quiſpiā ē idiota ſine lr̄is qͥn iſtꝭ poſſit falli. ¶ Diſcipulus Iuduc exempla ¶ Mgr̄. Subdolꝰ īpulſor inſtar ſophiſte ponit aīe timorate pl̓imas interrogatōes Urget qͣtinꝰ vna det̉ abſoluta rn̄ſio. Ad for mā inquit. Querit ab vno (exēpli gratia) qui ex adulterio gratiſſimū ei optimis moribꝰ ⁊ artibꝰ inſtitutū hꝫ filiū. Uelles tu deuote pe tre nō habuiſſe filiū taleꝫ? Si rn̄deat. placet hūc hr̄e. Perſtat inquirēs. Quid ſuꝑ adulte rio dicis? exqͦ nō alit̓ habitꝰ ē. rn̄de quid ele gerꝭ ex duobꝰ? carere filio/ vel adulterio. Si dixerit carere filio ꝯſcīa ſe ꝯtradicit. Si pla cet adulteriū/ plane peccat nec penitet. ¶ Di ſcipulus. Sentio ꝙ dāda ſit duplex rn̄ſio. placet filius. diſplicet illicitꝰ ꝯcubitꝰ ¶ Ma giſter. Conſulte ſentis. vn̄ ſi milies impu lerit/ vt facta ꝯꝑatōe filij ad adulteriū rūde at Petrus quid e duobꝰ mallet. nō oportet vt ſimpl̓r rn̄deat ſꝫ diſtincte. Tactus ē pͥus alter caſus ſuꝑ interrogatōibꝰ curioſis. Si doleat hō de pctō ſic ꝙ mallet fuiſſe damna tus vel annihilatus. Si fugiat ita pctm̄ ꝙ mallet cruciari ꝑ incendiū multꝭ diebꝰ qͣꝫ frā tere debitū ieiuniū aūt ꝯmittere mendaciū. Uitāda ē fraus interrogationū hmōi pluri um. que impellunt rn̄dentē/ aut ad temerari am falſam ⁊ arrogantē de ſuis viribꝰ p̄ſūpti onē/ aut culpabilē electionē. Dicat igit̉. neu trū eligo. diſplicet pctm̄. hor reo incendium. nunc incendiū nō incūbit eligendū. Quid ſi vehemētiꝰ vrgeat̉ aliquis eligere quid age ret adueniēte caſu tali/ prout erat martyriuꝫ tꝑe tyrānoꝝ? Rn̄deat ſe humiliās ſub deo et ſancto angelo eiꝰ. dicat Dn̄s non patiat̉ me tēptari ſuꝑ id qd̓ poſſū. Et ſi caſus eueniret qualē ꝓponiſ/ ſpero ī dn̄i bonitate ꝙ faceret Super Magnificat LXXXVIII cū tēptatōne ꝓuentū/ vt poſſet ſuſtinere. vel aliter qͣꝫ ꝑ pctm̄ euadere Caueat igit̉ arrogā ter p̄dicere cū Petro Etiā ſi oꝑtuerit me mō ri tecū/ nō te negabo. Dicat potiꝰ. Imperfe ctū meū viderūt oculi tui. ſis adiutor ī opor tunitatibꝰ ī tribulatōe. aut in talē tēptatōem O me nō īducas. ¶ Diſcipulus. Caute ſobrie qꝫ ꝯſulis. Cōfundis ex hoc curioſas inqui ſitōes qͦrundā ꝯfeſſoꝝ ſuꝑ volūtate certa nō peccādi ſeu recidiuādi in futuꝝ. vt duꝫ inter rogat̉ penitens a ſe vel altero. Credis tu ꝙ poſtmodū nunqͣꝫ cades in tale pctm̄? Rn̄de at. Ego fragilis formido lapſum. nō tamen volo nūc vel eligo caſuꝫ. De futuro miſcd̓ie dei me ꝯmēdo. dep̄cās vt me cuſtodiat a pec cato. ꝙ ſi ceciderit fragilitas mea. deprecor adijciat vt reſurgat. Hec fallacia ẜm plures interrogatōes vt vnā quātū video. nō meliꝰ euitat̉ qͣꝫ ꝑ ſilentiū modeſtū. ſe diuertens ad alia cogitāda. aut ꝑ diſtinctōem acutā inter rogationū. aut ꝑſtet iuxta qd̓ notaſti. neget qꝫ ꝯſequēs. ¶ Magiſter Ita ē etiā circa ſpe culabilia fidē rectā tāgentia. ¶ Diſcipulus. Exēplifica. ¶ Mgr̄. Oīs pene deceptio ꝓuenit ī ſpeculabilibꝰ/ ex defectu diſtinctōiſ ⁊ reſolutōis ad ſimplicia. qͣ deficiēte doctor quo plus inqͥret ꝑ argumēta ſe diſſoluere. tā to plꝰ inuoluet. ⁊ eo plus ſi nō veritatē. ſꝫ ad uerſarij ꝯfuſionē ꝓ ſua laude ſcrutat̉. Exem plū. volēs vnꝰ doctor ꝯcordare ſil̓ quō actꝰ pctī a deo ⁊ a libero arbitrio. Concludebat argumentorū ſubtilitate nō pia religioſita te. ꝙ deꝰ erat cā pctī. ꝙ deus facit hoīeꝫ pec care. ꝙ deus vult hominē peccare / duꝫ pec cat. Addidit ipſe idē. ꝙ libertas arbitrij cō parata ad deū/ faciat iſta neceſſario q̄ factu ra eſt. In oꝑatōne ad diuinā p̄ſcientiā om̄ia de neceſſitate ſunt futura. alioqͥn inqͥt deus poſſet falli. Addidit qͦꝫ/ ꝙ iō et nō aliūde res dicunt̉ īpoſſibiles fieri. qꝛ poſitiue deꝰ vult ita eē poſſibileꝫ cū tn̄ ſi deꝰ ꝑ impoſſibile non eēt/ impoſſibil̓ia nūc nō eēt tūc minꝰ impoſ ſibilia. Addidit ꝯtingentiā ī deo intrinſecaꝫ eē. qꝛ diſtinguere ꝯnotatōes terminoꝝ. vel neſciebat vel ſꝑnebat. ¶ Diſcipulꝰ. Tange breuit̓ formas argumētoꝝ. ¶ Mgr̄. Argu it ſic ī forma logicali. demonſtrato ſorte qui facit homicidiū/ vocet̉ actꝰ ille A. ſortes fa cit a. Et ſortes hꝫ p̄ceptū de nō faciendo a. gͦ ſortes peccat. Tūc vltra. Deꝰ facit et vult to tū an̄cedēs ⁊ quālibꝫ ꝑtē an̄cedētꝭ. gͦ facit et vult ꝯſeq̄ns qḋ ē illud. ſortes peccat ¶ Diſci pulus Uidet̉ indiſſolubil̓ hec rō. ¶ Mgr̄. Uidet̉/ ſi nō diſtinxeris aliqͥd ī ea. Si p̄te rea nō reſpexeris ad blaſphemiā inſanā vlti me illatōis. ꝙ deus facit ⁊ vult ꝙ ſortes pec cat. Quāto magis oꝑtuerit ſaꝑe ad ſobrieta tē. vbi etiā ſolutio rōnis latuiſſet. ⁊ dicere ſol uat eā angelus dn̄i ⁊ ſolutionē aꝑiat. Om̄is abſqꝫ dubitatōe rō q̄ militat ꝯtra pietatē ſo phiſtica eſt. peccans ī materia vel in forma. Qd̓ ſi non videat diſcipulꝰ hō. videt doctor xp̄s hō ⁊ angelus eiꝰ ī ipſo. ¶ Itaqꝫ dū ſub ſumit doctor iſte anglicanꝰ quē ꝓfunduꝫ co gnomināt. ꝙ ſortes hꝫ p̄ceptū de nō faciēdo a. actū. vel intelligit abſolute de eē actꝰ ſolū mō. ⁊ tūc ē falſa minor iſta. qꝛ ſortes pōt ī ca ſibꝰ multꝭ facere. a. actū ſine pctō. ſic̄ in furia vel ī inuincibili ignorātia. Si v̓o intelligat̉ ꝙ ſortes hꝫ p̄ceptū de nō faciēdo. a. deformi ter ⁊ peccabiliter. hͦ vtiqꝫ veꝝ ē. Sꝫ iā deꝰ ne qꝫ facit neqꝫ vult/ ꝙ ſortes taliter agat. et ita nō facit neqꝫ vult an̄cedēs p̄dicte ſophiſtrie ſue. qꝛ palā ꝯcludit deformitatē. aut ꝯſequē tia nihil tenet. Conſtat em̄ ꝙ nec deus. īmo nechō pōt velle deformitatē ſub rōne defor mitatis. dicēte Dionyſio ⁊ ph̓o. ꝙ nemo ad malū aſpiciens oꝑat̉. velle aūt ē qͦddā oꝑari ¶ Diſcipulꝰ. Cui ſimplicitas placet. place at ⁊ tua rn̄ſio. cōſequēs eſt iudicio meo. Sꝫ neqꝫ ſi calūniabil̓ eēt iſta vel altera rn̄ſio/ de beret inconueniēs tm̄ ꝯcedi ꝙ offendit oīm pias aures/ tā ph̓oꝝ qͣꝫ moraliū ⁊ ſimpliciū in quacūqꝫ lege viuentiū. Dic alterā ſophi ſtriā de futuris ꝯtingētibꝰ. ¶ Magiſter Ac E cepit ſic. antixp̄s fuit heri futurꝰ. et antixp̄s nō erit. ergo deꝰ vl̓ hō qͥ credidit antixp̄m eē futuꝝ/ deceptꝰ ē. An̄cedēs ē poſſibile ⁊ ꝯpoſ ſibile. qꝛ pͥma neceſſaria ⁊ ſcd̓a poſſibil̓. om̄e aūt poſſibile ſtat cū ncc̄io. igit̉ ꝯſeq̄ns poſſi bile. qd̓ impiū ē d̓ deo ꝯcedere. ¶ Diſcipulꝰ. Dic rn̄ſionē. ¶ Magiſter. Diſtīgue mino rē qͣ d̓r. antixp̄s nō erit tanqͣꝫ poſſibilis ſit. Aut intelligis ꝙ ē poſſibilis q̄cūqꝫ lege po ſita. ⁊ tūc iſtā nego. Aut intelligꝭ ꝙ poſſibili tas ꝯꝑat̉ ad dei potētiā abſolutā ſecluſa om ni lege ſeu ꝯꝑatōe. ⁊ ſic ꝯcedit̉. ſed negat̉ ꝯſe quētia. ꝙ gͦ credēs antixp̄m futuꝝ ex fide / ſit deceptꝰ d̓ facto vl̓ d̓ poſſibili. Rō eſt clariſſi ma. qꝛ ī maiori non credidit aūt ſciuit aliqͥs antixp̄m fore niſi de lege ordīata. ſciēs ꝙ de abſoluta potētia deus nō poſſet facere quin potentiā hr̄et vt antixp̄s nūqͣꝫ foret. Non ē igit̉ aliqͣ deceptio. ſed ſūma ꝯformitas. Por ro deceptōis rationē q̄ ponit intrinſecā ī deo ꝯtingentiā mō notauimus Alibi latiꝰ aꝑta Po Tractatus octauus eſt ī centilogio de modis ſignificādi. ¶ Diſci pulus. Perſpicua fit ampliꝰ mihi ſapiētis narratio. qꝛ qͥ ſophiſtice loquit̉ odibilis erit. Et iteꝝ. Illuſores ipſe deludet. Sic qͥ q̄rit mendaciū ſubuertet̉ ab eo/ cadēs ī laq̄os qͦs tetendit. Porro qͥ ambulat ſimplicit̓/ ambu lat cōfidēter. ¶ Magiſter Nō alit̓ eſt. Nar rat Rufinus ī illo quē addidit hyſtorie eccle ſiaſtice Euſebij libro. de quodaꝫ inuincibili ſophiſta cōtra pietatē fidei. quē ſimplicitas pij ſenis/ nudā ꝓponēdo veritatē fidei / vicit Dicemur in hͦ apud ſophiſtas (etiā demōes ꝑſtare ī ſimplici cōfeſſione fidei. Noſti illū qͥ mox vt aliquē ſentiebat ſophiſtice cōtēdere quieſcebat. niſi forſan ex ſilentio ſuo/ circum ſtantiū ſcādalizatio timeret̉. Mos ſophiſta rū eſt/ vt tandē ſemetip̄os fallāt ⁊ app̄hēdāt ī aſtutia ſua/ dū ad agibilia venerint. Docet hec ꝓteruia demonū. quorū argutias retor quet angelus dn̄i cōtra ſemetipſos in fines cōtrarios. ¶ Diſcipulꝰ. Exēpla da. ¶ Ma giſter. Impulſit fratres Ioſeph/ vt ex viſi onibꝰ ſomniorū inuiderēt ei. q̄rentes media q̄ ſcpͥta ſunt/ ne regnaret ſuꝑ eos. Quis euē tus fuit ſcimꝰ. Regnauit. Ita qͦtidie fideles impedit. quoſdaꝫ vt deijciat/ ⁊ exaltant̉. qꝛ ꝑ tribulationē humiliant̉. Fiūt doctores/ qͦs īfatuare querit. Fiūt purgatores. Fiūt ſan ctiores qͦs ſatagit inficere. qꝛ diſciplinā con uertūt ī penitētie patientieqꝫ v̓tutē. Permit tit angelus futura quidē demones ab eis co gnita ſil̓r inueſtigare ⁊ audire. Quare? quia ſcit ꝙ dū querent obniti/ ꝯplebūt volūtateꝫ F dei. Sic i Ioſeph. ſic ī oībꝰ fiet electꝭ. ¶ Di ſcipulus. Satis em̄ de fallacia ẜm pl̓es in terrogatōnes dixiſti. quēadmodū nūqͣꝫ abſ qꝫ diſtinctōe dāda ſit vnica rn̄ſio. Uideo ꝑ inde conſiliū ſaluberrimū. qd̓ eſt ꝙ ſe fidelit̓ reſoluere conſueſcat. ¶ Magiſter. Aīaduer te quēadmodū ī moralibꝰ etiā iſtud ꝓdeſt et expedit. Si dolet caput aliqͥs ex ebrietate vl̓ alia culpa/ fiat eger. acceptet dolorē ⁊ egri tudinē patient̓ vt ē afflictiua. orās deū qͣtinꝰ ſit ꝑs purgatiōis ſue. peniteat de cauſa ꝓ qͣn to eſt culpabilis. Si morit̉ pr̄/ et fiat heres filius locupletatus. doleat pie mortē patrꝭ. gaudeat gratus de oꝑbꝰ relictis. Si puni unt̉ iudicialiter peccatores. letent̉ d̓ iuſticia. triſtent̉ d̓ demeritis. Potes altiꝰ ſpeculari d̓ p̄ſcientia dei circa damnatos. etiā ſi ꝓponis tibi talē fore. nō quidem aſſerendo vel cū de ſperatōe. Dic ꝯſiderando iuſticiam dei. Iu ſtus es dn̄e. ⁊ iuſticie tue diligende ſunt ⁊ ho norāde. pctā v̓o q̄ ſunt damnatōis occaſio deteſtor. odio. abominor. qꝛ taliter me velle vis ⁊ p̄cipis. Soluit̉ inde laqueꝰ iſte neqͥſſi mi. qͦ vult rn̄ſionē vnā dari/ du curioſus inqͥ rit. Si deus vult te damnare vis hͦ ⁊ tu? dic nolo peccare. ꝙ ſi nō peccauero nō dānabor Si rurſus vrgeat pulſans. Quid fi. tibi re uelet̉ tua damnatio? Quid ſi reuelet̉ d̓ te Pe tro. ꝙ alter qͥ peccauerit ī hac die tandem ſal uabit̉. alter qͥ non ita peccauerit/ tandē dam nabit̉? Caſus eſt poſſibilis ⁊ ideo reuelabis Nunqͥd elegeris hodie peccare? nunqͥd in pͥ mo caſu deſꝑares? Rn̄de cautꝰ ſꝑ. nō vnica ſꝫ duplici rn̄ſione. Habēt hāc induſtriā pue ruli/ dū interrogāt̉. quē e duobꝰ plus diligꝭ pr̄em aūt matrē? Inqͥunt. diligo pr̄em. dili go matrē. Sic interrogatꝰ demū petrꝰ. dili gis me plus his? Diſtinxit ⁊ rn̄dit. Tu ſcis dn̄e qꝛ amo te. īnuēs qꝛ diligūt ⁊ alij te. Si q̄rit̉. nūqͥd malles peccare nūc. poſtmodū ſal̓ uari? Rn̄deo. nolo peccare. volo ſaluari. Et ī altero caſu dic. Uolo ſꝑare. qꝛ ſic p̄cipitur Credo ſil̓r deū nō reuelare niſi veꝝ. ſꝫ nō ita ꝙ neget ſeip̄m. Si ſub electōe ꝓponūt̉ duo mala. caue/ neutrū eligas. Nā ī malis qͥd eſt eligendū? Atuero ſi culpa nr̄a ceciderimꝰ vt neceſſe ſit alterū ex pctīs fieri/ minus eſt acce ptādū. qꝛ iā ī ꝯꝑatione deteriorꝭ ſortit̉ boni ẜm qͥd rōem. Deniqꝫ ꝓficit iſte pulſus ange licus. qͥ diſſoluit colligatōes ſpūales. ſic̄ ī pe tro materialit̓ actū. Proficit inquā ꝯͣ oēs pe ne fallacias q̄ ſequūt̉/ ſi pia volūtas affuerit ¶ Diſcipulus Explica de fallacia ẜm quid ad ſimpl̓r. ¶ Magiſter Conſidera ſolerter vn̄ voluntas decipit̉. p̄ſertim a mūdo et car ne. ꝑ ꝓſecutōeꝫ voluptatū. aut ꝑ fugā tribl̓a tionū. Preſentant̉ itaqꝫ ſibi tanqͣꝫ bone ſim pliciter vel ſimpl̓r fugiende. qͥ ſic arguat ca ro vel mūdus. Hec delectāt nūc. hec ꝯtriſtāt mō. Eſt aūt delectatio bona ⁊ triſticia mala Si voluntas ſit imꝑia vel incauta/ ꝯfeſtim ligit hoc bonū ẜm quid. ⁊ refugit ſil̓e malū Si ꝟo ſit v̓tuoſa. conſulit recta rōem ⁊ obe dit conſilio. Si v̓o nequā ſit; refugiet rōem conſulere. īmo claudit oculos et aures ſibi. Porro. voluntas incōtinētis audit qͥdē con ſiliū rōnis/ conſcia ſibi qꝛ bn̄ ſuadet. Sꝫ tā dem inclinata ꝑ bonū ẜm quid. dimittit iu diciū rōnis actualiter ꝯſiderare. ⁊ īpetu ſuo fert̉ in illud. ſciens ſemꝑ ī habitū. ⁊ ꝯſenties rectū eſſe. p̄ferendūqꝫ rōnis iudiciū ¶ Diſci pulus. Quo pacto fieri poteſt/ ꝙ volūtas ferat̉ in obiectu/ nō p̄uio rationis iudicio ꝙ Super Magnificat LXXXVIII LXXXVIII ꝙī illud ita fieri debet. nō em̄ fert̉ ī incogni tū. ¶ Magiſter Eſt int̓ doctos grādis diſce ntatio/ ſi ⁊ qͣle fieri valeat qd̓ inqͥrimꝰ. maxīe qꝛ dicēte ph̓o ꝯſone ad ſapientē. Oīs maluſ ignorans. Ceteꝝ pariſien̄. articulus hꝫ ita. Si rō recta ⁊ voluntas recta. ē error ſupple ſic dicere. Itaqꝫ duo ſunt ī hoīs liberi arbi trij iudicio. Unū qḋ ē recte rōnis. ⁊ vocat̉ ꝓ prie iudiciale ſeu legale. Aliud eſt ꝑ modum arbitrarie ptātis. Arbiter aūt nō ſꝑ tenet̉ in ſeq̓ iudiciū ẜm leges. ſꝫ hꝫ plenā facultatē eli gendi ſic̄ ſibi placuerit. nūc aūt tale ē iudiciū. qꝛ p̄t inſeqͥ vel nō inſeqͥ pro ſue volūtatꝭ arbi trio iudiciū rōnis. ¶ Diſcipulus Intelligo tale effici ſepe. ꝓpterea rō pͥncipat̉ volūtati. nō vt ancille. ſed ſibi ꝯſulit vt dn̄e. Portat tn̄ ſibi lucernā vt videat qͣliter ſit incedendū. nō vt cogat eā. immo diuertit ad eiꝰ imperiū lu cernā ſuā. vel ſuffocat ⁊ deſerit eaꝫ/ ne luceat actu pleno. Et ita qͣꝫuis voluntas vicioſe eli gens/ ſit ſꝑ errās in electōe tali arbitraria. nō oꝑtet tn̄ ꝙ error ſit rōne iudiciaria vel aſſen ſiua. Eſt nihilominus vt cōiter ignorantis craſſa vel ſupina. Soluit̉ quēadmodū adā potuerit peccare. nec tn̄ errore ſeductꝰ ē ī rati on. ſicut incontinēs dū peccat ꝯtra charita tē. nō ob hͦ ꝑdit fidē. Perſpicuū deniqꝫ factū eſt autoris moralis documentū. dū aliqͥd ꝓ ponit̉. ꝯfeſtim diſcute qͥd ſit. Cōfeſtim v̓go prudētiſſima ſic diſcuſſit Cogitabat qͣlis eēt iſta ſalutatio. ¶ Magiſter Addendū ē pro cautela qͣtinꝰ a bonis ẜm qͥd delectabilibꝰ ni miū refellēdis volūtas protinꝰ ſe diuertat/ dū iſta ꝯſtiterit ſimpl̓r mala eſſe Pōt aūt in malis ẜm qͥd de triſtabilibꝰ ꝯſiderādis inſi ſtere ad patientiā exercendā. Nō em̄ furāt̉ in tellectū ſapientis aduerſitates/ quemadmo dū voluptates. Habes proinde rationē di cti illius pͥus inducti ꝑ te. Iubet apl̓s. Fu gite fornicatōeꝫ. Eſſet hic ꝯqͥſitio de primis motibꝰ/ ſi ⁊ quomō repelli debeāt? ſi ⁊ qn̄ ſci ri pōt ꝙ volūtas acceptat iſtos vl̓ refutat. ⁊ hoc imputabit̉ ad pctm̄ mortale. Rurſus ſi ſtat eodē tꝑe tēptatōis/ ꝙ volūtas peccet ī ve nialibꝰ multis. ⁊ cū hͦ multipliciter vitā eter na mereat̉ Tolleret iſtoꝝ deciſio/ ſcrupulos a ꝯſcientijs plurimis timoratꝭ. ¶ Diſcipul h Sed peto tranſeas ad aliā fallaciā que di cit̉ accidētis. qꝛ ſuꝑ his dubijs alibi tracta tu ē. Cōplectit̉ ī ip̄a accidētꝭ fallacia q̄libꝫ in util̓ ꝯiugatio ſeu ꝯnexio. dū putꝫ aliqͥs ꝙ ex ꝯueniētia vel diſcōueniētia aliquoꝝ duorū vel pluriū ad vnū terciū ꝯueniāt vel diſcōue niāt inter ſe. ſil̓r iſta duo vl̓ duo. ¶ Magiſter Suꝑ hͦ aūt tene ꝓ regula. ꝙ oēs ⁊ ſingule volūtates q̄ ꝑ charitatē vniunt̉ cum vno ter cio qd̓ ē deus. ipſe vniunt̉ inter ſe quātūcun qꝫ viſe fuerāt diſcordare. ſicut de diſꝑſiōe le gimus Pauli ⁊ barnabe. ¶ Diſcipulꝰ. Pul cerrimū hoc (ꝑ meā fidē) ⁊ gratiſſimū eſt. hoc theoreuma verificat plane pͣs. verbū. Parti ceps ego ſum oīm timentiū te. ⁊ cuſtodienti um mandata tua. Felix gͦ mirabiliſqꝫ vnio pluriū ī deo/ quaſi in vnico medio ꝯnexoꝝ. ¶ Magiſter. Quid de pluribꝰ quantūlibet vnitis ⁊ ꝯiunctis ī alio qͣꝫ ī deo. ¶ Diſcipulꝰ Uideo ꝙ nō ſimpl̓r vniunt̉. fas eſt ꝙ nulle v̓tutes inter ſe ꝯiūgunt̉/ ſi nō ī vnica vitate pͥma ꝯnexe ſint ¶ Magiſter/ Hoc videt̉ diſ ficilius. p̄ſertim cū ī diuinis videat̉ exceptio fieri. qm̄ pr̄ ⁊ filiꝰ ⁊ ſpūſſctūs vniunt̉ vna v̓i tate q̄ deus ē ſeu diuina eēntia. eſt aūt aliꝰ pr̄ aliꝰ filiꝰ. aliꝰ ſpūſſctūs. ¶ Diſcipulꝰ. Sub intras aliā fallaciā accidētis. ad quaꝫ alie qͣſi ſingule reducunt̉. quēadmoduꝫ fallacia ẜm nō cām vt cām. ſicut fallacia ꝯſeq̄ntis q̄ oēs fere cōplectit̉ ꝑalogiſmos ex locis dialeticis male formatos. ¶ Magiſter. Subit aīm recordatio generalis/ me dū puerulus eēꝫ le giſſe quandā fallaciarū applicatōeꝫ moralit̓ ad pctā mortalia. ſꝫ abolita ē recordatio ſpe cialis. ¶ Diſcipulꝰ. Dic ſi habes iſtā ī ꝓm ptū vel aliquā affer probabilē. ¶ Mgr̄ Nō recordor illius. poſſumus aūt dicere ꝙ īfer nalis beſtia de mari paſſionū exiens a corde impij. qd̓ ē ſicut mare feruēs. hꝫ ſeptē capita ⁊ cornua decē. quibus impellit ad trāſgreſ ſiōes noīatim ſeptē. Appropriat aūt quodā mō ſingulas ſingulis capitalibꝰ vicijs ¶ Uti tur ad ſuꝑbiā fallacia petitionis principij. ar guēs ita. Oīs magnus eſt honorādus. tu es magnus. dū qꝛ nihil hꝫ qd̓ nō accepit. et ita de nihilo ſui pōt gl̓iari qͣſi pͥncipio. Si aūt venerit ad veꝝ pͥncipiū. iā nō ī ſe ſꝫ ī dn̄o gl̓ie tur ¶ Diſcipulus Placet adaptatio. diſcur re ꝑ reliqͦs. ¶ Mgr̄. Utit̉ ad inuidiā falla ciā ẜm nō cām vt cām. arguēs ſic. Om̄e noci uū ē odiēdū. Iſte qͥ pollet v̓tutibꝰ tibi nocet Tollit em̄ tibi ne ſis ī virtutibꝰ ſingulariter honorādus. Ecce ꝙ v̓tutes aſſumit ad cām odij/ q̄ ſunt ad amoreꝫ cauſe vere. ¶ Utit̉ ad irā fallacia ignorantie elenci. qͣſi ꝯtradictori um ſumat ab aduerſario honoris ſui/ dū ꝑ turbat ip̄m. ne aliter qͣꝫ oꝑtet gloriet̉. Debet inſuꝑ iraſci culpe nō ꝑſone. vincere maliciā q̄ irā ꝯcomitat̉. ⁊ hoc ꝑ mititatē. nō ī maliciaꝫ Oo 2 Tractatus octauus ipſam iraſcēdo nutrire. ¶ Utit̉ ad accidiā cō iugationibꝰ inutilibꝰ ⁊ ineptis/ ꝑ euagatōes mentis innumeras. q̄ ad fallaciā ſpectāt ac cidētis. ¶ Utit̉ ad auariciā fallacia ẜm plu res interrogatōes vt vnā. dū ad oēs neceſſi tates hūanas ſubleuādas/ dicit ſufficere con gregare pecunias. q̄ frequēter afferunt pl̓es indigētias. qꝛ qͥ plura habet pluribꝰ īdiget. ¶ Utit̉ ad gulā fallacia ẜm quid ad ſimpl̓r. Iſtud ē delectabile ⁊ bonū gule. ergo ē ſim pliciter eligendum. ¶ Utit̉ tandē ad luxuriā fallacia iſta ⁊ altera. qꝛ nō ꝯiūgunt̉ extremi tates ꝯueniēti medio Fallaciā qͦꝫ ꝓponit cō ſequētis arguēs ſic. Generatio filioꝝ eſt bo na. ergo ceſſatio a generatōne mala. ꝑ argu mentū a contrario ſenſu. qd̓ fit ab oppoſito an̄cedētis ad oppoſituꝫ ꝯſequētis. Sꝫ ecce cū tibi qͣſi ſcholaſtico ſatiſfacere cupio. viciū curioſitatꝭ apud nō ſcholaſticos vereor in curro. ¶ Diſcipulꝰ Tolerabūt int̓ alias ma terias ꝯgruas eis. hāc inſeruiſſe ſcholaſticā Mgr̄. Ita maxime. qꝛ pōt angelꝰ dn̄i bo nus ex iſtis maligni ſophiſte pulſibus cario ſis inducere pulſus ad v̓tutes. ¶ Diſcipulꝰ Tāge quomō? ¶ Magiſter. Si ꝑ ſingu la diſcurſus fuerit/ ꝓlixitas pareret faſtidiū. Dicā v̓o tibi ſub cōpēdio regulā certiſſimā. ſed non ab om̄ibus ſtatim cognoſcibilē ſeu practicabilē. Sic̄ in pure ſpeculabilibꝰ nul la format̉ ꝯſequētia tenēs vniuerſalit̓. niſi fi eri poſſit reductio ad pͥmā ⁊ vnicā veritatē q̄ deus eſt. Sic valet nulla ꝯſequētia ī agibi libus bonis niſi poſſit reduci ad pͥmā boni tatē q̄ deus ē/ finis om̄is bonitatis. Sil̓itu do fundat̉ in hͦ. qꝛ ſic ſe hꝫ finis vltimꝰ in agi bilibꝰ/ ſic̄ pͥmū pͥncipiū incōplexū vel cōple xū ī ſpeculabilibꝰ. hec ē ph̓i. Porro nō fit ſyl logiſmi reſolutio ad pͥmū pͥncipiū reꝝ ſpecu labiliū niſi v̓tualiter aut exp̄ſſe regulet̉ ꝑ di ci de omni/ aut ꝑ dici de nullo. alioqͥn nō po terit effici vera ꝯtradictio penes quā deficit fallacia ignorantie elenci ſpāliter. ſꝫ genera liter etiā quecūqꝫ fallacia. Hinc eſt ꝙ ex pu ris indefinitis nō tenet argumentū d̓ forma nec ex puris negatiuis. Hinc eſt ꝙ terminꝰ ꝯmunis ad pl̓es res (ſic̄ hͦ nomē eēntia diui na) nō poteſt eē mediū ſufficiēs ī ſyllogiſmo expoſitorio. Hinc eſt ꝙ ſi affirmatiua d̓ di ci de om̄i includat oīa q̄ pn̄t de ſubiecto pre dicari. illa nō ſufficit vt ſit p̄miſſa de oī. Ex emplū. oīs pr̄ ē generās. ſi nō diſtribuat ꝓ eſ ſentia diuina/ nō ē efficax p̄miſſa ad ſyllogi ſandū de dici de oī. ⁊ ſic conſtat tūc ꝙ ē vl̓ is falſa ꝓ eēntia Nō aliter accipiendū de dici d̓ nullo ꝙ neget̉ om̄e qd̓ affirmatiua de dici d̓ om̄i ponit. alioqͥn nō eēt vera contradictio. ¶ Cadūt ī abſurditates nō ferēdas/ qͥ iſtud nō conſiderāt. Cōcedit vnus ꝙ duo ꝯͣdicto ria nō verificant̉ ī inſtāti tꝑis. alius ꝙ innu merabilia contradictoria vera ſunt ī inſtā ti eternitatis. Alius ꝙ pͥmū pͥncipiuꝫ nō eſt euidens in diuinis/ cuꝫ ſit ibi p̄cipue certiſſi mū. Alius ꝙ aīa mouet̉ ⁊ nō mouet̉. qꝛ mo uet̉ ī manu. ⁊ qͥeſcere ſimul pōt ī pede. Alij ꝙ relatiōes ī deo ſunt deꝰ ⁊ nō ſūt deꝰ. Alij ſūt de formalitatibꝰ ī diuinis. at vere ſi negatio capiat̉ de dici de nullo. q̄ ſcꝫ negat om̄e illd̓ ꝯuertibiliter qd̓ affirmatio ponit ī tꝑe. mō. loco. ⁊ ceteris. euidens ē ꝙ erit vera cōtradi ctio. Et ſi nō/ nō. Un̄ nō ꝯtradicūt iſte due pr̄ generat. eēntia non generat. niſi neget ne gatio generationeꝫ a pr̄e. Sed hoīes groſſi intellectus/ ſubtiles iſtas nō aduertūt reſo lutiōes ī negādo vl̓ affirmādo. Putāt idcir co ꝯtradictōes eē vbi nō ſunt. ¶ Diſcipulus Edoctꝰ ſum iuuenis ſuꝑ hͦ dici de oī et de nullo/ ꝙ ī eis fundat̉ vel reſoluit̉ oīs ꝯſeq̄n tia bona ⁊ formalis. ſed nō habui tā exp̄ſſaꝫ ſuꝑ iſtis explanationē. Putabā ꝙ idē eēt ꝓ poſitio affirmatiua cuꝫ dici de omi. Sed vi deo drn̄tiā nō modicā. ſil̓r ⁊ ī dici de nullo. ¶ Magiſter. Conabant̉ aliqͥ ſoluere ꝑalo giſmos ī diuinis addēdo ly qd̓ eſt. Sꝫ hec ars breuior ē ⁊ certior: quā Ariſtꝭ. ſatis intel ligit̉ poſuiſſe. Platonici qͦꝫ de hoīe cōi ⁊ ſin gulari loquentes/ habebāt introducere tale dici. ¶ Diſcipulꝰ. Nunqͥd nō multe ſūt cō ſequētie topice ſeu rethorice q̄ nō pn̄t nec de bēt iſto mō regulari? ¶ Magiſter Pruden ter opponis ꝓpt̓ canoniſtas ⁊ legiſtas. īmo ppter oēs ī ſacra ſcpͥtura ꝯſequātias ī mora libꝰ ⁊ hyſtoricis accipiēdas maͣ qui cōgruit morali negocio. vbi non pn̄t hr̄i ꝯſeq̄ntie vt ſepius niſi q̄ tenēt ſolū gr̄a materie et nō for me. quales accipiunt̉ a locis dlaleticis. qͣles p̄terea nō reſoluunt̉ ad ꝯtradictōem. niſi ẜm qͥd ⁊ modificate. Ut ſi dicat̉. Rn̄de ſtulto iu xta ſtulticiā ſuam. ſtatim ſubdit̉. Ne rn̄deas ſtulto iuxta ſtulticiā ſuam. q̄ vident̉ cōtradi ctoria. Sil̓r ī euāgelio. Uideāt oꝑa vr̄a bo na. Et in eodē textu culpant̉ hypocrite qui faciunt oꝑa ſua corā hoībꝰ. Sed rō dictorū tollit cōtradictionē apparentē/ īmo exiſtēteꝫ ex vi logice ī ſpeculabilibꝰ. Hīc de ſubtilita te logicorū ⁊ metaphiſicorū ſurrexit dictū. ꝙ nimia ſubtilitas reprobat̉ in iure. cuiꝰ intel Super Magnificat LXXXVIII lectus nūc expoſitꝰ/ veriſſimꝰ ē atqꝫ ſaluber rimꝰ. alioqͥn ſūt ad morale negociū ſubtilita tes hmōi logicoꝝ ⁊ metaphiſicoꝝ. ſic̄ cinifeſ egypti morales oculos ſuis aculeis tenebrā res. Sūt ex aduerſo groſſi morales ad ſub tilia ſpeculāda/ q̄ d̓ metaphiſica ſūt ⁊ theolo gia ſpeculatiua nimis īhabiles/ ſic̄ mō dixi mus. qꝛ ꝯſeq̄ntias nō accipiūt niſi ꝑ tropoſ ⁊ apologos mō ſuo ¶ Diſcipulus Quoꝝ ē laudatior ꝯditio? ¶ Mgr̄. Utraqꝫ lauda bil̓ īmo ncc̄ia. ſꝫ ꝓ ncc̄itate materiaꝝ variā da. Dicit ph̓s .i. ethicoꝝ. de querētibꝰ acribo logias .i. metaphiſicas demōſtratiōes ī mo ralibꝰ. topicas aūt rōes ī mathematicꝭ. vtrū qꝫ ē vituꝑabile. qꝛ querēda ē certitudo iuxta negocij qͣlitatē. Proficit hec regula ꝯͣ nimiū ſcrupuloſos ī moralibꝰ. dū certitudinē que rūt ampliorē qͣꝫ hr̄i poſſit ſecluſo miraculo. ſufficit em̄ ꝓbabil̓ ⁊ moral̓ ꝯiectura. ¶ Diſci pulꝰ. Concordas more vulpis fabuloſe. diſcātū philomene. tenoreꝫ coruo dedit. mi ſces groſſuꝫ ſubtili. vtile dulci. īmo iā nō mi L ſces. ſꝫ ſuades ſeꝑatī acciꝑe. ¶ Ueni ſi placet ad alterā pͥncipal̓ ꝯſiderationis declaratiōꝫ. ꝙ oīs ꝯn̄tia dꝫ ī agibilibꝰ reduci ad vltimuꝫ finē ſi ꝓbabil̓ dꝫ eē. ¶ Mgr̄. Habes apl̓m Oīa ī gl̓iaꝫ dei facite. Habes xp̄m. Primū querite regnū dei. Habes ab eodē p̄ceptū d̓ dilectōe dei ſuꝑ oīa. q̄ finis p̄cepti ē Quo cir ca ꝯcludimꝰ ſalubre ꝓ xp̄ianis oībꝰ documē tū. Plꝰ inſiſtendū ē dilectōi qͣꝫ ſpeculationi. Plꝰ inſuꝑ vnioni affectꝰ vacādū eſt qͣꝫ diſcre tioni ītellectꝰ¶ Diſcipulꝰ Aꝑi qūo? ¶ Mgī Proprietas intellectꝰ ē diſcernere. et hͦ adeo ꝙ illa q̄ realiter idē ſunt/ ſatagit et valet ſeꝑa tim ꝯſiderare ⁊ ſeꝑata ꝯiungere. Ueritas eſt hec ph̓ie ⁊ exꝑiētie. Atuero ꝓpͥetas affectus eſt ſe ī vnū ferre. ⁊ ſe ī vnitatē recolligere. vbi etiā diſtincta ſūt realiter amata. Propterea dicunt̉ amātes ſe. vnū cor. vna aīa. vnꝰ ſpūs Cū aūt deꝰ ſit totus deſiderabil̓ ẜm oē ꝙ in eo p̄t intelligil. ꝯſtat qͣnta facilitate ⁊ libertate p̄t affectꝰ ſe totū ī deū ferre. Intellectus duꝫ diſcreta rimat̉ metaphiſicādo circa deū peni tus vnicū. plus ſpargit̉. plus difficultat̉. mi nus edificat̉ ī fine legꝭ q̄ eſt dilectio. Deniqꝫ nō ita deū ꝯp̄hēdit vel app̄hēdit intellectus cū nō ſit a nob̓ totus cognoſcibilis/ ſic̄ ē to tus amabilis. ſi formaliter ſunt ī deo ꝑfecti ones diſtīcte qͦ ad affectiuā. que totuꝫ amare querit. nō ꝑfecte formalē hāc vel illā. ¶ Diſci pulus. Saluberrimuꝫ ī phiſica radice do gma fūdatū elicuiſti. Nos em̄ iubemur oēꝫ intellectū captiuare ī obſequiuꝫ affectꝰ xp̄ia ni que neceſſitas ē totū ī ītelligēdo ſeu diſcer nēdo deū noſtꝝ/ ꝑ vniuerſuꝫ labilis vite tp̄s ſtudiū ꝯſumere. nec tn̄ attingere. Uidemus effici potius tales temerarios aſſertoreſ gat rulos. īflatos. aridos. ſine deuotiōe. ſine pie tate. ¶ Magiſter. Exꝑta loqueris ꝓ diebꝰ noſtrꝭ. Quocirca eſt laudāda p̄ talibꝰ idiota rū ſimplicitas amatiua. Neqꝫ mihi vidētur aliūde ph̓i dati ī reprobū ſenſum/ qͣꝫ eo ꝙ re licta pietate vnitiua affectus circa deuꝫ. toti euanuerūt ꝑ inqͥſitōes ſolius intellectꝰ. īpul ſi (nō dubiū) a ſpiritibꝰ erroris quibꝰ ẜuierūt ꝑ thelatas theorgias ſacrilegas potiꝰ qͣꝫ cre atori. Collaudādꝰ ad extremū ē doctor the ologus. cuiꝰ doctrina ſic erudit ad intelle ctus diſtinctionē. ꝙ nō minꝰ allicit. trahit et inducit ad affectus vnionē. ¶ Sꝫ ecce dū of ficia btōꝝ angeloꝝ circa nos ex hyſtoria Pe tri querimus / ꝑ multa digreſſi ſumꝰ. vix tn̄ attingimꝰ pauca ꝓ ml̓titudīe dicēdoꝝ. noīa tim circa ꝯtradictōis obſeruationē. ad quaꝫ oꝑet fiat oīs reſolutio. Sꝫ neceſſariū p̄dixi mus eſſe. ꝙ ī vera ꝯtradictione negatio de ſtruat qͥcqͥd ⁊ qualecunqꝫ qd̓ affirmatio po ſuerit. Fundat̉ in hͦ ars obligationū. ars in ſuꝑ rn̄ſionū ad inſolubilia logicoꝝ. ars the ologorū circa myſteriū beate trinitatꝭ. Se pe em̄ fit apud ſubtiliter intelligētes ī ſpecu labilibꝰ/ ꝙ negatio nō accipit̉ vt negans ſim pliciter oīa d̓ quibꝰ fit affirmatio. Dicimus em̄ ꝙ pr̄ et filius ſunt eēntia diuina. tn̄ vere dicimus ꝙ pr̄ nō ē filiꝰ. Nō accipit̉ ibi nega tio ſecludens eēntiā / ſꝫ vnitatē ſolū ꝑſonalē. Saluat hec ꝯſideratio multos ſubtilit̓ for malizātes. ſꝫ pauciſſimi ſunt qͥ capiāt v̓tutē negatōis hm̄oi. non ſimpl̓r ſed cū modera tionē. Circa hanc (vt eſtimo) moderationeꝫ ph̓s ī materia trinitatis/ facilius admiſiſſet qͣꝫ hoīes nō ph̓i. ſi fides ab eis ſecluſa ſit. hec aūt fides ſaluat eos dicentes. Magiſter no ſter xp̄s. ſponſa ipſiꝰ eccl̓ia dedit nob̓ ita cre dere ſimul ⁊ ꝯfiteri. Sufficit autoritaſ. Si plus det̉ ītelligi/ gr̄as ei. ¶ Diſcipulꝰ. Sē tio ꝙ multa ſuꝑſint ex ꝓpoſitꝭ de angeloruꝫ cuſtodia. quibꝰ hoīes exaltant̉ ꝯtra diaboli cos īpulſus. Uix diximus de aſtantia boni angeli qͦ ad pͥmū. de illuminatione ſua qͦ ad ſcd̓m. de īpulſu ſuo qͦ ad terciū. Quid de cla more. qͦ iubet ſurgere petrū qͣſi myſtice dice ret. Surge velociter ꝑ ſpem. fac̄ iuſſa ꝑ obe dientiā qͦ ad quartū. ¶ Magiſter. Hoc eſt p̄cipue ſeruandū. alioqͥn nihil valent cetera. Po 3 Tractatus octauus Soluit ꝓinde qͥnto ligatū angelꝰ. vn̄ timēs ⁊ gratꝰ magnificat dn̄m Educit ſexto petꝝ qꝛ ieſus ſuſcepit eū. Septimo libertati relin qͦt. tūc viuit purꝰ velut hic ⁊ nūc moriturus Cātat dū exierit d̓ carcere corꝑis. Nūc ſcio vere ⁊c̄. qͥ pͥus exiſtīabat ſe videre viſū Et qͥd om̄e qd̓ videmꝰ ī carcere poſiti niſi viſus ali qͥs fidei ſil̓ et ſpei. Tūc aūt ſciet hō vere cū li beratꝰ ab angelo plene relīquet̉ ī lib̓tate gl̓ie filioꝝ dei. qn̄ depoſitꝭ potētibꝰ d̓ ſede. gl̓iari licebit apud ſanctoꝝ oīm ꝯciues. Et exalta uit humiles. Meditemur de reliqͥs. Sequitur qͣrta par titio ꝑ ſoliloquiū. vbi de cuſtodia angelorū ꝑ notulas quinquaginta. Notula prima. Epoſuit potētes d̓ ſede. ⁊ exal tauit hūiles ¶ Sis igit̉ humi lis anīa mea qͣtinus exalteris. Magnifica magnū/ p̄dica do minū. Gratias age ſibi in qͣete tui ſilētij. Quid niſi magnificet̉ iſte cuiꝰ op eſt ꝯfeſſio ⁊ magnificētia. Gr̄as et tibi beata ꝟ̓go cuius ē hͦ magnitudinis exordiū. Ita qꝫ eſt gratū aīe mee poſſe ī magnificatōe dn̄i cātico tuo vti. Donū iſtud eſt gratie dei. do nū parit̓ meriti tui. Dederis exēplo tuo can tare dn̄o pͥmitus miſcd̓iam ꝓ bn̄ficio ſpāli. Quia reſpexit humilitatē ancille ſue anime mee/ creās eā ſui capacē. faciēs eā ī baptiſma te ſui ꝑticipē atqꝫ dei ꝯformē. ꝯfortans eam ſacre ꝯfirmationis vnctione. Deinde ꝑ peni tentiā reparās lapſam. eruens eā totiēs miſe ricorditer ab inferno inferiori. cibans eā pa ne celeſti qͥ dat vitā mūdo. ſpeꝫ deniqꝫ felici tatis eterne ꝯcedens. Magnificat anīa mea dn̄m. Cantās ei miſcd̓iam ſimul et iudiciū/ ꝓ oībꝰ ⁊ ſingulis aīabꝰ/ cū qͥbus dꝫ eſſe anīa vna ⁊ cor vnū. qꝛ miſcd̓ia ſua eſt a ꝓgenie in progenies timentibꝰ eum. Cātet rurſus aīa mea magnificans dn̄m Primo ſuꝑ iudicio. qꝛ depoſuit potentes de ſede. Dehinc ſuper miſcd̓ia. qꝛ exaltauit humiles. Fiat iteꝝ cō uerſio/ de miſcd̓ia ī iudiciū. qꝛ eſurientes in pleuit bonis. Ecce miſericordiā. Et de iudi cio ſequit̉. qꝛ diuites dimiſit inanes. Sola poſtremo miſcd̓ia ſicut ab initio decantetur Quia ſuſcepit iſrl̓ puerū ſuū recordatus mi ſcd̓ie ſue. Appoſuit ab initio magnificare ſe Lucifer ſuꝑ celū. ⁊ adā poſtea ſuꝑ terrā. Tu ꝟo btā noſtra/ ꝯtrario modo magnificare ce piſti nō te ſed dn̄m Uide aīa mea ſi vere ma gnificas dn̄m. Si ſis humilis ancilla ſua. nō diaboli ſerua. non ire filia. Horrendū ni mis ē dictū ad iudeos. Uos ex pr̄e diabolo eſtis. Et iteꝝ. Qui facit pctm̄/ ſeruus ē pctī Proditor igit̉ dn̄i ſui. nō magnificator. Ui de aīa mea ne magnifices deū verbis. factis aūt neges. vilifices ⁊ blaſphemes. Dilige ſa lutare dei. ꝯfitere peccata tua ⁊ dic. ſemꝑ ma gnificet̉ dn̄s. Nolo ſolā te cogitaueris. No lo ceteros excluſeris. Exhortare potius cū exultatione ſpūs. Magnificate dn̄m mecū. ⁊ exaltemꝰ nomē eiꝰ ī idip̄m. Magnificatio tua ſit oīm cōis. ⁊ oīm ſit tua ſpālis. Ita em̄ decet fieri magnificatiōeꝫ vnā. ſic̄ eſt cor vnū ⁊ anīa vna. Si cecinerimus magnificantes dn̄m/ p̄ueniēt nos pͥncipeſ angeli noſtri ꝯiū cti pſallentibꝰ. Sis o aīa mea talis qualiū ī medio ſunt idē pͥncipeſ. Sis tympaniſtria. qꝛ ſunt ī medio iuuēcularū tympaniſtriarū. Adoleſcētule ſunt iſte dn̄e deus falutarꝭ me us. que dilexerūt te nimis. q̄ ꝑ mortificatōeꝫ carnis innouate ſuauiter tympaniſant. ¶ O ſi depoſito onere veteris hoīs qͥ nos tyrāni zat. qͥ nos in carcereꝫ mittit/ vt Herodes pe trū. qͥ nos tradit qͣttuor paſſionibus carnis noſtre/ qͣſi totidē qͣternionibꝰ. Eſt em̄ q̄libet in qͣttuor qͣlibet. Qui cathenis alligat dua bus. q̄ ſunt amor voluptatis ⁊ vanitatiſ. O ſi nos inter hec mala ſopitos. diſcīctos. diſ calciatos p̄ueniat. vel vnus de pͥncipibꝰ iſtꝭ. O ſi angelꝰ aſtet. fulgeat. pulſet. ſurgere cla met. ſoluat ⁊ educat. libertatiqꝫ relinqͥt. O ſi tūc iubilo cordis in magnificatōe aīe. ī exul tatione ſpūs cātare licebit. Nūc ſcio vere qꝛ miſit dn̄s angelū ſuū ⁊ eripuit me. Tāta ē di gnitas tua o aīa mea. tāta ꝙ ab exordio cre atōis tue tibi tueqꝫ cuſtodie degpūtatus ē an gelus vnus de pͥncipibꝰ celi. qͥ ꝟepoſitꝭ potē tibꝰ ī ſua ſuꝑbia de ſede dignitatꝭ. ip̄e hūilia tus ſub dn̄o ꝓprio ⁊ ſup̄mo exltatus ē. ma gnificās nō ꝓpriū dn̄m. ſed dn̄antꝭ maieſta tis imperiū. Deniqꝫ datus ē tibi/ qͣtinus ſe rectore. ſe duce/ ſuſcitet te dn̄s de puluere et ſtercoroſo corꝑe. vt collocet te cū ipſo princi pe tuo. ceteriſqꝫ pͥncipibus populi ſui. ⁊ ſoli um glorie teneas ī palacio dei. Caue p̄cor o aīa mea/ ne ipſi ſis ingrata tanto pͥncipi tuo Noli turpiter in oculis ſuis viuere. noli vi lis offendere. noli p̄ſentiā ſuam a te moleſtis actibus iniurioſa repellere. Ue tibi. ve ſi eo longe ſtante vim faciant et impulſum qui te querūt ꝑdere. ſeducere ⁊ deuorare. Qua tuc Super Magnificat LXXXVIII ptute reſiſtere. qͣ poteris aūt ſcies induſtria/ ſola. miſerabilis. ceca. nuda. pauꝑ/ euadereꝫ Cōfide nihilominus etiā ſi ambulaueris in medio vmbre mortꝭ. ſi vincta fuerꝭ ī mēdici tate ⁊ ferro/ pͥnceps tuus pius ⁊ cuſtos ē tu us tibi nūcius .i. angelus. p̄ueniet te frequē ter. aſtabit. fulgebit. ꝑcuſſoqꝫ latere tuo (qd̓ eſt ſindereſis) acclamabit. ſurge velociter ꝑ ſpem. circūda tibi veſtimētū tuū ꝑ oꝑatōeꝫ. p̄cingere ꝑ diſciplinā. Calcia te in p̄paratiōꝫ euāgelij pacis ꝑ obediētiā Tūc cathene con ſuetudinis male cadēt d̓ manibꝰ tuis/ vt poſ ſis bn̄ agere. Educet te de medio duoꝝ mili tū/ timore ⁊ dolore. ⁊ hͦ infra te. Tranſibitis ipſe ⁊ tu/ pͥmā ⁊ ſcd̓am cuſtodiā noctis circa carcerē. Ecce ſunt hi cuſtodes. mundi tēpta tiones ī deſiderijs ⁊ leticijs vanis. qͦs bona ſpes trāſit ⁊ leticia ſpūalis. Uenietis ad por tā ferreā. Hec eſt diabolica cuſtodia tercia. que viſo angelo diſcēdet vltro viā faciēs trā ſituris. Tranſibitis vicū vnū ſtrictuꝫ et lon gū ⁊ rectū. Hec ē ſancta meditatio de diuīs poſt ſatiſfactionē de peccatis. Hic te videbi tur relinquere ductor tuus. qꝛ ſoli deo ꝑ ꝯtē plationē tunc aſſiſtis. ⁊ herebis ſola ſoli. vni ca vnico. qͥd eſt em̄ ꝯtemplatio/ niſi aſſiſtētia corā deo? ⁊ hoc ī ſecreto ſolitudīs. ī ſereno lu mīs diuini. ī ameno pacis. Poſtqͣꝫ ſaluuꝫ te fecerit a puſillanimitate ſpūs ꝑ ſecuritateꝫ. ⁊ a tēpeſtate ꝑ tranqͥllitatē. poſtqͣꝫ indicaue rit tibi vbi paſcat. vbi cūbet ī meridie. Tūc pſalles ex ſnīa. Dn̄s regit me ⁊ nihil mihi de erit. in loco paſcue ibi me collocauit Deniqꝫ ſi pͥora reſpexeris quaſi tibi ſobrie reddita. ⁊ rediens a mētis exceſſu ſuſpirabunda grata qꝫ cātabis. Nūc ſcio vere qꝛ miſit dn̄s ange P lū ſuū. ¶ Deinceps iam conaberis redire ad ip̄m familiaris eſſe/ ſatagens amplius ⁊ am plius princixj tuo angelo bono. cuius p̄uē tionē in medi sꝫ pctōꝝ tenebris. ī obliuione torpida. diuine ⁊ ſue pietatis exꝑiri datū eſt Abſit vt aliq t immemor ſis liberatiōis tue. Caue ſic poſtmodū eſſe mortua ī corde tuo. Abſit vt gaudiū ſuū ſuorūqꝫ (qd̓ habuit ī pe nitentiali ſolutione tua) ꝑdas vnqͣꝫ vl̓ minu as. Dic ſedulo. dic toto cordis incendio ad miniſtrū tuū qui totūs eſt ignis dei. qꝛ mini ſtros ſuos facit ignē vrentē .i. vriel. dic̄. An gele qͥ meus es cuſtos pietate ſuꝑna. Me ti bi ꝯmiſſum ſerua. defende. gubernā. ¶ Par uulos honora qͥ tales angelos habēt. Doce ſil̓r eos credere. honorare ꝓprios angelos qͥ vident oīa que faciūt. Caueāt eis ſpectātibꝰ agere turpia/ q̄ videntibꝰ homībꝰ facere non auderēt. Aſſueſcat orare ſepius qͥlibet bonū angelū ſuū mō p̄dicto vel ſimili. Cancellatiſ manibꝰ ſuꝑ cor ⁊ pectus ſtringens. Dicat ex affectu magno ꝑuulus corꝑe. Mi bone an gele/ cuſtodi me bn̄ (men bon angel gardes me bien) Sic imbibat noua teſta quē vetuſ ſeruet odorē. Lactet ab vberibꝰ pietateꝫ reli gionis ad deū ⁊ angelum ſuum. ſicut infans Agnes ieſuꝫ. Nō em̄ parū refert pueros/ ſic vel ſic affici. Loquor exꝑtus. cuidā infanti pater effigiauit ſe ꝯtra parietē ī modū cruci fixi dicēs. Uide fili mi. qꝛ ſic fuit crucifixus ⁊ mortuꝰ deꝰ tuus qͥ te fecit ⁊ ſaluauit. Mā ſit hͦ exemplar puero vt habuit memoriā il la etas illa aīa. ſpeculū adhuc mundū māſit vſqꝫ in ſenectā ⁊ ſeniū/ creſcēs creſcentibꝰ an nis. Bn̄dictus pater iſte pius. qm̄ dies exal tatōis ſancte crucis fuit dies obitus ſui quo obuiā ijt xp̄o ꝑ crucis humiliatōem ſublimi ter exaltatus. ¶ Audis an libēter obſecro te dn̄a angeloꝝ piū de tuis angelis ſoliloquiū ſimul ⁊ p̄coniū? Audis ꝓfecto/ īmo nude cō ſpicis. cōplaces ⁊ approbas. Pijſſima quo qꝫ verbū de pietate collaudes. neqꝫ ſinas ir remuneratā cuiuſlibet ad angelos abire de uotionē. nō magnificentiā aīe. nō exultatōꝫ ſpūs in recordatōe ¶ Quid porro dicemus? O regina celoꝝ. o dn̄a angeloruꝫ. qͥd de filio tuo qui vocatus ē magni ꝯſilij angelꝰ? Cō ſiliū illud magnū ⁊ antiquū/ ꝑ ipſum verbū fuit nunciatū ⁊ expletū. ¶ Si mater es prin cipis. īmo creatoris angeloꝝ. Si mater es illius qͥ totiens noīat̉ dn̄s exercituuꝫ/ dn̄ſqꝫ virtutū. qui electus eſt ex milibꝰ tā angeloꝝ qͣꝫ ſanctorū. Cuiꝰ currus decē milibus mul tiplex. iure ſuꝑeſt/ vt exaltata ſis ſuꝑ choros angeloruꝫ. vt audias a filio tuo. Equitatur meo aſſimilaui te. qui tibi me parificaui. tibi me humiliaui. paulominꝰ ī hoc ab angel̓ mi nor factꝰ. Sic humiliatꝰ ī te ⁊ me ⁊ te ſuꝑex altaui. vt ī noīe Ieſu ⁊ marie omne genu fle ctat̉ celeſtiū. terreſtriū ⁊ infernoꝝ. ¶ Btūs il le cui beata dederis affectū diligendi te. ho norandi te. loqui de te. cantando tecū. Ma gnificat anima mea dominum. Salutan di te. Aue maria gratia plena dn̄s tecū. bn̄ dicendi te ſuꝑ omnes mulieres. confitendi ⁊ laudādi/ qꝛ benedictus fructus vētris tui i ſus amen. ¶ Beatus cui beata ſpiraueris af fectū petitionis ſeptiformis ab angelo ma gni conſilij filio tuo deſcendentis. Pete in pͥ mis triplicē nobis beatitudinē. ob ꝯiectalem Po 4 Tractatus octauus in ſanctificatione nominis ſui. formalem in aduentu regni ſui. virtualē in adimpletione bn̄ placiti ſui. Deinde ꝓuentū cuiuſlibet rei neceſſarie corꝑi vel ānīe. in pane quotidiano et ſuꝑſubſtātiali. Deniqꝫ remotōis īpedimē ti/ ſit illud culpa. Dimitte nobis debita no ſtra. ſit illud pugna. ⁊ ne nos inducas ī tem ptationeꝫ. ſit illud pena ⁊ miſeria. ſed libera nos a malo. ¶ Beatꝰ cui tu beata fidē dede ris (que ꝑ dilectionē operat̉) credere in deum cum ceteris ẜm diuinitatem et humanitateꝫ articulis. ¶ Beatus inſuꝑ magnificās ⁊ ma gnificus / ſi aſtantibus angelis tuis in illu minatiōe vultus ſui. ſi pulſantibus. ſi vocā tibus nos. magnificabit aīa mea dn̄m. exul tabit ſpūs noſter in deo ſalutari ſuo. Si re ſpiciet dn̄s humilitatē ancille ſue anime no ſtre. Si beatificabit apud omnes generati ones beatoꝝ in celis/ ſanctificās ī nobis no men ſanctū ſuū. ⁊ hoc quo ad impletionē p̄ ceptorum et oſculū pedum ẜm animalē obe dientiū ſtatum. Si p̄terea ſoluerit angelus tuꝰ bonus colligationes infirmitatū noſtra rum. Si nos eduxerit a tenebris tot fantaſ matū ⁊ cuſtodiarū. Si portam ferream ape ruerit. vt nos in primis canētes ſuſcipiat an gelus magni conſilij chriſtus ad oſculū ma nus. ꝑ gratiarūactiones. quia timentibꝰ mi ſericordiā. quia humilibus exaltationē. quia eſurientibus impletionē bonoruꝫ/ benigne largitus eſt/ ſuperbis diſꝑſis/ potentibꝰ de poſitis/ diuitibus inanitis. ⁊ hoc quo ad ra tionalē ſtatum. Si poſtremo deſerit ip̄e ma gni conſilij angelus/ liberos in lege ꝑfecte li bertatis ſub actione vel impulſu ſui ſpūs/ tā qͣꝫ in ſtatu ꝑfectionis et filialis adoptionis ⁊ in oſculo oris. Nam qui ſpū dei agunt̉ / hi filij ſunt dei. hi ſubleuatis oculis poſt ꝯtem plationē ⁊ mentis exceſſum/ nihil vidēt niſi ſolū ieſum. ſolaꝫ ſalutem. ſolam miſericordie recordationē. Sicut locutus ē ad pr̄es no ſtros Abraā. qui diē eius vidit ⁊ gauiſus ē. Et ſemen eius in ſecula. Tunc fiet in quoli bet tali / quē ita dignatus fueris angelorum dn̄a. Uiue deo purus velut hic ⁊ nūc mori turus. immo v̓o iā mortuus toti mūdo. vi uens ſoli ſoliloquiū meum ⁊ angelorū dn̄o deo ſalutari ſuo. ¶ Complacitū tibi ſit o bea ta beatorum. o domina angelorū. qꝛ ita ſoli loquiū meum conformiter agito ad canticū tuum. cōformiter ad aliud dragmā meū. de pulſibus ⁊ officijs beatoꝝ angeloꝝ. contra depoſitorū potentū tot violentos. tot fraudulentos. tot malignātes impulſus. Cōfor miter rurſus ad liberationē Petri. Inſuper ad ſeptemplicē induſtriam que verſat̉ In re cordatione dei. In recognitōe ſtatus ꝓprij In debellatōne aduerſarij. In impletiōe di uini p̄cepti. Dehinc in meditatōe. in ſpecula tione. in contemplatione aut beatifica viſio ne. ¶ Nihil itaqꝫ dulcius. nihil ſuauiꝰ qͣꝫ con ſone tibi dicere vel viuere. euius ſpūs ſuper mel dulcꝭ. que ſuauiſſima facta es ī delicijs. que mater es pulcre dilectōnis. timorꝭ. agni tionis ⁊ ſancte ſpei. Quāta ſentētia (ſapiētiſ ſima feminarum) latet hic in paucis verbis. Sunt iſta eterne ſapientie vbera. cui tu vni genito a patre eternaliter ⁊ a te temporaliter p̄buiſti vbera tua. Sunt nihilominus iſta create ſapientie verba ꝓprie angeloruꝫ. qͥ ab initio creati ſunt in ſapiētia dei/ quo adima ginē quo ad ſimilitudinē fiunt ipſis origīa liter inſpirata. Om̄ia ſiquidē in ſapientia fe cit. ſed ⁊ refecit in ſapientia. que pͥmitus in carnata. poſtmodū (vt ita dixeriꝫ) voluit im panari / quia panis vite fieri. ¶ Nō eſtiam o anima mea. qͥd excuſationis inuenias. Si querit̉ a te flente. vbi eſt deus? Reſpice in ſa cramentū altaris. dic tota fiducia. Iſte ē de us meus. iſte frater. iſte dilectus ex dilecto. Et ipſe ē amicus meus/ filie hieruſaleꝫ. Iſte cui aſtant angeloꝝ chori. Iſte qui facit an gelos ſuos ſpūs. Iſte qui miſit angelū ſuuꝫ Petro. ⁊ eripuit eū de omni expectatione ple bis iudeoꝝ. ¶ Uellem ex te cogitare Petre. quo nomine vocabat̉ angelus tuus ille bo nus qui aſtitit ⁊ refulſit in habitaculo carce ris. Da veniā ſi curioſus interrogo ¶ Habe mus nomē illius quiThobyā duxit ⁊ redu xit. qꝛ Raphael medicina dei ẜm nomē ⁊ of ficiū eiꝰ. Nēpe liberauit ip̄m a deuoratōe pi ſcis. cuiꝰ mors multis vſibꝰ vtiis fuit. Iun xit Sare ꝯiugio. demone futato virorū ſe ptē necatore. Reddidit patri ſeniori viſuꝫ lu minis. ſil̓ ⁊ ſpm̄ ꝯtulit ꝓphetā .i. q̄ om̄ia ple na ſunt myſterijs. ¶ Habemꝰ nomē pͥncipis ſynagoge ⁊ nūc eccl̓ie Michaleꝫ. qͥ vt deꝰ ꝓ filijs ppl̓i ſui ſtat. qͥ pͥmitꝰ ī celo fecit ruinaꝫ diaboli magnā ⁊ angeloꝝ eiꝰ. Qui muliereꝫ illā ſignū magnū ī celo/ amictam ſole ⁊ luna ſub pedibꝰ eiꝰ. ⁊ ī capite eiꝰ corona ſtellaruꝫ xij. ꝓtexit a dracone ſeptē capitū. liberauit fi liū quē peꝑit ⁊ collocauit ī throno dei. dedit mulieri alas ſicut aqͥle vt volaret. non abfor pta ea ab aqͣs draconis. ſꝫ vt ī ſolitudine nu triret̉. Nō ꝓſequimur ꝑ ſingula. ¶ Habemꝰ Super Magnificat 7AV III LXXXV III nomē illius angeli qͥ ad te miſſus ē virgineꝫ deſpōſatā viro ⁊c̄. Appellabat̉ hic Gabriel. fortitudo dei. qꝛ forti mulieri quā ſalomon inqͥrebat deputatꝰ ē. qꝛ fortioreꝫ forti arma to nūciabat tibi. qꝛ ſingulariter ad oꝑa fortꝭ noſtre ſaluatōis ordinatus fuiſſe ꝓbabiliter eſtimat̉. Sicut ī ꝓphetia ad Danielē ī reue latione ꝯfortatiua. ⁊ directiua ad ioſeph ſpō ſum tuū virginalē. In nūciatiōe Ioh̓is ad Zachariā. In cātico celeſti ad paſtores. In monitione ne redirent ad Herodē ad reges In reſurrectōis nūciatōe ad ml̓ieres. ¶ Ha bemus ꝓinde nomē illius angeli qͥ purgauit Eſaie labia ꝑ calculū de altari. vocatꝰ ē ſera phin ab incēdio. ¶ Habemus de cherubin dictis a plenitudine ſcīe ī aīalibꝰ ⁊ rotꝭ Eze chielis ¶ Nūc pijſſime quero Petre. qd̓ erat nomē angeli te liberātis. quē angelū ꝓpriuꝫ fuiſſe cuſtodē tuū fas credere ē nobis. Dici tur in apocrifis Eſdre/ ſermo nobis fieri de Uriel angelo. cuiꝰ interpretatio ſonat igniſ dei. Ur ſiquidē ignis. el deus. Bn̄dictiſſi me deꝰ. liceat nobis cuius ignis ē ī ſyō. ⁊ ca minus in hierl̓m. ī cuiꝰ dextera eſt ignea lex: cuiꝰ eloquiū ignitū vehementer. immo qͥ to tus ignis ꝯſumens es. Cuiꝰ deniqꝫ iſta vox eſt. Ignē veni mittere in terrā Et quid volo niſi vt ardeat? Liceat angelum tuum o Pe tre. licet ⁊ quēlibet aliorū viatoribus ſingu lis deputatū Uriel appellare. cuius officiū eſt ſuauiter vrere renes ⁊ cor noſtruꝫ. conſu mere ſordes viciorum. ſuccendere totum cor ad virtutes. ſacrificare pietatis holocauſtū/ Z quod eſt in odorē domino ſuauiſſimū ¶ Po teſt nec negamus ſufficere nomen angeli. ꝙ nuncius domini eſt. ſed addere videt̉ aliqͥd ꝙ angelus iſte ſit ſpiritus ⁊ flāma ignis. qͥa fulget in intellectū/ ⁊ ardet in affectū. Sub leuauit angellis ſpiritus Helyaꝫ igneo cui ru. qui prius ambos qͥnquagenarios e celo deſcendens icēderat. Data fuit lex ꝑ ange los in manu nediatoris. quātus ꝟ̓o flagra uerit ignis loquit̉ hyſtoria. Cuſtos erat pa radiſi flāmeus enſis. Deſcendit deniqꝫ ſpū ſanctus ſuꝑ apoſtolos in igneis linguis fa ctus Uriel ī ſingulis. Quid ē ꝙ vriel iſte re digit quos inflāmat in cinerem ꝑ timoreꝫ et humilitatē ſpiritus. mollit ꝑ pietatem ⁊ mi titatem contra cordis duriciam lapideaꝫ. re ſoluit in luctum ꝑ proprie fragilitatis ſcien tiam. corroborat ꝑ decoctionem ⁊ humoris fluidi reſolutionē. vn̄ venit apud animaꝫ fa mes ⁊ ſitis congrua. tractabilē reddit ad cōſiliū ⁊ miſcd̓iam. ſubtiliat ⁊ purificat cor ad intelligentiā. Demū ſaporē ⁊ īternā pacē effi cit ꝑ renouatiōem iuuētutis ſicut aqͥle. ſicut ceruorū. ſicut accipitris. vt ſerpentis. ¶ No te ſunt ſimilitudines iſte quales per metha phoram operat̉ in nobis Uriel noſter. ſi nō obſtiterit ipſi animus noſter. anima nr̄a cuꝫ corde ſimul et ſpiritu. ¶ Studioſitas theo logorū querit pl̓ima de cuſtodijs circa nos angelorum. Si nos vnqͣꝫ deſerūt? Si nos ſaluandos p̄ſciunt aut damnādos? Si xp̄s magni conſilij angelus (cui miniſtrauerunt angeli poſt ieiuniū. quem et angelus in ago nia confortauit) habuit angeluꝫ ꝓ cuſtodia? Sil̓r ſi talem habuerit dn̄a nūc angelorum futura? Si deerit antixp̄o cuſtos angelus? Nūquid angelus bonus loqui pōt anīe nr̄e ſine fantaſmatū ſimulacris. qꝛ de ordinatōe fantaſmatū ꝑ angelū. ⁊ impedimētoꝝ remo tione non ē dubiū. Eſt em̄ modus iſte ordi narius ꝓ ſtatu vie/ qualiter erudit magiſter diſcipulū. ꝓponēdo ꝑ ordinē doctrinam co gnoſcendorū luxta moduꝫ capacitatis ſue. Si boni angeli ſūt incitatores ad bonū/ ſic̄ mali dicunt̉ incitatores ad malum? Si cau ſent radiū vel lumen ſpiritui nr̄o? Si cogi tationes nr̄as inſpiciūt? Quis numerus an gelorū? Sit hec ſtudioſitas theologis accō moda. Deſit aūt curioſitas ab om̄ibꝰ quos decet amplius ſtudere deuotōi qͣꝫ ſubtili ſpe culatōi. Certū habeat vnuſquiſqꝫ ſeruiens deo. qm̄ oēs ſunt (ẜm apl̓m) adminiſtratorij ſpūs. ⁊ hoc mediate vel īmediate. in mīſteri um miſſi ꝓpter eos qͥ hereditateꝫ capiunt ſa lutis. Qui v̓o capiūt ⁊ qͦt noli querere ſi nō vis errare Certus eſto/ ſi bene vixeris ſub le ge magni angeli/ ⁊ cuſtodia ſuoꝝ angelorū. quorū dn̄a ē Maria/ ſaluꝰ eris. ſocius eorū factus in euuꝫ. ¶ Studeamus igit̉ plus bn̄ U viuere qͣꝫ diſputare. Sis o xp̄iane ſpiritus aſſidue paratus ad mortē. Uiue deo purus velut hic ⁊ nūc moriturus. Erat vnus inſi gnis cauſidicus ī articulo mortis. Dixit cō feſſor / vt voce qͣ poſſꝫ diceret ſeptē pſalmos Uenit ad verſum illum. Qm̄ non ē ī morte qui memor ſit tui. Cepit arguere more ſuo qualiter illud ſtare nō poterat. Nā ⁊ ip̄e mo riens memor erat dei. Sub intulit cōfeſſor. O dn̄e tp̄s ē penitendi et orandi. non diſpu tandi. Reſpicit omnes hec narratio. qm̄ me dia vita in morte ſumus. Angelicuꝫ potius imploremꝰ auxiliuꝫ qͣꝫ de modis auxiliandi diſputemꝰ. Sciūt aduocādi. ſciūt auxiliaPo I Tractatus octauus di. ſciūt ꝯſulēdi. ſciūt purgādi. illuminādi ⁊ ꝑficiēdi ſuū hierarchicuꝫ triplex officiū. Nō ē egroti velle medicātis artē. neqꝫ litigātꝭ ad uocati ſcīaꝫ ꝑſcrutari. maxime dū ꝯſtiterit ſu per vtroqꝫ fidelis ⁊ prudēs. fidel̓ ne decipere velit. prudēs ne decipi poſſit. qͣles ſunt ange li. ¶ Deputet aūt anīa q̄libet xp̄iana/ magno dei dono/ ſi ſe ſenſerit affectā ad aliquē ſctō rū. noīatim ad ꝓpriū angelū reuerēter. pie et humiliter. Deputet hͦ bn̄ficio tuo o dn̄a an gelorū. Magnificet tecuꝫ ſuꝑ iſta talis anīa dn̄m. pſallat ī ꝯſpectu angeloꝝ dn̄o. mīſtret incēſum deuote or̄onis qd̓ offerat deo ſalu tari nr̄o. ¶ Preterea non timuerit inuidiā fa cere aīa xp̄iana ceteris/ ſi forte fuerit ad vnuꝫ qͣꝫ ad alteꝝ deuotior. ſi fiducialior ad quēpi am. ſi frequētior ſit recurſus. Sunt repleti charitate. nō inuenit locū inuidia. nō q̄rit ī ſua ſunt. Oīa deputāt cōia. Recurſus eſt ad Stephanū. recurſus ē ad Petruꝫ. Ioh̓em. michaelē. gabrielē. raphaelē. vrielē. mariaꝫ. marthā/ cū ceterꝭ. Tuā em̄ ī ꝯmune recipiūt orōem vni fuſaꝫ. dūmō par vtrinqꝫ deuotō. tuū optant merituꝫ nō honorem a te ſuum. Quid em̄ ipſis eſt ī celo. q̄ gl̓ia. q̄ laus. q̄ ma gnificētia ē ab om̄ibꝰ. qͥd volūt ſuꝑ terrā? Ar gue tibi ſic. O aīa xp̄iana/ dū īpellit te ſpūs ſuꝑbie ſuꝑ vanitatibꝰ trāſituris. Si glorifi canda. ſiue ſi magnificāda a dn̄o ī eternitate qͥ ſemꝑ ⁊ vbiqꝫ gloriā meā dicet. Quid mihi de pūctali ⁊ vmbratili gl̓ia ſuꝑ terram? Si vero. iuſto (qd̓ auertat dei pietas) iudicio dā nādus ſum. totus honor impēſus ab homī bus plus ad tormentū mihi cedet qͣꝫ ſolati um. Plꝰ indeblaſphemabit anīa mea dn̄m. plus exiliet furens ſpūs in deū. qꝛ nō fuit ſa lutare ſuū. plus exardeſcēt inuidi demones aīam cruciare/ qͦ plus ī bonū ſenſerūt hono X rari. ¶ Agite qd̓ veſtrū ē miniſteriū ſancti an geli dei. Depoſitū veſtꝝ ſeruate. Poterit oī potens dn̄s hoīes ꝑ ſe cuſtodire qͦs poſſedit fecit ⁊ creauit. Sed voluit ẜm legē ſapīe ſue. ꝙ nos inferiores reduceremur ad ip̄m ſup̄ mū ꝑ vos mediatores. Uoluit on̄dere maie ſtatē potentie ſue. magnificentiā gl̓ie ſue. qͥa tales hꝫ v̓tutes et exercitꝰ militātes ſibi. vn̄ noīat̉ dn̄s exercituū ⁊ v̓tutū. Uoluit cōica re bonitatē ſimul cū v̓tute vobis angel̓ ſuiſ. vt illā nedū recipiētes ī vobis ſed ī alios cōi care poſſetis audebo dicere deberetꝭ. ¶ Si deꝰ itures admīſtrat vt eas agere ꝓprios mo tus ſinat. īmo iubeat ẜm ordinē iuſticie ſue. Ueſtri autē ꝓprij motus angelici ſpūs/ ſunt cuſtodire viatores. magna nobis fiducia da tur ī veſtre charitatis auxilio. ſi dn̄a. ſi regi na noſtra. ſi mr̄ ſi ſoror noſtra/ gratuꝫ vobis erit ſꝑ tales filios et frēs dirigere. ꝓtegere et ſaluare. maxīe qꝛ ſumꝰ futuri ciues vr̄i. Si tāto furore ſatagit nos ſathanas īpellere. ſe ducere ⁊ ꝓtegere. tātus amor vr̄ conabitur ampliꝰ ꝑ impulſus bonos nos ſaluare ¶ De bil̓ ē or̄o noſtra. pauꝑ. fragil̓. balbutiens. ce ſpitās ⁊ ceca. ſi nō fulciat̉ ⁊ illumīet̉ a vobis. ſi nō loquelā placentē ⁊ aptā/ loco eiꝰ feceritꝭ in neceſſitatibꝰ noſtrꝭ. Si nō ip̄aꝫ egenaꝫ et mēdicā deduxeritis oſtiatim ꝑ vicos ciuita tis ſancte hierl̓m. qͥ ſunt ordines vr̄i. qͥ ſunt ſctōꝝ ſctārūqꝫ oīm chori varij. qͥ platee patē tes oībꝰ ad miſcd̓iaꝫ. Clamate nobiſcū ⁊ no bis. panē noſtꝝ qͦtidianū da nob̓ hodie. cuꝫ ceterꝭ petitōibꝰ. cū modis petēdi. q̄rēdi ⁊ pre ſtādi ꝑ vniuerſe ſcpͥture ꝯtextū. p̄cipue euan gelicū/ nobis ī exemplū datū. Sꝫ ⁊ frēs ha bemꝰ ī purgatorio carceratos ſub manu iu ſticie. futuri ꝓtinꝰ ſunt ꝯſortes vr̄i. īmo ſunt iā ꝑ grām ꝯfirmatā. Uiſitet eos pietas vr̄a. ꝯſolet̉ ſedulitas veſtra. ſalutate ſingl̓os vice noſtra. Suggerite vt mēores noſtri ſint dū bn̄ ſibi fuerit. Inſinuate quō nos memores ipſoꝝ ſumꝰ. qͣtinus inde ꝯſolatōeꝫ accipiāt. ¶ Sūt nobis viatoribꝰ aduerſantes/ mūdꝰ caro. demonia Uos potētiores excubie/ ſta te ꝓ nobis ī acie. Sūt incōmoda nobis plu rima rōne corꝑis. nūc ab elemētis ꝑ intēpe riē. nūc a celeſtibꝰ influētijs ꝓpter materialē ad influxus ſuos ſuſtinēdos vite indiſpoſi tionē. Fas habetis in meliꝰ naturalia etiaꝫ incōmoda v̓tere. ſi naturalia pn̄t demones bona frequēter ī deteriꝰ/ quātū diuina ꝓui dētia. ⁊ quantū veſtra cuſtodia ꝑmiſerit/ im mutare. Seuiunt aūt ꝑfidi ⁊ homicide/ ſi et dū ꝑmittit̉ eis. ſeuiunt tūc tot malignitatꝭ ardore. ꝙ ſi nō aſtiteritis adiutores in opor tunitatibꝰ in tribulatōe qͥs ſuiſiſtet? ¶ Tra diderūt gentiles nos hr̄e ab hra concepti onis quēlibet vnū ſuum geniū. qui cū mori ente deficiebat. Stulti dicebāt geniū eē de um. qͥ ⁊ fata fortunāqꝫ deos faciebant. Pru dētiores geniū ad inclinatōes nobis corꝑa liter imp̄ſſas a celeſtibꝰ referebāt. Cū autem hmōi inclinatōnes nobis corꝑaliter quedā ⁊ ꝯmode ſint/ duplex genius erit nobis. bo nus et malus. Aſſumunt ꝑfidi demones ad noſtrā vtrūqꝫ ꝑniciē. Ueſtꝝ v̓o eſt angelice v̓tutes. pͥncipatus ⁊ ptātes/ ex aduerſo ꝓſa lute nr̄a/ a dextris et a ſiniſtris/ oīa in bonū Super Magnificat LXXXVIII deducere. ſi pij. ſi deuoti. ſi ſeduli q̄ſiuerimꝰ opē vr̄aꝫ. quā q̄rere p̄monetꝭ ſepe. p̄ueniētes ī nos bn̄dictōibꝰ dulcedīs. Dormiebat Pe trꝰ nō orabat aliquē ex angel̓. factū ē tn̄ illd̓ qd̓ ſup̄ tractauimꝰ ī exēplū nr̄m ⁊ angelicū p̄ coniū. Angelus aſtat. fulget. pulſat. ſurgere clamat. Soluit ⁊ educit libertatiqꝫ relinqͥt. ¶ Sꝫ ecce dū meditatio nr̄a ꝓtēdit̉ ī lōgiꝰ frat̓ aſtat pulſans ad oſtiolū ſolitudīs nr̄e/ q̄ ſiturꝰ (arbitror) venit ſuꝑ pl̓imis q̄ d̓ cātico nr̄o tractāda ſuꝑſunt. p̄cipue ſuꝑ eo qd̓ ſeqͥt̉. Eſurientes īpleuit bonis. ⁊ diuites dimiſit inanes. Nō me fallit eſtīatio. Sumit ab hͦ ꝟſu pͥncipiū colloq̄ndi. Et nos parebimꝰ in qͥrēti. Cōcētꝰ ē cētilogiū de īpulſibꝰ. ꝯſedebi mus. ſit ī medio noſtri ih̓s xp̄s dn̄s noſter. Sequitur tractatus nonꝰ de eūchariſtia dragmaticus. ſuꝑ illud Efuriētes īpleuit bonis. ꝑ. v. ꝑtitōes. ¶ Pri ma ꝑtitio ꝓcedit ꝑ dialogū ꝑ notulas centū. Suriētes īpleuit bonis ¶ Di ſcipl̓s Si ita res ſe hꝫ / eſuriā obſecro/ qͣtinꝰ impleat me dn̄s bonis. diues nō fiā q̄ſo. ne di mittar inanis. eſurio nihilomi nus ī hͦ cātico noſſe qͥd ꝯtēplabat̉ aīa marie ſuꝑ hac eſurie. ¶ Mgr̄ Legꝭ d̓ diuīa ſapīa dictū ex ꝑſona ſua. Qui edūt me adhuc eſu riēt. ⁊ qͥ bibūt me adhuc ſitiēt. Eſt igit̉ eſuri es ⁊ ſitꝭ aliqͣ nō corꝑal̓ quā exꝑiūt̉ et bruta. ſed ſpūalis. q̄ ē fames nō panis material̓/ ſꝫ audiēdi v̓bū dei. qd̓ ē ſapientia dei pr̄is ꝓce dēs ex ore eiꝰ ī qͦ viuit īterior hō noſter. ¶ Di ſcipulꝰ Uide ne diſſona ſibi ſit hec expoſi tio. Etem̄ ſi edētes ⁊ bibētes ſapīam adhuc eſuriēt ⁊ ſitiēt. quō dicunt̉ hic repleri bonis? Sitis qͦꝫ ⁊ fames dicūt vacuitatꝭ indigēti am. nō plenit adinē ſatietatꝭ. Nōne ſapiētie fons ⁊ fluuius ſ iſta ſalutarꝭ aqͣ quā qͥ bibe rint nō ſitiēt ī ternū? Nō aūt coherere vidēt̉ ſitiet adhuc/ ⁊ Iō ſitiet ī eternū. ¶ Magiſter Erras neſcies diuerſimode dici ſatietateꝫ. ſitim ⁊ eſuriē ſapientie ceu ⁊ iuſticie. ¶ Diſci pulꝰ. Nō poterit hͦ aptius fieri qͣꝫ ꝑ deſcri ptionē reſolutionēqꝫ terminoꝝ iuxta morē tuū. Dic igit̉ qͥd ſit eſuries. qͥd ſatietas ſapi entie. Et qͥd oppoſita ſatietas diuitū. qͥd ſit inanitas eorūdē ꝯſequēter apparebit ¶ Ma giſter. Eſuries ī genere deſcribit̉ ꝙ ē amor vel appetitus rei vt ꝯuenientis et abſentis. Et ſi amor ſequit̉ apprehenſionē intellectu alē ſeu rationalē de qua ad ꝓpoſitū. tunc ad dendū eſt in deſcriptione tanqͣꝫ ꝓ differētia. ꝙ eſuries ē amor ꝯſequens app̄hēſionē ra tionalē rei ſibi ꝯuenientis ⁊ abſentis. vel vt ꝯuenientis ⁊ abſentis. Satietas ſibi corre ſpondens eſt amor ꝯſequēs app̄hēſionē ra tionalē rei vt cōuenientis ꝯiūcte ſeu pn̄tis. ¶ Diſcipulꝰ. Differūt ergo ſatietas ⁊ eſuri es ſicut amor ⁊ deſideriū/ quorū ſunt oppoſi te rōnes. qꝛ amor p̄ſentis eſt. deſideriū ꝟ̓o re ſpicit ad futurū. ¶ Magiſter Inuenimus eſuriē ⁊ ſitim dici/ nō tm̄modo d̓ abſenti vl̓ futuro. ſed etiā de p̄ſenti iā habito. quod aui de ſumit̉ ſine penuria. ꝓpterea nō tollit ſatie tatē. Rurſus auiditas ipſa tollit faſtidium. quaſi nouū ſemꝑ accipiens qd̓ habet ⁊ amet id eſt cupiat. Un̄ dicit̉ auiditas qua cupit ſi mul hr̄e ⁊ tenere. Sic habes ī ꝓſa. Fruunt̉ nec faſtidiūt. qͦ frui magis ſitiūt. Exempluꝫ eſt ī voraciter edētibꝰ ⁊ bibentibꝰ. qꝛ ſatiſfaci unt deſiderio. neqꝫ ꝓtinus illud faſtidiūt. qͦ uſqꝫ fiat alteratio v̓tutis appetētis in aliā qͣ litatē. ¶ Diſcipulus. Exemplis conſentio. ¶ Sed vn̄ venit nauſea vel faſtidiuꝫ ſpūali fruitōi/ cū aīa ſit immortalis nec alterabil̓ ī eēntia ſua? ¶ Mgr̄ Prouenit hoc ex ꝯiun Z ctione cū corꝑe. Pōt etiā in ſeꝑatis ſpiritibꝰ cū nō fuerint confirmati/ variatio cognitio nū ſimul ⁊ affectionū ſuboriri. Secus ī cō firmatꝭ. quos fruitio diuinitatis iugiter eo dē tenore quaſi ſemꝑ renouato delectabit et implebit. Quaꝫ rē poſtulat eccleſia poſt cō munionē orans. Fac nos queſumꝰ dn̄e di uinitatis tue ſempiterna fruitōe repleri. quā p̄cioſi corꝑis ⁊ ſanguīs tui tꝑalis ꝑceptio p̄ figurat. ¶ Diſcipulus Audio nūc qͣꝫ conſo ne dicit xp̄s ad hoc canticū. Btī qͥ eſuriūt et ſitiūt iuſticiā. qm̄ ipſi ſaturabuntur. Et pͣs. Edent pauꝑes ⁊ ſaturabunt̉. Et alio canti co. Famelici ſaturati ſunt ¶ Magiſter Nō dū forte ſenſiſti qͦrſuꝫ te ducere p̄n̄t hec can tica. ¶ Diſcipulꝰ. Quorſum p̄cor? ¶ Mgr̄. Siquidē ad compendioſam totius beati tudinis cognitionē. ¶ Diſcipulus. Quo nam modo? ¶ Magiſter. Paucis accipe. Si eſuriētes implent̉ bonis. ſi id̓o beati ſūt qꝛ eſuriunt iuſticiā cum addit̉. quia ſatura bunt̉. ſi beatitudo nihil aliud ſit qͣꝫ dei frui tio qd̓ eſt om̄e bonū. nōne ꝯſequēs ē ꝙ eſuri entes de quibꝰ maria loquit̉ ſint beati? ¶ Di ſcipulus. Conſequēs ē fateor. niſi de beati tudine fiat ſermo equiuocus. ¶ Mgr̄. De ſcribamus qͥd ſit fruitio dei. quatinus eqmui uocatio nulla latere poſſit. Eſt itaqꝫ fruitꝫ Tractatus nonus dei/ oꝑatio ẜm habitū gr̄e gratificātꝭ nō īpe dita. ¶ Diſcipulꝰ. Grauis eſt deſcpͥtio hec magiſtralis. Sed vide ne cadas ī illud. Dū breuis eſſę volo/ obſcurus fio. ¶ Magiſter. Nō tm̄ magiſtralis ē hec deſcpͥtio/ ſed ph̓i calis. qͣꝫuis de termīs ſit ꝯtexta theologicis Deſcribit em̄ ph̓s delectationē. ꝙ eſt oꝑatio ẜm naturalē habitū nō īpedita. Cōſtat aūt ꝙ fruitō dei delectatio ē. aut nō ſine delecta tione. Fruimur (inqͥt Augꝭ.) cognitꝭ. ī quibꝰ ip̄is ꝓpter ſe mēs delectata qͥeſcit ¶ Diſcipu lus. Eluceſcere tenuit̓ incipit ꝓportional̓ ad tuā ph̓i deſcpͥtio. Sꝫ hꝫ vtraqꝫ dubitati onē. qͦ pacto deſcribit̉ delectatio ꝑ oꝑatōem cū delectatio ſit paſſio q̄dā mulcebrꝭ ad oꝑa tionē ꝯſequēs ⁊ nō oꝑatio. Rō. qꝛ fit oꝑatio qͣſi expͥmēdo. delectatio aūt velut impͥmēdo Exemplū ī puerꝭ lactētibꝰ. vn̄ nomē delecta tionis ⁊ oblectatōis tractū ē. puer expͥmit ſe ad vbera. vn̄ lac impͥmit̉ ī os eiꝰ ¶ Mgr̄ Cō qͥſitio tua videt̉ a ph̓o ſine deciſiōe dimiſſa. Sed ſaluemꝰ vtrarūqꝫ viā dicentes. ꝙ ſi de lectatio ſit aliud ab oꝑatōe. cauſat̉ tn̄ ab oꝑa tione. ⁊ ita deſcpͥtiones dicte ſunt date ꝑ cau ſam. qͣſi diceremꝰ. Delectatio eſt ex oꝑatōne ẜm habitum ꝯnaturalē nō impedita. ſil̓r de fruitione ſuo mō. ¶ Diſcipulus Sit ita vt dicis. Non em̄ placet in hac re litigiū. Attn̄ non habet̉ intentū ꝙ fruitio dei ſub tali de ſcpͥtione ſit beatitudo. Conuenit em̄ viatori bus ꝑ gratiā deo fruētibꝰ. ¶ Magiſter Po terat mox explanari tua dubitatio/ ſi volue rimꝰ diſtinguere duplicē beatitudinē. Unā ſpei. alterā rei Unā gratie. alterā glorie. qua lis diſtinctio ꝯmunis ē ⁊ accepta. Aut ſi vo lumus ad beatitudinē glorie ſermonē ꝯtra here. patiet̉ hoc ipſa additio qua dicit̉ nō im pedita. hͦ nēpe non implebit̉ ꝑfecte niſi ī gl̓ia que ē gratia ꝯſūmata nullatenus impedita. ¶ Diſcipulus Malo amplecti fateor diſtin ctionē d̓ duplici btītudinē. Sil̓r ꝙ duplex ē fruitio. vie .ſ. ⁊ patrie. ſcrupulꝰ tn̄ ingerit̉ ex p̄ſenti dicto tuo. qꝛ nulla ē hic oꝑatio ẜm ha bitū gratie gratificātꝭ/ que nō impedimētū patiat̉. ¶ Magiſter. Et patit̉ ſcimꝰ. ſed nō ſꝑ tale qd̓ tollat fruitionis dei rōem. Un̄ qͣ druplex ī genere numerat̉ impedimētū frui tionis actu alis. Unū cauſat neceſſitas. alte rū fragilitas. terciū vanitas. quartū iniqui tas. Cauſa pͥma eſt tolerabilis. ſcd̓a miſera bilis. tercia punibilis. quarta dānabil̓. Pri na interrūpit fruitionē. ſed nō eē morali ſeu nleritorio/ habitu gratie remanēte. In ſcd̓a fruſtrat̉ actus fruitōnis. In tercia ſordidat̉ vt leproſi pānus / ꝓpter veniales culpas que ſunt ligna cremabilia. fenū ſtipula. Quarta ꝟo totū deſtruit ⁊ eradicat fundamētū ¶ Di ſcipulꝰ. Nota loqueris. adde qͣlia ſunt ad iutoria. ¶ Magiſter. Nimirū conatꝰ liber tatis multiplex Inſuꝑ habitus acqͥſitus ex actuū frequētatiōe bonoꝝ. Iuuat p̄terea ro boratio vel augmētū habitꝰ gr̄e gratificātꝭ. tā in ſe qͣꝫ ī ſuis ramificationibꝰ ꝑ v̓tutes. do na ⁊ btītudines. Deniqꝫ ꝑ ablationē īpedi mentoꝝ intꝰ ⁊ extra. diuinitꝰ ꝑ angelos aut humana īduſtria ī corꝑe ⁊ aīa ꝯꝑatā. ¶ Diſci pulꝰ Latā aꝑuiſti materiā. qua coarteſ oro ¶ Mgr̄. Si cupis agnoſcere p̄cipuū frui tionis dei ꝓ ſtatu vie nutrimētū ⁊ feruorꝭ in cētiuū/ qͥd vel quale potero ꝯuenientius ex ponere/ qͣꝫ euchariſtie ſacramētū? Hoc ē ſa cre ꝯmunionis myſteriū in qͦ xp̄us ſumit̉. re colit̉ memoria paſſionis eius. mens implet̉ gratia ⁊ future gl̓ie nob̓ pignꝰ dat̉. Hoc ex clamādo canit ſctā eccl̓ia. Hīc ſuꝑaddit. O qͣꝫ bonꝰ et ſuauis ē dn̄e ſpūs tuꝰ ī nobis. qͥ vt dulcedinē tuā ī filios demōſtrares/ pane ſu auiſſimo de celo p̄ſtito. eſuriētes īpleuit bo nis. faſtidioſos diuites dimittēs ianes ¶ Di ſcipulus. Sctm̄. pulcrū ⁊ ꝯſonū d̓as frui tionis auxiliū. De qͦ fiat obſecro collocutio inter nos ꝓlixior. qͦs ordinauit deus eē rega le ſacerdotiū. ¶ Mgr̄. Fiat vt voles. cui q̄ rēti rn̄ſiones adijcia. ¶ Diſcipulus. Dic ī pͥmis ſi btā noſtra iſto fuerit vſa ſacramēta li cibo dū viueret. maxime ī illo cenacl̓o grā di ſtrato montꝭ ſyon. vbi pͥmitꝰ exhibita ē in ſtitutio huiꝰ ſacramēti. qd̓ an̄ fuit p̄dicatuꝫ. dicentibꝰ multis ⁊ retro abeuntibus. Durꝰ eſt hic ſermo. cui p̄dicatiōi ꝓbabile ē interfu iſſe mariā. ¶ Mgr̄. Probabile. qꝛ ſequeba tur filiū tunc vnicū cuſtodē Aū (ſicut loqui mur) pede poſt pedē. Probax ilia inſuꝑ ſunt plurima de ⁊ ſuꝑ hac beata heataruꝫ. q̄ ſunt potius accipienda de pietato ꝯeuotōis/ qͣꝫ d̓ fidei neceſſitate/ vel temeritate aſſertōis. vbi non ſuppetit autoritas ſcpͥture cogens. aut ratio ꝯuincēs. ¶ Diſcipulꝰ. Sic accipiēda decreui dicta tua/ aliorūqꝫ doctoꝝ ī hac ma teria. Alioquin via nimis prona p̄beretur ad errorē. Neqꝫ placet rōcinatio nonnullo rum generalis dū arguunt. Deꝰ potuit ꝯfer re hāc grāꝫ matri ſue. ergo contulit. Potuit itaqꝫ dare fruitionē patrie ab inſtāti ꝯceptio nis cū alijs multis. que certū eſt nō dediſſe. ¶ Mgr̄. Quid ſi addatur ad poſſe dei ꝙ Super Magnificat LXXXIX hec decuit ip̄m dare matri ſue. ¶ Diſcipulus Redit ī mentē opuſculū tuū ꝓ articulo ſil̓i in materia ꝓbatōnis articuloꝝ fidei. Cuiꝰ reſo lutio final̓ ſtat ī hͦ. ꝙ ī rebꝰ ad extra non ideo deus dicēdus ē facere aliqͣ qꝛ decētia ſunt et bona. ſꝫ econtra potiꝰ ideo aliqͣ dicūt̉ et ſunt bona. qꝛ deꝰ talia vult eē illa. Cōſonat illud ph̓ie apd̓ Boeciū d̓ deo. quē nō externe pe pulerūt fingere cauſe materie fluitātꝭ opus. ¶ Ogr̄ Sic ē vt memīſti. Sic tollēdū eſt argumētū tale ad intelligētiā v̓itatꝭ. niſi pre ſuppoſita rectitudīe fidei. alioqͥn nō edifica tio ſꝫ irriſio ſepe venit. ¶ Diſcipulꝰ Quid ē pietas fidei? ¶ Magiſter Habes a me latiꝰ alibi. qd̓ nūc ſub ꝯpēdio repeti p̄t. Pietas fi dei ē ꝓbabil̓ ſeu veriſil̓is opinio ſuꝑ aliqͥbꝰ q deuotōeꝫ edificare pn̄t. q̄ ex ſcpͥturꝭ autēticꝭ nec clare ſequunt̉ nec repugnant. Et ſic acci pi volo que pͥdē vel deinceps enūciauero. qͣ liter in noſtra Ioſephina p̄miſi ꝓteſtatiōem metro ludēs. ¶ Diſcipulꝰ. Redi nūc ad pͥo ra poſt digreſſionē hāc nō penitus inutileꝫ. ¶ Magiſter Immo neceſſariā ꝓ dicēdiſ. vt temeritas euitet̉ ⁊ ceruicoſa ꝯtētio. qn̄ ⁊ vbi ſecurior ē (teſtibꝰ Hiero. ⁊ Gregꝭ.) pia dubi tatio qͣꝫ temeraria diffinitio Pōt igit̉ pie cre di de btā noſtra. pͥmo ꝙ credidit ⁊ ſciuit my ſteriū bn̄dicti ſacramēti. ⁊ an̄ inſtitutōꝫ ⁊ ꝑ īmo ⁊ dū inſtituebat̉. licet pn̄s fuiſſe nō cre dat̉. nec tūc cōicaſſe ſacram̄talit̓. potuit attn̄ tūc ſpūalit̓ ⁊ an̄ ⁊ pꝰ effectū māducatiōis ac cepiſſe. ¶ Diſcipulꝰ Ediſſere qͣ rōe fieri po A tuerit illd̓ qd̓ dicꝭ? ¶ Mgr̄ Poſſū facilit̓ ex traditōibꝰ doctoꝝ d̓ triplici māducatōe ſacr̄i Quidā ſacrm̄ maducāt ſolū ſpūal̓r. Alij ſo lū ſacramētal̓r. alij ꝟ̓o ſacr̄alit̓ ⁊ ſpūal̓r vtro qꝫ mō. ¶ Diſcipulus. Uſitata ē hec diſtin ctio. ſꝫ ip̄aꝫ ꝑteſcpͥtōes elucida ¶ Magiſter Māducatio ſcr̄i ſolū ſpūal̓ nō ſacram̄tal̓ fit ꝑ fidē huiꝰ ſꝫ cr̄i/ q̄ ꝑ dilectōꝫ oꝑat̉. ¶ Diſci pulꝰ. Siſtaꝰ h̓ pͥmo ꝯqͥrētes ſi ſpūs an gelici dici pn̄t frui hͦ ſacr̄o bn̄dicto ſpūalit̓. qꝛ ꝯſtat eos frui deo/ impletos bonis ab eo Sil̓is eēt q̄ſtio d̓ maria btā. q̄ nō iā fruit̉ ꝑ fidē. ſꝫ ꝑ ſpēꝫ clare ⁊ īmediate viſionis cū in heſione ꝑfectiſſima. quietiſſimaqꝫ ꝑ amoreꝫ. Magiſter Rn̄det deſcpͥtio negatiue Nō em ꝓrſus .i. frui deo ⁊ frui ſpūalit̓ hͦ ſacramē to. lꝫ ecōuerſo qͥſqͥs fruit̉ ſpūalit̓ hͦ ſacr̄o frui tur vere deo. Deficit igit̉ ī angel̓ rō māduca tionis ſacr̄i. qꝛ n̄ ordinatū ē niſi ꝓ viatoribꝰ hoībꝰ. Ideo recte viaticū appellat̉. Maria ꝟo nō mō. ſꝫ tūc dū īſtituebat̉ ſacrm̄ viatrix erat hn̄s fidē. De pͥmo v̓o dicit Augꝭ. Cre de ⁊ māducaſti. Credidit maria. ꝓpter qd̓ et māducauit. ¶ Diſcipulꝰ. Sic videt̉. tranſi nūc ad māducatiōeꝫ ſolū ſacr̄alē deſcribēdo eā. ¶ Magiſter Sacr̄al̓ manducatio dūta xat ē actual̓ ſuſceptio ſacram̄ti corꝑal̓. cū in formi fide ſine charitate. ¶ Diſcipulꝰ. Si ita ē/ ꝯfeſtiꝫ video ſine ml̓tiplicatōe q̄ſtionū ꝙ nec brutū nec angelꝰ nec infidel̓ nec hereti cus nec diſcredēs hͦ ſacramētū. comedunt hͨ ſacramentalit̓ ip̄m. Rō ꝑſpicua ē. qꝛ fide ca rēt. Infantes v̓o baptizati / qꝛ fidē habēt ha bitualē ſeu fidei ſacrm̄. aſſumere pn̄t etiā ſa cramētaliter. qꝛ de ſpūali cōſtat ꝓpter habi tū fidei. Alioqͥn qūo veꝝ eēt general̓r illd̓ v̓ bū xp̄i. Niſi māducaueritis carnē filij hoīs nō habebitis vitā ī vobis. ¶ Conſeq̄nter ha bet̉ qͥd ſit māducatio ſacramēti ſpūalis ſil̓ et ſacramētalis/ ſi due p̄cedētes iūgant̉ ī vnā. ¶ Magiſter. Liberat nos a multiloqͥo/ p̄ uolās ingeniū tuū. Nūc accipe qͣlis ⁊ qͣꝫ fre quēs fuerit māducatio marie/ p̄ſupponēdo pro dicēdis ꝙ ī ipſa non minor fuerit fides cū charitate circa figuras huiꝰ ſacramēti da tas ī lege ſcripture/ ſimul ⁊ nature. qͣꝫ ī alijs patriarchis ⁊ ꝓphetis. ſaltē poſt ꝯceptōeꝫ ie ſu xp̄i. ¶ Diſcipulus. Nō dubito qͥn extū non obſcurior/ ſed clarior fuerit in ea fidelis cognitio cū charitate/ p̄ ceteris pr̄iarchis et ꝓphetis. īmo ⁊ apl̓is. Quicqͥd ſit de illa po ſitione/ ꝙ ab vtero fuerit in ea p̄uentū rōnis iudiciū/ cū actuali oꝑatione gratiaruꝫ ſimul ⁊ v̓tutū. Sumūt argumentū ab exultatiōe Ioh̓is ī vtero matrꝭ. Addūt ꝙ nec ī ſomno ceſſabat oꝑatio talis in actu mētis. Iūgunt ꝙ oīa ſciuit tūc q̄ beati ſciūt. licet nō cū clari tate pari. Sufficit aūt ad reꝫ noſtrā ſolidior poſitio quā me dixi nō ambigere. Deduc vl tra qd̓ ītēdis ¶ Magiſter Dignare me lau dare te v̓go ſacrata. ſil̓ cū bn̄dicto fructu vē trꝭ tui ih̓u xp̄o. Da de ligno vite/ dignos ac ſalubres fructꝰ craꝑe ſiue excerꝑe. Da theo reumata digna ꝓmere. qͦꝝ ſit hͦ pͥmū. ¶ Ma ria. Sicut p̄ ceteris in via eſurijt iuſticiaꝫ. B ſic p̄ ceteris puris viatoribus/ impleta fuit bonis. ex illo. in illo ⁊ ꝑ illū qui ē om bonū. dicens ex ſentētia anīe ſue magni ficāti deū. Bn̄dic aīa mea dn̄m. qͥ replet in bonis deſi deriū tuū. ¶ Diſcipulus. Cōſentio Magi ſter. Maria. Sicut pre ceteris in via co gnouit. credidit ⁊ intellexit figuras legis et nature/ xp̄i ſacerdotiuꝫ p̄ſignantes. ſic in il lis aut ꝑ illas/ manducauit fruitiue benedi Tractatus nonus ctū fructū vētrꝭ fui. ⁊ ſpūal̓r eiꝰ ſacr̄m. vn̄ ex ultauit ſpūs eiꝰ ī deo ſalutari ſuo. ¶ Diſcipu lus Cōſentio. ¶ Mgr̄ Maria dū legebat dauid pr̄eꝫ ſuū dicentē de xp̄o filio ſuo. Tu es ſacerdos ī et̓nū ẜm ordinē melchiſedech. qͥ .ſ. panē ⁊ vinū obtulit. extūc intelligebat ⁊ māducabat ſpūal̓r hͦ ſacrm̄ bn̄dictū. vn̄ ceci nit. Magnificat aīa mea dn̄m. ¶ Diſcipulꝰ Cōſentio. ¶ Magiſter. Maria pſallēs il lud dauidicū. Mēoriā fecit mirabiliū ſuoꝝ miẜicors ⁊ miẜator dn̄s eſcā dedit timētibꝰ ſe. Mēor ero ī ſcl̓m teſtamēti ſui. Credebat ⁊ intelligebat hāc eſcā ſacr̄alē figurari. ⁊ in fi gura comedebat eā. et teſtm̄ ſꝑabat heredita tis et̓ne. ¶ Diſcipulus. Cōſentio. ¶ Mgr̄. Maria nō minꝰ refecta eſt ⁊ īpleta bonis hꝰ ſacramēti qͣꝫ pr̄es antiqͥ. qͦs loquit̉ apl̓us/ ꝙ eādē eſcā ſpūalē māducauerūt. ⁊ eundē potu ſpūalē biberūt. Biberūt aūt d̓ ſpūali ꝯſeq̄n te eos petra. petra aūt erat xp̄us. qͥ ē vere pa nis qͥ de celo deſcēdit. ¶ Diſcipulꝰ. Cōſen tio. ¶ Mgr̄. Maria dū ſtās vel orās ī tem plo. aſpiciebat. credebat ⁊ ītelligebat/ om̄es oblatōnes. victimas ⁊ holocauſta. ſacrificia inſuꝑ matutina ⁊ veſꝑtina/ māducās. imple bat̉ bonis huiꝰ bn̄dicti ſacr̄i. etiā an̄ ꝯceptuꝫ bn̄dicti fructꝰ vētrꝭ ſui. ¶ Diſcipulus Con ſentio. ¶ Magiſter Maria/ ſicut intellexit filiū ſuū fuiſſe agnū qͥ occiſus eſt ab origine mūdi. prout Ioh̓es ī Apoc̄. loquit̉. Sic re colēs ſacrificiū Abel ⁊ eius martyriū frueba tur xp̄o agno qͥ fuit figuraliter occiſus in eo pͥmitie martyrū ⁊ v̓ginitatis ꝯſecrator. ¶ Di ſcipulus. Cōſentio. ¶ Mgr̄. Maria/ dū celebrat̉ phaſe ſiue paſca iudeorū. celebrat et ipſius aīa cū exultatōe ſpūs paſca noſtꝝ qd̓ immolatus eſt xp̄s. quē epulabat̉ in aſimis ſinceritatis ⁊ veritatis. fermēto veteri reiecto cū fermento malicie ⁊ nequitie. ¶ Diſcipul Conſentio. ¶ Mgr̄. Maria/ quocūqꝫ lo co fuerit corꝑaliter in veſꝑe cene dn̄i. come dit an̄ ⁊ poſt inſtitutōꝫ huiꝰ ſacramēti/ verū corpus. ⁊ bibit ſpūaliter verū ſanguineꝫ filij ſui plus appropriate. dn illud Iudas come dit ſolū ſacramētalit̓/ ſi fidē informē tunc ha buit. aliter nō. Ceteri v̓o tam ſpūaliter qͣꝫ ſa cramētaliter receperūt. ¶ Diſcipulus Con ſentio. ¶ Mgr̄. Maria/ veſꝑe dicte cene/ di cenda fuit frui corꝑe et ſanguine filij ſui / pl̓ appropriate qͣꝫ ipſe xp̄s. dicit̉ ſe cibaſſe eodē paie ⁊ vino myſtice ꝯſecratis. qꝛ nō in fide ſaa in clara viſione. nec in augmentū chari tatis/ ſeipſo fruitus ē. ¶ Diſcipulus. Con ſentio. ¶ Mgr̄. Maria/ dicto veſꝑe iouis ſancto. ⁊ ſi nō fuit inſignita charactere ſacer dotalis officij / duꝫ iudas illū ſuſcepit; nihi lominꝰ nūc ⁊ antea ⁊ poſtmodū/ fuit in rega le ſacerdotiū p̄ ꝯſortibꝰ ſuis inuncta. nō qͥdē ad ꝯſecrādū ſed ad offerēduꝫ hāc hoſtiā pu rā. plenā ⁊ ꝑfectā in altari cordis ſui. In qͦ ſꝑ ignis ardebat holocauſti. Fuit em̄ rubꝰ ar dēs īcōbuſtꝰ. ¶ Diſcipulꝰ Cōſentio ¶ Ma giſter. Maria/ plus ꝯplacuit deo/ plus hu mano generi ꝓfuit poſt xp̄m bn̄dictu fructū ſiue filiū ſuū/ offerendo ip̄m ſpōtanee in ho locauſtū in ara cordis ſui/ feruētiſſima cha ritate ſuccenſi/ qͣꝫuis hoc primitꝰ fieret ī eni gmatibꝰ ⁊ figuris an̄ cenā hanc bn̄dictā fru ctus vētris ſui. ¶ Diſcipulus. Conſentio. C Sed ecce numeraſti qͣſi fructꝰ. xij. ligni vi te. qd̓ in ꝑadiſo viderūt Ezechiel ⁊ Ioh̓es/ trāſplātatū iuxta decurſum fluuij defluētꝭ a ſede throni dei et agni ẜm ripas duplices a dextrꝭ ⁊ a ſiniſtrꝭ. Dixiſti de ſiniſtra figuraꝝ in lege nature ⁊ ſcpͥture veteris notataꝝ. Ad de ſi vis totidē ex dextra fructꝰ veritatū ī euā gelicis hyſtorijs ꝯpletaꝝ Maxime qꝛ dixit apl̓s. ſacramētū xp̄i abſcōditū fuiſſe a ſecl̓o. ſed ī eccl̓ia ⁊ ab eccl̓ia ꝓpalatū ¶ Mgr̄. Di ctū apl̓i nō ita ſtrictū accipiendū putaueris vt nō aliqͣliter fuerit ⁊ ab aliqͥbꝰ ītellectū. qͥp pe ſine cuiꝰ fide implicita vel explicita nūqͣꝫ fuit ſalus. Nō tn̄ fuit an̄ legē gratie ſic̄ ī ipſa realiter exhibitū ſeu ꝯpletuꝫ. Faciā igit̉ qd̓ hortaris. Et ſit theoreuma primuꝫ. ¶ Ieſu. Tua fruitio eſuriētes replēs bonis/ v̓tuoſi us affecit marie ſpm̄/ qͣꝫ corꝑal̓ ꝯtrectatio et lactatio ſuauiſſima tuijpſiꝰ. qͥ es bn̄dictꝰ fru ctus vētrꝭ ſui. Rō. qꝛ cū maiori merito vn̄ ex ultauit ſpūs ſuꝰ ī deo ſalutari ſuo. ¶ Diſcipu lus Cōſentio. Magiſter Ieſu. Tua frui tio ſeu māducatio eſurienteˢ replēs bonis. mirabilior fuit et v̓tuoſior ſil̓o mō in maria ſil̓ ⁊ v̓ginali ſpōſo ſuo ioſepſ qͣꝫ ſola contre ctatio vel viſio corꝑalis dū natus es ī beth leē iude. dū reclinatꝰ ſuꝑ fenum iacuiſti ī me dio duū aīaliuꝫ ī p̄ſepio/ qͣſi pabulū iumēto rū. Et certe comꝑatꝰ ē hō iumētis inſipienti bus qͥbꝰ dediſti cibū. Et ad qͦrū vilia ⁊ ſordi da corda/ ſepe venis ꝯcinētibꝰ cū eccl̓ia cho ris angeloꝝ. Gloria in altiſſimis deo. Et in terra pax hominibꝰ bone voluntatis. ¶ Di ſcipulus. Silentio meo deinceps cōſenti re videar vbi nihil addidero. ¶ Magiſter. Ieſu. Tua fruitio preſentabatur marie et Ioſeph ī circūciſione/ qn̄ pͥmo fudiſti p̄cio Super Magnificat LXXXIX ſum ſanguinē tuū nō dubiū cū clamore va lido ⁊ lachrimis. vn̄ tūc exauditꝰ es ꝓ tua re uerentia ¶ Ieſu. Tua fruitio figurabat̉ ī ob latōibꝰ triū regū ꝓ pͥmitijs gentiū. quā tūc fi gurā intelligebāt Ioſeph ⁊ maria. ꝯfitētes ī cordeſuo ſicut oras poſtulat eccl̓ia. vt q̄ ſo lēni celebrās officio. purificate mentis intel ligentia cōſeqͣmur. ¶ Ieſu. Tua fruitio fuit inſi Simeoni qͥ iuſtus erat ⁊ timoratus. ſil̓ ⁊ anne ꝓphetiſſe/ cū parētibꝰ tuis ī exultatō ne ſpūs ⁊ gratiarumactōe cognita. dū excla mauit Simeon bn̄dicens deū. ⁊ int̓ vlnas tepuerū baiulās. Nunc dimittis ⁊c̄. Deni qꝫ ī oblatōe ⁊ īmolatione turturū aūt pullo rū columbaꝝ cognoſcebāt oblationē tuijpſi us in cruce ſignatā. ¶ Ieſu. Tua fruitio fuit in maria ⁊ ioſeph ꝑ illud vniuerſuꝫ ꝑegrina tionis ſeptēniū. dū p̄terea fuiſti ipſis ſubdi tus ſtās ī medio ſicut qͥ mīſtrat. tā ī domus obſeqͥo/ qͣꝫ ī fabrili fortaſſis opificio. Un̄ di ctus es a iudeis nedū fabri filiꝰ. ſꝫ faber mā ſiſtivſqꝫ tp̄s dū eras qͣſi incipiēs. xxx. annoꝝ vt putabaris filiꝰ ioſeph. ¶ Ieſu. Tua frui tio guſtabat̉ iā a Maria ⁊ ab apl̓is credenti bus/ dū p̄dicaſti hͦ ſacr̄m. ⁊ dū abeūtibꝰ alijſ queſiuiſti a remanētibꝰ. Nunqͥd ⁊ vos vultꝭ abire? Rn̄dit Petrus illumīatus intꝰ a pr̄e fortaſſis. ⁊ a matre tua aſtāte nutibꝰ ⁊ ſignis admonitus. Dn̄e ad quē ibimuſ? verba vite eterne habes. ⁊ nos credimꝰ hͦ pͥmo. Dehīc ⁊ cognouimꝰ qꝛ tu es xp̄s filius dei. ¶ Ieſu. Tua refectio dū maria recepit eccl̓ie ſacra mentū etiā ſacramētaliter/ maxime poſt ad uentū ſpūſſctī / qn̄ cepit hͦ ſacr̄m frequentari. fuit admirabilior ſuo mō/ qͣꝫ maternal̓ gene ratio v̓bi dei. Hec em̄ fruitio ſacramētalis ponit generationē v̓bi dei et aliud multū vl tra in admirationē ⁊ vtilitatē oīm a ꝓgenie ī progenies tim intibꝰ eū. ¶ Ieſu. Tua fruitio ſacramental̓ fiit mīſtrata marie viatrici (ſic̄ pie credi pōt) niidū a ioh̓e cuſtode. nedū a pe tro vicario tu ⁊ totius eccleſie pͥncipali. ve rumētiā a diacbnibꝰ ſeptē conſtitutꝭ ad hoc ip̄m. inter qͦs pͥmꝰ fuit Stephanꝰ. īmo ⁊ a qͦ libet paſſim ſacerdote ſine diſtinctōne. qꝛ ſic exigebat hūilitas Marie ſingularꝭ/ dū attē debat oportunū tempꝰ ⁊ locū. ¶ Ieſu. Tua fruitio ſacramentalis qͦ Maria impleta eſt bonis. exēplar erat ⁊ eſt oībꝰ fidelibꝰ. ꝙ eſuri ant hͦ ſacr̄m ⁊ impleant̉ bonis eiꝰ cū fidei cer tiſſime firmitate. que ſpem ⁊ dilectōeꝫ oꝑat̉. Deniqꝫ ꝙ nō inuanū vel omiſſionē ⁊ ꝯtem ptū. gratiā hāc. id eſt euchariſtiā ſuſcipiant. ¶ Ieſu. Tua fruitio ſacramētalis impleuit Mariā pͥus bonis qͣꝫ obiret .i. obuiam tibi xp̄o iret ⁊ aſſumeret̉ ī celum. Nec ab horret a pietate fidei. ꝙ tu bn̄dictꝰ fructus vētris ſu totus feſtiuus adueniēs/ dederꝭ ſibi (ſic̄ poſt modū Dionyſio ī carcere) myſteriū hͦ corpo ris dicēs. Accipe hͦ chara mea. qd̓ mox cō plebo tibi ī regno meo vna cū pr̄e meo ¶ Ie ſu. Tua fruitio nūc eſt mr̄i tue regnāti in pa tria/ copioſior ⁊ auidior quaſi impletio ⁊ to to ore dilatato. ſed ſuo mō videt̉ fuiſſe mira bilior in via. Rō. qꝛ difficilior. et ī augmēto meriti ꝓpter enigma fidei maior ¶ Diſcipulꝰ Conſentio. ¶ Magiſter. Cōgaudeat igi D tur ⁊ exultet ſemꝑ eccl̓ia/ cū iocūdo pignorꝭ amoroſi ꝯſolata dono. Ecce em̄ emanuel .i. nobiſcū deus. qͣꝫuis abſcōditꝰ. qͣꝫuis velatꝰ. tn̄ vere deus. Cōpleuit deniqꝫ qd̓ aſcēdens ꝑ̄miſit. Ecce vobiſcū ſū vſqꝫ ad ꝯſūmatiōeꝫ ſcl̓i. neqꝫ iā eſt aut fuit alia natio tā grādis q̄ habeat deos appropinqͣntes ſibi. ſic̄ deꝰ nr̄. adeſt nob̓. ⁊ certe ip̄i n̄ ſūt dij. ¶ Diſcipulus. Stupeo totꝰ mecū ⁊ admiratōe ſuſpēdor vn̄ tat qͣlit̓ ⁊ cur hec gr̄a. hec cūchariſtia. hec bona gr̄a? ¶ Mgr̄ Mirari te ad īfinita no lo. qͥ ſic̄ voluit/ ſciuit et potuit. Oīa eī q̄cūqꝫ voluit fecit. ⁊ q̄ fecit bn̄ fecit. Uidit eī cūcta q̄ fecit. ⁊ erāt valde bona. ¶ Diſcipulꝰ Cur hāc mihi cāꝫ inducꝭ q̄ general̓ ē ad oīa. vellē vt ad ꝑticularē ⁊ proximiorē cāꝫ hꝰ ſacram̄ti deſcēderes. ¶ Magiſter. Si hec ī pͥmis ti bi cā nō ſufficit. neqꝫ ſi mille alias aſſignaue ro poteris ꝯtētari. nec ad intelligētie lumen aſcēdes. Et hͦ dictū ſit vniuerſal̓r ꝓ oībꝰ arti cul̓ fidei. Ueꝝ ſiqͥdē credere oꝑtet accedētē ad deū qꝛ ē. ⁊ qꝛ mētiri aūt fallere n̄ p̄t. Sꝫ ī hͦ ſacram̄to p̄cipue reqͥrit̉ firmiſſimū fid̓i fū damentū. Alioqͥn qͥcqͥd rōnis īductū fuerit plus offendet et obruet/ qͣꝫ edificet vl̓ on̄dat ¶ Diſcipulꝰ. Credo ſic̄ eccl̓ia credit. ¶ Ma giſter. Sta firmꝰ ī hac certitudīe v̓boꝝ et ſecurꝰ es. aut ſi ꝯpendioſius agere vis. dic̄ ex toto corde xp̄ianꝰ ſū. ¶ Diſcipulꝰ. Fiat aſ ſidue dn̄o ꝓpicio. ¶ Magiſter. Quid igit̉ vltra petis? qͥd exigis? ¶ Diſcipulꝰ Sane cupio vtrūqꝫ intelligere qd̓ credo. tū ad ꝯſo lationē meā. tum alioꝝ catholicoꝝ fortaſſis edificatōꝫ ſil̓ ⁊ hereticoꝝ ꝯfutatōꝫ. ¶ Magi ſter. Cauſe placent ſi tenueris illud apl̓i. Nō plus ſaꝑe qͣꝫ oportet. Sunt em̄ diuiſio nes gratiaꝝ. Ambulet vnuſquiſqꝫ igit̉ ꝓut ei diuiſit dn̄s mēſurā fidei. Hoc in exproſiti one vel intellectu ſacrarū ſcripturarū. Hoo Tractatus nonus vniuerſaliter ī oībꝰ oꝑbꝰ dei ꝯſiderādis ob uari neceſſe ē. Qd̓ qꝛ ph̓i nō fecerūt/ errauer̄t ī vanitatibꝰ ſuis. ⁊ obſcuratū factū eſt inſipi ens cor eorū. Sil̓r ⁊ ſecte oēs hereticoꝝ da te ob hͦ ī reprobū ſenſum ¶ Diſcipulus Da bit deus meliora nobis qͥ credimꝰ vt intelli gamꝰ. nō intelligere volumus vt credamus ¶ Magiſter Prepoſterꝰ eēt ordo nedū ī the ologica. ſꝫ ī omī generalit̓ diſciplīa nouiter accedētiū ad diſcendū. Hoc pitagoras. hoc plato. hͦ ſctī pr̄es ꝓ cenobijs. hͦ oīs ſchola. n̄ diſchola canit. hͦ rurſum abſurdū ē docētibꝰ ne dent ſctm̄ canibꝰ. ne ſpargāt margaritas an̄ porcos. ne nō edificēt/ ſed deſtruat. mēo res illius ſapiētis. Qui erudit illuſoreꝫ/ ipſe E ſibi iniuriā facit. ¶ Fuit notus mihi quidaꝫ ſcholaſticꝰ hn̄s deuotōis ſpm̄. Ingeſti ſunt aīo ſuo ſcrupuli ml̓ti q̄ſtionū circa bn̄dictū hͦ ſacr̄m. Petebat inſtātia ꝯtinua diſſolutōꝫ dubioꝝ ſuoꝝ a marimis theologꝭ qͦs noue rat pariſiꝰ. Quid morarer enarrādo ꝑ ſingu la? Creſcebat morbꝰ ex remedijs. et ſicut de emorroiſſa legit̉/ peius indies ſe habebat ex remedijs ⁊ impēſis. Cōſuluit tandē vnꝰ exꝑ torū/ vt ad orationē totū ſe ꝯuerteret. ⁊ ꝯtra ſcrupulos oēs ageret. ſuſcipiēs ſacr̄m. dicēs hec aūt ſil̓ia v̓ba. Credo ſicut eccl̓ia credit. Credidit ⁊ acceſſit. ſerenatꝰ eſt ⁊ ſolidatꝰ. nec paꝝ illumīatꝰ deīceps circa veneratōꝫ hꝰ ſa cri. ¶ Diſcipulus Noui ⁊ ego illū ¶ Mgr̄. Noui ꝓinde ⁊ exꝑtꝰ noui/ nedū circa hunc articulū. ſꝫ ī alijs varijs conſiliū hͦ habuiſſe ſil̓em effectū quēadmodū teſtat̉ Augꝭ. ꝙ ad vnā vocē ceſſerūt oēs dubietatꝭ tenebre. ⁊ pe rierūt oēs q̄ſtiones qͥbꝰ anxiebat̉ circa tertū apl̓i. Deniqꝫ memīt alio loco. ꝙ nō ſatiebat̉ dulcedīe mirabili ꝯſiderare dei cōſiliū circa redēptōeꝫ generꝭ hūani. qͣlē deniqꝫ poſtmo dū ī oībꝰ articul̓ fidei. noīatim in hͦ ſe p̄ſtite rit. exꝑta letat̉ oīs eccl̓ia. Hodie maxīe ſub annuo ſolēnitatis ſue feſto qͦ hec ſcribimus. ¶ Diſcipulꝰ. Orādus ergo ē deꝰ. ¶ Mgr̄. Credo dn̄e. da intelligā qd̓ credo. nūc qͥdē ex ꝑte. tūc aūt facie ad faciē ⁊ ꝑfecte oratū eſt ¶ Diſcipulꝰ Quid ſi noluerit exaudire di cēs. Sufficit tibi gr̄a mea qꝛ credis. Fides em̄ dei donū ē (ait apl̓s) ne qͥs gl̓iet̉ ¶ Mgr̄. Sufficit itaqꝫ mihi ſed ſi ampliora mihi li beralitas ſua ꝯcedere voluerit/ n̄ abijciā. nec ingratus recipiā. Alioqͥn deneget aut tollat oēm caligine ꝑegrinatōis hmōi intelligen tie folluſtratōꝫ. ſit lucerna pedibꝰ meis ſoluꝫ fidei v̓bū. ⁊ lumē ſemitꝭ meis. potiꝰ qͣꝫ cū cla ritate maiori. manꝰ pctōris ꝑ ſuꝑbiā aūt cu rioſitatē moueat me. ¶ Diſcipulus Placet hͦ hūilitatꝭ fundamētū. ¶ Magiſter. Nūc ſi vis videre ih̓m/ oꝑtet (qꝛ ſtatura puſillꝰ es ⁊ turbe fantaſiaꝝ te cōprimūt) vt aſcēdas in arborē ſicomorū exemplo Zachei. ſil̓ obedi ſapīe. q̄ poſt p̄parationē huiꝰ ſacr̄i ſub typo īmolatōis victīaꝝ ſuarū vocat ad arcē. ¶ Di ſcipulus. Explana qͥd ꝑ arcē intēdis ⁊ ſico moꝝ. ¶ Mgr̄ Mentē tuā ⁊ myſticā ſapīaꝫ ¶ Diſcipulꝰ Quo pacto ſic? ¶ Mgr̄ Colli ge ꝑ interp̄tatōꝫ ſicomori q̄ ficꝰ fatua d̓r. ſil̓r ⁊ crede Dionyſio dicēti ſapīam dei diuiniſ ſimā ſtultā eē. Siqͥdē et apl̓m audi. Qd̓ ſtul tū inqͥt ē dei ſapientiꝰ ē hoībꝰ. Et iterū. Qui vult ſapiēs eē/ ſtultꝰ fiat. Hic titulus ſchole huiꝰ ſtulticia ē. tradēte lactātio. Audi apl̓m Predicamꝰ ih̓m xp̄ꝫ iudeis qͥdē ſcādalū. gre cis v̓o ſtulticiā. ſꝫ qd̓ ſtultū ē dei/ ſapiētiꝰ eſt hoībꝰ. ¶ Diſcipulus. Cur ea q̄ cōia ſunt ꝓ tota fide xp̄iana. nūc inducꝭ ad ſingularē ma teriā quā tractamus. ¶ Magiſter Rō ī ꝓm ptu ē. qꝛ nulla videt̉ apud ſapiētes huiꝰ ſecl̓i maior. nulla abſurdior ſtulticia. nullaqꝫ ma gis infatuat ſenſus carnis exteriꝰ ⁊ interiꝰ qͣꝫ hec ſapīa dei. Cognitū eſt qͥd latrator iſte de mens euomuerit aduerſus leges oēs ꝙ mā le ſunt. xp̄iana v̓o peſſima q̄ deū ſuuꝫ qͦtidie comedit. ¶ Diſcipulus. Cū tot nephade le ges fuerūt ⁊ horrēde dātes ī ſacrificiū ⁊ epu las hoīes viuos/ īmo filios ꝓprios et filias cū alijs innoīabilibꝰ portentis vicioꝝ. colli go qͣntū qͣle ve ſcādalū ⁊ ruinā maledictꝰ iſte ſibi ſuſcitauerit aduerſus hͦ bn̄dictū ſacr̄m. ¶ Mgr̄. Sic refert Lyra de iudeis. ꝙ ido latras nos exinde peſſimos execrant̉. Facit ad hͦ hyſtoria iudei bullientꝭ ⁊ trāſuerberātꝭ hoſtiā cōſecratā pariſius. ſꝫ miraculū cōfuta uit illū. alioſqꝫ ꝯuertit ¶ Diſpulus Nota loq̄ris. Ad queſita nūc accecꝭ cām aperiens ad intelligentiā. Cur ita deū fieri voluerit qͥ oīa fecit ī ſapīa? ¶ Magiſte Rn̄det apl̓s ꝙ qꝛ ī dei ſapiētia mūdus eū non cognouit. placuit deo ꝑ ſtulticiā p̄dicatōis ſaluos face re credētes. ¶ Eſt aūt hec ſtulticia p̄dicatōis. ꝙ deus pōt alia facere qͣꝫ fecerit. aut facit ꝓli berrimo ſue volūtatꝭ arbitrio. Hoc em̄ xp̄i ane religionis fundamētale pͥncipiū. qͦ ꝯceſ ſo/ ſubuertit̉ ⁊ corruit funditus oīm ph̓orū radicale pͥncipiū. Oīa q̄cunqꝫ voluit dn̄s fe cit/ ait xp̄ianus. Oīa q̄cunqꝫ fecit dn̄s dicit̉ ph̓s) neceſſario fecit. nec aliter aūt al̓s facere potuit. ¶ Diſcipulus. Pridē recēſui mecu Super Magnificat LXXX 2 LXXXIX qꝛ nō pōt tradi capitalior diuerſitas int̓ fidē ⁊ ph̓iaꝫ. Nā poſito ph̓ie fundamēto/ ſequit̉ neceſſario mundū nunqͣꝫ incepiſſe. Sequit̉ aīas hūanas vel eē infinitas. vel eē vnica. vt delirat Auerrōis. vel migrare de corꝑibꝰ in corꝑa ꝑ infinitas reuolutionū vices. vt ſom niabāt Pitagoras ⁊ plato ⁊ ſequaces. aut ꝙ aīa rōnalis mortalis ē. Quodcūqꝫ v̓o ꝯceſ ſum fuerit ex altero qͣttuor hoꝝ modorū. tol lit̓ ꝯſequēter oīs pia religio. ¶ Mgr̄. Uere colligis. Nūc oculos tue ꝯſiderationis fide purgatos ꝯuerte ad btāꝫ beataꝝ Mariā. ꝑ pendēs aꝑte qͣꝫ verū ſit illud eccl̓ie laudātis eā p̄coniū. Gaude maria ꝟ̓go cunctas here ſes ſola interemiſti ī vniuerſo mūdo; ph̓orū maxīe. ¶ Diſcipulꝰ. Quō pacto ſic? ¶ Ma giſter Nimirū. qꝛ verbū ꝟbo virgo ꝯcepit. ꝟgo ꝑmāſit/ hoc nos credimꝰ. ipſa ꝑ exꝑien tiā intellexit. Nihil v̓o ſcit̉ verius qͣꝫ doctri ne exꝑientia. Hāc ſolā habere ducē et mag ſtrā ꝓfeſſi ſunt ph̓i. Siquidē tolle certitudi nē exꝑientie. tolle veritatē eius. ſubuertit̉ pa riter oīs philoſophantiū via vel inueſtigatō veritatis. Tollit̉ vero falſa vel inſufficiens experiētia. quā opinati ſunt ph̓i hr̄e genera lem. ꝙ ex nihilo nihil fit. ꝙ nō niſi ꝯmixtiōe ſexuū hō fit. ꝙ deus nec homībꝰ nec corpor bus cohabitat. cū ceteris ſine numero. q̄ oīa partus ꝑ virginē noſtrā exꝑtus/ falſificat et G ꝯfundit ¶ Diſcipulus Habebat ne Maria rōnes alias ab hoc vnico partꝰ exꝑimento. ¶ Mgr̄. Habebat ꝓfecto ꝑ ſpm̄ propheti cum/ tā ſuū qͣꝫ p̄cedentiū patrū. qͥ ſpūs aper tiſſima luce ſuꝑ oēm rationē vel demōſtrati onē haberi naturalit̓ poſſibilē/ veritates no ſtre fidei certiſſime reuelabat. ⁊ ad intelligen tiā colluſtrabat. ¶ Diſcipulus. Quid que ſo dixeris? An beata nr̄a videbat veruꝫ cor pus filij ſui / dn̄ ip̄m ſacramētaliter ꝯſecratū ſumebat? Ma giſter. Si de viſione ſenſua li queris. nec ⁊h oculis eius ī via. neqꝫ nūc ī patria corꝑali er ꝑcipi pōt vt hic ē. Intelli gi ꝟo ſic̄ ⁊ creſi vere pōt ſicut nec ſpūs ocl̓o ¶ Diſcipulus Cōfundit hec intellectual̓ ex periētia ſapiētiſſima ſtultū ph̓ie pͥncipiū ve lut in om̄ibꝰ. Sed erat altera ne rō marie cō tra ph̓os qͣꝫ ꝑ reuelatiōem aut fidē? ¶ Mgr̄. Erat profecto/ qͣꝫuis rationē hāc etiam ex naturalibꝰ ⁊ methaphiſicis officinis. ⁊ nr̄a fi des plurimū iuuaret ⁊ illuſtraret. ¶ Diſcipu lus Affer obſecro rōem vel moralē ſi habeſ vel methaphiſicā vel mathematicā vel logi calē vel legiſticā ẜm tres ꝑtes ph̓ie. ¶ Mgr̄. Animaduerte ī pͥmis veritatem vnā. qͣ ſalu briorē. qͣ ſolidiorē nullus vnqͣꝫ ph̓oruꝫ legit̉ poſuiſſe. nullus recte philoſophātiuꝫ tradit̉ vel neſciſſe vel negaſſe. ¶ Diſcipulꝰ. Pape dic q̄ ſit illa ⁊ ſi theologie cōſona ſit? ¶ Ma giſter Conſona plane. Eſt aūt hec veritas Quicqͥd fit/ fit ꝓpter finē. ¶ Diſcipulꝰ. Le gi eā ī phiſicis ⁊ metaphiſicis ab Ariſtꝭ. legi ab Auicꝭ. legi a ꝯmētatore ⁊ Algaſel/ cuꝫ ce terꝭ ſub hac ſnīa varie demōſtratā. Nec vox vlla exꝑientie ꝯſonantior inuenit̉. ſed qͥd ad rē nr̄aꝫ? ¶ Magiſter Multū ꝑ oīa. Primo qꝛ ꝯſequēter oꝑtet vt ẜm exꝑientiā vel exigē tiā finis/ cetere oēs cauſe tres habeāt mode rari. ſicut efficiens cāſit illa pͥncipalis. īſtru mētalis aut coadiuuās. Iteruꝫ material̓ cā ſit illa pͥma vl̓ ſcd̓a vel tercia. Rurſus forma lis cā/ ſit illa ꝯſtituēs. informās. inherēs aut ſolū exemplaris. aut obiectaliter ſeu vitalit̓ immutās. de quibꝰ nō ē diſſerendū ꝑ ſingl̓a. ſufficit applicare propoſito. ¶ Diſcipulus. Sufficiat dū pͥmitꝰ on̄derꝭ veritatē hanc theologie ꝯformē eſſe. ¶ Mgr̄. Nō pōt ad pn̄s efficacius exēplū ſumi/ neqꝫ ſublimius qͣꝫ in ꝯſtitutiōe pͥma hierarchice politie. vbi ſeraphin ſuꝑiores collocant̉ ⁊ immediatio res deo. qꝛ bonitatē ⁊ amorē dei ꝓximius in ſpiciūt. q̄ bonitas ⁊ amor finis ē oīm aliorū Ad cherubin vero cā formalis vl̓ exēplaris ſpectat. ſic̄ efficiēs ad potētiā ī thronis deſi gnata. ¶ Diſcipulus Lego exēplū hͦ a Di onyſio traditū ſil̓ ⁊ deductuꝫ. ¶ Mgr̄ Nūc ꝟo ſolerter attēde ꝓ re nr̄a demōſtratōeꝫ mo ralē. Primo a fine ꝓ ſtulticia noſtra ꝯͣ mūdi ſapīam. q̄ more golyath iugulatur enſe ſuo. Portat inſuꝑ lr̄as (vt Urias) mortꝭ ſue. Si em̄ cūcta facta ſunt ꝓpter fineꝫ. hō (cū bona gratia ph̓oꝝ. ſi ſūt hoīes) nō erit excludendꝰ Nunqͦd em̄ vane ꝯſtituiſti oēs filios hoīm q̄rit ꝓpheticꝰ ph̓s hͦ a dn̄o ſic̄ īpoſſibile. Eſt igit̉ hoīm finis aliqͥs. et hic quideꝫ ſuꝑior ad bruta oīa. quēadmodū p̄cellit ea rōe q̄ dei ca pax ē. ⁊ ꝑticeps eē pōt ꝑ cognitōem ⁊ amorē cū memoria Mētior ſi nō Ariſ. inchoauerit duos libros ab hͦ pūcto ẜm duplicē vim aīe rōnal̓. volūtatis .ſ. ⁊ intellectꝰ. In ethicꝭ de volūtate. Oīa inqͥt bonū appetūt. In meta phiſicis de intellectu. Oēs inqͥt hoīes natu ra ſcire deſiderāt. Colligat̉ acriter vtrobiqꝫ ꝯſeq̄ns deductio. qͥd aliud īuenimꝰ ꝯcluſuꝫ qͣꝫ hoīes factos eē ad btītudīs ſeu ad felici tatis ꝯſecutōem. Hec aūt ꝯſecutio nec hr̄i (ſic̄ ꝓxīo dicebat̉) ſi oīa d̓ neceſſitate eueniūt Pp Tractatus nonus vtiqꝫ neceſſario ſi deus neceſſario agit ad ex tra. qꝛ nulla cā ſcd̓a ē n̄ ſibi eēntial̓r ſubordi nata. Sꝫ neqꝫ pōt vlla beatitudo manere / ſi hoīes vel infiniti ponunt̉ actu. vel finiti ſub vno intellectu. vl̓ ꝑ mortē totalit̓ deficiētes. aut de beluis ad beluas ẜm aīam regirātes. ¶ Diſcipulus Urget vehemēter moral̓ hec rō/ cōes hn̄s ꝓ omī ſecta cāe ꝑtes. dic logica lē rōeꝫ. ¶ Mgr̄ Accipe ſil̓ cū metaphificali. ꝓ maiori ſolidioriqꝫ ꝯpēdio. Pono iſtā. De us ē qͦ maius cogitari nō pōt. Debet eā logi cus admittere. qm̄ ex eius ꝯceſſione nihil ſe quit̉ impoſſibile. Debet ⁊ eā metaphiſicꝰ ac ceptare. qͥ ponit deū eſſe pͥmū in entibꝰ. īmo ſuꝑ oīa quo nullū maius eē pōt. qꝛ iaꝫ ſi eſſe poſſet. eēt. cū in neceſſarijs nō differāt eſſe et poſſe. ẜm Ariſt. ⁊ veritatē. Pono ꝯſequēter vtriqꝫ logico ⁊ metaphiſico. Cū deꝰ ſit opti mū ⁊ ſummū in rebꝰ ⁊ ſuꝑ oīa. dicet̉ recte. et erit ens vniuerſaliter ꝑfectū. Et ne ꝓceſſum impediat/ vel nomīs eqͥuocatio/ vel ignorā tia. voco ens vniuerſalit̓ ꝑfectū. cui nulla de eſt ꝑfectio. nec imperfectio vlla adeſt Et hoc Anſelmus ſic explicat Ens cui ꝯuenit oīs ꝑ fectio ſeu potiꝰ oīs ꝑfectōis denoīatio. q̄ me lius ē ip̄m qͣꝫ nō ip̄m. id ē vn̄ res ꝑfectior d̓r. ⁊ ē ſimpl̓r ſi ſibi ꝯueniat illa denoīatō ꝑfecti onis qͣꝫ ſi careret illa ¶ Diſcipulꝰ Nō video qualiter ī hac deſcpͥtione entis ſimpl̓r perfe cti/ debeat logicus aut metaphiſicus diſſen tire tibi. cū noīa ſint ad placitū. ¶ Magiſter Uocamus ens tale deū. īmo iā nō ſolū vo camus cū logico/ ſed ipſi metaphiſico aꝑtiſ ſime demōſtramus. qm̄ natura ſemꝑ incepit a ꝑfectꝭ. Iō neceſſe ē ꝙ purus actus p̄ceſſe rit oēm potentiaꝫ. Quid aūt ē purꝰ actus/ ſi nō ens ꝑ ſe ⁊ ſimpl̓ dictū/ ſine additōe qͣcun qꝫ? Et hͦ vtiqꝫ ꝯceſſuꝫ ē ab oībꝰ eē ⁊ eſſe deū. Nā ſi tale ens ſimpl̓r dictū nō ē ens. qͥd ali ud eſſe pōt? Si logicus reſoluit diffinitōes ſuas ad aliqͥd pͥmitus intellectuꝫ illud vtiqꝫ neceſſario d̓r ens primū ⁊ ſimplex. Quicqͥd em̄ intelligit̉ (arguit Bonauētura) intelligit̉ vel vt nō ens vel vt ens. Hec diuiſio ē ꝑ im mediata. ⁊ in pͥmo pͥncipio .ſ. vt ens ⁊ n̄ ens. cū priuationes ⁊ negationes nequeāt intel ligi niſi ꝑ habitū oppoſituꝫ prius intelliget̉ ens qͣꝫ nō ens. Si aūt ita ē/ oportebit ꝙ ens intelligat̉ altero modo. vel vt ens in potētia. vel vt ens in actu ꝑmixto potētie. vel ſine po tentie admixtione. Si iſtud ſecundū detur. hallet ꝓpoſitū. qꝛ illud ē deus. oportet aūt ꝙ da ſit/ ꝙ potētia nō niſi ꝑ actū cognoſcit̉. ⁊ quaſi ꝑ analogiā. Et ꝯſequenter ex ph̓i re gula logicali. ſi analogū ꝑ ſe poſitū/ ponit̉ ꝓ ſuo ſignificato pͥncipali. ita eſt pͥma vera ne ceſſaria. deus ē ens. ꝯcedenda tā a logico qͣꝫ a ph̓o metaphiſico. īmo apd̓ hn̄tes verā ter minorū illoꝝ duorū noticiā. ens ⁊ deus/ di cenda ē ꝑ ſe nota nō minus qͣꝫ pͥmū pͥncipiū. ¶ Diſcipulus. Irrefragabiliter mihi vide ris cōplecti/ iuncto ꝙ ſi ens ī potentia prius dicat̉ intelligi. neceſſe eſt hoc fieri reſolutiue ꝑ ens in actu. ſed ꝑge ꝯſequēter. ¶ Magiſter Precurro. tu ſequere. Si deo cōpetit oīs denomīatio ꝑfectionis ſimpl̓r. abiecta pror ſus imꝑfectione. cuꝫ ꝑfectius ſit agere libere. ꝯtingenter/ extra ſe. qͣꝫ neceſſitate nature. cō uenit hec libertas deo. Quāuis em̄ libertas ꝯtingentie nō ſit ꝑfectionis ſimplicit̓ reſpe ctu finis. eſt tamē ꝑfectōnis reſpectu ordina torū in finē. qn̄ ſine talibus medijs finis ne dū haberi vel acquiri pōt. ſed obtinet̉ neceſ ſario/ ſicut eſt de deo. cuiꝰ ꝑfectio nō depen det ab alijs extra ſe. alioqͥn nō eēt ꝑ ſe ſibi ſuf ficiens. alioquin p̄terea nō poſſet eē beatus abſqꝫ creaturis ¶ Diſcipulus Fecimus ab inchoata ſacramenti euchariſtie materia di greſſum plus mole ſnīaꝝ qͣꝫ verborū graui dū. non tn̄ inutiliter/ ad exaltationē ſtulticie xp̄iane ꝯtra ſapiētiā mūdanoꝝ. ¶ Magiſter Quid ſi voluerimus traducere mathema ticā ad rē noſtrā. ¶ Diſcipulꝰ. Uide oro qͥd agas. qꝛ nō hꝫ euchariſtie ſacr̄m emulā acri orē/ q̄ ꝑ ſuas acribologias. id ē demōſtratio nes potiſſimas. ⁊ ꝑ ꝯmunes animi ꝯceptio nes oppugnare nos ſatagit. Cōſtat ait ꝙ ſi due quantitates iuxta ponant̉. ⁊ neutra alte ram excedat. ambe ſunt equales. Iteꝝ ſi ab eqͣlibꝰ ineqͣlia demas. q̄ remanēt ſūt ineqͣlia. Totū eſt maiꝰ ſua ꝑte. Et ita d̓ ceterꝭ ꝑ ſe no tis. Ecce ꝟo clamat iſta. Ecc corpus hūa nuꝫ ſolite quātitatis/ applicat hoſtie ꝑuule. nec tn̄ excedit vel excedit̉ ¶ Aagiſter Eſſet vtinā nobis intellectualis iſte vigor eleuatꝰ ſuꝑ fantaſiā ⁊ imaginationē/ diēadmodū fu it ī Maria. ꝑſpicuū eēt ſtatim ꝙ aduerſus hͦ ſacramentū mathematice poſitōes nihil cō cludūt. Poſſemꝰ inſuꝑ ex diuerſis eloquijs filiaꝝ mathematice. q̄ ſūt Ariſmetrica. Geo metria Muſica ꝑſpectiua Aſtronomia/ gra tas acciꝑe pro nobis manuductōnes. Sed ad ꝯpendiū ſatis ſit hic explodere q̄ obiecta ſunt ꝑ diſtinctōꝫ/ qͥd ē qͣntitatē applicare qͣn titati. Aut hͦ fit dimenſiue aut ꝯmēſuratiue vl̓ circūſcpͥtiue. ⁊ ita mathematicas ꝯcepti Super Magnificat LXXXIX ones non negamꝰ. aut applicatio fit tm̄mō diffinitiue ⁊ nō localit̓. quēadmodū aīa rati onal̓ applicat̉ corꝑi ſuo tota ī toto. et tota in q̄libet ꝑte. nō localiter. Et ſuꝑ hͦ nihil ad ma thematicā/ cui deeſt intellectual̓ oculus fide purgatus. vt poſſit diuinū hͦ myſteriū intue ri. Debemꝰ qͣſo deū plꝰ noſſe/ qͣꝫ mathemati cus natural̓ p̄t intelligere. Si filia eiꝰ aſtro logia potuit inueſtigare (licet vmbralit̓ ⁊ im ꝑfecte) ꝟ̓ginē beatā geſtare ī gremio pueꝝ ce litus ī ſigno v̓ginis/ quē aliqͥ Ieſuꝫ vocant (ſicut teſtis eſt Albumaſar) nō abnegemus ptū noſtre virginis. qꝛ tal̓ decet partus deū R¶ Diſcipulus Omiſeris iſta pronūc fauorē fidei ſonātia. ⁊ ad defenſionē ꝓpriā intende docens quēadmodū quātū corpꝰ alteri poſ ſit coaptari mō non quātitatiuo. qm̄ exēplū de aīa rationali nullū ē vere. caret em̄ qͣntita te. ¶ Mgr̄. Fiat hͦ ꝑ ꝯuerſionē panis ī cor pus xp̄i iā exiſtens/ accidentibꝰ panis rema nentibꝰ. ita ꝙ iā corpus xp̄i nō eſt hic locatū ī hoſtia ꝑ dimēſiones ꝓprias. ſꝫ ꝑ illas q̄ pa nem efficiebāt. Et qꝛ q̄libet ꝑs panis tranſ ſubſtātiata eſt ī totū corpꝰ xp̄i. ꝓpterea totū eſt ī tota hoſtia ⁊ totū ī qualibet ꝑte. nō plus habēs poſitōeꝫ ad locū dimenſiuā qͣꝫ aīa no ſtra. ¶ Diſcipulus Et ſi p̄ſupponat hec rn̄ ſio tua reꝫ valde mirabilē. non tn̄ ita deo im poſſibilē/ qͥn ſubſit ſibi cū voluerit poſſe Ne qꝫ em̄ maius eſtimo eē rē mutare ī aliā ꝑ po tentiā obedientialē creature/ qͣꝫ reꝫ ex nihilo producere. Sꝫ qͥd dicet̉ ẜm poſitionē illorū qͥ ꝯtendunt panis ſubſtātiaꝫ remanere/ tāqͣꝫ ſit facilior ad ſaluandū hec poſitio. ¶ Mgr̄. Immo v̓o difficilior ⁊ heretical̓. tū qꝛ dā nata ꝑ eccleſiā. tū qꝛ tollit verā exiſtentiā cor poris xp̄i in hͦ ſacr̄o. Nō em̄ remanet via vel ratō ſaluādi verā pn̄tiā acͣtualē corꝑiſ xp̄i/ ni ſi qꝛ trāſſubſiātiatus ē panis ī ip̄m. ſꝫ ſaluat̉ modo dicto Fallit̉ itaqꝫ ph̓oꝝ ⁊ mathema ticorū imagi latio. qͣſi totū corpus ſit exten ſum ⁊ extēſiut ſub dimenſionibꝰ hoſtie. ita ꝙ ꝓpria quātitis ſit rō ſibi eēndi ī loco qͣſi pro pterea ſit reſpectus ad locū. ſicut ē ad inuicē partibꝰ ī toto. neqꝫ tn̄ dimenſiones panis re manētes/ efficiunt corpus xp̄i vel inherēt ſi bi. ſed ꝑ ſe ſtant ab omni corꝑe ſeꝑate. Un̄ ſi cut dicimus nos Petrū videre/ dū videmus ſua accidentia vel figurā. Ita dicimꝰ nos vi dere corpus xp̄i dū videmus accidentia pa nis illius qͥ ī ip̄m trāſſubſtātialiter ꝯuerſus eſt. ¶ Diſcipulꝰ. Cauſaꝫ aꝑis cur p̄dictꝰ e ror dū putat̉ eē facilior deſtruit totā fidē huius ſacramēti d̓ vera exiſtētia corꝑis xp̄i ſub ſpeciebꝰ panis q̄ nō ſolū figurāt ſꝫ ꝯtinēt. ali oqͥn ſi nō ꝯtinerēt nō plus eēt hoſtia adorā da qͣꝫ petra deſerti/ q̄ xp̄m figurabat. Petra aūt erat xp̄s ait apl̓s. Sic d̓ figurꝭ oībꝰ alijſ Sic de imaginibꝰ ⁊ picturꝭ et litteris/ curre ret argumentū. Deniqꝫ nec fides hr̄et meri tum. nec veritatē xp̄i verbū. nec efficaciā eiꝰ ſacramentū ¶ Mgr̄. Adde ꝙ fieret iniuria p̄dicatoribꝰ p̄mitiue eccl̓ie doctꝭ ab ore pro prio beate v̓ginis. Sic̄ ⁊ Paulus aſſerit ſe hāc veritatē a dn̄o accepiſſe. Poſſem addu cere mira ſuꝑ hac trāſſubſtātiatiōe mōſtrata ꝑ alia. Inſuper manuducere legis vtriuſqꝫ mira. exemplo Ambroſij ꝓmptū eēt. Sꝫ ſi ſenſus deficit. ad firmādū cor ſincerū ſola fi des ſufficit. ¶ Diſcipulus. Sufficit mihi L plane. qͣꝫuis claritas intellectual̓ ratōnis ad dita ſit deo laus ⁊ gl̓ia. Claret ex fine ꝙ inſti tutū ē hͦ ſacramentū. qͣtinus on̄deret deꝰ im menſitatē ſue potētie. Incomp̄hēſibilitateꝫ ſue ſapīe. Inenarrabilitatē rue beniuolentie Et hec triplex rō eſt potiſſima. qm̄ ī ꝑfectio ne final̓ cauſe ſolidat̉. Propterea tranſfer te nūc ad declarādū copioſiſſimā vtilitateꝫ hu ius ſacramēti. ⁊ poſtmodum regredi poteri mus ad ceteras queſtiōes ſi fuerint inſinua ti fructꝰ (o bn̄dictiſſima v̓go) bn̄dicti fruct ventrꝭ tui. vn̄ crebro ceciniſti magnificās cū exultatōe ſpūs ad ſuꝑmentales exceſſus ra pta. Eſurientes impleuit bonis. ⁊ diuites di miſit inanes ¶ Mgr̄ Eſuries ī pͥmis neceſ ſaria nobis ē. ſi tātis querimꝰ impleri bonis ¶ Diſcipulus. Sic putādū. Sꝫ qͥd impe dit/ aut qͥd inducit hāc eſurieꝫ/ aꝑire paucis nō poſtponas. ¶ Mgr̄ Scis qͥd obſtabat filijs iſrael ne mana ſaperet eis. ſꝫ verteret̉ in nauſeā? ¶ Diſcipulꝰ. Murmur improbuꝫ ⁊ ingratuꝫ. qꝛ deſiderabāt carnes. allia. por ros ⁊ pepones egypti. ¶ Mgr̄. Caueamꝰ ſil̓es fieri. guſtatis qͥppe tā vilibus egyptia ce tenebroſitatis eſcis/ deſipit oīs cibꝰ ſpūa lis. Eſuries itaqꝫ cauſat̉ ex euacuatione ſto machi a noxijs humoribꝰ. hāc vero pauꝑtaſ ſpūs facit. Exemplū habet̉ xp̄i crucifixi. nō vult bibere vinū ſecularis delectatōis. quia myrratū. qꝛ felleū. qꝛ acetoſum ē ſpiritu. Di cit cuꝫ p̄s. Renuit ꝯſolari aīa mea. Memor fui dei ⁊ delectatus ſum. Rurſus ipſe timor dn̄i reuerentialis/ obediens et humilis/ ope rat̉ eſuriem ſanctā. qꝛ ſanctā a ſeculo irenita tem. Mititas p̄terea cū pietate/ tollit Itus amariſſimū rācoris ⁊ inuidie. ScientiPp 2 Tractatus nonus cum luctu purgat ⁊ abluit vaſculū cordis a ſinthomatibꝰ et fetoribꝰ p̄teritorū criminuꝫ. Confert̉ ꝑinde fortitudo ſanitatis ī ſpū. vn̄ ꝯſurgit eſuries ⁊ ſitis iuſticie. Et vbi iuſticia ſi in hoc defuerit ſacramēto? Deniqꝫ poſtqͣꝫ dixerat ꝓpheta de male habentibꝰ. Oēꝫ eſcā abominata ē aīa eoꝝ. Addidit. clamauerunt ad dn̄m. Sequit̉. Miſit verbū ſuū et ſa na uit eos de interitiōibꝰ eoꝝ. Et quō ſanauit? niſi quia faſtidio pereunteꝫ recreauit appeti tū. Ideo ſanauit. qꝛ nō ī ſolo pane viuit hō. ſed ī omni verbo qd̓ procedit ab ore dei. At vbi mittit̉ iſtud v̓buꝫ pn̄tialiꝰ alibi qͣꝫ apud hͦ ſacr̄m? Deſit igit̉ iners deſidia q̄ ſibi noxi os ex indigeſtione humores attulerat. cuꝫ ꝑ exercitiū calor nō acuit̉ in ſpū ſed lāgueſcit. Aſſit tandeꝫ maſticatio ꝑ integros et fortes meditationis ſancte dentes. quo fiet vt cibꝰ ita ruminatus plus ſapiat. plus appetat̉. ac ꝑinde plus nutriat ¶ Suffecerit hic ꝓ p̄ſenti dragmate pſalterij Marie ſuꝑ hac cordula. Eſuriētes impleuit bonis ꝑ notulas centū. ¶ Porro ſuꝑſunt longe plura q̄ certꝭ ex cau ſis cenſeo ꝯuenientius ꝑ ſoliloquiū qͣꝫ ꝑ allo quiū noſtꝝ meditāda eſſe. vel quātuꝫ noſtra pſaltes impetrauerit ꝯtemplāda. Tu inte rim frater tecū habita. poſtmodū fiet duꝫ re ditus erit nobis ad cōe colloquiū doctrina lis aꝑtio ſuꝑ omnibꝰ in ſoliloquio ꝑſonatis ¶ Diſcipulꝰ Longanimis expectabo. Finit primus tractatus. Sequitur alter ſoli loquus multa varietate diſtinctus Et ſunt in eo ꝑticule quaſi notule cantabiles cētene vel vltra pro loco ꝑegrinationis mee. Agnificat aīa mea dn̄m. dum clauſo ortuli noſtri florētꝭ oſti m olo vacamꝰ a ſcl̓o. dū nullꝰ ob ſtrepit alienus. Loqͣr nunc ad cor tuū. dicā. Magnifica pre cor aīa mea dn̄m. Magnifica/ qm̄ magnifi ce fecit. Eſurientes em̄ īpleuit bonis. Dedit nob̓ panē de celo veꝝ ſub vmbracl̓o ſacroſcī euchariſtie ſacr̄i. Dedit ⁊ nobis abūde om̄ia ad fruendū ī hͦ bn̄dicto fructu ventris tui o bn̄dictiſſima femīaꝝ. Fas tibi eſt o aīa mea fas gloriari ⁊ ex toto dicere. Sub vmbra il lius quē deſiderabā ſedi. ⁊ fructꝰ eius dulcis gutturi meo. Sede igit̉ ſolitaria. ſede ⁊ ſile ⁊ leua te ſuꝑ te. ſede ꝑ quietē. nō ꝑ torporem. deuſꝫ implebit deſideriū tuū ī bonis. deſide rabas dilectū ex dilecto. dilectuꝫ ꝑ amorem amoroſiſſimū. Ecce ſub vmbra iſtius ſedes ſub ſacrꝭ euchariſtie ſymbolis. os aꝑi ꝑaui ditatē deuotōis. ⁊ attrahe ſpm̄ charitatꝭ. Di lata os tuū ꝑ deſiderij feruorē. Ipſe ẜm pro miſſum ſuū implebit illd̓. Et qͥbus īplebit? Plane fructu eius qͥ dulcis erit gutturi tuo. Sit o anīa mea guttur tuū/ ſicut dilecti tui ſuauiſſimū. Noli cadere ī maledictionē tali um quales ꝓpheta deteſtat̉. Sepulcꝝ patēſ eſt guttur eorum. Caue fetores horridos ex halare criminaliū ſepulcroꝝ Noli ſcatere te tris detractionū. aut qͣrūlibet ſpurciciaꝝ ca daueroſis feditatibꝰ ⁊ vermibꝰ. Sit puruꝫ. ſanctū. nitidius oleo leticie guttur tuū. Sit vinū optimū. dignū dilecto ad bibendū. ⁊ la bijs illiꝰ ⁊ dentibꝰ ad ruminādū. Exꝑierꝭ cer te viciſſitudinē dilecti. qꝛ dulcꝭ ē gutturi tuo fructꝰ eius. Fructꝰ iſte ſi neſcꝭ (o aīa mea) fru ctus ē triū ſeminū Triceſimus incipientibꝰ Sexageſimꝰ ꝓficiētibꝰ. Cēteſimus ꝑfectis. Seminatꝰ fuit ī terra/ nō exculta vl̓ aꝑta. ſꝫ fuſo tm̄ modo imbre celitus/ cū voto ſpūſſcī viuificoqꝫ calore. decoctꝰ fuit meridiano ſo le paſſionis. Dat̉ tibi nūc velatꝰ nebula. Di xit ſapiēs ꝙ ī feſtinatōe nebule ē oīm medici na. Suſcipe letātē. ſede vacās tibi ⁊ ſibi ſoli Senties affirmo qͥd ſapiat v̓buꝫ illud. Et fructus illius dulcꝭ gutturi meo. Guſtabis itaqꝫ o aīa mea qm̄ ſuauis ē dn̄s. guſtab̓ bo nū verbū eius ⁊ v̓tutes futuri ſeculi. credes ſapīe de ſe illa p̄conizanti. Spūs meus ſuꝑ mel dulcis. ⁊ hereditas mea ſuꝑ mel ⁊ fauuꝫ Curres poſt exhortationes. Trāſite ad me oēs qͥ ꝯcupiſcitis me. ⁊ a generatōnibꝰ meis adimplemi. Surge ꝓpt̓ea o aīa mea. Cur re. ecce trahit te dilectꝰ tuns poſt ſe. Trahen tē ſeq̄re. ſecura ſede ſub vmbra ſacroꝝ eucha riſtie velaminū. Exꝑieris ſane. gratulabūda qꝫ cātabis. Et fructus eiꝰ dulcꝭ gutturi meo Guſtato fructū dulcꝭ amici tu. ¶ Quid ſuꝑ eſt o aīa mea? qͥd dicis? qͥd ſpeius? qͥd gemiſ? Accipio furtiue venas ſuſurri tui/ clamās introrſus cū ſilētio. Sitio. Il̓ roducat me rex in cellā vinariā/ poſt cellaria fructus ſui. En ipſe ē vitis vera/ cuius vinū generat vir gines. nec ſolū generat/ ſꝫ imp̄gnat. Det ip̄e vinū illud. det bibere ſobriā ebrietatē ſpūs. Introducat me in cellā vinariaꝫ. Quid tibi vis o aīa mea? Dudū dixiſti poſt petitū oſcu lū oris ſui. Meliora ſūt vbera tua vino. Et iteꝝ. Memores vbeꝝ tuorū ſuꝑ vinū. Cur nō vinuꝫ petis? Sꝫ ꝓ te mihi rn̄deo. qm̄ ip̄e tibi ē lac ⁊ vinū. ſiquidē ⁊ vbera eiꝰ ſūt botri Super Magnificat LXXXIX LXXXIX vinee. loquit̉ qͦꝫ. bibi vinū cū lacte meo. Uo cat inſuꝑ. Comedite amici ⁊ bibite ⁊ inebri amī chariſſimi. ¶ Docte facis o aīa mea. īui tata nō abnegas. nō diſſimulas. nō cauſarꝭ. Dulcis fuit fructꝰ eius gutturi tuo. q̄ris ſiti ens ⁊ vocata bibere vinuꝫ diuine ſuauitatis poſt vbera ꝯſolātꝭ humanitatꝭ. petꝭ impleri qd̓ ſequit̉. Introduxit me rex ī cellā vinari am. ¶ Quid agis aīa mea? quenaꝫ hilaritas vultus? qͥs tremulꝰ ⁊ honorꝰ oculoꝝ nitorꝫ qͦſnā oīs geſtus. oīs alacritas. leticia ſiml̓ ⁊ voluptas? Quid ſiles? quid qͣſi ſpaſmata ſtu pes? Uere cognoſco qꝛ introduxit te rex in cellā vinariā. ordinauit ī te charitatē. immo charitate vulnerauit te. īmo charitatē ſi dici p̄t ſic̄ ſine mō. ſic ſine ordine dedit. Hīc mo dus dilectōis tue nō hꝫ modū. Hīc tota lit ſcēs. tota collabēs. tota te nō ſuſtinēs. ſuſpi rabūda ſuſurrās. Fulcite me floribꝰ. ſtipate me mal̓. qꝛ amore lāgueo. qꝛ vulnerata cha ritate ego ſum. Meditor ego mecū dūmō te taleꝫ inſpicio O triſtis nuꝑ anxia et pauper aīa mea) quāta ⁊ qual̓ ſit. hec dextre dei ſpō ſi tui mutatio mirās. ⁊ ego tecū recognoſco. Itaqꝫ libet exclamare O qͣꝫ bonꝰ ⁊ ſuauis ē dn̄e ieſu xp̄e ſpūs tuꝰ. qͣꝫ viuꝰ ⁊ efficax ſermo oris tui. qͥ ī cenaculo grādi ſtrato eccl̓ie tue ſyon/ panē ⁊ vinū corꝑalis edulij ꝯuerterit ī fructū lucē aīaruꝫ corꝑis ⁊ ſanguīs tui. Si qͥdē ſermo ille. v̓ba iſta q̄ locutus es/ ſpūs et vita ſunt. Uere ſpūs ⁊ vita. vn̄ vite talis effe ctus ē exortus ī te o aīa mea. Quid reliquuꝫ ēo aīa mea. fulcita es floribus ſctōꝝ deſide riorū. ſtipatamalis ordinatarū affectionuꝫ ſub expectatōe futuroruꝫ p̄miorū. Uideo qͣꝫ bn̄ tibi ſit. nō deſerit te collabentē dilectꝰ tu Indicat hͦ tuū velut aure tenuis ſuſpirium. Leua eius ſub capite meo. ⁊ dextera illiꝰ am plerabit̉ me. Acce iā fructū edere nō q̄ris ſu auē gutturi tu j. nō cellā vinariā introire. nō fulciri floribu s. nō ſtipari mal̓. ſꝫ tota ī totū lapſa ⁊ collapa. tota ꝯplexu ſuauiſſimo. ſe reniſſimo ⁊ caſto ī eius ſinu ꝯſopita qͥeſcis. Oqͣꝫ beatus ⁊ efficax ⁊ felix eſt cibꝰ iſte fru ctuoſus. Uinū eſt viuaciſſimū corꝑis ⁊ ſan guinis tui xp̄e ieſu. Un̄ talis comꝑatur effe ctus. tal̓ refectio. talis dormitio. qͥes talis ī O pace in idip̄m. ¶ Atuero qͣꝫ breuis hora. Dic obſecro te benigne Ieſu Sic em̄ innuere vi detur aīa mea) Dic ꝑ amores tuos qd̓ ſequit̉ Adiuro vos filie hierl̓m ꝑ capreas ceruoſqꝫ camporū/ ne ſuſcitetis neqꝫ euigilare faciatꝭ dilectaꝫ/ donec ipſa velit. O qͣꝫ bn̄ ſibimet et mihi excidit. ſiue excedimꝰ deo. v̓bū (o Pau le) ſumma ſuauitate refertū. ſiue ſobrij ſumꝰ vobis verbū heu erūna miſerie repletū. qꝛ re plet̉ hō multis miſerijs dū redit ad ſe. dū red dit̉ ipſe ad terrā miſerie ⁊ tenebrarum ab illa qua interim quieſcebat ī regione viuorum. ¶ Sic ꝯ aīa mea ſuſcitauit te vita immorta lis. reſorbuit te ad ſe pōdus corꝑis. Corpꝰ itaqꝫ qd̓ corrūpit̉ aggrauat aīam. Lāguida ꝓrſus ⁊ vulnerata charitate vigilas. Tu ſu ſpenſa reſpectas vndiqꝫ/ forte redeat ad te di lectus tuus. Cuiꝰ adhuc calore tepet. lectu lus noſter floridꝰ. Dirigis aures ad oēm ſo nitū vel flatū ſeu ſibilū aure tenuis. Si for te audiat̉ ī ſilētio vox optata dilecti tui. Fal lor aūt in ſomnis vigilo/ ſi nō ita res ſe habe at Nō em̄ poterit zelotes amicus minꝰ ama re qͣꝫ amica nō impar eē ad amoris viciſſitu dinē. Nā audio clamantē. vulneraſti cor me um ſoror mea. Quid igit̉? Conſiderans ego amorē ſponſi in celeri reditu/ laudo parit̓ vi gilantiaꝫ ſollicitudinis tue o anīa. Erat ad huc de lōge ſaliens ī montibus/ trāſiliēs col les/ alacer ⁊ hilaris cāticās p̄ amore. Senſi ſti ꝯtinuo diſtātis adhuc vocē ⁊ exultatōem Exiliſti ilico tremefacta ⁊ dixiſti. Uox dile cti mei eſt. ſupplendū quā audio. Uox ſono ra cuius auditu reſurgūt mortui. nā qͥ audi erint viuēt. Et nōne te mortuam indicas o aīa. aut certe mortue ſimilē/ dū amicꝰ abeſſe putat̉? Nō auertas (inqͥt ꝓpheta) faciē tuā a me. Dat rōem p̄cis. qꝛ ſil̓is ero deſcendenti bus in lacū. Uox aūt dn̄i duꝫ ſuꝑ aqͣs ⁊ aqͣs multas fantaſticarū fluctuātiūqꝫ curarū ſo nuerit. fit cōfeſtim (ipſo iubēte) trāquillitas. facit īhabitare diluuiū tale fluctiuaguꝫ. illic ſedēs. illic v̓tutē ppl̓o ſuo ſpiritali das et bn̄ dicēs ī pace. Sed ⁊ intercidit flāmā ignis il lecebroſe tēptatōis. vituloſqꝫ petulātis ſuꝑ bie licet lybani .i. cādidati/ videant̉ ſub colo re boni. ꝯcidit. obruit ⁊ ꝯterit. Hec ē vox di lecti. ¶ Uerū quid agimus. quorſum aīa. qͦr ſuꝫ abripimur. Referā ego tecū ſecrete inter nos alloquia tractare de fructu vite. de pa ne qui de celo deſcēdit. ⁊ dat vitā mūdo. vox exhortationis mee hoc dederat initiū. Ma gnifica nūc aīa mea dn̄m. ſubiunxerā quaſi ꝓ cauſa vel theoreumate dicēdorū. qꝛ eſuriē tes impleuit bonis. Sed ignoſcēdū ē. dāda venia ſobrie ebrietati. quā cella vinaria ꝓpi nauit. īmo vere iā venia nil opus ē. qꝛ digniſ ſimo noſtro ꝓbatōeꝫ ītimiorē oꝑat̉. on̄dſ ī hͦ noſtro ſacramēto. Eſuriētes īpleuit bonis Pp 3 Tractatus nonus Et ſic implent̉ vt plenitudinē nō capiāt. de ſiliant quaſi ruptis laguncul̓ viriū oīm. titu bāt/ qͣſi qͥs crapulatus a vino pondere pleni tudinis ſpūs/ tandē reſidēt ⁊ qͥeſcūt ī idip̄m. Pondus meū/ amor meꝰ. ¶ Dic ſi potes/ qͣn tis bonis impleta ē/ cuiꝰ oportuit caput a le ua dilecti ſuſcipi ⁊ leuari. Hic ē effectus pͥn cipalis vnꝰ inter ceteros/ cibi ⁊ potꝰ ſalutife ri ſacramenti. Uidet̉ ne tibi parū deficere a ſe. rapi ſuꝑ ſe. poſſe ex ſnīa dicere. Defecit ī ſa lutare tuū aīa mea. Et rurſuꝫ. Defecit caro mea ⁊ cor meū. Sꝫ ne mala putaret̉ hec de fectio ſubiunctū ē. Deus cordis mei ⁊ pars mea deꝰ ī eternū. Nonne ꝑs optima quā ele git maria. ꝑs de qͣ gloriās pͣs. dicebat. Dn̄s ꝑs hereditatis mee ⁊ calicꝭ mei. Suſtollā te ſuꝑ altitudinē terre ait dn̄s. ⁊ cibabo te here ditate pr̄is tui iacob. Propterea idē pͣs. ſub intulit. Etem̄ hereditas mea p̄clara ē mihi. Dicit in alio loco Paraſti ī ꝯſpectu meo me ſam. poſtqͣꝫ p̄miſerat. Dn̄s regit me et nihil mihi deerit. Tandē ſubiūxit. Et calix meus inebriās qͣꝫ p̄clarus ē. ¶ Noli deinceps mira ri ebriā que in cella vinaria bibit hunc cali cē. Uerūtn̄ qꝛ reꝑit̉ alius calix inebrians/ ca lix aureus babylonis. putares nil int̓eſſe in ter ebrietatē ⁊ ebrietatē. Audi quid aīa (quā introduxit rex pacificus in cellā vinariā) ad didit ꝓ munere. Ordinauit in me charitatē. Babylon interp̄tat̉ confuſio. ꝯtrariū ꝟo cō fuſioni qͥd amplius ē qͣꝫ ordo/ ⁊ ordo chari tatis? Charitas em̄ qͣſi chara vnitas. Un̄ colligis/ ꝙ ordo charitatis eſt ordo vnitatꝭ. ¶ Hic aſſumus o anima. bonū eſt hic eē. fa ciamus hic tria tabernacula ſiue cenacula. q̄ fabricauit ordo charitatis ad eſum et potuꝫ ſpūalis refectionis ſub vmbraculo ſpūs ob umbrantis. tibi vnū. intellectui vnū. menti vnuꝫ: vel tibi vnū. proximo vnū. xp̄o vnū. Quid rn̄des anima mihi? Neſcit forte ſpūs meus exemplo Petri qͥd dicat. Bibit ⁊ ip̄e d̓ cella vinaria. exꝑit̉ in ſe ordinatā charitateꝫ. Eſt nimirū ordo pariuꝫ diſpariūqꝫ reꝝ/ ſua loca vnicuiqꝫ tribuens diſpoſitio. Erit igit̉ ordo charitatis. idē qd̓ ordinatꝰ amor. Or dinat̉ aūt amor ad deū. ad ꝓximū. ad ſeip̄m. xp̄s eſt deus et proximꝰ ſimul. Moyſes ſil̓r inter deū ⁊ proximū mediator erat. Helyas deniqꝫ bonū zelabat vtriuſqꝫ. ¶ Decet o aīa mea attētionis trine libenter acciꝑe te que di cunt̉ ⁊ que dicenda parant̉. ¶ Multa ſuper het triplici tabernaculo vel cenaculo ſeu tri cimīo/ ſcis vbi tractauimus ſuꝑ cātico Ma rie. ponētes ſpiritū noſtꝝ velut architricli niū. te velut ī inferiori cenaculo. cor vel intel lectū in ſcd̓o. mentē in tercio. Procedamus nūc hic ⁊ altera via. tribuant̉ ſingul̓ vniuer ſa. Sit vnū cor ⁊ vna aīa. ⁊ vna mēs. et vnꝰ ſimul cū intellectu ⁊ voluntate ⁊ rōne ⁊ affe ctu ſpūs. Omnia ſiquidē vnū facit ordo cha ritatis. ordo chare vnitatis. Tu anima/ ſis eadeꝫ. qꝛ cor. mens. ſpūs. intellectus. ratio. voluntas. ſinderiſis. affectus. cum ceteris. Nec hoc extraneū. cū legamus ꝙ multitu dinis credentiū erat cor vnū ⁊ aīa vna. quā to magis vnius hominis ī ſeipſo qui habet nihilominus intra ſe regnuꝫ dei/ regnū om niū ſeculoꝝ? ¶ Diſtribuat ordo ſingul̓ ī plu ralitate. ⁊ vniuerſis in vnitate/ fructus ligni vite/ fructus duodeciꝫ ſpūs. quoꝝ p̄cipuus ē charitas/ ſup̄mus quidē. ideo dulciſſimus qꝛ altiſſimus. Diſtribuat in pͥmis ſub terna rio fructu ſuos. Aſſignet ꝑ relatiōeꝫ ad deū. ſacrificij oblatōem vel hoſtiā. Aſſignet ad ꝓ ximū iſtā cōionē ⁊ amiciciaꝫ. Aſſignet ad ſe ip̄m totū hoīem viatici refectōem. ⁊ exitꝰ ad patriā. ¶ Bene hic datus ē ordo charitatis circa bn̄dictū ſacramētū. ⁊ quo ad initiū. ⁊ qͦ ad mediū. ⁊ quo ad finē ſeu terminuꝫ. que tn̄ tria redeunt ad ſeipſa velut in myſticū circū lū. vt ſit ꝯſummatio ī vnū. Oblatio ſiqͥdem incitata ē in cruce/ facta deo ſacrificiū. Uia ticū ꝑducit hoīem ad terminū. Cōmunio te net interim ꝓximos hic in vnū. ¶ O ſi habe amus amicū ad quē vadamus media nocte pn̄tis miſerie/ ⁊ dicamus ei. Amice ꝯmoda id ē ꝯmode da mihi tres panes. O vtinā in ſtātia victꝰ det qͦt qͦt habemus neceſſarios. ⁊ eſurientes īpleamur bonis. ¶ Studioſitas neſcio an curioſitas ordinari meditat̉ cuili bet hoꝝ triū/ fructus duodecim ſub myſticꝭ aſſignationibꝰ in ſcriptura. Primo de nume ro. xij. panū ꝓpoſitōis in antij lege. Scd̓o de numero. xij. panū ī euāgelio .ſ. ſeptē ⁊ qͥn qꝫ/ duplici refectione. Tercione fontibꝰ he lym. quaſi totidē refectionibꝰ ʸ ꝛ nihil prohi bet om̄ē qd̓ reficit panem dici. Dicit̉ nāqꝫ a pan qd̓ eſt totū. Doceat nos hec petitio cuꝫ ſua gloſa. Panē nr̄m quotidianū. ⁊ ſuꝑſub ſtantialē (ponit Lucas) da nobis hodie. qͥd mirādū ſi fontes noīauerimꝰ panes. cū de la chrimis teſtat̉ pͣs Fuerūt mihi lachrime pa nes die ac nocte. Et alibi de cinere. Cinereꝫ tanqͣꝫ panē māducabā. Bn̄ ſuggeris ⁊ ſua des o aīa mea. ſuffecerit iſta tetigiſſe ꝓ ordīe charitatꝭ. ꝓqͣꝫ iuuamēto memorie in ſtudio Sūper ꝯCagnificat TIX meditatōis. Cauſaꝫ aperis ꝑſpicuā. Neſcit amor ordinē talē inſeqͥ. neſcit coartari. Or do ſuus ē hic ordinē nō ſeruare. Pergit quo cunqꝫ rapit. ducit aūt impellit/ aut agit ſpi ritus. qͥ vbi vult ⁊ qn̄ vult ſpirat. naꝫ et rote ſanctaꝝ ſcpͥturarū mouebant̉ ẜm impetum ſpūs. Spūs em̄ vite erat ī rotis. ⁊ cū eleua tis aīalibꝰ eleuabant̉ ꝑ ꝯtemplatōeꝫ. cū ſtāti bus ſtabāt ꝑ diſtinctionē/ ⁊ cū ambulantibꝰ ambulabant ꝑ operationē. ¶ Sequamur qͦ R rapiat feruor ſpūs. Oremus vt olim quaſi reſponſuri deo. Prebe fili mi cor tuuꝫ mihi. vt ita ꝓ menſura metri. p̄be cor tuū mihi fili rn̄deamus. Accipe pr̄ quo vis. fer. rape. duc age. defluat a ſe et ferueat ad te. Eſtuet ebria mens in ſuū ꝯuerſa furorē. Scis aīa qͥd ſe quit̉ ſub triplici ſimilitudine ſolis nota tibi ⁊ mihi. Arx. pax. fax. dux. lux. frux. rex quo qꝫ lex. lanx. Cōcernūt he dictiōes triplicate tria diuinis appropriata ꝑſonis. Sollici tudinē interim nocturne vigilie teneamꝰ. ſo ror aīa dū ꝑuenerit germanꝰ noſter ꝯqueſi turꝰ more ſuo ꝑ dialogū ſeu dragmata / vari andus erit ſermo. Poterit nihilominus no ſtri poſtmodū ꝑticeps eē ſecreti. Eſurientes impleuit bonis. Uolēs reficere benignꝰ Io ſus bonis/ nō qͣlibuſcūqꝫ ſed eternis. cibo qͥ nō perit. pane qͥ dat vitā mūdo. calice noui ⁊ eterni teſtamēti/ p̄dicabat dicēs Caro mea vere eſt cibꝰ. ⁊ ſanguis meus vere ē potꝰ. Li tigabant ergo iudei. Cōpeſcuit eos. Nolite inqͥt murmurare. Nemo venit ad me niſi pr̄ meꝰ qͥ miſit me traxerit eum. Mira ſnīa tua xp̄e ſi iungat̉ cū altera ſil̓r tua. Nemo venit ad patrē niſi ꝑ me. Dic nobis ꝑ benignitateꝫ veritatis tue/ qualis iſte ſit circulus. qualis giratio. qualis circūitꝰ. Nemo venit ad me niſi a patre tractus. Nemo venit ad pr̄em ni ſi ꝑte. Atuera ſic eſt. Nemo venit ad filium niſi repletusonis ſpirituſſancti. Nullꝰ dat ſpm̄ſanctū fillo in diuinis niſi pr̄. Non pōt igit̉ venire ac filiū niſi cum ſpūſancto quem dat ei pater. Hinc eſt oratio xp̄i ad patrē vt dilectio inqͥt qua dilexiſti me ſit in eis. ⁊ ego in eis. mira circūinceſſio. ¶ Rurſus ipſe fili us nō redit ad patrē niſi ꝑ ſpūmſanctū queꝫ ſpirādo reddit patri/ felici ⁊ inenarrabili. id eſt nō narrante circulo. dat ſpūſſanctus mē tem quā inhabitat nūc filio a patre. nūc pa tri a filio. ¶ Petebat hunc circulū qui philo ſophans dicebat. Da fontem luſtrare boni. Sic intelligit̉ illud d̓ ſanctis aīabus/ quas lege benignā ad te ꝯuerſas reduci facias igne reuerti .i. ignea charitate ſpūſſancti. con ſone ad illud Eccl̓. Girat ꝑ meridiē et ꝑgit ī circūitu luſtrans vniuerſa ſpūs celeſtiū. ter reſtriū ſed ⁊ infernoꝝ. qꝛ flectit̉ ad aquilonē motu vel obliquo vel recto. ¶ Ambulant im pij in circūitu/ ſed circa ſe recurui ſunt. Refe runt om̄ia ad ſe. nihil diligunt. nihil agunt. nihil timent. nihil fugiunt vel odiūt niſi pro pter ſe. qꝛ ſe ſuum fine ſtatuerunt. Sunt ge nus ſathan qui circūiuit terrā ⁊ ꝑambulauit eā. qͥ circūit querēs quē deuoret. Perambu labat ⁊ ih̓s hiericho. circūibat ciuitates ⁊ ca ſtella. Audis ex ſuis vnū ꝑambulantē in in nocētia cordis ſui ī medio domꝰ ſue. nam et dn̄s ī circūitu ppl̓i ſui. Circūit igit̉ iuſtus ⁊ ꝑambulat. ſed circa deū. circa centꝝ illius in tellectualis ſpere. cuiꝰ centꝝ ē vbiqꝫ. circūfe rētia nuſqͣꝫ niſi ī ſe. Deſerit ſe iuſtus. nihil re fert ad ſe ſed ad deū. nihil amat. nihil agit. ni hil deſiderat niſi ꝓpter deū. īmo nec ſe vult eē vel viuere vel bn̄ eſſe niſi ad deuꝫ et ꝓpter deū. ¶ Intelligis aīa circūitū/ ⁊ circūitus at tendas effectum. Pauꝑes in ſe/ diuites ī de um. replent̉ bonis. qm̄ veritas eſt in circūitu ſuo lumen ⁊ requies. Diuites nō in deū ſed in ſe/ dimittunt̉ inanes. qm̄ vniuerſa vani tas om̄is hō viuēs. Dormierūt ſomnū ſuū ⁊ nihil inuenerūt oēs viri diuitiaꝝ in mani bus ſuis. Stulte hac nocte morierꝭ. aīaꝫ tu am repetēt a te. ⁊ q̄ ꝯgregaſti cuiꝰ er̄t? ¶ Que rebā aliqn̄ pauꝑ ⁊ eſuriēs. Indica mihi quē diligit aīa mea / vbi paſcas/ vbi cubes in me ridie. volebā paſci cū paſcēte. qͥeſcere cuꝫ cu bāte. nolebā vagari .i. vane agi/ ī circūitu im pioꝝ. nolebā egredi a ꝯſpectu dn̄i. horrebat animus paſcere hedos fetidos ſenſuū meoꝝ circa tabernacula paſtoꝝ ab vnitate diuiſo rū. Inuitabat me qͥ dicebat. Uenite ad me oēs qͥ laboratꝭ ⁊ onerati eſtis/ qͣlis heu ſum. Pollicebat̉ repletōꝫ ī bono. Et ego inqͥt refi ciā vos. O plena refectio. Suꝑaddebat de qͥete. ⁊ inuenietis requiē aīabus vr̄is Uene rat aliqn̄ timor ⁊ tremor ſuꝑ me/ et contexe runt me tenebre. Ne quefierit aliqͥs vn̄? qm̄ vidi iniquitatē ⁊ ꝯtradictionē in ciuitate ba bylonis/ et dixi. Quis dabit mihi pēnas ſic̄ colūbe? He ſunt ſuaue iugū xp̄i ⁊ onꝰ leue: qͥ totꝰ colūbinꝰ ē. totus mitis ⁊ humilis corde Expectabā eum qͥ ſaluū me fecit/ a puſillani mitate ſpūs ⁊ tēpeſtate exorās. Uelociter ex audi me dn̄e/ defecit ſpūs meꝰ. Defecit p̄ in opia cibi ⁊ potꝰ ī regione lōginqua diſſl̓itu dinis. horroris ⁊ egeſtatis. Sic voleba Pp 4 Tractatus nonus expectabā. ſic orabaꝫ. Tu v̓o hō vnanimis. vetꝰ hō. qꝛ factꝰ eras vt eſſes vnanimis. dur meꝰ ⁊ notꝰ/ ꝑ p̄uiā ſenſibiliū cognitiōeꝫ. qͥ ſil̓ mecū dulces capiebas cibos/ ſacr̄al̓ deuoti onis. cōicatōis. ī domo dn̄i domo orōis am bulauimꝰ cū ꝯſenſu. Et heu qͣle nūc ⁊ h̓ diſ ſidiū? Ueniat mors ſuꝑ illos/ vn̄ ſcādalū ta le venit. deſcēdāt ī inferni viuētes/ ⁊ funditꝰ pereāt. qͦ ad demōes. aut ſi ſūt hoīes/ vt cor rigant̉ ne ī infernū deſcendāt moriētes. De truſerūt euridicē meā/ mentē meā apud infe ros. collocauerūt me in obſcurꝭ ſic̄ mortuos ſcl̓i. Querebā elōgare ſcl̓m ⁊ manere ī ſolitu dine. ſꝫ ingēti mole fantaſmatū dep̄ſſus/ cor rui ⁊ duriter alliſus ſum. Dimerſit me tempe ſtas aq̄ fluctuantiū deſiderioꝝ. abſorpſit me ꝓfundū curarū. ſuꝑeſt vt vrgeat ſuꝑ me pu teꝰ os ſuū vtriuſqꝫ mortꝭ. Sꝫ o tu benigniſ ſime deꝰ/ emitte manū tuā d̓ alto. eripe me d̓ aqͥs multꝭ. d̓ lacu miſerie ⁊ d̓ luto fecis. Da dexterā miſero. ⁊ tecū me tolle ꝑ vndas. Iu be me dn̄e venire ad te ſuꝑ aqͣs fantaſmatū. T fac ſolidū littꝰ et̓nitatꝭ attigere. ¶ Reputabā cū ſpū meo/ vn̄ mihi tal̓ opp̄ſſio. tāta dep̄ſſio qͥ mētis alacri volatu/ irruētia vndiqꝫ fātaſ mata trāſuolare nō p̄ualeo? Ecce qͦtidie pau per ⁊ eſuriēs ad mēſā eiꝰ ſacr̄alē accedere ſat ago. obedire volo p̄ceptꝭ ſalutaribꝰ diuīa in ſtitutōe formatis. ⁊ dico. Panē noſtrū qͦtidi anū da nob̓ hodie. Dat. Accipio. Nō ſentio me repleri bonis. dimittor inanis. fame. ſiti. macieqꝫ cōſumor ⁊ labore. ¶ Ubi gͦ vox tua xp̄e. ſi vocatus. ſi laborās oneratus. ſi veni ens ad mēſā tuā nō inuenio refectōꝫ. vtinā n̄ defectionē. Terret me heu nimis tua ꝑ os ꝓ pheticū imp̄catio. Dederunt ī eſcā meaꝫ fel. vtiqꝫ fel amaricatōis viciorū. ⁊ ī ſiti mea po tauerūt me aceto. qd̓ ⁊ acerbū ē. ⁊ frigidū ē ꝑ indeuotionē. necnō obſtupeſcere dentes co git meditationū ꝑ abominatiōeꝫ. de qͣ ꝓphe ta. Oēm eſcā abominata eſt anīa eoꝝ. Ue ve ve. qͥd ſequit̉. Fiat mēſa eorū corā ipſis in la queuꝫ. vſqꝫ ad maledictōes. xij. quaruꝫ neu tra tolerabil̓ ē a reproba creatura. Cōſultiꝰ ē niti ꝑ pnīaꝫ effugere/ qͣꝫ curioſius diſcutere vel effari velle. ¶ Da btā v̓go ꝓphetiſſa mea. da nunc aꝑire myſteriū verbi tui. Eſuriētes īpleuit bonis. ⁊ diuites dimiſit inanes Mē ſa iudeorū erat mēſa legaliū. oīm ſacrificio ſuorū. oblationū. victimaꝝ. hoſtiarū. pͥmiti arū. Decimarū. holocauſtoꝝ/ vn̄ implebant̉ ſacIdotes. Uiuebāt cū ceteris qͦs ꝑ talia ſā ctificari dicebāt. Uenit ſummꝰ pōtifex ⁊ ſacerdos ī eternū ih̓s xp̄s ẜm ordinē melchiſe dech/ panē ⁊ vinū obtulit. Fecit ceſſare ſacri ficia cū cerimonijs oībus. nō ſoluēdo ſꝫ im plēdo legē. Nō inqͥt veni ſoluere legē ſed ad implere. Tranſijt vmbra figurarū. lux veri tatis emicuit. verificauit xp̄s qd̓ p̄dixit. Au feret̉ a vobis regnū dei. et dabit̉ gēti facienti fructus eius. Relinquet̉ vobis domꝰ veſtra deſerta. Hoc imp̄cabat̉ ſeu p̄dicebat allega tus ꝓpheea. Fiat habitatio eorum deſerta. Cōſonat oīs cetꝰ ꝓphetaꝝ ſuꝑ ablatōe iugꝭ ſacrificij/ ſuꝑ ceſſatōe legalium ꝑ morteꝫ xp̄i. Hoc idē teſtat̉ effectus. Hoc dedit xp̄us in telligi pendēs ī cruce. dixerat. Sitio. vt im plerent̉ ſcripture. Dederunt in eſcā meā fel. ⁊ in ſiti mea potauerūt me aceto. Uide mira bilē correſpondentiā ad ꝓphetiā inductam. Cōtinuo xp̄s dicit. Cōſummatuꝫ eſt. Qua re? Quia oīa que de eo ſcpͥta erāt/ finē habe bant. Ueritas veri ſacrificij/ vmbratile con ſummauit. Hoc in ſpū p̄uiderat qͥ dicebat. Oīs ꝯſummationis vidi finē. finis itaqꝫ le gis xp̄s ẜm apl̓m. Dedit ille mandatū dile ctionis latū nimis. latū ad deū. ad ꝓximuꝫ. ad amicos ⁊ inimicos. ⁊ ita latū vt ab eo ⁊ ī eo pēderet oīs lex ⁊ ꝓphete. qꝛ finis oīs legiſ dilectio. Tunc ablatuꝫ ē a iudeis regnū dei. Uoluerunt ꝯſtituere iuſticiā legis .i. ī ea cō tinue ſtare abijciētes gratiā dei nō ꝑſtiterūt. ip̄m velamen oculorū/ ⁊ importabile legꝭ iu guꝫ tenere ſuꝑ ſe. ¶ Itaqꝫ regnū dei (dicente Dionyſio) eſt omīs finis et om̄is ordinis et legis ⁊ ornatus diſtributio. Reiecerunt a ſe quattuor iſta iudei/ reijciēdo xp̄m. in quo. ꝑ quē. ⁊ ex quo. ⁊ a quo ē om̄is finis. ordo. lex ⁊ ornatus. Ornatū intellige quālibet in re qͣ libet inclinationē/ quaꝫ indidit ſapīa diſpo nēs oīa ſuauiter in finē ſuū/ ẜm legē a deo ⁊ ordinē inter ſe mutuo cōſtitutus. ¶ Nunqͥd nō o bn̄dicta in mulieribꝰ/ notꝭ tā olim circa te deſertionē hāc inuenimus. ſ emāſerat pu er Ieſus in hieruſalē/ queſitus ꝑ triduū ma gni myſterij. Inuētus ē in templo ſedens in medio doctorū d̓ lege diſputās ⁊ rn̄dēs. Et de quibꝰ arbitrādū ē q̄ſtionibꝰ; niſi de tꝑe ad uentus meſſye ⁊ ſcpͥturaꝝ impletōne. ¶ Uo luit ipſe benignꝰ filiꝰ tuus o v̓go benigna v go bn̄ ignita. voluit benigne facere bona vo lūtate ſua tibi. deſeruit lr̄alem ſyon cuꝫ ſua hieruſalē. Deſcendit cū Ioſeph ⁊ tecū in na zareth floridā nō vetuſtā. ⁊ erat ſubditus vo bis. in quibꝰ myſtica iā ſyon ⁊ hierl̓m reſide bant. Māſit annorū ſpacio. xviij. quouſqꝫ Super Magnificat M M haptiſma ſūpſit anno. xxx. qͦuſqꝫ cōſūmaret qpus ad dificatōꝫ celeſtꝭ hierl̓m/ qͦuſqꝫ acce ptaret deꝰ ſacrificiū iuſticie. ſacrificiuꝫ ſpūs ꝯtribulati xp̄i oblatōes. ¶ Demuꝫ ī hͦ vnico ſacrificio holocauſtū ⁊ vitulos typico/ ſuꝑ altare crucꝭ īpoſuit. Introiuit ſemel ī ſancta ſctōꝝ eterna redēptōe inuenta. facta ē hoſtia peccati. Dānauit de pctō pctm̄. liberauit ec cleſiā ſuā ab intolerabili iugo tot ſacrificio ruꝫ. q̄ neqꝫ ꝑfecta/ neqꝫ plena/ neqꝫ placita ꝑ ſe erāt. ſꝫ nec placita reputabat ea dn̄s ex bo nitate offerentiū/ ꝓpter maliciā ſtudioꝝ ſuo rū. Lege Eſaiā. pſalmos diſcute. nihil aꝑti us inuenies qͣꝫ reprobatōeꝫ ⁊ abominatiōꝫ cū ꝓhibitōe ſacrificioꝝ. ſi ad lr̄am (ꝓut acci piebant tunc iudei) referāt̉. Qm̄ ſi voluiſſes ait dauid) ſacrificiū dediſſeꝫ vtiqꝫ holocau ſtis nō delectaberis. Et alibi/ voce dn̄i. Nō accipiā de domo tua vitulos. neqꝫ de gregi bus tuis hircos. cū ceterꝭ ſine nūero cadēti bus ī hāc ſnīaꝫ. ¶ Sacrificiū nihilominꝰ ex etit dn̄s. ſꝫ qͣle figurabāt ſacrificia illa. non lr̄a ſꝫ ſpū Significauit hec ſacerdos nr̄ vni cus/ dū p̄dicaret oblatōꝫ purā. ꝑfectā ⁊ pla citā corꝑis ⁊ ſanguīs ſui. Uerba q̄ ego loqͦt inqͥt vobis/ ſpūs ⁊ vita ſūt. Et pͥus ad ſama ritanā. Deus ſpūs ē. ⁊ deū oꝑtet adorare in ſpiritu ⁊ v̓itate. Cū igit̉ o aīa mea ſis ſpūs ī carne. qͥd ꝯueniētius qͣꝫ vt ſacrificiū tuū eēt ſpūs ī carne. vel caro ī ſpiritu ꝑ cōicatiōꝫ ca nis ⁊ ſanguīs. Neqꝫ em̄ abſqꝫ ſacrificio ma nere debueras ī ꝓteſtatiōeꝫ ſupremi dn̄ij qꝛ̓ hꝫ deus ſuꝑ oīa. ꝑ oīa ⁊ ī om̄ibꝰ. Sic em̄ de ſcribit̉ ſacrificiū. ꝙ ē oblatio facta deo ī reco gnitōeꝫ ſup̄mi dominij ſui. Sit hec oblatō ſolū interior ī ſpū. ſit exterior ī affectu vl̓ effi ctu ¶ Sacrificiū ſicut ⁊ verbū abbreuiatuꝫ fecit deus ſuꝑ terrā hoſtiā vnā. vnicā. mūdā. lenā bonis. plenā effectibꝰ om̄ibꝰ illis ꝓ qͥ ous hoſtia lit. yral̓ ſolebat offerri. Si dele tiōeꝫ pctōꝝ p. l. Ecce agnus dei. ecce qͥ tol lit pct̄ā mūdi. Si grārūactōꝫ. grās agit xp̄s pr̄i. Si malū euitatiōꝫ. ſanat ip̄e nos ⁊ li berat. Quia vere lāguores noſtros ip̄e tulit Si bonoꝝ ꝯſecutōeꝫ celerē. int̓rogatꝰ latro docebit. qͥ tēꝑe huiꝰ ſacrificij veſꝑtini audire meruit cuꝫ iuramēto. Amē dico tibi. hodie x mecuꝫ eris ī ꝑadiſo ¶ Uerū dicis (o aīa) ſunt iſta iaꝫ apud xp̄ianos oēs ita digeſta. ita co gnita. vt faſtidiuꝫ ſit apud pl̓imos vel repe tere vel audire. Uis aliqͥd offerat̉ nouuꝫ ali qͥd inſolitū? Subit illud rabidaꝝ deliciarū ait Seneca. Quouſqꝫ eadē? Tales inuenit paulꝰ atheniēſes. qͥ ad nihil aliud vacabāt qͣꝫ audire vel dicere aliqͥ noui. Sil̓es ſunt pru riē tes aures diuitū. qͥ dimittunt̉ inanes. qꝛ qͦs nō replet bonis ſpūalibꝰ veritas/ vanitaſ inqͥetat. ¶ Sed ecce o aīa. nouꝰ rex. noua lex. nouus grex. nouū ſacrificiū. nouū teſtamen tuꝫ. nō vituloꝝ ſꝫ xp̄i ſanguine ꝯfirmatū. te ſtamētū hereditatꝭ eterne. ꝓpterea dicit qͥ ſe det ī throno. Ecce noua facio oīa. Uis vno verbo cognoſcere. quid ē nouū ⁊ ſoluꝫ tale? Eternū. Cetera ſunt oīa ⁊ ad interitum ten dūt q̄ ſeꝑant̉ ab et̓no. ¶ Breuis diſtinctō ve terꝭ ⁊ noui ſic̄ ⁊ tꝑalis ⁊ eterni. Noua plane oīa. ſꝫ in nouatꝭ noua ſi lex ꝑ ſpm̄ viuificata ſeruet̉. Que lex? Audi nouis ſuꝑuenientibꝰ vetera ꝓijcientis. Et qͥd vetuſtiꝰ veteri hoīe noſtro ẜm carnē? Quid ſi ſibi nihil ſapit nō uū? Febricitans ⁊ excecatꝰ ē mal̓ humoribꝰ. qꝛ peſſimis humoribꝰ repletꝰ ē. Tolle vete ra. noua erunt ſpūalit̓ oīa. cor. opꝰ ⁊ lingua. ¶ Dabo tibi latiſſimā nouitatū materiā. Cō ſidera tot varietates ſacrificiorū. oblationū. holocauſtoruꝫ veteris legis. p̄ſertim in Le uitioo. Tolle nebulas figurarū ab eis. Au fer ab oculis tuis velū qd̓ ſciſſum ē tꝑe paſ ſionis. Confer ad interiorꝭ legis ſpm̄. orie tur ꝓtinus tibi ſol iuſticie xp̄s. Et qui in ſa crificio corꝑis ⁊ ſanguīs ſui/ noua fecit oīa. paſcalē agnū. manna deſerti. panē celi. thau ros. vitulos immolationis. hircū emiſſari um. paſſeres. turtures ⁊ colūbas. vinuꝫ ⁊ li bamina. ſal in om̄i ſacrificio. caudā cum ca pite. neqꝫ mel neqꝫ fermentū. Deniqꝫ quoti dianū bis ſacrificiū cū matutino veſꝑtinū. Oīa hec cū ſimilibꝰ erunt tibi nouitatis ma teria. immolabis hedū xp̄m ꝓ ſimilitudine carnis peccati ſine peccato Comedes agnū nō cruduꝫ ꝑ infidelitate tuā. nō coctū aqua ꝑ curioſam philoſophiā. ſed aſſuꝫ igni ꝑ cha ritatis ardorē. deuorabis ꝑ deuota auidita tem caput. Siquideꝫ caput xp̄i deus ſimul cū pedibꝰ humanitatis ⁊ viſceribꝰ ſacramen torū intimis. Os nō ꝯfringes ex eo. violen tia ꝑſcrutationis. Totū qd̓ comedi nō pōt ꝑ intelligentiā. igni ſanctiſpūs ꝯbures ꝑ ve nerationē amoroſam. Sint azimi panes ſi ne fermēto malicie cū lactucꝭ agreſtibꝰ ama re ꝯpunctōnis. Sint accincti renes ꝑ caſti tatis zonā. ſit ſpei lōganimis baculus ī ma nibꝰ. ⁊ comede feſtinater. auide ſcꝫ. anhelans ⁊ tendēs ꝑegrinus ad patriā. Lini ad extre mū vtrūqꝫ poſtem ſeu ſuꝑliminare domus tue vel oſtij de ſanguine agni. Fit hec ieni Tractatus nonus tio ſub ſignaculo fidei ī intellectu. ⁊ amoris ī affectu. ¶ Scis hec o anīa mea? ſcio. At ni hil ē qd̓ magꝭ ſuadeā facere de te/ qͣꝫ ipſā te ſa crifices tota deo. Fiet hoc ſi captiuaueris et qͦdāmodo trucidaueris oēm intellectu tuū ī obſequiū xp̄i. oēꝫ affectū in holocauſtū cha ritatis. Crede ⁊ ama illum qͥ latet ⁊ pn̄s ē. ſis ipſa placens hoſtia. ſis rōnabile ſacrificiuꝫ. nedū mane ⁊ veſꝑe. ſꝫ aſſidue nocte dieqꝫ. In. uitata es o anīa ad nuptias ⁊ cenā magni re gis ī hͦ eūchariſtie ſacramēto. Noli excuſare te. noli tardare. aſſume veſtē nuptialē. tādeꝫ ī nouiſſimo loco recūbe cū illo qͥ pro te factꝰ ē nouiſſimus viroꝝ. vn̄ nec reputauimus euꝫ (ait ꝓpheta euāgelicus) nec erat ei ſpecies ne qꝫ decor. ¶ Habet altare crucis latitudineꝫ charitatis. longitudinē eternitatis. ſublimi tatē maieſtatis. ꝓfunditatē ſapientie iudicā tis. Proijce te ⁊ abſconde ī hoc profundo. et toto niſu pedē crucꝭ ſtringe amplectēs. Dic cū fiduciā ſperāde pietatis. viuit dn̄s qꝛ non dimittā te. Orit̉ hec virgā crucꝭ ex radice ieſ ſe. qd̓ interp̄tat̉ incendiū Concremet̉ hic to tū cor tuū o aīa mea. Ardeat in holocauſtuꝫ in odorē ſuauiſſimū dn̄o. Dicit ꝓpheta dn̄o d̓ malignis. id ē male ignitis. Pone illos vt clibanū ignis in tempore vultus tui. Dicat idē d̓ benignis. Sint ipſi clibanꝰ boni igniſ qui ē in ſyon. ⁊ caminus eius in hieruſalem. Monſtruoſum nimis gelicidiuꝫ/ ſi nō fluat ſicut cera cor tuuꝫ. O anīa mea/ a facie huiꝰ ignis qualiter defluebat qͥ dicebat ī cāticis. Aīa mea liquefacta ē/ vt dilectꝰ locutꝰ ē. Iaꝫ habemꝰ non vocē ſꝫ pn̄tiā. Quid ſi addideri mus ī bonū qd̓ de mal̓ ſubiūgit̉. dn̄s in ira ſua. ī ira boni zeli quē tollit a repudiata. Cō turbabit eos vt ſanēt̉. ⁊ deuorabit eos ignis bonus qͥ dn̄s ē. ¶ Felix vero deuoratio. De uoret vtinā nos totos ignis tuus benigne ie ſu. Siquideꝫ ignis cōſumens es tu. ⁊ pedeſ tui ſicut electruꝫ in camino ardenti. Iacuit ad pedes iſtos congelata prius Maria to ta mox ī lachrimis inſtar niuis. ad ſolē ferui dū liquefacta ē. Audiebat ſil̓ eloquiū tuuꝫ/ qd̓ ē ignitū vehementer. nō ſolū ignituꝫ. ſed ſicut oleū effuſum nomen tuū ī fomentuꝫ ar doris. An̄ faciēardoris huiꝰ qͥs ſuſtīnebit? quis ē qͥ ſe abſcōdat a calore eius? Quiſquis erit infelix/ ꝯgelatus erit. ¶ Spectat hoc ni mis accōmode myſterio corꝑis ⁊ ſanguinis tui ieſu xp̄e. qͥ ꝓpter nimiā charitatē qͣ dilexi ſti ſios. deſcēdiſti ī abyſſum incendij. ¶ Cor riget forte aliqͥs ⁊ dicet nō te deſcendiſſe. dū mitteres hūc ignē ī terrā. ſed aſcendiſſe ī alti tudinē crucꝭ tꝑe meridiane ⁊ ardētiſſime paſ ſionis tue. Profecto nihil aduerſum ē. Qui quis deſcendit ip̄e ē qͥ et aſcendit. Quiſquis humiliabit̉ ipſe ē qͥ ⁊ exaltat̉. Quiſqͥs nouiſ ſimū locū elegit. ip̄e ē cui dicit inuitās. Ami ce aſcende ſuꝑius. Felix nimiuꝫ ⁊ ſublimis humilitas. Propterea demerge te o anima mea/ cū nouiſſimo virorū in ꝓfundū ſapien tie iudicātis. qͥ ⁊ humiles eleuat et replet bo nis. potentes v̓o deturbat ⁊ dimittit īanes. ¶ Eſt aliud ex dictis noſtris qd̓ ſcire deſide rat animꝰ meus. Quo pacto pōt ignis intuſ claudi velut ī clibano cordis noſtri/ dū ip̄m deuorat exteriꝰ. Grata ꝓrſus hec inqͥſitio. ſꝫ gratior inuentio. Exꝑientia deniqꝫ cū ſenſu gratiſſima. ⁊ ita gratiſſima vt nil ſupͣ. Hec ē repletio oīs boni. hic effectꝰ p̄cipuus eucha riſtie ſacr̄i. vbi ẜm Dionyſiū. xp̄s ē carbo ig nitus. īmo totus ignis. ¶ Adiuuet nos ph̓i ca poſitio. Nil em̄ ꝓhibet vel ab hoſte doce ri. qͣꝫ qͣꝫ vera ph̓ia noſtre theologie neqͣqͣꝫ ſit aduerſa. ſed nō aſcēdit ad eiꝰ altiſſima. Tra dit ph̓ia/ ꝙ aīa p̄ſertim rōnalis tota ē ī toto ꝯpoſito ſuo. ⁊ tota ī qͣlibet eiꝰ ꝑte. tāqͣꝫ ī hoc ſit microcoſmus .i. minor mūdus/ maiori ſi milis. vbi deus totꝰ ē ī toto. ⁊ totus ī qͣlibet ꝑte ꝑ eēntiā. pn̄tiā ⁊ potentiā ¶ Cōſidera cor hoīs. ⁊ vide qm̄ intra ſe ē tota aīa tanqͣꝫ ī cli bano. Eſt em̄ aīa (ẜm ph̓os ⁊ poetas) ignea vis / vel igneus vigor. Diffundit itaqꝫ ſe per totū cor/ tāqͣꝫ infra ſperā actiuitatis ſue viui ficās ip̄m. Ipſa nihilominus aīa p̄ambit ⁊ circūdat ⁊ ꝯtinet exteriꝰ totū cor noſtꝝ/ tāqͣꝫ circūferētia eiꝰ ad extra. dū ē ipſa eadē tota ſic̄ centꝝ ad ītra. tota tn̄ īdiuiſibil̓ nō ſic̄ pū ctus poſitōꝫ hn̄s ī ꝯtinuo. nec extra ſe fluēs. ſed aliter mira v̓tute et oꝑatione/ qua pene trat ſe diffundens. Fatemur. Imaginatio em̄ nō capit hoc/ ſed ratio cōſludit et intelli gentia (ſi pura ſit et ſimplex) Ntuet̉. Eleuat ſe ſupra continuū ⁊ tp̄s. ſupra hic et nūc/ tē poris ⁊ loci materialis. Uis ntelligētie vel mētꝭ pure defigit oculos ꝯſpicuos. ad hic ⁊ nūc eui vel eternitatis. Et ſi nō mō ꝑ eēntiā tn̄ aliqn̄ ꝑ ſpeculū nitidū ⁊ imaginē. de quo apl̓s. Nos inquit reuelata facie/ ſupple ab inuolutris fantaſmatū/ tranſformamur de claritate ī claritatē tanqͣꝫ a dn̄i ſpū. Fit qͥp pe talis trāſformatio ꝑ illapſum ſanctiſpus purgantis aīam ⁊ eleuantis in idip̄m. ¶ Ha ctenꝰ hec introducta faciūt vt oremus cū eo cleſia/ cuius or̄ones eleuatiſſime ſunt ⁊ totē Super Magnificat LXXXIX LXXXIX Ignee/ niſi ſit frigidū pectꝰ plꝰ chriſtallo ꝯge ſatū. Illo nos igne ſpūſſcus inflāmet. adda mus ⁊ deuoret. quem dn̄s nr̄ ih̓s xp̄s. adda mus ī hͦ ſacr̄o. miſit ī terrā. ⁊ voluit vehemē ter accēdi. Capiet tūc ignea mēs cū ſumma facilitate. Sētiet cū ſumma iocūditate/ quē admodū deꝰ ē oīa in om̄ibꝰ. ⁊ totꝰ ī ſingulis. cōis om̄ibꝰ. ⁊ vnicuiqꝫ ſingularis. totus ap p̄henſus a qͦlibet beato. a nullo ꝯp̄hēſus. to tus intimus. totus extimus. totus oīm cen trū. totus ⁊ circūferētia. totꝰ ſtabil̓/ dās cun cta moueri. Ad hoc ph̓i conati ſunt/ maxīe metaphiſici: ſed ſola dei gratiā ⁊ vitas q̄ ꝑ ie ſuꝫ xp̄m facta ē/ poterit hͦ adipiſci tūc ꝑ gl̓iaꝫ ꝯſummatā. ⁊ hic ī via ꝑ theologiā myſticā. Ualet inſuꝑ hec mētꝭ eleuatō mirabiliter ad intelligētiā myſterioꝝ euchariſtie ſacramēti Tradidit em̄ xp̄s rē a ſenſibꝰ talit̓ elongatā. vt diſcamꝰ nedū amare. ſꝫ intelligere ⁊ vene rari celeſtia. ſecernere materialia a ſpūalibꝰ. deū a creaturis oībꝰ. vitā eternā a mundi flu ris et caducis calamitatibꝰ. Sciamꝰ ꝓinde ꝙ aliter hꝫ ꝓceſſuꝫ ſuū dei ꝓuidentia ſuꝑ ho mīes. aliter ſuꝑbruta. Cur ita? Certe vt ma gis diuīe gratie ⁊ miracul̓ innitamur qͣꝫ na ture. Nō quidē vt tēptemꝰ deū. ſꝫ vt noueri nus nos ad finē noſtꝝ qͥ ſup̄ nos ē/ non niſi gratuitis ſuꝑ naturā miracul̓ ꝑuenire. Hoc qꝛ nō vidit Pelagiꝰ/ errauit. ingratꝰ gr̄e dei. nō ꝙ hō deſtituat̉ oꝑatiōe ſua naturali ꝓpͥa plꝰ qͣꝫ bruta. ſꝫ ad altiora niti dꝫ. ⁊ ī his gra tie dei totꝰ inniti. ¶ Nota diſtinctōꝫ hanc de duplicitate oꝑationū / ⁊ oppoſitas ꝯͣ ratōes Augꝭ. ꝯcordabis. ¶ Uoluit dei ſapīa ſpūm rōnalē cōiungere materie. qͣtinus iſtas nos ꝯnexio doceret/ ſpm̄ noſtꝝ cū deo qͥ ſpūs ē facilius ꝯiūgi poſſe. Et qm̄ ex eiſdeꝫ gigni mur ⁊ nutrimur. incarnata prius dehinc ve lut īpanata vl̓ ineſcata/ ſub ſpēbꝰ ſacr̄i ſapīa facta eſt nutritio noſtra ſicut ⁊ formatō. E qm̄ nutritio ꝓncit ſanis ⁊ mūdis. facta ē ea dē ſapīa nobis ī ꝓbatica piſcina quinqꝫ vul neribus corꝑiꝫ ſui. ſalus mūdatio. ¶ Cor fa melicū. cor qd̓ aruit. qꝛ oblitus ſū comedere panē meū. cor duꝝ. cor carneū. cor ad ſolem iuſticie nō liq̄ſcens ſed obduratū. cor qd̓ de relinqͥt aīam meā. ⁊ facta eſt ſic̄ colūba effra im ſeducta. Redi nūc ad vocātē te xp̄m in al tari. Dic cuꝫ pͣs. Introibo ad altare dei ad deū qͥ letificat iuuētutē meā. Eras nēpe cor vetuſtū/ pͥus qͣꝫ emitteret lucem ſuā. Recrea uit te ⁊ inuocauit ī tabernacul̓ eccl̓ie/ detra cta pelle vetuſta pctī defluentibꝰ plumis ad calorē auſtri. Cōtuſa ad petrā xp̄m ī abſtinē tia curuitate nimia roſtri. ¶ Grandē nob̓ fi duciā ſperande pietatis indulſiſti benigne ie ſu ꝓponēs exemplū filij ꝓdigi. cui tāta cele ritate pr̄ occurrit. cecidit ſuꝑ collū. oſculatuſ eſt eū. Stolā cito primā iuſſit ꝓferri. anuluꝫ cū calciamentis dari. Deniqꝫ vitulū ſagina tū ī epulationē occidi. Tu figuralit̓ es vitu lus iſte. quē reuertenti de regione lōginqua pctī filio vis apponi. O altitudo diuitiaruꝫ ſapīe ⁊ ſcīe dei. O ſuꝑeminēs ſcīa charitatiſ xp̄i. ſi māſiſſet apud pr̄em ꝑditus iſte filius qͥ typū tenet Ade fugientis a facie dn̄i. vitu lus ad epulationē nō fuiſſet occiſus. qꝛ nec xp̄s īmolatꝰ fuiſſꝫ. ¶ Ceſſꝫ igit̉ o curioſitaſ qͣ ſtio tua Cur dimiſit deꝰ vt peccaret adā? Ec ce quātū fructū dei ſapiētiſſima bonitas/ eli cere ſciuit. potuit ⁊ voluit ex pctō ¶ Curre iā o aīa penitēs. clama poſt xp̄m cū chananea. Dn̄e ieſu fili dauid miſerere mei. Qui ſi for te a mr̄e comite rogatꝰ vt dimittat te. ſileat ⁊ ꝓcedat. irrue feſtinatōe tota. p̄ueni faciē eiꝰ ī adoratōe dicēs. Dn̄e adiuua me Si rurſus oppoſuerit ꝯfundēs te/ ꝙ panis filioꝝ nō ē dandꝰ canibꝰ. Rn̄de tota fiducia. Etiā dn̄e. nā ⁊ catelli edūt de micꝭ q̄ cadūt de mēſa dn̄o rū ſuoꝝ. Tādē mereberꝭ audire Fiat tibi ſi cut vis. Filiā tuā (q̄ ē ſenſualitas lunatica et a demonio fomitꝭ original̓ male torta) īueni ens ſedatā. ⁊ ſedentē ī obediētia rōis. ¶ Con uiuiū eī ſi recogites o aīa figural̓r reſtaurātº vij. filij Iob cū tribꝰ ſororibꝰ qͥlibꝫ ī dieꝫ ſuū Sēſiſti qn̄qꝫ motū reuerētie ꝓfunde. necnō humil̓ ad deū timorꝭ. nō audes p̄ verecūdia ſurſum oculos attollere. dicēs cū ꝑcuſſione pectoris. Deꝰ ꝓpiciꝰ eſto mihi pctōri. Sci to ꝙ apud te fecit ꝯuiuiū pͥmogenitꝰ filiꝰ ti mor in die ſuo. ¶ Senſiſti motu pietatis ad deū. ad te. ad ꝓximū ſuauē ⁊ letū. mitē inſuꝑ valde ꝓfuſū. Hec dies ē ſcd̓i filij. ¶ Sēſiſti eſtimo tot miſeroꝝ afflictōes in penis ⁊ cul pis ſuꝑ filios hoīm. vel ex ꝓprijs anguſtijs luxiſti btō ſctōqꝫ luctu. Hec eſt dies tercij fi lij. ¶ Corroborata es ī vigore tolerandaruꝫ aduerſitatū/ vel in abſtinētiarū rigore firma ta. Facta es eſuriēs ⁊ ſitiēs/ ſatiſfacienteꝫ iu ſticiā. Ecce quartꝰ filius inſtaurauit die ſuo cōuiuiū. ¶ Conſiliata eſt in oꝑibus ſuꝑero gantis iuſticie. caſtitatis. pauꝑtatis ⁊ obedi entie. Hec ē dies qͥnti filij. ¶ Intellexiſti my ſteria ſacramētorū. p̄cipue huiꝰ. retuliſti oīa que vident̉ ad eternitatꝭ ſpectacula. obttaui ſti etiā mundiciā cordis. nedū a peccatꝭ. ſed Tractatus nonus a fantaſmatibꝰ ⁊ curꝭ. Pulcer iſte dies ⁊ ſere nus ē ſexti filij. Sapuit tibi tandē ꝑ oēs ſen ſus ītimos/ qͣꝫ ſuauis ⁊ bonꝰ ē ſpūs dn̄i gu ſtātibꝰ eū. vidētibꝰ eū. audiētibꝰ eū. odorātibꝰ eū. amplexātibꝰ eū in hͦ ſacramēto. Feliciſſi mū hūc ac btīſſimū ī apparatu ꝯuiuij diē/ fi liꝰ ſeptimus hꝫ ſuū. Bibūt illic vinū ſeptē fi lij cuꝫ tribꝰ ſororibꝰ. cuiꝰ qͣlis ſit effectꝰ ſi ſcire deſideras. inſinuabit qͥ dicit. Inebriabunt̉ ab vbertate domꝰ tue. ⁊ torrente voluptatis tue potabis eos. ¶ Biberat hāc ſobriā ebrie tatē ſpūs pia mater Augꝭ. monica. dū pꝰ ſu ſceptōꝫ ſacramēti ī publico rapta clamauit. volemꝰ ī celū fideles. volemꝰ ī celū. Pulſata et exqͥſita qͥd ita clamaret. Demiſſa cū vultu voce inqͥt. Cor mei ⁊ caro mea exultauerūt ī deū viuū. Altera q̄dā ruptꝭ venis expirauit. vim amoris ſancti ferre nō ſuſtinēs Felices ſunt domus ille fideliū/ ꝑ quas fiūt ꝑ orbē ꝑ fructū ꝯuiuiū ſingul̓ diebꝰ illumīate ꝯuerſa tōnis. ¶ Offert nihilominꝰ holocauſta Iob myſticus. qm̄ iuſticie noſtre nō ſunt omino ſincere. Egēt inſuꝑ ꝯẜuatiōe. Debet deniqꝫ ꝯſūmatōeꝫ acciꝑe ī gratiarū actōe om̄is cibꝰ cōiter ¶ Quos p̄terea fructꝰ apponere ſoleat ī hac euchariſtie mēſa ſpūs ſapīe/ cēſeo medi tatōi deuotoꝝ potiꝰ qͣꝫ ſcpͥtorū exp̄ſſioni lin quēdū. veniāt. vacēt. guſtent ⁊ videbūt. Sꝫ neqꝫ putādū ē nos ꝯſortes ⁊ ꝯciues futuroſ beatorū ſpirituū ab ip̄is deſeri. dū ſedemꝰ in eccl̓ie ꝯuiuio. Facti ſūt qͥppe oēs admīſtra torij ſpūs ꝓpt̓ eos qͥ hereditatē capiūt ſalutꝭ cuiꝰ arrā recepimꝰ hic ⁊ pignꝰ. Si ad inſtru ctionē ꝯuiuij ꝑfectā pl̓ima reqͥrunt̉/ diuites ſunt hi ſpūs ad ampliora. hn̄t ad votū cella ria regꝭ. ꝓferūt de theſaurꝭ ſuis queqꝫ volue rit interior hō noſter. Petit̉ ignis et caminꝰ incēdij. ſeraphin ardēt. Petit̉ ſal et lumē. che rubin ſapiūt et lucēt. Petunt̉ ſedilia. throni habent illa. Mīſtrat̉ a ſup̄ma hierarchia. qꝛ mīſtrātibꝰ imperāt. Querit̉ qͥ dn̄et̉ ī ꝯuiuio. qͥ v̓tute pareat. qͥ ptāte tueat̉. hec ſcd̓a p̄t hie rarchia. Querit̉ ꝓ inferiori cenacl̓o/ ꝙ ordo ſit ī ꝯuiuātibꝰ. offerunt ſe pͥncipatꝰ. ſubordi nāt archāgeli. ⁊ angeli ſubſeruiunt. Si fru ctus defuerint/ aſcēdamꝰ in palmā crucꝭ. ap p̄hēdamus fructꝰ eius. ꝙ ſi ſolos carꝑe poſ ſumꝰ īfimos minuſqꝫ maturos. diſtribuit li beraliter de medijs ⁊ ſup̄mis chorꝰ ipſe ſctō rū ꝑ ramos īhabitās. Exēplū accipe. Ibat ad paſſionē Dorothea v̓go. Theophilus qͥ dā ſcholaſticus exclamauit ad eā (ſuſpicor ir ridēs) O dorothea ſpōſa xp̄i/ mitte mihi ma la de ꝑadiſo ſpōſi tui. Spopōdit ſe miſſurā Iuſſa flectere ceruicē/ orariū pͥus eximens. aſtāti dedit puero qͥ ferret Theophilo ⁊ dice ret. Doro thea ancilla xp̄i. mittit tibi mala d̓ ꝑadiſo ſpōſi ſui. Recepit gratuſ. applicuit fa ciei. Sēſit ꝯtinuo vim celici cuiuſdā odorꝭ. qͦ repletꝰ ⁊ totꝰ ī alterū virū mutatꝰ. repetēs dicebat. Bn̄dictū ſit nomē dn̄i mei ieſu xp̄i. Qui mox captus. dire tortus. poſt occiſus/ aſcēdit ī palmā. vbi pleno ore vorat fructus eius. Ceterū qua poſſumꝰ ad te fiducia ꝯfu gere btīſſima feminarū. Tu mater es eucha riſtie. qꝛ mater gratie bone Tu clauigera cel larioꝝ regꝭ pacifici. Tu frāgere paneꝫ potes illū petentibꝰ. Tu epularis qͦtidie ſplendide nō negabis micas vlceroſis nobis ⁊ mēdicꝭ. quoꝝ tot ſunt lingue clamātes ad tuā miſe ricordiā/ qͦt ſunt vlcera noſtrā on̄dentia miſe riā. Uox ſapīe vox tua ē. Nimiruꝫ qꝛ tu ne dū ſapīa ꝑ emphaticā locutōeꝫ. ſed mater es ſapientie. ſpōſa. ſoror. filia O qͣꝫ ampliſſimū pādit nobis hec meditatio/ ⁊ qͣꝫ amenuꝫ or tū. immo ꝑadiſuꝫ deliciarū tuaꝝ/ virgo ſapi entiſſima. cuiꝰ ī filio ſacramētaliter ſuſcepto laus oīs terminat̉. Ego inqͥt ex ore altiſſimi prodiui. Ego mater pulcre dilectiōis. Ego ſicut vitis fructificaui. cuꝫ ceteris ī ſapientie p̄coniū numeratis nec finitꝭ. ¶ Tu quaſi oli ua ſpecioſa ī campis. q̄ mūdo naufrago/ ra mū illū oliue paterne protuliſti ieſum xp̄m. ¶ Colligere fas habet ip̄m ī hͦ euchariſtie ſa cramēto fidelis aīa. fas illum ferre ī ore ſuo. duꝫ veſꝑ mortis adueniēs/ ſuadebit regredi ad verum Nōe deū. qͥ duꝫ creauit eā/ miſit ꝑ aquas ⁊ terras huius diluuij/ quatinꝰ bene volādo rediret ad ip̄m qͥ miſit illā. Felix ple ne aīa q̄ redibit ad veſperā vite ſue/ ferens in ore ſuo ramū hunc oliue xp̄m/ ꝑ ſacramenta lem ſaltē ſpiritaliter ſuſceptionē. Sequitur teucia par a titio/ ꝑ ſoliloquiū conuerſum ad Mariam. ꝑ notulas quinquaginta. Prima notula. Ontēplatōnibꝰ tuis deinceps intendere cupientes. nos eſuri entes ꝯuertimur ad te eſurien tem olim. Ad te pauperē ſpū ⁊ humilē ancillā xp̄i / ꝟgo beata. virgo iā bn̄dicta ꝑ oēs generatōes. v̓go nūc eternis epul̓ ſemꝑ abūdātiſſime plena Cuiꝰ mēs ꝯtēplata ē multa nimis ſapienter. Tu Super Magnificat XC conſcia ſuꝑ oēs poſt filiū/ ſacramēti huiꝰ ab ſcōditi a ſecul̓ extitiſti. Ecce plꝰ qͣꝫ Salomō hec. Quare? Dic nobis ꝑ miſeratiōes tuas. dic q̄ ⁊ quāta bona ꝯtemplabat̉ mēs tua cū poſt bn̄ficia tibi ſingulariter exhibita. tu ge neralia om̄ibus ceciniſti/ dicēs. Eſurientes impleuit bonis. ¶ Narrat Lucas ꝯſcius ſe cretorū tuoꝝ. ꝙ apl̓i erāt cum mulieribus ⁊ Paria matre Ieſu. Subdit poſtmoduꝫ. Quotidie quoqꝫ ꝑdurātes vnanimiter in tē plo/ frangebant circa domos panē/ ſumen tes cibū cum exultatione ⁊ ſimplicitate cor dis. Eras inter hos ſumētes cibū haud du hium o Maria mater Ieſu. exultabas ī ſim plicitate cordis collaudās deū. ⁊ habēs gra riā ad omnē plebē. qͥd ſequit̉? Dn̄s aūt auge bat q̄ ſalui fierent qͦtidie in idip̄m. Eſt igit̉ ſa lutaris effectus huiꝰ ſacramēti. ſalꝰ ⁊ augmē tū fideliū quotidie ī idip̄m. Et hec contem platio tua precipua. ¶ Nulla fuit natio que nō ſacrificiū cēſeret offerēdū illi ſoli quē cre debat aūt fingebat deū ſibi. Sacerdos ⁊ ſa crificiū eſt nobis factus o Maria filius tu Sed qͣlis ſacerdos ⁊ quale ſacrificiū? expo nit apl̓s eiꝰ latiſſime ſcribēs ad hebreoſ. Nō in vituloꝝ ſanguine et thaurorū cede. Hec ꝯtemplatio altera. ¶ Cōtemplabat̉ mēs ma rie/ quantū ſe ſacrificiuꝫ arbitrabat̉ Dauid. quantū Salomō. quantū omnes priſce le gis exoluiſſe. ſi ml̓ta thaurorū. ſi agnos abſ qꝫ numero iugularēt dn̄o. At nos ſub vnica panis exigui ſpecie. ſub modici vini calice ſacrificiuꝫ abſqꝫ vlla ꝯꝑatione placidius in odorē ſuauiſſimuꝫ dn̄o ꝯſecramus offeren tes. Et ſiquidē hoſtia ẜm litterā. Parua. ni tens. ſana. teres. azima. nudaqꝫ ſcripta. Si gnat hec ſeptuplex ꝯditio/ nos debere vicia capitalia ſeptē excludere. In ꝑuitate ſuper biam. In nitore inuidiā. In integritate irā. In rotunditate volubili accidiā. In azimo furfur auaricie. In mundicia feditatē luxu rie. In ſcpͥtura hebetudinē gule. Gr̄as tibi ꝟgo beata que taleꝫ nobis hoſtiā protuliſti. Gratias filio tuo qui nos a iugo legis into lerabili liberauit. Ue temptantibꝰ inducere rurſus ſuꝑ ceruices credentiū illud iugū qui bus ſe Paulus ꝯſtāter oppoſuit. ⁊ apl̓i con B ſenſerunt. ¶ Cōtemplabat̉ Maria / quēad modū fuit tp̄s ante paſſionē. dū legalia cur rebāt fructuoſe in populo iudeoꝝ. Fuit tem pus poſt paſſionē vſqꝫ ad ꝑfectā p̄dicatōem cuangelij ꝑ iudeā. dū erant ꝑmiſſa (qͣꝫuis in utilia) quatinus mater ſynagoga cū honore ferret̉ ad tumulū. Fuit tempus terciuꝫ quo temerator materni ſepulcri reputandus ē et a fide alienus. qui legalia vel obſeruat vl̓ ob ſeruāda ꝯtendit. Libenter ꝓfecto nos credē tes de gentibus/ caremus iugo tali. libenter qꝫ in hoc ſacrificio puro facili ꝑfectoqꝫ glo riamur. Nō ſumus ingrati gratie dei. Iuſti ciā em̄ ꝯſtituere volumꝰ. ſed ꝑ gr̄aꝫ ſperamꝰ ſaluari longe ꝯfidentius qͣꝫ illi ꝑ legē/ vt inte rim de ſacrificijs execrādis gentiliū ſileamꝰ Cōgregauit nos deus ī vna eccl̓iam ī ꝯmu nionē ſctōꝝ vnā/ dās remiſſionē pctōꝝ. Ita qꝫ ſub fide articuloqꝫ vnius eccleſie catholi ce ꝯp̄hendit̉ cōicatio ſeu cōio oīm ſanctorū. Eſt em̄ eccl̓ia ꝯgregatio ſeu potiꝰ ꝯuocatio fideliū viatoꝝ. ꝓut accipit̉ a triumphāte di ſtincta Eſt inſuꝑ eccl̓ia ꝯtinēs cōionē ſctōꝝ id ē ſacr̄oꝝ ꝑ q̄ nimirū ſacr̄a fit remiſſio pctō rū. Ceſſat igit̉ qō nōnullorū. Cur d̓ euchari ſtie ſacr̄o nō factꝰ ē ī ſymbol̓ articulꝰ? factuſ qͥppe ē ſub cōione ſctōꝝ .i. ſacramētoꝝ. Int̓ q̄ pꝰ ſacrm̄ baptiſmi iſtd̓ ſacrm̄ fuit p̄dicatū. ⁊ vſu ꝯtinuo diuulgatū qd̓ ⁊ anthonomati ce cōio vocat̉. ¶ Cōtemplabat̉ hec cōionē. ⁊ E ſapuit mēs Marie ꝯtinuandā ꝑ generatio nes vſqꝫ ad ꝯſummatiōeꝫ ſcl̓i. ꝙ ſi nō muta bit̉ hoc ſacrificiū. vtiqꝫ nec ſacerdotiuꝫ xp̄i. nec lex mutabūt̉. ꝯͣ Ioachim et ſequaces eiꝰ nouā ſpūſſancti legē ī euangeliū eternū/ dā nabilit̓ ꝓmittentes. ꝓpterea d̓r hora nouiſſi ma tp̄s legꝭ xp̄i. qm̄ altera nō ſuccedit. ¶ Cō temꝑlabat̉ mēs marie ꝯferēs iugit̓ in corde ſuo. quēadmodū xp̄i corpus ꝯtentū nō ſolū ſignatū ſub ſpeciebꝰ panis ⁊ vini. ē vera res huiꝰ ſacramēti. Eſt inſuꝑ ſignū ſeu ſacramē tū totius corꝑis myſtici qd̓ ē eccl̓ia catholi ca tā militās qͣꝫ triumphās. cuiꝰ caput xp̄s eſt. xp̄i aūt deus. Corpꝰ xp̄i ⁊ ſi nō videat̉. ē tn̄ de ſe ſignū viſibile. gr̄a v̓o vniēs fideles ī vnū corpus ⁊ ſpm̄/ cauſat̉ a xp̄o. ¶ Cōtēpla bat̉ quēadmodū ī om̄i ſacrificio altaris dat̉ ſpōſus xp̄us eccl̓ie ſponſe ſue. dat̉ caput mē bris a quo ſuſcipiunt influentiaꝫ ꝑfectionis ẜm menſurā vniuſcuiuſqꝫ mēbri/ qͦuſqꝫ ꝑue niāt ad menſurā plenitudinis xp̄i. ¶ Cōtem plabat̉ oēm hoīem viatorē/ ſignificari ſub hͦ ſacramēto qͦ ad ſufficientiā ſacrificij. nō tn̄ qͦ ad finalē efficaciā niſi tm̄ electi. ¶ Contēpla D bat̉ hoīm cōionē ſub multiplici drn̄tia. Eſt cōio nature/ a qua nullus excipit̉. Eſt cōio ẜm aptitudinē ad gl̓iam. ⁊ ab iſta nullꝰ via tor excipit̉. qꝛ deus vult oēs hoīes ſaluos fi eri. Eſt cōio p̄deſtinatōis ⁊ gratie final̓. dab Qq Tractatus nonus illa oēs reprobi viui ⁊ mortui excōicāt̉ vl̓ ex cipiūt̉ ¶ Cōtēplabat̉ cōionē aliquā eē ī gra ī meritis ẜm pn̄tē iuſticiā tm̄mō. Sil̓r aliqͣ erat excōicatio ẜm pn̄tē īiuſticiā ⁊ demeritū. Rurſus aliqͣ erat ẜm pn̄tꝭ eccl̓ie extrīſecū iu diciū/ ꝑ ſnīas irregularitatuꝫ ⁊ excōicationū initiata. ¶ Cōtemplabat̉ ꝙ ī oblatōe ſacr̄i. vt erat ſacrificiū/ nullꝰ viator qͣntūcunqꝫ ꝑuer ſus vel excōicatus/ erat excipiendꝰ ab offerē tis affectu charitatiuo/ exqͦ erat capax btītu dinis. Secꝰ de excōicatōe iā dānatoꝝ. hinc orat eccl̓ia. ꝙ hͦ ſacrificiū ſit abſolutio ſceleꝝ ⁊ remiſſio oīm delictorū. qͣtinꝰ ꝑ ſacrificij v̓ tutē pctōres reuiuiſcāt. ⁊ ad vitā gratie reuer tant̉. ¶ Cōtēplabat̉ ꝙ eccl̓ie iudiciū pot̓at ar cere ſacerdotes offerentes ſacrificiū. ne ꝑ ex p̄ſſā eccl̓ie orōeꝫ ꝯp̄henderent excōicatos ab ip̄a. Noluit tn̄ nec debuit ꝓhibere charitatꝭ interioreꝫ affectū / vt dictū eſt. ꝓpterea forte fuit inſtitutꝰ mental̓ modꝰ orādi ꝑ memento ¶ Cōtemplabat̉ ꝙ horrenda eēt excōicatio. ⁊ qͣꝫ timide ferenda. ⁊ timidiꝰ ſuſtinēda. q̄ fa ceret hoīeꝫ ab hac cōione ſalutifera ſeꝑatuꝫ. E ¶ Cōtemplabat̉ ꝙ ī rōne ſacrificij petit ſacer dos qͦſlibet aſſociare nō ꝓhibitos ab eccl̓ia ⁊ eiꝰ pia intentōe. Un̄ ſic̄ oblatio xp̄i fuit ſin gularꝭ ꝓ oībꝰ. ita fuit cōis ꝓ qͦlibet ſingulari Hec ꝯtra timidos auaros ī ſpūalibꝰ qͥ q̄rūt appropriare ea ſibi. qͥbꝰ nō eſt liberalitas hu ius ſacrificij ſatꝭ nota. ¶ Contēplabat̉ ꝙ licꝫ vna miſſa ſufficiens eēt de ſe ſic̄ ⁊ paſſio xp̄i ꝓ ſaluatione oīm viatoꝝ Nihilominꝰ ī rōne ſatiſfactiōis ⁊ p̄cij/ plus valebāt pl̓es miſſe qͣꝫ vna. ⁊ plus vna ꝓ vno qͣꝫ ꝓ multis/ ẜm or dinē diuine ſapīe. q̄ dat oībꝰ menſurā nume rū ⁊ pondꝰ. Scit aūt ip̄a btā nūc ī v̓bo/ mē ſurā hāc ī Ezechielis menſuratōe figuratā. nos neſcimus. ¶ Contēplabat̉ ꝙ exēplo xp̄i poterat ſacerdos offerre ſacrm̄ ꝓ pctīs alio rum qn̄qꝫ cū pluri merito/ qͣꝫ ſi ꝓ ſe ſolo cele braret. nec ſe tn̄ nec aliquē dꝫ exciꝑe niſi mō dicto. nec ſingularit̓ appropͥare. Propterea ſtultē agūt qͥ volūt miſſas dicere ẜm intētio nes ſuas qͣſi vēales ⁊ mercēnarias ⁊ auaraſ. ⁊ nō ẜm intentōꝫ ⁊ traditōeꝫ eccl̓ie liberalem plane. nec ſunt audiēdi. ¶ Contēplabat̉ ⁊ ita ſeruabat charitas marie. vt ſacrificiū intꝰ of ferret nō niſi deo. nec ad aliqueꝫ ſe obligaret qͣſi ꝓ vice gratuitoruꝫ oblatoꝝ. Iā em̄ vide ret̉ ſimoniaca mercatio. ſꝫ non pͥmo mō. dū ſolus deus eſt pͥncipal̓ terminꝰ. ¶ Contēpla bat̉ ꝙ titulus ſolus ſecurꝰ ⁊ mūdus a ſimo nia. vel turpi q̄ſtū/ ī receptione tꝑaliū ꝑ ſacer dotes/ eſt titulus ſuſtentatōnis mīſtri ſeu ſa cerdotꝭ celebrātꝭ. Qua ſuꝑ re lōgus alibi d̓ ſollicitudine eccl̓iaſticoꝝ tractatꝰ ē habitus ¶ Contēplabat̉ ꝙ titulo generalit̓ qͣdruplici q̄libet ꝑſona viatrix tenet̉ offerre ſacrificiuꝫ hͦ ipſi deo ſalteꝫ ſpūaliter ī ſui cordis altari. Primo ratione charitatꝭ ad ſe. Scd̓o titu lo rōne ꝯſortij ad oēm hoīeꝫ capacē btītudi nis Tercio rōne bn̄ficij ſuſcepti ſit in bonis fortune. ſit ī bonis nature. ſit ī bonis gratie. Quarto rōne grārūactōis deo ⁊ ſctīs oībꝰ ꝓ bn̄ficio tāti ſacr̄i cū ceterꝭ. ꝯplacent̓ beniuo le recolēdo. ¶ Contēplabat̉ ꝙ vltra titulos iſtos obligabāt̉ facerdotes titulo ſuſcepti tā ti ſacerdotalis officij. vt poſſint gloriari cuꝫ apl̓o. Gr̄a dei ī me vacua nō fuit. Cū eī cre ſcūt dona/ rōnes etiā creſcūt donorū. diuer ſimode tn̄ ꝓ qͣlitate circūſtātiaꝝ ¶ Contēpla bat̉ quemadmodū xp̄s lauit pedes apl̓oruꝫ an̄ ꝯſtitutionē huiꝰ bn̄dicti ſacr̄i ⁊ an̄ mīſtra tionē. ī ſignū ꝙ ſolis mūdis dꝫ tradi. ⁊ a mū dis celebrari. dicente apl̓o. Probet aūt ſeip ſum hō. et ſic de pane illo edat. Nota ſunt q̄ ſequunt̉. ſed ꝓ multis horrenda ¶ Contēpla bat̉ ꝙ ad celebrationē ⁊ ſuſceptionē tā ſubli mis ſacramēti nullus de ſe dignꝰ ē. qꝛ nec ex meritis q̄ incerta ⁊ ſepe vana et ſordida ſūt. nec ex officio. qꝛ iuſte et ſancte q̄ ſancta ſunt exequeris. Hinc fuit tāta apud multos reue rentia/ ꝙ ſacerdotes eſſe fugerunt. legit̉ hͦ de ſancto Marco ⁊ de nōnullis heremitꝭ ¶ Cō templabat̉ ꝙ ſtāte ꝯſcientia bn̄ ſibi ꝯſcīa de nō impedimēto pctī mortalis vel irregulari tatis vel excōmunicationis vel ſcādali. ſacer dos laudabiliꝰ faciebat celebrādo mō et tꝑe ꝯſtitutis ab eccleſia/ qͣꝫ ꝓpter ſolā reuerenti am abſtinēdo. ⁊ hoc ceteris paribꝰ. Ratiōes poterūt infra tradi. ¶ Cōtemplabat̉ quēad moduꝫ ſtaret aliquē ſacerdotē vel alterū cōi cantē eſſe realiter ī pctō mortali ⁊ extra gra tiā. vel in excōicatione. ⁊ tn̄ nō peccabit no uiter in celebrādo vel cōicando. Non negat tn̄ qͥn ſemꝑ ſit ī peccato. ſed nō eccat nouit̉ in hͦ actu ſuo. Ualet hec ꝯtemplatio ꝓ ſcru puloſis. ⁊ hꝫ locū qn̄ facta eſt examinatio cō ſcientie/ ꝓut ſolet ī talibꝰ fieri bona fide/ d̓ re colendo ⁊ amouēdo om̄e pctm̄. ⁊ impedimē tū ꝓnūc nō occurrit. ¶ Contēplabat̉ exinde maria/ ꝙ ad nō indigne celebrādū ſeu ꝯmu nicandū/ ſufficit ꝯſcīa probabil̓ ꝯiecture. ꝙ nullū protūc hꝫ īpedimētū neceſſario vetās vel arcēs ad celebrādū vel cōicādū. Et hoc iteꝝ ꝯtra ſcrupuloſos ꝯſolatoriū ē documē Super Magnificat XC tū. ¶ Contemplabat̉ ꝙ a tāto bono. tā hone ſto. tā vtili d̓ ſe ⁊ delectabili/ nō erat pͥuādꝰ vl̓ arcendꝰ hō ſine magno ⁊ legitimo impedim̄ to vt ꝓ immūdicia corꝑali ſola / que mortali pctō iucta nō eſt/ ſcādalo tn̄ rōnabili nō īmi nēte. Lōgus eēt hic ꝓceſſus de leproſis. de mēſtrua patientibꝰ. vel emorroides. vel pol Intōes ī ſomno cū ceterꝭ. Rō oīm ē. qꝛ non ē afflictio dāda afflicto/ ſꝫ ꝯſolatio. Rō alt̓a. qꝛ cibꝰ iſte magꝭ eſt ſpūs qͣꝫ carnis. qͥ nec car nalibꝰ ſordibꝰ ī ſe vel ex ſe maculat̉. Eleuet in hac ꝯſideratione deuotio fideliū ſurſuꝫ cor hͦ da. ¶ Contēplabat̉ magnificās anīa Marie dn̄m cuꝫ exultatōne ſpūs ī deo ſalutari ſuo. quemadmodū pn̄tialit̓ erat ī hͦ ſacr̄o iſte cui mīſtrāt milia miliū. et decies cētena milia aſ ſiſtūt ei. Nō ita tn̄ ꝙ oēs dimiſſo empireo ce lo aſſiſterēt huic ī terrꝭ ſacr̄o niſi ẜm ordina tiōꝫ diuīe ſapīe cū bn̄placito creatorꝭ. ¶ Cō templabat̉ nō eſſe īdignū ſed digniſſimū vi deri angelicꝭ ſpiritibꝰ viſitare pn̄tialit̓ eccleſi as in qͣ celebrat̉ vel ſeruat̉ euchariſtie ſacrm. Exemplū huiꝰ figurale fuit ī ſcala Iacob. ⁊ ī monte ſynai. qn̄ data eſt lex ꝑ angelos ī ma nū mediatorꝭ cū ſil̓ibꝰ multꝭ. ¶ Contempla bat̉ quāta erat patiētia xp̄i/ quāta angeloruꝫ btōꝝ hic aſſiſtentiū. dū tolerāt indignitateꝫ ꝯtrectātiū hͦ ſacr̄m Cū illi tāta ſeueritate pu niebant̉ accedentes ad mōtē ſynai. Un̄ ⁊ be ſtia ſi tetigiſſꝫ montē obruebat̉ lapidibꝰ. Se pe aūt p̄t ī hͦ ſacramēto ꝯq̄ri xp̄s. Manꝰ tra dētis me mecū ē ī mēſa. Et illud. Iuda oſcu lo filiū hoīs tradis. Nihilominꝰ ex pctīs ta liuꝫ elicit deus bona ī ſalutē electoꝝ ſicut ex bonis dei mala pctōres eliciunt. ¶ Contem plabat̉ ꝙ hͦ ſacrificiū dabat gl̓iaꝫ deo ī excel ſis. ⁊ ī terra pacē homībꝰ bone volūtatꝭ. leti ficabat angelos. liberabat purgatorio detē tos. vt eorū pena breuior ſit aut leuior. Uia toribꝰ impetiubat nūc ꝯuerſionē ad gratiā. nūc ꝯſeruationeꝫ ī gr̄a. nūc ꝯͣ mundi ꝑicula firmamentū. nūc angeloꝝ cuſtodiā ⁊ refrena tionē tēptatoꝝ. ¶ Contēplabat̉ ex his ⁊ ſil̓i bus effectibꝰ/ laudabiliꝰ eē ex amore ſacram̄ ti ⁊ ꝯfidentia miſcd̓ie dei ſepiꝰ accedere qͣꝫ ex timore vel ſcrupulis diu ſe ab eodē ſacramē to qͥdāmodo excōicatū facere. qͥ nec ſe expo nit ꝑiculo qͥ n̄ hꝫ certitudinē de legitimo īpe dimēto ⁊ accedit. quēadmodū ſuꝑ notatu ē. Sꝫ ⁊ ſtultꝰ illius timor ē. vel reuerētia minꝰ prudens qͥ ad dn̄m ſe vocātē ⁊ inuitātē non accedit. ſed procraſtinat. ſed dicit corui cras cras cras. Sepe demū fit illud. Qui nō eſt hodie cras minꝰ aptus erit. ¶ Cōtemplabat̉ tales qͥ nolūt accedere niſi ſint actualit̓ deuo ti ⁊ feruidi. ſil̓r agere qͣſi frigidus nolit ad ig nē proximare niſi pͥus calidus ſit. nec ſordi dus niſi ſanus Sit tn̄ iſte viuēs nō mortuꝰ ꝑ mortale qͥ ꝯfidit accedere. alioqͥn ſi ſit mor tuus nō recipit emolimēta viuorū. nō ē con ditio mortuoꝝ vt comedāt ¶ Contemplaba tur Maria etiā ſe ex ſe nequaqͣꝫ eē dignā. ex celſior ſuꝑ oēs. Dicebat igit̉ cum apl̓o. Ue nit deus ſaluos facere pctōreſ. qͦrū pͥma ego ſuꝫ. Sꝫ miſcd̓iaꝫ ī p̄ſeruatiua ſctīficatōne ⁊ redēptione ab oī pctō etiā originali/ ꝯſecuta ſuꝫ. alioqͥn etiā natura filia ire fuiſſeꝫ ſicut et alij. Solus ⁊ vnicus filius meus neqꝫ pec catuꝫ neqꝫ neceſſitatē habuit ꝯſeq̄ndi pctm̄ pͥuilegio ſingulari. qꝛ ſingularit̓ ex ſpūſācto natus. ¶ Contēplabat̉ aliqn̄ cōicātes ſecū ī euchariſtia pctōres eſſe. forte ⁊ pctōres ſcie bat eē aliqͦs qͥ ſacrm̄ mīſtrabāt. qͣlis fuiſſe pu tat̉ ſeptimus diaconorū Nicolaus. Sꝫ nō ceſſabat ob hͦ. non refugiebat. nō ſe excōica bat .i. extra cōicationē ſe ponebat. Sciens ⁊ recolens dictū filij ſui qͥ ſumit̉ ī hͦ ſacr̄o. Ue ni pctōres ſaluos facere. duꝫ phariſeoꝝ fal ſa iuſticia indignaret̉/ exprobrās et dicēs. h̓ pctōres recipit. Et iterū ad diſcipuloſ. Qua re cū publicanis ⁊ pctōribꝰ manducat magi ſter vr̄. Sed neqꝫ xp̄s ꝓhibuit iudā ꝑ abne gationē cibi ſui. ¶ Contēplabat̉ amplius et ꝯplectabat̉ ampliſſimo ſinu charitatꝭ om̄es pctōres terre/ pub licanos ⁊ meretrices. qua les ſepe p̄cedunt ī regno dei. Clamabat vali de cum lachrimis intra templū cordis ſui ſe ꝯnumerās exēplo Danielis. Pctōres. te ro gamus audi nos. Miferere noſtri ẜm ma gnā miſcd̓iam tuā. qꝛ pctōres magni ſumꝰ. Et ẜm multitudinē miſerationū tuaꝝ. quia multi ſicut inſpicis ſumus. Exemplū itaqꝫ dedit nobis quātūcunqꝫ videamur iuſti/ vt quēadmoduꝫ illa fecit ita ⁊ nos faciamꝰ Ne mo aliū iudicet. nemo dānet. ſꝫ ſolū ꝑ eccleſi am ſuā ⁊ ſuos dānet deus. Coruus fuit qui paſcebat helyā. Preſcpͥſit formā or̄onis. ex cipiens nullū qͥ dicere iuſſit. pr̄ nr̄. nō meus. dimitte nobis debita noſtra. nō mea ¶ Con templabat̉ fieri qn̄qꝫ vt rex introduceret que ſtorē ī cellaria ſua/ collaturus bona. dū pro pluribꝰ ⁊ maioribꝰ indigentibꝰ exponit ſe q̄ rere. Siquidē vbi abundauit delictū ſuper abundat et gr̄a. maior qͦꝫ miſeriarū abyſſus abyſſum fortius inuocat miſcd̓iaꝝ ¶ Centē I plabat̉ ⁊ aſſumebat hm̄oi ſacrm̄ qͣſi hora ſua Qq 2 Tractatus nonus eſſet qͣ trāſitura erat ex hͦ mūdo ad pr̄em. vel poſt deſertū ad terrā ꝓmiſſionis/ cōmeſtura de fructibꝰ. Reuoluebat anīo tota celeritate oīa noua et vetera de theſauro cordis ſui/ q̄ ad deuotionē ⁊ venerationē ⁊ laudē ⁊ iubilu cū exultatōe ſpūs ꝓuocabāt. maxīe oīa q̄ ce pit ih̓s facere ⁊ docere ſingularit̓ ſecū ⁊ vni uerſal̓r cū oībꝰ ꝑ totū vite curſuꝫ ab ītroitu ī exitū ⁊ vſqꝫ ī ſcl̓m. O qͣntā qͣꝫ vberem vides aīa xp̄iana mariā tibi mīſtraſſe materiā ꝯtē plādi. Exꝑgiſcere igit̉. ocl̓os aperi. aureſ eri ge. cor dilata. ⁊ excipiens euchariſtiā clama. Faſciculꝰ mirrhe dilectus meꝰ mihi. int̓ vbe ra mea ꝯmorabit̉. Faſciculus vtiqꝫ ꝑuulus mole/ ſꝫ v̓tute īmēſus. Dic ex ſnīa / hͦ ē ſenſu vel ſentimēto ītimo. Oīa poma diuīaꝝ ſcri pturaruꝫ noua et vetera dilecte mi ſeruaui ti bi. Et vn̄? qꝛ dediſti mihi. de tuo tibi reddo. Tal̓ mihi certe es qͣlē te fidelit̓ recogitauero Infans. puer. iuuenis. p̄dicās. ſanas. mori ens. reſurgēs. regnās. ¶ Cōtemplabat̉ ſuſce ptionē euchariſtie/ qͣſi filiuꝫ audiret ex cruce dicentē ſibi qd̓ latrōi iurauit. Amē dico tibi hodie mecū eris ī ꝑadiſo. Siqͥdē gr̄a dei (te ſtimonio ſapiētis) ē ꝑadiſus ī bn̄dictionibꝰ. Et vbi gͣtia/ ſi nō euchariſtia. q̄ ꝑ excellentiā bona gͣtiā nūcupat̉? Porro gͣtia dei vita eter na .ſ. vita ⁊ pax. Eſt aūt ī euchariſtia pax no ſtra xp̄s. Cōplet̉ gͦ ſalutatio tua o paule toti ens poſita. ⁊ a Ioh̓e ⁊ Petro ſil̓r. Gr̄a vob̓ ⁊ pax. Quid gr̄a ⁊ pax niſi gͣtia pacifica? Et ſi pacifica nō ē impedita. Deductū v̓o pͥus ha bes/ ꝙ ꝑadiſus ⁊ eterna vita. ē fruitio dei ẜm habitū gͣtie nō īpedita. p̄ſertim qn̄ ē ꝯſūma ta. ¶ Cōtēplabat̉ cū exultatiōe ſpūs euchari ſtiā ī tēplo. iubilāſqꝫ dicebat. Suſcepimus deꝰ miſcd̓iaꝫ tuā/ ī medio tēpli tui. Suſcepi mus olim mīam hāc viſibilit̓/ me pn̄tante ſi meone/ recipiēte Anna ꝓphetāte. Etem̄ deꝰ meꝰ mīa mea. Suſcipimꝰ hāc eādeꝫ ſacr̄alit̓ qͦtidie ſi volumus in medio tēplo cordis no ſtri. Itaqꝫ templū dei ſumꝰ. Nō q̄ramus ſa pīaꝫ accuſantē. n̄ iuſticiā dānātē. n̄ potentiā puniētē ſꝫ mīaꝫ abſoluētē. Suſcipimus eā ſacr̄alit̓ qͦtidie mirabilia ī exceſſu faciētē. Fa cit d̓ ſapīa accuſante aduocatā. d̓ iuſticia dā nāte abſoluentē. d̓ potētia puniēte ꝓtegenteꝫ ⁊ liberātē Siqͥdē factꝰ ē nob̓ xp̄s a deo ſapīa iuſticia. ſctīficatio. redēptio. via. ꝟitas ⁊ vi K ta. ¶ Contēplabat̉ exiſtentiā mirabilē filij in hͦ ſacramento quē viſibiliter tractauerat cū blādicijs ⁊ oſcul̓ ſuauiſſimis ī gremio corri dentē. Credebat hͦ idē ſibi licere nunc. qͣꝫuis alio mō. ſꝫ nō minori merito. Oſculat̉. tāgit ⁊ qd̓ ſibi tūc nō licuerat corꝑaliter. māducat ⁊ bibit ⁊ accipit vitā. Nā qͥ manducat me in qͥt ⁊ ipſe viuet ꝓpter me. Grādē reꝫ tibi o aīa xp̄iana. grādē nimis eſtimaſſes/ ſi v̓go bn̄di cta poſuiſſet olim filiū ſuū ī gremio tuo. Si ꝯceſſiſſet amplexū ⁊ oſculū. Sꝫ habes h̓ rē ſuo miraculo ⁊ merito grādiorē. Eya nūc o aīa cāta cātica cāticoꝝ/ qͥ ſuſpirabunda pete bas. Quis det mihi te fratruelē meū ſugen tē vbera matrꝭ mee / vt inueniā te ſolū forꝭ et deoſculer te. ⁊ iā nemo me deſpiciat. Ecce fo ris ⁊ vere foris. a nemine viſibil̓. dat ſe ſoluꝫ tibi. dat vt oſculerꝭ eū. fac qd̓ ſequit̉. ¶ App̄ hende eū. ⁊ introduc ī domū ꝯſcīe tue q̄ ē do mus ſapīe matrꝭ tue. Illic docebit te. Da et mihi potū ex vino ꝯditū deuotōnis tue Da mihi muſtū malogranatoꝝ tuoꝝ feruide di lectōis. ¶ Cōtemplabat̉ ī euchariſtia. qꝛ nō eſt hic localiter corpꝰ filij ſui. Non em̄ poſſet trahi linea viſual̓ a corꝑe xp̄i vt hic ē ſacr̄ali ter/ vſqꝫ ad oculū. ⁊ ecōuerſo. Credebat ꝙ ꝑ ꝯcomitātiā erat aīa ī corꝑe. ſil̓r cū ſanguīe ⁊ cū deitate. Sꝫ nunqͥd ꝑ ꝯcomitantiā erāt il lic dū ꝯſecrabat̉ tꝑe cene veſtes ſue. nūqͥd aer circūſtās corpꝰ ⁊ veſtes? Curioſitas aūt ſtu dioſitas hͦ inqͥrit/ vt deducat ꝙ in hͦ ſacramē to/ ꝑ ꝯcomitātiā ſunt oēs angeli/ oēs ſancti. Et tu btīſſima v̓go. īmo ſub breui v̓bo to tus mūdꝰ. ſiqͥdē deo canit̉. Pleni ſunt celi ei terra gl̓ia tua. Orat eccl̓ia pr̄eꝫ. vt veniēs fi lius tuꝰ cū oībꝰ ſctīs/ ꝑatā ſibi inueniat mā ſionē. ¶ Cōtemplabat̉ corpus veꝝ filij ſui ſa cramentū eē corꝑis ſui myſtici. Signat igi tur hͦ ſacramentū totā eccl̓iaꝫ electoꝝ etiā ex vi ſacramēti. Nō tn̄ dicimꝰ ꝙ ꝯtineat̉ h̓ tota eccl̓ia ſub ſacramēto. Cōcedimꝰ ꝙ xp̄s hō ē vbiqꝫ ꝑſonal̓r. qꝛ videlꝫ ꝑſona xp̄i. v̓buꝫ dei ē vbiqꝫ. Nō tn̄ ꝯcedimus ꝙ xp̄us ſit vbiqꝫ corꝑal̓r dimēſiue. ſꝫ tm̄ ī celo ⁊ ſacramētalit̓ ī tēplo. Logica hic opꝰ ē. vna ex ancill̓ ſapīe ſi nolumus male loqͥ ¶ Cōtēp labat̉ id̓o dici corpus xp̄i ī hoſtia. qꝛ cōuerſa erat ī ſe ſpēbꝰ hoſtie reſeruatꝭ. Un̄ ꝯſeq̄ns ē ſi xp̄s apparu erit hic aliqn̄ ſub ſpecie pueri vel crucifixi. ſi debeat credi ꝙ ſit ibi xp̄us. oꝑtet ꝙ ſpēs ho ſtie remāſerint. alioqͥn nō erit ibi xp̄s ſacram tal̓r. ſꝫ nec videt̉ ꝙ local̓r. cū tal̓ n̄ ſit ī celo ſta tus ⁊ ſtatura. Caueat igit̉ ſibi curioſitas in qͥrēdi miracl̓a. Caueat vicina leuitate tales ꝓtinus adorare viſiones Meminerit d̓ mal tino cui ſpūs nequā trāſfiguratus apparu it ī ſpecie xp̄i qͥ angelus ē magni ꝯſilij. nedu Super Magnificat XI AL angelꝰ lucꝭ/ ſꝫ lux angelorū. ¶ Cōtemplabat̉ exiſtentiā filij ſui viuaciꝰ ꝑ intelligentiā qͣꝫ ꝑ ſolā fidē. et nullo mō imaginationē admitte bat. īmo nec rōem. Percipiebat inſuꝑ pn̄tiā ciꝰ ꝑamorꝭ ſentimentū ⁊ ꝯplexū. Quāto v̓o ſit ꝑſpicacior oculus intelligētie qͣꝫ imagina tōis vel rōis/ metaphiſici tradiderūt. īmo et mathematici de qͥbꝰ minꝰ videret̉ vix credi bilia poſuerūt. Putāt ſe ꝑſpectiui demōſtraſ ſe/ ꝙ oēs radij lumīs ⁊ coloꝝ oīm qͣꝫtūcūqꝫ a circūferentia ꝓdeuntiū/ ꝯcurrūt imꝑmixti ī qͦlibet pūcto medij vel ſpeculi vl̓ ocl̓i. Sic inqͥunt. in guttula iridis ſunt tres colores qͥ apparēt ī arcu. ſic ī collo colūbe. ſic certe ꝯſe quēs eſt ꝙ infinities infinite. Sic ī organo memorie diceremꝰ. Et qͥs ineruditꝰ oro cre deret iſta? Demōſtrat ariſmetrica cū geome tria. ꝙ ī qͦlibet ꝑuo piſo vel calculo ſunt oēs numeri cū figurꝭ oībꝰ ⁊ habitudinibꝰ ſuis. q̄ oīa vtiqꝫ ſunt infinita. Nec ē vt dicat̉ ꝙ ſolū ſunt ī potētia. Uidet qͥppe deꝰ actu et ī actu oīa talia. Si p̄t ꝑ ſolā remotōꝫ (exēplo Dio nyſij/ vna figura fieri viſibil̓ ī hͦ piſo p̄exiſte bat igit̉ ī eo. qꝛ nihil additū eſt ſꝫ ſubtractū. O cur nō ita de ceterꝭ figuris dici p̄t? ¶ Cōtem/ plabat̉ hec maria lōge viuaciꝰ oculo intelli gētie quātū ſpectabat ad magnificādū dn̄m (cuiꝰ potētie ⁊ ſapīe nō eſt numerus) qͣꝫ qͥcū qꝫ ph̓s docēte eā ſpūſctō oēm v̓itatē. Et ſi n̄ forte ſꝑ ī actu/ tn̄ ī habitū. Accipiat hanc ex poſitionē qͥſqͥs aliquā vellet ſtruere calūniaꝫ ſuꝑ oībꝰ marie ꝯtēplatiōibꝰ tactis aut tāgen dis. ſi ⁊ quātū ꝯtinēt veritatē. Sciat mariā maiori cognitione totius ſeculi cuꝫ decurſu fuiſſe p̄ditā/ qͣꝫ ꝓphetaꝝ vel apl̓oꝝ vel ph̓o. rūcetꝰ vllus. Si mathematicꝰ viſo piſo co gnoſcit ī eo nō ꝑ imaginationē neqꝫ ꝑ ſenſuꝫ exteriorē. ſꝫ ꝑ ſcīaꝫ demōſtratōis acqͥſitā/ tot theoreumata geometrie. tot ariſmetrice. tot ꝑſpectiue. nō abneget illa q̄ d̓ ſacr̄o credimꝰ intelligi poſſe dn̄o reuelāte qͥ ītellectū dat ꝑ uul̓. Sūt innūerabiles ppl̓i qͦs deꝰ trahere vult poſt ſe ꝑcognitōꝫ ⁊ amorē. Et qꝛ cogni tio intellectual̓ dat̉ pauciſſimis. dedit fidem innitentē auc̄ti dicētꝭ. ītuentē viciniꝰ ⁊ adhe rentē firmiꝰ ⁊ certiꝰ/ qͣꝫ adhereat ph̓s ꝑ ſcīaꝫ ſuis ꝯcluſionibꝰ. Docet hͦ effectꝰ. qꝛ fidel̓ ci tius vitā deſerit qͣꝫ fidē. nō ita ph̓s. Tale ali qͥd miratus ē ī Ignacio Traianus. ſic̄ legit̉ Cuiꝰ Ignacij illud ē inſigne eulogiū. Amor meus crucifixus ē. qͥ a te virgo btā lr̄as acce pit rn̄ſiuas ſuis petitōibꝰ. vt ex te. ꝑ te ⁊ ī te fi des nephitorū firmaret̉. Sequitur partitio quarta ꝑ ſoluloquiū qͣſi narratiuuꝫ de ꝯtem platōibꝰ marie ſuꝑ hͦ ſacramēto. Et pͥncipa liter de. xij. bonis eius quibꝰ replent̉ eſurien tes. ꝑ notulas centū. cū additione qͣdragīta theoreumatū de vnitate. Incipit particula quarta. Ontemplabat̉ amplius maria ma c gnificās dn̄m/ qͣꝫ magnā fecit ipſe ce nā. qͣꝫ lautū ⁊ ſplendidū ꝯuiuiū duꝫ ſuis fidelibꝰ inſtituit hͦ cōionis ſacramentū. dū eſuriētes impleuit bonis. Dicta ſunt ali quā de euchariſtia/ ꝓut data eſt ī oblationeꝫ ſacrificij. mixta ſunt aliqͣ de ipſa eadeꝫ/ ꝓut ē in cōione ꝯuiuij. ſed ſuꝑſunt ampliora ſi bn̄ dixerit dn̄s cenam ſue familie. ſi fregerit pa nes. ſi cū piſciculis iuſſerit illos recūbentibꝰ miniſtrari. Nūc duodeciꝫ ſporte. nūc cōphi ni ſeptē poſt ſaturitatē colligent̉ fragmento ruꝫ. Tanta eſt tā efficax xp̄i bn̄dictio. qꝛ et ꝑ bn̄dictionē ſe totū largitus ē in hoc cōionis ſacramēto. Ceterū facto interim ſilētio d̓ ſpe ciali ſeu ꝑſonali refectione viatici qd̓ ē terciū bonū. notemus adhuc pauculas beate ma rie ꝯtemplatōes de ſcd̓o bono/ ꝯtenti de di ctis ſuꝑ pͥmo. ¶ Cōtemplabat̉ Maria cōfe rens ī corde ſuo ad inſtructionē huiꝰ ꝯuiuij quaſi oēs catharactas celi aꝑiri. Quis fideli um dubitet (inqͥt Grego.) in ipſa immolatio nis hora celos aꝑiri. ⁊ imis celeſtia iūgi? Di cunt̉ hic aꝑiri celi. nō ꝑ fractionē. ſed ꝑ influ entiā ſpecialē/ qͣliter optabat ꝓpheta dicens. Utinā dirūperes celos. Et iterū. Rorate ce li deſuꝑ ⁊c̄. Uox inſuꝑ ē eccleſie gratulātis. hodie ꝑ totū mundū melliflui facti ſunt celi. Sicut inuenimus Dalidaꝫ ꝑfidā dixiſſe de Samſone. Nūc aperuit mihi cor ſuū. ſecre tuꝫ em̄ reuelauerat. ſic hic reuelantur celeſtia ¶ Cōtemplabat̉ ꝙ iſtic iungunt̉ ima celeſti bus ꝓpter ꝯnexionē mēbrorū eccleſie militā tis cū mēbris eccleſie triumphātis in vno ca pite xp̄o p̄ſentialiter hic exhibitō. ¶ Orat ec cleſia patrē Iube hec ꝑferri ꝑ manus ſancti angeli tui. qͥ xp̄s ē angelus magni ꝯſilij / ꝑfe rens totū corpus myſticū in ſublime altare diuine maieſtatis .i. ſup̄me ⁊ altiſſime diuini tatis. Maieſtas itaqꝫ dicit̉ quaſi magnitu dinis ſtatus. Peracto demū ſacramēto dici tur corpus xp̄i rapi/ ⁊ in celuꝫ ab angelis de ferri. nō ꝑ realē loci mutationē. ſed ꝑ operati ue ꝯnexionis virtutē. ¶ Cōtemplabat̉ ꝙ iſtic eſt oblatio vna. ⁊ plures offerūt. Offers filiꝰ Qq 3 Tlactatus nonus offert ſpūs eius ſanctꝰ. Offerūt angeli. offe runt ſacerdotes. offerunt fideles aſſiſtentes. qͥ quāto plures ſunt ⁊ deuotiores/ tāto fit ac ceptior oblatio. qd̓ valet ꝓ celebrantibꝰ ī me dio ſeu patēti eccl̓ie loco. Tu ſingulariter et efficaciter offers poſt filiū v̓go bn̄dicta vita dulcedo et ſpes noſtra. ¶ Cōtēplabat̉ ꝙ iſtic aliud ē ſacr̄m. aliud vſus ſacr̄i. nō ſic ī baptiſ mō. Uſus ē ſacramental̓ comedere ⁊ bibere ſub intentōe eccl̓ie. Hic vſus ⁊ ſi veracit̓ nu triat corpus ſicut ⁊ alios effectus hꝫ natura les. ne dep̄hēdat̉ trāſſubſtātiatio. ⁊ hoc ad fi dei meritū. nō tn̄ ordinat̉ vſus ad hunc effe ctū ſed ad ſoliuſ mētis nutrimentū. hīc xp̄s ait. Uerba q̄ loquor vobis/ ſpūs et vita ſūt. qꝛ vitā ſpiritalē reficiūt. Iſte ē finis. hec īſti tutio. ¶ Cōtemplabat̉ maria ꝙ iſtic poſt deſi tionē accidentiū panis ⁊ vini/ deſinit eſſe cor pus xp̄i ⁊ ſanguīs. nō ꝑ annihilationē vl̓ ali am ī ſe mutationē. Redit aūt materia. vel ea dē numero q̄ pͥus fuit. qd̓ vtiqꝫ fieri p̄t ꝑ cre ationē vt redeat idē numero. aut materia cre atur nouiter qͣlis eſt carnis vel v̓mis vl̓ alte riꝰ rei/ q̄ ꝑ actionē accidentiū ſuccreſcit. Pla cet alijs melius dicere/ ꝙ ſicut accidētia hn̄t modū ſub̓e ꝑ ſe ſubſiſtendo. ſic tenēt locū ma terie ⁊ forme panis ī agēdo ⁊ patiēdo. nō no uo ſꝫ antiqͦ miraculo. ¶ Cōtemplabat̉ mag ad rē noſtrā ⁊ deuotōis amplificationē. Aſpi ciebat ī latitudine cordis innocentꝭ/ quēad modū electi om̄s ꝯferūt ꝑtes ſuas ad opul tiā huiꝰ ꝯuiuij / a pͥmo Abel iuſto vſqꝫ ad vl timū qͥ naſciturus eſt ī mundo. Cōſiderabat p̄cipue fratres ſuos. xij. apl̓os. Hi volentes ꝯuiuiū eſſe ſplendidū/ collegerūt ex oībꝰ reli quijs ciboꝝ a dn̄o bn̄dictoꝝ ⁊ multiplican dorū. xij. ſportas vel cōphinos. Hos voca mus ſymbolum apl̓oꝝ. Appoſuit em̄ qͥlibet bolū ſuum .i. articuluꝫ. Sꝫ o magne deꝰ/ qͣꝫ magna v̓tute refertuꝫ. Introducat nūc nos rex ī hec cellaria ſua qͦꝝ tū celleraria es. O tu btā tu maxīe ꝯſcia ſub̓a .i. fundamētū es illo rū qͥ xp̄m d̓ te dicunt ꝯceptū ⁊ natū. ¶ Cōtē plabat̉ quēadmoduꝫ ſuꝑ floridū ih̓m (qͥ flos ē cāpi inenarrabilis bn̄dicti vētrꝭ ſui) ſpūſſā ctus. .vij. dona qͣſi totidē refectōis ſpūal̓ nu trimēta diffuderat ꝑ deſcenſiuū illapſuꝫ. nec deſinit effluere tāqͣꝫ caput ī mēbra Sꝫ ꝑ qd̓ mediū? Plane ꝑ te v̓go virga Ieſſe. Tu col lum eccl̓ie firmiſſimū ⁊ cādidū. tanqͣꝫ turris eburnea ⁊ ſuauiſſimū qͣſi vinū. Tu ꝯnectꝭ ec cleſie mēbra ſuo capiti xp̄o filio tuo. tu ſuſtē tas. tu vitales hauſtꝰ pͥma ſuſcipis ⁊ refluis. tu aſpiras ⁊ reſpiras ī eccl̓ie corpus vniuer ſuꝫ. ¶ Cōtemplabat̉. .vij. panes dotū iſtoruꝫ donoꝝ/ cōiunctos panibꝰ alijs. vij. btītudi nū. qͥbꝰ ꝯnectunt̉. .vij. panes dotū beataruꝫ. Porro ſacr̄a ſub eodē numero/ necnō virtu tes totidē ꝯtra rabidā famē. vij. vicioꝝ. Sꝫ hec ex alibi traditis notiſſma. nō hic docēdo ſed curſim rememorādo poſuiſſe/ ſatis ſit ad amplificatiōꝫ noſtri ꝯuiuij. ¶ Cōtemplabat̉ maria pauꝑes eccl̓ie militātis/ circa tale ꝯui uiū diuerſimode ſe habētes. Uox aliqͦꝝ eſt. Paraſti ī ꝯſpectu meo mēſā aduerſus eos qͥ tribulāt me. Et iterū. Calix meꝰ inebriās qͣꝫ p̄clarus ē. O vere mirabil̓ ꝯͣ tribulāteſ arma ture ſpēs. vt mēſa ſit ad tutamētū/ q̄ pͥus lr̄a liter afferre ſolet carnalibꝰ nocumentū. Ove hemens ebrietas q̄ mortē ſuꝑat ⁊ infernū. de qͣ psͣ. Inebriabunt̉ ab vbertate domus tue. ¶ Contēplabat̉ alios qͣſi mēdicos. petere. q̄ rere. pulſare. dicētes ex inſtitutiōe xp̄i. Panē noſtꝝ qͦtidianū (⁊ ſuꝑſubſtātialē addit Lu cas) da nob̓ hodie. Iungebāt ſex petitiones iſte medie tres vltimas/ q̄ ſunt de remotōne triplicꝭ mali .ſ. culpe. pugne ⁊ pene. Necnon tres pͥmas/ q̄ ſunt de collatōe boni. ſctīficati onis ⁊ regni. ⁊ bn̄placiti diuine voluntatis. ¶ Contēplabat̉ pl̓imos ꝑ oēs generatōes eā dicētes beataꝫ. qꝛ gͣtia plena. qꝛ dn̄o ſociatā. qꝛ bn̄dicta ī mulieribꝰ. ⁊ p̄cipue qꝛ ꝑ eaꝫ colla tus fuit fructꝰ vite. fructus bn̄dicti vētrꝭ ſui ieſus xp̄s amē. Quare tota deuotione offere bāt ſibi aue maria. qꝛ ꝯplacebant ī recordati on noīs ſui. qꝛ ꝯgratulabant̉ ſue felicitati. ⁊ ſuā famā optabāt augeri. Cōcinebāt deni qꝫ poſt impletiōꝫ bonoꝝ ab ea ꝓuenientiuꝫ. Magnificat aīa mea dn̄m. ¶ Contēplabat̉ mes marie magnificās dn̄m cū exultatione ſpūs/ quēadmodū dn̄s īſtituēs euchariſtie ſacrm. eſuriētes īpleuit bonis ⁊ diuites dimi ſit inanes. Et hͦ ſub triplici bono eſurientiū īpletiuo. Unū ē bonū oblatōis ſacrificij. Al teꝝ bonū cōicatiōis ꝯuiuij. Terciū refectio nis viatici vel edulij. Primū qͦ ad deū. ſcd̓m q̄ ad ꝓximū. terciū cuiuſlibet qͦ ad ſeip̄m. Et qͥdē de duobꝰ pͥmis plurime ſunt marie con templatōes inducte. Fuerūt nōnulli qͥ non ſatis attendebāt ad hͦ pͥmuꝫ duplex bonum euchariſtie qd̓ hꝫ oblationē deo ⁊ cōionē ꝓ ximo. Cōſiderabāt dūtaxat terciū bonuꝫ ꝓ pter ſil̓itudinē ad panē ⁊ vinū qd̓ dat̉ in refe ctionē edulij ſeu ⁊ viatici. Conſulebāt idcir co ſeuerius. ne qͥs accederet ad hͦ ſacramētū niſi valde ſanus ⁊ mundus. Mouebat eos Super Magnificat XC iſtę medicoꝝ amphoriſmus Egra corꝑa qͣn to magꝭ nutries/ tāto plus ledes. At ꝟ̓o ꝑſpi cuū ē/ ꝙ euchariſtie ſacrm̄ etiā vbi ledit acci pientē aūt ꝯſecrātē/ neqꝫ ſibi ꝓdeſt ꝓ viatico refectiōis. ꝓdeſt tn̄ eccl̓ie toti ꝓ ſacrificio ob latōis ⁊ ſacr̄o cōionis. Ue tn̄ hoī ſi vniuer ſūmundū lucret̉. aīe ꝟ̓o ſue detrimētū patia tur. hec ꝓ p̄fatōe. Ueniamꝰ ad marie ꝯtēpla tōes circa terciū fructū. Premittamꝰ ſub qͣ druplici metro totū marie ꝯpendiū ꝓ dictis ⁊ dicēdis. Hoſtia ſacrificat. ſatiat. cibat (Ec ce tres fructꝰ pͥncipales. Sequit̉ ī ſpāli d̓ ci bo ſub numero ꝯtēplationū. xij.) et cibꝰ iſte Reſtaurat. ſatiat. d̓lectat. roborat. augꝫ. Ob dormire facit. caro ſeruit. mens dn̄at̉. Uim genitiuā dat. trāſformat. īarrat ⁊ vnit. ¶ Cō templabat̉ mēs marie ſacrm̄ euchariſtie tan qͣꝫ cibuꝫ refectōis ſub ſpecie panis ⁊ vini / vt ſignū ſignato rn̄deret. vt ſil̓itudo curreret pe dibꝰ ſuis/ duꝫ d̓r. Eſuriētes impleuit bonis. ⁊ diuites dimiſit inanes. ¶ Cōtēplabat̉ ī eu chariſtie ſacr̄o filiū ſuū qͥ factꝰ eſt cibꝰ hoīm. qͥ ſꝑēcibꝰ angeloꝝ. ¶ Contēplabat̉ ꝙ eſuriē tes qͥ ſunt pauꝑes ſpū/ īpleuit bonis ꝑ hunc cibū/ dū faſtidioſi diuites dimittunt̉ inanes Eſuriētes ſiqͥdē īpleuit Primo bono reſtau ratōis. Scd̓o bono ſatiationis. Tercio bo no delectatiōis. Quarto bono roboratiōis. Quinto bono augmētatiōis. Sexto bono obdormitōis. Septimo bono ſubiectiōis ī carne. Octauo bono dn̄ationis ī mēte. No no bono inſuꝑ generatiue virtutis. Decimo bono trāſformatōnis. Undecimo bono in arratōis. Duodecimo bono vnionis. Su mamus ꝯpendiū a vocabulis bonorū iſto rū cū ſuis ꝯtēplationibꝰ ī Maria iungendo R p̄dictis ¶ Primo bonū reſtaurat. Uita ſpūa lis ſicut ⁊ corꝑalis ſuo mō ꝯſeruat̉ in calido ⁊ humido debite ꝯmenſuratis. Loquimur aūt hic de vita ſcd̓a. q̄ ꝯſiſtit ī actione. proue nitqꝫ a vita pͥma. Uicē calidi tenet charitas ſeu gratia. ꝓut charitatē noīamus feruoreꝫ charitatis in agendo. vicē humidi quaſi pa ſiuā ſibi vernicat affectio bona voluntatis. Sit hoc memorabile ꝓ dicēdis om̄ibꝰ fun damentuꝫ. Sicut em̄ nō ꝑdit̉ vitā eēntialis aīe. ſic nec reſtaurat̉. Porro dicimꝰ vitaꝫ aīe xp̄iane vitā amoris. Amor tuus vita tua/ lo quit̉ ad aīaꝫ ſuā Hugo. Amorē intellige nō cuiuſcunqꝫ ſed dei. alioqͥn quilibet aduerſus amor nomīatus libido vel cupiditas mors nō vita dicendus eſt. Diliges deum ex toto corde iubet deus. ſubiūgit amorꝭ huius effectū. ⁊ viues. Creſcēte v̓o cupiditate vel li bidine/ minuit̉ aut obtūdit̉ actꝰ ⁊ feruor cha ritatꝭ ⁊ ſi habitꝰ ꝑmaneat. Quot aūt modis ⁊ qͦtiēs iſtud ꝯtīgat/ plꝰ exꝑimentꝭ docemur qͣꝫ verbis. Notauit hec mala ſub qͣdrūplici clade Amos ꝓph̓a. qͣſi ꝑ totideꝫ aīe paſſiōes q̄ ſūt. ſpes. metus. meror. gaudiū. In eruca noīat̉ gaudiū carnis virētia carpens. In lo cuſta notat̉ ſpes arrogātꝭ. In bruco aūt in ers ⁊ totꝰ exterioribꝰ īcūbēs metꝰ. In erugi ne meror ſcl̓i īteriora ꝯſumēs. Et ex his qͥd ſuꝑeſt niſi vita lāguēs ⁊ egra? Pollicet̉ aliꝰ ꝓ pheta vice dn̄i. ꝙ reuertētibꝰ ad ip̄m reſtitue ret annos qͦs eruca. locuſta. brucus ⁊ erugo ꝯſūpſerūt. Hec ē reſtauratio quā oꝑat̉ dn̄s ꝑ euchariſtie ſacꝝ cibū. qꝛ ſanat has infirmi tatū peſtes. ⁊ replet ī bonis eſuriētes. ¶ Con S tēplabarꝭ o maria reſtaurationē hmōi. ſꝫ ali ter exꝑiebaris qͣꝫ ceteri. Nihil qͥppe ꝑ viciuꝫ deꝑdebat̉ ī te de vita gratie qualiter ī nobis Attn̄ natural̓ neceſſitas vie nō ſinebat hanc vitā ī ſuo feruore ſꝑ eſſe qͣliter tibi nūc ē ī pa tria. ſed nec eras ī termino meriti. Tu idcir co iuſta iuſtificabarꝭ adhuc. ⁊ erat ſemita tua ſicut lux ſplendēſ/ creſcēs vſqꝫ ad ꝑfectā eter nitatis diē. Reſtauratio tua erat non tā ſup pletio deperditi qͣꝫ augmentatio iam habiti ¶ Sciebas euchariſtie ſuſceptōeꝫ v̓tutē hr̄e pͥuilegiatā quā dicimꝰ vim operis oꝑati. Ad dit hec vis ad ꝓpriū meritū ſoliꝰ volūtatꝭ vl̓ ꝓprij operis. plꝰ valet hic ſicut et ī baptiſmo actualit̓ acciꝑe/ qͣꝫ ſolū voluntatis deſideriū hr̄e. Quocirca ſtultē agūt qͥ ſe reddūt inhabi les ad ſuſceptionē. ſtultē qͥ ſine cā rōnabilis impedimēti ſe ſubtrahūt. Prudēter ꝟ̓o qͥ ſi bi bn̄ ꝯſcij freq̄nter accedūt. Porro meretur ſacerdos digne ꝯſecrās. ſꝫ ampliꝰ digne cōi cās etiā nō ſacerdos. Adde ꝙ fingētes hoſti am ꝯſecratā eſſe q̄ nō ē. et ita pn̄tātes ad ado rādū vel cōicādū. rei ſunt criminis idolatrie quātū ī ſe ē. Et qͣꝫuis ignorātia poſſit alios excuſare ne peccēt adorādo ꝓpter ꝯditōꝫ ſub intellectā ⁊ ſi nō exp̄ſſā. ſuſcipiētibꝰ tn̄ nō ac creſcit tātus fructꝰ. Exēplū ī alijs ſacr̄is ma xime de baptiſmo. Deniqꝫ nō ē cauta ſatꝭ cō ſecrātiū ſollicitudo. qͥ hoſtiā pͥus qͣꝫ ſit conſe crata ſurſū leuāt. flectūt genua. poſt benedi cūt. ppl̓o reſpiciēte nec attendēte ꝯſecratōis horā vel momētū. Eſt aūt corpꝰ xp̄i pn̄tialit ſolū tunc ī altari pͥmo dū v̓ba ſacralia fini ta ſunt ī inſtāti vltimo. Ita ꝙ pͥmū nō eē v̓ boꝝ/ ē pͥmū eē corꝑis xp̄i ī hoſtia. q̄ v̓ba nō ſolū ſunt ſignificatiua vel demōſtratiua ſed Q 4 Tractatus nonus oꝑatiua ex ordinatōe īſtitutōis xp̄i coaſſiſtē tis efficaciter ꝓ iſto īſtāti pͥmo nō eſſe verbo rū. Et illud inſtās demōſtrat̉ ad intellectuꝫ / dū d̓r. hͦ eſt corpꝰ meū. qꝛ illud eſt pͥmū īſtās exiſtētie corꝑis xp̄i. ⁊ nō factio. Iō nō bn̄ d̓r hͦ fit corpꝰ meū. Cōformit̓ d̓ ſanguīs ꝯſecra tione ſuo mō. cuiꝰ forma nō dependet a pͥma ¶ Cognouit iſta tuus (o virgo beata) deuo tus ⁊ ſapīe magnꝰ diſcipulꝰ Hugo. qͥ labo rās ī extremis/ noluit vti hoſtia quā ꝑ ītimū ſpūs ſenſū dep̄hēdit n̄ eſſe ꝯſecratā. Pꝰ dū ē allata ꝯſecrata/ timens ꝑiculū vomitus ſi ſu meret dixit magna fide. Filiꝰ redeat ad pr̄eꝫ ⁊ ſpūs ad deū qͥ dedit illuꝫ. Et ita pie credi mus (qꝛ ſtatim obijt) eſſe completū. T DeCAdum DONI Satiat. Quāta ſit ⁊ qͣꝫ īproba fames pctōꝝ qͦs nō īplet ⁊ occupat charitatꝭ cibꝰ ⁊ potꝰ re cogitare ſtupor ē. ſentire grādis ⁊ incōꝑabil̓ miſeria. qꝛ vſqꝫ ad morteꝫ. Crede nō mihi ſꝫ ſapienti. Deſideria inqͥt occidūt pigꝝ Exꝑ entiā interroga. rn̄debit quēadmodū aures pruriūt ad rumores. oculi furiūt ad reſpiciē dū vanitates ⁊ inſanias falſas. glo .ſ. q̄ faci unt inſanire Itaqꝫ nec ſatiat̉ oculꝰ viſu. nec auris auditu. Adde ꝙ os ſcurrilitate ⁊ vani loquijs. guſtus ſaporibꝰ. olfactꝰ odoribꝰ. ta ctus ꝯtrectatōibꝰ adimpleri videt̉ nec ſatura tur. Proinde ſūma maloꝝ vanitas vanita tū ⁊ oīa vanitas/ ſi nō repleuerit ꝟitas ⁊ cha ritas. erigit̉ ⁊ īaneſcit vanitas. ſibi diues va cua deo. Suadet īmo vrget ſuꝑbia/ ⁊ dicit. viuas excellent̓. Inuidia ſuſurrat/ eminens ſingulariter. Ira vult hͦ ſcd̓m imꝑturbabi liter retinere. Accidia infatigabiliter. Auari cia indefectibiliter. Gula ⁊ luxuria delecta biliter. hypocriſis venerabilit̓. Deniqꝫ ſum matim collige ꝙ vanitatis fames ⁊ ꝯcupiſcē tia eſt vt ſibi ſubſeruiat īpunita neqͥtia Hec felicitas mundanoꝝ. hec ꝟo qꝛ vana ſunt et inania nō ſatiant. ſꝫ acriori tales fame perur gēt. lābūt vmbrā fructuū ſuꝑ ſpīas apparētē Inhiāt vmbre craſſi oſſis īſtar canis/ qͥ na tans dū vanitatē vmbre captat / hiādo ꝑdit verā eſcā. Quid nō mortalia pectora cogis: auri ſacra fames exclamat qͥdā. Deuorat ali us carnes ſuaſ. alius ſcintillas ardētes hau rit. aliꝰ ī mōtibꝰ attrahit ventos. Et cur hec oīa? niſi qꝛ rabies famis ē valida. At v̓o cibꝰ noſter digne ſuſceptus. qꝛ vero bono replet vere ſatiat. aut ꝓ magna ꝑte famē ſedat. Ali oqͥn timeat qͥ nō minus aūt plꝰ qͣꝫ an̄ dimittit̉ inanis. ne iudiciū ſibi manducet et bibat. ¶ Cōtēplabarꝭ ſatietatꝭ hͦ bonū ſil̓ ⁊ exꝑieba ris o btā. ꝓpterea nuſqͣꝫ in te dn̄abatur vana gl̓ia/ quā replebat totā euchariſtia. Nec erat locꝰ ī te vanitati. nec duplicitati. nec falſitati. quā funditꝰ occupabat veritas ſimplex ⁊ ſoli da. Quid em̄ q̄reres ī celo. aut qͥd velles ſuꝑ terrā/ p̄ter vnā hāc reꝫ ſolā. optimā ⁊ eternā. dicens ex ſnīa. Et ꝑs mea deꝰ ī eternū. Pla ne nimiſ auarus ē cui tāta ꝑs nō ſufficit. im mo miſerrimꝰ ⁊ pauprimus qͥ p̄ter hāc aliaꝫ q̄rit. Sūt qͥ te maria de inani gl̓iatōe vellēt notare. qꝛ cū exultatōe ſpūs protuliſti Ecce em̄ ex hͦ btāꝫ me dicēt om̄s generatōes. qꝛ fe cit mihi magna qͥ potens eſt. Faciūt d̓ te ẜm ſe iudiciū. qͥ ad oēm gloriuncule ventū agitā tur vt arūdo. Neſciunt quāto hūilitatꝭ pon dere ſtabilita eras. nō in te ſed in deo ſaluta ri tuo/ duꝫ hec ꝓphetica nūciatione ꝓferres. beatā me dicent omēs generationes. Tercium bonum. Delectat. ¶ Si delectatio ē p̄ceptio ꝯueniē tis ꝯiūcti. aūt ex hmōi ꝑceptōe ꝯſurgit. Ni hil v̓o ꝯuenientius/ nihil intimiꝰ ꝯiugit̉ aīe qͣꝫ iſte cibꝰ ī qͦ xp̄s ſumit̉. Delectat igit̉ ī ſum mo/ ſi ſenſus interiores ipſius aīe ſiue men tis purgati ſūt ī ſummo. Figurat̉ idcirco ꝑ māna. de qͦ ſapiēs teſtꝭ/ ꝙ oē delectamētū ī ſe habebat. ¶ Sēſerūt aliqͥ ꝑceptibilit̓ ī ſenſibꝰ carnis delectatōem huiꝰ panis. Sicut iſte a Guilhelmo ꝑiſiēſi memoratus in rethorica ſua. qͥ ꝑ olfactū cognoſcebat locuꝫ qͣꝫtūcūqꝫ al̓s incognitū vbi repoſitus erat dn̄s ſuus. Ita em̄ loq̄bat̉ de euchariſtia. Huiꝰ inſuꝑ cibi guſtus ita ſibi ſapuit/ vt nō ꝯtētꝰ come ſtione ſacr̄i / vaſculū rumīauerit ligneū ꝯtēti uū eius. Quid dicemus d̓ paſſis extaſim fe pe/ vel poſt comeſtōꝫ huiꝰ ſacr̄i. vl̓ ad ſolū de uotōis intuitū? Poſſet huiꝰ delectatiōis fer uidꝰ ardor/ totus incendēs/ totꝰ liq̄faciens/ colligi ꝑ totū decurſū cāticicāticoꝝ. ſub allo quijs amoroſis ſponſe ad ſpōſū. Uidere eſt illic vt eſtuet affectibꝰ/ vt totū ſcintillet amo roſū ipſius incēdiū. vulnerat̉. laguet. ſtipat̉. fulcit̉. cadit ⁊ ſpaſmat̉. Ue ill̓ quoꝝ aīa nau ſeat ſuꝑ cibo iſto leuiſſimo. ſuſpirās ad ollaſ carniū egypti. allia. porros et pepones. Ue alijs nec calidis nec frigidis. qͥ nauſeaꝫ ⁊ vo mitū ſui ꝓuocāt de ore dei. qͥ ſuauitatem vn guenti ꝑdūt ꝑ muſcas tepidoꝝ deſiderioruꝫ moriētes. qͥ ſil̓es ſunt ouis male fotis. ⁊ id̓o fetidis. vel qͥ maiori maledictōe miſcēt fel ī hͦ U Super Magnificat IC cibo. ⁊ vinū dāt myrratū xp̄o ꝑuerſe ſumen do ¶ Contēplabaris ⁊ exꝑiebaris hanc dele ctauonē etiā in medijs doloribꝰ o virgo bea ta. fiebat tibi in euchariſtia dilectus tuus ſi cut faſciculus myrrhe/ ſuauis ⁊ amarꝰ. Sꝫ in ꝯſideratione diuinitatis totus formoſus ⁊ ſuauis ⁊ chariſſimus ī delicijs. ⁊ vere totꝰ deſiderabil̓ ī exultatione ſpūs in deo ſaluta ri. Sic nouiſſime legeris Ignacio ſcribēs. Nō te moueat inqͥs ꝑſecutiōis auſteritas. ſꝫ exultet ſpūs tuus in deo ſalutari. Quartum bonum. Roborat ¶ Educas panē de t̓ra/ q̄rit pͣs. cu ius effectꝰ ſubiūgit̉. ⁊ panis cor homīs ꝯfir met. Iūgit̉ vinū letificās cor. ⁊ oleū deuotō nis facieꝫ exhilarās. Hec ſūt tria qͥbꝰ Iſaac ſua bn̄dictōe ſuū filiū Iacob ſtabiliuit. Fru mēto inqͥt ⁊ vino ſtabiliui eū. Legit̉ ī figura ꝙ mr̄ futura ſamuel̓ anna/ comedit et bibit. ⁊ vultus eius nō ſūt ampliꝰ ī diuerſa mutati Timeāt illi poſt cibū iſtu mutabiliores effe cti. qͣles notat apl̓s corīthijs loq̄ns. Iō int vos multi īfirmi ⁊ ībecilles ⁊ dormiſit ml̓ti. hͦ de ſomno mortꝭ vel corꝑis pōt ītelligi/ ſeu mutabilitatꝭ ad vicia. ¶ Cōtēplabarꝭ ⁊ exꝑie barꝭ corroboratiōis huiꝰ v̓tutes. O maria ꝯualeſcebas ⁊ in aduerſitatibꝰ ſcl̓i. quaꝫ nec ip̄a mors filij ꝓſtrauit ī t̓rā Stabat inqͥt cu ſtos tuꝰ ꝟgineus ioh̓es. ſtabat iuxta crucē ie ſu mr̄ eiꝰ. Hꝫ v̓tus ſuā antipariſtaſim. coa dunat̉ ī ſe ex circūſtāte nō penetrāte ꝯͣrio ac ꝑinde fortificat̉. Sedet Iob ꝑcuſſus vlcere peſſimo. ſedet ī ſterqͥlinio. vbi velut in thro no regio ꝯcionat̉. nec innocentiā deſerit/ nec veritatē. nec animi robur ⁊ virtuteꝫ amittit. Quāuis aūt delectatio teneat oꝑantē ī oꝑa tiōe/ nihilominus tenet ⁊ ꝯtriſtatio q̄ ẜm de um ē. Cur ita? Nimirū qꝛ delectat Que rōꝫ qꝛ ſcit placere deo. Un̄ hͦꝫ certe qꝛ vel ꝓbat exercēs ad virtutē. vel purgat ⁊ liberat a rea tu. vel erudit ad ſapientiā. Quintum bonum. Auget. ¶ Cōſequunt̉ iſta ſe mutuo ī aīa nō du ꝑfecte charitatis. videlꝫ reſtauratio. ſatia tio. delectatio. roboratio ⁊ augmentatio Et rurſus ſextū qd̓ eſt obdormitio. Collige ſil̓ vnico pſalmiſte verbo/ tres vltimos fructus ſuos. Dediſti inqͥt leticiā in corde meo. a fru ctu frumēti vini ⁊ olei ſui ml̓tiplicati ſūt. Ec ce poſt delectationē augmentū ſeu multipli catōem. Sequit̉ obdormitio. In pace ī idipſuꝫ dormiā ⁊ requieſcā. ¶ Cōtēplabaris ⁊ exꝑiebaris hͦ augmentū ꝑ euchariſtiā o btā. Diximꝰ ſupͣ/ qm̄ v̓tus euchariſtie ſacr̄aliter oꝑat̉ ī ſui digna ꝑceptōe. Differt ex hͦ maxīe a ſacr̄is antiq̄ legꝭ. qm̄ v̓tus inanis erat. ſi n̄ ex deuotōe ſuſcipiētiū/ aut ſi virtꝰ erat ī circū ciſione/ erat lōge minor. Trāſibimꝰ interea d̓ augmēto virtutū tuaꝝ obtīſſima btīſſima rū. Tu facta es nob̓ exēplar lōganimitatꝭ ef ficaciſſimū/ vt nō ita deſideramꝰ ꝑegrinari a corꝑe/ qͥn incolatū cedar ꝑ pacē ⁊ eqͦnimitatē toleramꝰ. Poſtulātes ⁊ ſperātes gr̄e ſiml̓ et gl̓ie nos ampliorē cumulū recepturos Cō tundant̉ ⁊ erubeſcāt nequā ſpūs qͥ paſtos hͦ cibo dū ꝓſternere q̄rūt eleuāt. dū expugnāt/ coronas fabricāt. dū ſe extollunt ſuꝑ omne qd̓ d̓r deus. vident inuidi ſtercoroſuꝫ hoīem quē ſuſcitat dn̄s egenū de puluere. et de ſter core erigit paupere. vt ſedeat cū pͥncipibus/ vn̄ excōicati ſūt. ⁊ ſoliū gl̓ie teneat. qd̓ appe tentes/ ceciderunt vt fulgur in abyſſum. Sextum bonum L Obdormire facit. ¶ Felix vero ſomnus ſua uis ⁊ iocūdus. Hic aufert ⁊ ligat ſenſus ex teriores/ vt vigeat interior. Habet hic ſom nus extranea valde/ ſꝫ ſalutifera ſomnia ſuo mō ꝑagit ſepe vigilantiū oꝑa. Somnia hec ſi queris/ ſunt diuīa ſpectacula. ad q̄ noſter ſpūs dormiēs/ rapit̉ ⁊ eleuat̉. Pulcra valde ſūt ⁊ iocūda. ⁊ q̄ ī faſtidiū ducāt oēm gloriaꝫ mūdi cū iſta q̄ dicebat. Regnū mūdi ⁊ omnē ornatū eiꝰ ꝯtēpſi. ¶ Contēplabaris ⁊ exꝑie baris freq̄nter hec ſomnia o ſereniſſima femi narū. Legimꝰ de v̓ginali ſpōſo tuo ioſeph ꝙ pluries corꝑaliter dormiēs acceꝑit diuīaſ reuelatōes. Tu corꝑaliter vigilās. ſed ꝑ ꝯtē plationis extaſim dormiēs/ mirabiliores re ſpexiſti. Signū tue dormitōnis poſt conce ptioneꝫ filij notat Lucas dicēs. Exurgens aūt Maria in diebꝰ illis. abijt in mōtana cū feſtinatōe. Un̄ p̄cor exurgens fuiſti/ ſi non a ſomno quodā nō tā ſenſuali qͣꝫ ſpūali. et hoc in ꝯtēplatione? quatinus ſedula fieres mini ſtratrix in actōe. Ocioſorum em̄ ē ſedere vel dormire. actiuorū exurgere ⁊ progredi ¶ Ue nunqͣꝫ ſoporatis in hoc ſomno requici ſpūa lis. Torquet eos inſania vigiliarū huius ſe culi. ſequūt̉ fantaſias ⁊ freneſes capitis ſui. furiūt. mouēt lites. nequeunt cathenis p̄ce ptoꝝ teneri. lacerāt occurrentes. diſcerpunt ſe. reuerſant neſcientes qͥd dicāt. neqꝫ de his quibꝰ affirmāt accipiunt vmbras ⁊ falſa ſi 5 Qq. 5 Tractatus nonus mulacra pro veris rebꝰ q̄ ſole ſunt eterne. eo rū ꝟ̓o ſil̓itudines ſunt flexibiles et īcerte. At ecōtra dormiētes mūdo et vigilātes deo / vi dēt vera. ſed ab inſanis iſtis irrident̉ vt inſa ni. Ratio. qꝛ nō capiūt ea q̄ vera ſunt. ſꝫ vm bratilia vidēt ſub imagine vanitatis q̄ par ē leuibꝰ ventis. volucriqꝫ ſil̓ia ſomno. ¶ Hinc implacabil̓ rixa ꝯtra ſpiritales ꝑ mūdanoſ. hinc ſubſannatōes ⁊ pugne Uolūt nēpe ſp ritaleſ ad ſanitatē ducere freneticos iſtos. at ſibimet ſapientes. ſibi diuites. ſuis in malis ridētes ⁊ cantātes. refugiūt. odiūt ⁊ ꝑſequū tur. Dixit em̄ inſipiēs in corde ſuo. nō eſt de us. Dixit ⁊ ſapiēti quotidie/ vbi ē deꝰ tuus. Sapiēs ⁊ fidelis on̄dit ſacratā hoſtiā. et di cit. Hic ē deus meus. Protinꝰ extollūt riſū. ſubſannāt ⁊ blaſphemāt. Durꝰ ē hic ſermo. ⁊ qͥs pōt eū audire? ¶ Contēplabaris o vir go tales benigna. cōpatiebaris ⁊ orabas. et mentē optabas eis meliorē dari. Septimū bonū. Caro ſeruit. ¶ Debilitat̉ itaqꝫ fomes carnis ꝯcupiſcēs ⁊ tyrānizās aduerſus ſpm̄/ dū ri te ſumit̉ iſte cibꝰ vital̓. Guſtato qͥppe ſpū de ſipit caro. ¶ Contēplabarꝭ exꝑta (nō nouit) bonū iſtud ꝯ maria. qͥppe fomitē oēꝫ carnis extinxerat verbū ī te caro factū. Utꝝ v̓o pa ſionabiliter aliqn̄ mouebaris/ tractauimꝰ qͦ dā dragmate cātici tui. ¶ Sꝫ videre me vide or ſubſannantes inſanos legē ⁊ euchariſtiaꝫ dei nr̄i. Ecce inqͥunt ꝓmittis ꝑ euchariſtiaꝫ carnē ſub ſeruitute redigi. q̄ plerūqꝫ ſeuit acri us. īpugnat acerbiꝰ. Exēplū de apl̓o vr̄o ſu mite. qͥ dicebat. Caſtigo corpꝰ meū. et ī ſerui tutē redigo. nihilominꝰ ſub pōdere eius p̄ſ ſus gemebat. Nō qd̓ volo facio. Et rurſus. Uelle mihi adiacet. poſſe auteꝫ nō inuenio. Hinc exclamabat. Infelix ego hō. qͥs libe rabit me de corꝑe mortis huiꝰ? Accipiat v̓o qͥſquis oppoſuerit talia/ dictum qd̓ ꝯtinuo ſubiunxerit. qͣſi talibꝰ ſibiqꝫ rn̄dēs. Gr̄a dei ſupple liberauit me ꝑ ih̓m xp̄m Et vbi gr̄a ſi nō in euchariſtia ꝯfert̉ diſpoſitꝭ? Dudū ī re ſil̓i multas aſſignauimꝰ rōnes/ fere viginti. cur nō ſemꝑ ꝯcedit̉ ſentimentū ſpūs. extin guēs fomitē carnis actualē? Tres ſunt pͥn cipales. humiliatio. patientia ſeu ꝓbatio. et coronatio. Procedimꝰ nūc alia viā/ tranſeū tes ad octauū euchariſtie bonū. Octauum bonum Mens dn̄at̉. ¶ Si mens ī ſacr̄o eūchariſtie ſubijcit ſe fideliter deo. ſubiectā habebit ꝓfe cto carnē. Dixit dn̄s ad Cayn. Sub te erit appetitꝰ tuus. ⁊ tu dn̄aberis illiꝰ. Intellexe rūt hͦ aliqͥ dictū de appetitu volūtario ⁊ libe ro. Sed illi ẜm Ariſ. rō dn̄at̉ regaliter. qꝛ p̄t ꝯͣdicere nec obedire tanqͣꝫ libera ꝯtradicto rie ī ſeipſa. Dn̄at̉ aūt rō cū volūtate appeti tui ſenſitiuo ſeruilit̓ ⁊ deſpotice. qꝛ pōt ⁊ de bet rebellantē coercere. At ſi nō pōt et vult liberat̉ a culpa ſi mēs ſit ī gratia ſub lege xp̄i ane libertatis. ¶ Contēplabaris hecdū viue res virgo btā. Colligebas ex hac radice cau ſam aſſertionis filij tui. Iugū em̄ meū ſua ue ē. ⁊ onus meū leue. Det̉ aliqͥs quātūlibet oneratꝰ pōdere carnis. tollat ſupra ſe iuguꝫ xp̄i / vel ī baptiſmo/ vel ī euchariſtie ſacr̄o/ vl̓ in penitētie lauacro/ ꝯfeſtim efficiet̉ dignus ciuis vite eterne. Tradebāt ph̓i felicitatē ali quā nos poſſe ꝯſeqͥ. Sꝫ o bone deꝰ ꝑ quāta tꝑm diſpēdia/ ꝑ qͦt exercitia virtutū moraliū. ꝑ quā rarā ⁊ artā prudentie ſemitā ⁊ directi onē pauciſſimis datā. xp̄s noſter vno momē to viā ad btītudineꝫ. nō qualēcūqꝫ/ ſꝫ eternā aꝑuit. Qui crediderit ⁊ baptizatꝰ fuerit/ ſal uus erit. Et rurſus ꝓ re nr̄a. Si qͥs mandu cauerit ex hͦ pane viuet ī eternū. ¶ Deniqꝫ le gē dedit qua obſeruat. Si ſepties. immo ſe ptuagieſſepties peccauerit hō ⁊ dixerit. peni tet me. iubet vt dimittat̉ ei. Nō eſt minꝰ mi ſericors vt nō dimittat ſibi dicēti. penitꝫ me Plene ſunt exemplis ſcripture ſue. de publi canis. de pctōribus. de adultera. de latrone. de Petro. Quis v̓o neſciat qͥn mēs euchari ſtie ſacramēto ſe rite ſubijciens/ dicat ex aīo. penitet me? Quo dicto vincit carnē vt non ſibi rebellis ſit ad ꝑditionē/ ſi nō ſponte ſe de derit rurſus mancipiū ſibi. ſerua vil̓ effecta ꝑ indignā libidinē aut furorē. ¶ Aſt forte di cet aliquis. Dn̄ationē mentis ſupra carneꝫ eſſe fragilē/ ſeruitutiqꝫ procliuem. Fatemur qm̄ ⁊ theſauꝝ noſtꝝ habemꝰ ī vaſis fictilibꝰ ne qͥs gloriet̉. ſed aſſit robur fidei q̄ ꝑ dilecti onē oꝑat̉ Accedat fides. hmōi mēs vtiqꝫ do mīa fiet inuincibil̓. Poterit qͥdē a corꝑe vio lenta morte tolli. ſed nō vincet. immo victrix coronabit̉. Nolo ꝑ exempla ſingula morari Turba martyrū oīm/ de om̄i etate et ſexu ꝓ fert teſtimoniū/ om̄i exceptione vel calunia maius. quoꝝ plurimi ſub eodē pene momē to. de reprobis ꝑ omnē vitam ſeruis ſue car nis. fecit fides xp̄i dare carnē ſuā ad morteꝫ. Romanus. Geneſiꝰ. Ioſias. latro bonus. mille alij. tā ſubito mens eorū dominata eſt Super Magnificat XC I XC I carni. tam feliciter ⁊ fortiter ex eius ſubiecti one ſunt ineternū triumphatores effecti. Nonum bonum. Uim genitiuā dat. ¶ Cibꝰ hꝫ hͦ ꝓpriuꝫ dum nutrit comedentē. vt tꝑe ſuo faciat habilem ad generatōꝫ Semē em̄ ſuꝑfluū ē alimenti. nō ī qͣli ſꝫ ī qͣnto ꝓuenit inde ſtimulus ⁊ tp̄s amantiū. ¶ Plane qn̄ venit plenitudo tꝑis/ deus dedit cibū euchariſtie. fecit ꝑ ip̄m men rē eſſe v̓bigenaꝫ/ ſterilitate depulſa. Cibꝰ iſte (iuxta p̄miſſa) r̄ſtaurat. ſatiat. delectat. robo rat. auget. obdormire facit. Quid ꝯſeq̄ntiꝰ qͣꝫ vt vim genitiuā det. Immiſit dn̄s ſoporē in adā. ex eius coſta vice ſemīs ſtatuit eaꝫ in mulierē. Myſteriū ē xp̄i dormientis ī cruce et eccl̓ie ſponſe. Hunc xp̄m inebriatuꝫ vine charitatis ⁊ nudatū. ſenior iudaicꝰ filius irri ſit ⁊ maledictꝰ ē. ¶ Cōtēplabarꝭ o maria qm̄ ſi mēs (exemplo tuo) ſit dn̄a/ fit apta ad gene ratōꝫ ꝟ̓bi. Tua em̄ interp̄tatio dn̄am ſonat. Et certe ita decebat vt ad dn̄am mitteret̉ an elus ꝑtū ꝯſecrādā diuīo. parituraꝫ qͦꝫ dn̄m dn̄antiū. hͦ qͦ ad lr̄am de carnali generatōne ꝟbi. nō ſecus de generatōe mētali. ¶ Cōtem plabaris oīa q̄ de ſpūali deſpōſatōe dei ⁊ aīe notata ſunt ī ſcpͥturis. p̄ſertim ī cāticis canti corū. Intelligebas oīa quēadmodū vergū in hāc ſnīam. Ecce ꝑ ānalogiā v̓ginalis ali qua mēs/ nutrita cibo vitali. manet ī ſe tāqͣꝫ ī ciuitate .i. ciuiū vnitate. qͥ ſunt cogitatiōes ⁊ affectiōes ordinate. Ciuitas hec ē galylee ꝑ trāſmigrationē eternā. ꝑ volubilitatē obedi entie. ꝑ rotā interminabilē circabtīſſimā tri nitatē. Huic ciuitati nomē nazareth ob flo ridā ꝯuerſatōꝫ. Mittit̉ angelꝰ a deo fortꝭ .ſ. inſtīctꝰ diuinus. ad mentē hāc v̓ginē/ deſpō ſatā ſꝫ nō ī ꝯcupiſcētia iunctaꝫ. viro qͥ ē ſpūs ſuus intellectualis. ſonās ī augmentuꝫ. Iō nomen eiꝰ Ioſeph. de domo Dauid regꝭ vti qꝫ celeſtꝭ manu fortis. Et nomē v̓ginis ma ria q̄ dn̄a. ſalutat̉ vt gr̄a plena. turbat̉ vt ve recuda. cogitat vt prudēs. qͣlis eſt iſta ſaluta tio. Cōfortat̉. edocet̉. aſſecurat̉ ꝑ inſtinctū. qm̄ ſpūſſanctꝰ ſuꝑueniet ī ſe/ purificās eā ab oī ꝯcretōne materiali. ⁊ v̓tus altiſſimi/ v̓bū pr̄is obumbrabit ſibi ꝑ ſecretū ſui lumīs il lapſum. Ideoqꝫ ⁊ qd̓ naſcet̉ ex illa ſctm̄ vo cabit̉ filiꝰ dei. Credit. optat. ꝯſentit ⁊ ꝯcipit. efficit̉ v̓bigena mox vt obediēdo dixerit. Ec ce ancilla dn̄i fiat mihi ẜm v̓bū tuū. ¶ Con tēplabaris exꝑiens qͦtidie mentē tuā o Ma ria filiū dei ꝑturire/ ꝑ amoroſorum exercitia donorū/ donec ī bethleem domo panis cele ſtis naſceret̉. Hic iā nō puer ſed vir ꝑfectus. ⁊ collocaret̉ nō in p̄ſepio. ſed in throno pr̄is ſummi. ⁊ aſtares a dextris eiꝰ regina q̄ om nia ecce cōpleta ſunt in te. Ideo beata q̄ cre didiſti. Ideo ꝑ hāc beatitudineꝫ obſecramꝰ mentes noſtras tuis p̄cibꝰ diuino germīe re pleat euchariſtie ſacer cibus. Decimum bonum. Trāſformat. ¶ Nullus inuenit̉ illapſus in timior ī corꝑalibꝰ/ qͣꝫ vt cibus ꝯuertat̉ ⁊ trāſ formet̉ in cibatū. Manet iā nō in ſe ſed ī cō medente. viuit eius vita nō ſua. ¶ Scimus ꝙ ex voce dn̄i dixerit Aug. Cibus ſum grā diū. Creſce ⁊ māducabis me. Nectu me mu tabis in te ſicut cibū carnis tue. ſed tu muta beris in me. Notauit hanc intimitatē xp̄s qͥ olim ſub noīe ſapīe poſuiſſe ſe dixerat mēſā ⁊ miſcuiſſe vinū. Nouiſſime cū cenaret cum apl̓is. Ecce inquit diſpono vobis regnū vt edatis ⁊ bibatis ſuꝑ mēſaꝫ meā. Poterat in firmos aut carnales mouere vt crederent ꝙ regnū dei ſit eſca ⁊ potus/ niſi v̓ba ſapīe ꝓr ſus nos a tali ſuſpitōne redderent alienos ⁊ apl̓s exp̄ſſiſſet. īmo ⁊ xp̄s affirmaſſet ꝙ erūt ī gl̓ia ſic̄ angeli dei. qͥ nec nubēt nec nubent̉. ꝓfecto nec iō comedēt aūt bibēt cibū carnis. Quid aūt ſit iſte panis ⁊ iſte cibꝰ regni celo rū/ dedit xp̄s ītelligi dū ait. Qui manducat meā carnē ⁊ bibit meū ſanguinē ī me manet ⁊ ego ī eo. Eſt igit̉ hūc cibū māducare in eo manere ¶ Cōtēplabaris o ſapiētiſſima femi naꝝ/ qm̄ ī euchariſtie ſacr̄o fit trāſformatio panis in eſſentia ſua remanētibꝰ accidentibꝰ Atuero dū mēs ī deū tranſformat̉/ remanet qͥdē eēntia mentis. ſed accidētia noua ſucce dūt. nō fantaſtica. nō mat̓ialia/ ſꝫ deiformia diuīa claritate radiāte. Tranſformamur (in quit apl̓s) de claritate ī claritatē. de claritate cōis noticie rōnalis acqͥſite/ ī claritateꝫ fidei deiformis infuſe. de claritate hac fidei/ ī cla ritatē intelligētie. et de hac demū ī claritateꝫ ſaporoſe ⁊ ſapiential̓ exꝑientie ¶ Exꝑiebarꝭ trāſformationē iſtā ī ſūptōe ſacri cibi. ꝓpt̓ea ſicut de voluptuoſis brutalibꝰ ꝯcludit ph̓ia apud Boeciū/ ꝙ deformant̉ ī beluas. ita de ſapientibꝰ elicit ꝙ ī deū trāſformant̉ Deniqꝫ ſicut pͥmi ſunt belue vel pecora in effigie cor poris humani. ita de ſcd̓is recte dicimus ꝙ ſunt dij ſub humana ſpecie trāſformati. felix huiꝰ trāſformationis cognitio. ſed exꝑimen tum ⁊ ſentimentū longe beatius. o Tractatus nonus Undecimū bonuꝫ. Inarrat ¶ Dederat olī dn̄s aīe rōnali pigno ra ſue dilectōis/ pulcras arras ſue deſpōſati onis. celū ⁊ t̓rā ad eius. obſeqͥuꝫ ſil̓ ⁊ ſolatiū. Cōtēpſerāt has arras pl̓imi etiā ph̓oꝝ. atqꝫ eiſ oīa viluerāt Dedit ad extremū ſeip̄ꝫ ꝑiter ī arrā ⁊ p̄ciū. dū ī hͦ ſacro ꝯuiuio iuxta cāti cū eccl̓ie/ future gl̓ie pignꝰ dat̉ ¶ Cōtēplaba. ris o dilectiſſima mulieꝝ ſedula mēte cū gr̄a rūactōe pignꝰ ⁊ arrā deſpōſatōis tue. n̄ ī vna tm̄/ ſꝫ ī qͣlibet creaturarū refulgere. Dicebas ad intuitū cuiuſlibet. arrā hāc dilectiōis ſue ꝯtulit mihi dn̄s ſponſus meꝰ. Dedit oīa mi hi. ⁊ nō minus mihi. qꝛ cū multis. īmo tāto iocūdius quāto nulla ſine ſocio iocūda poſ ſeſſio. dedit oīa mihi qͣtinus ip̄m cū om̄ibꝰ ⁊ ſuꝑ oīa cognoſcā. colā. diligā. laudē ⁊ adorē Dedit celū ⁊ terrā. Quid em̄ horū īdigebat? Dedit ⁊ oīa q̄ ī his ſunt ī ꝯſulatū vl̓ famula tū. Ecce pignꝰ amoris. Addidit maiꝰ ī reꝑa tiōe. qꝛ ꝓpter nimiā charitatē ſuā exinaniuit maieſtatē ſuā. vt acciꝑet cā mei ꝓ me ſeruileꝫ formā. frater effectus ⁊ filius/ ex deo rege do mino et pr̄e. Creuit itaqꝫ arra beniuolentie ſimplicis/ ī dilectōem gratuite electōis. Un̄ dilectio nomē hꝫ. Proinde ꝓlapſa ē dilectio in amiciciaꝫ (q̄ addit ad dilectionē ſigna/ mu tua cū cōicatōe ſecretoꝝ) qn̄ cū homībꝰ ꝯuer ſatus eſt. Iā inquit nō dicā vos ſeruos ſed amicos. Amicicia ꝓinde ꝓlapſa eſt in zelū ꝓ pter ſingularitatē amicicie. q̄ non compatit̉ ſocietatē ī amore qualis ē ſponſi ad ſpōſam/ ⁊ econtra. dū ⁊ ſi ſocietas rupit federa pactio nis. Zelotipiā hāc ꝯſequit̉ inamoratio/ qua lem ſuo modo exꝑimur in ſtultē philocaptꝭ Hanc ſenſerat que lāguens dicebat. Uulne rata charitate ego ſuꝫ. Poſtremo nil ſuꝑeſt niſi plena ⁊ ſecura poſſeſſio. Hec nominat̉ ꝓ prie in bonuꝫ charitas .i. chara vnitas. de qͣ ſequens eſt vltimū euchariſtie bonū. Duodecimū bonū. Unit. ¶ Hic finis. hoc ꝯplementū oīm que dicta ſunt aut dici pn̄t ſuꝑ cibi iſtius laudibꝰ fructibꝰ ⁊ effectū. Totus ob hoc mūdus cre atus eſt exterior et interior. Ad qͥd inquies? Certe ad vnitatē. vt oīa ſint ī vnū ꝯſumma ta. hͦ ē illud verbū de qͦ xp̄s. Porro vnū ē ne ceſſariū. Et diuinꝰ Dionyſius. oīa vno ꝑti cipāt. Demū ⁊ ipſe theologiā ſuā myſticā in vnione ſupra mentē ꝯſtituit. Unioneꝫ hanc p̄poſuit ſponſa ꝓ fine dilectōis ſub oſculi no mine. Oſculet̉ me oſculo oris ſui. Cōſonat apl̓s. vnus panis ⁊ vnū corpus multi ſumꝰ oēs qͥ de vno pane ⁊ d̓ vno calice ꝑticipam ¶ Cōtemplabaris o beatiſſima btāruꝫ vnio nē iſtā ſub velaminibꝰ ⁊ ſymbolis multiplici ter inſinuatā. qͣlis erit ī patria vna domꝰ pa tris ⁊ māſiones multe. ⁊ vnū ouile et vnꝰ pa ſtor. vnus denariꝰ diurnus. vna corōa. vnū brauiū. vnus lectulus. vnꝰ ſinus. vnuꝫ cubi culū. vnus nidulus. vnꝰ panis. vnū corpꝰ ⁊ vnus ſpūs. vnū gaudiū. penetrabas ꝯtem plās oēs has ſil̓itudines. Sed neſcio ſi dif ficilius ⁊ ꝓfundiꝰ ſit ad intelligendū verbuꝫ xp̄i. qͥ dū trāſiturus ad patrē oraret ꝓ electis vt ſint vnū inqͥt ꝯſūmati ī vnuꝫ. Et rurſus. vt ſint vnū ſicut ⁊ nos vnū ſumus. Maior itaqꝫ vel ſingularior vnitas nulla ē qͣꝫ beate trinitatis. Magna igit̉ ⁊ ſingularis eſt vni tas oīm electoꝝ inter ſe ⁊ cū deo. Magna ⁊ admirabilis ē vnio humanitatis xp̄i ī vnita te ꝑſone verbi. Sed ſi ꝑ intellectuꝫ ſecludat̉ vnio beatifica hec ſcd̓a erit inquā eligibilior pͥma. ¶ Da ſapiētiſſima beatorū oīm. da poſ ſe me quicqͣꝫ in re tanta ſcribere/ quod ſentit aut ſentire deſiderat hebes mens mea/ da te illuſtrāte ⁊ deo ꝓpicio aliqͥd balbutire. Aſſu mit̉ in pͥmis manuductio imaginatōis. non vt duret ſed vt trāſeat. Imaginet̉ circulꝰ mo re mathematico/ ex cuiꝰ cētro medio indiui ſibili penitus ⁊ vnico/ ꝓtēdant̉ linee recte vſ qꝫ ad qd̓libet punctū circūferētie. ¶ Trāſcen dat rō vel mens imaginationē. ⁊ addat ꝙ cē trū habeat vim cognitiuā qualeꝫ hꝫ angulꝰ habeat ſil̓r q̄libet linea recta/ a centro egredi ens ad circūferentiā vim hmōi cognitiuam. Conſtat ex hac hypoteſi ꝙ q̄libet linea ꝑ co gnitionē nō ſolū ꝑ terminationē/ attingetto tū punctū. Neqꝫ em̄ pōt dici ꝙ ꝑtē vnā vna. alterā altera ſolū app̄hendat/ cū ꝑs eius nō ſit Centrū ſil̓r intelliget ſingulas lineas a ſe ꝓtenſas ad circūferētiaꝫ. maxime ſi ponat̉ ꝙ iſte ſit ambitus actiuitatis ſue ⁊ cognitiōis. ¶ Aſcendat adhuc ſublimiꝰ ntēs noſtra ⁊ po nat ꝙ illud centrū ſpere intellectualis nō ac cipiat cognitionē linearū a ſe ꝓgredientiū ꝑ receptionē cuiuſcunqꝫ motionis obiectalis ab extra. ſed in ſe ſit ex ſe ſufficiēs oīm cogni tio. Ecce ꝙ hucuſqꝫ nihil poſuimus a ma gnis ⁊ eleuatis ph̓is alienū. Si dixerimus deū eē centrū tale talis ve nature. ¶ Accedat mō fides aūt intelligentia ꝑ fidē purgata. il luſtrata. roborata. eleuet mentē ſupͣ philoſo phiā ſeq̄ntiū ſolā exꝑientiā effectuū/ ad īue Super Magnificat XCI ſtigatōꝫ cāe pͥme. Doceat fides quemadmo dū deus qͣſi centꝝ iā poſitū nō educit ex ſe li neas aūt circūferētiā ex ſe cauſat extra ꝑ effe ctꝰ/ niſi pure. libere. ꝯtingenter. qꝛ plane/ bo norū creature ſue nō egēt̉. ſufficiētiſſimꝰ ꝑ ſ ſibi. ¶ Porro ſicut nō efficit aliqͥd extra ſe ni ſi pure ꝯtingēter. Ita nec obijcit ſe ꝑ modū forme intelligibilis cuicūqꝫ intellectui crea to/ niſi pure. libere. ꝯtingēter ſub qͣcūqꝫ rōne Sit iſta rō abſoluta entis. Sit denomīati ua rō vnius ꝑ indiuiſionē ſui. Sit denoīati ua rō veri ꝑ ꝯꝑationē ad intellectū. Sit de noīatiua rō boni ꝑ ꝯꝑatōem ad appetitum. maxime ad appetitū rōnalē vel intellectiuū ſcu mentalē. qꝛ ꝓprie ſolus talis ē pͥmi boni capax. ⁊ eius ꝑticeps eē pōt ſicut ⁊ intellectꝰ pͥmi veri. ¶ Cōſequēter adiuuet imbecillita tem noſtre mentis illuſtratio tua ꝟ̓go ſapiē tiſſima/ quatinus iſtā quā q̄rimꝰ vnionē / at tingamus. Et ſi nō hic ꝑ exꝑientiā facialeꝫ. ſaltē ꝑ intelligentiā diſcretiuā ⁊ ꝑceptōꝫ dire Fctiua. ¶ Conceſſum inuenio ⁊ deductum a magnis mūdi ph̓is/ maxime platonicis. ꝙ ꝑ v̓tutes purgati animi/ pōt ītellectus ſeꝑa tus a corꝑe vniri. formari. ſuſtentari in deo primo ⁊ vnico oīm centro. Cōceſſit hoc ad uerſariꝰ noſter ꝓcaciſſimus Auerrōis. Erra uerūt tn̄ iſti. ⁊ defecerūt ſcrutātes ſcrutinio. qꝛ viā ⁊ oſtiū. ſcalā ⁊ vehiculū ꝑueniendi nō habuerūt. aut reiecerunt dn̄m noſtrū Ieſuꝫ xp̄m. Rurſus qꝛ deū nō ſicut deū gl̓ificaue rūt bn̄ viuēdo ⁊ hūiliter grās agendo. pieqꝫ colendo. erat eoꝝ intelligētia diſcretiua/ nō ſatis qͥdē clara de deo ſuꝑ h̓ ⁊ nūc. qͣlē hn̄t et demones. ſed ſine hūilitate ⁊ pietate ⁊ deuo tione ⁊ charitate. In elatōe oculoꝝ. ī exalta tione cordis. ī ſuis nō dei viribꝰ ſpeꝫ hn̄tes. Uenit xp̄s tuꝰ ⁊ noſter o bn̄dicta/ ſe viā ⁊ exē plar oppoſite humilitatꝭ exhibuit factꝰ obe diens deo vſqꝫ ad mortē. morteꝫ aūt crucis. qꝛ nil abiectius poterat cogitari. Cur ſic? vt eleuatus a terra .i. ab oībꝰ q̄ terreni hoīes q̄ rere pn̄t traheret ad ſe oīa. tā exemplo tali qͣꝫ auxilio inuiſibili. Poſtremo qꝛ tranſiturus erat ad patrē/ etiā corꝑaliter videntibꝰ diſci pulis. qͥbꝰ cū eraſ hūillima creaturaꝝ/ reliqͥt hoc pignus dilectōis. hanc arrā euchariſtie que nos ꝯſummat ī vnū. Nā qͥd dici p̄t vni tius/ qͣꝫ qͥ māducat meā carneꝫ ⁊ bibit meuꝫ ſanguinē/ in me manet ⁊ ego in eo. De ineſſe ⁊ manſione ſuꝑadmirabilis ꝓrſus iſta ſnīa Qui māducat meā carnē ⁊ bibit meū ſāgui ne ī me manet ⁊ ego in eo. nec minus admirāda ſil̓ ⁊ amplexāda q̄ ſequit̉. Sicut me mi ſit viuens pater ⁊ ego viuo ꝓpter patrē. et qͥ manducat me/ ⁊ ipſe viuet ꝓpter me Deniqꝫ ſubdit̉. Qui māducat hunc panē viuet ī eter nū. Et qm̄ alio tꝑe ⁊ loco xp̄s ait In domo patris mei māſiones multe ſunt. Et iteꝝ de diligenti ſe. Et pater meus inqͥt diliget euꝫ. ⁊ ad eū veniemus. ⁊ manſionē apud eū facie mus. Subdamus aliqua de hmōi manſio ne. ꝑ quā noſter emanuel (qd̓ interp̄tatū ē no biſcū deus) manet ī māducāte ⁊ manducās ī eo. ¶ Manſio ī alio p̄ſupponit eſſe in. Sūt G aūt ẜm grāmaticos. xvi. modi eſſendi in. qͦs ph̓s reſtringit ad octo. addunt aliqui nonū Sed ſub ꝯpendio dicamus/ ꝙ eē ī alio ma xime ꝑ māſiōꝫ dicit duo. Dicit em̄ diſtīctiōꝫ aliquā. qꝛ nihil vnū penitus ſine qͣuis diſtin ctōe reali vel rōne ſubſtātiali vel accidētali abſoluta vel relatiua/ d̓r eē ī aliqͦ. licet bn̄ ꝯce damꝰ aliqͥd eſſe idē ſibijpſi. reſoluēdo locuti onē ad hac negatiuā. ꝙ idē n̄ differt a ſeipſo. Alteꝝ qd̓ importat māſio/ dicit quādā vnio nē ſeū ꝯuenientiā duoꝝ ī aliqͦ qͣſi tercio. ſiue illud terciū ſit ſubſtātia. ſiue ſit res aliqͣ rela tiua. ſiue ſit accidēs abſolutū ſiue relatiuuꝫ. Sublata em̄ ꝑ intellectū omni ꝯuenientia ad inuicē nō remaneret modus/ cur vna res diceret̉ eē ī altera? Fiat hoc ꝑſpicuū qͥſquis modos eſſendi in diſcutere voluerit. Sed veniamus ad ꝯpendiū ſuꝑ ꝓpoſita māſione ¶ Manſio mutua manducātis/ cū māduca to ī euchariſtie ſacramēto mani feſtā hꝫ mā ducantis ⁊ māducati diſtinctionē ⁊ diuerſi tatē. Suꝑeſt idcirco ſolū inueſtigare quid ē illud in quo vniunt̉. Et pͥmo dici nequit ꝙ vniant̉ ī eadē eſſentia. ſicut tres ꝑſone diſtin cte ſunt eiuſdeꝫ penitꝰ eēntie. Un̄ ꝯſurgit ꝙ pr̄ eſt ī filio. ⁊ filiꝰ ī patre ⁊ ſpūſctō. ꝑ circūin ceſſioneꝫ. qua nulla pōt eſſe maior. Sic em̄ euangeliū ſancti Ioh̓is incipit. In princi pio erat verbū. et verbum erat apud deum. Sed neqꝫ eſt iſta vnio in idēptitate relatiua ꝑſone. quemadmoduꝫ in chriſto tres nature vniunt̉. Porro nō eſt vnio que eſt ꝑ ꝑticipa tionē carnis eiuſdeꝫ. quō tu beata virgo cū filio tuo ꝯmunionē ſortita es. vt diceret̉ ſin gulariter. dn̄s tecū. ⁊ ꝙ filio tuo ſingulare p̄ paraſti hoſpitium. ¶ Manſio quam inqui rimus/ nō tm̄ modo generalis in exiſtentia qua deus dicit̉ eſſe in rebꝰ ꝑ potentiā. pn̄tiaꝫ ⁊ eſſentiā/ ẜm triplex genꝰ cauſe. Efficientis qua dicit̉ eſſe in rebus/ appropriate ad potē tiā. formalis ad p̄ſentiam. ⁊ finalis ad eſſen Tractatus nonus tiā. Qm̄ hͦ mō eſt ī re qͣlibet vſqꝫ ad inſenſibi lia ⁊ demones. Immo ⁊ ſi ꝑ īpoſſibile res n̄ depēderent a deo in aliqͦ genere cauſe. tn̄ ꝓpt̓ immenſitatē ſuā diceret̉ deꝰ. adhuc eēt ī rebꝰ. qꝛ videlicet res non eēt ſine deo ipſas pene trāte. neqꝫ deꝰ ſine eis. ¶ Sꝫ neqꝫ māſio quā q̄rimꝰ fundat̉ ſufficiēter īꝯiūctōe donoꝝ nō gratificantiū. qͣlia numerauit apl̓s de diuiſi one gratiaꝝ loq̄ns. q̄ licet ſint a ſpūſctō. pn̄t nihilominꝰ eē ſine ip̄o. ſupplēt doctores gra tificāte vel acceptāte. qꝛ ꝯſtat iſtas grās eſſe nō poſſe ip̄o nō oꝑante ẜm triplex genꝰ cāe. īmo ſi ſcrutamur acutius/ nulla res pōt dici eē ī deo ⁊ ecōuerſo/ niſi ẜm aliquā habitudi nē cauſe vel ꝓductiōis vel cōicationis. acci piēdo ample nomē cauſe ad creatōꝫ ⁊ ꝯſerua tionē. Et ſicut Richar. extendit ī diuīs ad ꝓ ductionē ꝑſonaruꝫ. ſed nō admittit̉ a moder nis. Sic em̄ pr̄ eſt ī filio. qꝛ cōicat eēntiam quā hꝫ pͥmitꝰ ⁊ fontalit̓ ꝓducēdo filiū. et nō ꝙ ſit ꝑfectior filio vel filiꝰ imꝑfectior. ſed hec eſt productio ex ꝓprietate pͥmi pͥncipij. ſicut eſt ex ꝓprietate filij ꝙ recipiat a pr̄e totū qd̓ eſt pr̄is. ſecluſa pͥmitate producēdi naturali mō filiū alteꝝ. cōicat nihilominus pͥmitateꝫ reſpectu ſpiratōis ſpūſſctī mō liberali. Sā ctus v̓o ſpūs non pōt vltra hr̄e pͥmitatē niſi reſpectu productōis creaturarū vt vnū pͥn Icipiū cum patre ⁊ filio. ¶ Māſionis ꝯueniē tia quaꝫ inqͥrimus/ ꝯſiſtit in habitu vel actu vel vtroqꝫ gratie gratū faciētis. vl̓ ꝯſumma te ſicut ī patria. vel inchoate ſicut in via cōſo nant doctores. Sequit̉ ex p̄miſſis ꝑ indire ctum Stemus igit̉ in hac veritate. ⁊ videbi mus qūo ſunt ī domo patris multe manſio nes. ⁊ tn̄ vnica ē. Multe quidē ꝓpter multi tudinē ſingulariū gratiarū formaliū differē tiuꝫ ī ꝑfectione. ſicut ſtella differt a ſtella ẜm apl̓m ī hͦ ꝓpoſito. Eſt aūt vnica gr̄a gratifi cās obiectaliter. clarius ⁊ obſcuriꝰ nō ī actu ſuo intrinſeco (qͥ certe vnicus ē ⁊ immēſus et idē) ſed ī effectu extrinſeco. Sic ſaluat̉ illd̓ d̓ proſa ꝙ vna vox eſt letantiū. et vnus ardor cordiū. Trahit ad idē illud pͣs. In voce ex ultationis ⁊ ſalutis ſonus epulātis. Nō di cit in vocibus et ſonis. nec dicit in vna voce ⁊ ſono. Traheret nos (ſi ſeqͥ vellemꝰ) ad am pliſſimā iſtā de canticis materiā ⁊ armoniaꝫ quemadmodū vnica ē ſimphonia in vniuer ſo tanqͣꝫ in organo magno. qm̄ vnica v̓ox ē. ⁊ vnus ſonus/ vel vniſonus ꝯcentus. Un̄ ⁊ armonia et concētus et ſimphonia et vniſo nū vl̓ monocordū/ ſua interp̄tatione dicunt̉ ab vnitate. Et hoc qͥdē gratiſſime et appro priatiſſime ad verſuꝫ pſalmiſte nūc inductū Conſonat ad māducationē vel epulatiōꝫ eu chariſtie/ qͥ reſpicit inſuꝑ ſimphoniā illam ⁊ chorū/ dū occiſo vitulo ſaginato ꝓ reditu fi lij / dicebat pr̄ euāgelicus duro ⁊ diſſono fra tri. Epulari et gaudere oꝑtebat. Sed alibi copioſiſſime materia hec (vtinā ſalubriter) a nobis tractata eſt in vtraqꝫ lingua. ¶ Man ſionis huiꝰ ꝯueniētia. licet ſit vnica ī radice gratie gratū facientis. ſortit̉ nihilominꝰ no minationes plurimas ſine numero ꝑ ſcpͥtu ras ſacras. Et hoc expediens ē ſcire ſimul ⁊ notare ꝓpter amplificationē ſanctaꝝ medi tationū ⁊ affectionū deuotarū ꝯſequendaꝫ. qͣꝫuis hoc nequeat ad plenuꝫ fieri. niſi fuerit hō ſpūalis effectus. et qͣſi totus deiformis. aut deiformatus. aut deificatus ẜm varios gradus gratie ī via. ⁊ ꝯſummatiōis ī patria. Dicit̉ (exēpli gr̄a) māſio dei ī hoīe ⁊ hoīs in deo/ vt hic. Dicit̉ viuificatio et habitio vite eterne ſaltē ī radice/ vt hic viuet in eternū. qꝛ ſuā gratiā habꝫ. Dicit aūt apl̓s ꝙ gratia dei ē vita eterna. Dicit̉ ⁊ oſculuꝫ oris ſponſi. qd̓ petit ſponſa. Dicit̉ lac ⁊ vinū. ⁊ vnguenta et oleū effuſuꝫ. et tractus. ⁊ pulſus ad ſpōſum. Dicit̉ introductio in cellaria. ꝯiūctio dilecti inter vbera ſpōſe tanqͣꝫ faſciculꝰ mirrhe. Di cit̉ ſuus decor. ſua quies in lectulo florido. Hoc eſt donū ꝑfectu de ſurſū deſcendēs. nō aſcendēs de deorſuꝫ. Hec ē ſapīa diuinitus inſpirata cū ſuis laudibꝰ vniuerſis. Hoc di uinū ſilentiū. hoc ſibilus aure tenuis. hͦ ſu ſurrium verbi abſcōditi. hoc vox qͣſi aure le nis. īmo et tonitrui magni. ⁊ vt ad vnū colli gamus innūera. qͥcqͥd ſonat māſionē vl̓ ha bitationē vel inheſionē / vel vnitatē vniꝰ cor poris ⁊ vniꝰ ſpūs. aīe cū deo. ſpōſe cū ſpōſo. vnice cū vnico/ ſub gr̄e gratificātꝭ noīe et ra dice pͥncipio. forma et fine. vnico vocabulo dat̉ ītelligi qd̓ ē manere ī xp̄o ꝑ mutuuꝫ gͣtie ꝯplexū. Inuenies aūt ſꝑ ī hac māſiōe quōli bet noīet̉ habitudinē cauſe ad cauſatū ⁊ ecō tra. Sic materia de qͣ minus videt̉/ dicit̉ et̄ ī forma. nedū qꝛ recipit influrū formalē ab ea. ſed qꝛ cōicat ſibi potentialitateꝫ ſubiectī uaꝫ / vt ſubſtet ī ea ſicut ī materia. qͣꝫuis dici tur ſolū patiēs. nihilominꝰ appetitiua ſil̓ eſt vt accipiat formaꝫ / vt ꝑficiat̉ ab ea. Sic lo catū appetit locū vt conſeruet̉. et locus loca tū vt conſeruet ip̄m. Sil̓r deꝰ qͥ bonoruꝫ nō ſtrorū nō eget. vult gratuita pietate cōmuni care ſe creature ſue/ p̄ſertiꝫ rōnali. q̄ cōicatio Super Magnificat XCI XCI dicit̉ inhabitatio ẜm triplex genꝰ cāe. extēdē do ad creatōꝫ ⁊ ꝯſeruationē ⁊ obiectalē moti onē vel īmutatōeꝫ/ vocabulū cauſe. Pl̓imuꝫ eſt iſta ꝯſideratio ꝓ cognitione qͥdditatꝭ ipſi us māſionis rerū ī deo. iuxta illud ph̓icum. qd̓ Paulus theologicū fecit. In ipſo viui mus. mouemur ⁊ ſumꝰ. Fas porro ꝯuerti hile dicere ē. deꝰ ī rebꝰ ſuis ē ꝑ potentiā. pn̄ti am ⁊ eſſentiā mō dicto. Sed in aliqͥbꝰ vltra ſimplex eſſe ꝯfert bn̄ eē. maxime ꝑ grāꝫ ⁊ glo riam. Et hec inhabitatio reſpicit influentiā diuinā/ que ſuperaddit̉ ad naturā ⁊ eſſentiā. L¶ Māſionis huiꝰ ꝯuenientiā gratuitā/ pro fecto felix qͥ poſſederit habitualit̓. felicior qͥ actualiter cū habitu. Sed feliciſſimꝰ qͥ reue lata facie trāſformatus fuerit ī eandē imagi nē de claritate in claritatem tanqͣꝫ a dn̄i ſpū actus. ductꝰ ⁊ tractus. ita ꝙ ſentiat ꝑ illum natos cordis oculos (ſic̄ imprecat̉ apl̓s) ſuꝑ eminentē ſcīe charitatē xp̄i. hͦ eſt gratiā hanc ꝯiungentē. ⁊ charā vnitatē ad ſimplificā dei tatē. Multi qͥdē ſunt qͥ hn̄t ī habitū. ſic̄ pue ri nouiter baptiſati. Multi qͥ ī actu poſſidēt ⁊ exercent dū merent̉. Sꝫ pauciſſimorū eſt ſentire diſtincte ⁊ aꝑte nexū iſtū. māſionem iſtā. vocē iſtā / ꝓpter occurſatiōes curaꝝ ī me moria. fantaſiarū ī intelligentia. ⁊ ꝯcupiſcē tiarū ſqͣꝫuis mīme criminaliū) ī volitiua vel affectiua. Sentiūt hāc gratiā inhabitatōis xp̄i ⁊ ſpūſſācti. qͥ cū apl̓o mente excedūt deo. qͥ p̄terea ſentiūt oꝑatiōꝫ intra ſe v̓bi dei. De quo dicit idē apl̓s. ꝙ viuus eſt ſermo dei. qꝛ loqͥ poteſt cū quolibet. ⁊ efficax. ⁊ penetrabi lior omni gladio ancipite. queꝫ gladiū venit xp̄s mittere ī terrā / vt ꝑtrāſeat vſqꝫ ad diuiſi onē aīe ⁊ ſpūs. vt ferat̉ ſpūs ſurſū. ⁊ aīa ma neat deorſū. qd̓ fieri neqͥt niſi maxīa pax fue rit ⁊ ſilentiū tā ſurſū qͣꝫ deorſū. niſi p̄terea fu erit diuiſio ꝯꝑagū ⁊ medullaꝝ et cogitatio nū ⁊ affectionū naturaliū ſeſe ꝯplectentiuꝫ. Fiat etiā diſcretio cogitationū ⁊ ītentionū ſimpliciū natural̓r acqͣſitaꝝ vel acqͥſibiliū. ⁊ remaneat ī ſentimēto ⁊ exꝑientia ſolus felix iſte ⁊ gͣtuitus deiformis illapſus ⁊ influxus ſpūs ieſu xp̄i. plus ſuꝑeminēs ī ſpū ⁊ mente ſuꝑ aīaꝫ/ qͣꝫ diſtat celū a terra. Dicimꝰ oꝑati onē vitalē nō ita penitus eſſe eādem ī ſpū vl̓ cū ſpū ⁊ aīa. ¶ Sentiūt hāc gratiā actualeꝫ ⁊ exꝑimentalē. non qͥdem omēs qͥ digne mā dūcat corpus xp̄i. ⁊ ī quibꝰ manet xp̄s ⁊ ipſi in chriſto. ſicut mō dicebamus. Sꝫ ve etiā cordi homīs qd̓ prauū eſt ⁊ inſcrutabile. qꝛ putauerūt aliqui gloriātes in ſe ⁊ habentes cor elatū ⁊ exaltatuꝫ/ ⁊ elatos oculos/ ambu lātes ī magnis ⁊ mirabilibꝰ ſuꝑ ſe neqꝫ hūi liter ſentiētes. Putauerūt inquā/ vel ex con ſuetudīe ſenſuū exercitatoruꝫ. ſic̄ aliqn̄ fit in habentibꝰ ꝯſuetudinē ꝓphetandi / vel ex dia bolica illuſione excecāte cor/ iuſto ſꝫ occulto dei iudicio tanqͣꝫ ī ſomno graui. ſentire. di ſtinguere ⁊ exꝑiri/ in ſe regnū dei hoc ītra ſe. ⁊ dicere ex ſnīa. Defecit caro ⁊ cor meuꝫ/ de us cordis mei ⁊ ꝑs mea deꝰ ī eternū. ſed men tiebat̉ iniquitas ſibi. Beata igit̉ et ter beata ſemꝑ humilitas. quā ſolus docet ⁊ dat ille qͥ ait. Diſcite a me qꝛ mitis ſum ⁊ humilis cor de Deniqꝫ beatus vir qui ſemꝑ eſt pauidus. ⁊ exultās in tremore/ ꝯplens illud qd̓ eſt oīs homo. Deū time et mandata eius obſerua. Nō ꝙ timor humanus. mundanus ⁊ ſeruil̓ ſtet cū charitate q̄ talē oēm timoreꝫ mittit fo ras. Sꝫ nō illū ꝓfecto caſtū. qꝛ manet ī eter nū. Auget potius aſſidue vſqꝫ ad gl̓iaꝫ ꝯfir matā. in qͣ firmat̉ ⁊ ſiſtit. Manifeſtuꝫ eſt igit̉ magnū pietatis ſacrm̄. qd̓ monifeſtatū eſt ī carne/ iuſtificatū in ſpū. ⁊ eſt aſſumptū ī gl̓ia Neqꝫ minus mirabilit̓ ī hac ſacra māduca tione ſacr̄m hoc pietatis exhibet̉. qd̓ quideꝫ manifeſtū eſt ī ſenſibilibꝰ ſignis panis ⁊ vini velut in carne. ſed ꝑ gratiā cū fide ſpe ⁊ chari tate iuſtificat hoīs ſpm̄. ⁊ qͦdammō aſſumit in gloria. qꝛ fides dirigit ad imaginē ſpecū larē glorie dei. Spes erigit vſqꝫ ad interio ra velamīs eiuſdē glorie dei Charitas ꝟo ſe erigit. ſub intrat ⁊ app̄hendit ⁊ aſtrīgit dicēs Inueni quē diligit aīa mea. tenui eū nec di mittā. Subinde vox eius eſt ſunamitis ad Heliſeū. viuit dn̄s ⁊ viuit aīa mea. qꝛ nō di mittā te. App̄hendā te (inquit aīa in cāticis) ⁊ introducā te in domū matris mee. ⁊ ī cubi culū genitricis mee. Felix introductio. ⁊ no ta ſunt q̄ ſequūt̉. Queſtus p̄terea magnus ē pietas hec cuꝫ ſufficientia. Reponit em̄ cor homīs in ſede ſua. ⁊ in centro. et in loco qn̄ qꝫ ꝓximius dū plus eſt cor aſſimilatū. depu ratū ⁊ illuminatū cū pondere maioris chari tatis. Exēplū ī magnēte ferrū trahente. nūc vehementiꝰ. nūc remiſſiꝰ ꝓ qͣlitate mediorū. nā ſi circūliniat̉ ferrū ꝑ alliū/ ſuſpēdit̉ vis at tractiua. Pietas itaqꝫ ſubinde valet ad oīa. qm̄ reddere docet ⁊ ordinare prout vnicuiqꝫ debitū eſt. deo. ſibi ⁊ ꝓximo. ẜm genus om ne paſſionū vel affectionum/ vt gaudeat. ſpe ret. timeat et doleat ſicut oportet moderate ẜm circūſtātias om̄es. prout ſapiens iudica bit. et debita pij cordis armonia ſuadebit. Tractatus nonus N ¶ Dicamus p̄terea ꝙ māſio mutua māducā tis hͦ ſacramentū cū xp̄o manducato ſaluari nō p̄t. neqꝫ cognoſci ſine cordis mētalis mo tu. Ita em̄ dicebat Bern̄. pluries exꝑtꝰ/ ſen tire ſe pn̄tiaꝫ verbi ex motu cordis. intellige mētalis. Un̄ ⁊ ſi nōnulli voluerint hāc maſi onē poſuiſſe ſine habitu gratie diſtīcto a ſpū ſctō. nulli tn̄ negauerunt motū cordis diſtī ctū tā a deo qͣꝫ a corde ſeu mēte cordis. qͥ mo tus cordis totus fit ſuꝑnaturalitas ꝑ infuſi onē ac illapſuꝫ ſpūſſctī mouētis cor. qͣlit̓ nul la facere poſſet creatura. īmo nec ipſa mens ſola taliter ſe mouere poſſet/ qͣꝫuis ſit inſtru mentū ſeip̄m mouēs. ſed nō tali motu deifor mi niſi det̉ a ſpūſctō. Iſte aūt motꝰ ē nexus ipſe mediꝰ/ qͦ xp̄s ē ī māducāte ſe digne actu aliter. ⁊ māducās ī eo ita. ꝙ recipiēſ iſtū mo tū/ tanqͣꝫ ſi corda muſical̓ ꝑcutiendo ſonore moueret̉. reddit illū motū et iſtuꝫ ſonū deo. quēadmodū filius recipiēs ſpm̄ſctm̄ a pr̄e ꝑ inſpirationē actiuā pr̄is. reddit ꝑ eandem vim ſpiratiuā quā recipit ſpm̄ſctm̄ pr̄i. Agi tur ergo et agit aīa māducās actualit̓ digne xp̄m ⁊ ī eo manēs. qꝛ .ſ. facit illū actū ꝑ acce ptionē ⁊ redditionē ſpōtaneā eſſe ſuū ¶ Qua lis aūt ſit iſte motꝰ aūt qͥd. dixer̄t aliqͥ n̄ eē rē abſolutā vel formā vel reſpectiuā ſeu relati uā. Alij ꝙ eſt ꝯplexe ſignificabile .ſ. aīam ſic ſe hr̄e. Alij formā poſuerunt eē abſolutaꝫ de genere qͣlitatis. Alij tenētes idē ꝙ ſiml̓ ē for ma r̄ſpectiua. addider̄t ſubiectū denoīare eē tale vitaliter īmutatū ⁊ deo acceptū. vn̄ nec tali denoīatōe poſſet informare ſubiectū nō cognitiuū vel affectiuū. Et qm̄ deus nō p̄t eſſe talis forma ꝯſtituēs vel informās et rela tiua dependēs. iure dānatus ē pariſius arti culus tali poſitiōi fauēs. Sil̓r ī decretalibꝰ ſummorū pontificū. ꝙ deus ſolus ē formal̓ beatitudo ſiue lumen gl̓ie/ nihil actu ſuꝑad dito. Nec celeberrimꝰ ille Hugo. neqꝫ igi ſnīaꝝ/ vnqͣꝫ ita ponere voluerunt. qͣliter īpro ba qͦrūdā ſubtilitas ſine modeſtia. ſine freno furioſe ſe agēs trahere conata eſt. ¶ Patꝫ ad extremū ſenſus apl̓ici verbi. vnuꝫ corpus ⁊ vnus ſpūs ⁊ vnus panis ſumus. Et alteri Luce. Erat cor vnū ⁊ aīa vna. Intellectꝰ in ſuꝑ totius illius celeſtis ſermonis nocte io uis ſancta ꝑ tria capitula. Libet exclamare cū ꝓpheta cāticū illud. Ecce qͣꝫ bonū ⁊ qͣꝫ io cundū habitare fratres ī vnū. Sic̄ vnguen tū ī capite xp̄o. xp̄i aūt caput deus eſt. Reliq̄ aūt quelibet creatura (maxime aūt rōnalis) eſt corpus eius. veſtimentū eius. mōs eius. Mōs quidē hermon pͥus anathematizatꝰ. ⁊ mōs ſyon iuſtificatus. Et qͥd ros niſi gra tioſus illapſus illius. Ego ros/ ⁊ iſrl̓ qͣſi lili um germinabit. ¶ Deniqꝫ dat̉ credi. dat̉ eti am ſciri. dat̉ ⁊ aliqͣliter intelligi. ſed qͣꝫ beatiꝰ erit ⁊ exꝑiri/ quō deus hoſpes gl̓ioſiſſimus erit oīa ī oībꝰ modis vt potuimus expoſitꝭ Sꝫ plus docebit verbū iſtud imp̄ſſuꝫ mēti qͣꝫ exp̄ſſum ore. dū ipſo plene viſo/ toto ore. totaqꝫ auiditate fruemur. Quā fruitōꝫ ⁊ tꝑa lis ꝑceptio corꝑis ⁊ ſanguinis p̄figurat. Cōnectemus quaſi ꝓ notula cēteſima qͣdraginta notulas ſeu mi nutias theoreumatū qͣdraginta. ¶ Unitatē dei / ꝑ vnitatē central̓ puncti poſſe manudu ci. Hinc ē ex ph̓is dei deſcpͥtio. ꝙ ē ſpera in telligibilis/ cuiꝰ centrū ē vbiqꝫ. circūferētia nuſqͣꝫ. ¶ Unitatē dei abſqꝫ creaturꝭ poſſe in telligi. ¶ Unitatē dei abſqꝫ ipſius abſoluta entitate nō poſſe intelligi. ¶ Unitatē dei nō poſſe ꝯtinuo ⁊ tꝑe ꝑfecte intelligi ¶ Unitatē dei nullatenus a creaturis depēdere. ¶ Uni tatē dei neceſſario creaturarū ꝓducibilitatē vtualiter includere ¶ Unitate dei neceſſario ſuā eternitatē ꝯcludere. ¶ Unitatē dei nō ne ceſſario quālibet diſtinctionē formalē intri ſecā ex ꝑte rei qͦ ad nos ꝯcludere. ¶ Unitateꝫ dei non neceſſario ꝓductionē actualē creatu raꝝ ſupponere vel inferre. ¶ Unitatē qͦꝫ nu meri ⁊ ordinē creaturarū exiſtentiuꝫ/ referri ad diuinā qͦꝫ vnitatē et monadeꝫ oꝑtere/ ẜm triplex genus cauſe. efficientis. exemplarꝭ et finalis. ¶ Unitatē diuinā gignere vnitatē/ ⁊ in ſe ſuā reflectere vnitatē ꝑ amorē ſpiratiuū triāgulo intelligibili ꝑfecte circulato. ¶ Uni tatem dei poſſe plus aūt minꝰ intelligi ꝓ libe ro arbītrio ſue motōis obiectal̓. nūc ſine vi ſione creaturarū. nunc cū viſione pluriū vel paucorū. Exemplii de lineis om̄ibꝰ termīa tis ad centꝝ. quarū q̄libet ſi pūctus cētralis ad eas libere ꝯͣdictorie influeret cognitōem aut lucē/ poſſet intelligere centrū. lineis egre dientibꝰ nō cognitis aūt inequaliter cognitꝭ ¶ Unitatē diuinā ſeipſa ſe inuariabiliter ha bente. cognoſcere variabilia immutabiliter mutabilia futura pn̄tialiter. ꝯtingētia neceſ ſario ⁊ certitudinalit̓. nullā tn̄ ideo ponēdaꝫ eſſe ꝯtingentiā intrinſecā ī deo. ſicut nec tp̄s nec locū. nec corꝑa. nec ꝯplexiōes. nec diſcur ſus. qꝛ talia ſcit ⁊ cognoſcit. Et hic ē lapſus magnorū doctoꝝ/ querentiū metaphiſicaꝫ. vbi logicus faciliter ſe expediret. ¶ Unitate Super Magnificat XCI dei poſſe diuerſiſſima ꝓducere ad extra nul ſadiſtīctiōe niſi ꝑſonali exiſtēte ad ītra. Nul la inſuꝑ variatōe determinatōis ad intra fa cta. Et hic ē lapſus hoīm groſſi ſenſus/ po nētiū neceſſitateꝫ fati aut fortunā ī oībꝰ. Nec valentiū ꝓuidentie ſimpliciſſimā formā for mal̓r intueri. neqꝫ cū libertate hūane volun tatꝭ ipſā ꝯcordare. neqꝫ cū pctīs hoīm acti onē dei iūgere. neqꝫ cū miſcd̓ia reprobatōꝫ p̄ ſcitoꝝ. ¶ Unitatē dei potuiſſe ⁊ poſſe ſꝑ effe ctuū varietatē educere/ ⁊ eductꝭ ꝓuidere. et ꝓ uiſa reducere ad ſe qd̓ libet ad ꝓportionabi lē vnionē. Hic ē lapſus ph̓oꝝ/ p̄ſupponētiū ꝙ ab eodē inqͣꝫtū idē nō ꝓuenit niſi effectus ideꝫ. Nec ab antiqͣ volūtate nouꝰ effectꝰ ſine īmutatōe volūtatꝭ. Hic eſt lapſus eoꝝ qͥ pu tāt intelligere ꝯꝑatōeꝫ dei ad creaturas/ abſ qꝫ creaturꝭ ꝯꝑatis. cū tn̄ intellectꝰ vnius cor relatiui neceſſario p̄ſupponat alteriꝰ intelle ctū/ tāqͣꝫ duo relatiue ꝯꝑatōnis extrema ſeu R fundamēta. ¶ Unionē nature intellectualis creature cum deo. ꝑ deū ⁊ in deo aliter conſi ſtere qͣꝫ ceterarum creaturaruꝫ nō intellectu alis nature. quoniā iſte ꝑcipiunt deum. alie non. ¶ Unionem nature intellectualis cum deo. ꝑ deū et ī deo nō poſſe nec debere conci pi ꝑ trāſformatōꝫ ipſius intelligētie eēntialē ſꝫ accidētalē. ꝑ habitꝰ .ſ. ⁊ actꝰ ẜm obiectales influxus ſeu vitales. ſeu (clariꝰ loq̄ndo) ꝑce ptiuos. ¶ Unionē aptitudīalē nature ītelle ctual̓ cū deo. ꝑ deū ⁊ ī deo ꝯſiſtere ⁊ attendi ẜm triplicē eius potētiā ī vnitate eēntie. q̄ ſūt vis mēoratiua. intellectiua ⁊ volitiua ¶ Uni onē habitualē gratificā nature intellectual̓ cū deo. ꝑ deū ⁊ ī deo ꝯſiſtere et attēdi ꝓ ſtatu vie/ ẜm triplicē v̓tutē theologicā ī gr̄e gratū faciētis vnitate. ¶ Unionē actualē nature in tellectual̓ cū deo. ꝑ deū ⁊ ī deo ꝯſiſtere ⁊ attē di ꝓ ſtatu vie ẜm oꝑatōeꝫ ꝑceptiuā ⁊ motiuā triplicꝭ v̓tutꝭ theologice ī radice gratie gͣtuꝫ faciētꝭ. ¶ Unionē actualē nature intellectua lis cū deo. ꝑ deū ⁊ in deo ꝯſiſtere vel attēdi ꝓ ſtatu gl̓ie ẜm oꝑationē triplicꝭ dotis/ ī radi ce gl̓ie ſeu gr̄e ꝯ̄ſūmate. qͣs īcludit ſil̓ fruitio q̄ ē ꝯſūmata ꝑceptio. ¶ Unionē intellectual̓ nature cū deo aptitudinalē. habitualem vel actualē ī via vel patria non poſſe ꝯſiſtere vel attēdi ꝑ trāſformationē nature diuine eēnti S alē in naturā intellectualē creatā. ¶ Unionē nature diuine cū natura intellectuali creata debere ꝯcipi ꝑ illapſus ob iectiuos fieri ꝯfor miter ſeu quadā ꝓportione ad motōes ſenſi biliū ⁊ ſenſuū ob iectales. ⁊ hoc altero trium modorū ab apl̓o poſitorū facialiter. aut ſpe culariter. aut enigmatice ꝑceptiue. ¶ Unio nē nature diuine cū creatura intellectuali ra dicaliter plus attendi ẜm vim tactiuaꝫ obie ctalē / ꝓportionabilit̓ ad ſenſus materiales. qͥ oēs ī vi tactiua radicant̉. Nā ⁊ guſtus ē qͥ dā tactus. ſil̓r alij ſenſus ſuo modo. Conſo nat illud ph̓i. ome agēs agit ꝑ ꝯtactū ¶ Uni onē dei cū creatura intellectuali ẜm vim cō tactiuā ſpūalē obiectalē eſſe vehementioreꝫ. intimiorē ⁊ puriorē. nō ſicut ī ſenſibus. ī qui bus tactus ē material̓r ⁊ impurus. ¶ Unio nem dei ẜm vim tactiuā. ſpūalē. obiectalem ꝑfectius. purius. intimius ⁊ ſuauiꝰ attendi ī via qͣꝫ ẜm motionē obiectalē ad viſuꝫ vl̓ au ditū ſpūs ꝑcipiētis. ¶ Unionē dei ꝑ euchari ſtie ſacrm̄ digne ſuſceptuꝫ/ plus attendi ẜm vim tactiuā ⁊ guſtatiuaꝫ ſpiritales. qͣꝫuis in hac vniōe actuent̉ ſenſus oēs ſpiritales ſuo mō ſaltē ī enigmate. ⁊ ꝑ fidē ⁊ ſpem. ¶ Unio nē dei ẜm vim tactiuā ſpiritaleꝫ. obiectalem actualē eē ſecretiſſimā. nec ꝑcipi poſſe niſi ab accipiente. Sicut nec ſubiectū ꝑceptionis alibi vl̓ extra ē. Hinc ē illud. Nemo nouit q̄ ſūt hoīs niſi ſpūs hoīs qͥ ī ipſo ē ¶ Unionē dei cuꝫ natura intellectuali gradus hr̄e vari os ⁊ multiplices ꝓ varietate obiectaliū illa pſuū diuinorū ꝑceptiuoruꝫ ⁊ ſentimentorū. ¶ Unionē dei cū natura intellectuali p̄celle re poſt xp̄m in Maria. ⁊ ꝯſeq̄nter oībꝰ in pa tria. ¶ Unionē dei cū natura intellectuali re motiſſimā eſſe a Lucifero vel altero ſi qͥs ſit dānatior eo. ⁊ ꝯſeq̄nter alijs ī gehēna. maxīe qͦ ad vnionē obiectal̓ illapſus ẜm vim tacti uā ꝑ quā ſentit̉ ⁊ guſtatur qͣꝫ ſuauis eſt dn̄s. ¶ Unionē dei cū natura intellectuali int̓ hec duo extrema patrie ⁊ gehēne/ medias intelle ctuales naturas plꝰ aūt minꝰ reciꝑe vel a ſe repellere. ¶ Unionē ꝯſummatā oīm electoꝝ cū deo obiectal̓r effici ꝑ repletionē intuitiuā ⁊ nudā oīm ſenſuū ſpūaliū ⁊ redūdātiū ī ſen ſuales/ tā ad intra qͣꝫ exteriꝰ. vt ſiue ingredia tur ſiue egrediat̉ natura intellectual̓ paſcua inueniat. ¶ Unionē ꝯſūmatā eē cū qͦlibet ele cto ſingularit̓ ⁊ tn̄ cōiter apud om̄es. iuxta ꝯꝑationē centri ſpere intelligibil̓/ reſpectu li nearū egredientiū ⁊ ī centro ꝯiunctaꝝ. Sic virtus celeſtis influētie ī ſpera corruptibiliū neceſſario ꝯiungit̉ ad centrū. īmo verius ad deū. ¶ Unionē ꝯſummatā reciꝑe magis aut minus iuxta maiorē aut minorē circa cētrū ip̄m qd̓ eſt deus/ virtualē ⁊ quaſi circularē ꝓ ximationē. Exempluꝫ de circulis ſpere. hec Rr Tractatus nonus ꝯꝑatio ꝯmodior eſt qͣꝫ ꝙ egreſſus creatura rū fiat inſtar numeri/ ꝑ additionē vnitatuꝫ. qꝛ pn̄t eſſe ſpēs multe eque ꝑfecte. et oēs de neceſſitate ꝯiūcte deo ſunt ſicut ī cētro linee. ¶ Unionē ꝯſūmatā efficere vt ſit deꝰ om̄ia in om̄ibꝰ/ cū tradiderit filius cū ſpūſctō pr̄i re gnū. qͥ fontalis eſt diuinitas et vnitas. qͣ ſim plicior aut vlterior neqͥt intelligi. Hec ē apl̓i a Dionyſio declarata ¶ Unioneꝫ ꝯſumma tā/ ſi ꝑ intellectuales circulos accipiamꝰ/ oꝑ tere ꝑ ꝯuerſum modū ad materiales ſperas celeſtes intelligi. q̄ quāto maiores ſunt mole tāto efficaciores ī v̓tute. Spūalia v̓o quā to ſimpliciora ⁊ centro proximiora/ plꝰ ha bent de influentiā. Un̄ beata beataꝝ ꝯtinet oēs hīerarchias in ambitu ſimpliciſſime v̓ tutis ſue. Inde regina celorū et dn̄a angelo Urū digne vocata ē. ¶ Unioneꝫ in euchariſtia figuratā ⁊ ſacratā deſiderare nos ⁊ eſurire p̄ ceteris bonis ꝯtemplatiuis debere. ꝓpterea ſurſū leuare corda a ſpēbꝰ materialibꝰ hoſtie ad xp̄i corpus veꝝ. ⁊ ab illo ad myſticū. ⁊ ab inde ꝑ eleuatitiā vim ⁊ vnitiuaꝫ v̓bi diuini reduci ad ꝯgregātis pr̄is diuinitatē ⁊ ſimpli ficā deitatē. qua nihil vltra. hec eſt Dionyſij. ¶ Unionē hāc nō poſſe nos ꝯſeqͥ ꝑfecte ſine diuino illapſu ſegregāte mētē ab om̄i alteri tate. curꝭ inſuꝑ ſollicitudinibuſqꝫ depulſis. ⁊ ſuꝑmūdane explicatis. vt in diuina mona dē ꝯgregemur. ⁊ ineffabilibꝰ ⁊ ignotꝭ ineffa biliter ⁊ ignote ꝯgregemur. hec eſt Dionyſij ¶ Unionē hāc nō poſſe nos ꝯſeqͥ) niſi irruen tia vndiqꝫ fantaſmata nos mentis puritate trāſuolare p̄ualeamus. hec Bern̄. Erras in quit ſi citra expectas locū qͥetis. ſecretū ſoli tudinis. ſerenu lumīs. tabernaculum pacis. ¶ Unionē hāc ꝑciꝑi motu cordis maxīe mē talis eſſe pn̄tē. colligi v̓o ſuos effectus ⁊ effi caciā viuacē ex diuiſione ſpūs ⁊ aīe cū depul ſione vicioꝝ/ ⁊ reformatiōe v̓tutū. ī iocundi tate ⁊ ſuauitate ī ſpūſctō iuncta magnifica tione dei ⁊ exultatōe ſpūs ī deo ſalutari ſuo. Dū in hoc ꝯuiuio mens implet̉ gr̄a/ ⁊ futu re glorie nobis pignus dat̉. Amen. c Incipit quinta par titio ꝑſoliloquiū exhortatoria ad meditati ones huius ſacramenti/ ꝑ notulas qͥnqͣgīta. X Editare nunc anīa xp̄iana cui forte ꝯtemplari nō ſatꝭ adhuc mn ꝯceſſum ē. Meditare cū vehe menti ſtudio animi qͣlis ⁊ quā tus ſit iſte qͥ tibi ſacralit̓ nūc offert̉. qͣꝫ magnꝰ qͣꝫ ſapiēs qͣꝫ delectabil̓ et be nignus. Eſuriens ⁊ pauꝑ es ⁊ nihil habēs. plurima debes. tibi nō ſuppetunt meritavū reſtituas vn̄ diues fias. fodere nō vales ſed mendicare non erubeſcas. Sit tibi mendici tas tua lucꝝ tuū. Neceſſitas neſcit verecun diā ſicut nec hꝫ legē. Ille tibi nūc offert̉ ſi ne ſcis/ qͥ ꝓpter te dixit ⁊ paſſus et exꝑtꝰ ē. Ego aūt mendicus ſū ⁊ pauꝑ. Tibi dat̉ iſte qͥ ꝓpt̓ nos egenꝰ factus ē. vt illius inopia diuites eſſemuſ. Tm̄ tribuit ꝙ qͣſi nihil ſibi retinere videret̉ Diues eſſe debes/ cui diuitie largite ſunt īmenſe. Noli cadere o aīa xp̄iana in illā exprobrationē vt dicas. Ecce ego diues ſū. ⁊ nulliꝰ egeo Sciueris qꝛ miſera es ⁊ miſera bilis ⁊ pauꝑ. ceca ⁊ nuda. ⁊ eo plus miſera ⁊ miſerabilis/ ſi hͦ ignoraueris. Nā qͥd miſeri miſera ſe miſerā neſciente? Audi conſilium. ſuadeat tibi ſaluator tuus/ p̄ſens in hͦ ſacr̄o Suadet tibi vt emas aurū ignitū/ qͣtinꝰ di ues fias. Nō opꝰ eſt ꝑ diuerſa vagari vt ven ditorē inuenias. Ipſe eſt venditor ſil̓ ⁊ p̄ciū emptōis. Suadet īnungere collirio oculos tuos. ipſe fecit colliriū ex ſputo gratie ſue et luto mortalitatꝭ tue. Suadet veſtiri veſtibꝰ albis. ipſe tibi gratis et aurū ignitū erit in hͦ ſacramēto ⁊ colliriū ⁊ veſtis. Eſuris ⁊ ſitis. cenare vis. hoſpes nō eſt lōge querendꝰ qͥ ce nā dat. Ecce ipſe ſtat ad oſtiū ⁊ pulſat. aꝑi ſi bi ianuā. cenabit tecū. ⁊ tu cū illo. O ſplendi da felix ⁊ lauta cena. vbi ipſe qͥ cenat xp̄s ſu mit̉. vbi fas eſt hr̄e et dicere. In voce exulta tionis ⁊ ꝯfeſſionis ſonus epulātis. ¶ Stat ⁊ pulſat nūc. quaſi cuꝫ digito qͥ eſt ſpūſſanctꝰ. nūc malleo terribilis iudicij ſui. Nūc ſonitu velut aure tenuis blādiens ⁊ dicens. Aperi mihi ſoror mea. columba mea. immaculata mea. Conquerit̉ nō tā ſua qͣꝫ ſuoꝝ ⁊ tuā no ctis incōmoditatē. vn̄ refrigeſcit feruor cha ritatis. Dat hoc intelligi. qꝛ caput meuꝫ ple nū eſt rore ait. et cincinni capitis mei guttis noctiū. Noli tardare. Exurge velociter. no li ſomnolēta verba reddere. Alioquin decli nabit ⁊ diſcēdet. atqꝫ ſepe queſitꝰ clamatꝰ ob ſurdeſcet. ¶ Faciat cenā Simon olim lepro ſus nunc curatꝰ a dn̄o. Ipſe eſt ſpūs noſter an leproſus. Miniſtret Martha ⁊ ſollicita ſit erga frequens miniſteriū. hoc eſt inferior portio rationis. Maria v̓o ſuꝑior pars in ungat pedes Ieſu fracto deuotionis alaba ſtro. Effundat inſuꝑ cōfiſa magis ſuꝑ caput illius recūbentis. Caput aūt xp̄i deus. Im pleat̉ domus tua cordis ex odore vnguenti Super Magnificat XCI Feſſet murmuratio Iude ſenſualis ⁊ furis. de quo fure ꝯquerit̉ vnus ꝓphetaꝝ Oculus meus dep̄datus eſt aīam meā. Sit Lazarꝰ nup reſuſcitatus ꝑ gratie vitā vnus d̓ recum bētibꝰ. Et hic ē affectus noſter/ ſepe qͣdridu anus mortuus miſcd̓ia dei ſuſcitatus. ¶ Fa ciat ⁊ aliā cenā xp̄o Simō idē vel alter ī lr̄a ſil̓is in figura. Accedas o peccatrix aīa chri ſtiana. nulla te verecūdia ꝓhibeat. nulluꝫ in peccādo modū tenuiſti. nihil ad te modera ri eſt quo ſanerꝭ. Sta maneas retro ſecꝰ pe des recūbentis ī hac ſacramētali cena. laua lachrimis. terge capillis meditationuꝫ ſan ctarū. Iunge oſcula charitatis. oleo pie mi ſerationis inunge. Sic age/ vt tandē merea ris audire. Fides tua te ſaluuꝫ fecit. vade in pace. O fides. o ſalus. o vade. o ī pace. ¶ Fe cerūt xp̄o corꝑaliter diuerſi varias cenas cū viueret ī terris. Fecit apud illos magna mi racula. Nō eſt impotētior nūc in celis. nō eſt manus eius abbreuiata vt ſaluari non poſ ſit in mente/ ſicut tūc in corꝑe. Eſtima cenaꝫ hancio anima xp̄iana) nūc ex illis vnaꝫ eſſe. ¶ Cenabat apud Petrū et Andreā Iohan nē ⁊ Iacobū/ noſter xp̄s hic ī ſacramento ve latus. Tenebat̉ ſocrus Petri magnis febri bus. imꝑauit febri. ⁊ ſocrus ꝯtinuo ſurrexit ⁊ miniſtrabat eis. ⁊ tu ſpera ſil̓r. ¶ Conuiua fuit apud Mattheū noſter xp̄s hic ī eucha riſtia. Cōuenerunt publicani ⁊ peccatores. murmurabat falſa iuſticia phariſeoꝝ. qͥ cum morbo ſuo ſenſum amiſerāt pariter. Confi tere te de numero peccatoꝝ et indigentiū pe nitentiaꝫ/ ⁊ audies. Nō veni vocare iuſtos/ ſed pctōres. ¶ Audies p̄terea ſimilē in domo Aachei penitentiā. in hiericho ciuitate luna tica. Et vere tu lunatica es anīa xp̄iana hic ī via tua immēſi lunatici. Tu ſtulta que vt lu na mutaris. Tu que nunqͣꝫ in eodē ſtatu ꝑ manes. Nihilominus obedi dicenti. Oꝑtet me hodie manere in domo tua. feſtinus et le tus. deſcendato aīa. Feſtinus ſuſcipiat Ie ſuꝫ in hoc ſacramēto ſpūs tuus pͥnceps pu blicanoruꝫ. qꝛ princeps ⁊ pͥmus peccatorū. Dic hilariter. Ecce dn̄e dimidiū bonoꝝ me orū do pauꝑibus. O heu dn̄e qͥd et quale eſt illud dimidiū bonorum qui nihil habeo. ni hil habere cōcupiſco/ dum tm̄ cupio niſi te dū portio mea tu ꝑs mea. tu hereditas mea qͣꝫ p̄clara es mihi. Ecce ego dn̄e nō dimidi um bonorū. ſed te totū bonū meū in hoc ſa cramēto cōtentū/ do pauperibꝰ hoſpital̓ tui magni in hac terra morantiū. Et in altera .ſ. in purgatorio poſitorū. Ꝙ ſi aliquē defrau daui/ reddo quadruplū. qꝛ temetip̄m qͥ vnuſ ꝓ decem milibus computaris. ⁊ in cuiꝰ diti one ſunt om̄ia. quo ſoluente ⁊ adquitāte/ ne mo pōt dicere cur ita facis. tollis quod me um ē. qm̄ om̄ia tua ſunt iure pleno ¶ Deſide 7 rio deſiderauit māducare paſca cū diſcipul̓ ſuis Ieſus paſſurus. O anīa chriſtiana. pu tas deſideriū ſuū vt ſalua ſis imminutuꝫ ſit ꝑ gloriam. vt nō deſiderio deſideret mandu care paſca .ſ. tecū ſuam cenaꝫ? Caue ne dura ſis. ingrata. ruſtica. ciuilis. vt fraudes dn̄m tuuꝫ benigniſſimū a deſiderio ſuo. Hoſpes eſt. petit in hoſpitiū tui cordis ſuſcipi ⁊ col ligi. Et o bone Ieſu qualis ⁊ quātus qͣꝫ ho neſtus. ſuauis et cōmodus hoſpes adueni es/ qn̄ aduenis etiā nō inuitatus ſepe ſed in uitans. Quid inuitationē ꝯmemoro? Com pellis. Mittꝭ manū tuā om̄ipotētie tue acti ue ꝑ foramen obediētialis potētie paſſiue in omni creatura. ¶ Sic tacta dico anīa xp̄ia na. ⁊ vēter meus intremuit ad tactū eiꝰ. Ex urge taliter excitata. ſtillent manus tue mir rhaꝫ primā. pleni ſint digiti tui mirrha ꝓba tiſſima quaſi nihil ī oꝑe tuo putredinis aut fetoris apparcat. Mortificat omnia carna lia/ mirrha ꝯpunctionis amariſſima. Aperi dilecta peſſuluꝫ oſtioli tui. ſed heu tepida ſe des ſomnolēta. penā cognoſcis pigritantis ignauie. vult certe. vult ad feruoreꝫ ſpūs alti us īflāmare. Sentis iā nūc vim eloquij ſui vehemēter igniti. alioquin vnde clamor ille tuus. Aīa mea liquefacta ē vt dilectus locu tus eſt Nō iā tenet̉ aīa terminis ꝓprijs ſicut fluit cera a facie ignis. Sic tota defluis. to ta liqueſcis in amatū. ¶ Inuenerunt te vigi les qͥ babylonicā cuſtodiūt mundi ciuitatē. dū per creaturaꝝ noctes queris dilectū ⁊ vo cas. ꝑcutiūt te ſuis pulcritudinibꝰ allectiuiſ q̄ ſunt ī mūdo/ ꝯcupiſcētia oculoꝝ. ꝯcupiſcē tia carnis ⁊ ſuꝑbia vite. Uerberant te qͣꝫuis nō ad mortē peccati mortalis. ſed venialis. tn̄ ledunt. Porro cuſtodes murorū. iniqui tas ⁊ dolus ⁊ iniuſticia ꝑuerſorū ciuiū/ duꝫ nō talia ſed dilectū queris. eo ꝙ triſticiā infe runt cordi tuo. palliū gaudij tui nūquid nō auferūt? Quis ſcandalizat̉ et ego non vror. aīa Pauli clamat ignita. Atuero charitateꝫ cū ſuis lampadibꝰ (que ſunt ignis ⁊ flāmaꝝ/ extinguere nō potuerūt aque tribulationuꝫ multe. nec turbida babylonis flumina obru erunt eā. ¶ Tranſio aīa. trāſi ciuitatē hāc cū ⁊ habitatoribꝰ ſuis. nō queſieris. an viderunt Rr 2 Tractatus nonus quē diligꝭ. verbera potiꝰ qͣꝫ verba bona da bunt. Eleua oculos tuos ī montes. vbi ſūt filie hierl̓m. clamor ingens tuꝰ audiat̉. Filie hierl̓m nunciate dilecto. qꝛ amore langueo. Felix lāguor. ⁊ ſuaui vulnerās telo charita tis. Ecce ſentis o aīa quātū ꝓfuerit tibi eius quē diligis abſentia. Torpebas algida. ia cebas ſomnolēta. nūc curris. nūc liq̄ſcꝭ ⁊ lā guida ꝑ amorē ad filias hierl̓m ignitas/ an xia anhelaqꝫ ꝯuertere. Clementes ſunt filie hierl̓m. amoroſū habēt pectꝰ amoris. Idcir co v̓ba ſcintillātia recognoſcūt. Interrogāt qualis ſit dilectꝰ tuus ex dilecto .i. dilecto ꝑ dilectionē totꝰ amor tuus Dilecte noīant te pulcerrimā mulieꝝ/ nō vt ſuꝑbias niſi forte ſancta ſuꝑbia. Uolūt ꝙ tua ſancta pulcritu do tibi cognita ſit. q̄ iam digna ſit ⁊ amari ⁊ amare. Talē pulcritudinē nō decet amor ni ſi pulcerrimus. Tp̄s tibi venit amantiū. ca ue ne des amorē tuū indigno tuo. ¶ Deniqꝫ poſt notificationē ſpecioſitatis ſponſi. tu o aīa xp̄iana/ recte cēſes īterrogata. Ubi abijt dilectus tuus? Myſticuꝫ oſtendis eccl̓ie or tū. ī quē deſcēdit quotidie ſacramētaliter. ad areolā aromatū. ⁊ ī altari ſacro ſuauit̓ redo lente. vt ibi paſcat̉ in ortis irriguis et formo ſiſſimis ſanctaꝝ aīarū ⁊ lilia caſtiſſimoꝝ ſpi rituū ad ſe trahat ⁊ colligat ad thalamī cele ſtis ornatū. Accede ꝓpius ad hūc ortū. īmo ſis ortus a ꝓpheta deſcriptus irriguꝰ. a cu ius fonte nō deficiēt aq̄ gratiaꝝ. Sis ortus ꝯcluſus/ ſeruās te ſolā ſoli. Sis fons ſigna tus/ ne pateas adultero Sis puteꝰ aquarū viuentiū. cuiꝰ impetuoſum a lybano ꝑadiſi fluxū nullus obex pctī tardat aut impediat ¶ Hora ē qͦtidie o aīs xp̄iana. Hora q̄ trāſe as ex hoc mūdo ad patrē. ab exilio ī patriā. a deſerto afflictōnis ī terrā ꝓmiſſionis. S retardet te corpus/ liber tn̄ eſt animꝰ vt euo let. Uult tecū Ih̓s facere paſca ſuū. fac te il li cenaculū grande ſtratū in dilatatiōe ⁊ am plitudine cordis. Cenare dignabit̉. lauabit pedes diſcipulorū ſuorū. qͥ ſunt diſciplinati affectus tui. Sint ipſi nouelle oliuarū ī cir cuitu mēſe dn̄i. quorū ⁊ mater eſt ſapīa vxor ſpūs tuꝰ deiformis. Habitet ipſa ſicut vitis abundās ī lateribꝰ domus tue. Ego inquit ſicut vitis fructificaui ſuauitatē ⁊c̄. Quid de niqꝫ? Cibabit oēs ex adipe frumenti. Dicet̉. Comedite amici mei ⁊ bibite. ⁊ inebriamini chariſſimi. Trepidas timore? Tandē hic ti mor aliqn̄ pellēdus ē foris a charitate. Co gitas te tātis indignū myſterijs? Certe nec ex meritꝭ tuis/ etiā ꝑ mille milia annoꝝ ſata gens digna fies Dignificet te oꝑtet qui te in uitat ad ſe. Dignificabit autē ſi ſtudueris ea q̄ diſplicēt oculis ſuis a domo cordis expel lere. Enitere p̄cor hic ⁊ nūc o anīa mea/ ꝑare te ſi te cognoſcis imparataꝫ. Caue diutius ī ſterqͥlinio fecis mortifere volutari ſub expe ctatōe craſtini. Quid ſcis ſi craſtinus eluce ſcet tibi dies? Quis ſuꝑ hac re reddet te ſecu rā? Nō eſt tuū noſſe tꝑa vel momēta q̄ pr̄ po ſuit ī ſua ptāte. ¶ Rurſus ita colligeſi cōſcia tibi nō fueris impedimēti legitimi. quo mi nus euchariſtiā ſuſcipias. Cur tāto te bono pigra ⁊ ingrata pͥuabis? Si remordēs accu ſet te ꝯſcīa. cur penitendo? cur impedimenta tollēdo/ poſſetenus nō intēdis? Cur nouis te laqueis male differendo. ſtulte ꝯtemnēdo te rurſus inuoluis. ¶ Audio qͥd rn̄deas. fri gida ſum. diſꝑſa ſuꝫ. carnalis ſum. exagitor curis. ſcrupulis inquietor. mordeor cōcupi ſcentijs. fides imbecillis ē. nutat ſpes. chari tas refriguit. q̄ mihi ꝯuētio cū hoſpite tāto? Immo ꝟo que tibi curatio niſi ſub medico tanto? Si te ſanā iudicares/ opꝰ medico nō haberes. iure repelleres a te. Exemplū Pe tri nō approbamus ī hac ꝑte. Stupuit ad capturā piſciū. ſubintulit tremēs. Exi a me dn̄e. qꝛ pctōr ego ſum. Tāto magis o Petre ſi pctōr es. retinēdus ē medicus ſanctificās ⁊ pctā tollens a te. Quāto ſapientius/ pctōr Zacheus/ qͥ feſtinꝰ gaudēs ſuſcepit Ih̓m ad ſe. Deniqꝫ qͣꝫ prudēter hoc fecerit/ data ſalꝰ oſtendit. ¶ Centurionis (o aīa mea) ſil̓itudi nē inducis. quaꝫ in humilitate tua ꝓcliuior es imitari. vtinā nō ex ignaui ꝓcraſtinatiōe Dicat inqͥs Ieſus tm̄ verbo/ et ſanabit̉ pu er meus. Affectus .ſ. rōnalis. qͥ iacet parali ticus ⁊ male torquet̉. ſufficit hoc. non intret tectu meū. nō intret ad me vt rememorētur pctā mea. ⁊ interficiat deus puerū meuꝫ. red dens ip̄m de languido mortuuꝫ. ¶ Urges ꝑ tinaciter. Nō eſt nouū abſcōſum a ſapiente. qꝛ occaſiones querit qͥ vult abtamico recede re. Si vera te humilitas ꝯpeſcit a ſuſcipien do. cur eadē te nō impellit in obediēdo? Uo cat te deus ad mēſam ſuā. ꝯpellit etiā per ſer uos .ſ. p̄latos de eccleſia qn̄qꝫ intrare tꝑibuſ inſtitutis. vt in paſca. Statuit xp̄s teſtamē tū hoc eternū ⁊ nouū dicēs. Hoc facite ī me am ꝯmemorationē. Si te retrahit indigni tas tua maior. alliciat conſiderata dignatio ſua. Charitas. miſericordia. v̓itas. mititas atqꝫ benignitas. Accede et dic. Miſcd̓ia et̓ Super Magnificat XCII XCII veritas tua ſemꝑ ſuſceperunt me. ¶ Egrotꝰ an nō agit ſtultiſſime/ cui tantū diſplicꝫ de formitas egritudinis ſue/ ꝙ aſpectū vel ad uentū horret medicātis manus aliene. dum medicus inuitat. offert. prouocat. aſtat. vt ſu ſcipiat̉ ⁊ ſanet. ¶ Debilis es o aīa xp̄iana. ſur ge. comede. bibe in mēſa ſapīe. in arce ſyon. aut ſi potius inueneris te in deſerto ſolitudi nis meſtaꝫ. ſi tedio vite huius moribūde de iectā. Surge. comede ⁊ bibe. ⁊ ambulabis ī fortitudine cibi illius vſqꝫ ad mōtē dei oreb in menſa refectionis eternalis. ¶ Eſurit Da niel in lacu leonū cetus .ſ. fideliū in purgato rij lacu merſorū. Fer prandiū meſſorū labo rantiū in eccleſia viatorū. refocillabit eos ci bus iſte tuus. qꝛ ꝑ te datus ē ⁊ oblatus in al taris alueolo ad cetū deſiderantiū nūc in la cu degentiū. Portabit̉ ī momento. ⁊ hoc in cincinno vno capitis tui. qͥ cincinnus eſt vni C ca mentis ad eoꝝ refectōem intētio ¶ Rn̄des o aīa pigritās. aīa voluens ⁊ reuoluens cor tuū ad excuſandas excuſatōes. vtinā non in peccatis. Preparatū ait vult medicꝰ corꝑa lis īfirmū ſuū fieri ꝑ euacuationē humoruꝫ corruptorū prius qͣꝫ cibet eū antidoto ſalu tari. Scit illū amphoriſmuꝫ. Egra corꝑa qͦ plꝰ nutries/ eo magis ledes. Conſonat apl̓s quaſi p̄coniſans ⁊ arcens indignos. Probꝫ aūt inquit ſeipſū hō. Nil plane ꝯtradixerim verbis tuis iſtis o aīa xp̄iana nō prohibeo/ ſed p̄cipio p̄parationeꝫ. Sed talis ſufficiat/ vt plena nequaqͣꝫ pͥmitꝰ ꝑfectaqꝫ ſanitas exi gatur. Compatit̉ ſecū vitā ſpūalis languo res qͥ nō ſunt ad mortē. Tales nō augꝫ mor bos. ſed tollit euchariſtie gratioſa ſuſceptio. ¶ Nolo vt dijudices te dignā iſto ſacramen to/ etiā ſi calida. ſi feruēs. ſi tranqͥlla. ſi in pa ceſpūs. ſi ſtabilis in fide. ſi ſpe gaudēs. ſi effi cax ⁊ vigil in oꝑe. ſi caſtitate. ſi ſobrietate pol lens. Alioqͥn ꝯdemnabit te os tuū. ⁊ prauū te iudex tuus ꝯprobabit. ¶ Quid ingemiſcꝭ ad hec ⁊ ſuſpirabunda clamas cum Suſan na. Anguſtie ſunt mihi vndiqꝫ? Caue ne ſic erraueris. Ratet exitus et egreſſus amplus. Delere te. et ꝓijce te in manus ſalutaris tui. Nō ē crndelis. nō inuidus. Cur inuitans te nō ſuſcipiat te. ⁊ ſuſcipiens nō conſeruet ⁊ ſa net? Cōſiliū tn̄ eſt/ vt recumbas ī nouiſſimo loco. vt crucē ab imo tota mente ꝯſtringas. Porro ſi ꝯſcia fles veſte te nudatam nuptia li. hic illā ꝯfeſtim poteris ab inuitāte rege ſi petieris impetrare. ꝯtēptus ſolꝰ deſit. ¶ Sꝫ ſola fantaſijs aut ph̓oꝝ argutijs impetit̉ fides/ ſi curioſitas acceſſerit cū ſerpēte dicēs. Cur iſta ⁊ iſta ꝯſtituit deus? cur nō manife ſte ſe pn̄tat deus? cur pn̄tia diuinitatis non ſufficit? Qualis ſitus eſt hic corꝑis xp̄i. vbi caput. vbi pedes / ſi corporeis nos intuetur oculis. ſi audit. ſi mouet̉? Dic ad hec om̄ia fi de ſimplici. xp̄iana ſum. catholica ſum. De oīa quecunqꝫ voluit fecit. deus oīa q̄cunqꝫ fecit ⁊ dixit vere dixit et bene fecit. ſit nomen eius bn̄dictū. ſit ī eccl̓ie fide meritū meuꝫ. ſit acceſſus ad ſacr̄m ¶ Et tu Maria mr̄ eucha riſtie. qꝛ mater gratie. mr̄ pia miſeroꝝ. quia mater miſcd̓ie. Tu ꝯtra tales v̓ſutias. tales fantaſias. viles ꝯcupiſcētias. viliſſimas nec noīandas blaſphemias. tu nos ab hoſte ꝓte ge. Et qꝛ morimur aſſidue (qͥd em̄ aliud quo tidianus defectꝰ corruptōnis qͣꝫ quedā ꝓlixi tas mortis) tu ꝯtinue nos hora mortꝭ huiꝰ ſuſcipe. Sis ſuſceptrix oīm qͥ filio fidenter dicimus vnuſqͥſqꝫ. Dn̄e Ieſu ſuſcipe ſpūm meū. Si te miſerāte et opitulāte/ ſuſcipimꝰ filiū tuū ī euchariſtie ſacro profecto ille nos ſuſcipiet et incorꝑabit ī myſtico ſuo corpore Credimus ⁊ maducamus euꝫ. diligimus ⁊ ſperamus. ⁊ ipſe manducat nos. qꝛ ſibi nos incorꝑat. ¶ Dic tecū ꝯferens o aīa. Dic ſi in troiero ī domū eccleſie/ domū vtiqꝫ meaꝫ ſi coheres ſum filij. cuius domus hec eſt. In ueniā victimas immolatas. qꝛ vnicā ꝓ oībꝰ hoſtiā p̄paratā. Inueniet̉ mēſa ſapīe poſita ⁊ mixtū vinū. Sic cibata. ſic potata/ deſide rabo ī iocūditate ſpūs. in innouatōe iuuētu tis/ verbigena fieri Non em̄ eſt priꝰ aīa apta venire ad oſculū pignorationū verbi/ niſi fu erit ab vberibus inebriata ſuis q̄ fragrantia ſunt vnguētis optimis amoroſiſſime allocu tionis. Un̄ ſentit̉ ſicut oleū effuſum nomen ſuū. Un̄ adoleſcētule nondū aꝑte viri copu le/ ſtimulos inchoāt amantiū ſctōs intra ſe ſentire. necnō amoris ꝑ amorē igneo ſed ſo brio furore ſuccēdi. ¶ Plurimis obligata es debitis o aīa mea. multis nimis. ⁊ apud cre ditores ⁊ exactores qͥ purgēt dicentes. Red de qd̓ debes. Ecce nihil habes ex te vnde re ſtituas niſi forte parū olei deuotionis. Cla ma ad veꝝ Helizeū ī hͦ ſacr̄o. Dn̄e vim pati or. rn̄de ꝓ me. liberabit ip̄e te ꝑ infuſionē olei in vaſa viriuꝫ cordis tui. que pn̄tabunt filij tui. affectus .ſ. pij ad Ieſum. cuius nomen ē ſicut oleū effuſuꝫ. Creditor pͥmus ē creatio. cui te totū debes. ſicut ab alio nihil habes. Scd̓s ē recreatio. a qͦ bn̄ habes que tota pe rieras. Tercius ē baptiſmalis adoptio qu Rr 3 Tractatus decimus nō data ē cuilibet natōni. Quartus poſt tot pctā penitentialis iuſtificatō/ ⁊ ab inferno li beratio quē millies demerueras. Quintus gratuita bn̄ficiorū largitio noīatim in hͦ al taris ſacramento. Sextꝰ ꝓximoꝝ damnifi catio. in ꝯmiſſis. in amiſſis. in omiſſis. Se ptimus futura beatificatio. cui ꝯſeq̄nde nul la ſunt digna tuorū oꝑa meritoꝝ. ¶ Sed ec ce venit ad hͦ ſacrm̄ xp̄s/ qͥ factus ē nobis ſa piētia creās. recreās ⁊ adoptās. Iuſticia iu ſtificās. ſctīficatio mūdās et implēs. redem ptio debita ſoluēs. Deniqꝫ via vehens ad ce lū. ꝟitas dirigēs. ⁊ vita beatificās. ¶ Suſci pe pueꝝ Ih̓m ſacr̄aliter/ vt ſuſcipiat te miſe ricorditer. faciēs ſpm̄ tuū eſſe iſrl̓ puerū ſuū. Suſcipe regnū celoꝝ ſeꝯſule ſicut puer am plexabit̉ te. bn̄dicet tibi. Dicet. Sinite ꝑuu los venire ad me. taliū em̄ eſt regnū celoruꝫ. vnū talē qui ſuſcipit/ me ſuſcipit. Nec mirū. qꝛ tu idē es o bone Ieſu qui ſuſcipis ⁊ ſuſce ptus haberis dulcis hoſpes anime. dulce re frigeriū. non exhibes te videndum / ſed tan gendū. ſed guſtandum. ſed amplexandum. ¶ Tu aīa mea ſicut ouis que ꝑierat redēpta. reportataqꝫ ꝓprijs humeris/ comedis nunc domeſtica de pane ſuo. ⁊ de calice bibis. dor mis in ſinu ſuo. habet te ꝓ filia/ īmo ꝓ ſpōſa immo ꝓ matre v̓bigena. cui mīſtrare dignat̉ ⁊ ſubiectus eſſe. Nōne mira ſuſceptio? Fiet ſuꝑ hac ſuſceptione dragma ſequēs. Suſce pit iſrael puerum ſuum. c Incipit tractatus de cimus ſuꝑ illo. Suſcepit iſrl̓ puerū ſuū Et eſt in eo duplex partitio. Prima fit ꝑ dialo gum ⁊ notulas ſeptuagintaſex. Uſcepit iſrl̓ puerū ſuū. Exhi lareſce tu qͥ ꝑieras in Adā totꝰ iſrl̓. Exulta in iubilo cordis ⁊ laudibꝰ oris. Exulabas expo ſitꝰ ꝑditioni. cecitas ceciderat in iſrl̓. Erraueras ſicut ouis q̄ perijt. Uide bat̉ dn̄s oblitus miſcd̓ie ſue/ qua iurauerat Abrae dicēs. Per memetip̄m iuraui. qꝛ feci ſti hanc rē. ⁊ nō peꝑciſti vnigenito tuo ꝓpter me. In ſemine tuo bn̄dicent̉ oēs gētes. Cla mabat vniuerſus ꝑditoruꝫ cetus. Ubi ſunt miſcd̓ie tue antique dn̄e? ¶ Ecce cum eēt rex in accubitu ſuo quieſcēs in ſinu patris. nar dus tua (o pulcerrima ⁊ ſuauiſſima femina rum) dedit odorē ſuū/ ſicut odorē agri pleni cui bn̄dixit dn̄s. Odoratus ē deꝰ pater odo rē ſuauiſſimū totiꝰ honeſtatis tue virgo ſanctiſſima/ nata ex ſemine Abrahe. Propterea recordatus ē miſcd̓ie ſue antique. ſicut locu tus erat ad Abraā et ſemini eiꝰ ī ſcl̓a. Miſit ꝯtinuo ⁊ ab intimo ſinu diuinitatis ſue fili um ſuū/ qͥ ad liberandū ſuſcepturꝰ hoīeꝫ. nō horruit tui v̓ginis vterū. Hoc deniqꝫ eſt/ ꝙ magnificās dn̄m cū exultatōe ſpūs deprom pſiſti iubilās ⁊ erumpēs in cāticū. Suſcepit iſrl̓ puerū ſuuꝫ. ¶ Diſcipulus. Dic obſecro rōem exhortatōis tue pn̄tis/ ſuꝑ hac notu la cātici Marie vehementiꝰ habite/ qͣꝫ ī exor dio ceteraꝝ. ¶ Magiſter O neſcis frater qͣꝫ iuſte/ qͣꝫ alacriter id effecerim. Sūt alia bn̄ ficia dei magna valde ꝓ qͥbꝰ pſallebat iuuen cula noſtra in hͦ pſalterio decacordo/ magni ficās in aīa dn̄m cū exultatione ſpūs in deo ſalutari ſuo. Magnificabat ꝙ r̄ſpexerat hu militatē ancille ſue. ꝙ beata diceret̉ ꝑ oēs ge neratōes. ꝙ feciſſet ei magna qͥ potēs ē ⁊ ſan ctū nomē eius. hoc qͦ ad magnitudinē dei in ſe/ ⁊ ad ſingulare bn̄ficiū collatū in Maria. Procedebat ꝯſeq̄nter ad inſinuationē alio rū ſub generali narratōe beneficioꝝ ſub tro picis antithetis. iungēs cū miſcd̓ia pietatꝭ timorē ſeueritatꝭ. cū diſꝑſione ⁊ depoſitione ſuꝑborū/ exaltatōꝫ humiliū. cū eſurie ſatiāte ſaturitatē inanē. Tandeꝫ omnino ꝯcluſit vt oratrix ꝑitiſſima ꝑ hoc verbū. Suſcepit iſrl̓ puerū ſuū. ¶ Diſcipulus. Finis nō hic ſte tit. Subdidit eī. Sic̄ locutꝰ ē ad pr̄eſ nr̄os abraā ⁊ ſemī eius ī ſecl̓a. ¶ Mgr̄ Finis (vt ph̓ia te docuit) pͥmus ē ī intētōe. vltimus in executōe. Preceſſerūt plurima ſuſceptioneꝫ iſrl̓ pueri dn̄i ꝑ incarnationē. inter q̄ fuerūt nūciatōes ꝓphetice/ qͣs Maria ponit ꝯſum mationē accepiſſe tūc pͥmū/ cuꝫ ſuſcepit dn̄s iſrl̓ puerū ſuū. ¶ Diſcipulꝰ. Nunqͥd videt̉ ecōuerſo textus euāgelice locutōnis notare crebro dicēs. Hoc aūt totū factū ē vt imple rent̉ ſcripture ꝓphetarum. ¶ Magiſter Rn̄ det vſus cōis gloſatoꝝ. ly vt poſitū hic/ di ci ꝑ ꝯſequētiā. nō ꝑ cām pͥncipalē ⁊ finalem. Sub hͦ ſenſu ſcpͥture ſunt implete. qꝛ taliter factū ē noſtre redēptōis myſtertū. Sed ī ꝓ poſito quicqͥd dn̄s locutus ē ꝑ os ſanctoꝝ. finē accepit cū ſuſcepit iſrl̓ pueꝝ ſuū. Hinc totiēs de ſuſceptōe tali. nūc ad lr̄am. nunc ꝑ allegoriā. mō ꝑ tropologiā. ſepe ꝑ anagogia ſanctoꝝ vnuſquiſqꝫ meminit ꝯſonans ad hͦ bn̄ficiū. Suſcepit iſrl̓ puerū ſuū. Ut ē illud Suſceptor meus deus Iacob. Et illd̓. Di cet dn̄o ſuſceptor meus es tu. ⁊ iteꝝ. Ad iu tor meus tibi pſallā. qꝛ dn̄s ſuſceptor meus Super Magnificat XCII peꝰ meꝰ miſcd̓ia mea. Quare miſcd̓ia mea? qꝛ recordatꝰ miſcd̓ie ſue mihi dedit illā ¶ Di ſcipulꝰ Copioſiſſimā cū diſſolutōe dubita tōis facte/ materiā deuotōis aꝑuiſti. de ſuſce ptōe dignatiua dei ¶ Mgr̄. Immoſi recō cites qͣꝫ merito ſic inciderim. ¶ Diſcipulus. ꝓ Cur illud ē? precor eloq̄re. ¶ Mgr̄. Spūs meus vt xp̄ianꝰ dei dono qͥ ⁊ ſacras ab infā tia lr̄as nouit/ ꝯſiderabat frequētes ſcriptu rarum voces ſub hac ſnīa. Memento finis Recordare nouiſſima Memēto iudicij mei Et qꝛ mors nō tardat. Et ab eccl̓a. Media vita in morte ſumus. Exꝑiebar hͦ idē qͦtidie in mortibꝰ hoīm etiā magnorū ⁊ chariſſimo rū. Animaduertebā tutū eſſe ꝯſiliū ſapiētis An̄ iudiciū para iuſticiā. Et qꝛ bonꝰ finis n̄ eſt quē nō p̄ceſſit bona vita. Subibat ⁊ illd̓ Ad aliquē ſanctoꝝ cōuertere. Quid multa? Propoſuit mihi ſpūs exemplū vnius ſctō rū. cuiꝰ ī morte fuerat hoc verbū. Dn̄e Ieſu ſuſcipe ſpm̄ meū. Percuſſit ilico cor meū ſu auis q̄dā ⁊ ſpōtanea deuotio ſuſpirans me cū ⁊ dixi. O ſi daret̉ hoc eſſe verbū meū ſil̓r vltimū. Dn̄e Ieſu ſuſcipe ſpm̄ meū. Sug geſſit ꝓinde cor meū in me. Cōſuetudo inqͥt eſt altera natura. Cōſueſce ī vita qd̓ ꝓtinus occurrat in morte/ dū curſus vite tue coget dicere. Cōſummatū eſt. Dic verbū vltimuꝫ xp̄i. Pr̄ ī manꝰ tuas ꝯmēdo ſpm̄ meū. Iūge ſupplicās cū illo magno ꝓthomartyre Ste phano. Dn̄e Ieſu ſuſcipe ſpm̄ meū. ¶ Diſci pulus. Iocūda ſil̓ ⁊ exēplaris eſt hec nar ratio. ¶ Mgr̄. Cōfirmatōꝫ hꝫ ab illo qͥ du riſſimꝰ ad baptiſma ſuſcipiēdū/ ꝑ appoſitio nē floꝝ de altari eiuſdē ſtephani ſub puluīa ri capitis ipſiꝰ dormiētis delatoruꝫ repente mutatꝰ ē ī virū alterū. qꝛ tetigit deus cor ſuū Suſcepit deꝰ ſpm̄ eiꝰ ad fidē. baptizatꝰ ē. et deinceps vſqꝫ ad vltimū fuit in ore ſuo hͦ v̓ bū. cū neſciret Stephani illud fuiſſe nouiſ ſimū. Dn̄e ih̓u ſuſciꝑe ſpm̄ meū. Uade ⁊ fac ſimilit̓. ¶ Diſcipulus. Fiet ita. ꝓpicio mi hi deo cū om̄ibus ſanctis eius et ſtephano. Fuerat iſte mos meus. tn̄ dicā in om̄ī recol lectōe mea ad deū cū nouiter ꝓfitentibꝰ Su ſcipe me ẜm eloquiū tuū ⁊ viuā. ⁊ nō cōfun das me ab expectatōe mea. adiuua me ⁊ ſal Iuus ero. ¶ Magiſter Salubriter id effece ris. ſumus em̄ nos xp̄iani de numero illorū quos aſpernabat̉ phariſaica iuſticia. et ideo iam nō iuſticia. qꝛ phariſaica. qꝛ hic peccato res recipit. Suſcipit nos benignus ih̓s in religione ſua cū clamamus. Abba pr̄. Sumus hic dū viuimus ī ea nouitij. Tp̄s ꝓba tionis habemꝰ / vſqꝫ qͦ venit dies ꝓfeſſionis faciēde corā abbate nr̄o deo / ⁊ celeſtiū ꝯuen tu toto / vt tūc habeamꝰ vocē ī capl̓o. ſtallū ī choro. cibū ī refectorio. lectulū ī dormitorio Cōſtituit hic ⁊ ꝯſtruxit officinas magnas/ abbas nr̄ xp̄s ſue abbatie/ dū pēderet ī cru ce ꝓ nobis nouitijs. Oratoriū. Pater igno ſce illis. Capl̓m. Latronē ꝯfitētē abſoluēs Amē dico tibi ⁊c̄. Dormitoriū. curā matris Ioh̓i ī qͦ gratia totā linquens. Clauſtꝝ. cla mās ⁊ ſtās ꝑſeuerāter ī cruce. Refectorium. dicēs. Sitio. Cellā ꝓbatōis vſqꝫ ad ꝯſam mationē dicēs. Cōſummatuꝫ ē. Deniqꝫ nil ſuꝑeſt niſi ꝓfeſſio ī manibꝰ abbatꝭ. nō ẜm car nē/ ſꝫ ẜm ſpm̄ dicēdoª. Pr̄. In manus tuas ꝯmēdo ſpm̄ meū. Et orādo. Dn̄e ih̓u ſuſci pe ſpm̄ meū. ¶ Diſcipulꝰ. Nimiū heu miſe ros dixerim hos nouitios/ ſi ꝓfeſſionis ho ra dum venerit audiant/ nō ſuſcipiam vos. Diſcedite a me maledicti ī ignē eternū. Quo ꝯͣ btīſſimi qͦs miſcd̓ia ⁊ v̓itas ſuſcipiūt. Au diētes. Uenite bn̄dicti pr̄is mei. ¶ Sed re K uertamur vt oſtēdas qͥs ē iſte puer iſrael ẜm litterā. qͥs ẜm allegoriā. qͥs ẜm tropologiaꝫ. qͥs ẜm anagogiā/ ſicut an̄ tangēs nondū elu cidaſti. ¶ Magiſter Iſrl̓ vnus lr̄alis ē ẜm carnē ppl̓s vn̄ xp̄s carnē ſumpſit. Nuſqͣꝫ eī angelos app̄hendit ſed ſemē Abrae in Ma ria. Iſrl̓ ē alter lr̄alis. ꝑ repromiſſionē ppl̓s gentiū qͥ vidit lucē magna. Hunc populuꝫ ab impotentia. ab ignorantia. a nequitia. ab omni turpitudine ⁊ inquinatiōe/ ſuſcepit de us in populū acceptabilē. doctū. ſanctū. pul crum. incoinquinatū. vt rex potentiſſimus ad regnandū. vt doctor ſapientiſſimꝰ ad eru diendū. vt ſponſus ſuaniſſimus totus pul cer ⁊ decorus. totus deſiderabilis. Cui di ceret. Deſpōſabo te mihi in fide. qꝛ charita te ꝑpetua dilexi te. Deniqꝫ repudiato carna li iſrl̓/ ſpiritalē ſuſcepit gentilē populū tanqͣꝫ iſrl̓ puerū ſuum. ¶ Diſcipulus Non me la tet qͥn multa pn̄t litteraliter hic q̄ri de vocati one gentiū iudeis reprobatis. Trāſi ad alle goriaꝫ. ¶ Magiſter. Spectat ad eam ipſa gentiū ſpiritalis vocatio. Nihil em̄ ꝓhibet eundē textum plures ſimul ꝯiūgere ſenſus. quoꝝ qͥlibet tn̄ erit litteral̓. qͣꝫuis ſit allegori cus ⁊ moral̓. Ptꝫ ex illo. Ex egypto vocaui filiū meū. Et iteꝝ. Iſrl̓ pͥmogenitus meus. vn̄ iſrl̓ litteral̓ ⁊ allegoricꝰ ipſe pariter vnus eſt xp̄s. ¶ Demū iſrl̓ moralis ⁊ anagogicus figurat̉ īꝑſonali iſrl̓. qͥ et Iacob dictus eſt. Rr 4 Tractatus decimus qui bn̄dictionē pr̄is accepit rebecce ꝯſilio. qͥ ſcalā ī mōte vidit. qͥ. xij. patriarchas genuit. qͥ pꝰ bn̄dictōꝫ angeli mutato ſibi noīe/ gl̓ia tus ē dicēs. Uidi dn̄m facie ad faciē. ⁊ ſalua facta ē aīa mea. Et apl̓s. Nos inqͥt reuelata facie gloriā dn̄i ſpeculātes/ trāſformemur d̓ claritate ī claritatē tanqͣꝫ a dn̄i ſpū. Tropo logiā ſil̓ ꝯſpicio cuꝫ anagogia lucēte ī puero humili ⁊ obſequioſo iſrael ꝑſonali. Elucida uit omne myſteriū anagogicus iſte Richar dus de. xij. patriarchis. concludēs ad benia myn adoleſcentulū in mentis exceſſu. Pote ro fortaſſis abbreuiato ſermōe aliqua poſt querere Sed vehemēter mouet̉ animus ad hoc myſteriū cū auc̄te apl̓i nouiſſime poſi tuꝫ cū ſcpͥtū nouerimus. Nō videbit me hō ⁊ viuet. Nec hoc paſſim cuiꝰ dictū eſt/ ſꝫ mo yſi oranti videre faciem dn̄i. ¶ Diſcipulus. Quaſi nihil an̄ notaueris in alijs tractatu lis. ⁊ ſuꝑ hoc cātico de cognitōne dei. Nunc ita videris nouus et inſcius ꝑſcrutari velle. L ¶ Magiſter. Materia hec (crede mihi) ⁊ iā vetus eſt. et tn̄ ſemꝑ noua. Conor iudicans obedire Hieronymo monēti. Diſcamus in terris quoꝝ nobiſcū ſcīa ꝑſeueret ī cel̓. Oro cū Aug. ad dn̄m. Nouerim te nouerim me. Et certe ſi nō nouerim deū nec me noſcam. Querebat in canticis anīa deuota. Indica mihi quē diligit aīa mea. vbi paſcas. vbi cu bas in meridie. ne vagari .i. vane ⁊ inutiliter agi incipiā. ſupplēdū eſt de ignoto. Qui glo riat̉ (ait ꝓpheta vice dei) in hoc gl̓iet̉/ ſcire et noſſe me. Deniqꝫ hec ē vita eterna/ vt cogno ſcāt te deū verū. ait xp̄s ad pr̄em. Noli ꝓpte rea te ī admirationē cordis ducere. ſi p̄die. ſi qͦtidie circa viſionē dei verſor. ſatagēs vnus eſſe generatōis illius/ de qua pͣs. Hec eſt ge neratio querentiū dn̄m/ querentiū faciē dei iacob. Et iterū. Tibi dixit cor meū. exquiſi uit te facies mea. facieꝫ tuā dn̄e reqͥrā. Letet̉ cor q̄rentiū dn̄m ad oſculum oris. Querite dn̄m ⁊ ꝯfirmamī ꝑ ꝯplerū amoris. q̄rite faci em̄ eiꝰ ſemꝑ. qͥd niſi ꝑ affectū ꝯtēplatiōis aut aꝑte viſionis? ¶ Diſcipulus Collaudo de ſideriū tuū ſimul ⁊ ſtudiū quale me decꝫ. ma xime dū occupat me ſenectus ⁊ ſeniū. Et qͥd amplius in ſeculo niſi labor ⁊ dolor? Unde ꝯſolatio/ niſi qꝛ miſerationū dn̄i cū ſua veri tatis agnitiōe/ recordabor? Depereāt om̄es iſte queſtiones infinite quibꝰ pridē fruſtra la boraui. dicā deinceps. Unā petij a dn̄o. a qͣ vna qͥſquis auertit̉/ miſcet ſe neceſſario que ſtionibus infinitis ⁊ interminabilibus. Si auertit̉ volūtas ab vna pͥma bonitate/ cōti nuo miſcet ſe queſtionibꝰ infinitis ꝑ cupidi tatē inſatiabilē. Intellectus ꝑ ſciēdi curioſi tatē. Potentia vel memoria ꝑ inquietā mu tabilitatē. Sit igit̉ nobis ſemꝑ dulce q̄rere faciem dn̄i. Aut ſi nō dat̉/ ꝯcupiſcat aīa nr̄a deſiderare ſicut ceruꝰ ad fontes aquaruꝫ ad te deus. Sitiuit anīa mea ad te fontē viuū. Dicebat ad hanc ſil̓itudinē ꝓpheta. Sed qͦ uſqꝫ ſities o ꝓpheta? Sane. donec veniaꝫ ⁊ apparebo an̄ faciē dei. Dn̄e auertiſti faciem tuā a me. ⁊ factus ſum ꝯturbatus ſil̓is deſcē dentibꝰ in lacū. ſuſcipe me dn̄e. pueꝝ tuū iſ rael. aut ſi nonduꝫ ſum tali dignꝰ noīe pueri tui iſrl̓. ſuſcipe me vt dignuꝫ efficias. qꝛ tali honore dignꝰ erit quē tu voluerꝭ honorare. qui clemens eris ī quē tibi placuerit. ſuſcipe verbū tuū in bonū ¶ Magiſter Exquo vo tū eſt vnicū cordis noſtri / qͣrere faciē eiꝰ ſem per. nec mutuo querimꝰ ſi nō inuiceꝫ de deo loqͥmur. colloquamur aſſidue/ quatinus ſit in medio de ſe loquentiū. On̄det ſe fortaſſis ſaltē ſub ꝑegrina ſpecie. aꝑiet intellectuꝫ. in flāmabit affectū. Poſtremo coactꝰ ad eucha riſtie menſam ſe cognoſci faciet. vel ſaltem ra ptim ī fractōe panis quē qͦtidie frāgimꝰ cele brando. ¶ Diſcipulus. Dic idcirco qͥd ſibi vult anagogicꝰ iſrl̓. Uidi inqͥt dn̄m facie ad faciē. Cōcinit paulꝰ. nos aūt reuelata facie. Quid eſt aliud reuelata facies qͣꝫ viſio nuda facial̓? Cur dicit ſpeculātes. ⁊ nō iūgit facie ad faciē vidētes? ¶ Mgr̄. Doces de rn̄ſio ne dum prudēter interrogas. ¶ Diſcipulus. Qualit̓ ita q̄ſo. nunqͥd ſapiēter inſciꝰ ſum? ¶ Magiſter. Animaduerte quō ſi facies eſ ſet penitus reuelata/ ꝓut ī patria fulgebit/ n̄ eſſemꝰ ſpeculātes ſed ꝯp̄henſores. Rurſus ſi nihil gr̄e ſpālis vltra cōem ſtatū vie ꝯferret̉. nō fieret hec additio de claritate ī claritateꝫ/ tāqͣꝫ a dn̄i ſpū. ¶ Diſcipulus. Tuū ē hͦ aꝑi re. ¶ Mgr̄. Dubioꝝ īuolutra qͥd euoluit ⁊ diſcriminat ſi nō diſtinctio? Diſtinguamus gͦ de triplici facie. de triplici velamine. de tri plici ſpeculatione. de triplici claritate. de tri plici tranſformatione. ¶ Diſcipulus. Au ſculto. ¶ Magiſter. Habes ex prioribꝰ tri plicē in triclinio cordis homīs faciē eſſe ẜm triplex habitaculū ſiue cenaculū. Facieſ mē tis ſuꝑior eſt. facies ratōis media. facies ani me nō illius brutalis/ ſꝫ obediētis rōni q̄ d̓r portio rōis inferior. ¶ Diſcipulus Memi traditū pͥus ſuꝑ iſto. Diſꝑſit ſuꝑbos mente cordis ſui Studui pꝰ hͦ mecū ph̓iam ꝯcor Super Magnificat XCII XCII dare iuxta coordinatōeꝫ habituū qͥnqꝫ. no his ꝑtim inſitoꝝ. ꝑtim acqͥſitoꝝ. itaqꝫ ars et prudētia pͥmū vēdicāt cenaculū. Scīa ⁊ in rellectꝰ ſcd̓m tenēt Sapīa velut ī arce ſedet. in ſup̄mo cū mēte vel ſpū vel aīo retinēs pͥn cipatū. ¶ Mgr̄. Solerter egiſti/ colligens ex auditis alia nō accepta. Triplex ꝯſeq̄nter acciꝑe velamē. Certe fidei velamē pͥmo q̄ ſo la ſoli deo nata eſt ꝯnecti. Et nebulas patit̉ aliqn̄ nō ī ſe intrinſece ⁊ eēntialiter. ſꝫ ẜm qͥd ⁊ accidētaliter/ ꝓpter molē ⁊ nebulas corꝑis Un̄ ſollicitudines velāt memoriā. fantaſma ta intelligentiā. ꝯcupiſcētie volūtatē. Uelat̉ aliter ſcd̓o facies mētis eminētior. nō vt pri us ex corruptōe corꝑis ſed ex ſtatu viatoꝝ. Sic facies hoīs ꝓ ſtatu nature īſtitute reci piebat velamē ſaltē ī ſomno. faltē ī qͦtidiano corꝑis obſeqͥo. vt nō tota claritate faciei ſue ferret̉ ſꝑ ī deū. Uelat̉ aliter tercio facies men tis velamine qͦdā nō tā poſitiue qͣꝫ negatiue ⁊ nullo mō pͥuatiue. Tale velamē (vt accipi as faciliꝰ q̄ dico habuerūt angeli incorporei pͥma morula vie ſue/ pͥus qͣꝫ raperent̉ ad glo riā felicitatis eterne ¶ Diſcipulus. Sꝫ qͥd vel qͣle velamen erat illud? ¶ Magiſter Pla ne volūtas dei. nolens ſe facialiter ⁊ obiecti ue ꝑ eſſentiā ſuā nude aꝑire. Eſt igit̉ iſtud ve lamē terciū ſemꝑ apud viatores de cōi leg Eſt primū apud om̄s pro ſtatu nature deſti tute. qn̄qꝫ totalit̓. qn̄qꝫ plꝰ aūt minꝰ. niſi fue rit ablatū ꝑ grāꝫ ſpālē. qͣliter fuit ī te o Ma ria btā ⁊ bn̄dictiſſima feminaꝝ. Alterū vide licet ẜm velamē mētis/ qͣle fuiſſet nō ī angel ſꝫ ī parētibꝰ pͥmis dū ſtabāt innocentes/ pōt auferri minꝰ de cōi lege qͣꝫ pͥmū. īmo nec ar bitror ꝙ a te digniſſima ⁊ pulcerrima fuerat totaliter dū viatrix eſſes/ euolutū vl̓ ablatū. ſed crebro. ſed ſepe. ſꝫ freq̄ntiſſime tollebat̉ ꝓ loco ⁊ tꝑe. quantū ſtatus vie mortal̓ tolera bat¶ Diſcipulus Nō obuio ſi n̄ aſcribas ī conia iſta digniſſime feminaꝝ. q̄ nec eccl̓ia ſi bi tribuit. ꝑ q̄ poneret̉ extra vie ſtatuꝫ. neqꝫ em̄ ſil̓ ⁊ aſſiduꝫ poterat nō eſſe viatrix ⁊ eſſe N Magiſter Triplex ampliꝰ nota ſpeculū. qꝛ d̓r ſpeculātes. cui ꝯiūge triplicē claritatē. Unū ſpeculū eſt cū claritate ſua qd̓ indidit natura et induſtria poliuit. quale fuit apud ph̓os qͦ ad intelligibilia ꝑ inueſtigatōem na turalē. qͣꝫuis mixte fueriūt multe nebule. im mo tenebre errorū. Nō tn̄ oportet dicere cū aliquibꝰ/ ꝙ nihil ſpeculati fuerint veritatis. etiā de deo ⁊ intelligētijs Sciebāt ſaltem ꝙ deus nō erat lapis aut brutū. Rurſus alteꝝ nota ſcd̓o ſpeculū ꝑ ſuꝑnaturalē irradiatio nē ſuꝑ intellectū humanū cū limpidiore ⁊ ſin ceriore claritate/ qͣꝫ poſſit natura ſola vel in duſtria ꝓpinare. Deniqꝫ terciū accipe ſpecu lū cū ſua claritate qd̓ intime latet. qd̓ ab exte rioribꝰ neqͥt aſſumi totaliter Sed om̄is hec claritas filie regis ab intus ē introrſus val de. ad quā nō admittit̉ alienus. Bibe d̓ aqͥs tuis pͥor iubet ſapiēs. Cor qd̓ nouit amari tudinē aīe ſue ī gaudio eius nō miſcebit̉ alie nus. Nō em̄ gaudiū hꝫ intrinſecꝰ ortum ab amaritudine cordis ī ꝯtritōe/ qͥ nō ſil̓r affici tur ī dolore qͥ vertit̉ in gaudiū ¶ Diſcipulus Frequēter audiui talia qualia dicis. ſꝫ nō dū dicere vales (niſi mētior) ꝙ plene ꝯcipiaꝫ Fac manifeſtuꝫ ſi potes. ¶ Mgr̄. Si ma nifeſtatōꝫ expectas doctrinalē ⁊ diſciplinalē polliceor hoc faciliter effecturū ſi diſcipulū quaſi pueꝝ te p̄bueris. Crede pͥmo more di ſcipuli. ſciueris ita poſtmodū q̄ dicent̉ ſaltē ex medijs ſeu locis extrinſecꝭ. videlicet ex au toritate dicētꝭ ꝙ ⁊ ex iſta maxta. Cuilibꝫ exꝑ to ī ſua arte vel ſcīa credenduꝫ ē. Tali loco ⁊ maxima/ fides innixa deo ⁊ eccl̓ie q̄ regit̉ ſpū ſancto ſtabilit̉. Si v̓o nō ꝯtētꝰ iſta noticia/ tibi queſiueris demonſtrationē euidentem / aut noticiā intellectualē ex terminis/ aut ex perimentalē ꝑceptionē. fruſtra (ne dicam ſtul te) conabimur. Manifeſtiſſima ſumit̉ ratio ex alijs in nobis exꝑtis. q̄ nemo pōt extra ſe tradere exꝑiri nec tn̄ abſqꝫ exꝑientia pn̄t ſci ri. Tale ſpeculum. talis ſua claritas (ne te ſu ſpendā diutius) ē vnio ꝑ guſtū ⁊ tactū ſpūa lē. q̄ vnio d̓r hic ꝑ anagogiā ſuſceptio iſrl̓ pu eri dn̄i dei. Per apoſtolū d̓r tranſformatio. Dicit̉ in cāticis oſculū ⁊ amplexus. Dicit̉ ꝑ pſalmiſtā adheſio ⁊ inheſio. Iungit adheſi oni ſuſceptionem. Adheſit inquit anīa mea poſt te. me ſuſcepit dextera tua. Hec eſt mu tatio dextre excelſi. Hec actio vel deductio ſpūs. ¶ Diſcipulus. Multiplices licet ta lia cēties nomina. nō ad intelligentiaꝫ ſatis erūt ¶ Magiſter Uerbū latēs ī mēte nō ali ter pōt extra ꝓdi qͣꝫ ꝑ voces. maxime qn̄ ē ꝟ̓ bū tale quale deſcribit Augꝰ. Uerbū inqͥt ē noticia cū amore. Dixerit aliquis fidus tibi Noſco Iohannē ⁊ amo eum. conſentis ei. ⁊ formas in te credulitatē de noticia cuꝫ amo re. quā intueri .i. intꝰ tueri vel aſpicere fas nō habes. Nihilominus enitere tecuꝫ in corde tuo. Iohannē illū diligere. vniet dilectio te Iohāni. nō pͥor aliena dilectio ſed tua. Sē ties intra cor ſuſceptionē ipſiꝰ Ioh̓is. nō iā Tractatus decimus aliena ſꝫ intꝰ ꝓpria exꝑientia. Conuerte ſil̓i tudinē hāc ad vnione cū deo. ꝑ ꝓpriū tuuꝫ/ nō alienū amorē. ſenties ī te quid habeat ſu auitatis. qͥd v̓tutis verbū hͦ anagogice d̓ te. ad te ⁊ in te ꝓlatū. Suſcepit iſrl̓ puerū ſuuꝫ. ¶ Diſcipulus. Cur ſi nō amauero/ ſentiaꝫ tale nihil ſuaue vel iocundū. ¶ Mgr̄. Repe tā altius ex intimis ph̓ie pͥncipijs quaſi nō iā credas auc̄ti ſꝫ rōni ꝯuincēti. Triplex eſſe genus boni diffinierūt ph̓i ꝑ nature voces edocti. Bonū vtile. bonū delectabile. bonū honeſtū. Cognouerūt vlterius ꝙ res in ani ma tendūt ꝑ appetitū naturalē inditū ad bo nū dūtaxat eis vtile ſicut ad loca ſui ꝯſerua tiua ⁊ ad alia. ſine quibus eſſe vel bn̄ eſſe nō pn̄t. Porro de delectabili bono nihil habe re dicunt̉/ ſicut nec triſtabili. niſi ꝑ tranſſum ptiones voluerimus amplenimis loqͥ Res aūt aīate ꝑ formā ſenſitiuā in actu fundatā tendūt quidē in bonū vtile. qd̓ dū ſequunt̉ ⁊ illud eis ꝯiungit̉/ ſentiūt delectatiōeꝫ. ita vt iā ferant̉ ī ꝓpriū bonū. qꝛ delectabile eis. eti am ſi nō eēt vtile/ īmo nociuuꝫ ſepe. Natura tn̄ plus ingeniauit delectationē ī aīalibꝰ pro pter oꝑationē vtilē/ qͣꝫ ꝓpter delectatōem ſu auē/ vn̄ ſi haberet aīal nutrimentū ſufficient̉ ſibi ꝯiunctum/ ſi p̄terea generaret ſibi ſil̓e ad ꝯſeruationē ſue ſpeciei. natura nō curaſſꝫ ad iūgere delectationē in ſenſibꝰ guſtus ⁊ tactꝰ plus qͣꝫ ī igne qui fert̉ ad locū ſuū et genera ſibi ſil̓e ſine delectatione. Si aūt anīalia/ di miſſo ſibi vtili. vel ſue ſpeciei querūt ſolū de lectari/ fit hoc p̄ter intentionē nature princi palē. Si v̓o ꝯiūgūt vtrūqꝫ nō errāt vt dele ctatio teneat oꝑationē ⁊ foueat. ¶ Diſcipulꝰ Dicis ea que ph̓ie ꝯſonāt ⁊ exꝑientie. con clude ꝓinde qꝛ delectatio nō fit̉ ſine oꝑatiōe aliqua cognitiua ſil̓ ⁊ motiua. qꝛ nec moti ua vis ſola ſufficeret plus qͣꝫ in rebꝰ ſine aīa. Nec rurſus ſola diſcretiua ſine motu virtu tis appetitiue/ ſatis eſſet ad delectatōis ori ginē. ¶ Magiſter. Cēſes acute. porro cer nas acutiꝰ volo/ qualis ſit hec ꝯbinatio ſen ſus ꝑcipientis ⁊ appetitus mouentis. Nec ideo queſiuerim ſi ſint due potētie realiter et eēntialiter diſtincte vel ſola rōne. Sufficiet ꝙ ad cauſandā delectationē mutuo ſe p̄ſup ponūt. ¶ Diſcipulꝰ. Preſupponūt ſcio. nō aliter qͣꝫ forma lr̄aꝝ p̄ſupponit oculū dirigē te̓ ⁊ manum mouentē. vbi neutrū ꝑ ſe ſuffice ret. ¶ Magiſter Exemplū placet. ⁊ ſi nō pe nitꝰ adeqͣtū. Exemplū aliud ē d̓ libertate ar bitrij. q̄ nō vnā ſed duas p̄ſupponit potenti as. aut potētie vniꝰ eēntialis duas rationes Quero tn̄ q̄ potētia pͥus occurrat ad cauſati onē delectatōis? app̄henſiua vel motiua. aut ſi ſit penitus res eadē / querit̉ ſub qua ratiōe pͥus ipſa ꝯcurrit. vel app̄hēdēdo vel mouen do. ¶ Diſcipulus. Cur hͦ in q̄ſtionē vocas cū vis appetitiua aīalis nō mouet̉ niſi priuſ obiectū ſit app̄hēſum ⁊ ſibi pn̄tatū. ꝓpterea ⁊ nō ob aliud vocat̉ aīalis. ¶ Mgr̄. Quid ſi tibi mōſtrauero ꝯuerſum ordinē inueniri. Exempli gratia ī hoīe qͥ potentiā hꝫ reflexi uā ſuꝑ ſe delectat̉ ipſe ī obiecto ꝑ app̄hēſiōꝫ ⁊ vim motiuā volūtatis. Conuertat ⁊ refle ctat app̄hēſiuā ad cognoſcendū qͥd ⁊ qͣlis ſit hec delectatio cauſata ex ꝑceptōe pͥma ꝯiun ctōis obiecti ꝯueniētis cū appetitu qͥ eſt vis motiua ſolū vt ſit non cognitiua nec ꝑcepti ua. Attende ſolerter hoc dictū. Cuiꝰ ignorā tia vel inconſideratio/ multos fallit ⁊ inuol uit. Neſciūt em̄ ſecernere id qd̓ attribuatur v̓tuti motiue vt ſic a virtute diſcretiua. et hͦ ꝓpter continuitatē mutuā ⁊ circūinceſſionē ſeu coexigentiā. ¶ Diſcipulus. Unus ex il lis vſqꝫ nūc fui. Un̄ frequēter turbatū et cir cūdatū me tenebris inueni. ne cognoſcerē il lud dilucide. ad qd̓ (quantū iam coniecturo) ducere me ſatagis. ¶ Magiſter. Nil admi randū ſi diſcreta ꝯiuctim/ ⁊ ꝯiūcta diſcretiꝫ ꝯcipiant̉ aliter qͣꝫ oportet ꝯfuſio ſubſequat̉. Cōcedis ꝙ in pͥma cauſatione delectatiōis neceſſe ē vim app̄henſiuā in actu ſuo p̄cede re. ſi nō tꝑe tn̄ ordine nature. Nunc animad uerte poſtqͣꝫ delectatō cauſata ē/ ſi vis cogni tiua cognoſcit hāc delectationē/ ꝯſtat ꝙ in de cōſequat̉ noua delectatio ⁊ reflexa. q̄ fit vt homo ſciat ⁊ velit ſe delectari. ¶ Diſcipulus Conſtat ⁊ exꝑiri ꝓtinꝰ licet vnicuiqꝫ nō ꝓ teruo. ¶ Magiſter. Quero nūc ſil̓r a non ꝓ teruo nec diſcolo q̄ cā p̄cedat ordine natura li ꝑceptionē delectationis iſtiꝰ ſecūde reflexe vtrū appetitꝰ vel vis ꝑceptiua ſenſus aut in tellectus? ¶ Diſcipulus. Uideor aꝑte rn̄de re ſi dixero ꝙ ad hāc delectatōis ſcd̓e ꝑcepti onē neutra potentiarū ꝑ ſe pͥmo ſola concur rit. ſed vt ꝯiucte fuerint ⁊ vnite ad pͥme dele ctationis (que nunc obijcit̉) habendā reflexe ſuꝑ ſe ꝑceptionē. ¶ Magiſter. Cōſequit̉ gͦ ſcd̓a ꝑceptio ad vnionē vtriuſqꝫ cauſe cōcui rentis. nec potuiſſet aliūde ꝑcipi reflexa dele ctatio/ niſi ſimplex prior eſſet. ¶ Hiſcipulus Nequeo ꝯtradicere. ꝑge ſi placet ad terciū bonū/ quod honeſtū nominat̉. ¶ Magiſter. Hoc ꝓpriū ſoli nature intellectuali eſt/ vt Super Magnificat XCII XCII ad bonū honeſtū ſolū ꝓpter ſe moueat̉. etiaꝫ ſi nihil inde vtilitatis nihilqꝫ delectationis oriret̉/ qͣꝫuis in ſe tn̄ ſūme ſit vtile ⁊ delectabi le. Honeſtuꝫ (inqͥt tulliꝰ) ē ꝙ ſua nos vi tra hit ⁊ allicit ſua dignitate. Finis itaqꝫ natu re intellectual̓ ē/ vt ſuſcipiat̉ ad bonū hōeſtū qͦ ſolo fruat̉. et ī illo delectata qͥeſcat. Nulla ad hūc finē attingit irratōnalis creatura. qꝛ nec ad illū creata eſt memorandū. intelligen dū ⁊ amādū. ¶ Cōtemplabarꝭ altiſſimā hāc ⁊ pulcerrimā veritatē/ o altiſſima ⁊ pulcerri ma feminarū. Hāc inſinuaſti/ dū de ſolo iſ rael(qͥ ſua interp̄tatōe d̓r vidēs deū vl̓ viſio dei ꝯpleuiſti cāticū tuū. Suſcepit iſrl̓ pue rū ſuū. ¶ Diſcipulꝰ Propoſueras int̓ diſtī ctōes antedictas. de facie. de valamīe. d̓ ſpe culo. de claritate. diſtincturū te inſuꝑ d̓ trāſ formatiōe. ¶ Mgr̄. Apte recolis. ſil̓ ⁊ alia ſunt de ſuſceptione ꝑ anagogiā (quā ſuſcepti onem tranſformatiuā dicimꝰ) addenda pͥo ribꝰ. Pauſes interim ab inqͥſitione. et ſuper hac ſuſceptōe trāſformatiua tredecim ꝯſide ratōes accipe. ¶ Suſceptio ſancti iſrl̓ tran formatiua/ ſicut nō ꝓprie dicēda ē generatō vl̓ trāſſubſtātiatio. ſic nec ꝓprie eſt naturalis alteratio. Generatio qͥppe tendit ad ītrodu ctionē forme ſubſtātialis qͣlis nō introducit̉ in hac trāſformatōe quā noīare poſſumꝰ de formē. qꝛ forma imprimit̉ diuinitus menti qualē nō habet ex natura vel ſola induſtria. Sed neqꝫ mutat̉ aliqͣ res eēntialiter ī aīam quēadmodū panis trāſſubſtātiat̉ in corpus xp̄i. Porro natural̓ alteratio fit ꝑ abiectiōeꝫ forme pͥoris ꝯtrarie. ⁊ hͦ ī melius vel ī peius ¶ Suſceptio v̓o trāſformatiua deiformis/ nō p̄ſupponit aūt reqͥrit hmōi variationem ẜm ꝯtrarias qͣlitates. Sil̓at̉ idcirco magis illuminatōi ſolis in celo/ et medio ꝑuio atqꝫ ꝑſpicuo. Sic a lumine ſuꝑno illuminari d̓r ta vniuerſalis qͣꝫ ꝑticularis eccl̓ia/ ſicut a ſo le luna. ¶ Suſceptio trāſformatiua plꝰ cor ſiſtit ī ꝑceptōe vnitiua qͣꝫ ī amore ſolo ꝑ ſe vl̓ in cognitione ſola. Ueritas iſta cōcludit̉ ex colloqͥo pͥus habito qͦ q̄ſiuimus delectatio nis originē etiā ſenſual̓. Deꝰ itaqꝫ cū ſit ſum mū bonū/ obijcit ſe mediate vel īmediate di lecto iſrl̓ puero ſuo/ ſub triplici rōne genera li. boni .ſ. honeſti. delectabilis ⁊ vtilis. Aut ſub alijs loq̄ndo termīs illabit̉ in mentē. vt pulcritudo ſeu formoſitas. vt ſuauitaſ. vt ſa lubritas. Eſt deniqꝫ deꝰ īmēſa lux in qͦ tene bre nō ſunt vlle Ioh̓is teſtimonio. Eſt aūt ꝓprietas lucꝭ ſe cōicare ſeu diffundere ꝑ vni uerſam ſperā ſue actiuitatis. Spera ꝟ̓o di uine actiuitatis ē īmēſitas ⁊ et̓nitas ſua. cu ius circūferētia nullatenꝰ extra ſe ē. Un̄ eter nitas/ qͣſi extra termīos entitas vel vnitas. Sic idē eſt penitꝰ centrū ⁊ circūferētia. Sic infinitas in deo magis ẜm rē d̓r poſitiue qͣꝫ negatiue. Nomē ꝟo videt̉ negatiuū. Sicut econtra de finitate q̄ vocat̉ terminatio ſic. qͥa fines habeat vltra qͣs ꝓgredi nō pōt Eſt igi tur hec negatio quā negat infinitas/ qͣſi non finibilitas. Noſti ꝟo ꝑ logicā/ ꝙ duplex ne gatio reddit affirmationē. Sꝫ ꝓſeqͣmur qd̓ cepimꝰ. Lux diuina cōicat ⁊ ꝓducit ſuā ſpe ciē ꝑ totā ſe ſimillimā ſibi ⁊ equalē. ꝓpter qd̓ hꝫ pulcritudinē infinitā. de qͣ ſapiēs Pulcri tudinē eius admirabit̉ oculus. Nā ocl̓o ma xime ꝯuenit de pulcritudine iudiciuꝫ. ſicut alijs ſenſibꝰ de ſalubritate ⁊ ſuauitate. ꝓpte rea ꝯꝑat̉ bono honeſto bonū pulcrū. qd̓ nec delectabilis nec vtilis vt ſic includit rationē Amaret̉ em̄ et ſi nec vtilis eēt nec delectabil̓ aliūde qͣꝫ ex ſe. Porro ſi diuīa pulcritudo ſo lū ſe offerret indiuiduo creature rōnalis in tuendā ſiue pluri/ ſolus intellectualis ocul iudex eēt. n̄ guſtꝰ aūt tactꝰ. qͣ ſuꝑ re ſeqͣt̉ alia ꝯſideratio. ¶ Suſceptio trāſformatiua ſi ꝑ fecta ſit/ p̄ſupponit indiuiduo creature rati onalis illapſum fieri verbi luminoſi qd̓ eſt ſpēs adequata ſue luci. ⁊ hoc ẜm v̓tutē acti uā ſumme ꝓportionatā. et ẜm oꝑationeꝫ ꝑfe cte replentē omnē indigentiā pueri iſrael ad hanc tranſformatōem ſuſcepti. Placet itaqꝫ ſpeciei pulcritudo/ etiā ꝓpter ſe ſolā. Sꝫ vir tus ſpeciei agens ꝓportionaliter ī potentiaꝫ receptiuā ſuauitatē inducit. Sicut ⁊ opera tio replens indigentiaꝫ affert ſalubritatem. Habes igit̉ bonū honeſtū in pulcritudine. habes deiectabile in ſuauitate. habes vtile ī ſalubritate. habes ꝓinde bonū omne d̓ quo ad Moyſen dn̄s. Oſtendā tibi omne bonū Cōcludit̉ iteꝝ/ ꝙ ſuſceptio tranſformatiua ꝯſiſtit in concurſu oīs boni. ⁊ ſi nō formalit̓. ſaltē v̓tualiter ⁊ eminēter. hoc aūt tale bonū ī habitibꝰ deiformibꝰ eſt ſola gr̄a gratificās aut glorie ꝯſūmate ſanctificās. ¶ Suſceptio trāſformatiua nunqͣꝫ potuit obtineri niſi ꝑ gratiā diuinitꝰ infuſam q̄ radix eſt oīs tranſ formationis deiformis et ſurſum vnionis. Cōtinet aūt v̓tualiter in ſe fideꝫ. ſpem ⁊ cha ritatē cū ceteris habitibus luminoſis ⁊ affe ctiuiſ. taliter ſuo mō qualiter eſſentia anime originalit̓ ꝯplectit̉ ſuas vires. Omittat̉ inte rim ſil̓itudo de diuina eſſentia reſpectu tri Tractatus decimus um ꝑſonarū. reſpectu inſuꝑ oīm rationū ꝑfe ctionē ī diuinis dicētiū. qꝛ nulla creata ſim plicitas iſti pōt adequari vel pareſſe. ¶ Su ſceptio trāſformatiua actualis nō ꝯcedit̉ de cōi lege ſiue exercitio actuali mētis. faciendo qd̓ ī ſe eſt ad hāc ſuſceptionē ſaltē ꝑ obicꝭ cu iuſſibet ablationē. Exemplū inſuꝑ natura le forme rationalis introductōne. qͥ natura les diſpoſitiones p̄ſupponit in corꝑe. Conſi deret̉ ex hac duplici ꝯſideratione ſtatim/ ꝙ abſqꝫ miraculo nō fit ſuſceptio tranſformati ua maxime gratificās. nihilominus illā aſſe rere nō fit certū euidenter ſine miraculoſa re uelatione. ꝓpter ꝯſil̓es motōes qͣs habet na tura ꝑ habitus acqͥſitos informes ad habi tus fide. ſpe. charitateqꝫ formatos. hinc he retici ꝑtinaces. hinc nōnulli infideles. hinc pctōres vani gl̓ioſi de ſuis ſentimentis ſepe ꝯfundunt̉ ī eſtimatōe ſua. relaturi ſuppliciū vn̄ p̄miū magnū ꝯſeqͥ putāt. Hinc eſt illud. Cadent a latere tuo mille/ qͥ ſe de latere pro ximos arbitrabant̉. Et decē milia a dextris tuis. ſtatū xp̄ianitatis aſſecuti ¶ Suſceptio trāſformatiua viciſſitudinē habet reciprocā ⁊ quaſi circularē. Utimur ſil̓itudine palpa bili ex ſcpͥturis. Dixit in Apoc̄. xp̄us. Ecce ſto ad oſtiū ⁊ pulſo. ſi qͥs mihi aperuerit ia nuā introibo ad eū. ⁊ cenabo cum illo ⁊ ipſe mecū. Fit ꝑinde illud de grāmatica. hoſpes qͥ recipit ⁊ qͥ ſuſceptus habet̉ Audis ꝙ xp̄s intrat vt hoſpes ī aīam. aīam cibat vt ipſaꝫ ſuſcipiēs. Et certe ſic ē tenendū ſil̓ ⁊ admirā dū. nō iā ꝑ ſil̓itudinē ſi ad ſuſceptionē eucha riſtie trāſeamus. Qui māducat (inquit xp̄s) meā carnē ⁊ bibit meū ſanguinē. ī me manet qͣſi hoſpes ſuſceptus a xp̄o. Et ego ī illo. qͣſi qͥ ſuſcipit̉ in mentis hoſpitio. Felix nimirū puer iſrael hoſpite tato. Felix munere dupli cato atqꝫ reciproco. Suſcepit iſrl̓ deiformiſ noſter ſpūs/ pueꝝ ſuū. Iure ſtupes ad hͦ ver bum o frater. Scis qꝛ vocē Ih̓m xp̄m pue rum noſtrū. ſuſcipit iſrael ſpūs ſuus deifor mis/ ſuſcipiendo ſacr̄m. Plane ſic legis d̓ eo dem xp̄o. Puer natus ē nobis. ⁊ filius datꝰ ē nobis. pōt hoc intelligi de puero Ih̓u ẜm carnē. qͥ ꝑ te virginē puerperā datus ē nobis ⁊ corꝑaliter natꝰ. Eſt alius mirabilior. ⁊ ni ſi de ſe teſtis eēt incredibilior ſenſus. qꝛ datꝰ eſt nobis vt ſit puer noſter ꝑ filialē ſuſceptio nē in vtero mētis iſraelitice ꝯceptꝰ ⁊ genitus Qui fecerit inqͥt voluntatē pr̄is mei/ ille me us frater. ſoror ⁊ mater ē. Audis matrē. ⁊ cu ius matrē? nōne pueri ieſu. Sic em̄ a patre puer. ⁊ a ꝓphetꝭ. ⁊ ab euāgeliſtis crebro xp̄s noīat̉. qͣꝫuis vir fuerit ab vtero Etiā inde fa ctū eſt nouuꝫ ſuꝑ terrā. qꝛ mulier circūdedit virū. ¶ Suſceptio trāſformatiua reddit ani mā verbigenā. Ipſa ſiquidē q̄ ꝑ naturaꝫ an cilla eſt. q̄ ꝑ gratiā adoptōnis filia. q̄ ꝑ ſubar rationē dignatiuā ſpōſa fit per nimiā gratie ſuperabundantiaꝫ grauida de te puero Ie ſu. te marito. te viro. te ſpōſo. vt iaꝫ ſponſus ⁊ ſponſa ſint duo in vno ſpū. īmo in vno fe tu qͥ es tu dn̄e. Suſcipe ꝓpterea o deiformiſ aīa ⁊ ſimul ſpōſa dicta. Suſcipe tuū pueꝝ/ nō iā vt hoſpitē tuū. nō iā vt dn̄m. nō iam vt amicū. nō vt ſponſuꝫ qualēcunqꝫ. ſed vt ſpō ſum ⁊ filiū tuū. Filiū qͥ ꝯcipit̉ ī vtero memo rie ꝑ infuſionē roris gratie. Filiū qͥ format̉ ī vtero intelligētie ꝑ infuſionē deiformē. Fili um qͥ parturit̉ ꝑ opera charitatꝭ elicitiue vel imꝑatiue/ donec ī mundū naſcat̉ ꝑhēnitatiſ glorioſe. Uideor audax nimis ⁊ recte vide or/ ſi nō teſtimonijs ſcpͥturarū fulcitus eſſeꝫ q̄ deū eē tradūt aīe ſancte ⁊ iſraelitice. om̄ia que dicta ſūt. Filioli mei (inqͥt Paulꝰ) qͦs ite rū parturio donec formet̉ in vobis xp̄s. Et dn̄s per ꝓphetā Amos dicit. Uir meꝰ es tu. dux virginitatis mee tu es. Et iterū. Forni cata es ⁊c̄. tn̄ ad me reuertere. et ego ſuſcipiā te. ¶ Suſceptio trāſformatiua mirabilior ef fecta ē poſt lapſuꝫ/ qͣꝫ ſtāte nec peccāte natu ra fuiſſet. Primo. qꝛ nō maius eſt celū ⁊ ter raꝫ creare qͣꝫ pctōres iuſtificare. Rō. Nō em̄ hꝫ poſitiuū creatio ꝯtrariū ſicut ꝯtrariat̉ iu ſtificatōi pctm̄. Rurſus ī creatōe ſola poten tia ꝯſiderat̉. ſed ī iuſtificatōe ſapīa ſimul ⁊ be niuolentia. nec minus cū potētia penſatur. Quid ſapiētius qͣꝫ vt vincat ſapīa maliciaꝫ. ⁊ ita vincat ꝙ ex ea ſit elicere maximā iuſtici am? vult exhibere ſummā beniuolētiaꝫ. vult exercere ſummā potentiā ī debellādo ꝑ hūili tatis deiectōem oēꝫ ſuꝑbiā. Cōferebas hec verba frequēter ī corde tuo v̓go digniſſima. nec ſatiabaris dulcedīe mirabili ſuꝑ hac ſu ſceptōe iſrael pueri ſui. Hinc deuotū tibi cū ex actōe pia dirigit̉ ī ꝓſa votū. Nec abho. re pctōres ſine quibꝰ nunqͣꝫ fores tali digna fi lio. Tu quoqꝫ Gregori ſic exclamaſti. O fe lix culpa Eue. q̄ talē ⁊ tantū meruit hr̄e redē ptorē. addamus ſuſceptōeꝫ. O certe neceſſa riū Ade pctm̄ qd̓ xp̄i ſanguine deletū ē. No li ꝓpter hoc extollio culpabilis Eua. noli ti bi blādiri pctōr Adā. qꝛ dei benignitas om̄i potēs. nō impotens vr̄a ꝑuerſitas talem me ruit redemptiōem et ſuſceptioneꝫ exhibuit. Super ꝯLiagnificat XCII XCII ¶ Suſceptō trāſformatiua clarior/ qn̄qꝫ nō nunqͣꝫ obſcurior inuenit̉. Prouenit hͦ pͥnci paliter a bn̄placito ſuſcipiētis actiue. ſed di ſpoſitiue a ꝯditione ſuſcepti. Uox inde eſt il Pauli. Trāſformamur de claritate ī clari tatē. qꝛ videlicet alia claritas ſolis. ⁊ alia cla ritas ē lune. ſicut nō par ſemꝑ ē reuelatio fa ciei. Tenet dn̄s in manibꝰ luceꝫ ⁊c̄. Si vult videt̉/ ait Aug. ſi nō/ non. Sit aliqͥs clauſis nalpebris ſeu mēbranulis oculorū poſitus extra radios ſolis. ꝯſtat ꝙ nihil aut tenuiſſi me videbit. qͣꝫuis ocl̓i ſint ſaniſſimi. nec vela men aliqd̓ maxime ꝯpoſitōis habētes. Pro deat iſte ad intentiſſimū lumē ſolis aſpicien dū ꝯuerſo intuitu. nō videbit itaqꝫ rotā ſol̓. attn̄ multo ſplendore luceſcet oculis ꝑ vela men palpebrarū. Sit aliud exemplū de ocu lis aꝑtis ad obliquū lumē ſolis circa crepu ſculū diei ī ſuſceptiōe matutina quali xp̄s re ſurrexit cū tenebre eēt ſuꝑ terrā orto iā ſole. Sit aliud exemplū. Si poneremus ſoleꝫ li S bere obiectalit̓ ſe viſui pn̄tare. ¶ Suſceptio trāſformatiua feruentius excādeſcit aut tepi dius duplici rōne que nūc de claritate pone bat̉ .ſ. arbitrio dei vel diſpoſitōe ſubiecti. Di ſponit̉ aūt ſubiectū qd̓ eſt mēs rōnalis maxi me ꝑhumilitatē ſpūs. qꝛ humilē ſpū ſuſcipi et gloria. Interroga naturā. audis ſub exē plo rn̄dentē. Obijce ſpeculū ꝯcauū politum ſolaribꝰ radijs. cauſabit̉ ex multa reflexione ī puncto ꝯcurſus radioꝝ ardens ignis. Si milis erit effectꝰ ex vaſe criſtallino vel vitreo pleno aqua. Quid ꝙ aſpectus pulcritudiniſ corꝑalis aliquos trāſformat in furiaꝫ ⁊ men tis amētiā/ cur nō poterit inſpecta pulcritu do ſpiritalis dei? Cur nō diuinoꝝ ſpectacu lorum pulcerrimorū ꝯſideratio in taleꝫ ſuo mō ſpūalis ardoris effectū mentē euehere? Cur nō poterat extra ſe fieri? Cur non ad di lecti pulcritudinē tota rapi ac ꝑinde amens eſſe? Sic em̄ diuinus loquit̉ Diony. ī re no ſtra. ſed o felix amentia ꝓ qua ſequit̉. ¶ Su ſceptio tranſformatiua ſpūalis cōtrario mō ſe habet ad tr anſformationē aīalem et bruta lem. Tradit Diony. ꝙ amor in terrenis ē di ſperſio et labefactio amoris. Sed diuinus amor/ ē ſicut quidā eternus circulus. ꝑ opti mū. ex optimo ⁊ in optimo et in optimuꝫ in enarrabili ꝯuerſione circūiens Colligit̉ ꝓt nus differētia breuis inter duos amores. qͥ rum vnus conſtituit ciuitateꝫ dei ẜm Augꝭ. alius ciuitatē Babylonis. Primus vnit. ſe cundꝰ diſꝑgit. Et vere ſic eſt ſi ꝑ om̄ia reſpexeris. Dedit xp̄s intelligi cām. qꝛ inqͥt vnuꝫ eſt neceſſariū. plurima v̓o ſunt ꝯtingēter va riabilia. Neceſſariuꝫ itaqꝫ (qꝛ tm̄ modo vni cum ē) colligit. cetera oīa qꝛ labilia ſunt diſꝑ gunt. Amor qui innitit̉ vni neceſſario/ ſtabi lit̉ in eo amor innitens mutabilibꝰ. vt mutet̉ neceſſe eſt. Eſt aūt oīs creatura vanitati ſub iecta. Audi de homine qͥ fugit velut vmbra. ⁊ nunqͣꝫ in eodeꝫ ſtatu ꝑmanet. Ciuitas igi tur babylonis quā fundat amor ſui vſqꝫ ad ꝯtemptum dei. qͣꝫ recte babylon .i. confuſio nominat̉. Ciuitas vero iure vocat̉ eccleſia. qꝛ conuocat ⁊ colligit. Dicit̉ et hieruſaleꝫ cu ius participatio eius in idip̄m. Edificās (in quit ꝓpheta) hieruſalem dn̄s. diſꝑſiones iſ rael congregabit. Fit hoc dum ſuſcipit dn̄s iſrael puerū ſuum. qꝛ ſil̓r venit ad hoc Cay pha prophetāte. ſed nō a ſeip̄o. venit em̄ vt fi lios iſrael in vnū congregaret ꝯgregatione nō tam locali qͣꝫ ſpūali. in vnā fidē. in vnuꝫ ouile. in vnuꝫ nidulū/ ſub alas amoroſiſſime circa fetus galline. q̄ eſt eterna ſapīa xp̄s ih̓s ¶ Suſceptio quelibet a deo nomīe ꝓprijſſi mō/ dici pōt vnitio. ſiue lr̄aliter ſuſceptioneꝫ accipias ſiue ꝑ allegoriā. Myſteriū qͥppe in carnationis qn̄ celebratum eſt. finis ſuus to tus fuit vnitio. Tūc em̄ fecit xp̄s vtraqꝫ vnū dum ꝯiunxit ima ſummis. dum factus ē la pis in caput anguli. duꝫ cantata eſt in terra pax homībus bone voluntatꝭ. pace reforma ta celeſtiū cū terrenis. Si v̓o ꝑ tropologiā. ſi ꝑ anagogiā ſuſceptio iſrael pueri ꝯſideret̉. quid aliud videbit̉ qͣꝫ vnitio: hoc eſt ad vnū collectio ⁊ ad vnū exaltatio. ad vnuꝫ imple tio. reſtitutio ⁊ cōuerſio humiliū mente cor dis ſui. ¶ Diſcipulus. Sile queſo ſile. iam T ſatis eſt mihi. iam quaſi luce ſerenitatis infu ſa/ om̄is ꝯſummationis video finē. Cōſum matio ſermonuꝫ em̄ iſta eſt ꝓcul dubio. Det hoc vnū deus ⁊ dicemus. ſufficit nobis. cre demus dicenti. ſufficit tibi gr̄a mea. ¶ Ma giſter. Eſtuas gaudio nouo. qͣſi nō prius oīa q̄ protulimus millies audieris. tū a ſcri pturis euangelicis ⁊ apl̓icis. tum a collatio nibus mutuis/ quibus ita frequēter inſertꝰ eſt ſermo de theologia myſtica a doctore Di onyſio. ¶ Diſcipulus Audiui fateor ⁊ legi. nunqͣꝫ ꝟo mentē ita ꝑſtrinxit quedā vt nunc intima ꝑceptio. Nunqͣꝫ ita mihi ſapuit ver bū hoc homīs pleni fide ⁊ ſpūſancto. Ste phanū loquar. Dn̄e Ih̓u ſuſcipe ſpm̄ meū. Quod verbū nōne ꝯſonāter erat ad verbuꝫ Marie ſiue canticuꝫ Suſcepit iſrl̓ pu rum So Tractatus decimus ſuum. Hoc plene mox effectū eſt ẜm anago giam/ dum obdormiuit Stephanus cū do mino in pace in idip̄m. ¶ Magiſter Glori oſus deus in ſanctis ſuis/ mirabilis in ma ieſtate ⁊ magnificētia. qꝛ nūc magis aperuit intellectū vt intelligeres ſcpͥturas in ſua col locutione. hic in via ſub peregrina licet effi gie. tetigit cor ⁊ ſtrinxit. quo ſuſceptionē eiꝰ ꝑciperes neduꝫ ꝑ diſciplinā doctrinalē. ſed experimentalem cognitioneꝫ. Hec eſt cogni tio cum qua ⁊ ſine qua nō acquirit̉ et guſtat̉ ſapientia myſtica. hec ſuſceptio vnitiua ſan cti iſrael regis noſtri. hec collectio humilium mente cordis ſui. Hec ſola diuidit inter ci ues hierl̓m ⁊ babylonis. hec ſanctificatio. hͦ regnū. hec volūtas dei. hic panis ſuꝑſubſtā tialis. hic liberat a malis culpe. pugne ⁊ pe ne. Amen. hoc eſt ꝙ ſine mene vl̓ defectu mi xto cuiuſuis nature ꝓ momento hmōi expe rientie. Crede mihi qm̄ vel exꝑtis mere gra tis datur. qͣꝫuis nō ſoleat dari/ niſi deſiderā tibus. querentibꝰ et pulſantibꝰ. Deniqꝫ vim patit̉. que ſi cui dat̉. Confert̉ aliqn̄ nihil agē tibus. qn̄qꝫ aliquid agentibꝰ. qn̄qꝫ ſomnolē tis raptim. vt ſubito neſcire poſſis quando veniat aūt quo vadat? Cur ita? plane ne tuo merito vel induſtrie aſcripſeris ſuſceptioneꝫ viſitationis ſue. ſed dic tempus beneplaciti deus. ¶ Diſcipulus. Loqͥris exꝑta. Suf ficit ad exēplū Paulus. ſuꝑabundant in mi raculoſe viſitatis ⁊ ſuſceptꝭ teſtimonia ¶ Ma giſter Crede tamen ꝙ nō idcirco tibi pro hibenda eſt vel alteri. lectio nō allocutio de uota. nō meditatio ſolers. nō oratio freq̄ns ⁊ feruida. nō demū ſacramētalis ſuſceptio. que ſi rite fiet ſuꝑat vigor eius attractiuus. hec om̄ia ſpūalis exercitij documenta. Cre de equidē dum in ortis eccleſie habitas con ſecratōis tēpore. aſſunt amici. angeli auſcul tant. fac dilectū audire voceꝫ tuam. Oſtende ei faciē tuam/ ſi decora eſt. Sonet vox tua ī auribꝰ eius ſi ſuauis eſt. ¶ Hiſcipulus. Do cueris obſecro que ſit illa vox quā audire pe tit dilectus meus mihi. ¶ Magiſter. Doce atte finis ⁊ conſummatio cantici canticoꝝ/ quod iūgemus ad hoc pſalteriū. Fuge dile ctę mi. aſſimilare capree hinnuloqꝫ ceruoruꝫ ſuꝑ montes aromatuꝫ. ¶ Diſcipulus. Mi rabilis vero eſt talis amice vox addilectū pe tere vt fugiat. quo abſente nihil iocundū. cū ius pn̄tia nil optabilius eſſe poteſt ad votū ¶ Magiſter Ignorans myſteriū neſcis qꝛ nō poteſt altera proximior ad dilectū fieri p̄ſentia qͣꝫ ſi fugiat ip̄e ſuꝑ montes aromatū. nō qualicūqꝫ modo ſed ad ſimilitudinē ca pree hinnuliqꝫ ceruorū. Mos eſt capree/ ſoli tudinis ſecreta diligere. Caprea quaſi capi ens alta. Secretū ſil̓r mutuuꝫ querūt dile ctus et dilecta. Nūc ī foraminibꝰ petre. nūc ī cauerna macerie. Petra aūt eſt chriſtus cru cifixus. ꝑforatus ⁊ in latere cauernatꝰ. Se cretū v̓o nouiſſimū et vltimū eſt ſuꝑ mōtes aromatū. montes qͥ ſuſcipiūt/ īmo dant pa cē populo. Ceteꝝ quid querit hinnulus cer uorū/ dū fugit ꝑ deſerta montiuꝫ? puto redit aſſidue ad vbera matris. in cuius antro qui eſcit ⁊ ſinu. Scis aūt qꝛ ſe refert ⁊ om̄ia fili us ſemꝑ ad patrē Ipſe hinnulus gratiſſimꝰ ad ceruā chariſſima ſapientiā ingenitā con fert. Concludo tandē ꝙ ſonet hec delicatiſſi ma vox in amorato ꝑ amorē. dilecte mi/ qͥd ꝑ adiunctā oro te petis ſimilitudineꝫ niſi vt fugiat dilectus ad patrē. quo ibidē quieſcen te trahat dilectā ſuā ſecum. collocet nō iam ī ortis vbi ſunt amici. ſed ſolam cū ſolo. vni cam cum vnico delicioſus amator comple ctat̉. Sicut in eodē lectulo florido. ſicut ī le ctulo Salomonis pacifici. ſicut in cubilibꝰ ſponſi. vbi ſponſa dicat ex ſentētia. Dilectuſ meus mihi totus ⁊ vnicus ꝯiungit̉. ⁊ ego il li. Dicat ⁊ ſuus deiformis ſpūs/ iam iſraeli ta ꝑ limpidam viſionē. Iam puer amplexa tus ꝑ intimā ſuſceptionē. Iaꝫ ſuus effectus heres ꝑ filialeꝫ hereditariamqꝫ poſſeſſionē. nunc quidē in ſpe ſub certa expectatiōe futu rorū. Suſcepit iſrael puerū ſuum. ¶ Diſci pulus. Benedictus deus ⁊ magnificus ī ſanctitate. deſero iam ex animo alias queſti ones omnes p̄ dulcedine verborū iſtoꝝ. pre ſuauitatē mellei ſpūs ſapiētie. ¶ Magiſter. Placet ad initiuꝫ redigi. nō ratiocinando/ ſed iubilādo. placet ꝯcinere cuꝫ exultatione ſpūs in idip̄m. Magnificat anīa mea dn̄m. qꝛ ſuſcepit iſrael puerū ſuum. Seqͥtur altera parti tio quaſi ꝑ ſoliloquiū ⁊ medittiones. ꝑ no tulas triginta. Uſcepit iſrael puerū ſuū Su ſcipe me dn̄e ſeruū tuum in bo ſ nū. Seruus tuus ſit ſpūs me us. qui deſiderat eſſe iſrael pu er tuus. Multi dicūt aīe mee. nō eſt ſalus ipſi ī deo eius. Dicūt hoc crebro calumniatores ſuꝑbi. mundus. caro. demo nia. Tu autē dn̄e ſuſceptor meꝰ es. gl̓ia mea U Super ꝯLragnificat XCII XCII it exaltās caput meū. Caput meū mēs mea dn̄e. qꝛ capiat te Caput em̄ a capiēdo nomē hꝫ. Sed nec altera ē aſſignabilis drn̄tia po nor mentis ad reliqua oīa mente carētia/ ni ſi qꝛ capax tui eſt. et ꝑticeps eſſe pōt. Capax ꝑ intrinſecā ꝯditionē memorie. intelligentie ⁊ volūtatis. Particeps ꝟo .i. ꝑfecte capiens phabitus actuſqꝫ ſuꝑadditos. maxime ꝑ il lapſum deiformis gratie tue. ¶ Suſcipias igit̉ me ẜm eloquiū tuū. ſuſcipiā et ego te per amorē tuū Quid hoc ſuſcipe niſi ſurſum me cape in mentis mee cenaculuꝫ? Dn̄e inclina celos tuos ⁊ deſcende/ vt aſcendā ad te. adiu tor meus tibi pſallā. qꝛ deus ſuſceptor meuſ es. Ad hoc em̄ feciſti me deus meus miſeri cordia mea. Propterea p̄cor et obſecro. ſuſci pe me recordatus miſcd̓ie tue. ¶ Sūt vane ſuſceptiones. hoc ē ſurſum acceptiōes men tis mee de te/ quouſqꝫ veniat ꝯſummatio. qͦ uſqꝫ dextera glorie tue ſuſcipiat me in fineꝫ. Suſceptio aūt enigmatica creaturaruꝫ ex trinſecus eſt. Interius capio te intus in aīa mea. nūc ꝑ ſpeculū cognitōis ⁊ amoris. nūc in eiſdē ſpeculis que ſunt cognitio ⁊ ꝑceptio dilectiua/ quibꝰ interim ꝯſtringis ⁊ allicꝭ ex perimentaliter pauꝑculū cor meū ſuſcipienſ jm. ſed nō in illa qua refulges claritate ī id ipſuꝫ. nō in illo torrente voluptatis tue. Cū hoc factuꝫ fuerit vt ita ſuſcipias me ⁊ ego te. fiet illud d̓ pͣs. Satiabor cū apparuerit glo ria tua. Dic benigniſſime puer Ieſu. dic ſpi ritui meo quē imples dono tuo. Ecce puer meuſ. quē elegi. quē ſuſcepi. quē amplector. cui bn̄dico. Olim ferebas indigne ſi quis ꝓ hiberet pueros ad te venire. Uenio ad te. ſu ſcipe me. Si eijcꝭ foras venientē ad te/ quo modo ſuſcipies fugientē? Ubi ē illa vox mā ſuetudinis tue. eū qui venit ad me nō eijciaꝫ foras? ¶ Scio dn̄e docente te ꝑ ſcripturas. qꝛ eſt puer ⁊ puer. Puer ſenſibus ⁊ nō mali cia vel moribus/ qualis eſt puer centū anno rū maledictus. Nolo dn̄e talis inueniri pu er. ſed in quo ſit innocētia. humilitas ⁊ obe dientia. qualis appellatꝰ eſt dauid annoſus. qualis iā Abraā cētenarius. ¶ Collegit vnꝰ ſeptē pueroꝝ ꝯditōnes aduerſarias ſeptena rio vicioꝝ. Sūt pueri ꝑui. vn̄ frāgit̉ ſuꝑbia Puri. vn̄ luxuria deturbat̉. Modico ſatia ti quos gula nō ſuꝑat. Ludunt/ ne ſint iner tes ⁊ languidi. Cōcordāt ꝯtra malignitatꝭ inuidie. Cito dant/ vt liberales. Cito pacifi cant̉/ rancoris exꝑtes. Sunt iſta ſepius ex etatis bn̄ficio. cōmitant̉ alia multa ex etatis vicio. ¶ Ceteꝝ vetus puer efficit̉ ſpūs rōna lis in qualibet etate corꝑis / ſi ſuerit p̄ditꝰ in nocentia. ſi humilitate. ſi obedientia. Talis erat ſpūs marie humilis ⁊ obediētis ancille Talis ipſius Dauid. qui vileſcebat ī oculis ſuis. Talis in Abraā/ qui iuſſus immolare filiū ꝓtinus obedire parauit. Et o qͣꝫ mira biliter obedire ſpm̄ talē qui ſit humilis. inno cens ⁊ obediēs. innoua in me deus queꝫ di gneris ſuſciꝑe. Sit in eo ſimplicitas/ ſed cū prudentia. ſit humilitas ſed cum fiducia. ſit obediētia ſed non in angaria. ¶ Magna ꝓr ſus erat ī humilitate Marie fiducia. magna obedientie ꝓmptitudo. magna in ſimplicita te prudentia/ qm̄ nec temeritate p̄ceps fuit in reſpondēdo nec poſt inſinuationē angeli qualiter fieret mat̓ dei dare diffidit ſuū aſſen ſum. quo habito/ mox ꝑ incarnationē ſuſce pit iſrael puerū ſuū. ¶ Suſceptio tua dn̄e ie ſu colluctationi ſimilis eſt/ duꝫ te viciſſim ſu ſciꝑe ⁊ retinere laboramus. Figurauit hanc luctā iſrael iſte litteralis puer tuꝰ. Timebat nimis a facie fratris ſui Eſau. tranſmiſerat omnē comitatū. ſolus remāſerat. Apparuit vir luctans cū eo vſqꝫ mane in phanuel. Ia cob illū volentē diſcedere detinuit. Nō inqͥt dimittā te niſi benedixeris mihi. Benedixit in eodē loco. ⁊ ſtatim ortus eſt ſol. ¶ Luctat̉ homo ſolus exiſtens/ metuens impulſus cō trarios. orat deū tota mente nocte tribulati onis. Et ita luctat̉ cum angelo magni con ſilij. Quid em̄ oratio feruens eſt/ niſi quedā luctatio dei cū homine. Se mutuo brachio amoris ſuſcipiūt. Porro non ceſſat Iacob ſupplātator viciorū quouſqꝫ bn̄dictionē ſu ſcipiat meritoꝝ. etiā ſi videat̉ iā aurora men talis illuminatiōis. ꝑſtat tamē donec ſtatim poſt benedictionē ſol oriat̉ luminoſior in ex perimentali ꝑceptione Mutat̉ nomen. quia tranſformat̉ in virū alterū. Iaꝫ eſt iſrael vir potens ⁊ fortis dei. viget in actione arduo rum ⁊ in difficiliū ꝑpeſſione. ⁊ ī limpida dei viſione fit iſrael. Gratulat̉ ſe vidiſſe deum fa cie ad faciē. ſed ꝑ ſubiectā creaturā quaſi per ſpeculū. Concipit interne fiducie guſtum. ⁊ ſalua inquit facta eſt anima mea. Robur de niqꝫ carnalis amoris qͣꝫ neceſſe emarceſcit. ꝓpterea claudicat/ ſolo pede neceſſitatis tan gēs panē. Facta ſunt hec pꝰ generatōꝫ vnde cim filiorū. ⁊ natus eſt multo poſt in introi tu bethleem domus panis. ipſe beniamyn ſi lius dextre vel doloris / moriēte Rachel ma tre ſua dū parturit eū. ¶ Placet p̄te aīa I Ss 2 Tractatus decimus chriſtiana/ ſummatim recordari myſteriū ge nealogie noſtri Iacob iſrael. ab alio diſertiſ ſime expoſitū. Habet myſticus iſrl̓ dū Ia cob eſt/ duas ſorores liberas in vxores. Ly am ⁊ Rachel. Habet Lyā/ vim affectiuam. hec laborioſa eſt ẜm nomen in exercitio vir tutis. Huic Lye deeſt oculus intelligentie ꝑſpicacis. Habet idē Iacob myſticus Ra chel decorā ⁊ ſimpliceꝫ inſtar ouis ẜm nomē ſuū Hec eſt intelligentia ſuꝑioris rationis que ſe verſat in exquiſitione veritatis ſpecia liter principij ¶ Dat̉ vtriqꝫ ancilla ſua. Ser uit Racheli imaginatio. nō qualiſcunqꝫ nec brutalis. ſed cū ratione participās. Dicitur hec Bala hoc eſt inueterata. loquit̉ quideꝫ inceſſanter/ etiā dum ſola eſt more ſenu. Sē ſualitas autē vel ſenſualis appetitus obſeqͥ tur Lye. Eſt ipſi nomen Zelpha interp̄tata os inhiās. quia neqꝫ viſu neqꝫ auditu (teſte Salomone) nec alio ſenſu ſatiat̉ inhiando ſeu deſiderādo. ¶ Ceterū Iacob vir videns in primis pauꝑtatē ſuam. generat affectum timoris ex Lya. Dicit̉ iſte Ruben filius viſi onis. Gignit̉ poſt hunc affectꝰ doloris. Si meō hic eſt auditio. quia qui vere dolet ⁊ pe nitet protinus exaudit̉. Sequit̉ tercius fili us dictꝰ Leui .i. additio. quoniā poſt timo rem et doloreꝫ addit̉ ſpes. Quartus in filijs Lye Iudas/ ꝯfitens vel cōfeſſio ſubſequit̉: Hic ē amor aut gaudiū. Copulat̉ em̄ Lya (que eſt bona voluntas) deo tanqͣꝫ viro ſuo ꝑ gaudiū amoroſum. ¶ Cernēs autē Rachel ſororē Lyam .ſ. voluntatē totā. prolis fecū ditate letantē/ zelat ⁊ ipſa parere. Et quoniā habet timorē qui eſt principiū ſapientie/ ha bet ⁊ amorē qui trahit rationis oculū vide re dilectū. deſiderat ipſa Rachel cognoſcere deū quē Lya timet ⁊ diligit. Atuero qͥa ne ceſſe eſt cognitionē prius a ſenſu et imagina tione fieri/ dicentibꝰ hoc ph̓o. apoſtolo ⁊ ex perientie ſono. Dat Rachel ipſi Iacob ſpō ſo ſuo Balā ancillā imaginationē. Suſci pit ab ea duos filios ſpectantes ad imagina tionem iuncta rationi. Unus eſt Dan qͥ cō ſiderat. ſpeculat̉ ⁊ iudicat de malis futuris ī malorū damnatione. Neptalym alter filius conſiderator eſt bonorū futuri ſeculi. dans eloquia pulcritudinis. nunc in canticis can ticorū. nunc in pſalmis. ⁊ iuxta nomīs inter pretationē. nūc vtit̉ comꝑatione. mō cōuer ſatione recognitio futura. ¶ Porro dū Lya conſpicit ancillā ſororis Balā/ peperiſſe ge minā hanc prolē Dan ⁊ Neptalym. ꝓuocat̉ tradere ſil̓r ancillā ſuaꝫ nomine Aelphā in ſi nū viri ſui. Fit ita. Naſcitur inde duplex ſi bi filius Gad ⁊ Azer. Horū interp̄tatio eſt beatitudo. et felicitas. qm̄ beati ſunt et feli ces/ qui poſt ſpeculatiōꝫ eternorū. hinc ma lorum. hinc bonorū/ pariunt in ſenſualitate que ē iuncta volūtati/ immo ꝑticipatiue vo luntas. Pariunt inquā duos filios. quorū primus eſt vigor abſtinētie. ſecūdꝰ vigor pa tientie. Accipe quomō beati ſunt qui lugent vt Gad. Beati qui ꝑſecutionē patiuntur/ vt Azer. ¶ Ueꝝ poſt hoc tp̄s/ ruben iā adultus ingrediēs ⁊ egrediēs inuenit mandragoras bone fame. qm̄ qͥ abſtinētes ſunt ⁊ patientes ſunt cū timore dei collaudant̉ Bonus odor xp̄i inqͥt ſumus apl̓us. Rachel v̓o petit par tem mandragorarū. quas totas Lya dat li benter Racheli. qꝛ ſubijcit ſe rationi/ quati nus viro ſuo cōpulet̉. Iam em̄ nihil ad fa mā reſpicit ſed ad dei gloriaꝫ. ſed ad futurā viuentiū terrā ⁊ qͥetē. Dicit ē ſentētia. Quid em̄ mihi eſt ī celo. ⁊ a te quid volui ſuꝑ terrā. ¶ Suꝑeſt igit̉ vt Lya generet duos filios. qͥ ſunt Iſachar ⁊ Zabulon̄. Iſachar ē aſinus fortis ſibi vileſcēs. qͥ vidit requiē (haud du bie eternā) ꝙ eſſet bona. ⁊ terrā. ſupple viuē tiū. ꝙ eſſet optima. ⁊ factus ē tributis/ ſpūa liū exercitioꝝ ſeruiēs. qͥ inter termīos habi tauit. neqꝫ em̄ q̄rebat eſſe in terra. neqꝫ pote rat ī celo. Fecit qd̓ potuit. Inter terminos habitauit. poſitꝰ hic ī orizōte diuinoꝝ ⁊ hūa noꝝ/ crebro vertebat oculos ad diuīa. Quī tus iſte ē filius Lye qui eſt gaudiū ſpiritus ⁊ amor boni. ¶ Quē conſequitur ſextus fili us qui eſt zelus factus in odio mali. Hunc ſextu Lya mater appellat dotem bonā. Nā que melior dos zelo animarū ⁊ odio vicioꝝ Nomen eius ẜm laudē ſuam. Zabulon ha bitaculū fortitudinis. Nā qd̓ aliud habita culū fortius qͣꝫ vbi morat̉ emulatio dura ſi cut inferus veniens ex gaudioſa diuini mu neris dilectōe. que vt mors fortis ē. cuiꝰ lā pades ſunt lampades ignis atqꝫ flāmarum. Patuit in martyribꝰ zelādo ſalutē animarū. quoꝝ charitatē multe ꝑſeculionū aque non potuerunt extinguere. nec flumina volūpta tum obruere valuerunt. ¶ Rurſum ꝟo ſatis eſt ꝓbabile/ ꝙ zelus dū exercetur offendit in multis. ⁊ dū currit incurrit/ ſi non inde na ſcatur ſancta verecundia corā deo. quā noīa mus Dynā in feminino ſexu. ꝓpter minorē qͣꝫ in viris fortitudinē. ⁊ qꝛ ꝓpter formoſita tem plus allicit. Quid em̄ apud deuꝫ. quid Super ꝯRagnificat XCII apud hoīes gratioſius/ qͣꝫ humilis verecun dia poſt tot ſanctos mores. poſt genitos qͣ les diximꝰ ſex Lye filios? ¶ Sūt iſti ſex pͥn cipales affectus volūtatis/ moderati ſimul ⁊ ordinati. Etem̄ virtus qͥd aliud eſt qͣꝫ dile ctio vel affectio veritatis/ moderata ꝑ rōnis normā. ⁊ ordinata ꝑ voluntatis intentioneꝫ noīa ſunt. Timor. dolor. ſpes. gaudiuꝫ. qͦs ſic noīat proſa. Spes. meror. metus. gaudi um. Subinde ſunt amor boni. zelꝰ vel odiū mali. Cōiungunt̉ filij qͣttuor ancillaꝝ. Ba la quippe genuit duplicē ſpeculationeꝫ. vnā inferni. alteraꝫ ꝑadiſi. Aelpha aūt genuit du plicē ī ſenſualitate affectū. vnū qui eſt rigor abſtinentie. alterū qui dicit̉ patientie vigor. ¶ Sed ve filijs hoīm a ſcādalis. qm̄ non eſt I homo qui viuat ⁊ nō peccet. nō ē qui nō ho ſtilibus quandoqꝫ pateat inſidijs. ecce dum p̄dicti omēs filij Iacob/ circa paſcēdos gre ges bonarū actionū ad ꝓximos occupant̉. Dyna ſoror iā adulta/ nec ſe continēs in ſolo mentis habitaculo/ egredit̉ videre mulieres regionis illius. Egreſſus eſt hic ꝑ curioſita tem/ dū vicā aſpicit aliorū. dū deniqꝫ mores ⁊ formā vite eorum ꝯꝑatione ſui conſiderat Gloria ſua iā nō tota eſt teſtimoniū conſciē tie ſue corā deo/ ſed gloriā foris expetit. Ui olat̉ hoc modo Dyna. que ē ſancta verecun dia. dū ſatagit mūdo glorioſa videri. ¶ Sꝫ a quo violat̉ Dyna .i. iudicium verecundie? Certe a labore aſinino .ſ. a Sychē/ qui īter pretat̉ labor quē gignit Emor. qui ſua inter pretatione ſicut ⁊ actione notat aſinuꝫ. quid em̄ ſtultius qͣꝫ vane gloriari de nō ſuis v̓tu tibus vel de receptis aliūde? Amor igit̉ pro prie excellentie generat vanā gloriā. que D nam qͣꝫuis obnitat̉) opprimit ⁊ violat. ¶ Of fert ſe nihilominus ad ꝯpeſcendū furorem fratrū Dyne. Sycheꝫ iſte offert circūcidere mores ſuos omnes .ſ. ꝓ gloria vera laborare vt nihil appareat in ſuis moribꝰ inuerecun dū. Hac circūciſione facta ꝓpter hoīm glo riā. tres dies (qͥ ſunt tres conſideratiōes) trā ſeunt. dū Simeon ⁊ Leui/ dolor ⁊ ſpes/ nō ẜm ſcientiā arreptis gladijs ſuis/ inſiliunt ī oēs mares ſub Sychē ⁊ Emor habitātes. viriles quoqꝫ ſuas oꝑatōes occidūt/ duꝫ do lor ē grauiſſimus. Simeon ꝑ gladiū expro brationis. Leui ꝑ gladiū exactiōis impoſſi bilis ſeuiūt. Dolor grauis ē. qꝛ p̄dixerunt ex teriꝰ famā. Labor ē grauior. qꝛ ꝑdiderūt in terius innocentiā. grauiſſimus. qꝛ demerue runt gehennā. Quanto ſatius erat hmōi filios oꝑationū cuſtodire ſub religionis diſci plina. ipſos quoqꝫ paulatim bonos efficere ꝑ intentiōꝫ meliore/ qͣꝫ furore ꝑtinaci ⁊ emu latione dura inutiliter exprobrādo. et plꝰ exi gendo qͣꝫ poterat/ ꝑdere ſimul et opprimere. Uidemus quēadmodū neceſſaria ſit poſt et inter v̓tutes om̄s diſcretio. quā ꝓ ſui vtilita te nō ē nata parere niſi Rachel rō ſuꝑior Eſt iſte primꝰ Rachel filius ī ordine filioꝝ vnde cimus Iacob pr̄iarche. qͥ nominat̉ Ioſeph ſcꝫ accreſcēs. qm̄ exꝑimentis creſcit aſſiduis ⁊ v̓tutibus excolitur/ duꝫ plus viuit. Facit huic pater tunicā talareꝫ. qꝛ ſolus ad talos ꝯſummationis opera ꝑduxit. Hunc odiūt fratres ſui/ dū modū vult eis imponere. duꝫ impetus refrenare. Accuſat eos apud patrē crimine peſſimo qd̓ ē hypocriſis. qꝛ ſimula ta equitas nō ē equitas ſed duplex ē iniqui tas. ¶ Rurſus inter hec Ruben violat Balam/ duꝫ nimiū grādis effectus ē. qꝛ timor ſi c nimius ē. dū ſe cuſtodire nitit̉ / format inuti les imaginationes. quibus ſe ꝯuoluens a ſa lutaribus impedit̉. Tandē ipſe Ioſeph/ dū ſemet excolit quotidie ꝑ prudentiā fit maior Mater eius Rachel ꝯcipiens ⁊ parturiens anxij doloris deſiderio Beniamyn. hic ē fili us dextre/ filius in potioribꝰ donis celeſtiū collocādus. Morit̉ ī eius partu Rachel. qͥa dū celeſtia mens rimat̉/ oportet vt ratio ſuc cumbat. ⁊ huic vite moriat̉. qꝛ nō videbit me homo ⁊ viuet. ait dn̄s ad Moyſen. ¶ Hic ē beniamyn adoleſcētulus in mentis exceſſu. Et vbi? Eſt nempe in eccleſijs vbi benedicit̉ dn̄o. Et que ſunt eccleſie? niſi ꝯuocatiōes tā cogitationū qͣꝫ affectionū ſanctarū. Pſallūt meditationes ſancte dn̄o cū iuuēculis inſpi rationibus tympanizātibus in corꝑe morti ficato. Preueniūt pͥncipes angeli/ coniūcti pſallentibus in medio iuuencularū tympa niſtriarū. Ibi beniamyn adoleſcentulus in mentis exceſſu. ¶ Suſcipit dn̄s hunc pue rum iſrael. quoniā amātiſſimus ē dn̄i. et ha bitat cōfidenter. et in eo ſicut in thalamo/ to ta die ꝯmorabitur. qꝛ manet in charitate. et om̄is talis in deo manet ⁊ deus in eo. Deni qꝫ delicioſus puer inter humeros dei ꝑ mu tuos amplexus requieſcit. Dixit in exceſſu ſuo om̄is homo mēdax. qꝛ iā factus ſuꝑ ho minē dicit in exceſſu mentis ſue ꝑ humilia tionē huius miſerie. Proiectus ſum a facie oculoꝝ tuoꝝ. Uſqꝫ quo dn̄e auertis ſaciem tuā a me. quoniā faciēs tua plena ē gratiaꝝ. quā adhuc velamine mortalitatꝭ hi celas Sg 3 TractaS UAdecimus a me. ¶ O quotiēs vendit̉ domīe noſter Io ſeph in egyptū tenebrarū harū. quotiēs iſte frater ſuus Beniamyn minimꝰ deſcēdit ad eum. Iungit oſcula cū amplexibus/ duꝫ di ſcretio prudens in humanis. ⁊ cōtemplatio prudens in diuinis/ vna veritatis ſnīa ꝯue niūt. Sic iuſticia de practicis. ⁊ pax de ſpe culatiuis oſculate ſunt. Cur ita? Nimiꝝ qͥa miſcd̓ia et veritas obuiauerūt ſibi. de quibꝰ vterqꝫ gloriat̉. Miſericordia tua et veritas tua ſemꝑ ſuſceperunt me. Et tu dn̄e Ieſu ꝑ quē facta eſt miſericordia ⁊ veritas/ cuiꝰ cur rus eſt decē milibus multiplex. Currꝰ igne us vehens ad celeſtia. Cuius equitatus vi ctorioſus ē in curribus Pharaonis. trahēs ſponſam ad te. Suſcipe ſeruū tuū in bonū. non calumnient̉ me ſuꝑbi inimici mei dū lo quar eis in porta obitus mei. Obſtituat ſa pientia tua/ ſuſcipiēs cāꝫ aīe mee. furores ca lūnie ſue recordatꝰ ſoliꝰ miſcd̓ie tue dn̄e ieſu ſpes vltima aīe mee. ¶ Finit. Incipit tractatus vndecimꝰ dragmaticus ſub duplici ꝑtitōne ſuꝑ illo v̓ſu. Sicut locutꝰ eſt ad pr̄es nr̄os. Prima ꝑtitio de ꝯtemplatōibꝰ marie ſuꝑ lo cutōe dei ꝑ ꝓphetas. et maxime ꝑ ſemetip̄m. incipiēdo ab euāgelica narratōne/ iuxta ꝯpi lationē nouiter factā. q̄ dicit̉ vnū e qͣttuor. ꝑ notulas qͣdraginta ſuꝑ rubrica pͥma In pͥn cipio erat v̓bū. Un̄ dat̉ intelligi qͣntū ſuper reliqͥs ſermo ꝓtenſior eſſe poſſet. A Icut locutus ē ad patres no ſtros. ¶ Magiſter Multifa rie multiſqꝫ modis olim deꝰ lo cutꝰ eſt ī patribꝰ ⁊ ꝓphetis. No uiſſime locutus eſt in filio. Cō ſeruabat aūt Maria ſic̄ ſcribit Lucas) om nia verba hec ꝯferens in corde ſuo. Conſer uabat nedū noua ſed vetera. Sil̓is erat pa trifamilias/ qui ꝓfert de theſauro ſuo noua ⁊ vetera. Sil̓is ⁊ ſponſe que dilecto ſuo ſer uat oīa poma vetera ⁊ noua. ¶ Diſcipulus. Quo pacto nō obuiat dictuꝫ Iob. Semel loquit̉ deus. ⁊ ip̄m non repetit? Quō p̄terea verbū pͣs. nō repugnat. Semel locutus eſt deus. duo hec audiui. qꝛ poteſtas dei eſt ⁊ ti bi dn̄e miſericordia. ¶ Magiſter Locutꝰ ē ſemel deus. locutus eſt etiā multiplicit̓. Se mel in eternitate. multipliciter in temꝑe. ver buꝫ ſemel in eternitate locutū nō repetet. Ex verbo temporali multa audiunt̉. Inter que p̄cipue ſunt duo. miſcd̓ia et veritas ſeu pote ſtas. Contexit̉ inde verſiculus cantici huiꝰ. Et miſericordia eius a ꝓgenie in progenies timentibus eū. Suꝑ quo tractatus habi tus eſt. ¶ Diſcipulus. Habitus ē memini Eſſet autē iocunda nec infructuoſa collocu tio/ ſi recenſerent̉ collocutiones Marie ſuꝑ verbis illis q̄ locutus ē dn̄s ī patribus et ꝓ phetis. q̄ p̄terea locutus eſt ī filio qui fuit ſe men Abrae/ cui dn̄s locutus eſt. ¶ Magiſter Uocas ad rem magnificā valde. et cuius magnitudinis nō ſit finis. Dicam tamen ex infinitis pauciſſima que Maria conferebat in corde ſuo de locutionibus dn̄i. Tu ex mi nimis. collige quantū magna potueris. In terroga pariter quātū volueris ſuꝑ his omi bus que ꝯtemplata ē mēs Marie ſapiēter. Uideor aūt ita ꝯuenient̓ īciꝑe ſi dixero ꝯtu liſſe Mariā in corde ſuo. quēadmodū ꝑfece rit om̄ia que ſibi dicta fuerāt ab eo iuxta co gnate Elizabeth vaticiniū. Eſt em̄ magni ficentie ꝓprietas. ꝯſummatio fortꝭ inchoa torū. ſicut ad magnanimitatē ſpectat aggreſ ſio ꝯſiderata magnorū. Laudans igit̉ ⁊ ma gnifice gratias agens dn̄o cuiꝰ ꝑfecta opera ſunt/ ꝯcinebat ī pſalterio hͦ decacordo ꝑ men tis iubilū ¶ Diſcipulꝰ Placent iſta. ¶ Ma giſter. Licet aūt de multitudine magnifica tionis Marie multa ꝑquirere. Multa iam ſane dicta ſunt. ſꝫ eo plura ſuperſunt/ tanqͣꝫ de infinito quodā pelago. cuius quantitatē nō molis/ ſed v̓tutis accipiētibꝰ. ſemꝑ vltra cōtingit accipere. Neqꝫ vidimus idcirco ab hauriendo deſiſtere ſed inſiſtere ad refocilla tionē animarū noſtrarū. que nō areſcēt ſiti. dum fons ortorū. dū puteus aquarū viuen tiū fluunt impetu nō impediti de lybano cā doris ꝟ̓ginei ſcaturiētis ī abūdātia de fonti bus ſaluatoris xp̄i ſui. Ceteris qͥppe ꝑ ꝑtes dat̉. marie autē (Hieronymo teſte) ſe infudit gr̄e plenitudo tota. Ideo ſalutat̉ anthono matice gratia plena. cuiꝰ plenitudinis abun dantiā nullus aꝑire ſermo ſufficiet. Nō em̄ iā eēt adeo mirabil̓ ⁊ anguſta/ ſi ꝟboꝝ angu ſtijs clauderet̉. ¶ Diſcipulus. Recte dicis. ¶ Magiſter. Audebo nihilominꝰ ī auxilio plenitudinis gr̄e ſue trāſire ad ꝯtemplandā ſapiam ꝯtēplatiōis ſue. ſapīam quā ꝯtēpla ta ē multo intuitu. querā plurima de ſeipſa. vtinaꝫ hoc ſeipſa vl̓ ab ipſa liceret. ¶ Diſci pulus. Oratū eſt. ꝑoratūqꝫ cupio/ quatinꝰ in omni locutione noſtra miſceas vtile dul ci. ſpeculatōꝫ cū deuotōne. nec ꝑ multos opi nionū riuulos effundarꝭ. Dic poſitōꝫ/ vel qͥ Super Magnificat XCIII notior/ vel ſua nouitate iocūdior apparebit Sciſcitor in pͥmis/ quibꝰ ⁊ quot modis co gnoſcat̉. ꝙ mēs marie ꝯtēplata ſit ml̓ta ſapi enter. vt ad magnificādū dn̄ꝫ aīa cū exultati one ſpūs moueretur. ¶ Magiſter. Cōgra tulor ſancto tue deuotionis ſtudio. ꝙ ī am pliſſima ⁊ magnifica vis nos exerceri mate ria. contemplatōes beate et ſapiētiſſime ſapi entū oīm ſuadens recenſeri. nō quidē om̄es vt impoſſibile recte cenſes. ſed quot ⁊ quales ipſa dignabit̉ miniſtrare de ſe loquentibus. magnificentiā ſimul cū laude mirātibꝰ ⁊ cu pientibꝰ/ qͣꝫtū fas fuerit recordari. ꝓteſtatōe p̄miſſa ꝙ ea tm̄modo volumꝰ aſſerere/ q̄ cer ta tradit autoritas fidei. vel q̄ ratio clara cō uincit. Cetera vero tanqͣꝫ pie opinabilia ad exercitiū deuote ſpeculationis recēſebimus. nō ꝙ ita fuerit affirmātes. ſed ꝙ ita fieri po tuerit/ ẜm ꝓbabiles coniecturas eſtimantes Didiciſti ꝙ duo ꝯtradictoria nō in veritate ſtāt ſimul/ ſed in ꝓbabilitate. Pictores imi tabimur ⁊ rethores. qui nō adequatā ⁊ aper tā ſignificationē geſtorū ꝓmittunt inducere Alioqͥn temeritate fallerent̉ atqꝫ mendacio. ſed veriſil̓es illi picturas. iſti ratiōes offerre ꝯtēti ſunt. ¶ Diſcipulus. Diſcolū eēt plus exigere de rebus qͥ nec ſenſu ꝑcipi. nec ratōe ꝓbari. nec autoritate pn̄t cōfirmari. De qui bus tn̄ aliqua dicere vl̓ ſcribere vl̓ audire de cet. licet et expedit. Incipe ſecurus. qꝛ ꝑſua ſuꝫ ſic teneo. nec aliter recipio. ¶ Mgr̄. Cō tēplatiōes Marie recenſere placet tꝑe qͦ qua ſi vidua mater poſt aſcenſionē filij. poſt miſ ſionē ſpūſſancti clauſo ſuꝑ ſe cubiculo/ redu cebat an̄ mētis oculos p̄teritū decurſuꝫ vni uerſe vite filij ſui. Hoc ſibi ſpeculū. hoc ſibi exemplar ſatis erat ī omni ꝯtemplatōe ſua. ¶ Diſcipulus. Placet electio tꝑis. duꝫ bea ta noſtra viatrix adhuc exiſteret. et duꝫ redu ctis ad geſta dictaqꝫ dn̄i nr̄i ſpūalibꝰ oculis illoꝝ poterat reminiſci. Nos demū ꝑ hec edi ficari familiari repetitiōe valemus. Ubi em̄ mō paſcit. mō cubat ī meridie claritatis im mēſe/ qͥs ꝯtemplaturus aſcēderet? Porro ne te fortaſſe ordo geſtoꝝ ſollicitet. ꝑge qͦrſum volueris in ꝯtemplatōibꝰ beate Marie vir ginis recēſendis. qm̄ nec euangeliſtaꝝ tradi tio doctrinalis/ ordini ſe geſtoꝝ ꝑ oīa cōfor mauit. Sentis ex iſta ꝯpilatiōe laborioſiſſi ma/ que nupedita eſt ex quattuor vt vnū. ne qͣꝫ veritati tn̄ euāgelice. neqꝫ deuotōni. neqꝫ C doctrine deperit aliquid ſaluari ¶ Magiſter Contemplabat̉ eo tūc Maria ſolitaria ſe cum frequentius/ om̄ia que viderat vel audi erat que ꝯtrectauerat de verbo vite. ſicut eiꝰ cuſtos v̓gineus Iohānes de ſe ꝓ multis lo quit̉ di. Qd̓ fuit ab initio. qd̓ vidimꝰ. qd̓ au diuimus. qd̓ oculis noſtris ꝑſpeximꝰ. ⁊ ma nus noſtre ꝯtrectauerūt de verbo vite. ⁊ vita manifeſtata ē. ⁊ vidimus ⁊ teſtamur et annū ciamus vobis vitā eternā. que erat apud pa trē ⁊ apparuit nobis. Hoc teſtimoniū ī nul la fuit eminētius creatura pura qͣꝫ ī Maria verificatū. que verbū vite nedū vidit. neduꝫ audiuit. nedū contrectauit. ſed ꝯcepit. pepe rit. lactauit ⁊ aluit. Ceterū/ nulla ſunt quoꝝ ſola ſibi ꝯſcia fuit. nec ꝓdidit dicēs. Secre tū meū mihi. Multa que potuerūt ſe ſola re uelante cognoſci. quoꝝ fecit ꝑticipes apl̓os ⁊ euāgeliſtas/ maxime Lucā. Cognouit vi uente Ioſeph v̓ginali ſponſo ſuo/ ſingula q̄ dn̄s noſter ſubditus eis oꝑatus ē vſqꝫ poſſ obitū felicē eiuſdē Ioſeph cuſtodis ⁊ teſtꝭ fi deliſſimi. quādo ceſſit ipſa in cuſtodiā pecu liarē filij ſui. ſequens eū quocūqꝫ iret p̄ſentꝭ in omnibus que faceret ⁊ doceret. vſqꝫdum cuſtodie Iohānis in cruce tradita ē. ¶ Diſci pulus. Affer ſi habes vel autoritatē vel ra tionē de ſequela matris/ toto tꝑe xp̄i p̄dican tis / hac illacqꝫ diſcurrentis ꝑ ciuitates ⁊ ca ſtella. quia venerat ad hoc ſicut reſpōdit ip̄m retinere volentibus. Talis aūt diſcurſus vi debat̉ importunus verecūdie virginali. ho nori maternali. ſexus inſuper etatiſqꝫ fragili tati. ¶ Magiſter. Conueniētiſſimus ergo fuit comitatus talis matris cum filio. Uiri nempe viduata ſolatio fuit. filius qͦꝫ p̄dicās matris indigebat obſequio. qm̄ nō renuit ex traneas etiā mulieres ſe ſequi. ſibiqꝫ mīſtra re de facultatibꝰ ſuis ꝑ om̄e iter qd̓ erat ipſe facturus. Teſtat̉ hoc euangelica narratio/ q̄ matris ſocietatē exp̄ſſit locis pluribꝰ. vt ī nu ptijs dū dixit filio Uinū nō habent. vt poſt modū dum deſcendit capharnaū inſidelem ciuitateꝫ ipſe ⁊ mater ſua/ dicit Iohannes. Quanto ꝓbabilius credenda eſt aſcendiſſe cū eo hieroſolymā ſanctā ciuitatē. vbi vidit filiū. qui cū feciſſet quaſi flagellū de funicu lis/ omnes eiecit de templo. Legimus prete rea ꝙ mater Ieſu ſepe queſiuit loqui ei/ forꝭ ſtans ⁊ inſequens. Quod inſuꝑ efficaciꝰ af ferre poſſumus argumentū p̄ſentis ꝯtinue qͣꝫ illud dū filiꝰ ignominioſiſſime morti tra ditus eſſet. voluit beatiſſimā matrē adeſſe cō ſpectricem. De diſcipulis rurſus ⁊ apoſtoliſ ſcribit Lucas. poſt paſſionē domini ꝙ erāt So 4 Tractatus Vndecimus ꝑſeuerantes in oratione cū mulieribꝰ ⁊ Ma ria mr̄e Ieſu. Porro ſi filiꝰ nō hēbat vbi ca put reclinaret. hoc ipſum ꝓbabile de paupe re vidua matre ſentire. Fouebat̉ igit̉ a filio. Legimus quattuor Philippi filias ꝓphe tiſſas ſequētes ip̄m p̄dicantē. Apoſtolꝰ quo qꝫ dicebat ſe poteſtatē habere ſororeꝫ circū ducendi ſicut et ceteri apoſtoli. Deniqꝫ quid charitas materna velit ⁊ audiat. quid filial̓ retribuat pietas Auguſtinꝰ cuꝫ Monica te iſtis aſſit. ¶ Diſcipulus. Probatā ſatꝭ eſti mo ſequelaꝫ Marie continuā cū filio. ꝙ nō bis afferet nō mediocrem contemplationuꝫ ſuaruꝫ materiā atqꝫ fidem/ ꝑ vniuerſam to tius euangelice ſeriei narrationē. Quintiaꝫ Maria cōtemplabat̉ ea que didicerat infan tula/ ſub parentū domeſtica diſciplina. De hinc que toto puellaris etatꝭ tꝑe didicit ⁊ ꝑ legit in templo ſub doctrina ſacerdotū/ cum alijs virginibus de ſacerdotali regaliqꝫ ꝓſa pia/ nobilē trahentibꝰ originē erudita. Tan dem reliqua taꝫ ab euangeliſtis poſita/ qͣꝫ lō ge plura nō poſita/ ꝑ totū beatiſſime vite ſue curſum eſtimamus multa nimis. Inuenire tuum ē. Incipe quomō placuerit. Dignabi tur ſpero ſeſe noſtro qualicūqꝫ ſermone lan dari. quā audire videor exhortanteꝫ omnes ꝑ verba patris ſui Dauid Magnificate do minū mecū. ⁊ exaltemus nomē eius ī idip̄m dicētes. Magnificat aīa mea dn̄m. quoniā hic ē finis noſter. iſta ſalus. iſta ꝑfectio. iſtud principiū. et vltimū creature rationalis opꝰ bonū. ¶ Magiſter Contemplatio Marie p̄cipua fuit de magnificando dn̄m. Cauſaꝫ ꝟo poſuiſti. Et dicāt. ſemꝑ magnificet̉ dn̄s (ait ꝓpheta) qͥ diligunt ſalutare tuū. quod ē xp̄s verbū in pͥncipio apud patrē. deꝰ d̓ deo ꝑ quē oīa facta ſunt. ꝑ quē ⁊ deſtructa ꝑ pec catū / refecta ſunt. qm̄ verbū caro factu eſt. et habitauit ī nobis. Et qꝛ ꝯtemplabat̉ mens Marie quēadmodū futurus erat deus hō factus iudeis in ſcandalū. et gentibꝰ in ſtulti ciā ⁊ deriſū. voluit a magnificatōe dn̄i ſaluta ris ſui cāticū inchoare. ſignificās nihil in de preſſionem diuine magnificentie factū eſſe ꝑ incarnati verbi myſteriū noua potius men tis noſtre oculis (o magnificētiſſime deus) lux tue claritatis infulſit. vt dū deū viſibilit̓ agnoſcimus. ꝑ hunc inuiſibiliū amorē rapi amur. ¶ Diſcipulus. Hec cauſa ꝓbabilis eſt cur a magnificētia ſumpſit exordiū. dum recreata conſiderat ꝑ exinanitionē paſſiōis. Atuero dū attenderet om̄ia q̄ facta ſunt per verbū. nōne ꝯfeſtim a magnificatōne creatu raꝝ aſſurrexit ad cognoſcendā laudandāqꝫ magnitudinē creatoris? ¶ Magiſter. Aſ ſurrexiſſe nō denego. ꝯiecturās ipſam ꝓpter ea/ p̄poſuiſſe nomen dn̄i qͣꝫ ſalutaris ꝯſonā do psͣ. verbo. Om̄ia quecūqꝫ voluit dn̄s fe cit in celo ⁊ in terra. in mari ⁊ in om̄ibꝰ abyſ ſis. Ideo quippe dn̄s appellat̉. quia ſubie ctā habuit creaturaꝫ iure ſuo factā. aut ab eo fieri poſſibilem. Porro ſi quereret̉ a Maria de rebus conditis in tali menſura. numero ⁊ ordine/ nōne ꝓ omni ratione potuit reſpon dere. Dn̄s ē. quod bonū fuit in oculis ſuis hoc fecit. ⁊ qd̓ fecit prius in ipſo vita erat. et vita erat lux hoīm. ⁊ lux in tenebris lucet. et tenebre eā nō comp̄henderūt. ¶ Diſcipulus. Tollebat ex hoc curioſitatē ſtultā ſcrutāti um ſcrutinio/ volentiū ſapere nō ad ſobrieta tem. nō ad menſuraꝫ cordis ſui nimis exigu am. qua nequit immēſitas dei claudi. Nō at tendūt iſti ꝙ oīm que facta ſunt ⁊ quō facta ſunt ſimul ⁊ refecta/ tota ratio eſt om̄ipotēs ⁊ omni ſciens volūtas operātis ¶ Magiſter Contemplabat̉ in hoc euangelico iohāniſ cuſtodis ſui principio mens Marie multo intuitu ſepteꝫ abyſſos. quas ſolus dei pene trat oculus lucidior ſuꝑ ſolē. Siquidē deꝰ ipſe dn̄s qͥ intuet̉ abyſſos. Ideoqꝫ ſuꝑ oēm creature ſcīam notatā ꝑ cherubin ſedere per hibet̉. Hinc tenebras eē ſuꝑ faciē abyſſi mo yſes ſcpͥſit. Hinc de luce diuina poſitū eſt. ꝙ tenebre eā nō comp̄henderūt. nō negando qͣ lēcunqꝫ ꝑticipationē huiꝰ lucꝭ velut vmbra tilē. Umbrā quippe dicimꝰ eē refulgentiam quandā lucis plus aut minus. ⁊ nō om̄imo dā lucis priuationē. Sic angelus ē ordine. naturali prima vmbra ſeu refulgentia ſum me lucis ꝑticipatio. Anīa rationalis altera Deniqꝫ vmbra cognitiue lucis occūbit poſt vmbrā ſenſitiue v̓tutis in vegetatiua. ac de inceps. ¶ Diſcipulꝰ Quid de vita dicemꝰ? An effulgeat ſil̓r in creaturis et occumbat? ¶ Mgr̄. Si vita dicat̉ om̄ino illud qd̓ hꝫ vim motiuā ſui/ ꝯcluſimꝰ alibi ꝙ nulla res ē ſine vita. qm̄ naturalis amor omibꝰ inſitus eſt/ qͦ res quelibet tanqͣꝫ pōdere ſuo moueat̉ mediate vel immediate ad ꝓpriū centꝝ oīm deū. Rationales creature ꝑ cognitiōeꝫ ꝯiun ctā ſibi. ſed irrōnales ꝑ ſeꝑatā. ferunt̉ nempe ad loca ſua ꝑ impetū amoroſuꝫ dei dirigētꝭ. vt a ſagittāte ſagitta dirigit̉ petere ſignū qd̓ ſagittas intēdit. Eſt igit̉ res quelibet in deo quedā vita etiā prius qͣꝫ fiat. ⁊ hoc ꝑ rationē Super Magnificat XCIII XCIII ydealē. non quidē extra deū (ꝓut Ariſto. ar guit Platōnē hydeas poſuiſſe) ſed ī deo. ẜm reſpectus habitos ad creaturas ꝑ intellectū paternū. ⁊ ꝑ verbū ſuū/ iuncto volūtatꝭ amo re. quo vult deꝰ bonitatē ſuā ad extra ꝯmu nicare. ⁊ lucē immenſam quodāmodo ſplen deſcere. ⁊ vmbratiliter radiare. Alioquin ip ſum verbū diuinū vt ſine volūtate tali ꝯſide ratū pure ſpeculatiuū nō oꝑatiuū cēſenduꝫ eſt. etiā dū ꝓtendit̉ ſeu procedit cōmunicati ne ad proceſſionē ſpūſſancti qui amor eſt pa tris ⁊ filij. Praxis igitur nō intendit̉ in intel lectu ſpeculatiuo/ ſi confeſſe ſe habeat ad ap petitū/ niſi procedat ad oꝑationis rationem Sicut alibi de theologia ꝙ ſit ſpeculatiua didiciſti. qͣꝫuis eius finis p̄cipuus ſit amor dei. ⁊ laus eius magnificās dn̄m. Tunc v̓o diuinū verbū nō irrōnabiliter appellat̉ pra cticū/ dū diuina voluntas accipit ip̄m ad ꝓ ductionē ſeu producibilitatē eoruꝫ oīm qu facta ſunt ẜm triplex fieri. vnū eſt in mēte ar gelica vel humana. ſcd̓m in exiſtētia propria ſeu genere ꝓprio ⁊ in eē formali ſuo. Ceterū priuatio ſeu nihil dicit̉ ſine verbo facta. non qꝛ ſit aliquid extra intelligentiā. ſed ita ꝙ nō menentis vel eē vel exiſtentie/ philoſophus extendit ad illa circa que negociat̉ intellectꝰ vt ſunt priuationes ⁊ relationes ratōnis/ vt complexe ſignificabilia ex fabricatiōe intel lectus componētis ⁊ diuidentis. cū ſimilibꝰ F ¶ Piſcipulus. Grandes ſub paucis colle iſti contemplādi materias. redire placet ad illas abyſſos ſeptem. quas innuis Marie mentē fuiſſe contemplatā ¶ Magiſter Abyſ ſuꝫ dicimus profunditate. cuius fundꝰ aut terminus nō pōt ab inſpicientibus intueri. ¶ Uide ſi nō ſit abyſſus talis ipſe benedictꝰ deus trinus ⁊ vnus in ſua maieſtate. nō per reſpectū quēuis extrinſecū conſideratus. qͥa nemo nouit patrē niſi filius. nec filiū niſi pa ter. nō excluſo tn̄ ſpūſancto. qͥ prorſus ē eiuſ dem cognitionis eēntialis cuꝫ patre et filio. Sex alias abyſſos numeramus habēdo re ſpectū ad res exteriores/ maxime rōnales. q̄ ſole capaces ſunt btītudinis eterne vel phen nis miſerie. ¶ Nūquid nō abyſſus ē miſcd̓ie dei que res viles ⁊ de ſe nihilū dignata eſt fa cere ſeipſa dignas/ atqꝫ ꝑticipes ſue pulcri tudinis. nobilitatis. ⁊ honoris immenſaruꝫ vſqꝫ adeo ꝙ idip̄m ſunt ꝑ gratiā qd̓ dei filiꝰ ē ꝑ naturā. Hoc intuebat̉ in ſpiritu ꝓpheta loquens in ꝑſona dn̄i. Ego dixi dij eſtis. et filij excelſi omnes. Siquidē dedit eis ptātē filios dei fieri. nō ex ſanguinibꝰ corporeis ꝑ voluntatē viri ſe ꝯmiſcētis cuꝫ carnis ſue .i. mulieris volūtate. ſed ex gratie germine. dū ex deo nati ſunt ꝑ verbū regenerās. qd̓ iō ca ro factū ē vt eēt caro deus. habitās ī homini bus ⁊ hoīes in eo ſuꝑadmirabili ꝓrſus vni tate. ¶ Uis altera velut ex oppoſito tibi mō ſtret̉ abyſſus. hec ē incomp̄hēſibilis ⁊ horri bilis diuine iuſticie ſeueritas. que ꝓijcit a fa cie ſua rationalē creaturā. reprobās et indu rans eam. reputans eam indignā ſeip̄o qui creauit eaꝫ. ¶ Subinde ſunt abyſſi due pro portionabiliter ad duplicē hanc hoīm ſortē aſſignāde. Primis dicet̉. Uenite bn̄dicti pa tris mei. ꝑcipite regnū quod paratū ē vobis ab origine mundi. quod nec oculꝰ vidit. Au dient alij. Ite maledicti. ¶ Demū conſidera duas abyſſos velut intermedias. que ſint vie ad duplicem p̄cedentē De quibus in pͣs. Uniuerſe vie dn̄i miſcd̓ia ⁊ veritas Ecce qͣꝫ incomp̄hēſibilis ſit vtraqꝫ viaꝝ. Quoniam eſt via que videt̉ homini recta. et nouiſſima eius ducunt ad mortē. Et viceuerſa iuſtorū ſemita reputat̉ īſania. Alternatio tanta po ſtremo cernit̉ in vijs iſtis. tam ambigua. tā plexa. tā timida ⁊ incerta. vt vere dictuꝫ ſit. Neſcit homo finē ſuū. ⁊ oīa in futuꝝ ſeruan tur incerta. Latro ꝑ totā vitā ſceleratus/ ad vnū petitionis verbū meruit audire Hodie mecū eris in paradiſo. dū Petrus negauit. dū Iudas apl̓s deſperatiōis peiori laqueo qͣꝫ canapis ſe ſuſpendit. ¶ O quotiēs mentē Marie ꝯtemplantē ſapiēter has abyſſos ar bitramur deo dixiſſe. Oculi mei defecerunt ī ſalutare tuū. quo ad tres abyſſos miſcd̓ie. ⁊ in eloquium iuſticie tue. quo ad tres abyſ ſos veritatis et ſeueritatis eiuſdē iuſticie. O quotiens expauit ſicut Paulus. quotiēs ca ſto ſilentio magnificās dei ſecreta. nec auda ci temeritate ſubintrans aut irrumpēs ſuſpi rauit. O altitudo diuitiaꝝ ſapiētie ⁊ ſcīe dei. ſapientiā quo ad intrinſecā abyſſuꝫ diuinita tis. ſcientiā v̓o referamus ad alias. Sequit̉ qͣꝫ incomp̄henſibilia ſunt iudicia eius. et in ueſtigabiles vie illius. has vocat pͣs. catha ractas. Abyſſus ait abyſſum inuocat. in vo ce catharactarū tuarum. ¶ Diſcipulꝰ. Cō ſiderans iſta/ totus horrore concutior. totꝰ ad me meamqꝫ vilitatem reſiliens/ diuinaꝫ maieſtatē trepidꝰ expaueſco. nec qͥd agam qͥd dicam. quo me vertā. quo fugiā/ prorſus ſcio. ¶ Magiſter. Proijce te totū ſecurus in illū qui eſt deus noſter refugium ⁊ virtus Ss. 5 Tractatus vndecimus Itaqꝫ patre trahēte venimꝰ ad filiū. Filius ꝟo pollicet̉. eū qͥ venit ad me nō eijciā foras Proijciamus tota fide totaqꝫ ſpe nos ī ma nus miſcd̓ie ſue reſilientes a ſeueritate iuſti cie. Nō poterit miſcd̓ia claudere gremiū re deuntibꝰ. q̄ ꝓ fugiētibꝰ reqͥrendis. reꝑandis/ ⁊ ſaluādis/ in hoc miſerie deſerto lacerata ē ſpinis ⁊ cruce clauata. Poſtremo quid niſi magnificentiā talis dn̄i reuerearis. exultās ei cū tremore dicens. Dn̄e deus magnifica tus es vehemēter. Rurſus cuꝫ ſapientiſſima mulierū. Magnificat anima mea dominū. ¶ Diſcipulus Contemplationē dic alteraꝫ Marie. qꝛ ꝓpoſui redire poſterius ſuꝑ iſtaꝫ de abyſſis iudiciorū dei. qui aliquos miſeri corditer dat filios dei fieri. coheredes regni. alijs ad interitū derelictis. iuſto quidē ſꝫ oc H culto iudicio. ¶ Magiſter. Salutāda ſepe eſt ⁊ orāda mr̄ miſcd̓ie. vita. dulcedo et ſpes noſtra/ quatinus dei miſcd̓iam nō iudiciuꝫ ſentiamus. Etem̄ ſi quod factū ē in verbo vi ta erat/ qͣnto ꝑfectius fuit et eſt ipſa in eodeꝫ verbo vita ꝑ quā ⁊ in qua verbū caro factū. reddidit ꝑditis et mortuis vitam? Dulcedo ſubinde noſtra eſt/ que fonteꝫ in ſe parturij: dulcedinis. Spes inſuꝑ intercedendo/ recō cilians ⁊ ſubleuans. nō autoritate prima ſal uans. ¶ Tranſferunt̉ ob inde ꝑ eccleſiam illa verbi p̄conia ſub nomine ſapiētie/ p̄dicata ꝑ ſapientē ad iſtā verbigenā de verbo et in ver bo gloriantē. Ab initio inquit ⁊ ante ſecula creata ſum / ꝑ p̄deſtinationis electionē p̄ om nibus. In me omnis ſpes vite ⁊ virtutis. ꝑ auxiliationē. ¶ Diſcipulus Nouitalia om nia que ſapiēs colligit. et mecū ſepe retracto. maxime dū natiuitatis eius ſacra celebritaſ recolitur. de qua fieri poſſet comꝑatio ad il lius natiuitatē qui fuit homo miſſus a deo cui nomē erat Iohānes. qui venit ī teſtimo niū vt teſtimoniū ꝑhiberet de lumīe. ¶ Ma giſter. Alludis ſi ſciens vel inſciens neſcio ordini ꝯtextus euāgelici. cuius ſupra memi niſti de quattuor vt vnū. quod opus ī centū qͥnquaginta rubricas partitū eſt/ cū aliquot rubricellis. Dū em̄ verbi generatione ꝯtem plationē incepimus Marie. tu nunc tradu cis vt de p̄curſore loquamur. ſequamur hūc ordinē ſi cōplacitū ita tibi fuerit. ¶ Diſcipu lus. Sequamur queſo de btō Iohāne qͣ lis fuerit Marie ꝯtēplatio qͣſi ſcd̓a pͥncipal̓ ediſſere. ¶ Magiſter. Cōtemplabat̉ mens Marie ioh̓em. nūc ad lr̄am. nūc ad tropolo giā. qn̄qꝫ v̓o ꝑ allegorie ⁊ anagogie myſteriū ¶ Diſcipulus Lr̄a palā facta ē de ioh̓is nū ciatōne cū p̄conijs eiꝰ. parentūqꝫ ſuoꝝ affer aliqͥd de myſterijs. ¶ Magiſter. Contēpla bat̉ maria verbū qd̓ erat ī pͥncipio/ qn̄qꝫ me taphiſicaliter. Aſſumebat em̄ ſil̓itudinē ho mis ꝑ artē oꝑantis in exteriorē materiā. Cō ferebat ad pͥmū artificē deū. qͥ oīa q̄ facta ſūt ꝓduxerat nō naturali neceſſitate. nō caſuali ter aut fortuite ſed ſpōtanee. Recenſebat ali quos ph̓os ita ſenſiſſe. ſicut dicit ioh̓es euā geliſta. Deꝰ em̄ manifeſtauerat eis. qm̄ inui ſibilia dei ꝑ ea q̄ facta ſunt a creatura mundi id ē hoīe. intellecta ꝯſpiciunt̉. Sempiterna qͦꝫ virtus eius ⁊ diuinitas on̄dit ordinatiſſi me ꝯſtituta ſupra oēm artis excogitationeꝫ. ars ꝟo qͥd ē niſi recta rō reꝝ agibiliū? Ita cō cludebat Maria metaphiſicās. oꝑtere poni verbū ſeu logos .i. ſermonē vel rationē pr̄is. ꝑ qd̓ verbū om̄ia facta ſunt. ⁊ quod factū eſt erat vbiqꝫ p̄cognitū ab hoc v̓bo. nō alia co gnitōe qͣꝫ ſeip̄o qui deus ē. quē nullus dubi tat eſſe vitā et primā vitā. alioqͥn iā nō eēt de us verbū ſuū vel hydee ſue. Cuiꝰ rei abſurdi tatē ipſe etiā ph̓oꝝ pͥnceps Ariſto. ferre non potuit ꝯferēs cum Platōne. Porro noluit deꝰ ꝯdens vniuerſa/ latere penitꝰ immenſita tē lucis ſue. dū eā fecit ſplendeſcere ꝑ creatu ras. quas omnes in ſapiētie ſue luce cōſtitu it. Omnia in ſapiētia feciſti ait pͣs. Fuit igit̉ hō miſſus a deo qͥ ſpectator eēt oīm operuꝫ dei. quiqꝫ teſtimoniū ꝑhiberet de lumīe. nō em̄ erat ille lux. ſed vt teſtimoniū ꝑhiberet d̓ lumine. Erat lux vera q̄ illuminat omnē ho minē venientē in hunc mundū. quia nullus illuminatur ad cognitioneꝫ liquide ⁊ pure et ꝑſpicue veritatis abſqꝫ pͥma luce/ ẜm triplex genus cauſe. efficiētis. exemplātis ⁊ finiētis Quali dono. qua gr̄a. qualis oro pōt eē ma ior etiā ph̓ie teſtimonio? Erat ꝓpterea homī miſſo a deo nomē ioh̓es. dū mūdi ſpectator in ſtatu innocētie ꝯditus ē. vt teſtimoniū ꝑ hiberet de lumine. Uidebat pͥmā lucē ꝑ ſpe culū ⁊ ī ſpeculo creaturarū. nō ī obſcuritate enigmatis. Uidebat et ī imagine mētis ſue. ⁊ ꝑ eā lucidiꝰ multo qͣꝫ ꝑ veſtigiū vel ſpeculū creature. nōduꝫ tn̄ intuebat̉ ī ſua quidditate nudā lucē Sed heu homo cū in honore eēt nō intellexit. ꝯꝑatus ē iumētis inſipientibꝰ. et ſil̓is factus eſt illis. Propterea tūc euenit vt lux vera in mūdo eēt ꝑ quā factus ē mun dus. Et mūdus iſte microcoſmꝰ eū non co gnouit. ad quē cognoſcendū factꝰ erat. ¶ Di ſcipulus. Nihil hactenus attuliſti in hac Super Magnificat XCIII ꝯtēplatōe marie ẜm ph̓icā rōeꝫ. qd̓ ſit ab ho mīe vere philoſophāte negādū. ſi nō ſit auer ſus a vera luce deo ꝑ tenebras pctōꝝ. ſi non ſit obſcuratū inſiꝑiēs cor eius. nec datꝰ in re probū ſenſum. Si deniqꝫ fuerit ī eo gratia dei. vt merito Ioh̓es appellet̉. Atuero ſi id qd̓ ſequit̉ ita poſſit ad ꝯmodū ph̓ie flecti/ de ſidero cognoſcere .ſ. in ꝓpria venit. ⁊ ſui eum nō receperūt. quotquot aūt receperūt eū. de dit eis ptātē filios dei fieri. his q̄ credunt in nomīe eius. qui nō ex ſanguinibꝰ neqꝫ ex vo lūtate carnis. neqꝫ ex volūtate viri. ſꝫ ex deo nati ſunt. Et verbū caro factuꝫ eſt. ¶ Mgr̄. Nō poteſt ad litterā expoſitio tradi niſi de incarnatione verbi. ꝑ cuius fidē fiunt homi nes filij dei. cuiꝰ inſuꝑ litteralis Iohānes p̄ co fuit. vox et lucerna. Confitet̉ hinc Augꝭ. ꝙ quid haberet myſterij. Et verbum caro fa ctum eſt. nec quidē poterat ſuſpicari. cuꝫ de p̄cedentibus aliquid nō negaret intelligenti am concepiſſe ductu ph̓ie. Erat nēpe Pla tonis inſtructꝰ ⁊ Pithagore diſciplinis. At tamē ſine p̄iudicio littere videamꝰ. ſi verbuꝫ dei poſſit dici in ꝓpria veniſſe ꝑ infuſionē lu minis vultus ſui ſuꝑ faciē mentis humane. immo ꝑ quandā ex vtero mētis incorꝑatiōꝫ ſui. Omīs itaqꝫ res quātūcunqꝫ ſubtilis ſit īcorporeeqꝫ nature / ſi comꝑat̉ ad ſimplicita tē pͥme lucis/ corporea iudicat̉. material̓ in ſuꝑ. qꝛ potētialis ē atqꝫ mutabil̓. et nō pur actus. Dū ergo pͥma lux influit ⁊ illabitur ī portionē rōnis ſuꝑiorē/ quā dicimus apiceꝫ mentis vel ſindereſim virgineā. quidni dica mus dei verbū quodammō incorporatū vl̓ hoīem factū ꝓpter deiformē pͥncipalis hūa ne ꝑtis vnionē. ꝑ quā (ſi Boecio credimus. fiunt homines dij? Dei etem̄ ꝓpterea genus ſumus. ī quo mouemur. viuimꝰ ⁊ ſumꝰ. Et habitat ī nobis verbū ſuū vnigenitū et eter k nū plenū gr̄e ⁊ veritatis. ¶ Diſcipulꝰ. Nō aduertebaꝫ talis ph̓ice cōtemplationis ap plicationē que nō aberrat a fide ¶ Mgr̄ Fi des plus eleuat arcē mentis vt verbū dei in habitet ꝑ fidē ī interiori hoīe / vt hortat̉ apo ſtolus. Cōſiderās igit̉ hanc vnitiuā habita tionē Augꝭ. dicit Mariā matrē dei cōcepiſ ſe pͥmo felicius deū ꝑ fidē/ qͣꝫ poſterius ꝑ car nem. Non em̄ ſecūda ſine pͥma ſibi ſalutem attuliſſet conceptio. ¶ Diſcipulꝰ. Utrum potuerit Maria ſine fi de vel charitate fuiſ ſe mater dei corꝑalis? ¶ Magiſter. Si po tentiā ordinatā ſpectes nō potuit. qm̄ deꝰ hͦ facere nō ordinauit. ſed quin aliter ordinaſſe potuerit cū ſit immēſe potētie. nec implicꝫ ꝯtradictionē ita fieri. qͥs hęc a dei potētia ne gauerit? ¶ Diſcipulus. Sūt alie queſtōes abſqꝫ numero ſuꝑ incarnatōis beate myſte ſterio. vtputa ſi verbū fuiſſet incarnatū hoīe pͥmo nō peccāte? Si pōt rō tradi ꝯnincens Cur deus hō ſit? Ita em̄ conari videt̉ Anſ elmus cū alijs nōnullis. Rurſus cū oꝑa tri nitatis ſint indiuiſa ad extra/ quō fieri potu it vt ſolus filius diceret̉ incarnatꝰ. cuꝫ ſil̓ibꝰ abūdantiſſime tractatꝭ ꝑ doctores. qͦs idcir co nō induco. ¶ Magiſter O quāta credis ſpicacitate mēs Marie ꝯtēplabat̉ om̄ia ta lia cōferēs ī corde ſuo/ qͣlia meruit exꝑiri qn̄ domꝰ pudici pectoris tēplū repēte fit dei. qn̄ fas fuit ꝓ ſalutatiōe ſibi dici. Salue mater pietatis ⁊ totius trinitatis nobile tricliniū. bi tn̄ incarnati ſpāle maieſtati p̄parās ho ſpitiū ¶ Tricliniū fuit ꝑ fidē charitate forma tā. ſed ſpāle hoſpitiū ꝑ verā maternitatē/ ne dū carnis ſolius ſed ⁊ mētis p̄parauit Intel ligit̉ aūt ſpūalis maternitas in aīa v̓bigena facientē volūtatē dei pr̄is. q̄ iō frater. ſoror ⁊ mr̄ ē vbi dei mr̄ v̓go filia. ¶ Nūciat hāc v̓bi ꝯceptōeꝫ ſpūſſctūs/ qͥ vbi vult ſpirat. q̄ inſpi ratio vel inſtinctꝰ interior tenet ad aīaꝫ viceꝫ angeli. qͥ gabriel ē fortitudo dei. nā qͥd fortiꝰ qͥd ve potētiꝰ pōt nunciari? ¶ Ceterū gr̄a dei Ioh̓em ſignificata p̄cedit/ viā p̄parās ver bo dei. qͥ Ioh̓es ꝑ orationē ꝯceptꝰ ē/ gabrie le ſil̓r nūciante. Nihil em̄ habet hō fecundi tatis in quauis portione rationis ſit vir vel mulier vt talis filius inde poſſit gigni. p̄ce dat oꝑtet. ⁊ p̄cedat Zacharias (dictus dn̄i ſa turitas) ī templū. poſiturꝰ incenſuꝫ deuotio nis cuiꝰ oratio exaudit̉. ⁊ cōcipit Eliſabeth (que ē dn̄i memoria) filiū cui nomē ē Iohā nes. in qͦ gr̄a dei. qͣꝫ qͣꝫ nullꝰ ī cognatiōe natu rali/ vocet̉ hoc noīe. ¶ Porro ſi ſeq̄ris allego L riā. Zacharias ſacerdotiū Elizabeth legem veterē ſignificat. ex qͥbꝰ timore frigeſcentibꝰ nō potuit ꝯcipi gr̄a dei. Nihil em̄ ad ꝑfectuꝫ ꝑduxit lex. quouſqꝫ venit plenitudo tꝑis. qn̄ ſol iuſticie debuit oriri ſuꝑ terrā hūane cōdi tionis ꝑ myſteriū incarnatiōis. Tūc p̄ceſſit in Ioh̓e lucifer illū ſolē qui ex vtero patris an̄ lucifeꝝ genitꝰ eſt in die virtutis ſue ī ſplē doribꝰ ſanctoꝝ ¶ Diſcipulus. Ergo ne pu tandū eſt Mariā nihil de p̄nūciatōne ioh̓is cognati ſui fuiſſe litteraliter contemplatam. ¶ Magiſter. Immo v̓o nec vnum iota di miſſum eſt. nec vnus apex oīm q̄ Lucas ſcri pſit qͥn maria rimaret̉. ⁊ meditando rumia Tractatus vndecimus ret. ꝯferēs ad innumerabilia q̄ nos latēt. ne qꝫ ſcpͥtis mādari potuerūt. Itaqꝫ ſi Iohan nes fuit tāta ſolēnitate nūciatꝰ. ſi ꝑ orōem ſu pra nature curſuꝫ impetratꝰ. ſi ſanctificatꝰ ī vtero. ſi gaudiū ⁊ exultationē cū admiratiōe parētibꝰ attulit. ſi p̄cedit xp̄m ī ſpū et virtute helye. ſi ſobrie educatꝰ ⁊ veſtitꝰ ī exēplar pnīe ꝑ ꝯtēptū tꝑalis felicitatꝭ ⁊ amorē eterne Si talia nobis innotuerūt Luca ex ore Marie nobis referēte. nemo dubitauerit qͥn ad ſeip ſaꝫ pl̓ima taliū retulerit reuoluēs oculos ad ꝓprios parētes. qͣliter angelica nūciatōe fuit ipſis ortꝰ ſuꝰ/ cū vite ſerie .i. ordine reuelatꝰ. vt nō minus de gratijs ab vtero ſibi largiꝰ collatis Maria ꝯſurgere ad gratiaꝝ actio nes/ qͣꝫ ꝓ p̄curſoris huiꝰ iocūdo ſanctoqꝫ na talicio nūciato. repetēs crebriꝰ cū exultatōe ſpūs cāticū ſuū. Magnificat aīa mea dn̄m. Finit prima partitio. Sequitur ſecunda ꝑtitio de vita ſolitaria Ioh̓is qͣſi ſuꝑ rubri ca ſcd̓a. de nūciatōe ſua ⁊ habitatōe in deſer to. Sūt ī hac ꝑtitiōne tres ꝑticule. iuxta tri plicē modū manifeſtādi vitā ſolitariā. Et cō tinet notulas nonaginta. ¶ Diſcipulus. M Tſi multa fuerūt ipſi Marie ꝯtemplanda circa Iohannis nūciationeꝫ in tēplo. Si circa viſitationē et ſalutationē Ely ſabeth. Si circa natiuitatē cir cūciſionēqꝫ pueri. quibꝰ interfuiſſe Maria credit̉. ſimul ⁊ audiuiſſe canticū illud Zacha rie Bn̄dictꝰ dn̄s deus iſrl̓. cuꝫ myſterijs hic incluſis. Nihilominꝰ ad pn̄s v̓tere cōtēpla tionis oculos deſidero. ad ſolitudinē ioh̓is de qͣ Lucas ſic intulit. Puer aūt creſcebat ⁊ ꝯfortabat̉ ſpū. et erat ī deſerto vſqꝫ ad diem oſtēſionis ſue ad iſrl̓. ¶ Magiſter. Fiat vt vis. ⁊ incipio quō vis ¶ Diſcipulus Cū hō ſit naturalit̓ anīal ſociale. gregale ⁊ ciuile ẜm ph̓m Platōnis qͦꝫ ſnīa dicit. hoīes hoīm cā factos eſſe. Eccl̓iaſtes inſuꝑ maledicit ſoli tario di. Ue ſoli. Nōne ritus iſte viuendi in deſertis culpabilis ē habēdus. tāqͣꝫ ꝯueniēſ feris indomabilibꝰ. aut homībꝰ melācolicis Solitudinē em̄ querere Ariſto. poſuit ī ho mero fuiſſe ſignū melācolie Fuit igitur puer Iohānes melancolicus aut feralis. ¶ Ma giſter. Addere debebas vnā diſtinctionis partē a ph̓o poſitā. Solitarius inqͥt vel de us eſt/ vel beſtia. Fuit aūt puer Iohānes de us ꝑ participationē diuītatis. nō ꝑ naturaꝫ. Etem̄ manus dn̄i erat cuꝫ illo. Fuit repletꝰ ſpūſancto ex vtero matris ſue. Neqꝫ cōple xione melancolicus. cū ꝑ miraculū fuit dn̄o oꝑante formatus. cuiꝰ ꝑfecta ſunt oꝑa. Le ge qd̓ dicit̉. Puer aūt creſcebat et ꝯfortabat̉ ſpū. Poſt ſubdit̉. Et erat ī deſerto. Quare ⁊ quouſqꝫ? Nimirū vſqꝫ ī diē on̄ſionis ſue ad iſrael. quatinus interea loqueret̉ dn̄s ad cor eius ī ſolitudine. reuelans et indicās que eēt ipſe facturus ad iſrl̓ ⁊ docturus. Simul vt nō leui ſaltē maculare vitā famine poſſꝫ. De dicabat euangelicū virū in ſuo celibatu v̓gi neo. imitabat̉ vitā Helye ꝑ quem erat ipſe fi guratus. Complebat prenunciatā de ſe pro phetiā Eſaie. Ego vox clamantis ī deſerto Predicabat primitꝰ exemplo ſanctoꝝ ſpem regni celorū ꝑ contemptū terrenorū. quati nus autoritatis pondus adderet verbis ſu is oꝑatio. atqꝫ talis merito iudicaret̉ qui fal lere nollet cupidine mundanoꝝ. ne duꝫ alijs p̄dicaret penitentiā/ ipſe ꝑ deliciaruꝫ inſecu tionem reprobus inueniret̉. ¶ Diſcipulus. Collegiſti ſummatim cauſas ſolitudinis ī Iohāne. De ceteris ꝟ̓o ſolitarijs quid iudi cas. Nō em̄ ſimilibus tueri ſe valent cauſis. ¶ Magiſter. Operi tuo (dicit Ambro.) in tentio nomen impoſuit. Et xp̄us Si oculꝰ tuus fuerit ſimplex. nō habēs aliquā parteꝫ tenebraꝝ. totū corpus tuū lucidum erit. ⁊ ſi cut lucerna fulgoris illumīabit te. Primū ē igit̉ aſpicere q̄ ſit ⁊ qualis intētio ſolitudinē inqͥrētis. ¶ Mouet aliqͦs feritas incōpoſita ꝯplexionis natural̓ vel acqͥſite. nō patiēs ci uilit̓ ꝯuerſari. cuiꝰ odiū ꝯtra oēs ⁊ oīm ꝯͣ ſe. ſicut de Iſmahele loquit̉ ſcpͥtura. Hāc cām ſolitudinis ī catto monſtro ab hercule neca to. hanc in leonibꝰ. hanc in auibꝰ nocturnis accipimus ¶ Mouet aliquos cupiditas im plēde voluptatis ſeu ꝓprie volūtatis. quoꝝ felicitas eſtimat̉ impunita neqͥtia. peccare .ſ. volūt. neqꝫ verecundiā hoīm neqꝫ penā pati Querit em̄ latibula fede voluptatꝭ impletō. qd̓ ⁊ fere demōſtrāt. ⁊ auicule quedā on̄dūt. niſi fortaſſis aliquos ita beſtiales inuenies. quos ꝓprie nequitie publicatio delectat. p̄ dicates vt zodoma peccatū ſuū. ⁊ cuꝫ malefe cerint gloriantes ¶ Mouet alios animi que dā deiectio ſeu puſillanimitas/ cauſata ꝑ fre neſim aut melancoliā multis modis quales numerāt medici. quos nihilominus fatent̉ innumerabiles reꝑiri. Taliter demētatū tra dunt expoſitores Danielis ip̄m Nabucho donoſor. cuiꝰ fuit habitatio cuꝫ feris. Et de Super Magnificat XCIII moniacus iſte ꝑ legioneꝫ oppreſſus. qͥ habi rabat in ſepulcris. Pueros inſuꝑ aliqͦs īmo iuuenes ⁊ ſenes hac timoris formidīe agita ri ſic ꝯſtitit/ vt nec videre alios vellēt. nec ſe ſe paterent̉ facialit̓ intueri. Quoꝝ tandē ali qui ꝑ deſerta vagātes nuſqͣꝫ ꝯparuerūt Alij laq̄o vel p̄cipitio vel aliter/ ſibi mortē intule rūt. Laudabil̓ certe verecūdia (maxīe pueri lis ⁊ ī mulieribꝰ) q̄ ſaluā rē facit mal̓ obſtans conatibꝰ. Sed ne qͥd nimis ne leſa tandē ve recūdia/ frons accipiat̉ meretricis. atqꝫ veri ficet̉ ille ſubuerſiuus iuuenū verſus. Angeli cus iuuenis ſenibꝰ ſathanizat ī annis ¶ Mo uet alios inanis iactātia. Alios ſpes queſtꝰ vberioris. Alios ociū iners. Alios fantaſti ca libertas. Alios quidā feruor nouitiꝰ. nō ẜm ſcīam. volens ſibimet eſſe dux. prior ⁊ ab bas. Alios ignorantia difficultatis heremi tice vite ſeducit eſtimantes ſolitarijs deeſſe nihil p̄ter orare deū. dū vbi ſegregatos ſe fa ciunt ab alijs inueniūt ſemetipſos cū paſſi onibꝰ duriſſimis. luxurie. gule. deſidie. ⁊ ac cidie ſupra modū. vt interim diabolicꝭ aſtu tijs de viſitationibꝰ hoīm curioſis ad inſoli ta/ de victualiū poſtremo veſtiumqꝫ carētia taceamus. Tandē penitet eos ſuimet. et gi rouagi fiunt cum Cayn/ ſolū de heremitica vita barbā ⁊ appellationē retinētes. quibus ſolitudo non abſtulit vicia. ſed aluit. auxit ⁊ multiplicauit. qualibꝰ vicos ⁊ plateas vide mus impleri Teterrimū hͦ genꝰ monachoꝝ ait Hiero. btīſſimꝰ ⁊ bn̄dictꝰ. īmo monſtra ſunt hoīm extra termīos bone politie depel O lēda. ¶ Hiſcipulus. Et qͥs ad ſolitudinem his attētis putabit̉ idoneꝰ. Confirmas em̄ qd̓ oppoſui. Ue ſoli. ¶ Magiſter Uide ne malicia plurimorū paucis obſiſtat bonis et electiſſimis ꝓrſuſqꝫ diuinis cultoribꝰ ſolitu dinis/ quales in ꝯmendationem fidei vocat apl̓s. In ſolitudinibꝰ errātes. ī mōtibus et ſpelūcis. in melotis ⁊ ī pellibꝰ caprinis. qua les Paulꝰ ⁊ Anthoniꝰ. Arſeniꝰ. Agathon. Hilarion. cū ſil̓ibꝰ innumeris. qͥ naturā ſu ꝑgrediētes. on̄derūt ī ſeip̄is ꝙ regnū celor vim patit̉. ⁊ violēti rapiūt illud. Quid deni qꝫ de Ioh̓e nr̄o? qͥd d̓ puero bn̄dicto? qͥd de ſil̓ibꝰ factū ſit ip̄e legꝭ? ¶ Diſcipulꝰ. Spūs vbi vult ſpirat. neqꝫ mirabilia trahēda ſunt ad imitationē. ſꝫ reuerēter admirāda. ¶ Ma giſter Recte ſentis. Nō agit̉ itaqꝫ felicit̓ vi ta ſolitaria ſine quodā afflatū ſpūſſctī. qn̄qꝫ patēter reuelātis. qn̄qꝫ ſecretius inſpirantis ducētis ⁊ agentis. Dicit̉ em̄ de xp̄o/ ꝙ ſpūs impulit eū ī deſertū. Dicit̉ ꝙ ⁊ ductꝰ ſit. Di cit̉ ꝙ ⁊ agebat̉ ī deſertū Et hic de puero Io hāne p̄mittit̉. ꝙ ꝯfortabat̉ ſpū. Qui aūt pri uata lege ducunt̉/ publicis et generalibꝰ nō ſubſunt inſtitutis. ¶ Diſcipulus. Qua rō ne cognoſcet̉ ꝙ a ſpūſctō qͥs ducit̉ ī deſertuꝫ ſolitariā ducturus vitā. cuꝫ tot ſeductionis cauſas narraueris? ⁊ vniuerſaliꝰ expeto d̓ ſo litarijs om̄ibꝰ. qͥs dꝫ eē ſuꝰ finis? qͥs ſue ocu lus intētionis? ¶ Magiſter Tres modos ſolitudinis inſinuaſſe videt̉ mihi pͣs. comꝑa rans ſe tripliciter. Sil̓is inqͥt factꝰ ſuꝫ pelli cano ſolitudinis. ⁊ factus ſum ſicut nyctico rax ī domicilio. Uigilaui / ⁊ factus ſuꝫ ſicut paſſer ſolitarius in tecto. Prima figurat ſoli tudinē deſerti. ſecunda clauſtri. tercia tecti ſi ue tēpli qd̓ ſignat tectū amplū. ¶ Conſidera tur inſuꝑ triplex in generali finis querēde ſo litudinis. vnꝰ peccādi vitatio. aliꝰ pctōꝝ pu nitio. terciꝰ ad deū ꝓximatio. Hꝫ tn̄ ī ſingu lis ſpūſſctūs ꝓprios fines. qͥ poſtmodū con ſtat ex euētū. ſed interim loqͥmur de hūano ꝯſilio. ¶ Ampliꝰ q̄ ſit ⁊ qͣlis ſolitudo deſerti. patet ī heremicolis iuxta narratōes ⁊ vitas patruꝫ. qͥ p̄terea ſunt. ⁊ qͥ nūc ad hāc ſolitudi nē idonei tradiderunt. ¶ De ſolitudine vero clauſtri vel cenobiorū habet̉ noticia ꝑ regu las ipſoꝝ. q̄ ꝯueniūt oēs eſſentialiter ī tripli ci voto. obedientie. pauꝑtatis. continentie. ¶ Porro de ſolitudine tercia quā imaginā mur ſimilē paſſeri. qͥ ſolitarius ē in tecto. nō ita cognitōeꝫ inuenimꝰ traditā. Participat aūt cū vtraqꝫ priori ſolitudine. differens tn̄ ab vtraqꝫ. ¶ Solitudo clauſtri collocat̉ in ciuitatibꝰ/ ſicut habet nycticorax domiciliuꝫ in eiſdem. Sic ſe habet ſolitudo paſſerū in tecto. Non em̄ refugit ciuitates. ſicut pelli canꝰ ī deſerto lōge fit ab eis. ⁊ heremi culto res ſil̓r lōge fiūt. ¶ Ceterū ſolitariꝰ ſicut paſ ſer ſolitarius in tecto. nulla lege viuendi ſub voto aſtringit̉. imitās in hͦ volūtarios here mitas. Nihilominus locū villarū vel ciuita tū nō relinquunt/ diſpares in hoc heremitꝭ. ¶ Legimus ꝙ Anna ꝓphetizans de puero ieſu nō recedebat de templo ieiunijs et orō nibus vacās. Legimꝰ de ſctā Iudith. ꝙ fe cerat in ſuꝑioribꝰ domus ſue ſibi cubiculuꝫ. vbi cuꝫ puellis ſuis ſola morabat̉. Sara iu nior moleſtata/ ꝑrexit orare ad ſuꝑius cubi culū domus ſue. Helye et Helizeo fuerūt in ciuitatibꝰ aſſigͣta ī ſuꝑioribꝰ domꝰ cenacu la. Petrꝰ oraturꝰ aſcēdit ī ſuꝑiora domꝰ. ita ꝑ ml̓ta colligit̉ ſctōs viros loca ſibi q̄ſiſſe ſe Tractatus Vndecimus P creta ⁊ alta. ¶ Diſcipulus. Ediſſere quō p̄t eſſe laudabil̓ hmōi tercia ſolitudo. qͣſi ſit cuꝫ domo ⁊ ſine domo. Reſidet itaqꝫ ſolitariꝰ in tecto. quā ſil̓itudinē nō ſiluit ipſe xp̄s loq̄ns de tribulatōe futura. monēs eū qͥ ī tecto ē/ vt nō deſcēdat tollere q̄ in domo ſunt Habent em̄ domꝰ regionis illiꝰ tecta plana. apta de ambulationi. ſecreteqꝫ ꝯuerſatōi. tanqͣꝫ paui menta de lapidibꝰ planis cū cemēto ſtructa ¶ Magiſter Propoſitū ſolitarij tal̓ eſt/ vti mūdo quaſi nō vtat̉. Nō em̄ fidit ī viribus ꝓprijs aut corꝑis aut animi poſſe pati ſoli tudinē/ vel deſerti vel clauſtri. facit hͦ qd̓ pōt Accipit ſolitudinē tecti. non ſemper ad litte rā ſed ꝑ ſimilitudinē. Sicut em̄ manens in tecto nō reſpicit que fiunt in domo. ſic nec il le ſolitarius ea curare vult que fiūt in mūdo Uiuit ſibijpſi ⁊ deo. curā ſuam totaꝫ ⁊ cogi tatū ſuum ⁊ ſuā ſollicitudinē ꝓijcit in deum Finis ſuus eſt triplex p̄tactus. Primus vi tare facilius peccata futura. dū non tāgit pi cem cure temporalis ne inquinet̉ ab ea. Se cundus cogitare omnes actus ſuos in ama ritudine aīe ſue. Terciꝰ ꝓximare deo. vides em̄ iniqͥtatē ⁊ ꝯtradictionē ī ciuitate. ⁊ doloſ ⁊ vſuras ⁊ blaſphemias ī medio eiꝰ. elongat ſe nō corꝑe ſed mēte. manēs ī ſolitudine qua lē ſibi fecerat Heſter ī medio palacio. vocās ſe ſolitariā. et cuius p̄ter deū nō eſſet auxilia tor alius. ¶ Diſcipulus. Cōtraria videtur eſſe ſibimet hec ſolitudo. videt eī ⁊ audit ma la que fiunt in ciuitatibꝰ. nihilominus (vt di cis) fugit ea. Si fugit/ qͣliter illa videt ⁊ au dit. ¶ Magiſter. Doceat te ꝓpheta regiꝰ qͥ dicit. Qui inqͥrebāt mala mihi locuti ſūt va nitates. ⁊ dolos tota die meditabant̉. Ego aūt tanqͣꝫ ſurdus nō nudiebā. ⁊ ſicut mutus nō aꝑiens ⁊c̄. Nō dicit ſurdus ⁊ mutus. ſed tanqͣꝫ ſurdus ⁊ mutus. ¶ Diſcipulus. Si zelū dei habet/ quo pacto nō obuiat iniqui tatibus. quomodo ſaltē voce non reclamat. nō arguit. nō predicat. non inculpat? ¶ Ma giſter. Habet vtiqꝫ zelū. ſed ẜm ſcientiaꝫ q̄ docet eum conuerſari in medio natiōis pra ue. que nō ſapit aūt inquirit qͣꝫ oportet. Ne qꝫ fruſtra nitit̉. ſed gemēs intus tolerat. que nec poteſt nec debet arguere. Rn̄det crebro curioſitati zeli ſui. Quid ad te? Nō eſt tuum noſſe talia vel talia nō arguere Nō eniti con tra ictū fluuij. Curaꝫ illā deo linque ⁊ tuam age. ¶ Diſcipulus Omnes hoc modo ſi di cere facereqꝫ ſtatuerent/ quis ꝑſequeret̉ vici oſos? quis bonorū ꝓfectum pacis concilia tor intēderet. Sancta ruſticitas (ait Hiero nymus) ſibi ſoli ꝓdeſt. īmo dū non opitulat̉ alijs obeſt. dū nō eſt ꝓ ꝓximo. ꝯtrariatur ei Nauta dum nauē deſerit/ nōne ſubmergit? Damnationē proinde pigri ſerui/ nōne ꝓ ta lento recondito talis meret̉ ⁊ metuit? ¶ Ma giſter. Cur metueret qui nihil eroganduꝫ ſuſcepit ex officio. cui nihil ex articulo neceſ ſitatis incumbit agendū. Tradit ad vſuraꝫ talentū omne qd̓ accepit dū vtit̉ illo/ qualit̓ ⁊ quouſqꝫ ſe lex ⁊ voluntas erogātis extēdit Si nō abutit̉ donis ſibi traditis qn̄ ⁊ qua liter nō oportet. ꝓfecto nō retinet talentū. nō eſt contrarius xp̄o. Non deſerit nauē qui cu ſtodiā eius nō accepit. Atuero videāt qui ſu is humeris officia publica vel impoſuerunt vel impoſita ſuſceperunt/ quēadmoduꝫ red dent rationē d̓ ſubditis. Quid ad iſtū de nō ſuis/ que foris ſunt. q̄ iuris ſunt alieni. ¶ Di ſcipulus. Nōne mādauit dn̄s vnicuiqꝫ de ꝓximo ſuo. Nōne iuſſio legis eſt. Diliges ꝓ ximū tuū ſicut teip̄m. ¶ Magiſter. Man datū iuſſumqꝫ fatemur curare proximuꝫ et diligere. ſed nō plus qͣꝫ ſeip̄m. nō plus qͣꝫ de um. Deus certis amorē dei ⁊ ꝓximi termīs limitauit. de quibus nō eſt hic dicendū ꝑ ſin gula. quoꝝ debes alibi noticiā comꝑaſſe .ſ. ī de ꝯſolatione theologie. ¶ Diſcipulus. Di dicit ꝙ fieri iuſte debet quod iuſtū eſt. Ꝙ ni hil prodeſt homini ſi vniuerſum mundū lu cretur. anime v̓o ſue detrimentū patiet̉. Qd̓ predicare ⁊ arguere nemo ſolenniter debꝫ ni ſi miſſus. Quod fraterna correctio nō ꝓ ſem per obligat. Qd̓ ſepe fit eadē correctio teme rarie. dū neqꝫ fructus cernit̉. neqꝫ moduſ cu ſtodit̉. nec tēpus. ꝑſona aut locus obſeruat̉ Sꝫ apparet difficile quō manēs inter alios nō incurrat caſus pl̓imos. in quibꝰ oꝑtebit ip̄m nō ſolū ſibi vacare ſed ꝓximis intēdere Alioquin vel inutilis. vel inciuilis. vel arro gans fortaſſis. aut fantaſticꝰ poterit multo rū iudicio r̄putari. Suſurrabūt mutuo dū viderint aliquē litteratuꝫ/ qui fundit vngen tum ſue meditationis ad pedes vel caput ie ſu vt quid ꝑditio hec? Cur nō erogat ꝑ p̄di cationē in pauꝑes idiotas ⁊ egenos? Talia ſibi ſoli meditat̉ ⁊ rumīat. cur regimīs curaꝫ nō q̄rit? Cur nō ſuſcipit oblatā? qͦ pacto pri us habitā derelinqͥt? ¶ Mgr̄. Nihil affers incognitū. ſed ad alta vadenti cōtemnēdus eſt ipſe ꝯtemptus. nec populari rumore/ ſed conſcientie veritate vita ducenda ē. maxime querēti deo viuere. querēti cū ꝓpheta dicere Super Magnificat XCIII III Mihi aūt adherere deo bonū ē. ⁊ ponere in dn̄o deo ſpeꝫ meā. Oīs gl̓ia eiꝰ. Cuiꝰ eius: vtiqꝫ aīe deuote. filie regꝭ ⁊ ſpōſe ab intus ē. cui ꝓ mīmo ē vt ab hoībꝰ vel ab hūano die iudicet̉. ſed nec ſe iudicat oē iudiciuꝫ ſuū po nēs ſuꝑ eū qui dn̄s eſt. cui ſoli intēdere. quē querere. in quē ſꝑare. quē diligere conſtituit Qui vult inter vos ſapiēs eē (monet apl̓us ſtultus fiat vt ſit ſapiēs xp̄o. deſipiat mūdo vt placeat xp̄o. Nā qͥ volūt homībꝰ ſcl̓i pla cere. qͥ ciuiles ab eis. qͥ beniuoli. qͥ ſociales. qͥ (vt eorū verbū ponamus) boni ſocij blandi enti lingua vocari deſiderāt. videant ne dei. immo ſui ꝯſtituant̉ inimici. ꝑdunt nempe tē pus comeſando. iocundando. detrahendo. narrando fabulatōes. ſed nō vt lex tua dn̄e. deteriora nō addimus q̄ ferre cogūt̉. ¶ Diſci pulus. Quotidianꝰ nobis hoīm ꝯuictus R q̄ dicis oſtēdit. ¶ Mgr̄. Crede mihi poſſe vacare ſibi/ nō eſt paruū neqꝫ negligendū ta lētū. nō ē infodiendū terre. qꝛ nō eſt terrenis occupatōibꝰ obruendū. hꝫ hō ꝓ qͦlibet ſenſu um quos accepit talenta totidē. ſingulis nō pariter vtit̉. Si totꝰ ſe ad videndū ſalubria totus adꝯuerſionē cordis ꝯuertit. reddit̉ ex cuſata manus vel pes/ vel lingua. ſi tunc nō oꝑatur hō. aut ambulet aut loquat̉ Ecōuer ſo ſi robuſta fuerit manus ⁊ oculus lippus. vt videre vix poſſit. mittat manuꝫ ad fortia. hoc eſt viri ſolitarij ⁊ actiui. Determīat Ari ſto. ph̓ica rōne vita ꝯtemplatiuā ſimpliciter optimū eē hoīs bonū. Cōſonat oīs theolo gizantiū chorus. Determinat hoc Augꝭ. ꝙ ociū veritatis inquirende/ p̄ferendū eſt nego cio charitatis ſi nullꝰ imponat. nec ſic tn̄ fun ditus ociū deſerendū nr̄a ſuſtinēti. ¶ Iā v̓o q̄rit̉ qͥs ad hāc ſit idoneꝰ vitā ſolitaria. Non iuuenis moribꝰ qͥ ad oꝑationē mittēdus eſt ne vacet. Multa em̄ mala docuit ocioſitas Uidit hoc qͥ philocapto mederi pollicēs ait Loca ſola nocēt. loca ſola caueto. Tal̓ non cū deo. ſed cū deſiderio rabioſo ꝯtinue loq̄ ret̉. Occidūt deſideria pigrū p̄ſertim ſine lit teris. cuiꝰ ociū. nors ē ¶Seneca teſte) ⁊ viui hoīs ſepultura. Et Oracius. Si nō inten das ſtudijs ⁊ rebꝰ honeſtis. inuidia vel amo re torq̄bere. Ceteꝝ neqͥt vacare ocio ꝯſtitu tus ſub alteriꝰ pt̄āte. Quo iubēte fac̄ hoc/ fa ciendū eſt. Uade illac/ iſtac eundū ē. Obſeq̄ re ſubditis. iſtos dirige ⁊ rege. parenduꝫ eſt. Amplius ſi ꝓprio te voto conſtrinxerꝭ ad actionis negociū. iā tibi vacatōis ociū ſuſtu liſti. Si deniqꝫ neceſſitas ꝑiclitationis proximoꝝ corꝑalis aūt ſpūal̓ īminet. cui tu po tes nō aliꝰ ꝓ nūc/ ꝓbabilit̓ opitulari. lex ne ceſſitatꝭ/ immo charitatꝭ/ a vacatōe te ſeꝑat. Lex poſtremo diuīe iuſſionis inſpiratate ꝑ urget ſeſe ſeqͥ. qualē hi qͥ ſpū dei ducūt̉ infal libilit̓ recognoſcūt. ¶ Diſcipulꝰ. Hactenꝰ multa ꝯqͥſiuimꝰ de vita ſolitaria ſub quadā fluctuatōe ſnīaꝝ ⁊ ordinis. cupio naturā ip̄i us ph̓ica ſimul et theologica rōne ſcrutari. deſcriptionē quoqꝫ ſuā in primis volo fun damentaliter notam eſſe. Sequitur ſecunda pars demonſtratiua poſt primā inquiſitiuā de ſolitudine. ¶ Magiſter Ita ſolitaria eſt vita intellectu S alis nature ſeu rationalis. que agit̉ ſegregatim a multis. et ꝓ pter deum. ¶ Diſcipulꝰ. Cur ad vitam ſolius nature intelle ctualis ſolitariā vitam ſtringis. cum ſit aui bus ⁊ beſtijs aliquibus ſua ſolitudo viuēdi. ¶ Mgr̄. Uolui ſub compendio vitā tolle re omnē que beate vite ꝑticeps eē neqͥt. ¶ Di ſcipulus. Nūquid ſatis erat vt de intelle ctuali natura ſermo fieret additōne nō facta de rationali dicens/ intellectualē dimitten do ¶ Magiſter Poſtulat hoc fieri/ proprie tas vocabulorū. Cū em̄ rationale ſit diffe rentia ꝯſtitutiua hominis nec ſolius homi nis ẜm Porphiriū platonicum/ ponentē de mones ⁊ angelos eſſe animalia rationalia. q̄ deos vocat. ⁊ compoſitos ex aīa ⁊ corꝑe. tra dit ꝑ immortalitatē differētes ab hoīe Diffi nitio noſtra debuit hoc notare. Quāuis ali qn̄ rationalis dicat̉ natura quelibet. que po teſt vti rōe. ⁊ que libertatē habet arbitrij po tens in oppoſita. Eſt em̄ liberū arbitriuꝫ fa cultas rōnis ⁊ volūtatis/ qͣſi liberū de ratiōe iudiciū. iuxta quē loquēdi modū deꝰ dicere tur nedū intellectualis nature ſed rōnal̓. licꝫ Goecius appropriet intelligentiā purā ſoli deo. aut verius ſoli generi diuino. qm̄ vſus ph̓oꝝ tribuit angelis intelligentiā. quos iō vocant intelligentias. et ab homībus nō pe nitus abſtulerūt. ponentes agentem intelle ctuꝫ. ¶ Diſcipulus. Uis igit̉ ponere in deo vitam ſolitariaꝫ vel ſocialem? ¶ Mgr̄. Au dies poſtmodū. ſi primitus expoſuero de ꝑ te diffinitionis addita cuꝫ dicit̉. vita nature intellectualis aut rationalis / que agitur ſe gregatim a multis ⁊ ꝓpter deuꝫ. Damus ꝑ hoc intelligi cauſaꝫ formalem ſeu differēti Tractatus vndecimus am a vita ſociali. Cām inſuꝑ finalē vite ſoli tarie/ nō cuiuſcunqꝫ. ſed laudabilis aſſigna mus ꝓpter deuꝫ. qui deus gratia ſui ē ſiue ꝓ pter ſeip̄m/ tanqͣꝫ liber ⁊ nobilis in ſupremo ¶ Ceterū. natura quelibet (p̄ſertim rōnalis) quedā in ſe dicit̉ vita pͥma/ ſi nihil etiā actu aliter ratiocinaret̉ vel intelligeret actu perfe cto. neqꝫ ſil̓r vellet. cui vite nō attribuit̉ pro prie ſolitariū vel ſociale. ſed vite q̄ dicit̉ vita ſcd̓a proueniens/ profluens aut emanās ab hac vita pͥma. Hec aūt dicit̉ oꝑatio vitalis elicita ſeu ꝓducta a re q̄ eſt vita pͥma vt anīa rōnalis. vel hꝫ vitā pͥmā vt hō. Sic intelli git̉ diffinitio ph̓i de aīa ꝙ eſt actus primus corꝑis phiſici organici vitā habētis in potē tia. ſupple ad vitā ſecundā que ē vitalis oꝑa tio. Sic intellexit idē ph̓s/ qͥ poſuit felicita tē homīs nō in habitu ſolo cū ſtoicis. nec in ſola ſubſtātia vel natura a ponētibꝰ fata. ſed in optima oꝑatione reſpectu optimi obiecti ꝑ optimā potentiā optimo habitu robora tā. Sic dicebat xp̄s. Hec ē vita eterna vt co gnoſcāt te ſolum verū deū/ ⁊ quē miſiſti ih̓m xp̄m. Loquunt̉ ad ip̄m ꝯformiter theologi ponētes vitā eternā ī eterna dei viſione que fruitionē ꝯplectit̉/ delectatōemqꝫ ſup̄mā in T cludit. ¶ Poſtremo ſumptā dicimꝰ ex his di ſtinctōeꝫ phiſicā pariter ⁊ theologicā d̓ mul tiplici vita Quedā ē actiua. q̄dā ꝯtēplatiua. quedā mixta. Rurſus q̄dā ē bona ciuil̓ ⁊ mo ralis. quedā mala multꝭ modis ob peſſimaſ oꝑatōes ẜm prauos fines. ſicut ad ſuꝑbiā ⁊ honores vanos. ſicut ad diuitias ⁊ opes in iuſtas. ſicut ad voluptates ⁊ luxꝰ ſordidos. Et hec iuxta tria q̄ ſunt ī mundo. qͥ tripliceꝫ ſibi vēdicat ſapīam. terrenā. aīalē. diabolicā Amplius ꝟo diuidit̉ vita talis q̄ eſt oꝑatio nature rōnalis vel intellectualis ī vitā ſocia lē. ⁊ in vitā ſolitariā. de qͣ pn̄s ſermo querit. Uita ſolitaria agit̉ nō ī multitudine/ aut ſal tē nō cum multitudine ſed ſeꝑatim a turba. maxime ẜm ꝙ accipit vulgꝰ. duꝫ ſeꝑatio ſeu ſegregatio fit ī locis ſolis/ vt erat Ioh̓es pu er ī deſertis. ¶ Addit̉ ad extremū. ꝙ ſegrega tio ſit ꝓpter deū. ad excludendū prauā quā libet ſolitudinē. qualē epicureoruꝫ volupta tū aſſertores. ⁊ ſtoicorū ſecta laudabāt. ad qͣ lem p̄terea beſtialitas morum. vel corruptio ꝯplexionis impellit. ¶ Diſcipulus. Eluci datā ſufficiēter exiſtimo diffinitionē vite ſoli tarie. ſed an ꝯueniat deo et angelis ſcire deſi dero. ¶ Magiſter. Si viuūt intellectualit̓ prout eos viuere nulli dubitare fas ē. viuāt oꝑtet aliqͣ vita ſolitaria aut ſociali Et quidē de angelis ⁊ homībꝰ ſaluatis. ꝑſuaſum ſatis habemꝰ ꝙ viuūt ſocialiter atqꝫ ciuilit̓. Gl̓io ſa dicta ſunt de te ciuitas dei. loquit̉ ꝓpheta de ciuitate celeſti. Cōcludēs. Sicut letātiū oīm eſt ī te habitatio. Et ī proſa. qͣꝫ felix iſta ciuitas/ ī qua iugis ſolēnitas. et qͣꝫ iocunda curia que cure ꝓrſus eſt neſcia. Cōſonat Ari ſto. verbū. ꝙ extra celū ſunt aīalia optimā vi tā ducētia. ſed ſi noīat aīalia largo mō intel ligētias vel angelos. Si dicat inſuꝑ eas ex tra celū formaliter. qꝛ celuꝫ nō formāt nectē pore mēſurant̉. ¶ Atuero de vita diuina nō ita ꝑſpicuū eſt ſi ſocialis fuerit eſtimāda Ob ſtat ph̓s metaphificādo. ponens deū pͥmū ⁊ ſupremū monarchā extra ordinē totius vni uerſi/ tanqͣꝫ ſolū ſingularē ⁊ vnicuꝫ principā tem. cui nullus ſociat̉. nō plꝰ forte qͣꝫ ſi ꝑ im poſſibile ẜm ip̄m. ſed ꝑ poſſibile ⁊ verū expo ſitiōe fidei. deus fuiſſet ab eterno ſine creatu ra. Hec eſt altiſſima de dei pͥmitate ſnīa ph̓i ꝯſonās theologie ꝑ oīa immēſitatē et immu tabilitatē pͥmi entis magnificās ⁊ attollens ¶ Diſcipulus. Nōne latuit ph̓m trinitas ꝑ ſonaꝝ diuinarū in vnitate ſubſtātie? quaꝫ ſi cognouiſſet. vtrū dixiſſet deū ſolitariū vel ſo litariā in ſe gerere vitā. aut aperi qͥd theologi ca fides ex dictis inferret ¶ Magiſter. Fal lit̓ aut ꝯturbat nōnullos habētes de diuini tate ſermonē/ duꝫ nitunt̉ phiſicas coaptare ꝯſideratōes ex creaturis ſumptas/ ad illaꝫ q̄ deo ꝯueniūt. q̄ plus ī infinitū diſcōueniunt creaturarū ꝓprietatibꝰ qͣꝫ aſſimilent̉ eis. Ex empli gr̄a. Ponimus fide docti/ generatōeꝫ naturalē filij dei de pr̄e deo. q̄rūt ſi generatō talis ſit vniuoca vel eqͥuoca. Quodcunqꝫ di cat̉ inſtātie plures occurrēt. Expeditior via tenet̉. que nec vniuocā dicit generatiōeꝫ nec equocā. Eſt em̄ plus qͣꝫ vniuoca/ q̄ generās cōicat generato eandē quā habet naturam. necdū ſpecificā prout ī creaturis. ſꝫ prorſus ipſam vnā. nec ſpecie nec numero diſtinctaꝫ Rurſus nō eſt penitus eqͥuoca generatio ex iſta radice. qͣꝫuis habeat alie d̓ ſil̓e in hoc ꝙ actꝰ geniti/ eſt aliꝰ ſpecie ab actu generantis. qꝛ filiatio nō ꝯuenit paternitati. Sed horū cuꝫ ſil̓ibꝰ declaratio theologis remittat̉. Ad rē noſtrā veniētes dicamꝰ. ꝙ vita dei ī ſe/ nec ſolitaria nec ſocialis taliter exiſtimāda eſt/ qͣ liter rōnalibꝰ ꝯuenit creaturꝭ. Itaqꝫ ſi ſingu larē diuine nature ſpectes vnitatē. nil minꝰ ſociale vel gregale. nil plus ſolitariū vl̓ ſegre gatū ⁊ ſolū reꝑies. Si ꝟo ꝯuerteris oculos XCIII fide purgatos ad cōicationeꝫ diuine eēntie que nō in vno abſoluto ſuppoſito ſiſtit ſꝫ flu it (vt ita loquamur) pullulat aut germinat a patre ẜm Diony. habēs tria ſuppoſita rela riue diſtincta. ⁊ hoc ex immēſitate bonitatis ſue. Nihil minus ſolū aut ſolitariuꝫ iudica bis. Sic loquit̉ venerabilis Richardus. ſic alij theologi volētes deducere ph̓ica ratōne trinitatē ī diuinis ex immēſa bonitate q̄ ipſi us diffuſiua ē. nedū punctualiter vt ī creatu ris/ ſed immēſe. Tū rōne iocūditatis. qꝛ nul lius rei ſine ſocio iocūda ē poſſeſſio. Tū rōe felicitatis. et ex talibus indicijs ex quibꝰ ſo cietas ponatur in diuinis ſic et trinitas. Eſt tamen hec ſocietas/ diſtans nimis a ſocieta tecreaturaꝝ/ q̄ quantūlibet aſſociate viuant nō efficiunt̉ nec ſunt vnū ꝑ eēntiā. qͣꝫuis bn̄ dicant̉ cor vnū ⁊ anima vna. vnus ſpūs per gratiā et concordiā voluntatuꝫ. ¶ Colligas ex p̄miſſis licebit corollariū pulcerrimū d̓ vi ta qualibet creature rationalis. vtēdo dein ceps rationali ꝓut extendit̉ ad intellectuale. ſit hoc in angel̓. ſit in homine ꝓ breuitate ſer monis. ¶ Diſcipulus. Aſto cupidus audi X reſi quid afferas noui. ¶ Magiſter. Audi ⁊ vide ꝙ omnis vita creature rationalis tā to ꝑfectior eſt/ quanto magis ꝑticipauerit d̓ vtraqꝫ diuina vita. ſociali .ſ. ⁊ ſolitaria. ¶ Di ſcipulus Quomodo fiet iſtud cū ſociale et ſolitariū contrarias habēt ratiōes? ¶ Magi ſter. Anime ſunt rationes cōtrarie ſi reſpe ctus ad varia fiet. Alioquin vnica dei vita nō eēt pariter ſocialis et ſolitaria. cuius op poſitu monſtrauimus. quā inſequi vitā/ to ta laus. tota gloria. tota ꝑfectō iure putatur rationalis creature. ¶ Diſcipulus Quid cō cludere rurſus poſſis conijcio. ſed aꝑtiꝰ ediſ ſere. ¶ Magiſter. Poſt chriſtū vita beatiſ ſime Marie/ fuit excellētiſſime ſocialis et ſo litaria dū viueret. ⁊ nunc ſocietatē cherubin et ſeraphin omnēqꝫ angelicā vitaꝫ exuperat glorioſa. Cōiungit̉ vna ſola. ꝑfecta. pulcra. columba. amica. ſponſa. ſoror ⁊ mater. vni co ſpōſo ſuo ⁊ filio. dicens ex ſnīa. Dilectus meus mihi et ego illi. Inuenit eum quaſi fo ris ſuꝑ omnē creaturā in eternitatis ſolitu dine. in deſertis ſeculoruꝫ. quē deoſculat̉ to to cordis ⁊ oris affectu dicens. Et iā me ne mo deſpiciet. Ecce ſolitariā. ¶ Diſcipulus. Porro de Iohanne quid diceres/ qui de tot ſolitarijs ī vita p̄ſenti tā viris qͣꝫ feminis Maria magdalene. Maria egyptiaca ⁊ ſin cletice? quid p̄terea de retinētibus vitā ſocia leꝫ? Quid de mutua collatione duplicis hu ius vite. ſocial̓ ⁊ ſolitarie? ¶ Magiſter. Di xi iā ſi retines. nec grauat repetere/ ꝙ omnis vita creature rationalis ſit ī via. ſit in patria ſit ſocialis. ſit ſolitaria. ꝑfectior eſt tanto qͣn to magis particeps ē diuine vite. quā ſupre me ſolitariā deduximus ⁊ ſocialē ſuo modo ¶ Diſcipulus. Qua ratione fit hec ꝑticipa tio? ¶ Magiſter. Nempe ꝑ vnitatē gratie/ que reddit deiformē eēntiā creature rationa lis in ſe. ⁊ cū deo vnā facit. ſic ⁊ in multiplici tate potentiarū/ aſſociatio virtutū theologi carum ⁊ moraliū/ cū donis et beatitudinibꝰ ⁊ fructibus ⁊ oꝑationibus inde ſequētibus ⁊ pulcerrimā intus ſocietateꝫ ꝯſtituentibꝰ in viatoribus. ſed pulcrius ⁊ ꝓportionabiliter excellētius in beatis. Longa eēt ſed facil̓ ad aptatio ad ꝓpria ſimul et appropriata diuīe vnitatis ⁊ trinitatis ꝑſonaꝝ reſpectu vnita tis eēntie rōnalis cū trinitate potētiaꝝ ima ginis/ necnō cuꝫ viribꝰ ſibi inſitis ꝑ naturaꝫ (vt ita fas ſit dicere) ſuꝑnaturalē. Uetꝰ ē di ſtinctio de natura naturāte que ē deus. et de natura naturata quā indidit creaturis ¶ Di ſcipulus. Conſentio que loqueris de vita bonorū. ſed reproborū vitā qualē dicis. ſoli tariā an ſocialē? ¶ Magiſter. Ego vero ne qꝫ ſolitariam neqꝫ ſocialē appellabo. vtpote que vita nō eſt. ſed mors horrida / monſtruꝫ horrendū peccator ingēs eſt. qͥ ſecū diſſidet. qui ꝯuenit nulli. qui diſſipat̉ ⁊ ſoluit̉ curis ⁊ ſceleribus. facinoribus ⁊ flagitijs inceſſant̓. ſine modo. ſine ordine. ſine pondere. mēſura vt ſubſiſtens. ſe odit in ſe. in ſe ſeuit. malꝰ om nibus. peſſimus ſibi. et eo infelicius quo de terioribus peccatis fuerit obnoxius/ a pͥmo peccatore vſqꝫ ad vltimū. ¶ Diſcipulꝰ Ter ribile ē quod loqueris. ſolitariā habēt vitaꝫ quos opera comitant̉ et rodunt. neqꝫ ſocia les appellādi ſunt. qui nec ſibimet federātur agitati p̄cipites. vbi nullus ordo ſed ſempi ternus horror inhabitat. ¶ Magiſter. At uero vulgus indoctū veritates iſtas ex abdi tis philoſophie ⁊ theologie penetralibꝰ eru tas forte nō capiet. forte tāta mala que tole rat paceꝫ appellabit. ſi ad tempus gaudeat de impunitate nequitie. ſi abūdat diuitijs. ſi voluptatibus effluat. maxime ſi ſibi fuerint filij ſicut nouelle plātatōnes a iuuētute ſua. ſi filie ꝯpoſite ⁊ circūornate vt ſimilitudo tē pli. ſi promptuaria eoruꝫ plena. ſi oues feto ſe. ſi boues craſſe. ſi neqꝫ ruina. neqꝫ trāſitus neqꝫ clamor in plateis eorū. Si blādos deTe Tractatus vndecimus niqꝫ ſenſerint amicos dicentes. Beatū po pulū cui hec ſunt. Sed heu popule meꝰ (cō querit̉ ꝓpheta dicens) qui beatum te dicunt ipſi te decipiunt. Ratio. qꝛ ſolus beatus po pulus. cuius dn̄s deus eius. qui ſolus ē ī de ſolatione potens adiutor ī aſſociādo fidelis comitator. ¶ Diſcipulus. Expedit ergo lo qui familiarius de vita ſolitaria ꝯformit̉ ad acceptionē vulgariū. tūc em̄ eo fiet vtilior qͦ cōmunior ſermo multis. ¶ Magiſter. Re cte cenſes. Sapientibꝰ em̄ ⁊ inſipientibꝰ de bitores ſumus. Fiet aūt lucidius ſi ꝑ diſtin ctiones ⁊ diffinitōes habeat̉ reſolutio. cōſe quēter ad primā vite ſolitarie diffinitionē ge neralē/ que deo ſimul ꝯuenit. angelis ⁊ homi nibus ſuo modo. Loqͥmur p̄terea de viato ribus ſolis homībꝰ/ quos docere monereqꝫ iaꝫ poſſumus. Et qm̄ ſolitariū diſtinguitur contra ſociale nō ẜm rē ſed ẜm formalē rati onē. prius eſt videre quot modis aliquid di cat̉ ſociale. nō qualitercūqꝫ/ ſed ī vita huma na ſeu morali. Artende quot ī genere vel ſpe cie/ talis vite ſocialis modos inuenies. ¶ Di ſcipulꝰ. Ph̓s duas pͥmo ſocietates ponit. iconomicā ⁊ politicaꝫ. Politica vero multi plex eſt. Una ciuitatis ꝑfecte. Altera patrie magne ſeu ꝓuincie. Deinde politias bonas diſtinguit. ī regnū. ariſtotrachiā ⁊ thimotra chiā. Politiā ꝟo ſacerdotū (que dudū druy des in gallia vocabat̉) determinat partē eſſe politie cuiuſlibet ꝑfecte ſicut ⁊ milites et po pulum. ¶ Magiſter. Sufficit iſta notaſſe ad inueniēdū diſtinctionē vite ſolitarie mul tiplicē. ne nos decipiat ambiguitas ī nomīe Porro ne ꝓgreſſus eat ī immenſuꝫ coartabi tur ſub tetrade ſeu quaternario Et dicemus ꝙ eſt vita ſolitaria. pͥmo celibalis. ſcd̓o mōa chal̓. tercio heremiticalis. qͣrto ſapientialis. Uita celibalis eſt vita creature rōnalis/ ab dicās a ſe ſocietatē ꝯiugalem propter deū vt liberius ei ſeruiat̉ ī ꝯtinentia corꝑali alit̓ qͣꝫ iconomica ſocietaſ. Uita monachalis vltra celibalē abdicat a ſe appropriationē reꝝ per ſonaliū ⁊ ꝓpriā voluntatē ꝓpter deū in peni tētia ſalutari/ aliter qͣꝫ politica ciuilitas. Ui ta heremitical̓ vltra monachalē abdicat a ſe ſocietatē humanā ẜm loca ⁊ tꝑa ꝓpter deū. ī abſtinentia ſingulari aliter qͣꝫ monachal̓ vel ciuil̓ ſocietas. Uita ſolitaria ſapiential̓ reꝑi tur in qͦlibet ſeu ſub qͦlibet genere vite ſolita rie triplicꝭ ſcpͥte. Et ē vita abdicās a ſe qͣꝫtuꝫ fert hūana mortalitas/ qͥcqͥd obſtare pōt ſa pientie ꝯtēplāde ꝓpter deuꝫ ⁊ exꝑientie ſapo rali. aut ꝑfectiꝰ qͣꝫ ſentiat aut ſapiat qͣuis hu mana cōitas ¶ Ecce quadruplicem vitā ſoli tariā q̄ quadruplici opponit̉ vite ſociali ẜm rōnes formales aut obiectales ſumptas ex ꝓximis finibꝰ ⁊ differentijs accidētalibꝰ. Et pͥma ē appropriata ſacerdotij vel ordinis ſa cri. qͣꝫuis alij ſunt celibes qͣꝫ ſacerdotes vel ordinis ſacri ꝓfeſſores. ſed nō ad ſacra depu tati myſteria. Scd̓a vita ē monaſterij vl̓ ce nobij vl̓ clauſtri. ⁊ hoīm ſub triplici voto vi uentiū. Tercia eſt heremi vel deſerti et hoīm loco ſegregato ſe ꝯtinētiū ꝓpter deū. Quar ta vita eſt ſtudij. nō qͣliſcūqꝫ ſꝫ diuīe ſapiētie Et iſta eſt hoīm apud ſemetipſos ꝯtemplā tiū. curis om̄ibꝰ alijs poſtpoſitis et calcatis vel reuerēter obmiſſis. qd̓ addit̉ ꝓpter iſtos qͥ regularibꝰ aſtricti diſciplinis. licentiā acci piunt legitimā ꝙ nō exerceant̉ ī ill̓. ſꝫ vacent ocio ſancto ſapīe ꝯtēplāde. ¶ Notat pͣs. tres ſub tribꝰ auibus ſolitudines. Sil̓is inqͥt fa ctus ſum pellicano ſolitudinis. hec ē appro priatior heremitis. Et factꝰ ſum ſicut nycti corax in domicilio. hec cenobitis vel mona chis. Uigilaui. ⁊ factus ſum ſicut paſſer ſoli tarius ī tecto. hec ꝓ ꝯtemplatiuis. quaſi ſuꝑ tectū ī ciuitatibꝰ ſibimet vacātibꝰ. ¶ Diſcipu lus. Multe paſſim inueniunt̉ traditōes d̓ triplici vita. pͥma q̄ ſolitaria dicit̉ nō ſimpl̓r ſed ꝑ reſpectū ad ſocietatē oppoſitam. Cleri cos em̄ celibes ſcimus qͦtidie publice cōuer ſantes. carēt tn̄ iconomica ſocietate ⁊ illo cō ſortio qd̓ ab initio deꝰ ꝯſtituit dicens. Nō ē bonū hoīem eſſe ſolū. faciamꝰ ei adiutoriū ſi mile ſibi. qd̓ ꝯſortiū xp̄s ī noua lege temꝑa uit nō penitus abdicās ab homībꝰ. ſed prefe rens caſtitateꝫ illoꝝ qͥ ſunt eunuchi ꝓpter re gnū dei. Qui pōt caꝑe capiat. Uita taliū ce libū hac rōne dicit̉ ſolitaria. deinde plus mo nachoꝝ. Deinde ſpālius heremitaꝝ vl̓ ana choritarū. Nunc de quarta vita ſolitaria cu ius nomen nō ita reſonat in vſu vulgari. col loqͥ deinceps deſidero. Et pͥmo qͥs ſit finis eius ſpecialis ⁊ ꝓximꝰ. ¶ Magiſter Finis qͥ generalis eſt de iure vel facto cuilibet hoī. ſcꝫ vniri deo ꝑ gr̄am ⁊ v̓tutes. iſte ē homī cō templatiuo ſpālis ⁊ proximus. nec alit̓ om̄i nō ſibi p̄ſtituit. Nō vult bn̄ficiorū curis in tendere. non regimini etiā ſpiritali populo rū. vt ſacerdotes. p̄lati. nō vult officiū clau ſtrale (ſi fas habeat) īſequi. nō vult in auſteri tate heremi ſeip̄m concludere. ſed tēꝑant̓ vti cibo ⁊ ſomno ⁊ obſequio tolerabili vniꝰ vel paucorū. vult ſufficientiā habere libroꝝ/ ad XCIII Super ꝯLiagnificat XCIII intelligentiā ſapiētie valentiū/ vult aliqn̄ ſed rariſſime collationē diſputatōis habere cuꝫ ſcholaſticis. quoruꝫ vita ſocialis ē/ nō hͦ mō ſolitaria. nec penitus tali fine. Laborāt igit̉ multi vt intelligāt ⁊ diſputent de ſapore ve ro guſtare. vel negligūt vel neq̄unt/ diſtēti cu ris alijs. aut paſſionibꝰ ſenſualibꝰ impediti ¶ Diſcipulus Manifeſtius iſta patebūt ſi exēpla narraueris. ¶ Magiſter Narrabo. Tſed pͥmitus explicabo finē ocioſi nr̄i vl̓ ſapīe. ſtudioſi. Ita em̄ magꝭ hͦ noīe qͣꝫ ſolitarij vo cādus apparet. ¶ Studet alternatim velut eque pͥmo. nūc ītelligere queꝫ credit fide. nūc ſape ea vel ſaporare ꝑ affectū q̄ credit aūt ītel ligit. Hic ē em̄ duplex oculus ꝯtēplatōis ſe mutuo iuuās ⁊ ꝯſeq̄ns. et hͦ ẜm duplicē vim rōnis ſuꝑioris in qͣ duplex ꝑs create cōſiſtit imagīs beate trinitatis Intellectus .ſ. ⁊ affe ctus. ſiue rō ⁊ voluntas. ſiue intelligētia veri ſūmi boni. ⁊ ſinderiſis ꝓut d̓r ſcintilla tēdēs in amorē pͥmi boni. Ceterū poſt hūc finē du plicē vnus ē poſſe interp̄tari q̄ ſentit ⁊ intelli git qͣꝫtū licet eloqͥ. Multa qͥppe ſunt archa na intus v̓ba q̄ nō licet hoī extra loqͥ. Sub inde qͣrtus finis ē ī ꝓmptitudine animi/ n̄ ſꝑ in oꝑis executōe. eccleſiā edificare et illumīa re. ī toto vel in ꝑte. ex his et ꝑ illa q̄ ꝯtempla tus eſt ſapienter. Nūc accipe pͥmū exemplū ⁊ p̄cipuū poſt xp̄m ſapiētiſſime mulieꝝ. Le gis itaqꝫ de Maria ꝙ cōſeruabat oīa verba que de xp̄o erāt conferēs in corde ſuo. Ecce duplicē pͥmū finē intelligēde ſapientie ⁊ aſſi due meditāde ī corde ſuo. qd̓ intelligit̉ ſupe rior ꝑs rōnis vel arx mētis. Uocat em̄ ſapi entia ad arcē ⁊ ad mēſam. Uerba nēpe ſapiē tie dulciora ſunt ſuꝑ mel ⁊ fauū. Ita ſi fau maſticatus dente meditatōis rumpat̉ ⁊ efflu at in os nō infecte mentis. Porro duplex al ter finis qͥ eſt interp̄tari poſſe cōtemplata/ et eccleſiā illuminare nōne cognoſcit̉ ī Maria fuiſſe ẜm doctores/ qn̄ reuelauit apl̓is ⁊ euā geliſtis ea que de filio ſuo xp̄o erāt. qͣꝫtum et quouſqꝫ licuit ei loqui. ⁊ audire decuit alioſ vel expediuit. Nō hoc ignorabas o Ignaci feruēter ignite. cuiꝰ amor erat (te dicēte) cru cifixus. Etem̄ ſcpͥſiſti Marie xp̄ifere. Ueni re inquit debueras viſitare neophitos. vt ex te ⁊ ꝑte ⁊ in te ꝯfirment̉. Cui benigne Ma ria humilis ancilla reſcpͥſit ſe cū Iohāne vē turā ¶ Diſcipulus Congratulor ī exemplo ſed ſcpͥta ſapiētie ſue debuerat (vt videt̉) po ſteritati relinquere. ¶ Magiſter. Nequaqͣꝫ Intelligebat etiā tūc modeſtiſſima feminaꝝ id qd̓ apl̓s poſtea ſanxit doctrinā publicaꝫ. nō eſſe feminei ſexus officiū/ p̄ſertim regula re. Confundit exemplo ſuo garrulitatē arro gantē nōnullarū/ qͣs in ſpū futuras aſpicie bat feminaꝝ. Intelligebat p̄terea cām ī filio ſuo xp̄o alterā. qͥ ſuā noluit ꝑ calamū ⁊ attra mentū ſcribere legē. ẜm deductionē Aug. de ꝯſenſu euāgeliſtaꝝ. circa pͥncipiū. Scripſit eā ſufficiēter. ⁊ adhuc quotidie ſcribit in cor dibꝰ fideliū. Qd̓ euēturū Hiere. ꝓphetauit. Dabo legē meā in viſceribꝰ eoruꝫ. ⁊ in corde eorū ſcribā eā. ¶ Diſcipulus De doctrinis feminaꝝ queſiui latius. crebro faciliterqꝫ fal lunt̉ in viſionibꝰ capitis ſui. et ꝓfecto ſciēter ⁊ ſubdole qn̄qꝫ fallunt et fingūt. Loquor ex pettus de multis. Quāobrem (his omiſſis) dic de viris qͦs exuꝑauit Maria mr̄ illa mi rabilis feminee cogitatōi maſculinū aīm in ſerens. Nā plus qͣꝫ mulier hec. parū eſt. plus qͣꝫ vir. hoc modicū ē. plus qͣꝫ angelus om̄is/ ꝓpe modū ſatis ē. ¶ Mgr̄. Poſſem tibi nu merare tā apl̓os qͣꝫ apl̓icos viros ipſis ꝯtē poraneos/ niſi ꝙ ſapīam magis acceperūt ꝑ reuelationē qͣꝫ ꝑ ſcripturarū meditationē. te ſte Hiero. Sunt affines ꝓpoſito nr̄o Aug. paulo poſt ꝯuerſionē ſuā ſegregatꝰ habitās Et qͥd ageret oſtendūt ſoliloquia ſua ⁊ liber ꝯfeſſionis cum multis. Grego. inſuꝑ mona chus pͥmo ſūmus ep̄s Preterea ſcūs Bern̄. Hugo. Richar. ꝯtemporanei In quoꝝ do ctrinis qͥd ſit intelligentia ſcpͥturarū. qͥd con templatio/ relucet ſimul. et qualis fuerit vita taliter ꝯtemplantiū ⁊ ſentientiū de dn̄o ī bo nitate ⁊ ſimplicitate ⁊ ſuauitate ſpūs/ ſatꝭ li quet. ¶ Diſcipulus. Noīas illos qͥ mona ſtice fuerūt vite. ſic̄ ⁊ Beda ⁊ Baſiliꝰ ⁊ Tho. ⁊ dn̄s Bonauētura qͦs ſubticere nō oꝑtuit. ¶ Magiſter. Nōne dixi tibi / ꝙ nulla ſpēs vite ſecludit hoīes. qͥn habito moderamine poſſint vti vita hac ocioſa ⁊ ſtudioſa. vel ī to to vel ad tp̄s. ſi aliunde fuerint idonei ad in telligentiā ⁊ ꝯtemplatōꝫ ſcpͥturarū. maxime poſt edomitā furiā paſſionū. ¶ Diſcipulus. Quale moderamē intelligis? ¶ Magiſter. Uacatōeꝫ de qͣ Hiero. Uacate ⁊ videte/ ſit animus liber oꝑtet. ſint ſenſus intus ⁊ extra qͥctiſſimi neceſſe ē. ſi guſtādo viuere/ et viden do ſtare volumus qm̄ ſuauis ē dn̄s. ¶ Cete rū. qualia ſint tante tranqͥllitatis impedimē ta/ nouerūt qui ad ꝯtemplatiuā vitā tradere ſe ſatagunt. mōſtrat exꝑientia d̓ plurimis d̓ quibꝰ radicales cauſas phiſica ſeu medicīa lis dat doctrina ⁊ ſublimius aꝑit theologie Z 2 Tractatus vndecimus myſtice diſciplīa. Putas officiarēt doctoreſ p̄noīati circa tꝑalia/ vl̓ etiā ſpūalia. monaſte riorū exercitia ꝯtinua. Putato meliꝰ ꝙ ſede bāt ad pedes ieſu audiētes v̓bū illiꝰ in ſcpͥtu ris. Sedebāt ſolitarij ⁊ tacebāt. ſine cātū vel voce carnis. dū cātabāt dn̄o in cordibꝰ ſuis. dū inhiabāt ī ſuꝑna fluenta fontis vite. duꝫ in ocio ſuo ſine negocio laborabāt et negoci abant̉ ꝓ ſe ⁊ poſteris ī intelligentia ſapīe ſalu taris. Aptabat̉ illis v̓buꝫ ſcipionis. Nunqͣꝫ minus ſolus qͣꝫ cū ſolus. vt qͥ poterāt aꝑtis oculis ac pedibꝰ mētꝭ expeditis inſerere ſe to ti mūdo. p̄teritoꝝ. p̄ſentiū atqꝫ futurorū. taꝫ eorū q̄ vident̉ qͣꝫ eorū q̄ nō vident̉. qualia ſūt ſpūalia. Ceſſerunt ob hoc nōnulli paſtorali cure habite. Alij oblataꝫ ſuſciꝑe noluerunt/ vtentes ꝑabolica ſil̓itudine/ de lignis ꝯſtitu ere volētibus ſibi regē. quibus aſſenſit ram nus. nō oliua. nō ficus. nō vitis/ ꝯtente dul A cedine fructus ſui. ¶ Diſcipulus. Habet multā cōquiſitionē ſi p̄lationis ſtatus in vi ta actiua ſit ꝑfectioris eminētioriſqꝫ meriti qͣꝫ ſolitariorum ꝯtemplatiuoruꝫ vita. Qua ſuꝑ re Chriẜ. ad Baſiliū dialogizans/ p̄fert abſqꝫ dubitatōe p̄ſulatū. ¶ Magiſter. No lumus ad p̄ſens iſtā ſubintrare liteꝫ. vtraqꝫ vita certe cōtemplatiua ⁊ actiua pulcra eſt. Utraqꝫ meritoria. vtraqꝫ dei donuꝫ. vtraqꝫ diſtributio ſpūſſancti. vtrūqꝫ neceſſariuꝫ eſt myſtici corꝑis ornamentū ⁊ membrū. Lega tur elegātiſſima ſil̓itudīs iſtius deductio ꝑ apoſtolū ad Romanos atqꝫ Corinthios in troducta. quā nec Ariſto. nec Plutarchꝰ ſi luerunt. Cōtemplatiuū te ꝯſtituit deus. no li altū ſapere ſed time. Uide ne caſus hinc gͣ uior fiat/ quo mēs altius fuerit eleuata. ge mens illud. Et eleuans alliſiſti me. Caue ne montē aſcēdere coneris. vn̄ tanqͣꝫ fulgur vi debat xp̄s ſathanā de celo cadentē. Si con ſtitutus es ī lecto ꝯtemplatōis ocioſe. ſi my ſteria noueris om̄ia. ſi poſueris in celo nidū tuū. ſi caput nubes tegerit. tu ad vnū flatuꝫ ſuꝑbie reprobus a charitate factꝰ/ detraherꝭ in abyſſuꝫ. ⁊ tanqͣꝫ ſterqͥlinium ī fine ꝑderis. qn̄ ille actiuus iudicio tuo mundanus totꝰ. ꝑ difficiles diſtractus actōes/ mordacibꝰ at tritus curis celeſtia nec intelligēs nec ſapiēs ſuſcipiet̉ humiliatus in celū. agente miſcd̓ia illius qui ſuſcitat de puluere egenū. ⁊ de ſter core erigit pauperē. vt ſedeat cū principibꝰ. ⁊ ſoliū gl̓ie teneat. ¶ Ambulet vnuſquiſqꝫ vo catione qua vocatus ē in timore et tremore. Nemo iudicet alienū ſeruū ꝓ quo xp̄s mortuus ē. Suo dn̄o ſtat aut cadit. liberatꝰ es a cura ſecularium actionū. nō incumbit tibi regimen ꝑ auxiliū ꝓximoꝝ. tibi tueqꝫ ſaluti vacare ꝯceſſum eſt. Uaca igit̉ gratꝰ deo. La borantes ipſos iuua p̄cibus aſſiduis. memi neris iudicioꝝ dei terribilium ſuꝑ filios ho minū. qui quorū vult miſeret̉. Clemēs inqͥt ero in quē mihi placuerit. ¶ Deniqꝫ ꝓ cōclu ſo tene/ ꝙ qui fuerit humilior ac vilior ī ocu lis ſuis apud deū. reſpiciet illum ꝓpicius et miſericors deus. qͥ ꝑ os loquit̉ ꝓphete. Ad quē reſpiciā niſi ad pauꝑculum ⁊ ꝯtritū ſpi ritu / ⁊ trementē ſermones meos. ¶ Diſcipu lus. Nōne maledictus qͥ partē ſuā facit de terioreꝫ. Cur nō igit̉ qͥlibet aptꝰ ſedere ad pe des Ieſu ⁊ audire verba eius ī ocio cū Ma ria partē optimā (iudice xp̄o ieſu) ſibi querit? Cur nō implebit hortationē ſapiētis. p̄cur re prior in domuꝫ tuā. ⁊ illuc aduoca te. et il luc lude. age ꝯceptiones tuas. Et iterū. Fi li in paucis ſint actus tui. ⁊ in tꝑe ocij ſcribe ſapīam. cuiꝰ ꝯuerſatio nō habet amaritudi nē. cuiꝰ aſpectus pulcrior eſt ſuꝑ ſoleꝫ. cuius amore Iohānes puer allectus ꝯfortabatur ſpū. ⁊ erat in deſertis. ¶ Magiſter. Atten de qͥd ſequit̉. vſqꝫ in diē on̄ſionis ſue ad iſrl̓. Itaqꝫ nō licet hoīem ſepe eſſe vt vult. Spi ritus vbi vult ſpirat. diſtribuēs ſtatus. ordi nes ⁊ gradus. nō ꝓut hō ſed prout ipſe vult Erat Iohānes ī deſerto. ſed nō niſi quouſ qꝫ voluit deus ip̄m oſtēdere in iſrl̓. et p̄dica re. ⁊ p̄dicādo ſubire martyriū. Etherius ſpe cu clauſus. vinculatus in archip̄ſulē lugdū nen̄. raptus fuit. Alij inſtiterunt ecōtra ſecū li curis. quos depulit ſpiritꝰ. Attende iſtum ſcd̓m Heliſeū prius arantē iuſtū. poſt archi ep̄m lugdunen̄. Sic igit̉ hoīm vite mirabi lis eſt nūc actiue. nūc ſolitarie mutatio dex tere excelſi. Multos ſaluauit deus medijs ī fluctibus negocioꝝ/ qͥ litus ocij tenētes nau fragaſſent. ¶ Diſcipulus. Et nihilominus ex duobus bonis nōne fas eſt apud hoīes. deliberare qd̓ melius ſaltē de genere oꝑis ī ſe. quicqͥd ſit de circūſtantiarū oīm qualita te? ¶ Magiſter. Utiqꝫ fas ē vt ī om̄ībꝰ ho norificet̉ deꝰ. vtqꝫ ꝑ cognitionē munerꝭ gra tia cognoſcat̉ ⁊ magnificet̉ autor. Sic egit pulcerrima mulieꝝ/ magno ſpiritu vidēs vl tima Ecce inquit ex hoc beatā me dicēt om nes generatōes. Quia fecit mihi magna qui potens eſt. Et quo fecerit medio/ iunxit. Et ſanctū nomē eius. ſuppleri pōt. Et ad v̓buꝫ iſtud fecit retorqueri. virgo em̄ fide qͣ nomē Super MRagnificat XCIIII XCIIII eſt dei ſanctū/ ꝯcepit ſctm̄ ſanctorū. ¶ Diſci pulus Laudes igit̉ vel paucas numera vi te ſolitarie. qualis eſſe debeat in ꝓfitentibus eaꝫ. ſit in heremo. ſit in domicilio. ſit in tecto ſeu ſtudio. qͣ .ſ. dei gͣtuita pietas ī electos. iu ſta ſeueritas in reprobos ſolitarios. tali col laudatione monſtret̉ velut in pictura vel ſpe culo. Scitū eſt illud Aug. In heremo bene viuere ē ſumma laudatio. ⁊ male/ ſumma dā natio. Bene viuens gloriet̉ in dn̄o. Male verecundet̉ et ꝯuertat̉ in animo. ne dū vitaꝫ ſolitariam extollat preconijs quibus caret/ audiat a dn̄o. Ex ore tuo te iudico ſerue ne quā. ¶ Magiſter. Fedus pictor/ vt ſpecio ſiſſima vite ſolitarie pingat imaginē ſuades. Faciat hͦ nō noſtra turpitudo. ſꝫ ꝓpriꝰ eius ſermo frequenter a Maria ꝯtemplatiua. cu Incipit tercia pars collaudatiua vite ſolitarie. Go illa ſum vita ſolitaria que de terrenis hominibꝰ celeſtes. e de carnalibꝰ ſpiritales ꝯſtituo Ego diſꝑſiones iſraelis ꝯgre gabo. ꝓpter quas dei filius ſe gregatꝰ a peccatoribꝰ/ ⁊ excelſior celis factꝰ/ deſcendit in aulā ſecretā ⁊ clauſam vteri vir ginalis. Concluſerā ī oratorio cubiculi ma treꝫ eius ſolitariā qn̄ ſalutata eſt ab angelo. qn̄ rn̄dens. fiat mihi ẜm verbū tuū. cōcepit mox eternū verbū caro factum. Nouū tunc fecit dn̄s/ vt mulier circūdaret virum. cuius nomē erat oriens. qͥ vere ē deus abſcōditus. quē ab eterno ꝯtinebat ſinus patris illius qͥ ſolus ē ⁊ aliū nō habet. cui ſoli honor ⁊ gl̓ia ꝑ deſerta ſpacioſaqꝫ ſeculorū. ¶ Ego iſta ſuꝫ vita ſolitaria ꝑ quam omnia facta ſunt. et in qua omne qd̓ factū eſt nihilominꝰ vita erat. ſed nō altera ⁊ altera vita. Ego vitā iſtā dū caro facta eſt/ feci ſeorſum a turbis ꝑnocta re pluries ſolū in oratione dei. Multiplica uit in ſolitudine panes. ſuꝑauit ī deſerto di abolū. ſolus cū feris habitās ⁊ ieiunās. nihi lominus comites fuerūt angeli miniſtrātes. dū humano carebat ꝯſortio. Duꝫ tranſfigu rationis oſtendit gloriā ſeorſum tres tm̄mō duxit in montē. vbi tandē leuantes oculos/ neminē viderunt niſi ſolū Ieſum. quoniaꝫ a ꝯtemplatiuis ſola ſalus ꝑ omne quod inſpi ciunt cogitat̉. Solus et auulſus a ſecretiſſi mis etiā apoſtolis ter orauit patrē. ⁊ factus in agonia ꝓlixius qn̄ ſudauit rorē ſanguine um. qn̄ apparuit illi angelus de celo confortans eum. nō auxilij neceſſitate/ ſed diſpenſa tione myſterij. ¶ Quis dedit puero Iohāni locū amplū in ſolitudine? qͥs aluit ī deſertiſ? quis ſolitariū ꝯfortauit? quis myſteriuꝫ ba ptiſmatis ſibi reuelauit ⁊ diſpoſuit? Aderaꝫ ego cūcta diſponēs. Carebat illic puer Io hannes ſolatio nutricis ⁊ parentū. non ſede bat ſuꝑ ollas carniū. vino nō eſtuabat. non veſtiebat̉ mollibꝰ. vxorē nō habebat. Aderā ſibi ꝓ omnibꝰ ⁊ ꝑ omnia ad ſolatiū. victū ve ſtem p̄cioſam. Deniqꝫ qualē queſiuit ſapiēs aſſumere ſibi. copulaui ſapientiā ⁊ myſticam Abyſac ſponſam ſunamitē (que incendiū pa tris ſonat) in ſinu repoſui. ¶ Porro qͥd de pͥ mo illo formato Adā dictura ſuꝫ. qͥ tā diu ſal uus manſit qͣꝫdiu ſolus. Data ſuit mulier ī auxiliū. mox iſtū detruſit in exiliū. Raptus eſt Enoch in ſolitudineꝫ paradiſi terreſtris/ ne malicia immutaret ⁊ ſubuerteret cor ipſi us. Placita em̄ erat deo anima illius. Pro pterea ꝓperauit euꝫ deducere de medio iniqͥ tatū. Sedebat Abraā ſolus ſubter ilicē mā bre qn̄ tres vidit ⁊ vnū adorauit. Poſtmo dū gradiens ſolus audiuit ab eis myſteria. Solus erat dū ritum circūciſionis accepit a dn̄o. ¶ Uidit angelū ī ſolitudine Agar an cilla. que de puteo viſionis refocillauit pue rum morientē. ¶ Iacob ſolus pͥmo vidit ſca lā cū angelis deſcēdentibꝰ ⁊ aſcendentibꝰ ⁊ ty pū domus dei. Solus cuꝫ angelo luctat̉ et meret̉ bn̄dici. meret̉ nomine nouo. quaſi mu tatus ī viruꝫ alterū inſigniri. ¶ Moyſes iſte magnus legiſlator didicit in ſolitudine viſio nem magnā rubi ardentis. patrationē mira culoꝝ accepit. populi liberator ⁊ deus Pha raonis inſtituit̉. Poſtmodū ſolus cum ſolo deo vocatus ab eo. d̓ nedio caligīs loquēs ſicut amicus ad amicū. tabulas legꝭ accepit ¶ Deerāt panes ī deſerto. arida erant om̄ia. Ego v̓o nō defui. manna pluens de celo. et aquas ꝓducēs de ſaxo duriſſimo. ¶ Poſtre mo aggregaui mihi ꝓphetas et filios ꝓphe taꝝ nō ſine mirabilibꝰ multis. quorū vitā p̄ ſertim Helye imitatus puer noſter iohānes erat in deſertis ſepe cōfortatus ſpū nō minꝰ qͣꝫ Helyas. ¶ Nūc circūductꝭ vſqꝫ quaqꝫ ocu lis. video turbā magnā ſolitariorū turbam fugientiū. ¶ Paulus ſub palma ꝯcluſus pa ſcit̉ eius fructu. folijſqꝫ veſtitus bibit de fon ticulo caua manu. Uiſitat ip̄m protinus mi graturū magnus ille ſolitarius Anthoniꝰ. cuiꝰ eulogiū ē nō poſſe extra ſolitudinē mo nachū viuere. nō magis qͣꝫ in arido piſce Tt 3 Tractatus vndecimus ¶ Migrat Arſenius in heremū ab angelico iuſſu dicēte ſibi. Arſeni fuge hoīes et tace. et ſaluaberꝭ. Multos hmōi ꝯtemnētes multi tudinē ciuitatū quaſi onagri liberi. ruptꝭ vin culis vicioꝝ. nec clamorē exactoꝝ audiētes/ oſtendūt ipſe narratōes quas appellāt vitaſ patrū. ¶ Sꝫ o bone Ieſu qͣꝫ minimā loquū tur meorū filiorū portionē. quos recepi. qͦs alui. quos ſalubriter inſtitui. ad beatoꝝ om niū ſocietatē recto calle ꝑduxi. dicēte mihi ſa piētia quā dilexi. Tu chara mihi ī pͥmis. O vita ſoror ſolitaria. tu ſuſcipias velim vnam quāqꝫ aīaꝝ ad te. q̄ me diligit. me querit. me colit. ad me vigilat ſine fictōe. Habito ſiqͥ dē ī ocio ſancto. ⁊ eruditis interſum cogita tionibꝰ. Fugio fictū. fugio ſecularit̓ occupa tū. Nā q̄ mihi ſocietas cuꝫ ſeculo/ q̄ ꝑuulis me reuelo. nō diſꝑſis mēte cordis ſui. Eſuri entes implebo bonis. quibꝰ appono mēſam lautiſſimā. ꝓcul eiectis ⁊ dimiſſis diuitibus Suſcipe igit̉ pauꝑculā aīaꝫ que me ſitit. me eſurit. Duc eā tecū in ſolitudinē. illic loque re ad cor eius. ibidē lacta eā ⁊ inebria ab vbe ribꝰ ꝯſolationis tue. qm̄ meliora ſunt vbera tua vino terrene delectatōis in comeſationi bus turbulētis. Si aūt ambulat ī magnis. ſi ī mirabilibꝰ ſuꝑ ſe. ſi nō humiliter ſentit. ſi ꝑ puericiā innocētie/ nō vt puer Iohānes ī deſertis. ſit vt puer iſrael vidēs deū. quē ipſe ſuſcepit recordatꝰ miſcd̓ie ſue. ſit talis aīa ſi cut ablactata ſuꝑ matre ſua. egrediat̉ ⁊ abe at. qm̄ ignorat ſe. paſcat hedos ſuos fetido rū affectuū iuxta tabernacula paſtorū mun danorū. Eſuriat ſiliquas porcorū ī regione lōginqua egeſtatis. nec ſit qͥ det vnde vēter ſuus impleat̉. ſi ſe magnū iā aliqͥd exiſtimat quo deus indigeat ad paſcēdū oues paſcue ſue. ꝓrumpat ad auxiliandū om̄ipotentē eo nō trahente. Si ꝓpterea querat exitū ſolitu dinis/ vel horreat introitū/ eijce ꝓcul inutilē cū hac arrogātia .ſ. que neqꝫ ſalutē ſibi. neqꝫ iocunditatē allatura ē tibi. ſale nimirū ꝓp deterius ē infatuato ꝑ defectuꝫ. ¶ Atuero ſi te querat. te cōplexet̉ in ſimplicitate cordis. ſis ei ꝑadiſus ī bn̄dictionibꝰ. ſis ortus ꝯclu ſus. ſis fons ſignatus cuiꝰ nō deficiēt aque. ſed ſit ei deſertū in ſtagna aquaꝝ ſalientiū in vitā eternaꝫ. Oſtēde ei faciē tuā/ q̄ intrinſec latet/ ſub pallore ⁊ ſqualore tribulatiōis cor poralis. Sonet vox dulcis tua ī auribꝰ eiꝰ ⁊ dic. Ego ſuꝫ illa ꝯtemplatōis mr̄ ꝓximior deo. viſu ꝑſpicacior. venuſtate pulcrior. ſecu rior. ſedatior. ſuauior. ꝑmanētior. deuotior. familiarior. verior. p̄cioſior. diuinior. finali or. ⁊ iō ꝑfectior. amātior ⁊ amatior. ſimplici or. intimior. purgatior. clarior. timoratior. hūilior. obſequētior. citiꝰ impetrās. plꝰ eēn tialiter merēs. fecūdiꝰ ꝓlificās. cuiꝰ ad extre mū finis totus ⁊ aſſiduus ē magnificare de um. ¶ Diſcipulꝰ. Iocūde ſunt laudes iſte. ſed habet dubitationē iſta laudis ꝑticula .ſ. ꝙ vitā ſolitaria ſit plus eēntialiter merēs/ fe cūdiuſqꝫ prolificās. Quō fiet iſtud. vt qui ſo lus ē ſit ī prole fecūdior. formoſior ē rachel. nūquid Lya fecūdior? ¶ Magiſter Sunt merita quedā. ſunt ⁊ ꝓlificatōes/ quas dice re poſſumꝰ accidentales. ſic em̄ hꝫ diſtinctio theologica de duplici p̄mio. vocat vnū eēn tiale. accidētale alteꝝ. Radix meritorū cū ſu is prolificatōibꝰ ⁊ p̄mijs ꝯſiſtit eēntialiter in charitate. q̄ quātitatē merito dat ⁊ p̄mia eēn tialiter iuxta ſui magnitudineꝫ. Porro ſunt exteriora oꝑa quibꝰ ex multitudine et vtilita te proueniēte circa proximos accreſcūt ſepe prouētus ſpiritales ex orōnibꝰ et bn̄factꝭ ali orū. qͦ fit vt euāgelica pauꝑ vidua/ qͣꝫuis pl̓ oībꝰ miſerit ī gazophilaciū dās minuta duo Magna tn̄ exterior largitio cū minori cha ritate/ pōt ſibi facere amicos. pōt pctā redi mere. Iuxta illud. Redēptio hoīs ꝓprie di uitie. ſed in ꝯꝑatiōe eternoꝝ talia nō magna ſunt. Eſt exp̄ſſum verbū Grego. cui rō theo logica ſuffragat̉ ꝙ ꝯtemplatiua maioris eſt meriti. ¶ Diſcipulus Cōpeſcuit obiectiōeꝫ meaꝫ tua diſtinctio de duplici merito. Sed alia ſuborit̉. Quare Ioh̓es baptiſta optima ꝑte dimiſſa quā ꝯtemplando tenebat in de ſerto ad ſeculū venit ad p̄dicandū ſimul ⁊ ba ptizandū. immo ⁊ Herodē arguebat adul terū. ¶ Magiſter. Obediētia ſic impulit. qͣ ſpreta/ ꝯtemplatio ſolitudinis noxia eſt/ nō meritoria. Cōtemplata es frequēter idip̄m ꝯferēs ī corde tuo o ſapiētiſſima feminarū. Placuit in deſerto Iohāni qͣꝫdiu ſibi licuit habitare ſolitariū. Placuit ⁊ obediēdo illi qͥ ſe miſit baptizare ſeu viſibili forma fecit hoc vt probabile ē. ſeu ſecreto ſanctiſpūs affla tu ꝑdoctus ē. Cōquiſiuit in heremo v̓tutes que directionē ſibi ꝯferrēt in ſeculo. Sobri etatē in victu. auſteritatē in veſtitu. lucē ſiml̓ ⁊ ardorē in affatu ⁊ effectu. Erat em̄ lucerna ardens et lucēs. Erat ſtabilis/ nō vt arūdo agitata vento. Erat in p̄dicādo diſcretus. variās p̄cepta pro qualitate dicēdoꝝ. Erat regula viuendi ceteris. quoniā prius incepe rat a ſe. nō īponebat onera grauia penitētie. Super Magnificat XCIIII que prius ipſe nō tuliſſet ſuꝑ ſe. nō docebat ſeu loquebat̉ ex ꝓprijs. qm̄ qui loquit̉ ex ꝓ prijs mēdax eſt. Sed que lucidius explicu it in viſione columbe ſignātis ſpiritūſanctū in voce paterna de nube ad filiū. Primꝰ viā ſtrauit penitētie/ nō ꝓ temꝑali aliquo. ſꝫ eter no celorū regno. Prima vox que de xp̄i ver bis colligit̉ ex euāgelijs poſt illā dū puer in uentus in templo dixit. Quid ē ꝙ me quere batis. fuit ad Iohannē ad queꝫ baptizatu rus aduenerat. dū ꝓhiberet eū Ioh̓es. Si ne inquit mō. ſic nos decet implere omnē iu ſticiā. Et qͥd om̄is iuſticia/ ſi nō humilitas inferiori ſe ſubijciens / ſicut ecōtrario om̄is iniuſticia ſuꝑbia eſt ſuꝑiori ſe p̄ferēs. ¶ Diſci pulus. Eſt ne putandū ꝙ beatiſſima vir go viſitauerit vnqͣꝫ in deſertis cognatū Io hannē/ ⁊ filiolū quodammō ſuū/ tā in vtero dū ſanctificatus eſt. qͣꝫ poſt vterū duꝫ natus ⁊ circūciſus eſt. ¶ Magiſter. Uiſitaſſe euꝫ cū Ieſu ſimul ⁊ Ioſeph/ pie credi pōt. dum ī deſertis ieiunauit chriſtus poſt baptiſmuꝫ Ꝙ ſi Ieſuꝫ ſathan eſt auſus aggredi diuer ſis temptationibꝰ. nō eſt incredibile Iohan nē eius impulſibus exortē nō tranſiſſe. qua tinus ꝓbatus vinceret. ⁊ vincens coronā ac quireret ¶ Attamē (vt aſpicis) diuturna nos locutio traxit ad veſperū. dū ſuꝑ Marie cō templationibꝰ ceperamus habere ſermoneꝫ. ⁊ vix pauciſſimas nūeraſſe ſuffecimꝰ. Quid exiſtimas ſi ꝑ totuꝫ euangelicū contextū ẜm capitula vel rubricas notatas in quattuor vt vnū progredi ſtuderemus? Eſſet iſta ſan cta ⁊ ſalubris recogitatio. ſed ꝓ ſua infinita teminus forte ꝯueniens ad ſcribendū. Nō ſunt itaqꝫ ſolitarijs ⁊ cōtemplātibus expli cande ꝯtēplationes Marie ꝑ ſingula. Mit tant ipſi manuꝫ ad fortia. habent abūde qͣs ruminēt dente meditationis. digerantqꝫ ru minata viuido calore charitatis. ſi nō con tempſerint ea que locutus eſt dn̄s ad Abra am patrē noſtꝝ. ⁊ ſemini eius quod eſt xp̄us in ſecula Amen. Incipit tractatus duodecimus in ꝑſona Marie ꝑ ſoliloquiū ſummatim colligens ſenſum huius cantici canticoꝝ Marie ꝑ notulas centū. qͣſi ꝑ pſal teriū decies decacordū. Suꝑadditꝭ his du obus ꝟſiculis ab eccl̓ia frequētatis ī quoli bet pſalmo. Gloria pr̄i. Sicut erat ⁊c̄. Prima notula Agnificat anīa mea dn̄m. Iu ſte quidē. qꝛ magnificus eſt in m ſāctitate. qꝛ fecit mihi magna qui potēs eſt. qꝛ ſanctū nomē eius. Et exultauit ſpūs meus in deo qui factus ē ſalutaris meus ih̓s me us. qꝛ reſpexit humilitatē ancille ſue. ecce em̄ ex hoc beatā me dicent omnes generatiōes. ¶ Singularia ſunt hec mihi magnifica. vn̄ ſingulariter magnificat aīa mea dn̄m. vn̄ ex ultauit ſpūs meus ī deo ſalutari meo. Sūt alia que magnifice fecit ⁊ oꝑat̉ vſqꝫ mō gene raliter ꝑ decurſus ſeculoꝝ. magnus ip̄e dn̄s ⁊ laudabilis nimis. cuiꝰ magnitudinis nō ē finis. cuiꝰ ſapiētie nō ē numerus. cuiꝰ nō eſt terminus ī bonitate. qm̄ miſcd̓ia eius a ꝓge nie in ꝓgenies timentibꝰ eū. Quia fecit potē tiā ī brachio ſuo. diſꝑſit ſuꝑbos mēte cordis ſui. Quia depoſuit potētes de ſede ⁊ exalta uit hūiles. Eſuriētes impleuit bonis. ⁊ diui tes dimiſit inanes. Suſcepit iſrl̓ pueꝝ ſuū recordatꝰ miſcd̓ie ſue. Sicut locutꝰ ē ad pa tres nr̄os abraā ⁊ ſemī eiꝰ ī ſecula. ¶ Sub hͦ verſuū denario/ meuꝫ ꝯſtituit̉ pſalterij deca cordū. placet imitari patrē meū Dauid regē qui poſt necē Goliadis dn̄o victoriarū non ingratus. Deus inqͥt canticū nouuꝫ cātabo tibi. in pſalterio decacordo pſallā tibi. Bo nū ſane ē ꝯfiteri dn̄o. et pſallere nomī tuo al tiſſime. in decacordo pſalterio cū cātico et cy thara. Diuidit̉ hoc pſalteriū ī duos tomos ſeu ꝑtitōes/ q̄ ex tetracordo ⁊ hexacordo red dūt decacordū. Sonat magnifica dn̄i ſpe cialia ī tetracordo. porro magnifica cōit̓ lar gita cātant̉ ī hexacordo. ¶ Magnificat igit̉ aīa mea dn̄m. qꝛ me dn̄aꝫ ꝯſtituit ẜm nomē meū. Maria nempe ſua interp̄tatiōe dn̄am inſinuat. Futurū ē p̄terea vt me dn̄am nō qͣ lēcūqꝫ. ſed dn̄am mūdi. dn̄aꝫ beatā me dicēt oēs generatiōes. Scitote qm̄ dn̄s ipſe ē de us. deus aūt ſcientiarū dn̄s ē. ſcīe ꝟ̓o inquā q̄ illuminat. que deſcēdit a pr̄e luminū. Pro pterea ꝯſequēs fuerit vt dn̄am me dn̄s inſti tuens illuminaret ẜm nomē ſctm̄ ſuū ⁊ meū Maria qͥppe dicit̉ illuminata. ⁊ ipſe ē lux qͥ illuminat oēm hominē venientē ī hūc mun dū. quāto ampliori ꝑfundit lumine dominā mundi. Proinde ſuꝑeſt vt dn̄a illumīata re fundat lumen ī ceteros. Eſt em̄ lumē ſuijpſi us naturali liberalitate diffuſiuū. quod fa ctuꝫ eſt vt iure dicerer illuminatrix. Sic em̄ ſonat Marie ꝓpriū nomen meū. Sic Ma ria ꝑ ethimologiā dicor maris ſtella. quā ilXt 4 Tractatus duodecimus luminatricē eſſe ꝯſtat. Hec illa ſum q̄ proxi ma deo cardini totius machine mūdi/ diri go nauigātes in ciuitatē. qm̄ nō hn̄t hic ma nentē ciuitatē. ſed futurā inqͥrūt hoīes. Et qͥ hoīes? Certe viatores ꝓcellis huiꝰ marꝭ ma gni grauiter impulſi. fluctibꝰ et cantibꝰ inceſ ſanter impulſi. Futurū eſt ꝑ om̄s generatio nes / vt me ſtellā eſſe maris p̄dicēt. me reſpici ant. curſus ſuos ad illuſtratiōꝫ meā dirigāt. Nec fallent̉ hec agētes. nec errabūt ī deuijs. nec in ꝑiculis ꝯtabeſcēt. Itaqꝫ dn̄o ꝓpicio me dominā inuocātes. me illuminata et illu minatricē aſpicientes. patrie portū ſalutarē introibunt. Hec ſunt q̄ magnificat. magnū prędicat. magnū eſſe apud oēs generationes clarificat ⁊ ſignificat aīa mea dn̄m. ¶ Et exul tauit ſpūs meus in deo ſalutari meo. qui ſa lutē fecit. qui lucem dedit ⁊ gaudiū ī vniuer ſo mūdo. Futurū certe eſt vt decantet om̄is eccl̓ia ſanctorū colentiū ſanctū nomen dei. Natiuitas tua dei genitrix v̓go/ gaudiū an nūciauit vniuerſo mūdo. Salutabit etiaꝫ ⁊ dicet. Aue regina celoꝝ. aue dn̄a angeloꝝ. aue radix ſancta/ ex qua mundo lux eſt orta. Preſignata ſunt pͥdē hec magna q̄ mihi fecit qui potens ē. que iā nūciata ꝑ angelū ꝯpleta ꝯſeruo ꝯferens in corde meo. Nōne cor me um ardens eſſe ꝯuenit? Nonne cantās. iubi lās ⁊ exultās in collatōe tā magnorū? Non ne iuſtiſſima rōne magnificat aīa mea dn̄m. qͥ me ſublimauit in dominā. qͥ me illuſtrauit ꝑ immēſam lucē ſuā. qͥ dominā illuminataꝫ dedit ī lumen alioꝝ. dū extulit me ī ſublimē maris ſtellā directricē nauigantiū. ¶ Cupi ent ex poſteris generatōnibꝰ me beatā dicen tibus/ plurimi cognoſcere. cur nō cecinerim in pͥma ꝑſona. Magnifico dn̄m. ſed ī tercia Magnificat aīa mea dn̄m?. Sil̓r de exulta tione ſpūs ī deo ſalutari meo? Docebunt̉ ex theologicis ⁊ ph̓icis traditionibꝰ cū rethori cis coloribꝰ. magnā ſuꝑ iſtis rationē. ſed nō expectent vt oīa (qꝛ incomp̄hēſibilia ſunt) cō prehendāt. ¶ Sunt in humano corde meo (quod ꝯfert de omnibꝰ) tres ꝑ tropologiam manſiones. Dn̄m imitor patrē meū. ī cuius domo māſiones multe ſunt. Trahit em̄ pro prie dn̄s nomen a domo. qꝛ p̄ſidens et prin ceps aut primꝰ et iconomus in domo ē. Do mīa quoqꝫ ſil̓r a domo. qꝛ pͥncipalis cū dn̄o nomen habet. O iſrl̓ (clamat ꝓpheta) qͣꝫ ma gna ē domus dn̄i/ ⁊ ingēs locus poſſeſſiōis eius. Gerit huiꝰ magne domus imaginē mi crocoſmus hō minor mūdus. Eminet ī hac domo cor. ⁊ in corde domiciliū tricameratū ſeu tricliniuꝫ reꝑit̉. Eſt inhabitator huiꝰ tri clinij animus. hic appellatur vigor ꝑceptiuꝰ ſeu cognitiuus. Conſociat̉ huic aīa q̄ corre ſpōdenter d̓r vis motiua vel affectiua. Fit inde ꝯiugiū philoſophicū et morale ſeu my ſticū. dū vigor ꝑceptiuus animi vel animꝰ / dirigit vim motiuā anīe. Talis ſubinde re ſultat maritalis nexus. vt neutrū iſtorū ꝑ ſe ſufficiat ad generationē ꝓlis vel filioꝝ in bo nis oꝑbus ⁊ meritis. nō aliter qͣꝫ generatio naturalis/ vel a viro ſeꝑatim. vel a femina ſo la ꝑfici nequit. Excludo miraculū quale fe cit mihi et in me qui potens ē. Dū ſuꝑuenit in me ſpūſſanctus/ et virtus altiſſimi obum brauit mihi. qͥn tūc pͥmo deus ſuſcepit iſrael puerū ſuū recordatꝰ miſcd̓ie ſue. dū v̓bū fu it caro factū ¶ Habitāt igit̉ ī triclinio cordiſ animꝰ ⁊ aīa. vir ⁊ vxor ſua. vigor ꝑceptiuus ⁊ vis motiua. vigor cognitiuꝰ et vis actiua. Talē domū cordis/ tales ⁊ inhabitātes ī ea pater meus Dauid rex intellexerat/ dicens. Perambulabā ī innocētia cordis mei/ ī me dio domus mee. Et iterū. Nō habitabit in medio domus mee qui facit ſuꝑbiā. qꝛ tunc dominaret̉ om̄is iniuſticia. tūc fieret ſpelun ca latronū domus dei. Porro nōdū dixim de ſpiritu. nunqͥd putādus ē ī domo cordis ītima locū nō habere? Habet ꝓfecto nō qua lēcunqꝫ ſed vniuerſuꝫ/ quo meret̉ architricli nus noīari. qͣſi pͥnceps triclinij. Hic alio no mine notiori et ꝓprio ſub neutro genere (qͥa nullius eſt generis) vocat̉ libeꝝ arbitriū. pe nes qd̓ ſup̄ma poteſtas ē. Nec mirādū. Cō ueniunt nempe ad integritatē ptātis ſue ani mꝰ ⁊ aīa. vir ⁊ vxorfamilias. vigor ꝑceptiuꝰ ⁊ vis affectiua. Uiderunt hāc ꝯnexionē acu tiſſimi metaphiſici/ noīm pͥmi impoſitores. Diffinierūt arbitriū eſſe facultatē ratiōis et volūtatis. quaſi ꝑ interp̄tationē liberū arbi triū ſit liberū de rōne iudiciū. Uocat̉ hic ip̄a ratio (qͣꝫuis alio termino) vigor cognitiuus qui ē animꝰ ꝑceptiuus. Uolūtas aūt eſt mo tiua vis in aīa. que vtit̉ rōne/ q̄ ꝑ eā ī motibꝰ ꝓprijs dirigit̉. ſi velit iure dici domīa. ſi regi na in cordis domo/ et intimo regno magno pͥncipari. Regnū ſiquidē dei intra nos ē. vbi ſub dn̄o ſup̄mo deo regnat ſpūs ꝑ deiformi tatē decoreꝫ indutus. Alioqͥn deponit̉ de ſe de dignitatis ſue. ⁊ diſꝑgit̉ ſuꝑbꝰ mente cor dis ſui. Quo ꝯtra ſpūs cum aīo ⁊ aīa bn̄ re gulatus ⁊ actus/ exultat in deo ſalutari ſuo. Colligit̉ hoc loco reſultās imago ⁊ ſil̓itudo Super Magnificat XCIIII beatiſſime trinitatis ⁊ appropriatorū ſuoꝝ. Spūs architriclinus ⁊ iconomꝰ potentiā patris ⁊ pͥmeuitatē retinet. Porro filij ſapīa relucet ī vigore animi ꝑceptiuo. Motiuitas ꝟo ſanctiſpūs ī animi vi motiua preſentat̉. I ¶ Et qm̄ in paucioribꝰ via magis patet. con ſtituamus totā domū microcoſmi ſeu mino ris mūdi/ in corde p̄ſidentis ī domo. Dica mus animū ⁊ animā virū ⁊ vxorē. ſponſum ⁊ ſpōſam. quorū ſepe vox eſt eadē. ſicut ideꝫ eſt nō corpus ſed anīa ⁊ animus. Preficitur huic domui ⁊ vniuerſe familie cogitationū/ affectionū ſpūs deiformis vice ſanctiſpūs. factus idē cū eo. Nā qͥ adheret deo vnꝰ ſpūs eſt. Et hec emphatica nō eēntialis locutio qua fit vt abſtractū ponat̉ ꝓ cōcreto. deꝰ pro diuino. ⁊ ꝓ ſpūali ſpūs / vt fiat vehementior exp̄ſſio. Suꝑeſt ſermo de triplici mō coniu gij myſtici qd̓ celebrat̉ cū animo ⁊ aīa. iuxta triplex habitaculū ī triclinio cordis domus cordis. Diuerſificat̉ nempe ꝯditio aīe/ ꝓ va rietate habitaculorum cordis. vnuꝫ eſt infi muꝫ. aliud mediū. terciū ſupremū. Anīa tan qͣꝫ ancilla eſt in infimo. Anima quaſi ſocia et libera ⁊ compar reſidet in medio. ſed anime in ſupremo locate nō dominat̉. nō iungitur animus vir ipſi ſic habitāti tanqͣꝫ ancille vel comꝑari. ſed vt domīe ſue cuſtos ordinatꝰ in ſolatiū datus. Ego Maria talis data ſū in ſponſā virginali meo viro iuſto Ioſeph Nō vt me humiliaret. nō vt parerē ex eo. ſed vt cuſtos ⁊ teſtꝭ ⁊ nutritius ſedulus eēt. Pe perit Elyſabeth vxor libera. qͣꝫqͣꝫ ſteril̓ ex vi ro Zacharia tanqͣꝫ in medio cenaculo. Pe pererūt ancille Iacob ꝑ myſteriū Bala ⁊ zel pha. ꝓlē in inferiori cenacl̓o cū liberaꝝ Lye ⁊ Rachel filijs numeratā. Loquēs introdi cit̉ anima in canticis canticorū/ dū reſidet ī ſuꝑiori cenaculo. dū vult eſſe verbigena non ex virili ſemine naturalis animi. ſed myſtico ſpiramine ſolius ſpūſſancti qui eſt ſpūs ver bi diuini. Uox eiꝰ ē. Oſculet̉ me oſculo oris ſui. Et paulo poſt. Indica mihi quē diligit aīa mea. vbi paſcas. vbi cubas ī meridie: nō querit infimū. nō mediū ſed ſup̄mū. in meri die eternitatis cubiculū. vbi et cenaculū ē re fectiōis cibi qͥ nō perit. locꝰ paſcue vbi nihil deerit̉. ¶ Erat anīa mea ẜm meliorē ſui por tionē que ab imminētia mēs dicit̉/ ꝯcluſa in hoc ſuꝑiori cenaculo. quādo fecit mihi ma gna qui potens eſt. Cōplacet dn̄e deus me us rex vniuerſe creature tue Cōplacet recor dari ⁊ ꝯferre in toto corde meo ſupͣ. ſub et in medio. qualia quantaqꝫ fuerunt magna q̄ fe cit mihi magnificatus vehemēter ⁊ glorioſe ¶ Miſſus ē angelus tuus Gabriel ī ciuita/ R tē galylee. que trāſmigratio. que volubilis. q̄ rota ꝑ interp̄tationeꝫ ſignificat̉ ꝓpter volu bilē ad iuſſa tua ꝓmptitudinē. Porro nomē ciuitatis ab vnitate. qͣſi ciuiū vnitas. Naza reth aūt a floritōe nūcupat̉. Iure quideꝫ. qꝛ flos campi ī ipſa nutritus ē. Erā deſpōſata viro. vere ſic dicto a viribꝰ ⁊ virtute. vere no minato Ioſeph ab augmēto. vere de domo Dauid a nobilitate ⁊ māſuetudine. Erat vir gini mihi nomē Maria. Nō eram a viro co gnita vel cognoſcēda. Uotū obſtabat ſiml̓ et ordo diuine ſapiētie ꝯſtitutus ab eterno. Salutauit ingreſſus angelus ad me ſolita riaꝫ clauſo litterali ⁊ ſpūali cubiculo. Dixit. Aue gratia plena dn̄s tecū. Collocauerā ad oſtiū cuiuſſibꝫ cenaculi/ prudentē ꝓ oſtiaria cognitionē. Hec vt audiuit angelicā ſaluta tionē/ ſtetit ⁊ cogitabat ſecū ⁊ mecuꝫ qualis eſſet illa ſalutatio. nō erat p̄ceps eius conſili um. nō ſubditus ad quēlibet ingredientē et blandientē applauſus. Me turbatā ꝯſolatꝰ eſt angelus/ me noīe meo vocās. Ne timeas inqͥt Maria inueniſti gratiā apd̓ deū. Gra tias deo ꝙ inueni. qꝛ inueni quē multuꝫ diu qꝫ queſiuerā. Promiſit me ꝯcepturā paritu rāqꝫ filiū Ih̓m noīe/ qui eēt magnus ⁊ filiꝰ altiſſimi vocaret̉. Promiſit daturū illi deuꝫ ſedē Dauid patris eius. Promiſit qꝛ regna ret in domo Iacob in eternū. ⁊ regni eiꝰ non eſſet finis. Erat itaqꝫ regnuꝫ illud nō terre nū quod vtiqꝫ finit̉. ſꝫ celeſte. Fallunt̉ ergo iudei Meſſyaꝫ expectātes (neſcio quē) tēpo raliter apud eos regnaturū cū potētia pom paqꝫ ſeculari. cū de pauꝑtate regnaturi meſ ſye. de paſſione ⁊ abiectōe ſua ꝓphetie om̄es ad tempora Meſſye reſpiciētes implete ſint Queſiui modū ab angelo. docuit/ ⁊ exēpluꝫ Elyſabeth cognate ſterilis induxit. Cōſen ſi dicēs. Ecce ancilla dn̄i. Fiat mihi ẜm ver bum tuū. Iunxi cuꝫ humilitate nature ma gnanimitatē fidei ⁊ gr̄e. Cōcepi mox filiū al tiſſimi. Mulier a ſexu nō a corruptiōe ſic di cta. viꝝ mox circūdedi. qꝛ totū in v̓tute ꝑfe ctū. Predixerat hͦ Hieremias. Faciet nouū dn̄s ſuꝑ terrā. mulier circūdabit viꝝ. ¶ Fuit L hec ꝯceptio mirabil̓ ī infimo cenaculo anīe mee. īmo ſub ea ī ꝑte vegetatiua. nutritiua et generatiua. Hāc hūilitatē ancille ſue reſpe xit ī carne mea deus Nā matrice feminea qͥd humilius? Mirabat̉ olim ⁊ nūc letabiture Tt 5 Tractatus duodecimus letata cantabit deo ſalutari meo oīs eccleſia ſanctorū. Tu ad liberandū ſuſcepturꝰ hoīeꝫ nō horruiſti v̓ginis vterū. Beata prorſus ⁊ dignatiua ſuſceptio. vn̄ me matrē dei. matrē gratie. matrē miſcd̓ie. mebtāꝫ deniqꝫ dicent oēs generatōes. Un̄ collaudabunt ꝙ extol lēs quedā mulier de turba vocē dixit. Btūs vēter qͥ te portauit. ⁊ vbera que ſuxiſti. Sed nō horruit plane. Cōceptio nempe pͥus effe cta ē ī ſuꝑiori cenaculo cordis ꝑ virtutē gra tie ſeminalis. que virginalē aīe mee portiun culā eleuauit diuinitꝰ / vt eſſem mater vbi ꝑ dignatiuā ſuſceptionē prius in mente qͣꝫ in carne. Tūc tenebre cognitōis noſtre moral̓ lucē nō tā ꝯp̄henderūt qͣꝫ apprehēderūt. Ni hil em̄ aliud ab ipſo plene ꝯp̄hendit ip̄m ni ſi idip̄m. Tunc dedit omnibꝰ quot qͦt recepe runt eū poteſtatē filios dei fieri. his qui cre dūt in noīe eius. dū nos diuinitatis ſue ꝑti cipes eſſe tribuit. Felix Iohānes generꝭ no ſtri lux ⁊ decus. felix qͥ miſſus es a deo vt te ſtimoniū ꝑhiberes de lumine. et de his q̄ ad dexterā altarꝭ incēſi. q̄ orāte vniuerſo popu lo. que ꝑ Gabrielē. que cū ꝓphetatiōe futuri meriti. que cū ſil̓itudine ad Helyā repromiſ ſa ſunt/ fuit celebrata ¶ Grata mihi erit recor datio tēporis illius. qn̄ de Nazareth licen tia recepta a virginali ſpōſo. a iuſto Ioſeph. abij in mōtana cū feſtinatōe. Intraui in do mū Zacharie. ſalutaui Elyſabeth. exclama uit ſalutata. Et vn̄ hoc mihi vt veniat mat̓ dn̄i mei ad me? Cauſaꝫ addidit cognitōnis exultationē infantis ī vtero. Subiecit. Be ata que credidiſti. qm̄ ꝑficient̉ ea q̄ dicta ſūt tibi a dn̄o. Magnifici nēpe ꝓprietas eſt con ſummare qd̓ īcepit. ⁊ certe dei ꝑfecta ſūt oꝑa Subdidi ꝓtinꝰ ip̄more ꝓprio qd̓ diu mēte prius tractauerā/ cāticū nouū ī iubilo. Ma gnificat aīa mea dn̄m Et exultauit ſpūs me us ī deo ſalutari meo. Mouebat ſpūſſctūs ſpūs bn̄dicti fructus vētris mei/ totum cor meū. vt in aīa ⁊ in ſpū cū exultatōe magnifi caret dn̄m. Dederat iaꝫ cognoſcere poſterio rē decurſum ꝑ oēs generatōes ſeculorū. quā tū iudicauit talis filiꝰ illuſtrare talē matrē ꝓ bn̄placito voluntatis ſue. Hinc iſta p̄nūcia tio ꝓphetica Ecce em̄ ex hoc beatā me dicēt om̄es generatōes. Iungunt̉ alie poſtmodū in hexacordo pſalterij de miſcd̓ia dei. in ꝓge nie ⁊ progenies cū reliquis. Atuero delectat plurimū ꝯferre in corde meo ſuꝑ iſtis noībꝰ dn̄m ⁊ deo ſalutari meo. Eſtimauerūt ꝑſcru tatores ſeculi. ꝙ ꝓpter relationē actualeꝫ ad creaturas/ deus ab eterno dictꝰ fuerat dn̄s. Sed ſi vniuerſa creatura ꝯueniret in vnuꝫ. poſſet expͥmere vocē ſupplicē patris mei da uid. Cōſerua me dn̄e. dixi dn̄o/ deꝰ meus es tu. qm̄ bonorū meoruꝫ nō eges. Deus itaqꝫ ſicut fuit ab eterno ſine creaturꝭ deus. ita di ci poteſt fuiſſe dn̄s. nō ꝑ aciualem ſed ꝑ apti tudinalē creaturarū poſſibiliū ad ſe relatōeꝫ Deus em̄ pleniſſimo ⁊ liberrimo iure dn̄at̉ ſue creature ſiue ſit ſiue nō ſit Pōt em̄ ſi vult educere in eſſe nō exiſtētes. ⁊ rurſus eas in ni hilū redigere que iā exiſtūt. cui nulla poteſt creatura dicere/ cur ita faciſ? Qualis eēt hec ī dn̄o maieſtas .i. magnitudinis ſtatus. ſi ad ſui magnitudinē deꝰ creaturis exiſtentibꝰ in digeret? Uidit anīa mea ī arce poſita dom cordis mei/ magnificū nimis ⁊ immēſuꝫ do miniū dn̄i dei. Cecinit idcirco ꝑ iubilū Ma gnificat aīa mea dn̄m. Excitauerā ꝑ pſalmi ſte vocē crebrius eā. Bn̄dic aīa mea dn̄m et oīa q̄ intra me ſunt nomī ſācto eius. qꝛ ſctm̄ nomē eius. Cōſiderabā qꝛ nihil accreuerat ſibi. ſed creaturis ex eaꝝ ꝓductiōe. Nulla eſt apud eū trāſmutatio neqꝫ viciſſitudinis ob umbratio. Semꝑ ē qͥ ē ſꝑ qͥ potēs ē. Et hͦ ē pͥmū ſanctū nomē eius. Qui eſt inquit miſit me ad vos. Addidit ſpūs meꝰ. Exultare po terat pro om̄i laude. ſatis ē deū noīare deuꝫ: qm̄ maiꝰ eo cogitari nō p̄t. Addidit ad exp̄ſ ſionē vſitatiſſimo more totiꝰ ſcpͥture (maxīe pͣs. In deo ſalutari meo. ¶ Prolixꝰ nimis eēt ſermo. ſi myſteriū ꝯtentū ī v̓bis iſtꝭ dn̄o deo ſalutari meo q̄reret expͥmere. Myſteriū ſiquidē beatiſſime trinitatis cū appropriatꝭ ꝑſonaꝝ ꝯtinet̉ his termīs. dn̄s deꝰ ſalutaris meꝰ. ſimul et habitudo creature intellectual̓ ad ip̄am trinitatē. Capax em̄ eiꝰ eſt ſola. et ꝑ beatitudinē ꝑticeps ipſius .i. ꝑfecte capax eē poteſt. Spectat dn̄s ad potentiā adiutiuā actu vel aptitudine. Spectat deus ad ſapi entiā prouiſiuā. Spectat ſalutaris et meus ad bonitatē reductiuā. ¶ Cōꝑat̉ oīs creatu ra qͣꝫtūcunqꝫ tenuis entitatꝭ ad iſta tria. vn̄ ſortit̉ vnitatē. veritatē et bonitatē aliquā ſuo mō ꝑ analogiā ad pͥmū ens. vnū. veꝝ. bonū Sortit̉ modū. ſpēm ⁊ ordinē. Sortit̉ deni qꝫ mēſurā. numeꝝ ⁊ pōdꝰ. Reddant̉ ſingula ſingul̓. ¶ Porro creatura intellectual̓/ longe altiori ⁊ diuiniori ꝓximioriqꝫ dignitate po tētiā. ſapīaꝫ ⁊ beniuolētiā diuīas īmitat̉. Di cebat̉ nūc rō. qꝛ triū iſtoꝝ capax eſt. Et quō capax? Certe ꝑ memoriā. cognitionē ⁊ amo rem. Deniqꝫ ꝑ influentiā gratuitā ꝑfecte ca Super Magnificat LL XCIIII pax. hoc ē ꝑticeps eſſe pōt. Nulla ſiqͥdē alia creatura ꝯꝑat̉ ad deū ſicut ad obiectū cogno ſcibile. amabile ⁊ memorabile p̄ter ītellectu alē. Sola igit̉ ſcit ⁊ pōt ſi vult magnificare creatorē oīm vt dn̄m ſuū. vt deū ſuū. vt ſalu tare ſuū. ⁊ ita ſuū/ vt ſemel habituꝫ ⁊ poſſeſ ſū nūqͣꝫ ꝑdere poſſit inuita ¶ Fuit in me ſpāl̓ ratio/ cur appellaret̉ ſalutaris meꝰ qd̓ ē Ie ſus meus. ꝓpter maternalē p̄rogatiuaꝫ. ẜm quā voluit etiā dici filius meꝰ. immo ⁊ ſub ditus eſſe meus. O deꝰ altiſſime. quis qual̓ quāta maieſtas quāte hūilitati. Sed minu it admirationē dū venit ad pctōres ſeruꝰ eē. opprobrium hoīm ⁊ abiectō plebis vſqꝫ ad mortē crucis. Dat̉ hic documētū quatinus ad hec noīa. dn̄s deꝰ meꝰ. aīa vel ſpūs ſemꝑ aſſurgat. In timorē ſanctū ꝓpter maieſtatꝭ dominiū. In honorē piū ꝓpter ſapiētie de cus eximiuꝫ. q̄ ſua dignitate trahit ⁊ allicit. Deniqꝫ in amorē ſinceruꝫ ꝓpter poſſeſſiōis bn̄ficiuꝫ. Etem̄ plus amamꝰ q̄ noſtra ſunt. Nomē v̓o ſalutarꝭ ⁊ ſalutis complectit̉ hec tria. qꝛ replet indigentiā iraſcibil̓ q̄ tēdit ī ar duū. rational̓ q̄ tēdit in honeſtū pulcꝝ et ve rū. necnō ꝯcupiſcibilis/ q̄ ſe iūgit et intimat ad bonū ꝯſummatiuū ⁊ vnitiuū vmbris de relictis. Quo fit vt turpiora iudicet ⁊ horre at recta ratio/ q̄ magis eā ab honeſtatis no bilitate ⁊ libertatis ſede deijciunt. ſicut luxu ria ⁊ gula. Pulcerrima ꝓinde virginitas nū cupat̉. ¶ Trahit̉ hec altiſſima et ꝓrſus iugit̓ ruminada ꝯſideratio ex ipſis nature ꝓprieta tibꝰ. Natura qͥppe filia dei patrē imitat̉. Cō cluſerūt ph̓i cultores ſui / ꝙ nō pōt inueniri niſi triplex ratio boni. vtilis .ſ. delectabilis. et honeſti. Rurſum triplex hec rō tota nō re perit̉ in alijs qͣꝫ intellectualibꝰ creaturis. ⁊ hͦ aduerterūt pauci nimis. Creature inanima te tendūt in ſolū ꝯueniēs eis ⁊ vtile abſqꝫ de lectabili .ſ. ad loca ſua ꝓ ꝯſeruatōę. vl̓ ad acti ones pro ſui multiplicatōe ne ſpes deficiat. Creature ſenſitiue tendūt vltra bonū ſuum vtile ad delectabile. ſed nō ad honeſtū. Crea ture intellectuales tendūt ſub hac ratiōe tri plici ad ob iecta ſua. maxime ad honeſtū. ve rū ſiquidē ſi recte ſunt/ aut ſolū apparēs ſi ꝑ uerſe. Eſt em̄ ſingularis ⁊ eminēs ꝓprietas anie rōnalis vt appetētiſſima ſit honeſtatis Sūt ī aīalibꝰ ⁊ auibꝰ qͥbuſdā. quedā ſimula cra ꝯcupiti honoris. qꝛ pugnāt vt vincāt. ſꝫ radix ē nō honeſtū bonū ſed vtile. vt ꝓ nidis vel delicioſum/ ꝓ cibis ⁊ prolificatōe. Sil̓r ⁊ brutalibus homībꝰ qͥ comꝑati ſunt iumētis inſipientibꝰ. quibus nō ē intellectꝰ ¶ Nō ne magnificus. nōne potēs dn̄s. ſic magnifi cās ⁊ extollens aīam ⁊ ſpm̄ rationalē. ſic ꝑ hͦ triplex bonū replēs/ ſi nō repleuerit om̄e in bonis deſideriū .ſ. que repletio beatitudinis eſt ꝯſummate fundamētū? Magnificate igi tur mecū dn̄m o filij hoīm. ⁊ exaltemus no mē eius ī idip̄m. Canāt oēs et dicāt ſinguli mecū. Magnificat aīa mea dn̄m. Itaqꝫ bo nū ē ꝯfiteri dn̄o. ⁊ pſallere noī tuo altiſſime. In decacordo pſalterio cū cātico ī cythara. ¶ Om̄ipotēs pater tuus (o ſpūalis anīa) qui poſſidet. fecit ⁊ creauit te. noluit te derelinq̄ re ſine muſica delectatōe. Uoluit in primis te in cāticis exerceri. Nutriūt hec amorē ſan ctū. qꝛ ſpūm exhilarāt. delectāt mentē ⁊ letifi cant. oblectant aīam. Totū proinde cordis tricliniū gaudio replēt in voce exultatōis et ſalutis. Complet̉ ille decacordi pſalterij Da uid patris mei finis ī vnū. Oīs ſpūs laudet dn̄m Spūs (vt diximus) ē architriclinꝰ cor dis. princeps cordis. Iconomus domꝰ ſue vocat̉ ex nature ſue ꝓprietate. liberū arbitriū aut ſpūs liber arbitrio. Cōſurgit ptās eius ex anīo ⁊ aīa viro ⁊ vxore modis expoſitis. Nō em̄ eſſet ſpūs liber / ſi ſola ſibi ptās eſſet ꝑceptiua/ nō etiā motiua. Neqꝫ ſi ptātē ha beret mouēdi ſe. nō etiā cognoſcēdi ſe/ ſpūs libertate polleret. Et qm̄ ptās vtraqꝫ ſibi cō uenit/ facultas a facilitate dicit̉ illa poteſtas Sic em̄ duo ſimul ꝯueniētes ad tractū na uis/ facultatē ſortiunt̉ quā nō hꝫ qͥſqꝫ per ſe ſumptus. Sic ad ſcribendū ꝯcurrūt/ oculꝰ viſione ſua dirigēs. ⁊ manus digitoꝝ motu ſcribens. alioqͥn nō eſſet facultas/ hoc ē faci litas in formatōe lr̄aꝝ ¶ Hoc plane cognito O memoriterqꝫ retento/ fiat adaptatio finalis. quō ꝯcordat pſalteriuꝫ cū cātico et cythara. Dicat igit̉ ip̄e ſpūs. Exurge gl̓ia mea. exur ge pſalteriū ⁊ cythara. Sonet pſalteriū ab alto. fidiculas hꝫ ex auro vel auricalco. dat ſpūs deiformis/ aīo ⁊ aīe dū reſidēt ī excelſo cordis habitaculo tanqͣꝫ ī arceſyon q̄ ē apex mētis Dat inquā pſalteriū. dat idē ſpūs aīo ⁊ aīe dū manēt ī infimo tabernaculo cytha ram que ex imo ſonat. q̄ ex corio deſiccato et tenſo cū cordulis neruorū tortis ꝯtexta eſt ī ſignū mortificate carnis. Sub inde cāticū ꝯmemoratū int̓ pſalteriū ⁊ cytharā. dat ſpūs aīo ⁊ aīe. ſpōſo et ſpōſe. dū mediū locū myſti ci cordis tenēt. In pͥmo ſola eternitas. In ſcd̓o euit̓nitas. In tercio materialitas inſpi cit̉. Ueniat etas qn̄ ꝑtrāſibūt pl̓imi. ⁊ mul Tractatus duodecimus tiplex erit ſcīa. qn̄ ſapīa abſcōdita ī myſterio copioſiꝰ eluceſcet. Multa em̄ habeo ſuꝑ iſtꝭ dicere q̄ mō portare nō pōt vnuſqͥſqꝫ. Exur gat cū dilucl̓o ſpūs exhilaratꝰ ⁊ pſalterio de cacordo cū cātico ī cythara. Exurgat ī gl̓ia ſua. exurgat diluculo. dū aurora lucis ꝑ gra tiā rutilat. dū hyems infidelitatis trāſijt. im ber carnal̓ ſenſus abijt ⁊ receſſit. trahens de orſuꝫ. lumēqꝫ ꝯglutinās. flores ſctōꝝ deſide riorū pulcerrimi ⁊ vernātes apparuerūt ī ter ra. q̄ prius mortis ⁊ aliena/ facta ē vite ⁊ nr̄a Tp̄s putatōis palmitū minus vtiliū adue nit. Uox turturis caſti gemitꝰ ſuauiſqꝫ plan ctus audita ē ī terra nr̄a. q̄ a vicijs derelicta deſerta ē. ſed v̓tutibꝰ ſpecioſa. pingueſcens ⁊ vberrima ficus q̄ (ſicut vitis et oliua/ noluit deſerere dulcedineꝫ ſui fructꝰ vt regnaret int̓ ſterilia ligna ſcl̓i) ꝓtulit groſſos ſuos. vinee florētes ſub vnica vite q̄ eſt eterna ſapīa. Et ſub agricola pr̄e/ odorē dederūt. bonis in vi tā. ſed mal̓ ē odor mortꝭ. Quid ſuꝑeſt niſi vt vox ſpūs deiformis imaginē habens dilecti nūc audiat̉ ⁊ dicat ad aīaꝫ qͦcunqꝫ fuerit ha bitacl̓o collocata. Surge ꝓpera amica mea immaculata mea ⁊ veni colūba mea. Colū ba ꝓut manet ī inferiori. Immaculata ꝓut tenet ſuꝑius. Amica prout reſidet in medio. Audiat̉ ſeq̄ns exhortatio. On̄de mihi facie tuā. Sonet vox tua ī auribꝰ meis. Uox em̄ tua dulcis/ ⁊ facies tua decora. Quidni rn̄de at amica delicijs plena. Dilectꝰ meꝰ mihi ſu quis ē. pulcer ⁊ decorus. ⁊ ego illi. qꝛ delicie ſue eſſe cū filijs hoīm. Nā ſi delectabit̉ deus in oꝑbꝰ ſuis. quāto putādꝰ ē ampliꝰ delecta ri in hūana natura quā poſſidet ī filiā ⁊ here dē gratiſſimā/ quam fecit ī imagine pulcerri mā. quā creauit ī facultate liberi arbitrij ſub ſe potētiſſimā. Siqͥdē ex ip̄o creata ē in eēn tia immortal̓. Per ip̄m facta ſeu formata eſt vigore ꝑceptiue intellectual̓ In ip̄o poſſeſſa eſt in vi affectiua ſeu dilectiua. duꝫ ad ſuum principiū redit circulariter ꝑfectibil̓. ¶ Lau dauit in pſalterio aīa mea dn̄m ſub duplici cordula. Prima ī exultatione ſpūs. In deo ſalutari meo. Rapta quippe ſum ī cordis ar cē. etiā ī ſpū. immo ⁊ extra ſpm̄. Exemplo re gine Saba. q̄ ad aſpectū ſapīe Salomōis ī ordinatis oꝑbꝰ ſuis nō habebat vltra ſpm̄ Et certe plꝰ qͣꝫ ſalomō hic. Pſallit hīc ꝓphe ta Dauid pr̄ meꝰ. Quā magnificata ſūt oꝑa tua dn̄e. oīa in ſapientia feciſti. impleta ē ter ra poſſeſſione tua. immo eleuata ē magnifi cētia tua ſuꝑ celos ⁊ terrā. Hic ē in cuiꝰ ſalu tari deficit aīa mea dn̄e deꝰ meus. Ocl̓i mei defecerūt ī ſalutare tuū. Mirabil̓ ꝓrſus ſed felix hec defectio. ¶ Laudauit in cythara aīa mea dn̄m. magnificās eū. qꝛ reſpexit hūilita tē ancille ſue. mortalitatē in me ſuſcipiēs na ture. Laudauit in cantico anīa mea dn̄m ꝑ vniuerſos modulos qͥ ſequunt̉ ī hexacordo Gratia cū Elizabeth/ que dei ſaturitas īter pretat̉/ ſicut ⁊ Zacharias dei memoria. Hec de filiabꝰ Aarō ī lege. ꝓphetis ⁊ pſalmis eru ditiſſima. vetus mulier ⁊ noua mr̄. ſed ī anti qͥs ē ſapiētia/ maxime dū partꝰ Ioh̓is .i. bo ni oꝑis in qͦ gr̄a comitat̉. Laudauit hec ely ſabeth dn̄m exclamās voce magna ī cātico oris. Sēſerat em̄ ex Ioh̓is p̄ gaudio ⁊ exul tatōe/ dn̄i pn̄tiā ī me. cāticū īcepit a me. Bn̄ dicta tu ī mulieribꝰ. ⁊ bn̄dictꝰ fructus ⁊c̄. Et vn̄ hͦ mihi vt veniat mr̄ dn̄i mei ad me? Erat Zacharias ſapiētiſſimus. qꝛ ſacerdos dei al tiſſimi. ꝑdiderat ꝓ ſigno vſū vociſ. quē nata vox clamātis dei poſtmodū mox vt nomen ſcpͥſit/ reſtituit. Cōtuleramꝰ plurima ſpacio menſiū triū Eliſabeth ⁊ ego verbis illi nuti bus ⁊ ſignis. Protinus vt ſolutū ē vinculū lingue eiꝰ/ collaudauit dn̄m diluculo naſcen tis aurore ꝑ gratiā roriflue. Canticū eius fu it ſub triplici tetracordo. ⁊ ꝑſonuit ter nomē ſalutis. Et qͥd ſalus niſi Ieſus. Et qͥd ſalus niſi virtus replēs totā indigentiā ſui paſſi. Quid hec ſalutaris repletio ī hominibꝰ niſi beatificatio? qͥd hec beatificatō niſi bn̄dicta viſitatio? De qͣ Iob. Et viſitatio tua cuſto diuit ſpm̄ meū. ¶ Bn̄dictꝰ igit̉ dn̄s deus. qꝛ viſitauit ⁊ fecit redēptionē plebis ſue. Et ex altauit cornu ſalutꝭ nob̓. Sꝫ vbi exaltauit cornu ſalutis. hoc ē potētiā ſalutarē? Sub dit. In domo dauid pueri ſui. Poſſeꝫ ꝑ ſin gulos modulos ꝯcordare triplex hͦ tetracor dū Zacharie in xij. v̓ſiculis cuꝫ meo pſalte rio decacordo. Dixit ſalutē a dn̄o factā ī do mo dauid pueri ſui. Sicut locutꝰ ē ꝑ os ſan ctorū ⁊c̄. Cōſonat vltimis pſalterij mei v̓ſi culis. Suſcepit iſrael puerū ſuū. Sicut lo cutus eſt ad patres noſtros. Dixit ſalutē ex inimicis futurā. et plebē humilē deo ſeruitu rā. In ſanctitate ⁊ iuſticia corā ipſo. Totaꝫ hanc ſententiā meū ꝑſonuit hexacordū Col loquens ⁊ alloquens puerū cuꝫ quo iā erat manus dn̄i. Preibis inquit an̄ faciem dn̄i ad dandā ſcientiā. nō qualēcunqꝫ ſed ſalutꝭ. ecce tercio iaꝫ dicta ſalus. Inde eſt ꝙ reuela uit angelus chariſſimo v̓ginali et iuſto viro meo Ioſeph d̓ bn̄dicto Ih̓u ſctō meo. voca Super Magnificat XCIIII his nomē eius ih̓m. Cām addidit. Ip̄e em̄ ſaluū faciet ppl̓m ſuū a pctīs eoꝝ. ¶ Pretere undū nunqͥd ē cāticū angeloꝝ. Immo ma gis eo ꝯmemorādū. qͦ ſubito facta ē cū ange lo multitudo militie celeſtis qͣſi chorum du cēs. Premiſit hic chorꝰ caſtrorū pſalteriū in choās a ſūmo. Gl̓ia ī excelſis deo. Iūxit ci tharā cū pſalterio. ⁊ ī t̓ra pax ⁊c̄. Uox ipſoꝝ laudātiū deū nōne cāticū ē? ¶ Nōne ſil̓r ē cā ticū ī ip̄a tā multiplici ⁊ ſedula paſtoruꝫ lau de? Reuerſi ſunt gl̓ificātes ⁊ laudātes deum Silemꝰ paſtorales ad lr̄aꝫ fiſtulas. tympa nū ⁊ chorū. cordas ⁊ organū. tybias ⁊ cym bala. Plꝰ anagogia nos delectat. ¶ Nec īcō mēoratꝰ abibis o Simeō iuſte. pie. lōgani mis. timorate. Tu veniēs ī ſpū ī tēplū. dum induceremꝰ ego ⁊ pr̄ eiꝰ puerū ih̓m cū oblati onibꝰ hoſtiarū. cū redēptōne qͥnqꝫ ſicloꝝ. tu puerū ī vlnas ſuſcipiēs ⁊ grās agens cecini ſti. Nūc dimittꝭ ſeruū tuū dn̄e ẜm v̓bū tuū ī pace. qꝛ vi. ⁊c̄. Sufficere potuerat ꝓ ſūma laudis ⁊ gl̓ie verbū hͦ ſatꝭ vnicū qd̓ exp̄ſſiſti Lumē ad reuelatōꝫ gētiū. Cōtuliſti mecuꝫ de ſuſceptōe iſrl̓ pueri ſui. vocās ip̄m ſaluta Qre gl̓iaꝫ pleb̓ ſue iſrl̓. ¶ Exhilareſce nūc rex ⁊ pr̄ meꝰ dauid pſaltes dn̄i. Cōpleri ſentis ⁊ intelligꝭ exhortatōes tuas totiens ī pͣs. poſi tas/ iterū iterūqꝫ repetitas. Cātate dn̄o cāti cū nouū. Exurge gl̓ia mea. exurge pſalteriū ⁊ ꝙythara. exurgaꝫ diluculo. Hꝫ aliqͥd dilu culuꝫ iſtud myſterij. etiā intellectū lr̄alit̓. Di xit dauid alio loco me ſignificās. Sctīfica uit tab̓naculū ſuum altiſſimꝰ. Adiuuabit eā deꝰ mane diluculo. Dedit ⁊ titulū pͣs. illi cu ius initiū fuit v̓buꝫ ī cruce filij mei. Deꝰ de meꝰ vt qͥd me dereliqͥſti. Dedit inquā tituluꝫ ꝓ ſuſceptōe matutīa. Petit ī cāticꝭ ſpōſa ſpō ſuꝫ. Mane ſurgamꝰ ad vineas. qn̄ .ſ. aſpiret dies eternitatꝭ. ⁊ inclinent̉ vmbre mortis hu ius. Rurſus inter tot oꝑa dei facta ꝯmemo ratio ſpālis eſt ꝑ ꝓpheta diluculi. Tu fabri catꝰ es inqͥt aurorā ⁊ ſolē. Et ſane qͥd aurora pulcriꝰ? qͥd iocundiꝰ? qͥd ſalubrius? Ad ho mines venit ī ſuſceptiōe matutina ros lucꝭ. ros refrigerās: ros fecundans. Rorat deſuꝑ iuxta votuꝫ ꝓph̓e. Rorate celi deſuꝑ. Inde dn̄s ait. Ego ros/ ⁊ iſrl̓ qͣſi liliuꝫ germīabit. hͦ rore ꝑfuſa ꝯcepi ſatietatis fructum. hͦ rore mēs impleta inſtar teſte oui rore pleni/ trahi tur a radijs ſolis ī excelſum. Citharizāt ī au rore diluculo. pſallunt. iubilāt alacrit̓ volu cres ſpūales. Sunt exultatiōes dei ī guttu re eoꝝ. qͥbꝰ excitatꝰ oīs ſpūs exurgit dilucl̓o laudare dn̄m. ¶ Cauſat hec oīa ſol oriēs nō dū viſus. Sol ī qͦ poſuit dn̄s tabernaculuꝫ ſuū. qꝛ nihil ī rebꝰ ſenſu ꝑceptibilibꝰ efficaci us manuducit ad deum et inſenſibili cōꝑat̉. Sūt iſta ī ſole. lux. vigor. fulgor. feruor ſub ſyllabis explicata ſepteꝫ. Lux eminēter ꝯti net hec tria q̄ ſunt ꝓpͥetates eiꝰ. vigor. fulgor feruor. Uigor (qͣſi fecundꝰ plena luce) ꝯtinet eminēter fulgorē. Uigor ⁊ fulgor ꝯtinēt emi nēter feruorē. ⁊ ibi ſtatꝰ cū circulo qͦdā. Ful gor ⁊ feruor redeunt ad vigorē eēntiali luce plenū ſeu fecundū velut ad parēteꝫ. ¶ Cōfor mit̉ ī diuinis. eēntia diuīa cōis tribꝰ ꝑſonis ꝯtinet eminēter ip̄as cū oībꝰ ꝑfectionibꝰ ſim plicit̓. nō tn̄ formal̓r. etiā ẜm ponētes ī diuīſ formales ꝑfectōes. Pr̄ fontal̓ ē plenitudo di uine eēntie/ potēs generare filiū ſic̄ vigor lu cis fulgorē ſuū. Pr ⁊ filiꝰ ſūt ſufficiens pͥnci piū ſpūſſctī. ſic̄ vigor ⁊ fulgor ſūt pͥncipiū fer uorꝭ. ⁊ ibi ſtatꝰ. qꝛ filiꝰ ꝑ acceptā vim ſpirati uā/ reddit ſe ⁊ ſpm̄ſcm̄ pr̄i. ¶ Trāſeamus ad R imaginē ſpūs humani. dicamꝰ ip̄m eē lucē ſi cut v̓e ē lux. Et eo ꝑfectior qͦ memīt. ītelligit et diligit. ſeqꝫ ſuꝑ ſe reflectit. qꝛ ſe ꝑcipit. qꝛ ſe mouet dū ꝑcipit. ⁊ ꝑcipit duꝫ ſe mouet circū inceſſiōe mirabili. Eſſentia ſpūs ꝯtinet emi nēter vigorē mēorie fecūde. ⁊ hic ꝯtinet emi nent̓ fulgorē intelligentie. Duo aūt hec. vi gor mēorie ⁊ fulgor intelligētie/ ꝯtinēt euidē ter feruorē amicicie. et h̓ ē ſtatꝰ. qꝛ reflexio fit ad fōtale pͥncipiū. dūmō redit finis ad pͥnci piū ꝑ mediū. qꝛ ſi linee tres recte ſūt/ q̄libꝫ de puncto ad punctū ẜm originē reſultat trian gulꝰ ītelligibil̓. Sꝫ qꝛ finis redit ad ſuū pͥn cipiū ꝑ mediū/ neceſſe ē ītelligi ſperā aūt cir culū. ¶ Qui p̄t puro. viuaci ⁊ irreuerberato ſpūs oculo ꝯſiderare q̄ diximus/ de architri clino vl̓ iconomo cordis nr̄i/ poterit ī ſe et ꝑ ſe tāqͣꝫ ī ſpeculo ⁊ ꝑ ſpeculū cognoſcere ſe ī ſe. ⁊ ꝑ ſe poterit ꝯſeq̄nter rapi a ſe ⁊ ſup̄ ſe ad ſa pientiā diuinā/ q̄ ꝑ ignorantiā cognita ē ẜm vnionē ſuꝑ mentē. Ꝙ ſi deficit ī multꝭ fideli bus hec ſapīa. ſola fides. ſpes ⁊ charitas ſuf ficiūt in gratie eēntia radicate. ⁊ in ea v̓tuali ter/ īmo ſuꝑeminēter repoſite. ⁊ ſi nō forma liter. Oportet em̄ in oībꝰ ſic fieri. vt oīa ꝑtici pent vno. ⁊ ad vnū ꝯgregent̉ ẜm varios or dines vſqꝫ ad monadē diuine eſſentie. q̄ fon taliter eſt in patre. Sic potētie aīe ad eius eſ ſentiā. Sic habitꝰ oēs virtutū. donoꝝ et be atitudinū ad vnā gratiā referunt̉. Deniqꝫ ſi ꝯtentio de tot diſtinctionibꝰ ẜm formas me taphiſicales ſit rationalis ⁊ quantū rōnalis Tractatus duodecimus ſeu minus neceſſaria. magꝭ ex hͦ ptꝫ ſi diſtin ctio ꝑ relatōes ī diuīs ſit maxīa/ qͣlis ꝑ abſo luta finget̉. Colligit̉ altera ſil̓itudo lucꝭ ſoliſ ad lucē ſpūs Lux ſe diffundit ꝑ mediū n̄ im peditū ẜm totā ſperā ſue actiuitatꝭ. Manet tn̄ ī ſe iugit̓ ſuus vigor. fulgor ⁊ feruor Diui nus ſpūs ſtabilis ſꝑ ī ſe diffūdit ſe ꝑ oēs cre aturas qͣſi cētrū oīm ꝑ illapſū ẜm eēntiā. pn̄ tiā ⁊ potētiā. Nihilominus ambit ⁊ p̄ambit creaturas vniuerſas qͣi circūferētia Rurſus. ad rē noſtrā ſpūs hoīs totꝰ ē ī corde carnali. ſic̄ centrū eius influēs ⁊ radiās ad totā circū ferētiā cordis Spūs v̓o nō inde minꝰ ē am biēs ⁊ p̄ambiēs totū cor qͣſi circūferētiā eiꝰ. ¶ Qui fixo poſſet hāc et aqͥlino v̓itatē oculo ſpūs ītueri. ꝓfecto facilior ad oīa q̄ dicta ſūt d̓ deo ⁊ de ſpū nr̄o ꝓſpectꝰ ſuus eēt. ſed reuer berat̉ ꝓpter ꝯiūctionē ad ꝯtinuū ⁊ fātaſma ta. ⁊ ad hic ⁊ nūc. donec puritate mētꝭ poſſit ſpūs ad vnitatē ſe colligere ⁊ collectus ſtare. Sꝫ o dn̄e deꝰ qͥs habitat ī tabernaculo tuo Quā hͦ paucorū. qͣꝫ hͦ pauciſſimorū qd̓ ſeqͥt̉. aut qͥs reqͥeſcet ī mōte ſctō tuo. O reqͥes. o ī pace. o ī idip̄m. Hec ē pax ⁊ vnitas. In qͣ pe tit dimitti ſimeō ī cātico. Uenit ad hͦ oriens ex alto/ dirigere pedes nr̄os ī viā pacꝭ. vt ce cinit Zacharias. Conſonat angelicū melos dās ī terra pacē hoībꝰ bone volūtatꝭ. Dedit ſil̓r tāgēs ī vltimo pſalteriū meū. Suſcepit iſrl̓ pueꝝ ſuū. Quid em̄ ſuſceptio niſi ſurſuꝫ acceptō ẜm nomē ſuū. ⁊ qͥd a deo ſurſū acce ptio niſi ad ſe ſpūalis attractio. ſicut vis ma gnetꝭ trahit ad ſe ferruꝫ. ⁊ vniuerſalit̓ oīs fi nis finibile ſuū? Oē appetibile appetitū pro priū. Hinc ph̓ice enūciauit nō poetice qͥ di xit. Trahit ſua quēqꝫ voluptas. Hoc ī te fa ctū ē o gl̓ioſe teſtꝭ ſtephane/ qn̄ ꝯplēdo oē de ſideriū tuū hͦ vnuꝫ petiſti. Dn̄e Ieſu ſuſcipe ſpm̄ meū. Hoc tuū inſtar olorꝭ cāticū ꝑata S morte/ ſuauiſſimo gutture protuliſti ¶ Ma gnificat aīa mea dn̄m. Quia fecit mihi magͣ qͥ potēs ē. qn̄ qͥ creauit me/ requieuit ⁊ ſe vni uit ī tabernaculo meo. qn̄ noua facta ſūt oīa in celo ⁊ ī terra. Quō noua? Eo nimiruꝫ. qͥ eternitati ſunt ꝯiūcta. Uidit hͦ pͣs. fepiꝰ inci tās ad cāticorū nouitatē. Cātate dn̄o cāticū nouū. qꝛ mirabilia fecit. Nunqͥd nō oīm no uitatū ſuꝑeminēſ nouitas q̄ mutauit ſigna. innouauit mirabilia. qn̄ v̓bū immēſum ab breuiatū ē. qn̄ diuina maieſtas ita ē inclīata vt acciꝑet ſerui formā. qͣtinus exaltaret̉ for ma ſerui ad diuinā. Subdit mirabilē noui tatꝭ rōꝫ di. Saluauit ſibi dextera eiꝰ. ⁊ hͦ hu miles ad et̓nitatē exaltādo. Dextera qͥppe ꝑ tinet ad et̓nitatē. Hinc ē illud ſpōſe. Dexte ra illius amplexabit̉ me. ⁊ pſaltes. Tenuiſti manū dexterā meā. ⁊ cū gl̓ia ſuſcepiſti me. qꝛ dext̉a tua exaltauit me. Saluatōꝫ hāc ſeu ſa lutē oꝑatus ē ī me qͥ fecit mihi magͣ. q̄ ſū t̓ra illa de qͣ ꝟitas orta ē. Etem̄ dn̄s dedit beni gnitatē. ⁊ terra nr̄a dedit fructū ſuū bn̄dictū dū germīauit ſaluatorē. Itaqꝫ nō iā manda uit tm̄mō ſalutes Iacob. ſed oꝑat̉ ſaluteꝫ in medio terre. Dicit vnicuiqꝫ Salus tua ego ſuꝫ. qm̄ nō ē ī alio ſalꝰ. Neqꝫ em̄ datuꝫ ē ſub celo aliud nomē in qͦ oꝑteat nos ſaluos fieri ¶ Tu ꝓpterea o gabriel duꝫ miſſus es a deo legatus ad ea q̄ ſalutꝭ huiꝰ ⁊ pacꝭ erāt / a ſalu tatōe cepiſti. Aue gr̄a plena dn̄s tecuꝫ bn̄di cta tu ī mulieribꝰ. Addidit Elizabeth cogͣta mea Et bn̄dictꝰ fructꝰ vētrꝭ tui Suppletū ē ꝑ te gabriel nomē ꝓpriū. dū cogitāti mihi qͣ lis eēt iſta ſalutatio. ſubintuliſti. Ne timeas maria. inueniſti em̄ grāꝫ apud deū. Termi nat aliqͦꝝ deuotio. ih̓s xp̄s amē Salus ſua abſqꝫ mene ſeu defectu ꝟe fiat. Hoc ē. qͣre. qͣ liter ⁊ vn̄ btāꝫ me dicēt oēs generatōnes. qꝛ btītudinē ſalutarē fecit ꝑ me. faciēſ mihi ma gna qͥ potens ē ⁊ ſctm̄ nomē eiꝰ. qd̓ dū bn̄ vi uimꝰ/ ſctīficat̉ ī nob̓. Sctīficauit ⁊ ī me tab̓ naculū ſuū altiſſimꝰ. qꝛ ſctm̄ nomē eiꝰ. Hoc qͦꝫ qd̓ natū ē ī me ſctm̄. vocabit̉ filius dei Ie ſus magnus ꝑ angelū. ⁊ ſanctus ſanctorū ꝑ Dan̄. Fidel̓ dn̄s ī oībꝰ vijs ſuis. qꝛ oīa oꝑa eiꝰ ī fide. ⁊ ſcūs ī oībꝰ oꝑbꝰ ſuis Scūs ſcūs ſctūs dn̄s deꝰ ſabaoth. Pleni ſūt celi ⁊ terra gl̓ia tua. Talit̓ ꝯſeruo mēorit̓ oīa q̄ ſalutife ra ſūt/ ꝯferēs ī corde meo. Meditās ſuꝫ aſſi due ⁊ admirādo deficiēs. qͣnta ſit et qͣlis hec ſalutatio. Ecce em̄ ex hͦ bt̄aꝫ me dicēt oēs ge neratōes. Cōcinet olim mihi oīs eccl̓a ſcōꝝ ſalutiferū ꝓmēs illud atqꝫ gͣtiſſimū. Salue regina mīe. Et iterū. Salue mr̄ pietatꝭ ⁊ to tius trinitatꝭ nobile tricliniū. verbi tn̄ incar nati/ ſpāle maieſtati p̄parās hoſpitiū. Deni qꝫ frequētius. Aue maria gratia plena dn̄s tecū. Decet ꝓfecto me matrē ſalutis ſalutan tē nō inſalutatū p̄terire. Debꝫ obſequioſus amor viciſſitudinē amatōis reciꝑe. Debet gͣ tia plena cū qua dn̄s ē refundere gratiā pro gr̄a. Debet benedicta bn̄dictione fructifera fructū. dn̄a regnū. Illuminata ſimul ⁊ illu minatrix ẜm nomē meuꝫ/ debeo coheredibꝰ meis illuminationē. Dabit poſtremo ih̓s ſa lutem indefectibilē. ad hoc etiā venit ¶ Con T tuli crebro mecū in corde meo talia. Cōtuli Super Magnificat XCIIII XCIIII ſil̓ cū ꝟgineo ioſeph viro meo vocās ip̄m ſic̄ ſara Abraā dn̄m. Querebat a me int̓ ſecreta colloqͥa. quō hec et hec fierēt aut facta eēt q̄ tādē ī me mō ꝯpleta ſunt. Cōſeruabat mēo riter ī ſimplicitate cordis ſui ſalutatōem an gelicā quā acceꝑat a me. ſil̓r ⁊ cāticū nouum meū. Cāticū inſuꝑ Zacharie cū cātico ſime onis. Cātabiles ſibi erāt he iubilatōes in lo co pegrinationis ſue. Hec cātica ſyon. hec ī recordatōꝫ celeſtis hirl̓m ſolatio ſibi tradita ſūt. Et qꝛ doctiſſimā me nouerat ī pͣs. ⁊ cāti cis. dicebat aliqn̄ maria dn̄a mea. qꝛ mr̄ dn̄i mei. Sonet vox tua ī auribꝰ meis. vox em̄ tua dulcꝭ. Uox v̓o mea qͥd aptiꝰ ſonaret ī au ribꝰ ſuis qͣꝫ ꝓpriū canticū. Magͣt anīa mea dn̄m. ¶ Apꝑuit tādē magna fides eiꝰ. dū viſi tatꝰ ab angelo triſte illud iuſſū accepit Sur ge ⁊ accipe pueꝝ ⁊ matrē eiꝰ. ⁊ fuge ī egyptū Audierat pͥus ab ip̄o angelo ꝯfortante ſe vt me acciꝑet in ꝯiugē. Qd̓ em̄ ī ea natuꝫ eſt/ de ſpūſctō ē. Predixerat me filiū pariturā. Iuſ ſerat vt vocaret nomē eius ih̓m. Cuiꝰ cām ⁊ diuinitatē aꝑiens inqͥt. Ipſe em̄ ſaluū faciet ppl̓m ſuū a pctīs eorū. cū delēs iniqͥtates ſit deꝰ ſolus ¶ O qͣꝫ diſſil̓is hec p̄nūciatio vide ri poterat ad iſtā. Surge ⁊ accipe pueꝝ ⁊ fu ze ī egyptū. qͣꝫ diſtās o gabriel nūciatio tua. Regnabit ī domo iacob ī eternū. ⁊ iſta. Ac cipe puerū ⁊ fuge in egyptū. Magna fides/ magnā fecit magnificentiā. Utriqꝫ nr̄m cū magnanimi ſpe ꝯtulit/ vt ꝯͣ ſpem ſꝑaremus. Porro totū illud ſeptennal̓ ꝑegrinatōis exi liū. quāta ſedulitate. patiētia ⁊ lōganimitat. trāſegit cū puero ieſu. ⁊ mecū recolat piꝰ ani mus ⁊ ꝯferat ī corde ſuo. ¶ Ueniēt generati ones qn̄ ſcribet aliquoruꝫ deuotio plurima ſuꝑ iſtis pie ſpeculāda. multa ꝓſaice. q̄dā he roico carmīe/ cui Ioſephina nomē erit. q̄dā alit̓ ⁊ aliter. Nōnulli de laudibꝰ iuſti v̓gina lis ſpōſi mei fidiſſimiqꝫ cuſtodis ⁊ teſtis de legati/ multa ſue poſteritati legēda relinq̄nt ſtatuent ꝯſummationē ī ipſiꝰ p̄cioſa morte qͣ pn̄tibus filio meo ⁊ me pieqꝫ flentibꝰ/ appo fitus ē ad pr̄es ſuos ī ſenectute bona. cuius memoria ī geniratōes ſecl̓oꝝ. ¶ Scribēt̉ de inceps certiora ꝓ decurſu tꝑis qͦ ih̓s erat in cipiens quaſi annorū. xxx. qn̄ tota ceſſi ī cu ſtodiā ⁊ indiuiduā ſequelā eiꝰ. dū ꝑ pͥores an nos fuerat velut occultꝰ ⁊ ingloriꝰ. ſubditu pauꝑcul̓ nob̓. qͣſi ſeruulꝰ qͥ venerat etiā mini ſtrare nō mīſtrari ī hūilitatꝭ ⁊ ſūme obediēti documētū. tūc ꝓdiēs Ioh̓es ab heremo iu ſus baptizare. iuſſus clamare. ꝑate viā dn̄o. iuſſus annūciare pͥmꝰ regnū dei. iuſſus p̄di care pnīaꝫ ī remiſſionē pctōꝝ Signū pro in de ſuſcipiēs. Suꝑ quē viderꝭ ſpm̄ deſcēden tē ⁊ manentē. ip̄e eſt qͥ baptizat ī ſpūſctō. Cō ſenſit baptizare filiū meū. ſeruꝰ dn̄m. vox v̓ bū. amicꝰ ſpōſi ſpōſum. Cui refugiēti cū re uerenti timore Ih̓s ſubintulit. Sine. Sic nos decet implere oēm iuſticiā. ⁊ hͦ ī ꝯfutati onē oīs iniuſticie nr̄e. ¶ Cāpus ecce copioſiſ U ſimꝰ aꝑtus eſt collationū meaꝝ memoriter ī corde meo/ affabilit̓ ſepe doctrinalit̓ ⁊ deuo te cū alloqͥo alieno cōicatoꝝ etiā viuēte filio meo bn̄dicto. Seduliꝰ aūt ꝯtuli pꝰ reſurre ctionē ⁊ aſcenſionē ipſiꝰ. qn̄ (data ſub cruce ī filialē diſcipuli illiꝰ quē diligebat ih̓s cuſto diā) māſi vſqꝫ ad felicē obitū meū cū apl̓is ⁊ diſcipulis ī hirl̓m. qͥ fuerūt illic ꝑ annos. xij. ad ꝯuīcendū iudeorū incredulitatē. Erāt eī (ſicut aꝑuit medicꝰ chariſſimuſ Lucas ſecre torū ꝯſciꝰ meoꝝ) oēs ſil̓ ī orōe ꝑſeuerātes cū mulieribꝰ ⁊ Maria mr̄e ieſu. Tūc dato ſpū ſctō/ celebris habebat̉ ſacri panis cōio ī ſim plicitate cordis. Iūgebat̉ or̄o dn̄ica. ſimbo lū ꝯditū eſt me ꝯtulta. Hoc autē vltimū de me ī canone ſcpͥture catholice v̓bū reꝑit̉ ex preſſū. qꝛ ſū maria mr̄ ieſu. Sed o ſapiētiſſi me dn̄e deꝰ ſalutarꝭ meus. quāta ⁊ qͣꝫ multi faria ſūt p̄ter hec dicta. docta. collataqꝫ. q̄ ſi ꝑ ſingula ſcriberent̉. nec ip̄m arbitror mūdū caꝑe eos qͥ ſcribēdi ſunt libros Et qm̄ finis legꝭ ih̓s xp̄s. ⁊ huiꝰ ego appellor Maria mr̄ ieſu. Placꝫ collatōes aliqͣs de dn̄o ieſu meo ſub fine pͣs. huiꝰ decies decacordi notulare. Sunt. xxiiij. hmōi collationes. Seqͥtur prima que eſt notula ſeptuageſimaſeptima ī ordine. Ominꝰ deꝰ ſalutarꝭ meꝰ ieſus meꝰ quē magnificat aīa mea cū d exultatōe ſpūs. ⁊ ip̄e ē finis oīs ꝯſūmatōnis. Et ē regal̓ diſtri butio oīs legis ⁊ ornatꝰ vl̓ īcli natōis natural̓ ⁊ ordīs. Ip̄e rex regū ⁊ dn̄s dn̄antiū. ¶ Dn̄s deꝰ ſalutarꝭ meꝰ n̄ vane ꝯſti tuit oēs filios hoīꝫ minꝰ qͣꝫ alia oꝑa ſua ſub iecta ſub pedibꝰ hoīs. q̄ tn̄ facta ſūt bona val de. nec a ſuo fine fruſtrata. ¶ Dn̄s deꝰ ſaluta ris meus ꝯſtituit naturā hūanā ſup̄ ceteras irrōnales creaturaſ vt capax eēt ⁊ ꝑticeps eē poſſꝫ honeſtatis q̄ d̓r honoris ſtatus. termi nus boni ⁊ finis honorꝭ. Eſt aūt honor ille bonū honeſtū. bonū ꝯueniēs appetitui rō nali vt rōnalis ē ¶ Dn̄s deꝰ ſalutaris meus. Tractatus duodecimus nō ē ſalutaris vl̓ ſalus vel ih̓s ẜm nomē ſuū ſi nō implere valeat totā indigentiā rei ſalua bil̓ ẜm oēs vires ſuas. Ptꝫ hͦ ex deſcpͥtōe ſa lutꝭ vel ſalutarꝭ. cuiꝰ finis ē vt repleat totā in X digētiā patiētis. ¶ Salꝰ in rebꝰ ſenſu carēti bus ſufficiēter obtinet̉ dū ſuo ꝯuenienti vel vtili bono ꝯiūgunt̉/ etiā ſi nō delectabiliter ꝑticipāt illud Ptꝫ hoc ī qͥete reꝝ ſenſu caren tiū ad loca ſua. dū p̄terea formā ſibi ſil̓em in troducūt ad ꝯſeruatōꝫ ſpēi. ¶ Salꝰ ī aīalibꝰ. carētibꝰ rōne/ ſufficiēter obtinet̉ dū ſuo ꝯue niēti vel vtili ꝯiūgunt̉. ⁊ dū illā ꝯiūctiōꝫ ꝑc piūt/ ⁊ ī ꝑceptiōe delectant̉. etiā ſi nihil ꝑtici pāt de honeſto. Ptꝫ. qꝛ ad honeſtū ꝑcipiēdū nequaqͣꝫ ꝯdita ſunt. ¶ Salꝰ ī oī creatura rō nali vel intellectuali neqͣqͣꝫ obtinet̉/ ſi nō hōe ſto bono ſuo cū ꝑceptōe ꝯiūgat̉ intelligēdo de ſalutē ꝑfecta/ q̄ ꝯſiſtit ī actu. nō aptitudīe ſola vel habitu. Patet. qꝛ ad honeſtū bonū ꝑ cipiēdū actualit̓ formata ē. ¶ Salꝰ ī hoībus ꝯſtitui nō potuit abutētibꝰ ratōne/ ph̓is aut alijs. p̄terqͣꝫ ī honeſto ſolo bono ſup̄mo eter nō ⁊ vno. nō ī diuitijs vtilibꝰ. nō ī delicijs ſu auibꝰ. nō ī honoribꝰ vel gl̓ia tꝑalibꝰ. Pꝫ. qm̄ hec oīa ſi affuerint/ remanet īdigētia ſeu va cuitas vel inanitas nō repleta ī pͥncipaliori potētia rōis q̄ ſuſceptiua ē boni honeſti ⁊ il liꝰ ꝑceptiua. ¶ Magnificētia ſalutarꝭ ad ho neſtū cōpeſcēdū ꝓpria ē ſoliꝰ nature intelle ctual̓. Sola em̄ mouet̉ ad honeſtū vl̓ ſtat ī eo ſub hac rōne. ꝙ bonū hͦ aūt illud ꝯſonat recte rōni. etiā ſi nō hr̄et rōem delectātis aut vtil̓. Honeſtū qͥppe ē qd̓ ſua vi nos trahit ⁊ allicit dignitate. Honeſtū bonū d̓r ꝑ relatio nē ad appetitū rōnalē vt rōnalis ē. ordinē ſu um ſeruās retinēſqꝫ naturā ¶ Magnificētia ſalutarꝭ ad honeſtū/ fontaliter ē ī deo pr̄e lu minū. apud quē nō ē alia rō cuiuſcūqꝫ appe tibil̓ vel amabil̓ qͣꝫ honeſtas ſua. oīa em̄ pro pter ſeip̄m fecit dn̄s. nō ꝓpter aliud vel vtilo vel delectabile ītuitu pͥncipali. ¶ Magnificē tia ſalutarꝭ neqꝫ habet̉ neqꝫ ſeruat̉/ niſi recta rō q̄ ſemꝑ ad optima dep̄cat̉. terminet̉ aut fi niat̉ ī deſiderio ſuo Semꝑ em̄ curua remu murat. inqͥetat̉ ⁊ imꝑfecte ſtat. Hoc vidit qͥ dixit. Nō ē pax impijs Et rurſū. Cor impij ſicut mare feruēs qd̓ qͥeſcere non pōt. Hinc orat pr̄ meꝰ Dauid. Cor creari mūduꝫ. ſpm̄ inſuꝑ dari rectū. ſpm̄ ſctm̄. ſpm̄ pͥncipalē ẜm tria ad q̄ factꝰ ē rōnal̓ ſpūs. vt recte. ſācte. for titer ferat̉ ī honeſtū. ¶ Magnificētia ſaluta ris varie q̄ſita ē ab omnibꝰ qͣtqͦt venerūt hac tenꝰ vſqꝫ ad dn̄m deū ſalutare meū. vel qͥ pri us implicite aut explicite credebāt ī cū. Ip̄e em̄ eſt qͥ totū hoīem ſaluū ſecit ẜm oēs vires qͥ ꝯſiſtēs ī ſinu pr̄is/ annūciauit nob̓ de deo qͥ ad verā honeſtatē via ē. vector. oſtiū ⁊ ter minus idē. ¶ Reſpectio ſalutaris illiꝰ qͥ eſt ex celſus dn̄s ⁊ humilia reſpicit. ſolā ī aīa rōna li ancilla ſua reſpicit humilitatis honeſtatē Hec ſpecioſitas aīe. hic decor. hec pulcritu do. q̄ trahit ip̄m ⁊ allicit. Nec aliūde tn̄ ideo ih̓s trahit̉ qͣꝫ a ſe vel allicit̉. qm̄ ī hac hūilita tis honeſtate quā dedit/ ſe reſpicit et diligit. ¶ Reſpectio ſalutaris notat̉ a ſpōſa ī cāticis Cū eēt rex (inqͥt) ī accubitu ſuo. nardꝰ mea dedit odorē ſuuꝫ. In nardo humili redolēte accipimus honeſtatē. Intuitꝰ huiꝰ honeſta tis oculꝰ ē efficax ⁊ viuus qͥ penetrat ⁊ vulne rat cor ī amore. ¶ Reſpectio ſalutaris fit ī an cilla q̄ reſpicit̉ ꝯuerſa viciſſitudīe ad dilectū. qͥ reſpicit ꝑ oculū ſimplicē ⁊ rectū. de qͦ veri tas. Si oculꝰ tuus fuerit ſimplex/ totū cor pus tuū. ſupple oꝑationū tuaꝝ. erit luciduꝫ ⁊ rectū. Rō. qꝛ ⁊ finis preſtituet̉ bonꝰ. ⁊ ad fi nē ordo rectus. nō diſtortus ꝑ ineptitudinē aut viciū ¶ Reſpectio ſalutarꝭ multiplicit̓ in telligit̉ fieri a dn̄o deo ſalutari meo. Unus modꝰ ē ī eterna p̄deſtinatōe. ẜm quā dictuꝫ ē a filio ī Ioh̓e. Qui ex deo ē nō peccat. qꝛ ge neratio dei ꝯſeruat illū. Alius ꝑ gr̄am habi tualiter gratificantē qual̓ ē in ꝑuulis et ī ho mībꝰ ſanctis dū dormiūt. Tercius ē ī oꝑati onibꝰ ſanctis cū ꝑceptiōe diuinoꝝ chariſma tū. ꝑ ſenſum intellectꝰ ⁊ affectꝰ ī vna faculta te liberi ſpūs. ī corde vno qd̓ ē natura eēntia lis aīe/ ſuꝑeminēter ꝯtinēs memoriā. intelli gentiā ⁊ affectū. Fit hec ſalutaris ꝑceptio ſe pe dū dicit hō deuotꝰ. Ego dormio. ſupple in viribꝰ infimis. actū nō ſentiens tꝑaliuꝫ. et cor meū vigilat in ſomnijs ſpectaculoꝝ eter noꝝ. ¶ Beatitudo aīe rōnalis dicēda ꝑ om̄s generatōes/ ꝯſiſtit ī factōe magnoꝝ ꝑ illuꝫ qͥ potens eſt. Hoc aūt fiet dū erit memorie re pletio eternitatis ⁊ pacis. erit intelligētie re pletio ꝟitatis ⁊ lumīs. erit volitiue repletio dilectōis ⁊ fruitōis. ¶ Beatitudo aīe rōnal̓ dicēda ꝑ om̄s generatōes/ ꝯſiſtit ī ſtatu qͥ eſt oīm bonorū aggregatōe ꝑfectus. Hec ē diſ finitio recta beatitudinis/ q̄ ſtatū dicit ī opti mo. dū optima potētia optimo ſuo obiecto imꝑturbabiliter ꝯiūcta eſt. ¶ Beatitudo aīe rōnal̓ ꝯſiſtit in hͦ ꝙ ipſa tanqͣꝫ ſignū magnū in celo amicta ē ſole totius honeſtatis ī rati onali. Eſt luna totiꝰ mutabilitatis ſub ped bus eius in ꝯcupiſcibili. Eſt corona totius Super Magnificat XCIIII XCIIII ꝑfectiōis qͣſi ſtellaꝝ. xij. ī capite v̓tutis iraſci bilis q̄ tēdit ī ardua. Deniqꝫ parturit filiū qͥ rapit̉ ad thronū dei. recturus gētiles affecti ones. Fit em̄ v̓bigena. qꝛ deſcēdit in eā ſpūſ ſctūs. ⁊ v̓tꝰ altiſſimi obūbrabit ſibi. ⁊ qͥd ob umbratio niſi lucis effulgētia cum tenebraꝫ Oaior idcirco intelligit̉ obumbracio q̄ ſub luce clarior ē obumbratio. qͣlis poſt aīam fi lij mei facta ē mihi. ſub cuiꝰ vmbra quē deſi derabā ſepe ſedi. et poſtqͣꝫ ſollicite mīſtraue rā ei. ¶ Beatitudo aīe rōnalis/ quā fecit ma gnā qͥ potens ē. plus depēdet a beneplacito ſue manutenētie ī ſtatu finis vltimi ⁊ hone ſti/ qͣꝫ ī vigore ꝓprie nat̉e. vel ī fulgore ꝑcepti uo. aut ī appetitiua motione. Soluit̉ ꝓinde facilit̓ q̄ſtio/ cur ſathan irremediabiliter cor ruit duꝫ alij ſteterūt immobilit̓. qꝛ terminū vie datū cuilibet eoꝝ impleuerūt. hi ꝑ depo ſitōꝫ de ſede dignitatꝭ ſue. iſti ꝑ exaltatiōꝫ ex ſua dū viatores eēt ſub deo/ fideli hūilitate honeſtate. pulcritudine. formoſitate. ſpecio Z ſitate. ī ordinis ſui ꝯſeruatione. ¶ Sāctitas nomīs dei ꝯuenit cū honeſtate. ꝯuenit cū ſa lute. ꝯuenit cū humili diuina reſpectōe. ꝯue nit cū magnificētia beatitudinis ab ipſo col late. ꝯuenit inſuꝑ cū timore dei. cū humiliuꝫ exaltatōe. cū eſurientiū repletōe ī bonis Po ſtremo cū iſrl̓ pueri dei ſuſceptōe ¶ Sctītas ⁊ om̄e generalit̓ nomē qd̓ ad eternitatē ſigni ficādā adaptat̉ ꝓprie. ꝓpria ē inter creaturaſ nature intellectuali qͦ ad finē ſue ꝯditōnis in tentū. ſi nō ex ꝓpria malicia et īpuritate defi ciat. Eſt em̄ ſctītas libera ab oī ꝯtagiōe pu ritas ſpōte ẜuata. Sic ſaītas ſuo mō. ſic no bilitas. ſic libertas/ dicūt facultatē ꝓximā ⁊ facilē ad oꝑationes ꝓprias ⁊ ordinatas ⁊ de bitas exercēdas. Sic̄ inſuꝑ pax dicit̉ ordo nō impeditꝰ/ vel ordīs tranqͥllitas. Sic mo deſtia modi ſtatus ē. ⁊ bonitas boni ſtatus ¶ Sāctitas colligit ⁊ ſatiat. dū ſalus oīm et ſctūs ſctōꝝ ih̓s ſplēdor pr̄is in diuīs illabit̉ creature ītellectuali tanqͣꝫ ſpēs ⁊ imago ⁊ v̓ tus dn̄i dei ſui pr̄is. dū em̄ illabit̉ vt ſpecies. ꝑcipit̉ vt pulcerrima. Quid em̄ eſt pulcritu do niſi ꝓportio numeroſa. q̄ ſuū ꝑfecte repre ſentat exemplatū? Porro dū illabit̉ vt viri agens ꝑ ꝯtactū mediū ſeu moderatū. ꝑcipit ſuauitas. Natura em̄ q̄ triſtat̉ in extremis/ ī medijs delectat̉ Poſtremo dū illabit̉ vt ope ratio. replēs totā capacitatē ⁊ indigentiā ſui paſſibilis. ipſa ſalutē oīa ꝯplentē oꝑat̉. et fit quies. ¶ Sanctitas ſalutaris ⁊ beata cōple ctit̉ neceſſario ī aīa rōnali (quā ſāctificat. ſal uat ⁊ beatificat) om̄e bonū. vt verificet̉ illud ad Moyſen. Ego oſtendā tibi om̄e bonuꝫ. bonū honeſtū pͥncipaliter. Et ex eiꝰ ꝑceptio ne neceſſario ſequit̉ ſūma delectatio/ ꝓpt̓ cō ueniētiā ſūmā. Demū vtilitas ꝓpt̓ indigētie cuiuſlibet ſupplemētū. Un̄ fas hꝫ bn̄dicere deo qͥ replet ī bonis deſideriū ſuū ꝯcinēs in exultatōe ſpūs ī deo ſalutari ſuo. Magnifi cat aīa mea dn̄m. Loria pr̄i ⁊ filio ⁊ ſpūiſancto. g Qm̄ inſpirāte te et p̄ueniēte in C bn̄dictiōibꝰ dulcedīs (o gl̓ioſa trinitas pr̄ ⁊ filiꝰ ⁊ ſpūſſanctꝰ) Ego hūil̓ ancilla magnificatōnis tue / cū ex ultatōe ſpūs/ cāticū ī finē vſqꝫ deduxi. Gl̓ia tibi qui es alpha ⁊ o. pͥncipiū ⁊ finis. cui ſoli debet̉ honor ⁊ gl̓ia. ¶ Cōiūxi pͥus pſalteriū iocundū cū cythara. mīam .ſ. ⁊ gr̄aꝫ cū potē tia. Iure ſuꝑeſt vt ſubnectā canticū gl̓ie tue qd̓ habuiſti ī te ⁊ apd̓ tepͥus qͣꝫ mundꝰ fieret Oundū em̄ et oīa q̄ ī eo ſunt ꝯdidiſti ꝓpter magnā gl̓iaꝫ tuā. Inde ē ꝙ celi enarrāt gl̓aꝫ tuā ⁊ omīa q̄ celi ambitu ꝯtinēt̉ gl̓iaꝫ magni ficētie regni tui. Gloriā hāc vidit ī ſpū Elai as. dū audiuit cherubī clamātia. Scūs ſan ctꝰ ſanctꝰ dn̄s deꝰ ſab aoth. Pleni ſunt celi et t̓ra gl̓ia eiꝰ. ¶ Dudū ī pͥncipio qn̄ creati ſunt celi ⁊ t̓ra cāticū hͦ gl̓ie tue freq̄ntatū ē ꝑ ſpūs angelicos laudātes te dn̄m ⁊ pr̄em ⁊ filiuꝫ ⁊ ſpīſcm̄. cui cātico qꝛdiſſonare p̄ſūpſer̄t apo ſtate ſpūs. q̄rētes eadē ſibi vſurpare gl̓aꝫ. ze laſti ꝓpter eā. qm̄ ſola tibi ꝓpria eſt. zelauit ⁊ pͥnceps militie michael exclamās. Quis vt deꝰ? ¶ Fuit poſtmodū ī ꝯſūmatōe. vij. dierū ꝯditꝰ rōnal̓ ſpūs ī hoīe. cui datū ē pſalteriū decacordū ad magnificādū te dn̄m. qm̄ p̄ce ptū diſcipline. ipſi ẜm qd̓ tibi ꝯcineret ī lau dē ⁊ gl̓iam tuā ꝯtuliſti. Rupit ip̄e cordulas hꝰ pſalterij trāſgreſſor effectꝰ. ⁊ iō ꝓiectꝰ ē ex tra ꝑadiſuꝫ deliciaꝝ. cui ſi nō data fuiſſet cy thara pnīe ad reꝑandū pſalteriū iocūdū obe diētie ⁊ gr̄e. nihil ſibi remāebat de cāticis ni ſi lamētatōes mortal̓ exilij cū beſtijs. ⁊ ve ve dānatōis cū demonibꝰ ī gehenne ſupplicijs ¶ Reꝑauit hͦ pſalteriū iocundū cū cythara fi lius ſcd̓a ī trinitate ꝑſona. volēte pre/ cū ſpū ſctō cooꝑante. dū factꝰ ē ip̄e ꝑ aſſumptōꝫ car nis ⁊ ſpūs cythara ī carne mea. pſalteriū io cundū ī ſpū ⁊ gl̓ia pr̄is ī diuītate. Sic eī al loqͥt̉ eū pr̄. Exurge gl̓ia mea. exurge pſalteri um iocūdū cū cythara. Cui filiꝰ rn̄dēs indu cit. Exurgā diluculo. Tu em̄ ſuſceptor meꝰ es. gl̓ia mea ⁊ exaltās caput meū qd̓ reſuſciUy Carmen taſti ad gl̓iaꝫ. Talit̓ itaqꝫ egregiꝰ dauid pſal tes pr̄ meꝰ dedit intelligi. ꝓpterea ſil̓ ꝯſonās ſibi erupit nūc aīa mea ī magnificatiōeꝫ dn̄i cū exultatōe ſpūs miſcēs pſalteriū iocundū miſcd̓ie cū cythara ſeueritatis ⁊ pnīe. ¶ Am pliꝰ ꝟo cur nō potiꝰ a gl̓ificatōe qͣꝫ a magni ficatōe ſumpſerim initiū. vt dicerē. Gl̓ificat aīa mea dn̄m? Sētiebā ꝓfecto pͥuilegiū hͦ cā tici gl̓ie reſeruādū ml̓titudini militie celeſtꝭ exercitꝰ. qn̄ ꝯpleti fuerint dies vt pariā filiū. meū pͥmogenitū. Fiat tūc reuelatio celitꝰ ad paſtores. qͥbꝰ ꝓ ſimplicitate ſua ⁊ ſedulitate vigili ſuꝑ gregē ſuū velut ī qͣdā ſolitudine de ſerti/ ſubito fiet cū angelo euāgelizāte gaudi um magnū comes multitudo militie celeſtiſ laudantiū deū celico carmine ⁊ dicētiū. Gl̓a in altiſſimis deo. Et ī terra pax hoībꝰ bone volūtatꝭ Ueniēt paſtores. videbūt. mirabūt̉ reuertent̉ gl̓ificātes deū. Futuꝝ eſt inſuꝑ ad bethleē diuerſoriū ꝑtꝰ mei. īoleſcat mos ꝑ ec cleſiā ſctōꝝ toto terraꝝ orbe diffuſā. iungere finibꝰ pſalmoꝝ. cāticoꝝ ⁊ hymnorū celebrit velut vna ⁊ īceſſābili voce cū oī militia cele ſtis exercitꝰ. Gl̓ia pr̄i ⁊ filio ⁊ ſpūiſctō. Sic̄ erat ī pͥncipio ⁊ nūc ⁊ ſꝑ ⁊ ī ſcl̓a ſeculoꝝ amē ¶ Sꝫ o gl̓ioſa trinitas quāto pōdere ſnīaꝝ reſonat ī auribꝰ meis paruꝰ hic ⁊ pauculꝰ nu merꝰ v̓bulorū. Quot ⁊ qͣnti futuri ſunt ꝯci ues ſctōꝝ ⁊ domeſtici dei/ qͥ ad iuſticiā erudi unt plurimos. ⁊ fulgebūt velut ſtelle ī perpe tuas eternitates qͥ ad declaratōꝫ celeſtꝭ huiꝰ cātici gl̓ie/ laborabunt te doctrice. Cōcerta būt apd̓ diſſidētes futuroꝝ hereticoꝝ frago res. ſtrepitꝰ horrēdoſqꝫ clamores. vt ī debi ta ꝯcinat armonia. te btīſſimā trinitatē ī vni tate. ⁊ vnitatē ī trinitate ī ꝑhēni ſeculoꝝ tꝑe. Amē. Dicēt crebro Gl̓ia tibi dn̄e Noīabūt te deum glorie. te gloriā plebis tue iſrael Te dn̄m v̓tutū qͥ es rex glorie. Tu rex gl̓ie xp̄e. ꝯcinit oīs eccl̓ia. Tu ad dexterā dei ſedes ī gl̓ia dei pr̄is. Tibi laus. tibi gloria. tibi gr̄a rūactio. Quid igit̉ ſuꝑeſt hūilitati mee quaꝫ reſpexit dn̄s/ niſi vt cū oībꝰ generatōibꝰ ſecu lorū ſubiūgā ꝓ fine pulcerrio debitoqꝫ ſuꝑ addēs ad cāticū meū. Gloria pr̄i ⁊ filio ⁊ ſpi rituiſancto. Sicut erat ī pͥncipio ⁊ nūc ⁊ ſꝑ Finit. ⁊ in ſecula ſeculorū Amē. Sequitur carminū ſuꝑ magnificat ꝑs nō mīma/ q̄ ꝓ abigēdo te dio qͥete ſenectutꝭ/ ⁊ recordatiōe p̄teritoꝝ ſtu diorū nō tā nitori ſtudens qͣꝫ deuotōi ⁊ vti litati modulatus eſt. Agnificat anīa mea te dn̄m/ meꝰ ī te m Spūs exultat reſpice fac humilē. Aduena dū terrꝭ dego/ me cura pla Sepius eluſit/ xp̄e peto veniam (cendi Da modo complaceat tibi ſoli ſerior etas Carmine ſe ſolās/ ſis ſibi ſolus honor Carnea carnales elegia cantat amores Celica celeſtem promat amiciciam Geſta ſtilo memori miſerādi tꝑis huius Dent alij nobis diua ſophia placet Non eſt conſilium pulcri ſpectacula celi Linquere/ ſcenumqꝫ vile ſtilo terere Me mea ſcripta tuis ꝯmitto pr̄ manibꝰ fac Quantum qͣꝫ ve parum vis fieri maneāt Maxima ꝑs monet et ſupponit noſcere ſeſe Uiribus in ꝓprijs intus ⁊ exterius Se ſcripturarū manifeſtauit dicta viciſſim Crebro latent ſola/ perlege ſe reſerant Deniqꝫ preueniat reſerans oratio ſenſus Lectoriqꝫ comes ſit pia ſedulitas Ur ſpecl̓atiuas claudo ſub lege me Mat̓ias q̄rit cor iuuenile ſeni (troꝝ Metrorū leuitas an nō minuit gͣui Senſus/ ⁊ ꝓpriū pōdus hr̄e vetat (tatē Dedecet an ſeniū ludus iuuenilibus aptus Etatem ꝓprium quāqꝫ decet ſtudium Grādior es/ pudeāt puerilia/ nūc lacrimarū Tempus nūc lachrimis corda pianda pijs Ludicra pone ſenex puer vt n̄ ſis maledict Seria res agit̉/ mors volat ante fores Parce ſeni iuuenis/ paucis cōfuſa reſoluo Mens gaudet numeris artius arta tenet Edificat ſenium doctrina virilis/ ⁊ acte Ludicra delectant metra puericie Gratus erat puero iam de ꝯceptibus om̄is Sermo/ nimis cupiēs noſcere qͥd ſit homo Intus ⁊ exteriꝰ quot habet vires repetebā Sedulus/ et tandem ſero videre datum eſt Tricliniū cordis qͥd ſit quid mentis aſilum Qualis imago dei gloria qualis ei Oc opꝰ hͦ ſtudiū canos excreuit ī an h Ocia d̓lectāt ſabh̓a ſola placēt (nos Ex reqͥe reqͥeſ/ mēſis de mēſe vacare Dant/ exaltatus vt deus eſt videam Miris iſta modis deus attulit ocia nobis Anxia curarum vincula diripiens Forte nec inuideo/ poterit qd̓ ſcribit̉ olim Id fore nonnullis vtile. ſuaue placens Nec puerilia ſunt quibꝰ vſi metra ꝓphete ſaltes/ ph̓i/ theologiqꝫ graues Attamē auditu carnis reſonātia nō ſunt Carmina de rebus quas ſapit vnica mens More ſuo ſi ſit breuitas obſcura pateſcet Super Magnificat XCI Uocibus aut proſis latius expoſita Ingenijqꝫ modum decet vnūquēqꝫ notare Par aquile non eſt queqꝫ volabit auis Ars quoqꝫ nulla ſtatiꝫ totā ſe ꝓdit/ oportet Uſus vt acceptam ruminet aſſiduus Ingenium clareſcit ⁊ ars / ſi longior vſus Affuerit/ nemo ſumma repente capit Rguit̉ ſeniuꝫ ꝙ deſipiens puereſcat Altera cauſa ſubeſt ꝑdita vita prior Eſt v̓tus vegeta mīor ī ſene fortior Exanimo pacē de cerebro requiem (aufert Fulget in antiquis ſapiētia/ ſꝫ quibus etas Iunior in claris conſenuit ſtudijs Perfectos gaudet elegia claudere ſenſus Uerſu ſub duplici/ pulcrior inde nitet Complacuit ꝑ eaꝫ vacue monimēta ſenecte Utile cum dulci conſociando dare Ocia prudenter vitans heremicola quidam In plectis operans fine cremabat eas Exemplo conſolor ī hoc/ ſi nullo manerent Poſterius ſtudij ſcripta labore mei Profuerint ſi non alijs obliuia vite Neſte dant animū duꝫ meditando replent Qui loquit̉ linguis/ neqꝫ intelligit̉ illum Precipis vt cantet/ paule/ deo ſibiqꝫ Ergo tecuꝫ habitās cane muſis ludeqꝫ tecū Gratia quanta/ deo poſſe canendo mori Umane finis nature nos docꝫ apt h Quis modꝰ ⁊ nr̄is ordo ratꝰ ſtudij Ph̓ia. fides. cum quauis religione Conueniunt/ ꝙ homo ſit ratione vigens Rurſus ſola bonuꝫ ratio concernit honeſtū Bruta ſuper/ finis ſolus ei deus eſt Finis diſpariter brutis. quoniaꝫ meminiſſe Poſſeqꝫ noſſe deum quin ⁊ amare datum eſt Sumitur ex iſtis veraciter eſſe beatos Uerbum qui capiunt ⁊ retinent domini Talibus optima pars cedit/ que cogitat vni Poſtpoſitis curis/ ſcire vacare deo Contemplatiuos ideo laudare beatos Auſus ariſtoteles conſonus eſt fidei Multa tn̄ variat/ ſed ī hoc ꝯcordat/ vt etas Ultima diuino dedita ſit ſtudio Non niſi poſt artes/ mores/ ⁊ philoſophiam Ocia concedit poſſe beata ſequi Chriſticolas quāto leuius citiuſqꝫ beatos In cōmune facit ſpes amor atqꝫ fides Heologia quideꝫ pariter cum ph̓ia t Mores non deſint/ altius erudiūt Sit ꝓcul atra comes cui mos infla Scire tumere facit/ teſtꝭ apl̓s eſt (re ſciētes Contemplatiuos ratio demonſtrat amicos Eſſe dei/ quibus ⁊ paucula ſufficiunt Signat amiciciaꝫ/ perquirere conditiones Dilecti/ de quo cogitat ⁊ loquitur Hoc contemplator/ p̄ſertim theologizans Nonne docendo facit? vel meditando ſilens Uiuit contentus preſentibus/ anteriora Poſt habitis alijs/ vnica cura ſequi Non rixas hominū/ bellorū ſiue tumultus Audit ad hec ſurdus/ mutus in ore ſuo Sumit ī exemplū loth qͥ ꝓut aduena iudex Tam ſceleratorum non fuit in ſodomis Tranſiliens iditum cur ſe miſceret iniquis Qui foris eſſe volunt/ cur ſibi ſit nocuus Altior eſt mundo curas qui deſerit omnes Quem ſuſcepta nihil publica cura premit Agnificās xp̄m bn̄ plebs ait oīa fec̄ m Naꝫ que fecit erant oīa valde bona Firma fideſ niſi ſit diue pietatꝭ ama Iugiter inquirens/ irrequietus eris (trix Illa vel illa deus cur fecit? queſtio curis Plena nimis/ plenum ſciueris oſa notat Oſum cur iungas/ cur oſus erit vicioſus Scrutator rerum quas agit omnipotens Querat ⁊ inquirat non inueniet rationem Ipſe quidem fecit omnia que voluit Ordo duplex rebus nā primꝰ reſpicit vnuꝫ Qui creat eſt medium finis ⁊ initium Eternus/ nulli mixtus/ qͣꝫuis ſit vbiqꝫ Preſens eſſe ſuum poſſe vel influere Alter ineſt rebus inter ſe viuidus ordo Certis qui numeris mutuo nectit eas Primū ꝯtemplans nullā prorſus rationem Dic/ niſi ꝙ fecit omnia que voluit Iuſticie radix eſt velle ſuum prior vlla Queritur. erratur. quid prius initio N diuina caret recta rōne voluntas a Non caret/ ipſa ſibi ſufficiens ratio Primipotēs faciat qd̓ vult qͥd iuſtꝰ Libertas aliter quomodo cedet ei (vllū eſt Sit ſtatus in primo/ ſi non / vbi cōſtituetur Diſpoſitis rebus ordo ſecundus ineſt Inuenies iſtic connexas mutuo cauſas Ut cur ex rebus proueniant alie Hoc natura facit que vis eſt inſita rebus Que rem conſimilem procreat ex ſimili Philoſophis ſtudiū talis fuit ordo ſecūdus Ex hoc ad primū ſcandere cura fuit heologis qꝛ mox ſoluꝫ ſublime fides dat Seprius his ſtatuūt/ infima deinde petūt Ardua diſparitas/ felix qui ſemꝑ in alto Nixus principio/ iudicat in reliquis Actio baſſa petit/ ſed contemplatio fini Iugiter intendens dirigit huc oculos Inde qͥeta manet/ torquet nihil ordo ſcd̓s Scit qm̄ primo conſonat/ optimus eſt Uy 2 Carmen Sſe gͣdꝰ rerū varios cogͦſcit ⁊ apto Cūcta loco poſita qͥcqͥd īiquꝰ agat Ordo ſcd̓s hꝫ mala pl̓ima. ſꝫ tn̄ illa Solis noxia ſunt/ iure volente/ malis Sis bonꝰ innitēs pͥmo bona ſūt tibi ꝓrſus Omnia nilqꝫ tuo deerit in obſequio Exclamabis ad hec quo pacto qͣ ratione Eſſe bonus valeo ni deus hoc dederit Non potes affirmo. quare ſis ſubditus illi Atqꝫ tuam minime iuſticiam ſtatuas Eſt tn̄ oranduꝫ/ bene viuendum/ medijs lex Que iubet inſtandum/ nec potes abſqꝫ deo Murmura nō reſonēt hoīm da q̄ſo ſalutes Ipſe deo ſoli/ qui creat ⁊ recreat. Prime libertas cauſe determinat omnes Effectus/ ꝓprio vult vt in arbitrio Ph̓s ſi libertatem denegat iſtam Aut nihil aut fiet omne potens fieri Ecce gradꝰ ſil̓es numero ſiue poſſibiles ſūt Quilibet vt fiat hic fit/ ⁊ ille nihil Udicio res ſolerti penſata/ docebit Om̄ia ꝙ pͥmi termināt arbitra vis. Non tn̄ arbitrij libertas vlla creati Tollitur augetur ⁊ viget inde magis Cur ita vult ita nāqꝫ deus qͥ cuncta mīſtrat Condita vult proprijs ⁊ ſinit ire modis Naturalis vis quam reſpicit ordo ſecūdus Contīgenter agit/ ſi deus inſpicitur Sed manet arbitrio dupla ꝯtingentia nr̄o Ordine ſub duplici ſic patet imparitas Impius ē error dicens prodire neceſſe Omnia ſub primo ſi referantur ei Res habet inſtanti ſolo quecunqꝫ neceſſe Si vult nanqꝫ deus/ queqꝫ repēte perit Tolle deū facere qͥcqͣꝫ mala nulla manebūt Non tamen idcirco vult deus eſſe mala Cur ita? nā ꝓpriam vult appellat rationem Nemo malum vellet ſub ratione mali Sermo pias igit̉ ledēs aures reprobetur Qd̓ deus actor vult crimina. probra. nefas Pūs exultauit ais meꝰ alma ſuꝑboſ Oēte ſui cordis ad nihilū redigēs. Spus ⁊ mēs ſūt eſſentia/ ponimus In nobis animā ꝯſociamus eis (vna Fit tamen a ſermone dei paulo referente Has inter vires ſectio mira nimis Spūs atqꝫ anima qua ſunt ratione ſecati Lucida nonnulli ſcripta dedere ſua At ſi diuiditur vel quomodo ſpiritꝰ ⁊ mens Sermo rarior eſt/ vtiqꝫ diuiditur Qualiter aſtruitur rationis portio duplex Non re diſtincta ſed magis officio Mentis amor deus ē ſolus/ ſed ſpūs omne Reſpicit obiectum quo bene diligimus Mentis imago deū ꝓſpectat vt vnica ſolū ꝯpiritus obiecta plurima reſpiciet Semꝑ in arce manet ſyon mēs ſpūs omnē Hieruſalem quaſi rex regulat atqꝫ regit Menti lectulus ē ſpōſi locus vnicus omni Triclinio mentis ſpiritus imperitat Pūs ē mēti dux ⁊ rector/ vice ſponſi Quam fecundare gratia ſola poteſt. Nāqꝫ vt̓o mētꝭ dū ſpūs aduenit al Supremi virtus ſemet obumbrat ei. (mus Naſcit̉ hinc ſanctuꝫ dn̄i quod gratia gignit Concipit illud mens parturit atqꝫ parit Uerbigene mēti dux ſpiritus additur/ eius Dum peregrinatur ducitur arbitrio Uirgo Maria ioſeph nō te grauidauit/ erat Attamen ille tuus ꝯtinuuſqꝫ comes (vir Cum puero matrem fidus deducit/ alebat Sponte labore ſuo ſedulitate pia Spūs haud aliter menti datꝰ/ impiꝰ ⁊ trux Eſt ſi non domino paret ⁊ obſequitur Impietas quanta eſt ſeductor de duce ſi fit Mentis ſi fetum ſuffocat aut perimit. Euenit hoc operū quotiēs alimēta bonorū Detrahit/ aut gladio criminis vltro ferit At ſi peniteat conſurgit cuꝫ puero mens Rurſus ⁊ ad patriam fas erit ire ſuam Ih̓tate viget hō duplice/ pͥma cohe l Fini/ q̄ nunqͣꝫ tota perire pōt (ret Lib̓a vis hec ē/ q̄ nō deliberat/ ē vis Arb itra cui flecti ſemper vtrinqꝫ datur Cōplaciti pͥmā nos dicimus/ altera nomen A contingenti ſumit/ ⁊ officium Pollet vtraqꝫ deus/ ꝑ primā ſpirat ad intra Altera diſponit cuncta ſuis vicibus Prima neceſſarium non aufert/ altera vero Contingenter agit proſpiciens media Arbitra vis/ lune ſimilis/ mutabilis inde Obuia fit prime noxia criminibus Si duo ꝯcordent vir et vxor/ ſpūs et mens Promiſit/ faciet chriſtus erit medio Nō duo iam vel tres incōnexi/ ſed in vnum Cor ſimul atqꝫ animam fortis amor rapiet Gratuitus cum natiuo iungentur amores Finis principio/ quatinus alphaſit o Mens ꝯuerſa/ mens pr̄ es/ dux v̓ginitatis Alme mee/ dicens oſcula ſancta feret Rbitra vis ſi ſpūi ꝓpriet̉/ ad ipſum Oīs culpa redit noxa. ſcelus. viciū a Scꝫ omittit vel cōmittit/ qͥa menti Diſſonat/ intente ſemper amare deum ordet eo vermis damnatos arbitra qn̄ Uis refugit qd̓ amans libera vis meminit Super Magnificat XCV Hanc deus impreſſit menti cuꝫ viribus eiꝰ Indelibiliter dum manet ens proprium Libera vis nūqͣꝫ niſi ſit ſiml̓ arbitra peccat Dote quidem tali pollet imago dei Uult natura deus/ vult inclinatio recta Spiritus vt menteꝫ ducat in alta ſuam Spūs arbiter ē. mens libera/ collige paucꝭ Inter eas vires ſectio qualis erit Upūs arbiter eſt vires anime ſuꝑ omnes Qualis contingit ſub ratione regi Eſt penes arbitriū queuis operatio laudis Uel vicij/ rebus vtitur aut fruitur Arbitriū tuleris/ nihil eſt peccabile/ nullum Demeritum cuiqͣꝫ prouenit aut meritum. Pūs ē typice dictꝰ iacob/ ⁊ varie vir Ancille ſocie vir pariter domine Mētē dic dn̄aꝫ dn̄i cui fulgꝫ imago Gloria/ lux/ ſpeculuꝫ/ quē memīt/ ſcit / amat Sindereſim quādoqꝫ ſcias ꝓ mēte reponi Cuius natura pellit ad omne bonum Aut ꝓut h̓ loqͥmur ſoli mēs dedita primo ē Cuius ⁊ obiectum finis ⁊ vnicus eſt Mēs ita ſnidereſim ſuꝑeminet vnica iungi Que ſolet ad ſponſum filia virgo deum Mens ⁊ apex mētis ideo diſtincta notētur Sit ꝙ amor radix finis ⁊ initium Omnia finit amor ꝓut inchoat oīa/ nunqͣꝫ Ipſe tamen neſcit nec memor eſſe nequit Unius ⁊ trini ſaluatur ſemper imago Apatre per verbū circulat almus amor Impͥmit hoc natura bonuꝫ / ſed gr̄a format Gloria conſummat poſt rudimenta vie Contemplātis habes finē qͥ ſubleuat ad ſe Mentem ſupra ſe ſicqꝫ ſigillat eam St naturalis affectus ⁊ ē animal̓ e Eſt rōnalis mēs amat arce manēs. Mēs patriā repetēſ amat/ et q̄ poſſi Mēs amat/ ⁊ ſe mēs oīpotētꝭ a mat (det illā Diuini generis amor eſt mentis triplus iſte Finis ⁊ obiectum ſtat tribus ipſe deus Per ſpeculū pͥmus amor ē ſpeciē tenet alter Actu ſe proprio ſolus amat dominus Solus ī immenſum ſe nouit/ amat/ fruit̉qꝫ Actu non menſo nullus amare poteſt Sub gradibus ternis opus exercet̉ amorꝭ Credulitate prior fit/ ratione ſequens Ex intellectu reliquum fit/ conſimili dic Gratificus ꝙ amor triplificat meritum. Primū ſimpla fides/ intellectꝰ quoqꝫ donū Quod ſequitur preſtat/ dat freneſis reliquū Gloria triplatur/ ꝯmunis prima ſecundam Hater habet/ ternaꝫ chriſte ſupreme tenes Unica ſublimis gradibus caret om̄ipotētꝭ Gloria/ ſit qͣꝫuis trinus ⁊ vnus idem Ratia gͣtuitꝰ amor ē baptiſmꝰ amori I g Primitus impreſſo deſuꝑ addit eā. Mēs ꝑ eā pr̄is eterni viteqꝫ ꝑhēnis Heres adoptatur/ ſponſa fit/ arra datur Naturalis amor nunqͣꝫ deletur/ eundem Ad reprobos etiam continuat dominus Obniti conatur ei male grata voluntas Se crucians vt equus calcitrat ad ſtimulū Mira dei bonitas patꝫ ac inuicta poteſtas Curqꝫ voluntati pax nequit eſſe male Extimulās agitat vrget pūgitqꝫ remordēs Complantatus amor iura dei retinens Primꝰ amor mētis liber ſe ſponte coaptat Primo principio quod nec amare neqͥt Arbitrium ſequitur vſum rationis/ ⁊ vltro Flectitur in partes/ ſi volet/ oppoſitas Sponte ve ſuſpendit ſe ꝑtes inter vtraſqꝫ Uſqꝫ quo confirmet gloria velle bonum Liber amor melior qͦ plꝰ fulget viget ardet Corde manu ſenſu peruigil hinc melior St occaſus ī ens puꝝ fit caſꝰ ⁊ alt̓ In puꝝ n̄ ens/ mes ab vtraqꝫ cadit Dic ita ꝯtīgēs qꝛ nō valet eē ⁊ īeſſe Non impoſſibile dicitur eſſe tamen Falſa ve ſunt non alio eſt in eis medium Non negat omne quod affirmatio ponit Et viceuerſa. quid me duret ibi. Principiū primū complexū fallere ponens Rbitra ſe v̓tꝰ vireſqꝫ ſuas mouꝫ oēſ R a Flectit̉ ad ſeſe mota mouens eadeꝫ. Altera cauſa tn̄ ſꝑ ꝯcurrit/ vt ipſuꝫ Obiectum ſaltem cauſa ſuprema mouet Actio non eadem motus ſeu motio moto Hoc deus ad ſeſe ſolus habet proprium Par eſt obiectum pax eſt ratioqꝫ videndi Actio ſed diſpar cum deus inſpicitur Uerbum ſi dicat ea mens/ aliter tamē intro Uerbum diuinum corde pater generat Spiritus ⁊ ſanctus mentis ſpirat̉ a more Non prout hunc ſpirāt filius atqꝫ pater Exemplar verbum dices/ exemplar amorē Queꝫ ſanctus ſibimet ſpiritus appropriat Unica forma dei formas ſuꝑeminet om̄es Altera dic̄ non eſt forma realis ibi Formales varias rationis fabricat vſus Intellectiuus abſtrahit/ aut reſerat Componēs caueat falſos cōiungere ſenſus Dum ſuper abſtracto ſcire cupit quid id eſt Ens a mene dū variat̉ imagīe lune in Mens qꝛ metitur eminet et memīt Mēs ita totꝰ hō/ mēs intellectꝰ et ē Ipſa volūtas ē vis memorās parit (ens Uy 3 Carmen Mēs hō dū lunaticus ē/ dum more zacher In hiericho degit luna ſonat hiericho Uix interualla recipit lunaticus iſte Lucida pauca nimis/ valle manens miſera Torq̄t et illidit vel humi vel aqͥs vl̓ ī ignes Paſſio crebra ruens/ dormiat aūt vigilet Nitatur tamen vt vel raro cogat in vnum Spiritus initium quod fit amore pio Semet adunat amor vires reliqͣs ſil̓ om̄es Colligit imperitans/ actificans habitus. Tunc lucet tenebra/ radians caligo ſubitur Mens intro rapitur lux inabyſſat eam Sicut aqͥs oleū ſuꝑeminet almus amor ſic Supra quodlibet ens exilit vſqꝫ deum Argentum viuuꝫ ſemper protendit ad imū Centꝝ quod deus eſt ſemper homo repetit Agna potens fecit mihi magna ca m nis benedicta Ecce beatā me p̄dicat omne genus. Uirginitas mr̄i/ fidei cor/ ſummus ad imū Iunguntur mirer quid potius dubito Magna potens tollit mirari/ ſolus is ipſe Cor fidei iunxit omnia qui potuit De ſine mens hoīm temeraria velle ꝓfundū Conari ſenſum te penetrare dei Infinitus enim nō circumſcribitur arto Formate mentis quolibet ingenio Cūcta deus ſapiēter agit nec homo ratiōeꝫ Aſſerit hoc ſalomon ſcire poteſt aliquam Deſtruat edificet perdat vel collocet vt vult Cur ita feciſti dicere quis poterit? Deſpicit excelſos oculos cordiſqꝫ ſuꝑbos Mente ſui digne fallitur improbitas Improbitas ſaꝑe que nō vult ſicut oportet Senſus ſobrietas eſt inimica ſibi Contingenter agit extra ſe prima voluntas Lib era ſe varijs inſinuando modis Otus cuiqꝫ rei ꝓpriꝰ diuīa volūtaſ in Paret ⁊ ad nutuꝫ flectitur illa dei Nulla pͥor cā ē/ cui ſoli dicere fas ē Sic volo ſic iubeo/ velle mihi ratio ē. Grammatici cauſam querenti ſignificati Reſpondent/ quia ſic impoſitor voluit Diſpoſitis rebus dat̉ altera cauſa ꝓpinqua Ordine pro rerum ꝓprietate modis Queqꝫ deꝰ format vult nō qꝛ ſūt bona de ſe Sed bona ſūt quia ſic diſpoſuit fieri Cū voluit nihil eſſe pͥus quodcūqꝫ creatuꝫ Tunc nihil hoc fuerat ſi capis eſſe bonum Fiat lux dixit/ bona lux / qꝛ complacuit lux Ut fieret bona ſunt omnia iure pari Qd̓ bōa qd̓qꝫ potēs ſapiēſqꝫ ꝑ oīa clamāt Uocibꝰ excelſis cuncta creata ſimul Res ita diſponit/ ꝓprios vt eas ſinit actus Seu motus agere/ vertere ſponte poteſt Uertit ⁊ immutat quotiens miracula fiunt Ut dum ſuſpenſa quelibet actio fit Ulti qͥd fatū qͥd ſit fortuna reqͥrunt m Solaqꝫ ſi preter noīa ſunt aliquid Sūt aliqͥd nec em̄ ẜmo cōis īanis Nil penitus fruſtra publicus vſus habet Eſt operans a propoſito certum ſibi finem Certaqꝫ pro fine preſtituens media Dicere fortuitum nemo preſumit vbi quis Preuiſis medijs quod petit aſſequitur At dum proueniunt ea raro qualia ꝓrſus Non intendit agens/ dicito fortuita Pergis ad eccleſiā dn̄o tua reddere vota Et patet ante pedes aurea maſſa tuos Utiqꝫ fortuitus eſt hec inuentio/ cauſam Eius fortunam dicere rite potes Inde vides primā cām quicquid facit/ eſſe Nil ſibi fortuitum/ nam videt illa prius Non ita fit nobis quos ignorantia duxit Non preconceptis finibus aut medijs Adde ꝙ excelſus deus efficit omnia/ quare Fortuna omnipotens eſt deus ⁊ dominus Uicqͥd ꝯtigerit nob̓ nec p̄ſcia mēs ē q Preuidiſſe deū nō dubitare poteſt Hinc fortuna liq̄t ꝙ ī om̄i re dn̄at̉ Nemo ſcit ſibi quid veſpera ſera vehat Preterea cauſas alias ſi colligis omnes Ipſas fortunam ſepius inuenies Cur qꝛ ꝯcauſant vbi nemo intēderet actum Talem/ vel tali fine/ modo fieri Iūge intellectꝰ vbi maior ineſt minus illic Eſt de fortuna/ cur? quia plura videt Angelici porro ciues animeqꝫ beate Nil vel raro aliquid fortuitum reputant Omnes nanqꝫ docet in verbo viſio clara At nos ve miſeros nubila tanta tegunt Porro priora tenens de fortuna / ſciet apte Mox quid ſit caſus cauſa/ vel eius opus Caſus ineſt ſoli propria ratione carenti Ut ſunt bruta quibus nulla preeſt ratio Nulla qͥdē ꝓpria ē/ ſꝫ īeſt aliena/ regēs/ dux Et que non errat primipotens ratio Ixerꝭ hūc vigilē ſenſus ſunt cꝰ aꝑti d Peruius et liber ſpūs hos animat Sōnus ꝟo qͥd ē illibertatō ſenſus Cōmunis/ groſſus fumus opilat eum rgo ſtatꝰ medios varioſqꝫ notato freq̄nt Senſibus humanis poſſibiles fieri Sōniculoſus em̄ vigilat torpore grauatus Nec vigilat ꝓrſus inter vtrūqꝫ manens Leſio cōmunis ſenſus/ vel apertio lenta M Super Magnificat X ¶ V Dat freneſim capiti ſic reueriſa venit Uerba nihil connexa ſibi ꝓfert reueriſans Neſcit quid ſequit̉/ quid ve repugnet eis Cur? qꝛ nulla regit ratio fantaſmata/ nullo Ordine que gyrant vt mare fluctiuagum Sōniat gͦ vigil minꝰ aūt plꝰ plurima vexāt Fortia vel modica dum ſimulacra caput Gallū nūc loquit̉/ aſinū mō/ caſtra ve terris Fundat in hiſpanis vota facit varia Paſſio que fortis fuerit que fixa cerebro Credite ꝙ non vult ſe ratione regi Aſſio dū turbat cerebꝝ fit hō fatui Auget̉ tādē/ ledit/ ⁊ ē freneſis (ſans Ergo vides cordi deuoto vl̓ ſtudi (oſo Noxia cur fiunt idola corporea Abſtrahat gͦ ſagax a fantaſmatibus almam Uim mentis/ puro lumine ſe recreet Sed qͣꝫ difficile eſt/ qͣꝫ rarum/ nec venit vlli Gratia ni fuerit deſuper irradians Qua duce p̄ſumat cor ſurſum poſſe leuari Et quadam lucis ſe regione frui Semper ſuſpecta ſit quantūqꝫ ſalubris Paſſio credatur/ quem retinere nequis Nāqꝫ preire ſuam que ductrix eſt rationem Geſtit ⁊ effrenem ſe rapit abſqꝫ modo Non ſecus indomitū vidi geſtire caballum Sic ſtimulis acti thaurus/ aper furiunt Paſſio iudicium variat. prout ebrietatem Non vno faciunt fumida vina modo Hic ſilet. hic loquit̉ furit hic. ridet pius ille Hic vigil hic ſtertit/ fit ratione nihil Loria celſa deo vob̓ vir ⁊ o mulier g Que vos ꝯciliet ſꝑ amore pari (pax Qui mores hoīm/ qͦs ſecū ſexꝰ vt̓qꝫ Fert/ conferre cupit/ ſcandala precaueat Nā generare ſolet odium collatio talis Laudetur potius fedus amicicie Mutuo ſe refouent artus in corpore vero Humanus ſic ſe ſexus vterqꝫ iuuet Cōſona mēbra ſibi nō vllū corꝑe ſciſma eſt Non oculus manui dicit inepta mihi es Eſt hoīm ſpecies eadem / ſit femina / ſit mas Sunt anime ſimiles que ratione vigent Conditor vnus eis plaſmator ſiue creator Par ⁊ origo dedit nobilitate frui Materies ſimilis/ claudunt̉ morte parili Idem finis eis primo ſtatutus erat. Crimina nēo libēs ſua credito vult recitari Cum ſoleat laude quiſqꝫ tumere ſua Dixeris ergo frequēs qd̓ ſexū poſſit vtrūqꝫ Nexu iocundo conciliare ſibi e Xhortare/ colāt ⁊ amēt ſe ſexꝰ vterqꝫ Preueniāt gratis iugiter obſequijs Si vitā inſpicias hoīm/ ſi deniqꝫ mores Nemo caret vicijs iunior aut ſenior O tandem maior parcas inſane minori Non alios damnet quem mage culpa ligat Omnes nōne ſimul eadē damnatio ſtringit Omnes peccati perdita maſſa ſumus Quiſquis ſaluatur hunc ſaluat gratia ſola Gratuiti doni eſt gloria/ nulla tibi Nos fecit dn̄s/ nos deſtructoſqꝫ refecit Sunt ⁊ apud dn̄m femina virqꝫ pares Nunquid vita mares ſolos eterna beabit Hec ne ſalus cuneo femineo dabitur Qui ſexum culpat muliebrem ſiue virilem Culpat cum puero te pia virgo tuo Matribus ⁊ patribus ꝓprijs cōuicia dicit Sanctos ⁊ ſanctas conſpuit improbiter Uir bonꝰ eſto mēor/ ꝙ ſit tibi femina ꝯſors Inqꝫ tibi gratum ſit data ſubſidium Ir qͥ fortior es qͣnto robuſtior in te Q Et pallet valido mens tua iudicio Femina ſi variū cor hꝫ mutabile ſꝑ Plus indulge ſibi / plus miſerere pius Tu dux/ tu rector caput es rege ꝯſule nutri Dilige/ ꝯſerua/ chriſtus vt eccleſiam Scadala ſed dicēs p̄bet mihi femīa crebro Blandicijs rixis cultibus illecebris Conſentire caue/ tibi nil affirmo nocebunt Hoc tua/ ſi preces/ non ſua culpa facit Quid ꝙ res omnis laqueus culpe fit iniqͥs Omnis non ideo res odienda bonis Cultū ſi nimio mulierum ſexus oberrat Ponat noſtra viri prouida cura modum Euam debuerat adaꝫ rep̄hendere/ ſed dum Conſentit/ ꝓprium plectitur ob vicium Femina ſis ſubiecta viro/ caput ē/ ſibi pare Laus ſua laus tua ſit gloria fama decus Probra mal̓ dicta bōa ſis ſcito tua laus ſūt Nam virtutis honor dedecus eſt vicij On nocꝫ īnocuis īfamia feda nocē n An̄ tribūal onꝰ qͥſqꝫ feret ꝓpriū (tū Feīa cū tibi ſit pudor ⁊ deuotio cor Flebilis ⁊ mollis vtere dote tua (dis Cerne ꝙ om̄ipotēs ꝑ ſexū fortia fregit Sepe tuum/ tribuens martyrij brauium Ergo ꝓbas conare ſequi / vos fortia fortes Exercete mares/ laus ſit vtriqꝫ ſua Sit vobis ī amore bono nexus/ cor et vnū Una prout ſpecies finis ⁊ vnicus eſt Spus annexas tres vires tres qͣſi ſpōſus Ancillam/ ſociam/ ſuſcipit ⁊ dominam Eſt ancilla caro/ rō quoqꝫ libera ſed mens Eſt dominans grauidat ſolus eam dn̄s Artes fuſca petit ſeruiles fulgida franca Uy 4 Carmen Deica vult ſoli ſola vacare deo Spūs eſt ſeruus/ liber/ dn̄s/ prout his ſe Arbitrio proprio plus veminus ſubijcit Cōſona ſi fuerit microcoſmo cōpl̓a triplex Nil macrocōſmo pulcrius aſpicies T ſctm̄ nomen eiꝰ cuius? niſi ſancti Sanctorū/ ſanctos vt ſuꝑas alios Sanctꝰ ſanctoꝝ vult ſctm̄ ſcīficari Nomen vt orando prima petitio dat Eſt natura capax rationis/ cetera claris Dotibus excellēs/ que meminit/ ſcit amat Prouida cura patris homī ſpecialit̓ aptaꝫ Orandi formam iuſſit ⁊ inſtituit Hic bona q̄ cupiat/ mala q̄ fugiat numerāt̉ Mentis ⁊ interpres lingua deuꝫ rogitet Qui pater es noſter in celis/ ſanctificetur Abba tuum nomen ſanctificare potens Adueniat regnumqꝫ tuuꝫ/ fiatqꝫ voluntas In terra ſicut celicus ordo facit Panē hodie noſtrū da nobis quotidianum Et ſuper ens/ triplex qui datur ⁊ ſatiat Debita dimitte nobis/ dimittimꝰ vt nos His quorum nobis debita noxia ſunt Ne nos inducas vt nos temptatio ledat Gratia ſed tua nos liberet abſqꝫ malo Ira dei pietas omnis pietatꝭ origo m Ex nihilo miſeris ſe dedit eē patreꝫ. Filius es/ nō iā de terra/ celicꝰ eſto Celeſti caueas degener eſſe patri Adde ꝙ ⁊ frater dici dignatur/ ⁊ eſſe Proximus ⁊ ſocius factus homo voluit Immo mīſter ait ego ſum/ non conditione Seruili/ pietas vnica flexit eum Amplius adijciaꝫ qd̓ crede tn̄ / qꝛ ſponſum Tradit ſe menti deigenamqꝫ facit Filius ergo tuus deus/ o dignatio qualis Factus verbigena magnifica dominum Noſter ꝑuulus es natus nobis/ datus ideꝫ Filius/ ⁊ nomen emanuel proprium Factus es ⁊ nobis vltro ſapientia/ iuſtus Sanctificans/ redimens / vitaqꝫ vera via Qui ſolus ꝓprie es/ ex quo ꝑ queꝫ fit/ ⁊ in qͦ Quodlibet es forma/ finis ⁊ efficiens Hinc vnū verū bonitas/ ſpēs/ modꝰ ordo Pondus/ menſura/ prouenit ⁊ numerus N celis habitas/ celū celi ſil̓ ipſum Celum celorum dixeris ex ꝓprijs Uel celis id̓o qꝛ te celas/ tenebraſqꝫ Ponis latebras/ cui locus eſt nebula Hec caligo qͥd eſt tibi ſermo myſticus edet Quem docuit paulus/ crede dionyſio Scribimꝰ et legimꝰ/ loqͥmur qͦꝫ pl̓ima/ ſed Omnia ſunt ſi nō ſpūs introducet (quid Multis hos celos deuotio fecit aꝑtos Dixit vterqꝫ iohan celica viſa ſibi Prologꝰ hactenꝰ orādo nos fecerꝭ aptos Attentos dociles/ queqꝫ petenda ſequi Abba tuum nomen oramus ſanctificetur Sanctuꝫ ſanctificans ſanctificare decet Nomen noticiā quaſi notamen vocitamus Eſt vnum nomen omnimodumqꝫ deo Sanctificantē nos decet illuꝫ ſanctificemꝰ Sedulo queramus nomina noſſe dei Heologia t̓plex nūerat̉ myſtica tra t Solꝰ ꝙ ſe ſcit exuꝑante gͣdu (dit At ꝑ ſymbolicā trāſferre ī qd̓qꝫ cre Fas ē/ ⁊ ſummo nomina ferre deo (atum Uilia dum tranſfers aures offendere noli Simplas atqꝫ pias vera licet tua ſint Ex perfectis propria conſtat theologia Nil imperfectum nominibus reſonat Omnia tollit myſtica ſummo/ datqꝫ ſecūda Nomina cuncta deo/ terna ſtat in proprijs Prima deum celat in ſe volatqꝫ ſecunda Symbolicis retinet terna velut mediū. Tercia nāqꝫ parit conceptus interiores Abſtractos/ primo principio proprios Actus ꝑfectus/ primꝰ/ purus qd̓ et eſt ens Eternum/ verum/ ſimpliciterqꝫ bonum Utitur in patria conceptibus intuitiuis Quos nude viſus imprimit ipſe deus Finge deus retrahat ſe/ ceſſat ⁊ intuitiua Uiſio/ nāqꝫ deus ſolus erit ſpecies Dueīat regnū / qꝛ ſi n̄ pͥmitꝰ ad nos a Uenerit ad regnū nitimur ī vacuū Intra nos regnū ih̓s eē dei manife Ergo ſuuꝫ regnū rex regat vt ꝓpriū (ſtat Ligna petūt regē nec ficus vitis/ oliua Conſentire volunt/ nam ſua ſufficiunt Solus in aſſenſum ſe ramnus inutil̓ iſtis Deuouet vt regnet/ deuorat ignis ea Fabula ſpectat eū ꝓpriū qͥ ſpernere regnuꝫ Suſtinet interius/ exteriora petens Fiat velle tuum dices conſentit et optat Congratulatur/ amat/ cōplacet atqꝫ fauet Electiuus amor ſe conformare ſupremo Uelle tenetur ei/ dum ſatis innotuit Si iubet aūt ꝓhibet ſed ꝯſilij monitiqꝫ Ac de permiſſis non eadem ratio Nemo dei temptet fieri cū murmure iudex Cur mala permittit res aliaſqꝫ facit Duꝫ peccata ſinit nō vult ea ſed vetat/ odit Quāuis nō remouet/ punit at illa tamen Iat ꝓgreſſū deſignat an oē creatuꝫ Dicendo fiat/ protulit ipſe deus Corporei motꝰ t̓raꝫ ſi reſpicꝭ/ hi ſūt S R Super Magnificat IC V Rectus et obliquus/ circulus eſt reliquus Spirituum motus ita triplex/ orbicularis Rectus ⁊ obliquus/ pro medio deus ē Circulus ē ſimplex/ rectus ſe duplat vt altū Centruꝫ quod deus ē proximat aut refugit Terminꝰ obliqͦ qͣdruplex/ mō nāqꝫ ſiniſtris Nunc graditur dextris/ ante retro ve petit Dū reſoluta manet cauſe mens v̓tice prime Egrediens nuſqͣꝫ gyrus ibi ſuus ē Progrediens ratio motus ſe diuidit in ſex Quattuor obliquus/ rectus habet biuios Conſtās pͥma ſuo mēs cētro prouida vis ē Da fatum aut caſus fortultos reliquis Caſus vitabis te celo fixeris alto Uelle tuum terris ſit quaſi celicolis In terra fiant prout in celo tua ſancte Iuſſa voluntatis/ dic ita/ rectus eris Anē dū petimꝰ/ petimꝰ qͥcqͥd reficit Ty Intꝰ ⁊ ext̓iꝰ ſpūs aut caro vult (nos Dic qͣſi pan panē. qꝛ totū ſignificat Panis ⁊ gͦ deus ſolus ⁊ omē bonū (pan Noſtrū ſe fecit/ dum nos formauit/ et addit Dans formam/ pariter queqꝫ ſequunt̉ eam Quotidie quia deficimus/ ſic quotidianuꝫ Querere nos panem cogimur in precibus. Datu qui ſolus ꝓprie das/ reddere quicqͣꝫ Nemo poteſt donum dicito tale datum Nobis qui vita peregrini viuimus iſta Qui nondum fines attigimus patrie Nunc hodie tempus pn̄s/ nunc dicimꝰ euNunc ē eterni/ ſemper vtrūqꝫ notat Nūc mō nūc euo/ nūc ꝑpetuo petimus da Te panem ſuper ens ⁊ ſuper omne deus Hoſtia tu ſacra nobis/ tu quotidianus Panis ſacraris/ noſter ⁊ efficeris Panem ſi petimus/ nunqͣꝫ te teſte negabis. Nec ꝓ pane pater celice das lapidem T dimitte pat̓ nobis tot debita nr̄a e Creditor exclamat ſuffocat ⁊ cruciat Qd̓ debes redde/ ml̓ti ſūt/ vim pati Reſpōde ꝓ me q̄ſo benigne pater. (or ſed Debeo me qꝛ ſum factus/ qꝛ ſuꝫ reparatus Qd̓ baptizatus filius efficior Heres ſū/ frater/ ſocius/ mēbrūqꝫ miniſtrū Sededit. ⁊ toto ſe licet vltro frui Pauꝑ homuncio tot tantis obnoxie donis Da de corde tuo que tibi debita ſunt Toti debitor es orbi/ pugnabit ⁊ orbis Totus contra te/ gratificus niſi ſis Et ne nos inducas. hoc ē nō ſine pulſos Temptatoſqꝫ graui pondere ſubruere Si tēptas purgeſ doceas ſtiml̓eſqꝫ ꝓbeſqꝫ Fac humiles mites noſſeqꝫ nos facito Eterna duc alme via/ temptatio non nos Demonis illaqueet inficiatqꝫ caro Om̄e qd̓ ī mundo ē ſuꝑemus/ te duce/ tolle Tot laq̄os/ vl̓ eos ꝯtere ſubpedibꝰ. X n Octiſ n̄ pauidos faciat tīor atꝫ diei Nll̓a ſagitta volāſ ꝑforet aut noceat Neſcio qͥd tenebrꝭ latꝫ atqꝫ ꝑābulat anceps Perplexum/ dubium/ ſit procul/ aut pateat Crebrior īcurſus nimis aut violētior abſit Demonium cedat meridiem ſimulans Sis ſpes/ ꝯfugiū/ tuus aſſit ⁊ angelꝰ/ aſpis Et draco ſub pede ſint regulus atqꝫ leo Cōtere ſub pedibꝰ ſathana/ tot retia rumpe Tot laqueos funes / vincula/ tendiculas Impius ⁊ ſtultus tēptantē vincere iactans Quāuis omnis ei gratia defuerit Sed nos libera ſors ⁊ verax liberet omni Chriſte malo/ populus dicat ⁊ omnis amē Nouimus eſſe malū ꝯtractū/ flemus ⁊ actuꝫ Cernimus exactum/ quod tollere grauat Trina mali peſtꝭ tres vires depͥmit angens Debilitat / cecat vrit ⁊ igne malo Uirgo ſalutata ꝑ aue gabrielis ab ore Symboliciqꝫ patres/ ferte leuamen. amen. Eptē ſeptenaſ ex ſcpͥturis nūerabis Exercere quibus ingeniuꝫ poteris. Diſtorq̄ntaīam capitalia crimīa ſe Uirtutes contra rectificant totidē (ptem Dona tot expediūt mentē ſeptemqꝫ beatos Perficiunt/ ſeptem ſcito petenda tibi Purgat ⁊ exornat ſacri ſeptemplicis vſus Dotes tot patrie totus homo recipit Addere mita tibi poterꝭ ſeptena coaptans Singula corde pio/ quotidie meditans Talibus aſſueto tibi contemplatio tandem Tedia depellens perfacilis veniet Sūma breuiloquij bonauēture tibi tradet Noſc reſammatim ſingula dicta modo Ordine ſepteno ſanctos vt quodqꝫ dierum Poſcit opus/ ſtudeas connumerare tibi Quale qͥd acta dies tulerit/ nūc annua ꝯfer Ut formes animū ꝯmemorando tuum. Tuqꝫ ſalutifere per partes diuide ſeptem Illud aue ieſus ⁊ chriſtus amen/ ſit ita St in ꝓgenies pietas ſe diua timēſ Compatit̉ miſeris ⁊ miſeretur eis. Pauꝑ ſpūs ē timidꝰ/ reueret̉/ ⁊ in ſe Maiorem inſpiciens/ decidit ⁊ reſilit Ergo dei ſumma ſub maieſtate timendum Deſperans de te decide/ ſuſcipiet Te timor edoceat que ſit ſententia chriſti Trado ſuaue iugum/ do leuitatis onus Eſt pietas amor ex affinitate reſultans Carmen Primaqꝫ proximitas a patre progreditur Celeſtis pater eſt omnis pietatis origo Celis ⁊ terris finis ⁊ initium Ex bonitate dei pietas excreuit in omnes Progenies/ regnat ve nimis impietas Hec tria ꝯueniūt pietas/ timor atqꝫ ſophia Accipe iob teſtem qui tria connumerat Suaue iugū xp̄i eſt/ timor aſſit iūctꝰ amori Laudem nam per ſe neuter habere poteſt Eſt puerlis amor niſi ſit reuerentia/ porro Seruilis timor eſt ſi ſit amore carens Uo pacto pot̓it inqͥt vulgata q̄rela Dici vel fieri ſuaue iugum domini Lex quaſi ſit facilis legiꝯͣria carnis Lex que radices fixit amara ſuas Imbibit̉ totis ſerpitqꝫ maligna medullis Fomes ad om̄e nefas eſtqꝫ tyrannus atrox Sobrius eſto / vigil/ mitis/ caſtꝰ/ moderat Sperne voluptates/ lex tua chriſte iubet Eſto vorax/ dormi / vētriſqꝫ libidine feruēs Da cor ad illecebras/ clamat amica caro Nōne grauē pautꝰ carnis ſathaneqꝫ ſagittā Senſerat/ exclamans crebrius heu miſerū Eripiet quis me miſerū de corpore mortis Huius vbi pugna deprimit aſſidua Audi quid ſacro reſpondet numine plenus Gratia me domini te miſerante ieſu Gratia nanqꝫ poteſt hoīem pietaſqꝫ repēte Ut per baptiſmum ſaluificare hominem Quot qualeſqꝫ legis quos vno mortꝭ ī ictu Gratia ſuaue iugum/ vexit ad ethera On vllū dici vult philoſophia btm̄ n Qui nō ex habitu depulerit vicia Inde fit vt paucos vl̓ nullos inue Felices/ quales ponitis o ſtoici. (niemus Gratia ſuaue iugum momēto tradit in vno Quo fias felix/ ſcriptus ⁊ ad patriam In medijs igit̉ rixis pugnis quoqꝫ carnis Gratia donatur/ gloria quam ſequitur Inſipiens ſi ſis/ iniuſtus ſordidus/ omnis Seruus peccati vileqꝫ mancipium Protinus ipſe ieſus xp̄us/ ſapientia/ iuſtus Sanctificans/ virtus/ atqꝫ redemptio fit Forſitan ē aliquis multo grādiqꝫ grauatus Pondere peccati/ flagitij/ ſceleris Conſtituit dignū mox gratia ſpeqꝫ beatū Uitat ⁊ infernum/ celica porta patet Saulus erat ſpirās cedē/ plenuſqꝫ minarū Concidit/ ⁊ paulum/ gratia mox ſtatuit Suauius ⁊ leuius qͥd erit; nam tollitur a te Crimīs om̄e iugū/ ſpōte niſi ſubea pecces rurſꝰ ꝯuertere/ mox veniā Uires ⁊ xp̄s adiuuat arbitrij (dat Hec dulcedo iugi remanēs abſcōdita pͣuis Eſt quam deuotis experientia dat Gr̄a martyribꝰ leuis ⁊ fortis data monſtrat Carnis vt arta iuga ſuaue iugum ſuperat Impietas timida venia caret omne iugale Fit ſibi difficile/ murmurat impatiens Cur te diſtēdis ventoſa ſuperbia? quid te Sufflas ⁊ iactas? dum tibi vana places Uidi ego veſicaꝫ modico turgeſcere flatu Que piſis ſonuit quattuor impoſitis Hāc puer vnꝰ acu pupugit diſploſa repente Uilis ⁊ abſqꝫ ſono flaccida detumuit Quiſqͥs adulantū turgeſcis voce/ ſub iſto Diſce tropo tibi quid mortis acumen aget Te prius ergo humilē ꝓprij ꝯpūctō cordis Spina ve configens ſi ſapis efficiet Nullus adulator peior tibi qͣꝫ tibi fies Si tibi blādiris teqꝫ colēdo tumes (as nos Ucifer hīc cecidit/ nec mirū dū vide Turpes et viles/ peſte ſub hac ruere Pulcer qͥd faceres/ qͥd ī oī ꝑte d̓cor Omni cuꝫ plenus ſorde ſuperbis homo Dicis diues ſum nec egens/ neſcis qͥa pauꝑ Nudus cecatus vilis es/ atqꝫ miſer roſꝑa ſors nutrix ē huius ſubdola peſtis Aſpera ſanat eam proſperiore manu Unus vt ē patribus ventoſo corde careret Demone vexari queſijt obtinuit Ergo qͥd aduerſas tāto fugimus ſtudio res Conſulimus ſortes/ fidimus aſtrologis Sed nolo temptare deum dices/ agis apte Si tamen anteferes preſidium domini. Angelicum ſi ſubſidium ſi ſpemqꝫ/ fidemqꝫ Cura nec humanis ſit nimis auxilijs Cura ſuperflua fit/ ſi plus/ ſi non vt oportet Nec pro perſone conditione/ ſtatu Tu corpus refoue. tu cura ſedulo carnem Quid niſi confeſtim putre cadauer erit? X bonitate pr̄is pietaſ ē intꝰ oborta Unius ⁊ trini/ ſumitur hīc ratio Diffuſiua ſui boītaſ ē ſūmaqꝫ ſūme Qualis perfecte deforis eſſe nequit Hec tenuis vix vmbra boni diuīa neceſſe ē Seſe diffundat interius bonitas Eſt naturalis cōmunio/ dic et amoris Suppoſitis trina ē/ licet eſt eēntia ſimplex Sūma palā bonitas hinc reſerata patet Omnia dic eadem/ niſi ſola relatio cogat Ponere perſonas nominibus proprijs Eſt pater/ eſt genitus / ⁊ ſanctuſſpūs vnus Optimus omnipotens/ omniſciēs dominꝰ Qualibet in re ſunt huius veſtigia cauſe Plus hominis mente claret imago dei A Super Magnificat XCV I 3 I Pens etem̄ ſe cognoſcens/ ſe diligit inde Pens verbum gignit/ hinc amor exoritur Pēs pater eſt/ v̓bū genitus/ dilectio nexꝰ. Ac eſſentia ſunt hec tria non eadem Lena ē ſimplicit̓ iō deitatis imago Nec lux in ſole lumen et ipſe calor Uis verū liber cogͦſcere/ ſimplificet̉ Cor ſurſum remeans infima deſpiciat Paterie trahit imperfectas conditiones Quo magis a ſummo diſtat origo ſua Hoc in ſole nōtes ⁊ lumine ſed viceuerſa Dum redit ad primum ſpirituale ſapit Pēs hoīs mundū ſua ꝑ ſimulacra receptū Senſibus effigiat ſpiritui ſimilem Spūs eſt nempe quod gignit ſpiritus/ iſta Mentis conditio libera primo fuit Principiū rebus primū ſpeculando creatis Obijce cum nullo crimine leſa iacet Inficitur carnis oculus ſed hebet ratiōis Contemplatiuus lumine pene caret Par fit iumētis/ mēs corꝑe merſa grauatur Decliuis ſtolidam vix bene viſit humum Eſt domini pietas in progenies timoratas Contritis grauibus/ dat leue ſuaue iugum Rācia ꝓgeniē pietas germana coar Fler̄ tua/ ꝙ eā dura māꝰ cruciat (tat Permittēte d̓o frācoꝝ nobile regnū Cur tot ab erumnis hactenus atteritur Scire volens / vt cura ſolet diſtēdere mētes Humanas/ noſſe conſilium domini Scpͥturas ſcrutare ſacras ſcrutare ꝓph̓as His velut in ſpeculo quod petis inuenies Effectus ſimiles cauſe ſimiles operantur Ergo hieroſolymam cernito cur perijt Mittitur hanc contra diuini virga furoris Aſſur/ qui plenam flagitijs adimat Nōne pares/ pudet heu/ cauſas in pariſiēſi Urbe fuiſſe diu vidimus excidij Errores cecos populo/ pſeudoqꝫ ꝓphetis Pompoſoſqꝫ ſtatus/ vnde rapina venit Indeqꝫ ſeditio/ paupertas/ publica cedes Membris ī proprijs hoſtibus inualida Onimis erratuꝫ eſt/ tandem vexatio nobis Intellectum det/ preteriti pigeat Ertet ꝓ patria/ ꝓ iuſtis legibꝰ om̄is e Uerꝰ frācus. erit laus ſibi cū merito Prodigꝰ atqꝫ rapax luxꝰ piger exu Priſci cāmali ſeditione potens (let omīs Feda libido procul qualeꝫ vel dicere turpe Arſit que quondam ſulphure pentapolim A populo dn̄i moderata ſtipendia querant Finis ⁊ hic ſit ne publica res pereat Ut corpus nerui ſic vectigalia regnum Suſtentant/ apte diſtribuenda tamen Expedit ⁊ populo preſumere nō dominari Experti ſumus/ ⁊ tradit ariſtoteles Curia cum paſtore tuo romana memento De te quid totiens francia promeruit Redde vices/ fer opē letalia dogmata dam Que vitas hoīm fedus ⁊ om̄e necant (nes Nulla fides detur mendoſis aure ſuſurris Scire cur nolunt nil rātionis habent Reg̓net iuſticia / vigeat prudētia ſacrum Prole noua creſcat pariſij ſtudium Ors miſerāda nimis te frācia diua fa ſ Plꝰ qͣꝫ cuiuſuis vox r̄ſonar̄ q̄at (tigat Olim ꝓſcriptos ꝓ libertate tuenda Proqꝫ fide paſſos/ mos releuare tuus Senſiſti thoma ꝓprijs dum truſit ab oris Anglia te/ crebro ſenſit ⁊ eccleſia Heu pietas heu priſca fides/ cogunt̉ alūni Francigene/ mortes exilium ve pati Sūme deus / ꝓ lege tua/ quā ſub decacordo Mentibus impreſſaꝫ ſcribis ⁊ in tabulis O quot theologi quot pontifices periere Carcere quos clauſos dira necat rabies Effugit altera pars alienis incola terris Tutior exilio ſed ſpoliata bonis Auſtria tu felix/ felix ſtudioſa wienna Dux quibus eſt talis traditus in regimen Zelo qui fidei feruens/ ob eam fugitiuo Offert doctori ſponte refrigerium Sis ſua magna ih̓u merces/ ꝓ cuiꝰ honore Doctorem recipit diſcipulumqꝫ tuum Iſꝑſit dn̄s vana de ſede ſuperbos d Mēte ſui cordis vita nec apta māet Turb̓ curarū lacerata rotat̉/ ⁊ ē par Pulueribus turbo quos violentus agit Sede ſedet nulla ſtabili/ nec conuenit vlli Diſſidet ⁊ ſecum turbida mens hominis Nuſqͣꝫ vita malis eſt ſolitaria/ qͣꝫuis Deſertis heremi ſit religata locis Milibus hec ſi ſit hoīm circūdata turbis Nuſqͣꝫ ciuilis nec ſocialis erit Mens humilis ſimplex ⁊ ſolitaria ſecum Petre nixa manet concomitata deo Sola ſimul ſocialis ⁊ eſt/ vbicunqꝫ locetur Diſſidet hec nulli conuenit ipſe ſibi Sola quidē mīme cui v̓tus fit comes oīs Sit licet extremis finibus acta maris Sola tamen ſecum nunqͣꝫ ſe deſerit/ ⁊ ſi Multus ei populus cingat vtrunqꝫ latus Eſt vicina deo quem iugiter aſpicit eſt ſpes Anchora ne fluitꝫ/ ꝑſtet/ amat̉/ amat Operat vnit̉ ſecura/ ſerena/ ſuauis Pulcra videns/ fini ꝯſociata ſuo Carmen Conſcia ſecreti diuini/ ſicut amica Sicut dilecti ſponſa columba/ ſoror Has dat theorice laudes ſapientia vite Solitarius ē ſolus amicus ei Nec ſolus tn̄ ē qͣꝫuis locus ⁊ manus et pes Oſqꝫ vacent/ animus omnibꝰ obſequit̉ Proficit hic ⁊ nunc verū ſcrutando/ ſalubre Scribit que ſenior poſteritas relegat Nulla licet ſcribat/ nil p̄dicet ore/ perorat Moribus exemplis/ voce loquens operū Eſt ſolitudo precioſum crede talentum Terrenis caueas dum datur infodere Poſſe vacare ſibi nō gratia parua videre Quā ſuauis dominus gratus ea fruere Marthaſit intēdēs multꝭ/ ſinat ipſa ſororē Uti parte ſua/ vult ieſus hos fieri Sciſma nec īterſit mēbrꝭ/ oculuſqꝫ tenellꝰ Non culpetur agat ſi manuale nihil Agͣ domꝰ vaẜ nec ſeruis vtit̉ hiſdeꝫ m Nō par officiū/ ſors ſua cuiqꝫ ſat eſt Sūt tot ī actiuā pede qui ſe p̄cipiti Theorice paucos q̄ſo vocare velint (dāt Sit fortes/ gladios teneāt ſalomōis ab in Lectulus ob ſpōſā/ ſpōſa qͥeſcat ibi (tra ē Filia clauſa domi maneat/ matri famulet̉ At vir in arma ruat ditior ex ſpolijs Solus/ nō pugnat ſed ꝓ pugnātibꝰ orat Hos nō dedignans actio quos tribulat Ocia non laudi tribuit nec obinde ſuperbit Se catulo ſegni iudicat eſſe parem Et tamen impetrare pōt dilectio/ quod non Uel labor aūt meritū ſe cruciantis habet Sueuit amicicie ius/ regl̓a ius dare qd̓ nō Concedit meritum iuſticieqꝫ rigor Ambo parē referunt p̄dā/ tētoria ſeruans Miles ⁊ hoſtiles exuperans acies Eſt equidem felix/ eſt ſolitudo beata Si ſimplex nec iners fructificet/ vigeat I rō trahit affectū/ ſi ſenſus ⁊ actus Nō diſcordent/ ſit gloria vana ꝓcul Rumores fugiat/ dicens ſibi clauſe Factorū rō ſit tibi velle dei (qͥd ad te Solitudo nocet niſi deſit ſollicitudo Curarum interior cor lacerans miſerum Cor gͣuat ebrietas/ cor crapula/ curaqꝫ vite Sole ſub hac triplici peſte perire caue Sunt qͥ delicias reputāt ſub ſentibus eſſe Sub curis quibus eſt irrequieta quies Parcit eis dominus ſibi ſe cōmittere ſolos Atqꝫ miniſterio collocat ipſe ſuo Aſt alios quos ſcit pro vita qualibet aptos Nunc has nunc illas vult variare vices Optima pars hec eſt/ hec robuſtiſſima felix Gaude cui dominus preſtat vtraqꝫ frui Alterius vti gaudet natura nec vno Corpus iners ſtudio iugiter eſſe ſinit Uita beata venit cui ſolum ſufficit vnum Sola vacat ſoli ſed ſocialis ouat. Ib̓tas onagrū delectat libera colla F l Liber ⁊ a turbis montis apca colit Pellicanꝰ macer ē deſertꝭ incola ſolꝰ Serpentes perimit pulliculoſqꝫ fouet Nycticorax tenebrꝭ latitat/ qꝛ lumē ab extra Interioris vim diſgregat intuitus Paſſer vt in tecto ſta ſolitarius alto Te neqꝫ conturbet turbida cura domus Unus ait culpatus eo ꝙ non loqueretur Ni tacitus proſim ſermo nec edificat Prima dei requies ſopor ade tres abraāqꝫ Cernens/ ac eſau ſacrificare volens Scala iacob ſua lucta rachel̓ amorqꝫ deco Ignis oreb/ moyſes mōte loq̄ns dn̄o (re Catica cū pſalmis montana maria petendo Symeon iubilans/ quiqꝫ colunt heremuꝫ Beniamyn/ et paulꝰ/ aquile ſimiliſqꝫ ioh̓es Extaſis ⁊ petri/ celſa videns ſtephanus Turtur ſoliuaga volitās/ et alauda canēdo Uitam ſymbolice theoricam tibi dant Uam ml̓tos hoīes p̄uētrix gr̄a me Ex īprouiſo viſitat ⁊ reficit (ſtos Nūc ſapit h̓ pſalmꝰ nūc ꝟ̓ſus ī inti Labit̉ apꝑuit aridꝰ an̄ nimis (ma cordis Ergo nec introitus ſcitur/ non exitus eius Felix qui ſemper peruigil optat eam Expecta tamē ī tempus placiti tribuentis Sit locus atqꝫ modus/ eligat ipſe ſuus A ſeruo nunqͣꝫ dominus declinet in ira Sed nec in ira ſit o ſuus introitus Hoſtes heu legimus/ dn̄s quos ip̄e cibauit Frumenti ex adipe/ melle repleuit eos Cur? vt iuſtior hīc pateat damnatio donis Dum ſunt ingrati muneribuſqꝫ patris Tolle pr̄/ tolle tua munera/ ſi tuus hic ſit Seruus abuſurus verbera da potius Aſt heu verberibus potero fortaſſis abuti Quicquid vis igit̉ fac modo ne pereā Gratia p̄ueniat/ cōmitet̉ ⁊ vſqꝫ ſequat̉ Securus donum poſtulo tale mihi Ens pure ꝯiūcta d̓o ſecreta niteſcit G mn Fit regio pacis/ lucis ⁊ aula placēs Fulgida caligo ē nebule tenebreqꝫ Mōtibꝰ et̓nis lumīa crebra micāt (coruſcāt Inqꝫ ſinu mentis numeroſe ſpirituales Anguſtat rerum ſe nihilum ſpecies Ordine qͥn etiā reſident fantaſmata pulcro Immotis vt aquis ſol radiare ſolet. Super Magnificat XCVI Interea mundi fugiunt ꝑ mania cure Illecebre carnis ⁊ ſathan inſidie Sed redeunt heu ſepe nimis velut agmine Obice cor firmo ſe niſi munierit (facto Corꝑis occultat ſenſus adituſqꝫ doloſos Peruigil exploret/ vim quoqꝫ vi ſuperet Garrula vitet̉ cum fictis fama ſuſurris Nil̓ aliud ledat/ tempora depereunt Tꝑa res p̄cioſa nimis/ ſtimulos ſed ⁊ acies Infigunt mage vix ⁊ abire valent Inuitus patiere iugum qd̓ ſponte ſubiſti Frena ferentis equi fabula te doceat Ecipit̉ qͥ vult nimiū ſociabilis eſſe Dū putat agreſtꝭ nomē habere viri Elōgās fugito/ ꝑſta/ claudēt̉ et ora Sic viuat dicent/ ſit ſuus iſte modus Celis interea tacitum miſcere licebit Alloquium/ fiet mentis in arce locus. Stillabūt lacrimas cordis liq̄facta ſuaues Intima/ non quales cogit acerba luens Spiritui ſimul ⁊ carni cibꝰ iſte placebit Omnia fecundans rore ſalutifero Sꝫ caueas laqueū caueas ſub melle ve Si tibi plꝰ placeat qͣꝫ deꝰ iſte ſaporᵐ (nenū Explorabis ita/ domini ſi iuſſa retrorſuꝫ Proijcis/ vt vitam delicioſus agas Premia ſi petis hic operum/ dicetur amice Que tua ſunt/ tibi ſint/ accipe/ vade/ ſile Heu mea qͣlia ſūt niſi peſſima p̄mia tollens Quid niſi prauus ero perpetuoqꝫ miſer Argue/ caſtiga pater/ vre/ ſeca/ neqꝫ parce Dummodo permaneam complaceāqꝫ tibi Ntellectꝰ agens habitus ⁊ ſpūales Illuſtrat ſpēs nec locus ē tenebris Gratia dū comes effulget/ ſi vita ſe Sit/ neqꝫ ꝯturbet paſſio turbida cor (rena Aere ſicut ſol athomos radians manifeſtat Omnia ſic cordis intima clauſa patent Penitet ob vicia tantis horrentia neuis Euitet inde boni gratior intuitus Eſt regio lucis ⁊ pacis gratia menti Lumen ab eternis montibus accipiens Gratia nanqꝫ dei paradiſus deliciarum Cum natis hominum delicie tibi ſunt Nōne fit abſqꝫ fide/ dices cui cura ſuorū Nulla ſubeſt hominum proximitaſqꝫ perit Fit fateor/ tamē et curas cognoſcere debes Atqꝫ modo varios/ pro gradibus ſtatuum Incola deſerti vel vita monaſtica curant Abſentes populos/ non ope ſed meritis Non ita paſtores aliqui regeſqꝫ duceſqꝫ Aut qui qͦtidie clamitat ad populū Ii Rrational̓ amens ⁊ ſtulta vocatur Myſtica cui nomen theologia dedit Priuat̉ rō/ mens/ ſenſus/ pax qꝛ xp̄i Exuperat ſenſum cum ratione ſimul Cauſa tamen mentis ⁊ ſenſus ⁊ rationis Lux tenebroſa / ſilens vox ſcia neſcia fit Eſſe ſui generis ratio mēs ſenſus habēt/ ſꝫ Noſcendo nequeunt equiparare deum Solus ī immēſum ſe nouit/ amat/ fruit̉qꝫ Quiſqꝫ gradu menſo ſanctus amare poteſt. Unio ſimplifica ſatians ⁊ pura/ quietam Mentem perficit et perficiendo rapit Unio deifica mentē quaſi ſorbet abyſſo Fitqꝫ petens/ noſcens/ ſancta/ deū patiens. Unio pacifica modꝰ abſqꝫ modo reputat̉ Et gradus abſqꝫ gradu/ lux ſine luce ſimul Theologia pōt ꝓpriā quā dicimus iſta Concordare ſimul/ myſtica guſtat eam Mentis in exceſſu ſapiēs ſapit/ inſipientis Cor conturbatur/ poſſe negat fieri Xaltauit aīs humiles o ꝟ̓go beata Md̓ quā dn̄aꝫ magͣ potēs ſtatuit. Cur? qꝛ reſpexit hūilē deꝰ/ vt tuꝰ eēt Filius ⁊ matris ſubditus imperio Gloria ſuſcepit humileꝫ ſublimior/ ex hoc Ipſa nouiſſima ſis/ proximiorqꝫ deo Nāqꝫ nouiſſimus et abiectior eſſe virorum In cruce ſuſpenſus eſſe ieſus voluit Propter qd̓ deus exaltauit euꝫ/ ſibi nomen Tale dedit nomen omne quod exuperat Sta mō collige te mea mēs hīc corrue toto Prona ſinu/ ſignum ſtringe ſalutiferum Tolle iugū crucis hoc/ a qͦ diuellere nullus Preualeat caſus dic crucifixe ieſu Faſciculꝰ mirrhe mihi dilectꝰ meus inter Ubera conſtringet ſe mea/ ſuauis amor Oſcl̓a det labijs vngat trahat afflet odoreꝫ Intus ⁊ in cellas ducat aromaticas Amēs qͦ raꝑis mea mens/ q̄ digna flagellis Oſcula vis/ cuius terra tremit tuitu Arce p̄cor rapit en pietas īſpecta ſup̄ p Que maieſtatē nō ſinit vt verear (mā Brachia diſtēdit vultū declīat/ aꝑtū Per latus oſtendit ſe cor amore dei Frigidꝰ ingratꝰ meus eēt amor/ ꝑ amorē Si talem minime flexus amaret eum Maieſtas fateor retrahit ſi conſpiciatur Carne tegit ſeſe/ ſola patet pietas Opietas q̄ nec colaphos nec ſputa flagella Clauos nec mortem reſpuit ecce crucis Iā nec amore mei lāguet neqꝫ vulnera ſentit Mortuus/ in dura ſed cruce pendet adhuc Mortuus amplexū ſe quō ſubtrahet aude Mens pia coniungi cum pietate ſua. Xx Carmen Os dare qͥd refugꝭ? cur nō ī amore liq̄ſcens Tota fluis? curn̄ crux madet ex lachrimis⁊ Ip̄m forte tenet flentis gremiuꝫ genitricis De cruce depoſitum/ flens ſibi compatere Saxea mens nimis eſt/ adamāteqꝫ durior Talia que ſpectās/ mollior eſſe neqͥt (atro Ange ieſu v̓ga totiēs crucꝭ/ vt lacri t marum De cordis ſilice largior vnda fluat. Marmore frigidius o cor/ qd̓ tātꝰ amoris Non rogus accendit/ ſtaſqꝫ gelū rigidum Flāmiuolis ſaltem ſcintillis intege te cor Que crucis ex omni parte/ vides ſaliunt Incipe/ percurre/ primiſqꝫ nouiſſima iūge Singula que patit̉ virgo ieſuſqꝫ nota Una tibi poterit ſcintilla niſi reprobus ſis Ignem de lignis crede crucis parere Adijce ſarmenta viciorum/ que reſecabis Iunge quaſi ligna/ plurima dona dei Lucaꝫ cuius adeſt celebris lux ꝑlege lucas Trinis cum ſocijs geſta crucis reſerant O luca felix qui viuendo ſtuduiſti Morte crucis corpus mortificare tuum Crux petruꝫ reuehit ad celos/ ⁊ cruce frater Tu ſuus andrea letus alacris obis Stigmate frāciſco ſeraphī ſub imagīe fixit Ut mors fortis amor flāmeus ac penetrās L Ubonauētura crucꝭ hͦ ſuccēſꝰ amore Qd̓ fuerꝭ/ nomē ⁊ tua ſcripta docent Indicat h̓ picta tuml̓o ꝓprio crucis Lugduni/ qͣlē plurimꝰ orbis habetᵐ (arbor Eius ad exēplū ſtrictim crucꝭ acta repone. Que videas oculis/ corde vel ore legas Nidulꝰ eſto tuꝰ crux tutus pulcer amenus Intra quem foueas pulliculos operum Xp̄s obūbrabit ſub pēnis bruma nec ardor Nec poterit miluus eſſe ſathan nocuus Adde ꝙ ex omni regionis parte ſubibit Flans pius affectus flamine/ carmē agens Carmē ab interno cordis reſonare docebit Gama nouū punctis qd̓ crucis inſerit̉ Cantica delectant ſi talia lector abunde Sub duplici lingua comperies alibi Crux eſt actiuis/ crux theoricis ſpeculanda Sorte nec equali/ non oculis paribꝰ Marthā ſollicita ꝑs circa plurima turbat Dum ꝓ parte ſua ſola maria ſedet Ippi ſunt oculi lye/ claro ſed ocello Rachel amicicior cernere diua pōt. Uiuat ꝑte ſua q̄uis ꝯtenta ſororū Alternare vices gratia ni dederit Gratia qd̓ non dat/ nemo feliciter audet Gratia rara nimis mente vacare deo Corpore veſtiuit ideo ſe xp̄s vt eēt Ad diuina tibi dux/ via/ ſcala/ ſtatus Corde tenēs xp̄m ꝑ ſenſus carnis habere Tecum crede deum qd̓ ſatis ad meritū Theoricos humil̓ quos nō dat̉ hic imitari ollaudes/ ⁊ erunt premia certa tibi Stringe crucis malū ſi nō potes alta tueri Ad patriam ducet te ratis eccleſie Sit tua theoria crucis inſpectio crebra Sufficit en ſanguis pulliculis aquile Dū crucis accubitu rex ē/ tua nardꝰ odoreꝫ Spirat/ ſi fueris plantula/ parua calens Impoſitas laudes prius ⁊ deuotius imple Precipuum ratio vult opus eſſe dei Icut es ad pr̄eſ nr̄os mirabil̓ alme ſ Sint ipſi nobis dep̄cor auxilio Xp̄e kalendariū vocat ad pr̄es mēo Eccleſie/ quoꝝ vita p̄ceſqꝫ iuuant (randos Primo recōciliās ſeries iocunda dierū Aduentus domini percelebris colitur Aduētus duo ſunt xp̄i/ primus cruce vilis In maieſtate crede ſed alter erit Hos iudea rudis qꝛ nō intelligit errat Meſſye regnum corporeum reputans Chriſticolas dic ꝯſimiles/ qui temꝑis huiꝰ Quicqͥd in ore ſonēt/ ꝓſpera corde petūt Diuitias/ ſi delicias / ſi preſtet honores Chriſtus honorat̉ ꝯditione fori Deſęritur finis igitur quia ſpiritualis In chriſti cultū murmura crebra tonant Ecce tot annis iā colo xp̄m/ langueo pauꝑ Meſtus inops/ gaudet ꝑfida gēs opibus. Surgere d̓ tenebris hortat̉ epiſtola pau (li Hec auguſtino verſio mira fuit Duenis andrea decor et vir v̓ſꝰ īana a Cui crucifixꝰ amor cui cruce vita veīt Fortꝭ amor crucꝭ ē/ ſuꝑans mortē qꝛ De cruce deponi fortꝭ amor vetuit (viuū Teſtis ad extremū lux emicat et tua vox eſt Iam dominuꝫ video qui vocat ad patriam Primꝰ vt īſtituit aīaꝫ/ corpꝰ dedit aptum Corpus peccati fit modo carcer ei Rem ſed nō cauſam vidit plato ſiue poete Emendanda tamē corpora non capiunt. Accipiunt ſancti velut andreas/ cupiunt ſe Corporibus ſolui/ reſtituenda ſciunt Eligit electum gratis deus/ attamen ipſi Traditur electo gloria pro meritis Electis igitur non eſt operatio fruſtra Par vice conuerſa dicito de reprobis Hirādas hoīm facies/ ſuꝑ aſtraqꝫ terram Demon ait xp̄m/ corruit ad reliquum Orat vt audreas nicolaus luxurioſus L M Super Magnificat XCVI Sobrius ⁊ caſtus ſaluus ⁊ efficitur Onia ſūt ſcpͥta ſpeꝫ ꝯſolātia nr̄am Eſt ſolamē in hͦ themate theologū. o Speꝫ faciat ſūmā tua deſꝑatio ſū In ſe qui ſperat eſt maledictus homo (ma Coniungenda tn̄ operatio mira videt̉ Hec ſententia/ ſed gratia firmat opus Actu peccati coagit deus/ ⁊ ſinit eſſe Culpam/ mox ora tollat vtrūqꝫ deus Tollat/ ſi deſit actus/ ſi non ſinet eſſe Culpam/ teqꝫ ſtatim gratia ſanctificet Ceſſat murmur ita neqꝫ mens cōtraria fiet Uelle dei/ dic fac quomodo vis domine. Uult bona nos facere bn̄ talia taliter orans Sic facit/ ⁊ quod fit tunc tamen eſſe nequit roijcit vt ficus groſſos ita plurima cedo Stella cadet terris/ gloſa modos aperit Gloſula ſi deſit hic textus ridiculus fit Philoſophis ſciolis/ ac rudibus tumidis Depereant igitur laici qui ſimplice textu Utendum dicunt/ clerus ⁊ eijcitur Uult intelligere pͥus ⁊ poſt credere qͥſquis Huic ſacra ſcriptura nil niſi ſcandala dat Empꝰ iudicij qͦrūdaꝫ calculꝰ auſus t̓ Dinūerare fuit falſidicus nimium. Calculus a xp̄o dū ſcāderet aſtra re Tꝑa nāqꝫ pater vt voluit poſuit (ciſus Scire diem finis mundi quid ſollicitaris? Hora tui cum ſit tam prope iudicij Quin ⁊ principia de multis rebus in que Querere vel nocuum/ teſtis apoſtolus eſt Diſcors in numeris interpres lingua videt̉ A numeris/ quales textus hebreus habet. Concordare tamē ſcit ſpūs oīa ſanctus Si non ſcire datur/ credere ſat tibi ſit Ritibꝰ innumeros fallacis demonis annoſ Plus centum mille milibus annūerant. Sunt qui ſaluare nitunt̉ menſibꝰ annos Nomina ponentes/ nec tamen iſta valēt Omittit geneſis de multis progeniebus Quas dicit primū conglomeraſſe chain. Nō ego/ ſed noſter iſtud ſcit ſoluere doctor Dicit iudeus/ tu quoqꝫ dic ſimile. Il impoſſibile fuit ē erit om̄ipotēti I Tā noua qͣꝫ vetera geſtat ī arbitrio Finis ⁊ ē legis xp̄s/ myſteria cuius Edocuit duplici dans in amore ſtatum. Captiuare iubet intellectum ſimul omnem Obſequio chriſti doctor apoſtolicus Diſcipulos monuit exercerent pietatem Non intendentes iudaicis fabulis Credo magis moyſi mō ꝓpter teſtificanteꝫ Chriſtum/ conuerſa quem vice credo ieſum Immortales lex animas ſi tradit aperte Cur viget inter eos ſecta ſaduceica. Lex vero chriſti manifeſta traditione Spemqꝫ fidem vite perpetue tribuit. Huic intēde ſagax ſcrupulos fantaſmata ſi Deſpice/ ſit velle credere/ pro merito (dant Orando potius fidei tu pace frueris Quam perſcrutando viue pius domino Qui potuit mundū fidei mox lege tenere Hic potuit mundum multiplicare cito Explicuitqꝫ modos qͣꝫtū ſatis eſſe beatam Querenti vitam nouerat ⁊ voluit Scandala tradiderit euangeliuꝫ tibi nulla Xp̄o qͥ docuit teſte/ beatus eris Pūs et ſua mens puerū ꝑdūt aliqn̄ Et ſctm̄ dn̄i crimine mortifero Querāt ꝑ triduuꝫ qd̓ agūt/ ſi penitet ipſos Contritos faſſos atqꝫ ſatiſfaciunt Perdit̉ aut potius quaſi ꝑmiliaria diſtat Per triduum voti comperiunt triplicis. Spūs et ſua mens dū contemplant̉ idip̄m Templo celeſti comperiunt dominum Sit triduum cuius ē prima dies alienis Nullis in curis ſollicitos fieri Altera multiuago fantaſmate poſſe carere Tercia leticie ſpiritualis amor Nos etem̄ tēplū dn̄i ſumus/ ac ibi chriſtum Per triduum triplex fas reperire ieſum Hoc triduū triplex ſignat̉ in ordine trino Mortalis vite triplificante gradu Nazareth adueniūt ioſeph et mater comes Subdit̉ ambobꝰ obſeqͥoſus eis (almus Subdit̉/ o qͣlis dignatio quanta decoris Gloria/ ſunt annis octodecim pariter Xobitu ioſephatꝫ ieſu viduata ma Una ſibi cuſtos gr̄a diſponit̉ (ria ē Mentē trāſcēſo carnis fantaſmate Sola deo ſociat gratia gloria ve (ſurſum Et ſi cognitus ē quaſi ꝑ carnē ieſus ante Non iam per carnem notus ei deus eſt Obſequit̉ tn̄ in ſenio ih̓s atqꝫ mīſtrat Celeſtis menſe delicias patrias. Accipito menſam nō carnis/ ſed fruitiuas Unius ⁊ trini delicias anime Tranſit em̄ xp̄s/ qꝛ ſe mediante venit̉ Ad patris menſam/ qua cibat vt deus ē. Corporis et carnis perceptio ſacra figurat Speratas patrie perpetuas epulas Inuentū retine puerum ne perdat herodes Glorius/ aut mundus/ aut vicioſa caro Archa dei typicemens ſacrificantis habet̉ Idolicus dagon non ſocietur ei Ignis in altari ſacer ē/ caueas alienum Xx 2 Carmen Mittere/ ne pereas percutiente deo Urb̓ ī medijs heremꝰ fuit ī genone t Octo ꝑ decades v̓gine vita fuit (fa Cātica mos habuit ſuꝰ eſtīo dulciꝰ Que ſalomō cecinit corde ſonare pio (illa Nigra ꝓut caſule cedar extra ſeruo decoreꝫ Interius pelles vt ſalomonis habens Pugnarūt in me geniti ꝓprie genitricis Uitibus addentes deſerui propriam. Tu mihi dic aīa mea quem dilexit amice Paſcis vbi / vel vbi meridie recubes Nolo vagari poſt pecudes q̄ſcunqꝫ ſodales Chare tui paſcunt/ dux mihi ſolus eris Ubera ſugentē matris/ qͥs det mihi fratreꝫ Te foris inueniam ſolus vt oſcula des Apprehendā te ducāqꝫ domū genitricis Intro cubile mee/ meqꝫ docebis ibi Pocula de vino tribuā/ conditaqꝫ muſtum Malogranata qd̓ mea preſſa fluunt Eius leua meo capiti ſupponit̉ / atqꝫ Stringet in amplexus ſe ſua dextra meos. Atio fraca ſui guillermi feſta d̓corat n Cui ⁊ hoc ideo geſta fuiſſe feruns Febricitās tremit ī culpaſ cur vrge Febris ⁊ īterior ī maledicta fremit (or inqͣt Paule pͥor ſolus deſerti cultor haberis Dira fuge cauſa fauſtula facta fuit. Fonticulus potus fit/ palmaqꝫ veſtꝭ ⁊ eſca Coruus fert panem quotidie medium. Paule genu flexo morerꝭ/ tuꝰ aſtra penetrat Spiritus anthoni talia viſa refers. Effodiūt tumulū fremitu qͣſi flēte leones Frugalis vite dona tuis tribue. Illuſtris doctor hylari myſteria libris Unius ⁊ trini ſcis reſerare dei Uultū fac̄ hilari mea mēs ſit doctor hylari Uincit luciferum mens hilarata ſerum. Celitus immiſſo regē dn̄ chriſmate ſacrat Remigius viguit multiplicata fides Dulcis remigi freta remigat effera remis. Spiritus inualidis ſis ſibi remigium Nthoni patres auguſtini tua vita Lecta dedit xp̄ꝫ totus vt eēt amās Demōis īſultꝰ miros ꝑpeſſe rogāꝰ Fac p̄ce nos eius vincere vimqꝫ dolos Annonā tibi cuꝫ paulo coruus duplicauit Poſt animā pauli ſcandere celſa vides Horrēdū curare ſacrū tibi dat deus ignem Totaqꝫ laude tua terra repleta ſonat Palpitat extractꝰ ab aqͥs piſcis male viuit Interius monachꝰ exiliēs ab aqͥs. Gnes zelotes xp̄i/ lepreqꝫ fugatrix Uita leproſa tuo ſana ſic auxilio Ecce duos video validi qͦs vrit amoris Uis nimiū ſeuus hic amor ille pius Uiſio ſolamen charis preclara mīſtrat Flentibus ⁊ ſua ſe gaudia flere vetat Dilectrix agnes agni mitis ꝑ amorem Que ſalomon cecinit cantica ſepe refers Uulneror ⁊ lāguet flāmāti mēs ab amore Flores cum malis mox adhibete mihi Eſſet in accubitu dū rex afflauit odorem Nardus grata ſuū plantula parua calens Alloquit̉ dilectus eam/ laudatqꝫ viciſſim Ter pulcram dicit/ quod latet intro ſilet Aſſimilaui te quaſi ſis equitatus amica Inter currus/ quos ſeuus habet pharao Pulcritudo genas vt turturꝭ ornat vtraſqꝫ Sponſa tuuꝫ collum pulcra monilia ſunt Murenas auri faciemus vermiculatas Argento/ que ſunt ſenſus ⁊ eloquium Qua luce ſuū dū februꝰ exit in orbē n Trās mare dicūt̉ feſta ioſeph coler̄ Sigͣt ⁊ hec nr̄a pia ſed rudibꝰ ioſe Exametrꝭ texta/ myſtica multa canēs (phīa Sis ioſephina ſoror mea dux mea lux ⁊ a Arra ieſu/ matrꝭ v̓gīs atqꝫ ioſeph (moris Quō tres olim fuerint domꝰ vna peregra Nūc domus etherea tu ioſephina canis Poſce vices referant/ pete celis me ꝑegrinū Suſcipiant patris conſocientqꝫ domo Manſio ſat fuerit q̄cūqꝫ nouiſſima patris Altis equari qui nequeo meritis Tu mihi iure locuꝫ retines ioſephīa ſophie Eſt tibi fas laudes appropriare ſuas. Tu mulier fortꝭ ſalomō quā carmine ſcpͥſit Alphabetizans/ cantica quā reſonant Eſt carmē totū ſapiētia/ nam ſapiēs ē Uir ioſeph atqꝫ puer mater ⁊ eſt ſapiens Spiritus vnus eo coniunxit viuificauit Spiritus iſtorum fit ioſephina tuus Uā bonꝰ ⁊ ſuauis ioſephīe ſpūs idē a Multus ⁊ ē vnꝰ cor ioſephia reple Subtil̓ penetrās renouās ſtabilis Mobilior motū/ cor ioſephīa reple (tn̄ oī Rore ſalutifero ſiccatas complue mentes Germine fecundo cor ioſephina reple Quiſquis adherere tibi vult fit ſpūs vnus Uiuit in chriſto cor ioſephina reple Pulcra colūbinis oculis formoſa venuſto Simplex aſpectu corio ſephina reple Te puer ⁊ iuuenis te nunc etate ſenili Queſiui ſponſam/ cor ioſephina reple Delicioſus amor ſoror ⁊ dilecta ſophia Amplexū caſto cor ioſephina reple Simplificās aīam ꝯuertis ad interiora S Super Magnificat XCVI Dilataſqꝫ ſimul cor ioſephina reple Immaculata manes ī te fedū nihil intrat Eijciens ſordes cor ioſephina reple Aſſimilas vni trinoqꝫ deo facis vnam Quoſqꝫ tuos animaꝫ cor ioſephina reple Eſtibꝰ ornāda fueras ioſephīa d̓corꝭ U Pro modulo nr̄o pāniculoſ dedimꝰ v Permāet internꝰ decor īteger īuiola Reſpicit hunc ſolū ſpūalis homo (tus Symbolicis vti ſi nominibꝰ placet amplaꝫ Pateriam laudis quolibet inuenies Colla/ ſuꝑcilia/ frontē/ crines/ oculos/ os Dentes/ cum labijs/ naribus/ adde genas Brachia/ cū manibꝰ/ māmas ⁊ pectꝰ amorꝭ Uenter/ crura/ pedes/ omnia labe carent Uitꝭ oliua rōſe thꝰ balſama mirra cyp̄ſſus Palma virens lybani/ cedrus odora decēs. Ortus ꝯcluſus/ fons ſignatus/ putenſqꝫ Plenus aquarum/ quas fundit ei lybanus Punica mala ſtruunt ꝑadiſum deliciarum Lilia fert vallis/ fert ⁊ ager nitida Filia/ ſpōſa/ ſoror/ regis dilecta ſupremi Currus/ quadriga/ nardus odorifera Quid multis moror/ es lignū vite qd̓ ī euū Uiuere dat/ queſo cor ioſephina reple Eſta ioſeph ioſephina trahit trigin ta per annos Uel ꝓpe cū ſpōſa duꝫ ꝑegrinus erat Myſteriū loquit̉ incarnati quoqꝫ verbi Uſqꝫ ioſeph mortem fine quieſcit eo Pertrahit hāc animꝰ ſpeculātꝭ lōgius vſqꝫ Secula que celis perpetuata manent Una domꝰ terris ioſeph ⁊ ieſus atqꝫ maria Nunc patris eterni celica regna tenent Una manet ioſephina / licet varient̉ in ipſa Tempus ⁊ etates ⁊ ſtatus atqꝫ loca Cor ſpeculantis eā deducit iugiter aꝑte Ad meditanda nouis aſſidue ſtudijs. Ingenium ſolers exercet/ tedia tollit Hec faſtiditis eſt requies animis Colloquio ſuauis/ reuelat ſermone viantis Cordeqꝫ ſincero/ flāmat amore dei Scripturas aperit/ ſenſus exponit earū Intellectus agens clarior efficitur Influit allapſu ſecreto faucibus imis Māna/ fauos/ lacͣ/ mel/ cor ioſephīa replet. Etribꝰ hͦ nr̄m modulat̉ carmē aīcuꝫ d Appropͥat nomē cur ioſephina ſibi. Nōne marianā poteramꝰ vel ieſuinā Appellare ſacram/ nomine precipuo Et poteramus ita. ſꝫ vir caput eſt mulieris Et ieſus ambobus ſubditus vltro fuit Adde ꝙ vna domus fuerat curanda ꝑ vnū Patris iconomici ſollicitum ſtudium Amplius vnꝰ erat ipſis animꝰ caro mēs cor Sponſo cum ſponſa natus erat medius. Nazareth oppidulo vigintiqͥnqꝫ ſub annis Noſtra parum motis fit ioſephina comes. Conſcia ſecreti magni qd̓ virgo retractans Corde pio confert cum ioſeph atqꝫ ieſu Quicqͥd ibi reſonat ih̓s ē ioſeph atqꝫ maria Solus ⁊ afferret an ieſus omne bonum Iūge ꝙ augmētū ſignat ioſeph ⁊ ꝑegrinus Se bonus extendit anteriora petens Omne bonū ſatiare pōt aliud ſatiaret Particulare nihil cor ioſephina replet Uis dederit tales affatꝰ noſcer̄/ qͣles Coniecturali das ioſephina nota Fas ſpirare tibi d̓ino neumate plene Nunc hoc nunc illud myſteriale ſacrum Nunc agis a claris ī clara cor aſpicientū Per ſpeculū claruꝫ / vel ꝑ enigma latens Roras nūc etiā de celis/ ⁊ pluis hos tres Mentibus inſpirans que coluere colant Amplectens ſtringꝭ/ refoueſqꝫ ſinu bn̄dicto Et deſiderium ſponte ſuum ſatias. Sic ab iſac pr̄is incēſū gelidos pr̄is artus Grata miniſtratrix caſta puella fouet O mihi ſi talis dignaberis eſſe miniſtra Blanda ſenē recreans o ioſephina tuum Diuitijs opibus alius querit ſatiari Seqꝫ replere putat/ diues inanis eget Gloria multoꝝ cor gloria vexat ⁊ angit Uanaqꝫ/ quid mirum? nulla replere queūt. Ex qua ꝑte voles ⁊ qͣntū volue/ reuolue Nulla quies/ ſi nō cor ioſephina replet. Uel corda ſophia replet. ſic̄ pot̓at poni ī oī bus p̄cedētibꝰ loco iſtiꝰ. cor ioſephia replet. Eſpōſata ieſu mr̄ ioſeph alma ma v d Spōſi feſta tui fac colat eccl̓ia (ria Dicit̉ octauis hypapāti ꝯcelebrari Trās mare ꝯdignis mors ioſeph obſequijſ is mare dignus erat recoli feſto ſpeciali Uirgo tuus ſponſus ieſu Aſt alibi colit̉ quarto denoqꝫ kalendus Iam/ vel totidem ſicut aprilis habet Francia que polles ſuꝑanti nomine xp̄i Cur deuotio fit hic tua poſterior Saltē quiſqꝫ ſuo templū ſibi corde ſacratū Dedicet hoc fas eſt cuilibet ⁊ facile Uir ioſeph illuſtris v̓go iuſtuſqꝫ ꝓpheta Sponſus dux/ teſtis virginis atqꝫ caput Tu pater es xp̄i/ nutritor/ conſcius heres Eſto peregrinis dn̄x/ via/ vita ſalus Digna tuis meritꝭ tibi nos p̄conia dignas Uirgineo laudes fac dare coniugio Xx 3 Carmen Onſcia ſecreti ſapiēs ioſephīa ſuꝑni 2 Queſtio me pulſat plurīa/ ſolue p̄cor Queſtio p̄cipua/ terrꝭ ſi v̓go viatrix Undiqꝫ ꝑfecta plus gabriele fuit Affirmatiuā pietas materna videt̉ Ponere/ nāqꝫ deus ſolus eam ſuperat Oppoſitū ꝓbat ignorantia paſſibilitaſqꝫ Matris cui nec erat viſio clara dei Et docet hāc gabriel trepidā ſolat̉ an̄ ip̄m Perdidit ignara per triduum puerum Quid ꝙ ⁊ ipſius aīam ꝑtranſijt aſper Morte ieſu gladius / vaticinante ſene. Scire tuū nō ē rn̄dit ſacra ſophia Om̄ia myſteria. Qualiacunqꝫ dabo Uirgine matre fuit v̓tꝰ habitus ſtatus ipſi Tunc ſtatus in terris qͣꝫ gabriele minor Uirtus ac habitus qͦs gratia deſtinat illi Gratificans matrē celſius arce locans Attn̄ īcludūt ſcrupulos p̄dicta fatemur Difficiles/ tibi ſunt iſta notanda prius Eſt naturalis ē carnaliſqꝫ voluntas Tercia ſit duplex que ratione viget Hanc abſolutam dic ⁊ ſub conditione Seu deſiderio format eam pietas Prima duplex ex ſe nunqͣꝫ peccare valebit Cui tamen interpres eſſe ſolet ratio Abſoluta deo ſemꝑ conformis oportet Sit ratio/ pietas nulla repugnat et Conditio ſaluat ſe ſupponēs rationi Uelleqꝫ diuino ſic ieſus edocuit orro qui neſcit nō ē ideo vicioſus Si non ignoti debeat eſſe ſcius Om̄ia que nouit dn̄s res nulla creata Scire valet/ multis pena nec ē vicium Purgāt illuſtrāt mō ꝑficiūtqꝫ hierarche Maiores imos nulla tamen macula ē Miſſus ab excelẜ actꝰ afferre hierarchos Sic fuerit cordi virgineo gabriel Rurſus multorū virgo ſi neſcia merens Quid mirum? triſtis filius eius erat Riſticiā dat ars res aduerſata volēti Qualiter hͦ potuit eſſe volēte deo Hoc pietas potuit ſe ſaluās ꝯditiōe Appoſita/ de qua multa loquēda forent Eſt de noticijs diſtinctio plurima quandā Experimentalē iungimus ad reliquas Proficiens in ea chriſtus ¶ Tantundē repertū ē de carminibꝰ his lug duni in conuentu celeſtinorum Lentilogiū eius de meditatione crucis. cuius pars magna ha bet̉ inter carmina ſuꝑ Magnificat. Xaltauit ais hūiles o ꝟ̓go beata Md̓i quā dn̄aꝫ magͣ potēs ſtatuit Cur? qꝛ reſpexit hūilē deꝰ vt tuꝰ eēt Filius/ ⁊ matris ſubditus imperio Gloria ſuſcepit humilē. ſublimior ex hoc Ipſa nouiſſima fis ꝓximiorqꝫ deo Nāqꝫ nouiſſimus ⁊ abiectior eſſe virorū In cruce ſuſpenſus eſſe ieſus voluit Propter qd̓ deus exaltauit eū/ ſibi nomē ale dedit/ nomen omne quod exuperat Sta mō collige te mea mēs hīc corrue toto Prona ſinu/ ſignū ſtringe ſalutiferum Tolle iugū crucis hͦ/ a qͣ diuellere nullus Preualeat caſus dic crucifixe ieſu Faſciculꝰ mirrhe mihi dilectus meus/ inter Ubera ꝯſtringet ſe mea/ ſuauis amor Oſcula det labijs vngat trahat afflet odorē Intus/ ⁊ in cellas ducat aromaticas Amēs qͦ raꝑis/ mea mēs q̄ digna flagellis Oſcula vis/ cuius terra tremit tuitu Arce p̄cor rapit en pietas īſpecta ſup̄ Que maieſtatē n̄ ſinit/ vt verear (mā Grachiadiſtēdit/ vultū declīat/ aꝑtū Per latus oſtendit ſe cor amore mei Frigidꝰ ingratus meus eēt amor / ꝑ amorē Si talē minime flexus amaret eum Maieſtas fateor retrahit ſi conſpiciat̉ Carne tegit ſeſe/ ſola patet pietas O pietas q̄ nec colaphos nec ſputa flagella Clauos nec mortem reſpuit ecce crucis Iā nec amore mei lāguet neqꝫ vulnera ſētit Mortuus in dura ſed cruce pendet adhuc. Hortuꝰ amplexū ſe quō ſubtrahet aude Mens pia/ coniungi cum pietate ſua Os dare qͥd refugꝭ? cur nō ī amore liq̄ſcens Tota fluis? cur nō crux madet ex lachrimiſ Ip̄m forte tenet flētis gremiū genitricis De cruce depoſitum flens ſibi compatere Saxea mēſ nimis ē adamāteqꝫ durior atro Talia que ſpectās mollior eſſe nequit Ange ieſu virga totiens crucis vt la chrimarum De cordis ſilice largior vnda fluat Marmore frigidius o cor qd̓ tātus amorꝭ Non rogus accendit/ ſtaſqꝫ gelu rigidum Flāmiuolis ſaltē ſcintillis te ingerere cor Que crucis ex omni parte vides ſaliunt. Incipe ꝑcutere pͥmiſqꝫ nouiſſima iunge Singula que patit̉ virgo ieſuſqꝫ nota Una tibi poterit ſcintilla niſi reprobus ſis Ignem de lignis/ crede crucis parere Adijce ſarmenta viciorū/ que reſecabis Iunge/ quaſi ligna plurima dona dei E De meditatione crucis XCVI Lucaꝫ cuius adeſt celebris lux/ ꝑlege lucas Trinis cum ſocijs geſta crucis reſerant O luca felix qui viuendo ſtuduiſti Morte crucis corpus mortificare tuum Crux petruꝫ reuehit ad celos ⁊ cruce frater Tu ſuus andrea letus alacris obis Stigmata frāciſci ſeraphī ſub imagīe fixit Ut mors fortis amor/ flāmeus ac penetrās Ubonauentura crucis hoc ſuccen ſus amore Qd̓ fuerꝭ nomē/ ⁊ tua ſcpͥta docent. Indicat hͦ picta tumulo ꝓpria crucꝭ arbor Lugduni qualem plurimū orbis habet Zius ad exēplū ſtrictim crucꝭ acta repone Que videas oculis/ corde vel ore legas. Nidulꝰ eſto tuus crux tutus/ pulcer amenꝰ Intra quem foueas pulliculos operum Xp̄s obūbrabit ſub pēniſ/ pruma nec ardor Nec poterit miluus eē ſathan nocuus Adde ꝙ ex omni regionis parte ſubibit Flans pius affectus flamine carmē agens. Carmē ab interno cordis reſonare docebit Gāma nouū/ punctis qd̓ crucis inſerit̉ Cantica delectant ſi talia lector abunde Sub duplici lingua comperies alibi Crux ē actiuis/ crux theoricis ſpeculāda Sorte nō equali/ nec oculis paribus Marthā ſollicitā ꝑs circa plurima turbat Dum pro parte ſua ſola maria ſedet Ippi ſūt oculi lye claro ſed ocello Rachel amicicior cernere diua pōt. Uiuat ꝑte ſua q̄uis ꝯtēta ſororū Alternare vices/ gratia ni dederit Gratia qd̓ nō dat nemo feliciter audet Gratia rara nimis mente vacare deo Corpore veſtiuit ideo ſe xp̄s/ vt eēt Ad diuina tibi dux/ via/ ſcala/ ſtatus Corde tenēs xp̄m / ꝑ ſenſus carnis habere Tecū crede deū/ quod ſatis ad meritū Theoricos humilis qͦs nō dat̉ hic imitari Collaudes/ ⁊ erunt p̄mia certa tibi Stringe crucꝭ malū/ ſi non potes alta tueri Ad patriam ducet te ratis eccleſie Sit theoria crucis inſpectio crebra Sufficit en ſanguis pulliculis aquile Dū crucꝭ accubitu rex ē/ tua nardus odorē Spirat/ ſi fuerit plantula parua calens Impoſitas laudes pͥus et deuotius imple Precipuum ratio vult opus eē dei Ccl̓ie vocē loq̄ris q̄ fortior ē/ vim Neſcio quā dat ei qͥ regit eccleſiam. Pſallas attēte/ ſapiēt̓ pſallere iuſſ Poſt intende tuis/ vel meditando ſile Affectus ſi quādo pios deuotio guſtat Ruminet/ vt dū vult mandet eos notulis Nobiliora nimis ſacre ſunt vaſcula mēſe Sed guſtata fauis mella placent ꝓprijs Suſpectꝰ ſapor ē quē nō ꝓfert crucꝭ arbor Ortus ⁊ ille ſacer a froneſi riguus Gratia certa crucis ē/ qn̄ repete cor vno Mutat̉ viſu/ moxqꝫ nouus fit homo Anxius ē aliqͥs curis ſtimulatus amaris Crux animū ſubeat/ ſoluit̉ omne malum Erigit ad ſpem/ lugentē ſolat̉ ⁊ atre Diſparent tenebre vis inimica fugit Effugat a ſe triſticiā mens leta maloꝝ Iam meminit/ que ſe preterijſſe videt Peccatis deus indulſit qꝛ penitet/ ergo Sobria letat̉ iure dolore ſuo Os hꝫ vt fedis ī amoribꝰ illaq̄ati m Crebro voluptateſ p̄teritas recolūt Hic locꝰ ē/ hͦ tp̄s adeſt/ modꝰ ille io Dū deſiderijs ꝑfruor ipſe meis (coſis Dona crucꝭ plꝰ verꝰ amor ſuſcepta recenſet Gratus amatus ſe quo magis afficiat Hic locus iſta dies/ fuit hec oratio talis Gratia qn̄ modis ſe dedit in varijs Ergo p̄cipue ſatagas ſemꝑ memorari Suaues affectus quos tibi crux peperit Affice magnete ferrū ſpectare videbis Uſqꝫ polum/ tua ſit mens ita fixa cruci Mens affecta fide xp̄o ſe dirigit ⁊ ſpes Erigit amplexū porrigit verus amor Tunc froneſis reficit/ pax dicit ſufficit/ vnit Gloria/ ꝑficiens ꝑficiendo cadens Caſus ⁊ occaſus felix / qꝛ ſemꝑ in ortu Permanet/ ⁊ mira fit nouitate placens Uiſio non tedet/ recreatqꝫ fruitio viſi Eſurit ⁊ ſatur ē ſemꝑ edens qd̓ habet Ilige tota mēte deū ꝓ te patientem Atqꝫ redēptoris īmemor eē caue d Dilige toto corde pio puroqꝫ/ nec Errorum nebulis obtenebrare ſine (vllis Dilige tota ſic anima/ ſpōtaneus vltro Quod facias hilaris que iubet ipſe deus Fortiter ergo deū ſapiēter ſuauiterqꝫ omni Dilige virtute viribus omnimodis Sit tīor vt dn̄o ſit honorqꝫ deo ſit amatꝰ Ut tuus ē totiens ſe vocat eſſe tuum Ditius eē nihil poterit/ quis ditior heres Quā cui de ſummo dicere fas meus ē Interiores ſe iungunt ſenſus deitati Obiectum deitas cuiqꝫ fit vt ꝓprium Lux ocul̓ ſplēdet quā nō locꝰ accipit vſqͣꝫ Attamen in nullo deficit ipſa loco Dulciſone reſonat ſine tꝑe/ ſpirat ode Xx 4 Anāgogicum de verbo Aere qui nullo flabilis inſerit̉ Ac ꝓprie cibus hic reficit qui veſcit̉ illo Eſuriet nunqͣꝫ/ non iterum ſitiet Eret ī amplexū caſto p̄betqꝫ frui ſe h A quo diuellunt tedia nulla ſui Int̓pres clauſos aꝑit ſenſus vice lī Expedit vt vires iuſſa paterna ſequi (gue Suaue iugū mitꝭ hūiliſqꝫ ih̓s tibi fecit Eſſe crucem/ poſt ſe quotidie fer eam. Morſibꝰ horreſcis perimi ſerpentis iniqui Hunc ligno fixum reſpice/ tutus eris Deuius eſſe times variarū ambage viarum Crux iter oſtendit/ ducit ⁊ ad patriam Pinge thau frontē/ ne te gladiꝰ iugulabit Hac cruce ſignatus ciuis erit ſuperum Bella fremunt/ ꝓfer certi vex illa triūphi Uiſis hoſtis eis protinus effugiat Demonis ars et mille modis ꝟ̓ſutia tēptat Pinge crucem veluti fumus inanis abit Celica lux veluti iocunda ſerena micaret Mentē tranquilla pace frui tribuit Anthoniū talis auguſtinūqꝫ beauit Lux/ ⁊ qͣꝫ plures deſuꝑ irradians Ructꝰ honore fuit adā tali ꝙ ab arce Mētis/ in eterna pͥmitus reſpiceret Mole mō p̄mit̉/ ⁊ carcere carnis oꝑ Corꝑis aſſenſu querere vera prius (tet Sacra rep̄ſentat ſuꝑ omnia hoſtis ſenſus Signa vel obiecta myſtica dona crucis Eſt foris/ ē intus virtutū regula/ libro Chriſti pendentis ſanguine ſcripta ſuo Eſt modꝰ hic oīs diuinꝰ ſcriptus amoris Cartam non aliam quere neceſſariam Ceſſes iā petere ſpōſo pia mens ab amico Paſcit vbi vel vbi meridie recubet Ecce crucē cerne/ neqꝫ ſic vaga poſt alienos Cuſtodes pecorū. nec malus error agat Edos deſpiciat fedos/ fictoſqꝫ ſodales Dic xp̄o paſtor tu mihi ſolus eris Finis legis amor xp̄i de corde ſereno Dum bn̄ ꝯſcia mens/ dū neqꝫ ficta fides Xp̄s hō deus ē hūc ergo time ſua ſeruans Iuſſa pio corde fac ita ſaluus eris ¶ Finit editum ꝑ cancellarium in die beati Luce. Anno dn̄i. M.cccc.xxviij. lugduni Carminū ſuorū ho neſta defenſio decantata lugduni vix. xij. di es ante vite conſummationem Idit liuor edax vt mea carmina v Deſpexit/ nitida veſte carent/ ait Nec pulcris facies picta coloribus Uox eſt rauca ſonans parum Ornatus varios ſi meretricula Nil virtutis habens nec ſolidum bonum Querit/ quis ſtupor ē? ſat ſibi ſi placet Fallax / alliciens porcos Fucatos oculos hec ſtibio gerit Comit ceſariem/ lubrica conſpici Aſſueſcit placidis blanda/ procax / vaga Quos proſtituit enecat Aſt matrona grauis/ caſta/ pudicaqꝫ Cui natiuus adeſt color/ ⁊ decus Ut proſit ſatagit ſeria moribus Sponſo quod placeat ſtudet Totam compoſuit cincta modeſtis Cultū net propriū nent famule ſimul Linum lanas ve non petit extra Sollers artifica manu Non nequā petulās/ ſubdola/ fractaqꝫ Uox ſed ſuaue ſonat cui rigidus tonus Uiuax ex oculis celica lux micat Sancta prole beatior Frugi menſa ſibi/ ſplendida/ ſobria In qua pſalterio rex dauid inſonat Hymnos imparibꝰ quos numeris ligat Metris carmen amicius Carmen tale cano ſit procul ethnica Mēdax muſa ſtrepat his quibꝰ ē venus Aut mars delicie/ vanaqꝫ numina Iſius Noſter ſolus amor ieſus. Anagogicū de ver bo ⁊ hymno glorie doctoris cōſolatorij ma giſtri Iohannis de Gerſon Cancellarij pa riſienſis Lugduni editum. Loria in excelſis deo patri ⁊ fi lio ⁊ ſpūiſancto. Nihil em̄ pōt g aptius p̄ferri volētibꝰ nobis d̓ v̓bo ⁊ hymno glorie ſermoneꝫ myſticū vel anagogicū facere ī noīe patris ⁊ filij ⁊ ſpūſſctī. Et qꝛ ſapīa mit tit ancillas ſuas vocare ad arcē quā diuinꝰ Dionyſius vocat myſtitoꝝ eloqͥoruꝫ ſuꝑin cognitū. ſuꝑſplēdentē ⁊ ſubtiliſſimū v̓ticeꝫ. Incipiamus velut ab infima ſapiētie ancil la q̄ ē grāmatica/ p̄ſupponentes ex ea/ ꝙ ẜm noīs interptationē gloria ē quaſi clara .ſ. cū laude vel honore noticia. Eſt aūt honor ex hibitio reuerētie ī ſignū v̓tutis. ſoli aūt deo honor ⁊ v̓tus. Preſupponamꝰ inſuꝑ ab ea dē ancilla ſapiētie vocātꝭ ad arcē. ꝙ tres ſūt gradꝰ noticie gl̓ioſi dei. vicꝫ poſitiuꝰ. ꝯꝑati uus ⁊ ſuꝑlatiuꝰ. Et hoc aliter ⁊ alit̓ ẜm du plicē ſtatū. quorū vnꝰ ē viatorū. Alius ꝯpre henſoꝝ. ꝓut infra patebit deducēdo/ ꝓut in et hymno glorie XCVII XCVII ſuꝑ ẜm hos gradus Poſitiuū Comꝑatiuū Suꝑlatiuū. clare patet v̓bū glorie. Primo ẜm myſteriū regni dei. Deinde ẜm myſteri um fidei. Rurſus ẜm gloriā dei et̓ni. Ulteri us deniqꝫ multipl̓r ẜm tp̄s ⁊ locū ⁊ modum hn̄placiti tui deꝰ/ laxādo ī verbo tuo rete ꝟ borū noſtrorū. ¶ Gloria patri cū filio ⁊ ſpū ſancto/ tanqͣꝫ clara noticia. et lux lucet ī tene bris. ⁊ tenebre eā nō ꝯp̄hēderūt. Eſt aūt tri plex tenebra. Una culpe. Alia pene ſeu miſe rie. Tercia defectibilitatis nature. Prima ī pctōribꝰ. Altera ī viatoribꝰ poſt pctm̄. Ter cia in om̄ibus etiā beatis citra deuꝫ. Gloria aūt deo de ſuꝑlatiuo gradu ⁊ v̓tice ſublimiſ ſima ⁊ ſuꝑincognita/ qui ē pelagus entis in finitū. qui inhabitat lucē īacceſſibilē. cui ſo li honor ⁊ gloria. Cui ſoli debet̉ exhibitō ſu prema reuerētie in ſignuꝫ virtutis infinite. Sufficiūt intellectuali creature duo grad cognitōnis diuine/ qͥ ſunt poſitiuꝰ ⁊ comꝑa tiuus. Tercius ꝟo ſuꝑlatiuus ī quadā cali gine ⁊ ſilentio veneret̉. Sciat̉ deniqꝫ ꝙ lux in tenebris lucet/ ⁊ tenebre eā nō comp̄hēde runt. quemadmoduꝫ triplices ſunt modi te nebrarū. Unus culpe. Alius pene ſeu miſe rie. Tercius defectibilitatis nature. In pec catoribꝰ pͥme. In viatoribꝰ ſecūde. In om̄ bus creaturis etiā beatis tercie. Quāobrem ꝯcludimus cū ſapiēte / ꝙ omnis ꝑſcrutator maieſtatis/ alius a ſpūſancto. qui etiā ꝑſcru tat̉ ꝓfunda dei. opprimet̉ a gloria. peccator infeliciter. viator bonus ſalubriter. ꝯp̄hen ſor vel app̄hēſor in patria feliciter. ¶ Gloria patri cū filio ⁊ ſpūſancto. ẜm myſteriū regni dei deſcribi pōt ꝙ ē noticia ꝑ ignorantiā ha bita ẜm vnionē ſupra mentē. hoc ē exp̄ſſe di onyſij/ quā p oſſumus ſub alijs v̓bis trade re ꝙ ē vnio defectiua vel defectio vnitiua in cognitōe ⁊ amore dei. ſic ē em̄ defectio vniti ua in volūtate ſicut ī intellectu. Circa quod attendendū iuxta triplicē gradū comꝑatio nis grāmaticalis in metaphora fundatū. ꝙ defectio ſeu priuatio/ vel tales termini dicen tes negationeꝫ in hac materia/ nō accipiunt̉ niſi ꝓut negāt vel pͥuāt gradū ſuꝑlatiuū/ vel ſimpliciter ſicut ī beatis. vel reſpectu cogni tiōis vel fruitiōis glorie ꝓ ſtatu vie. Alioqͥn manifeſta eſſet ꝯtradictio. neqꝫ diceret̉ plus aīa cognoſcere ꝑ eā qͣꝫ lapis aūt aſinꝰ. ꝓpte rea nō dicimus ꝙ ſit defectio ſolū. ſed ē vni Vtiua defectio vel vnio defectiua. ¶ Gloria pa tri cū filio et ſpūſancto. p̄exigit hominē eſſe fidelē chriſtianū. Huius ſignū eſt ꝙ diuinꝰ Dionyſius incipit hanc noticiā ꝑ orationeꝫ ad beatiſſimā trinitatē. Trinitas inquit ſu pereſſentialis ⁊ ſuꝑdeus ⁊ ſupoptime xp̄ia noꝝ īſpector theoſophie dirige nos ⁊c̄. No tet̉ in pͥmis inuocatio trinitatis/ cuiꝰ nō ha bet̉ in via cognitio niſi ꝑ fidē ſaltē. nō ꝑ glo riā. Eſt igit̉ hec noticia ⁊ īuocatio nō ad ſen ſum ſicut cōſtat. nō ad imaginationē. nō ad intellectū viatoris. Eſt igit̉ ꝑ fidei myſteriū ¶ Gloria patri cū filio ⁊ ſpūſācto/ ẜm myſte riū iure vocat̉ theoſophia xp̄ianorū/ accom modatius qͣꝫ theologia. Theoſophia ſiqͥdē dicit̉ magis a ſapore dei qͣꝫ a logos qd̓ ē ſer mo. vn̄ theoſophia noīat̉ quaſi ſapor dei. hͦ vidit qͥ dixit ſapientiā eē ẜm nomē ſuū quaſi ſapidā ſciētiā. Tribuit igit̉ diuinꝰ Dionyſi us magiſteriū huiꝰ theoſophie ipſi btīſſime trinitati/ vocans eaꝫ inſpectorē theoſophie xp̄ianoꝝ. Ubi em̄ amor ibi oculus et inſpe ctio. Prouenit aūt ex amore dei benignit̉ in ſpiciēte xp̄ianos cognitio ẜm myſteriū/ q̄ ē vnitiua defectio. ꝓpterea pͥmo capitulo ī lr̄a poſt orationē ad deū/ ⁊ exhortationē ad Ti motheū ſic ait. Hic aūt vide quō nemo in doctorū auſcultat ⁊c̄. vocat indoctos/ paga nos. idolatras/ ⁊ ph̓os imaginātes ſua ſcīa deū poſſe ꝯp̄hēdi. qui tamē poſuit tenebras latibulū eius. ¶ Gloria patri cū filio et ſpū ſancto. ẜm myſteriū fidei in viatoribꝰ pōt di cere negationē ſeu pͥuationē cognitōnis dei ẜm duplicē gradū ſuꝑlatiuū. et hoc vel ſim pliciter ſicut in beatis. vel ẜm qͥd et ꝯꝑatiue reſpectu tm̄mō theoſophie beatoꝝ. qͥ ꝑ my ſteriū fidei nō cognoſcūt. Notat̉ aūt iſta ne gatio ſeu pͥuatio vel defectio ꝑ hāc p̄poſitio nē ſuꝑ. exemplū ſtatim in pͥmis tribꝰ adiecti uis additis ad hoc ſubſtātiuū trinitas. que ſūt ſuꝑeſſentialis. ſuꝑdeus. ſupoptime. ẜm tria q̄ appropriant̉ trinitati. Eſſentia vl̓ vni tas quo ad patrē. ꝓuida deitas quo ad fili um. ⁊ optima deitas quo ad ſpm̄ ſctm̄. Con ſtat itaqꝫ ꝙ ſi eſſentia. deitas ⁊ bonitas acci piant̉ ẜm gradus cognitōis dei pͥmos. po ſitiuū .ſ. et comꝑatiuū. competit viatoribꝰ ta lis cognitio. ſed nō in ſuꝑlatiuo gradu qui ē poſitiuus et comꝑatiuus in beatis. quanto minus ſuꝑlatiuū dei gradum ſimpliciter cō prehendit. ¶ Gloria patri cum filio et ſpiri tuſctō/ ẜm myſteriū regni dei. vbi videt̉ nu de ⁊ clariſſime deus. Hec tria vocabula/ ſu pereſſentialis. ſuꝑdeus ⁊ ſuꝑoptime neq̄unt negare ſeu pͥuare ſuꝑlatiuū gradū cognitio nis vie. ſꝫ ſuꝑlatiuū gradū cognitōis patrie Xx 5 An agogicum de verbo Quis aūt ſit iſte gradꝰ/ ptꝫ ex iā dictꝭ. Patꝫ inſuꝑ verꝰ intellectus ⁊ ꝯcordia grecoꝝ ⁊ la tinorū/ ſi cū vitate p̄dictoꝝ iudicēt̉. latini ſa na tradētes ⁊ diffiniētes ꝙ deus ī patria cla re videt̉ ⁊ nude. n̄ ī theophanijs ſol̓. vl̓ ſacrꝭ ſymbol̓. ītelligūt̉ qͦ ad gradꝰ poſitiuū ⁊ ꝯꝑati uū gl̓ie. Greci v̓o ponūt dū aiūt deū nō vi deri cū beato Dionyſio ī theologia myſtica pͥmo capitulo lr̄a f. referēdo ad gradū ſuꝑla tiuū ſimplicit̓ vt ī patria. vel ẜm qͥd vt ī via. In qua de cōi lege impoſſibile ē videre diui nū radiū/ niſi ſacris ſymbolis circūuolutuꝫ vel circūuelatū vel circūtectuꝫ/ ſicut ī exēplo ſenſibili. Lumē celi videri nō pōt ab oculo corꝑali/ ſi nō ſit admixtū coloribꝰ vel coloꝝ C ſpeciebꝰ. ¶ Gloria patri cū filio ⁊ ſpūſancto. Scd̓m myſteriū tā fidei in via qͣꝫ regni dei nō paruꝫ elucidat̉ ꝑ traditionē hanc ſchola ſticā/ qͣꝫuis efficere nequeat vnionē defecti uā ſeu myſticā. Ratio potiſſima ē vitatio er roris ⁊ ꝯfuſiōis. īmo ⁊ irriſionis apud impi os ⁊ aridos ī lege dei. Signū huiꝰ eſt ꝙ ho mines deuotōi traditi et vniētes ſe vel vnire putātes cū deo/ pluries explicauerunt ſuas deuotōes veras aut fictas ꝑ errores hereti cales ⁊ īſanos. Cōfeſſi alij magis ſobrie co gnitiōꝫ hāc iuſticiā doceri nō poſſe ꝑ ſchola ſticā qͦ ad explicatiōꝫ doctrinalē Prohibuit idcirco eos a conatu vel ſtudio īpoſſibilitas eſtimata cognoſcēdi. Nūc v̓o doctrinal̓ ẜm termīos clariſſimos ⁊ vſitatos/ palā facta ē traditio ſine verborū inuolutro/ adeo ꝙ nec apud xp̄ianos idiotas relinquit̉ vlla ꝯͣdictō nis ſeu repugnantie nebula. Itaqꝫ ſi q̄rat̉ a fideli xp̄iano. nunqͥd p̄t aliqͥs vel ī via vel in patria cognoſcere vel amare deū ī tāto ⁊ ex cellēti gradu ſicut ipſe cognoſcit ⁊ amat ſeip ſum? Nōne ꝓtinus rn̄debit/ ꝙ nihil pōt eqͣri deo ī cognitiōe vel amore? Si rurſus inqui rit̉. pn̄t ne hoīes tā viatores qͣꝫ beati cogno ſcere deū ⁊ amare multꝭ modis? Fidel̓ hmōi nō cūctabit̉ affirmatiuū dare rn̄ſuꝫ de vtro qꝫ ſtatu ſuo mō. ¶ Gl̓ia pr̄i cū filio ⁊ ſpūſcō cognoſcit̉ hic ī via qͣttuor modis ẜm ꝙ dicit Dionyſiꝰ ca. iij. d̓ myſtica theologia/ theolo giā ſe qͣdruplicē dediſſe. Unā ꝓpriā d̓ diuīs characteribꝰ .i. ꝑſonis affirmatiue/ vt d̓ īcar natōe v̓bi. ⁊ hāc nō habemꝰ. Alterā d̓ diuīs ſcpͥſit nomībꝰ ẜm eēntiā diuinitatis. Et hec apud nos dicta ē de diuīs noībꝰ. Sub hac theologia ꝓpria ꝯtinet̉ tercia ꝑs de ſubſtan tijs ſpūalibꝰ. ſic̄ de celeſti hierarchia ⁊ eccl̓ia ſtica Terciā theologiā noīat ſymbolicā qͣ ca remus/ niſi qꝛ ī locis pl̓imis tāgit multa de ſymbol̓. hͦ ē ſil̓itudībꝰ trāſlatꝭ ad deū. Quar ta noīat myſticā/ circa quā nūc inſiſtimꝰ De niqꝫ notat. c. eo. iij. ⁊ ꝯſeq̄nt̓ ī. iiij. ⁊. v. et ī epi ſtolis ad gayū. ⁊. c. vij. de diuīs noībꝰ/ ꝯſide ratōes aliqͦs huic theologie miſtice ꝯpetēteſ Una ē ꝙ oꝑtet eā eē breuiſſimā. īmo nō ẜm breuē ſermonē ſꝫ ſermōis defectū. ſic̄ ī ſilētio ⁊ caligine ⁊ ocio. ⁊ ī hͦ caſu ſuꝑ intellectu ꝑ de fectū noīatōis hͦ ibi. Ponit ꝯſideratōeꝫ alte rā/ ꝙ ꝓcedendū ē ī ablatiōibꝰ ſeu negationi bus ab inferioribꝰ ad ſumma. qͣꝫuis fiat pro ceſſus oppoſito mō ꝑ theologias alteraſ po ſitiue ꝓcedēdū. Cauſā reddit in textu mani feſte. qm̄ magis ē vita ⁊ bonitas qͣꝫ aer et la pis. ⁊ magis nō crapule ⁊ manie nō dici ⁊ in telligi. Tercia ꝯſideratio ē ad intelligenduꝫ difficillima ẜm formā verboꝝ. ſed facillima ſi p̄miſſi gradus ꝯꝑatōis notent̉. Dicit em̄ ī fine. c. vltꝭ. ꝙ neqꝫ ē eius vniuerſalit̓ poſitio neqꝫ ablatio. ſed eorū qͥ poſt eā ſūt poſitōes ⁊ ablatiōes faciētes ipſā neqꝫ auferimꝰ neqꝫ ponimus. Uocat p̄terea cognitiōeꝫ iſtā eſſe ſuꝑlucentē caliginē ī obſcuriſſimo qd̓ ē ſuꝑ māifeſtiſſimū. Cōſonat hec ſnīa verbis ph̓i dicētꝭ/ ꝙ māifeſtiſſima nature ſūt occultiſſi ma nob̓. Si v̓o fiat ꝯꝑatio ad noſtrā cogni tionē tm̄mō ꝯcordabis ꝑ diſtinctiōꝫ tripli cis gradꝰ ꝯꝑatiōis. Deniqꝫ nō ē hic ꝯtradi ctio. qꝛ cū d̓r. deus ē ſuꝑ oē ens et nō ens. ly nō ens nō refert̉ ad puꝝ ens qd̓ ē deꝰ. qꝛ tūc eēt aꝑta ꝯͣdictio. ſꝫ refert̉ ad modū cognitio nis qͦ creatura p̄t cognoſcer̄ ens qd̓cūqꝫ. qꝛ nō niſi finito gͣdu ꝓ qͣ ſit v̓bū ſeq̄ns. ¶ Gl̓ia pr̄i cū filio ⁊ ſpūſctō. ẜm myſteriū fidei ī via. īmo ⁊ regni dei ī patria/ cognoſcit̉ ꝑ ablatōꝫ ſeu negationē vel pͥuationē/ aut defectioneꝫ ab omīeo qd̓ ē ens vel nō ens ad gradū ſuꝑ latiuū referēdo. Rō. qꝛ ſicut deꝰ ſibi ſoli ẜm hūc graduꝫ cognoſcit̉ eē. ita ſibi ſoli ꝯuenit ẜm hūc gͣdū ꝑfecte cognoſcere qͥd eſt nō eſſe Qm̄ oppoſitorū eadē ē diſciplina ẜm ph̓m. ꝓpterea nemo ꝑfecte cognoſcit nō ens ſim pliciter/ niſi ꝯcipiat ꝑfecte qͥd ē ens ſimplici ter. hͦ aūt ſolꝰ deꝰ ip̄e de ſeip̄o nouit. Dr̄ gͦ ſua cognitio myſtica eē ſuꝑ omne ens ⁊ nō ens. vn̄ ⁊ in pͥma epl̓a ad Gayū. ſi quis ⁊c̄. inqͥt. vidēs deū intellexit qd̓ vidit. nō ip̄m cōtem platus ē. ſed qͥddā eorū ab ipſo exiſtētiū ⁊ co gnitoꝝ. Ipſe aūt ſuꝑ animū ⁊ eēntiā ſuꝑcol locat̉ vniuerſaliter nō cognoſcendo neqꝫ vi dendo. cognoſcit̉ ⁊ ipſa ẜm qd̓ meliꝰ ꝑfectiſ ſima ignorātia ſciētia ē eius ſuꝑ oīa cogni et hymno glorie XCVII XCVII ta. hec ille. Cōſtat itaqꝫ ꝙ iſta māifeſtā inclu dūt ⁊ nō ītelligibilē ꝯͣdictōꝫ ſi nō ſit adapta tio ꝯcors ẜm tres gradꝰ ꝯꝑatōis. qͣs ancilla theologie grāmatica nob̓ tradit dictꝭ modiſ Secunda partitio Erbuꝫ gl̓ie ẜm myſteriū fidei ſepiꝰ aꝑit̉ ⁊ efficaciꝰ ꝑ dignā eū chariſtie ꝑceptiōeꝫ ſpūalē qͣꝫ ꝑ hūanā īduſtriā. Itaqꝫ dn̄s nr̄ ih̓s xp̄s cuiꝰ ſpūs reuelat my ſteria. dixit int̓ cetera (lꝫ euāgelia n̄ explicēt) poſtqͣꝫ p̄miſit. h̓ ē calix ſāguis mei/ myſteriū inqͥt fidei qd̓ ꝓ vob̓ effundet̉. Exꝑtꝰ hāc effi caciā fuerat credo ſepe btīſſimꝰ dionyſiꝰ. qͥ poſt nimia tormēta poſitus ī carcere/ ſacruꝫ iſtud myſteriū celebrauit. cui viſibilit̓ aſtitit dn̄s nr̄ ih̓s xp̄s cū multitudīe angeloꝝ/ ⁊ ſe ip̄m tradidit ſacr̄aliter eidē btō dionyſio di. Accipe hͦ chare meus. qd̓ mox cōplebo tibi vna cū pr̄e meo. mecū em̄ ē maxima merces tua/ ⁊ his qͥ audierīt ſalꝰ ī regno meo. Sub iūxit. ⁊ ꝓ qͥbuſcūqꝫ petierꝭ impetrab̓. Obſe cramꝰ igit̉ te dionyſi benigniſſime vt nobis impetres reſeratōꝫ myſtice theologie tue qͣn tū expedit ſaluti nr̄e Si em̄ volūtate huma na nō allata ē aliqn̄ ꝓphetia dicēte petro. qͣn to minus hec myſtica theologia ſeu potius theoſophia quā a ꝯſcio ſecretoꝝ paulo didi ciſſe putaris o dionyſi cooꝑante ſpūſctō ī ꝟ bo glorie. ¶ Uerbū glorie qd̓ ē magnū pieta tis ſacrm̄. qd̓ māifeſtū ē ī carne. viuificatū ē ī ſpū. ⁊ aſſumptū ē ī gloria. qͦtidie pn̄tialit̓ ex hibet̉ ī ſacramēto corꝑis ⁊ ſāguīs. qd̓ eſt my ſteriū fidei. Fides igit̉ dirigit nos ad myſti cas viſiones. Spes erigit. Charitas porri git ⁊ attīgit. Deinde ſapīa reficit. Pax ſuffi cit. Gl̓a ꝑficit/ ẜm īferiꝰ deducēda ¶ Uerbū glorie ẜm myſteriuꝫ fidei ī euchariſtie ſacr̄o nos īducit ad gloriā myſterioꝝ dei. qm̄ māi feſtat̉ nob̓ ī carne nr̄a ꝑ ſenſus corꝑales exte riꝰ ⁊ interiꝰ/ dū ſub ſctīs ſymbolis dat ſe xp̄s palpabilē. oſculabilē. māducabilē. imagina bilē. Iuſtificat̉ āt ī ſpū nr̄o ꝑ illapſū ſpūſſcī qͥ diffūdit̉ ī car noſtꝝ Et ſic̄ vnū ē corpꝰ veꝝ qd̓ ē res hꝰ ſacr̄i ⁊ ſignū corꝑis myſtici. qd̓ ē vnū ī eodē corꝑe ⁊ eodē ſpū xp̄s. ſuꝑeſt tādē ꝙ aſſumat̉ ī gloria ſpūs nr̄. qͣꝫuis interī vita nr̄a abſcōdita ſit cū xp̄o ī deo. Sꝫ cū apꝑu erit xp̄s vita nr̄a. tūc et nos apparebimꝰ cū ip̄o ī gl̓ia ¶ Uerbū gl̓ie dū ī hͦ ſacr̄o nob̓ māi feſtat ī carne. dū iuſtificat̉ ī ſpū. nūc etiā et h̓ pn̄tialit̓ aſſumit̉ ī gl̓ia. Obmittamꝰ interea de deo gl̓ioſas cognitōes q̄ ꝑ affirmatōes fi unt. de qͥbꝰ ē triplex theologia. ſic̄ notatū eſt ex dionyẜ. vna ꝯſideratōe p̄cedēte/ veniamꝰ ad qͣrtā q̄ fit ꝑ oīm ablatōꝫ. ⁊ on̄damꝰ quēad modū fides erigit ad illā. Dimiſſis itaqꝫ du obꝰ gradibꝰ cognitōnis dei poſitiuo ⁊ ꝯꝑati uo/ fides relinqͥt̉ ī pura caligine qͦ ad gradū ſuꝑlatiuū reſpectu patrie. Ꝙ ſi q̄rat̉ a fide. Ad qͥd dirigit ſpm̄ nr̄m? Rn̄debit ad caligi nē Sil̓r dū q̄rit̉ a ſpe ad qͥd erigit? Rn̄debit ad caligineꝫ. Porro ſi q̄rat̉ a charitate. Cui ſe porrigit? Quid attīgit? Cui ſe vnit? Rn̄de bit ad caliginē. Deniqꝫ ꝓſequēdo ſi fiat inqͥ ſitio. Quid ē illa caligo? Quid q̄ſo hn̄t rn̄de re/ niſi ꝙ ē cognitiōis pͥuatio ⁊ amoris defe ctio. Urgeat aliquis vlterius ꝑqͥrens. Quō pn̄t hec fieri? Nū caligo ē deꝰ noſter? Nūqͥd negatio p̄t eē affirmatio? Nunqͥd ignorātia p̄t eē ſcīa? Nūqͥd vnio fit ad nihilū? qꝛ caligo qͥd ē niſi pͥuatio? Profecto rn̄dere potuerūt fides. ſpes ⁊ charitas. ꝙ nō tā agūt qͣꝫ agun tur. Et a quo agunt̉? Certe ab ipſo deo qui caliginē inhabitat ⁊ lucē inacceſſibilē. nō vti qꝫ ſimpliciter ſed ī ſuo gradu ſup̄mo qͥ ē ſu perincognitus ⁊ ſuꝑlucēs ⁊ ſublimiſſimꝰ v tex. ad quā nos dirigi orat Dionyſius. inuo cās trinitatē ſuꝑeēntialē ſuꝑ deū et ſuꝑ opti mū xp̄ianorū inſpectorē et theoſophie cū re liqͥs ſequētibꝰ in textu. hūc textū expedit re petēdo ruminare. ꝓpterea iunget̉ poſterius ad anagogicū noſtrū hoc de hymno glorie ¶ Uerbū glorie ẜm myſteriū fidei. qꝛ ſuper E gredit̉ dupliceꝫ gradū cognitiōis glorie dei poſitiuū ⁊ ꝯꝑatiuū. in qͦ ſe meditātes et ꝯtē plātes exercēt tā cognitiue qͣꝫ dilectiue. defi cit totaliter ī ſe / ⁊ recidit ſuꝑ eū qͥ ꝑ ſimplici tatē ⁊ ī infinitū ē ſub ſe. ⁊ ꝑ maieſtatē ī infini tū ſupͣ ſe. Cōſtat aūt hmōi caſuꝫ vel exceſſū cauſari non poſſe niſi ab infinita v̓tute. Eſt igit̉ ſūma defectio ſūma refectio. de qua xp̄s Uenite ad me oēs qͥ laboratis ⁊ onerati eſtꝭ ⁊ ego reficiā vos. Qualit̓ aūt pōt ſpūs rati onalis ⁊ laborās ⁊ oneratꝰ plꝰ venire ad deū xp̄m qͣꝫ abijciēdo nedū laborē ſuū. nedū opꝰ ꝓpriū vel alienū ſed deſerendo ſemetipſuꝫ? Quid ſtas (inqͥt Aug.) ⁊ quid nō ſtas dū in te ſtas? Proijce in deū ⁊ ſuſcipiet te. Et Gre go. Niſi quis a ſeip̄o deficiat/ ad eū qui ſuꝑ ip̄m ē nō appropinquat. Nec valet app̄hen dere qd̓ ſuꝑ ip̄m eſt niſi ſciat mactare qd̓ eſt. Faciliter aūt iſta dicunt̉. facilit̓ ⁊ credunt̉ a fidelibꝰ. ſed ꝑ intelligentiā exꝑiri hͦ opus hic labor ē. īmo plane nec iam opus nec labor. Anagogicum de verbo ſꝫ actio ſpūſſctī ẜm tp̄s ⁊ locū ⁊ modū bn̄pla citi ſui ī multitudīe miſcd̓ie ſue ¶ Uerbū gl̓ie ẜm fidei myſteriū dū agit vt rōnal̓ anīa deſe rat ſe ⁊ oīa ſua/ ꝯtingit vt eadē etiā ſe ꝑ nega tōes gͣdatim exerceat. Exēpli gr̄a ī euchari ſtie ſacr̄o qd̓ ē myſteriū fidei/ recogitat fidel̓ aīa dū vidit accidētia panis ⁊ vini. Eſt h̓ de us tuꝰ? nō inqͥt/ ſꝫ ꝯtinet pn̄tialit̓ corpꝰ verū ⁊ ſanguinē dei mei. Deinde ſubiungit. Cor pus hoc veꝝ ⁊ ſāguis dn̄i dei tui/ nūqͥd ē de us tuus? nō inqͥt ſꝫ vniūt̉ dn̄o deo tuo. Si gnificāt etiā corpꝰ eccl̓ie myſticuꝫ/ qd̓ viuifi cat̉ ab vno ſpū dn̄i dei mei. vnū corpꝰ et vnꝰ ſpūs ait apl̓s. Subīfert/ ſi corpꝰ hͦ myſticū cū corꝑe vero ſit dn̄s deꝰ tuus? Altior inqͥt ē dn̄s deꝰ meus. qꝛ nec material̓ ē nec finitus nec tꝑal̓/ neqꝫ ẜm carnē neqꝫ ẜm ſpm̄ cogno ſcibil̓ ē hic ī maieſtate ſua Sic fit tādē vt de ficiat a ſeip̄a ꝑ cognitōis defectū. ⁊ ſuſcipiat̉ a ſpū xp̄i ꝑ dilectōis illapſū. Remanēt aūt q̄ ſtiōes difficiles. an .ſ. rōnal̓ aīa ſub tali gͣdu ſuꝑlatiuo ꝯſtituto ſentit aliqͥd? Si agit ali qͥd? Si meret̉ aliqͥd? Si diligit aliqͥd? Si nouū ſꝑ fiat ⁊ ſuꝑnaturale miraculū? Ruriꝰ qͣlis ē drn̄tia tal̓ defectōis vel abnegatiōis ī via vl̓ ī patria. qꝛ blaſphemū videt̉ dicere ig norātiā eē ī patria. qꝛ nec aīa xp̄i illā habuit ī via Rn̄deamꝰ ad ſingula ꝯiūgētes alpha cū o. initiū .ſ. creatiōis cū fine gl̓ificationis. ¶ Uerbū glorie ẜm myſteriū fidei nr̄e tradit hoīeꝫ formatū eē ad imaginē ⁊ ſil̓itudinē dei Un̄ ⁊ apl̓s dicit/ ꝙ vir ē imago ⁊ gl̓ia dei. in hͦ aūt nō ē diſtinctio viri ⁊ mulierꝭ. Cōſidere mus hāc imaginē. ſil̓itudinē ⁊ gloriā dei ī pͥ ma creatōe ſua Cōſideremus ī ea eēntiā ſuā ſcd̓aꝫ q̄ ꝑ mēoriā capax ē dei. ⁊ ꝑ intelligētiā ⁊ volūtatē ꝑticeps eius eē p̄t. Quid aūt ē ali ud iſta capacitas ⁊ iſta ꝑceptibilitas niſi q̄ dā imp̄ſſio pͥme ⁊ et̓ne vnitatꝭ. v̓itatꝭ ⁊ boni tatꝭ. ꝓut aīa naturalit̓ ex imp̄ſſione pͥma ꝯfi gurat̉ ⁊ coaptat̉ btīſſime t̓nitati ī mēorādo/ cognoſcēdo ⁊ amādo/ ſuū pͥncipiū efficiens exēplās ⁊ finiēs. Dr̄ aūt aīa rōnalis ẜm he tria naturalit̓ agi vt memīerit dei ẜm imp̄ſſi onē pͥmā/ vt inſuꝑ cognoſcat eū ⁊ diligat in delibili ꝯfiguratōe ad ſuū pͥncipiū effectiuū exēplatiuuꝫ. Quocirca vocabit̉ hec vitalis oꝑatio vel actio aptitudīalis reſpectu d̓i na turalit̓ deiformis ſimplex ⁊ qͥeta. q̄ deleri nō p̄t etiā ī dānatis vt natural̓ ē. qꝛ nat̉alia ī eis (dicēte dioniſio) remanēt ſplēdida. qͣꝫuis in F malū finē ſic̄ et ī abuſū reſplēdeāt. ¶ Uerbū glorie ẜm myſteriū fidei nr̄e tradit hoīem re formatū eē ī baptiſmo ꝑ gratiā/ infuſionēqꝫ v̓tutū habitualiū. et ē hec reformatio veluti quedā ſuꝑinductio coloꝝ deiformiū ad line amēta naturalis imagīs et ſimilitudīs. Eſt īſuꝑ tāte pulcritudinis ⁊ decoris/ vt reddat aīam deo placitā. gratā et acceptabilē. adeo ꝙ ſi migret ſtatī a corꝑe/ ſpūs mox ſtola glo rie decorat̉ Eſt aūt hec vita gratie ſpūalis ⁊ habitualis oꝑatio ſuꝑnaturalit̓ deiformis/ ⁊ ſimplex ⁊ qͥeta/ ꝑficiēs et ornās ſimilitudi nē ⁊ gloriā create rōnalis aīe. Trāſeamꝰ me diā vitā ꝑegrinatōis iſtius/ q̄ ē vtiqꝫ diſcōti nua. multiplex ⁊ inqͥeta. ⁊ veniamus ad vitā glorie/ q̄ ꝑficiēdo vitā nature ⁊ gratie ꝯfor miter ad illas/ ē ꝯtinua. ſimpliciſſima. qͥetiſ ſima ⁊ eterna. Cōcludamus igit̉ ꝙ qͣntū vi ta ꝑegrinatōis gr̄e ꝯformat̉ initio creatiōis ⁊ recreatōis ſue/ nec n̄ fini glorificatōis ſue ī patria tātūdē ꝑficit̉. ſimplificat̉ ⁊ qͥeſcit hic ī via iuxta pͣs. q̄ſtionē. Dn̄e qͥs habitabit ī ta bernaculo tuo? aut qͥs reqͥeſcet ī mōte ſācto tuo? De beniamyn qͦꝫ ē. habitat ꝯfidēter ī eo ſicut ī thalamo tota die morabit̉/ et int̓ hūe ros illius reqͥeſcet. Requiē hāc optabat Pe trus ī mōte factus ī extaſi/ dū poſt vocē alla taꝫ a magnifica gloriā dixit neſciēs qͥd dice ret. qꝛ magꝭ agebat̉ qͣꝫ agebat. Dn̄e bonuꝫ ē nos hic eē. Faciamꝰ hic tria tabernacl̓a ⁊c̄. ¶ Uerbū glorie ẜm myſteriū fidei dū ſubin trat ꝑ abnegatōes latibulū nubis tenebraꝝ ⁊ caliginis aīa rōnalis acta ꝑ ſpm̄ ſctm̄/ rea git ẜm eūdeꝫ ſpm̄. iuxta illud. Dilectꝰ meus mihi et ego illi. Et ita meret̉ atqꝫ reficit̉. qm̄ de latibulo caliginis venit ad tabernaculuꝫ qd̓ ē ī circūitu eiꝰ. iuxta illud dauidicū poſt qͣꝫ d̓ deo dixerat. Inclīauit celos ⁊ deſcēdit ⁊ caligo ſub pedibꝰ eius. Dehīc aſcēdit ſuꝑ cherubī ⁊ volauit/ volauit ſuꝑ pēnas vētoꝝ Cōcluſit. et poſuit tenebras latibulū ſuum. Cui ꝯſonat poetica fictio. In ſublīe volās nube ſe īmiſcuit atre. Suꝑaddit̉. Et in cir cūitu eiꝰ tab̓naculū eiꝰ Cōſideremꝰ igit̉ deū velut ī latibulo tenebraꝝ ẜm theologiā my ſticā/ q̄ fit ꝑ abnegatōem ī gradu ſuꝑlatiuo/ vbi eſt veluti in mōte ꝯdenſo ⁊ vmbroſo et in deſertis ſeculoꝝ/ ⁊ in montibꝰ eternis. Et vere deꝰ abſcōditus ſaluator ſāctꝰ iſrl̓. Attn̄ ī circūitu eius tab̓naculū eius. Iuxta canti cū eccleſie In circūitu tuo dn̄e lumē ē quod nūqͣꝫ deficiet/ vbi ꝯſtituiſti lucidiſſimas mā ſiones. Et pͣs. In circūitu eius veritas eiꝰ. Spectāt ad hec oīa q̄ ſeraphicꝰ doctor bo nauētura tradidit in itinerario mētis in deū et hymno glorie XCVII ſub capl̓is ⁊ gradibꝰ ad hͦ tab̓naculū ꝯtinēs duplicē gͣdū cognitōis dei. poſitiuū ⁊ ꝯꝑati uiū. Spectat v̓o. vij. capl̓m ad latibulū ca ligīs ⁊ tenebraꝝ. qd̓ explicat ſuo mō nō ꝯͣrie ad nr̄m hymnū gl̓ie ¶ Uerbū ẜm myſteriū fi dei ſic̄ nō ē ī patria/ ſꝫ clara viſio ⁊ fruitio. ſic nō ibi ꝓprie loq̄ndo ē ponere theologiā m ſticā. qͣꝫuis deꝰ gl̓ie neq̄qͣꝫ ī ſuꝑlatiuo gͣdū qͥ prſus infinitꝰ ē videat̉ aut amet̉. Pro cuius elucidatōe ⁊ totiꝰ materie ꝯſideremꝰ ꝯſeq̄nt̓ ad p̄dicta qͣttuor modos ſpāles qͥbꝰ inſpicit̉ deꝰ ꝑ abnegatōꝫ. Unꝰ ē ꝑ ſimplicē fidē ſpem ⁊ charitatē. Alt̓ ē ꝑ inueſtigatiōeꝫ ph̓ica tm̄ mō. Terciꝰ ꝑ inueſtigatōꝫ theologicā qͥꝯple ctit̉ duos p̄cedētes. Quartus ꝑ aꝑtā ⁊ clarā dei viſionē. de qͦ dicamꝰ ad pn̄s. Ꝙ anīa be atiſſime v̓ginis (exēpli gr̄a) clariſſime videt deū poſt aīaꝫ filij ſui qͦ ad gradū cognitōis poſitiuū ⁊ ꝯꝑatiuū. Nihilominꝰ dū extēdit ſe ad ſuꝑlatiuū/ qui ſoli deo ꝯuenit. illic defi cit vidēs ꝙ inattingibil̓ ē. ſꝫ nō reflectit̉ aut nō cadit ī caliginē cognitōis quēadmoduꝫ fit ī via/ ſꝫ ſemꝑ ī aꝑtā viſionē. Quāobrē ſua defectio nō d̓r enigmatica ſeu caliginoſa vl̓ tenebre. vn̄ cuꝫ d̓r de Ioh̓e baptiſta/ ꝙ fuit plꝰ qͣꝫ ꝓph̓a/ nō tollit̉ ab eo gradꝰ ꝓphetie ſꝫ auget̉. Proportionaliter ī ꝓpoſito ſi maria nō cognoſcit deū qͣntū deus ſeip̄m. nō poni tur in ſua cognitōe tenebroſitas. Si em̄ ſo clarior ē qͣꝫ heſperus aūt lucifer. nō ponit̉ in ipſis heſpero vel lucifero caligo tenebrarū. ſed claritas ſolis ſuꝑior p̄dicat̉. Sꝑ aūt dū ambulamꝰ ꝑ ſpem ⁊ fidem qͣntūcunqꝫ ꝓfece rit cognitio noſtra de cōi lege. cadit ī īcogni tionē ꝑ ſpeculū ⁊ enigma. Tercia partitio de verbo glorie Xcelſus ī verbo gl̓ie ſpūs rati onalis vel intellectual̓ dū am bulat ad dei cognitōꝫ actualē. nūc ꝑ inueſtigatiōeꝫ naturalē. nūc ꝑ ſimplicē fidē. nūc ꝑ vtrū qꝫ/ ſi plena fiat reſolutio. ſꝑ fit occaſus vl̓ de fectō ad ſuꝑlatiuū gradū qͦ deꝰ ī ſe cognoſcit ſe ſicut ī inferiori fit. vel occubitꝰ cognitiōis ⁊ motus ⁊ potētias vita carētes. Quocirca dicimꝰ vlterius/ ꝙ actu finito cognitiuo ⁊ af fectiuo (qꝛ vterqꝫ parit̓ incidit) p̄t attīgi obie ctū infinitū. Et ita infinitū quale ē deꝰ a fini ta potētia. ⁊ actu finito memorabit̉. ītelliget ⁊ diliget̉ ī patria Poterit igit̉ dici tal̓ actꝰ in finitꝰ terminatiue vel obiectiue. qͣꝫuis ī ſe ſit finitꝰ qͣntitatiue. quēadmodū viceuerſa deꝰ infinito actu cognoſcit oēm creaturā eē fini tā. Quocirca pōt q̄libet creatura quātūcun qꝫ finita dici infinita cognoſcibilit̓. qꝛ .ſ. infi nito actu qͥ deꝰ ē cognoſcit̉. Neqꝫ ꝯp̄hēdi p̄t totalit̓ ab alio qͣꝫ a deo. qͣꝫuis ab aīa btā co gnoſcat̉ qͣntū hꝫ de ꝑfectōe ẜm pͥncipalia in trinſeca ſua q̄ ī eēntia creature finita ſūt ⁊ ꝑ fectōis limitate. De tali ſcire loq̄bat̉ ph̓s de ſcribēs ſcire eē rē ꝑ cāꝫ cognoſcere Intellige de ꝓximis ⁊ creatꝭ cauſis. qꝛ pͥma cā ⁊ ſi pōt cognoſci ꝑ demōſtrationē vel aliter. ꝯp̄hēdi tn̄ plene neqͥt. ¶ Excelſus ī verbo gl̓ie ſpūs rōnalis ꝓcedēdo ad cognitōeꝫ dei. tādē defi cit ⁊ cadit ī occaſum ẜm poſitiōꝫ ph̓oꝝ/ ma xime platonicorū. quam recitat et reprobat Aug. ī ſuo de ciui. dei. quā inſuꝑ Albertus magnus explicat ī ſuo de intellectu ⁊ intelli gibili ex dictis ph̓oꝝ dimittendo pietatē fi dei. Legat̉ in ſpāli cap̄. vltimū. vbi ꝯcludē do dicit ꝙ ſpūs dꝫ ꝓcedere de cognitōe ī co gnitionē qͦuſqꝫ fiat aſſil̓atio ad cam pͥmā. in q̄ ſic ſubſtantificet̉ ⁊ formet̉ ꝙ iā nō indige bit organis in ſua ꝯtemplatōe. Et hoc ē in quit caducū alijs vite immortalis. Quāuiſ iſta ⁊ ſil̓ia videant̉ alte ⁊ ſpecioſe dicta ꝑ phi loſophos ⁊ idolatras. ſunt tn̄ impoſſibilia. ⁊ ꝑ multos articulos pariſien̄. ꝓhibita et ex cōicata. ꝓpterea dimiſſis īfidelibꝰ trāſeamꝰ ad fideles etiā ſimplices/ dūmō fūdati ſint ⁊ radicati in fide. ſpe ⁊ charitate. quales īue nimus fuiſſe martyres et anachoritas pr̄es. Placeat aūt ſub ꝯpendio ꝓtinus inſinuare modū ſcd̓m ꝑueniēdi ad ſuꝑincognitū ⁊ ſu perſplēdentē ⁊ ſublimiſſimū v̓ticē huiꝰ ſapi entie q̄ ꝑ ignorātiā cognoſcit̉ tāqͣꝫ a dn̄i ſpū Itaqꝫ ſpūſſanctꝰ dirigit aīam ꝑ fidē vſqꝫ ad ſuꝑlatiuū gradū diuine cognitōis excluſiue Et ꝑ ſpem erigit eaꝫ vſqꝫ ad interiora vela minis ẜm apl̓m. Et ꝑ charitatē illic figit et vnit. Quelibet em̄ iſtarū triū virtutū theolo gicarū habet ꝓ immediato obiecto ⁊ termīo ſuo deū. Ac ꝑinde ẜm theologos differūt a v̓tutibꝰ moralibꝰ et alijs q̄ circa alia verſant̉ obiecta. ¶ Excelſus ī verbo glorie ſpūs ra tionalis ſic eleuatus et actus a ſpūſancto ꝑ fidem. ſpem ⁊ charitatē ẜm memoriā. intel ligentiaꝫ et voluntatē radicatas in eſſentia ſua/ ⁊ ī ſuꝑiori facie que formata ē a ſolo deo immediate ⁊ capax ē eius. ẜm tripliceꝫ hanc potentiā terminat īmediate ſuaꝫ actionē ad ſolum deum. ⁊ attingit ip̄m terminatiue vel obiectiue. ⁊ cum hoc nō ſit per apertaꝫ viſi Anagogicum de verbo onē neceſſe ē ꝙ fiat ꝑ caliginē. Eſt aūt caligo pͥuatio lumīs ſeu cognitōis/ ſicut ⁊ tenebra ꝓut etiā ſilentiuꝫ dicit ſoni defectū Mirum vero videt̉ quō poſſit cognitio vel amor co gnoſci vel agi ꝑ pͥuationē cognitiōis ⁊ amo ris. Sed in pͥoribꝰ euacuata eſt hec difficul tas. qꝛ pͥuatio vel defectio ſeu tenebra ſeu ſi lentiū nō dicunt̉ ſimplicit̓ ſeu vniformit̉. ſed tm̄mō reſpectiue ad ſuꝑlatiuū cognitōis vel amoris gradū Priuatio p̄terea nō dicit hic negatōꝫ habitꝰ cū d̓bito exiſtētie eiꝰ. quēad modū cecitas nō d̓r ſimpl̓r pͥuatio viſus/ ni ſi ſit circa ſubiectū qd̓ dꝫ hr̄e viſuꝫ. nō em̄ la pis ꝓprie d̓r cecus. Nos aūt ī ꝓpoſito acci pimꝰ pͥuatōꝫ ꝓ negatōne ſimplici/ dū poni mus ꝙ ſctī pͥuatiue cognoſcāt deuꝫ ſub gͣdu ſup̄mo. Nō em̄ apti ſūt vel debitores ita po ſitiue cognoſcere qͣꝫuis iſtud notet imꝑfecti oneꝫ. Et certe q̄libet res creata reſpectu dei dici dꝫ imꝑfecta ¶ Excelſus ī v̓bo gl̓ie ſpūs rōnalis ꝑ hmōi defectiōꝫ ſuꝑadmirabilit̓ re ficit̉. qm̄ plus vnit̉ deo ſinceriꝰ atqꝫ ſublimi us ſine qͣuis admixtōe fantaſmatū vel ſordi um ⁊ imꝑfectionū cuiuſuis creature qͣꝫ ꝑ po ſitiuū. Quo pacto ſic? qꝛ nimiruꝫ nullū ē ibi mediū inter deū ⁊ ſpm̄. Priuat̉ em̄ cognitio ⁊ amor cuiuſlibet alterius rei p̄ter deuꝫ. Si ꝟo q̄rit̉. nūqͥd terminꝰ cognitiōis ⁊ amoris ſtat ⁊ finit̉ ī caligīe ſola prout ē pͥuatio q̄dā: Rn̄dēdū ē ꝙ negatōes ⁊ pͥuatōes terminare nō pn̄t niſi ꝑ affirmatōes. vn̄ nec deꝰ cogno ſcit mala ⁊ imꝑfecta niſi ꝑ ydeā boni ⁊ ꝑfecti Quid fit igit̉? Rn̄det. b. Dionyſiꝰ ꝙ in occa ſu ⁊ occubitu ⁊ defectōe īeffabili ꝯiūgit̉ aīa ineffabilit̓ ⁊ ignote ineffabilibꝰ ⁊ ignotꝭ. Et iterū ait. ꝑtitis alteritatibꝰ ⁊ ꝯcupiſcētijs cū riſqꝫ īcluſis ⁊ ſuꝑmūdane explicitꝭ/ nos ī di uinā monadē ꝯgregamur. ꝓpt̓ea vocat hāc defectōꝫ vnione ſuꝑ mentē Rurſus viuifica inqͥt v̓tꝰ diuinaꝝ illuminationū q̄ .ſ. fuit ẜm poſitiuū gͣdū abūde nos replet ⁊ reſtituit ac ꝯuertit ad ꝯgregātis pr̄is vnitatē ⁊ ſimplifi cā deitatē. Attēde ꝙ iō noīat pr̄eꝫ. qm̄ ī ipſo ē fontal̓ deitas ẜm eūdē Dionyſiū. Filiꝰ in ſuꝑ ⁊ ſpūſſctūs oēm gloriā ſuā referūt ī glo riā dei patrꝭ. ¶ Excelſus ī v̓bo gl̓ie ſpūs rō nalis ꝑ vehemēs exercitiū theologicū ſil̓ et ph̓icū p̄t eleuari ad apicē ſeu verticē theolo gie myſtice cū auxilio fidei ſpei et charitatis ſublimiꝰ qͣꝫ rudis ⁊ ſimplex xp̄ianꝰ. ⁊ hͦ d̓ cōi lege. ſupͣ quā tn̄ ē ſpūſſctūs Patuit hoc vlti mū ī apl̓is idiotis ac alijs qͣꝫ plurimis. Ptꝫ ꝟo pn̄s cōſideratio de doctoribꝰ catholicis grecis ⁊ latinis ex libris ⁊ traditōibꝰ ſuis. ex quibꝰ aliqͣ fortaſſis excerpta iungent̉ inferiꝰ ad textū myſtice theologie dionyſij ꝯfirmā dū. Fuit aliqͥbꝰ bonis ⁊ magnis virꝭ hec do ctrina ꝓpter ſui ꝓfūditatē ī ſcādalū. qꝛ nō ſa tis aduertebāt aut aduertere poterāt modoſ locutionū de eminētia dei ſuꝑ oēꝫ creaturā. ⁊ ꝙ tn̄ om̄ibꝰ eēt eē ⁊ bn̄ eē. Cōcluſerūt itaqꝫ ex iſto ſeqͥ ꝙ oīs creatura eēt deꝰ. qꝛ deus ⁊ ſuū eē ſūt oīno idē Sic aliqͥ iuriſte īpoſuer̄t ioh̓i ſcoto trāſlatori libroꝝ diony. poſuiſſe ⁊ ſūme ī hͦ hereticaſſe/ ꝙ oīs creatura eēt de Reducūt aliqͥ poſitōꝫ d̓ vniuocatōe entꝭ cre ati et increati ẜm rē vel ex natura rei. aut ẜm realia vniuerſalia ad errorē iſtū. qͣꝫuis hͦ nō intēdāt illi. ¶ Excelſus ī verbo gl̓ie ſpūs rō nalis circa cognitōꝫ myſticoꝝ eloqͥorū/ non pͥncipaliter innitit̉ hūane īduſtrie. illā tn̄ nō abijcit ſꝫ exercet. Dudū poſtqͣꝫ ſcholaſticꝭ le ctōibꝰ tractaueramus de theologia myſtica ſpeculatiue ꝑ. xliiij. ꝯſideratōes ⁊ octo ꝑtiti ones/ ẜm totidē materias pͥncipales. Nota uimus poſtmoduꝫ duodecim induſtrias ꝓ practica. et pridē ī vulgari ad ſorores ſcpͥſe ramus de mōte ꝯtēplatōis certos gradus ⁊ modos. Prima induſtria dei vocatōi inten dere. ſcd̓a ꝓpriā complexionē agnoſcere. ter cia officiū vel ꝓpriū ſtatū aſpicere. quarta ſe met ad ꝑfectiōeꝫ extēdere. qͥnta occupatōes effugere. ſexta curioſitatē deponere. ſeptīa lō ganimitatē aſſumere. octaua paſſionū vl̓ af fectionū origines anīaduertere. nona tēpus idoneū ⁊ locū inqͥrere. decima ſomno ⁊ cibo moderāter indulgere. vndecīa meditatiōibꝰ pijs generatiuis affectuū inſiſtere. duodeci ma ſpm̄ a fātaſmatibꝰ auertere Porro dū in terrogaret̉ a me germanꝰ Nicolaꝰ celeſtinus poſt inſpectionē induſtriarū iſtarū. Quenā eſſet difficilior ī practica? Reſpōdit/ ꝙ ſpiri tū a fantaſmatibus auertere. ſenſit hoc veriſ ſime. neqꝫ poteſt hec induſtria practicari qͣꝫ ꝑ theologiā myſticā hic ī via/ dū intellectus noſter ꝯiuctus ē ꝯtinuo tꝑi. Ponit dn̄s Al bertꝰ vt pͥus/ libro de intellecti ⁊ ītelligibili penultimū aſcēſuꝫ ī reditu aīe ad deū/ ꝙ effe rat̉ ſuꝑ hͦ/ ⁊ nūc. hͦ ē/ ſuꝑ ꝯtinuū ⁊ tp̄s. Dein de ponit aſſimilationē in vnione cū deo vo cat occaſū alterius vite ꝯſonās ī hoc beato Dionyſio/ ſi diuine gr̄e munus tale tribuiſ ſet ī xp̄o ieſu dn̄o nr̄o. qꝛ ad hūc occaſuꝫ xp̄s ē oſtiū. via. ductor. vehiculū. quemadmodū de deo canit apd̓ Boeciū ph̓ia. Principiuꝫ rector. dux. ſemita. t̓minꝰ idē. Cōſonarēt in et hymno glorie XCVII XCVII ſuꝑ ml̓ta q̄ p̄mittit alb̓tꝰ d̓ ītellc̄ū agēte cū lu mībꝰ ītelligētiaꝝ ſe ꝯiūgēte Un̄ inqͥt. Ml̓ti vocati ꝓph̓e ordīauer̄t ml̓tas ſuppōes ⁊ or dītaōes. Iſti certe fuer̄t magici ⁊ idolatre qͥ ꝑ theletaſ execrabiles ⁊ demōiacas arbitrāt̉ aīas purgari ad ꝓph̓ias ⁊ miracula faciēda d̓ qͥbꝰ hr̄ apd̓ Augꝭ. de ciui. dei a ſeptīo vſqꝫ ad decimū. Et ꝯſeq̄nt̓ ī alijs qͥbuſdā capl̓is Ip̄e em̄ ſathanas qͥ coli vult vt deꝰ / imitat̉ ſepe vel imitari fingit veros ritꝰ et modos ſa crificādi deo ꝑ orōes. ꝑ ieiunia. ꝑ caſtitatē ⁊ purificatōes. Nos āt ſoli deo ſacrificiū lau dis offerimꝰ/ ⁊ ad ſcōs āgelos ſuos hoīeſqꝫ btōs tāqͣꝫ int̓ceſſores ⁊ admīſtratores ſpūs ꝓpt̓ electos ſupplicamus ¶ Excelſus ī v̓bo ſpūs rōnal̓ n̄ euehit̉ ad theologiā miſticaꝫ ꝑ raptꝰ īſanos/ qͣles fuerūt ī ſibill̓ ⁊ vatibꝰ d̓ qͥ bus hyſtorie ⁊ poete faciūt mētōꝫ. ſil̓r ⁊ ſcri ptura ſacra ſic̄ d̓ phitonicꝭ ⁊ d̓ balaā qͥ cade bat ⁊ aꝑiebat eiꝰ oculos. Sic̄ ⁊ epilētici nō nulli. qͣlis fuiſſe credit̉ machometus. quēad modū p̄t̓ea ponūt medici īfinitas melācolia rū ſpēs ⁊ aliēatōes aīaꝝ. vn̄ credūt ſimpliceſ ꝙ tales rapiāt̉ ī celū ⁊ cadūt ī ſcenū. aut ī eo dē ſtatu ꝑſtāt īmobiles qͦ morbꝰ īuenit eos ⁊ velut gelu ꝯſtrīgit. vn̄ ꝯgelatō appellat̉ ī mē te. ſic̄ tꝑe nr̄o plures tales qͥ ꝓph̓ias ⁊ viſio nes ſe diuītꝰ hr̄e iactabāt/ vidimꝰ. ⁊ fallebāt R ſic̄ et aliqn̄ fallebāt̉. ¶ Excelſus ī v̓bo glorie ſpūs rōnalis ī theologia myſtica ſe exercēs nō hꝫ neceſſitatē vt ī eo ſit corꝑalis defectō qͣ lis legit̉ de bonis etiā ꝓph̓is. vt Daniele eze chiele ⁊ ſimilibꝰ. Dioniſiꝰ eī nihil tale ponit exigi. freq̄ns inſuꝑ exꝑiētia ꝯͣdicit. Sꝫ nec oꝑtet ad ſuꝑmētales exceſſus theologie my ſtice ītelligētiā pure ꝯcurrere. qͣlis fuit ī ml̓tꝭ ph̓is. qͥ (ẜm Aug.) potuerūt oīa mūdana trā ſire/ ⁊ attīgere pͥmā cāꝫ. irridētes idcirco ſim plices xp̄ianos n̄ potētes ad ītelligētiā talē euehi. qͥbꝰ rn̄det Aug. ꝙ ſimplici fide tenent certius ⁊ ſalubrius malū ſeu velū ī eccl̓iaſti ca nauicula q̄ ꝑducit ad celū. Nō oꝑtꝫ p̄t̓ea ſuꝑmētales exceſſus theologie myſtice fieri ꝑ tale miraculuꝫ quō ꝓthomartyr ſtephanꝰ dū lapidaret̉ intēdēs ī celū vidit gloriā dei. ſic̄ vincētiꝰ. ſic̄ laurētiꝰ. ſic̄ btūs andreas. ſic̄ felicula. ſic̄ d̓ alioꝝ ſctōrū plurimis ī raptibꝰ ⁊ reuelatiōibꝰ. qͣles legūt̉ ī Apoc̄. ioh̓is. De quorū drn̄tijs ⁊ ꝓprietatibꝰ pn̄s breuitas n̄ inqͥrit. ¶ Excelſus ī v̓bo glorie ſpūs rōnaliſ du ꝑ anagogiā ꝯſcēdit ī deū/ deſerit oēs oꝑa tiones. vt ſic nedū intellectuales et amicabi les ⁊ dilectiuas. īmo oꝑtet ꝓrſus actū ꝓprium ⁊ liberū circa deū in ſup̄mo gradu obie ctaliter poſitiue eē terminatū. Et qm̄ videt̉ iſtud verbū duꝝ eē ⁊ repugnare dictꝭ et ſcri pturis expoſitorū btī Dionyſij. īmo et nr̄is hactenus de theologia myſtica traditꝭ quā ī amore poſuimus. Ponemꝰ ī forma ꝓ teſtīo nio ⁊ intellectu tā huius qͣꝫ p̄cedentiū tertū dn̄i Bonauēture ſuꝑ di. xiiij. q. ij. ī fine. Ad illud inqͥt qd̓ vltimo obijcit̉ d̓ comp̄hēſione dicendū/ ꝙ ꝯp̄hendere dicit̉ triplicit̓. Uno mo ꝯp̄hendere eſt idē qd̓ charitati adherere Et ſic accipit Bern̄. ad Eugeniū. Si ſcūs inqͥt es comp̄hēdiſti. Alio mō ē idē qd̓ clare videre ⁊ ꝑfecte amare/ ſicut ad Phil̓. iij. Si qͦ mō ꝯp̄hendā in qͦ ꝯp̄hēſus ſū. Tercio ꝯp̄ hēdere idē ē qd̓ clauder̄ termīos rei. ſic ē de comp̄hēſibilis. Cū gͦ d̓r ꝙ ſancti ſūt ꝯp̄hēſo res ī patria. ⁊ ꝙ xp̄s fuit ꝯp̄hēſor. Dicēdū ꝙ medio mō accipit̉. ⁊ ſic hꝫ vitatē. Nā xp̄s vi det dei immēſitatē. nec tenet hoc fide/ ſed cer tiſſima cognitōe. hͦ ē/ nouit deū immēſū. Ec ce ꝑ hec dicta tres gradꝰ cognitōis ſeu ꝯpre hēſionis dei lucidiſſima diſtinctōe notatas ꝯformiter ad p̄dicta. Subiungamus illud qd̓ ꝓtinus idē doctor dicit ꝓ verbo pn̄ti Et ſi tu queras inqͥt an poſitiue vl̓ pͥuatiue xp̄s nouit deū immēſuꝫ. Dicēduꝫ qͦdāmō poſiti ue qͦdāmodo pͥuatiue. Poſitiue qͣꝫ tū exten dit ſe capacitas ſeu ītelligētia. Priuatiue de inceps admirat̉ etiā illā ꝓfundā ⁊ ſummā ꝓ funditatē diuīe īmēſitatis. ſic̄ dicit pͣs. Mi rabilis facta ē ſciētia tua ex me/ ꝯfortata ē ⁊ nō potero ad eā. Hec ille. Ecce ꝙ ponit pri uatiuā cognitiōꝫ ī aīa xp̄i/ qͣnto magꝭ ī alijs Hec ē aūt cognitio quā vocamus myſticaꝫ ꝑ abnegationē .ſ. defectionē ⁊ occaſuꝫ. Con ſtat aūt ꝙ nō minus deficit dilectio ſeu bea tifica fruitio ab illo gradu ſup̄mo fruitiōis/ quo deꝰ fruit̉ ſe ſolo actu infinito qͣꝫ ipſa co gnitio. In ſignū cuius nō inueni poſituꝫ a beato Dionyſio tradēte myſticā theologiā ꝙ dixerit ip̄aꝫ t̓mīari poſitiue obiectaliter ī deo. ſꝫ vel nihil exp̄ſſit d̓ dilectōe. vel ip̄aꝫ di xit fieri ꝑ caliginē et defectiue. Hinc ē illud iā inductu. īmo mirant̉ ⁊ deficiūt. Rurſus ī altero ex v̓bis ſapiētꝭ. Quantū potes tm̄ au de qꝛ maior om̄i laude nec laudare ſufficis Poterit dici ⁊ laudando deficis. q̄ defectio ſūma eſt refectio/ ſummuſqꝫ ꝓfectus. ¶ Ex L celſus ī v̓bo glorie ſpūs rōnal̓. ītrādo d̓inā caliginē ꝑ defectiōꝫ ſublimius habꝫ dicere. oīs ꝯſūmatōis vidi finē. Tradit ſententiali ter btūs Hilariꝰ. ꝙ nec angeli nec archāge Anagogicum de verbo li ſciūt aut penetrare p̄ſumūt diuīe generatō nis archanū. Cōſtat ꝙ hͦ nō p̄t ītelligi d̓ viſi one btā ī poſitiuo vel ꝯꝑatiuo gradu. Acci pit̉ igit̉ de ſuꝑlatiuo qͦ ꝑ ignorātiā tm̄ cogͦſcē do. ꝓficit ſpūs ī via/ īmo ⁊ ī patria qͣꝫtū ꝑ gͣ tiā aut ꝑ gl̓iam magis exercitatꝰ ⁊ eleuatus fuerit ꝑ memoriā ⁊ intelligētiā ⁊ volūtatē in gradu cognitōiſ poſitiuo vl̓ ꝯꝑatiuo. qꝛ pl accedit deficiēdo ad vnionē refectiuā. Cuiꝰ he ſunt ꝯditōes ꝙ infallibil̓ etiā ī via qua ni hil pōt hr̄e erroris admixtū vl̓ fantaſmatꝭ. nihil create defectibilitatis/ nihil īſidiaꝝ di aboli. vbi ē altiſſimū refugiū. vbi ſolꝰ vnitur deo ⁊ vnicꝰ ſoli et vnico ſpūi. Si q̄ras quō fiet iſtud? Audi nō me ſꝫ d̓inū dionyſiū. In effabilibꝰ inqͥt ⁊ ignotis mēs ineffabilit̓ ⁊ ig note ꝯiūgit̉ Quis poſt hec v̓ba p̄ſumeret in effabilia fari/ et ī cognitionū ignota ꝓferre? Poſſumꝰ itaqꝫ doctrinaliter ⁊ ſpeculatiue ꝑ qͥd noīs ꝟitatē eloqͥ myſterij. Sola v̓o tri nitas ꝑ exꝑimētū rei. ¶ Suꝑſunt alia d̓ ver bo ⁊ hymno gl̓ie noīatim ſuꝑ hͦ ꝟ̓ſicl̓o. Si cut erat ī pͥncipio ⁊ nūc ⁊ ſꝑ/ et ī ſecula ſcl̓oꝝ amē. Differat̉ ī ꝑtitionē alterā. Et ꝓ ꝯfirma tiōe dictoꝝ ſil̓ ⁊ refectiōe aīorū iūgant̉ vltīa v̓ba Hugo. ī ſuo de arra aīe. Ubi ſic aīa cō querit̉ aſſerēs ſe ī cognoſcēdo deficere. Aīa. Quid ē illud dilecte qd̓ ī eiꝰ recordatōne ali qn̄ me tāgere ſolet/ ⁊ tā vehementer atqꝫ ſua uiter afficere/ vt iā tota qͦdāmō a memetipſa ab alienari. ⁊ neſcio qͦ abſtrahi īcipiā. hilarat̉ ꝯſciētia. In obliuionē venit om̄is p̄teritoꝝ maloꝝ mēoria. Cor illumīat̉. deſideria iocu dāt̉. Iāqꝫ alibi neſcio vbi me eē video. et qͣſi qͥbuſdam amplexibꝰ amoris intꝰ teneo. Et neſcio quid illud ſit. Et tn̄ illud ſꝑ retinere/ ⁊ nūqͣꝫ ꝑdere toto aīo meo laboro. Luctatur qͦdāmō debiliter animꝰ ne recedat qd̓ ſꝑ am plecti deſiderat. ⁊ qͣſi ī illo oīm deſiderioꝝ fi nē inuenerit/ ſūme ⁊ ineffabilit̓ exultat. nihil amplius q̄rēs. ſꝑ ſic eē volēs. Nunqͥd ille eſt dilectus meꝰ? q̄ſo dic mihi vt ſciā ſi ille ſit. vt ſi denuo ad me venerit/ obſecrē eum ne rece dat. ſꝫ ſꝑ ꝑmaneat. Hō. vere ille ē dilectꝰ tuꝰ qͥ viſitat te. venit inuiſibil̓. venit occultus vt tāgat te. iō vt videat̉ a te. Uenit non vt totū infundat ſe ſed vt trahat affectū. Primitiaſ quaſdā porrigit ſue dilectiōis/ nō plenitudi nē exhibet ꝑfecte ſocietatis. Et hoc ē qd̓ ma xime ad arrā deſpōſatōis tue ꝑtineat/ ꝙ ille ī futuro ſe tibi videndū/ ⁊ ꝑpetuo poſſidendū dabit. Nūc aliqn̄ vt qͣꝫ dulcis ſit agnoſcas ſe tibi ad guſtandū p̄bet Simul etiā vt inte rim d̓ abſentia eius ꝯſoleris/ qn̄ eius viſita tione ne deficias inceſſanter reficeris. Quarta partitio de verbo glorie. Lorificatō mutua pr̄is et filij ⁊ ſpūſſācti poſtulabat̉ fieri cū g xp̄s ait. Pr̄ veīt hora clarifica filiū tuū vt filiꝰ tuꝰ clarificet te Potuerat qͦꝫ rex gl̓ie xp̄s ẜm hͦ v̓bū gl̓ie ad pr̄eꝫ deū gl̓ie dicere. ſed expri mēs exteriꝰ ocul̓ ſubleuatꝭ ī celū/ fecit d̓ ver bo gl̓ificatōis hymnū gl̓ie/ dū armoniā ad dit vocis. Hymnū qͥppe dicimus laudē dei cū cātico. Hūc eē hymnuꝫ ꝯijciūt doctores de qͦ Mattheꝰ ⁊ marcus. Et hymno inqͥt di cto abierūt ī mōtem oliuarū. Nō dubiū. qꝛ poſt inſtitutiōeꝫ ⁊ refectiōeꝫ ſacr̄alē ſtatiꝫ qn̄ receſſerat iudas xp̄s dixit teſte Ioh̓e. Nūc clarificatꝰ ē filius hoīs. ⁊ deꝰ clarificatus ē ī eo. ⁊ deꝰ clarificauit eum ī ſemetip̄o Deinde poſtqͣꝫ docuit diſcipulos multa. ſequitur d̓ hymno gl̓ificatōis ſeu gl̓ie. Utrūqꝫ em̄ tra dit̉ ex v̓bo greco. vn̄ gloria qͣſi clarea ſeu cla ra. Pr̄ venit hora clarifica filiū tuū vt filius tuus clarificet te. Proīde ſubiūgēs. clarita te inquā quā habui pͥus qͣꝫ mūdꝰ fieret apud te. dedit palā intelligi ꝙ de gl̓ificatōe quā hꝫ ī eternitate ſolus cū ſpūſctō ī gl̓ia dei patrꝭ loq̄bat̉. Hocip̄m imitat̉ eccl̓ia dū frequētat hūc hymnū glorie. Gl̓ia pr̄i ⁊ filio ⁊ ſpūiſcō Mox ſubiūgit̉. Sicut erat ī pͥncipio ⁊ nūc ⁊ ſꝑ/ ⁊ in ſecula ſeculoꝝ amē. ¶ Gl̓ificatio pa tris ⁊ filij cū ſpūſctō deſignat̉ fieri multipli citer ſub his ⁊ alijs v̓bis. Uno mō ꝯplacen ter. ꝯgaudēter ⁊ ꝯgratulatiue. qꝛ .ſ. ꝯplacet ī gloria dei. Alio mō deſideranter ⁊ exhortati ue. qꝛ hec gloria manifeſtat̉ ꝑ oēs creaturas p̄ſertim rōnales. Tercio mō rep̄ſentatiue et exp̄ſſiue. ſic opus ſapiētis d̓r ſapīa eiꝰ ⁊ gl̓ia eius. Dicit̉ aūt gloriā dei fieri vel augeri nō ī ſe ſꝫ dū māifeſtat̉. Fit aūt manifeſtior ī effe ctibꝰ ſuis. Oramus ſub hͦ tropo. ſctīficet̉ no mē tuū. Adueniat regnū tuū. quēadmoduꝫ loquit̉ ⁊ hic xp̄s ꝑ totū hymnū. Quō ſil̓r di cit apl̓s. Deinde finis ait. Cū tradiderit re gnū deo ⁊ patri. Sequit̉. Cuꝫ aūt ſubiecta ſuerint illi oīa. tūc ip̄e filius ſubiectus erit il li qͥ ſibi ſubiecit oīa/ vt ſit deus oīa in oībus Intelligūt̉ hec ꝑ patefactōeꝫ generalē ⁊ ꝑfe ctā nō ꝑ noue glorie collatiōꝫ ī et̓nitate/ qua dicimꝰ ſuꝑlatiuū glorificatiōis diuīe gradu ad quē oīa ꝯſūmabūt̉. Preſertim electi/ ſub et hymno glorie XCII. XCII. gradu eccl̓ie comꝑatiuo ſeu ſcd̓o ꝯſtituti. et erūt ſicut hic orat xp̄s/ ꝯſūmati ī vnū. ¶ Gl̓i ficatio pr̄is ⁊ filij cū ſpūſctō ī beatꝭ dici pōt hr̄e gradū. vel (vt Bern̄. loquit̉) moduꝫ ſine mō. hͦ ē myſteriū ⁊ archanū qd̓ loqͥmur ⁊ in quirimꝰ. Aꝑtū v̓o ē ſcholaſtice ꝑ p̄cedētia ſi maneat clara ⁊ certa diſtīctio d̓ triplici gͣdu ſeu mō qd̓ idē ē in ꝓpoſito. Unū poſuimꝰ gͣ dum gl̓ificatōis poſitiuū. Alteꝝ ꝯꝑatiuuꝫ. Terciū ſuꝑlatiuū. Et licet ꝯꝑatiuꝰ gradꝰ et ſuplatiuꝰ p̄ſupponāt poſitiuū. Ueruntū ap propriamꝰ poſitiuū ī gl̓ia vie. Cōꝑatiuū in gl̓ia patrie. Suꝑlatiuū ī gl̓ia eternitatꝭ diui ne. Ꝙ ſi voluerimꝰ attēdere qͣliter hic grad gl̓ie ſit ſine gradu ⁊ modꝰ gl̓ie ſine mō. pate bit pͥmo ex ip̄a diffinitōe ⁊ interp̄tatōe noīs huiꝰ eternitas. qͣſi extra termīos entitas. nū quid infinitatē illaꝫ expͥmit dauidici hymni. Magnꝰ dn̄s ⁊ laudabil̓ nimis / et magnitu dinis eiꝰ nō ē finis. qͦ ad ꝯꝑatiuū pr̄is. Et ſa piētie eiꝰ nō ē numerꝰ. qͦ ad appropͥatū filij. Et miſcd̓ia eiꝰ ſuꝑ oīa oꝑa eiꝰ. qͦ ad clemēti am ⁊ bonitatē ſpūſſctī. Siqͥdē ī oī re creata vl̓ creabili ponit̉ modꝰ. mēſura. terminꝰ. nu merꝰ ⁊ ſpēs. finis ⁊ ordo. Solꝰ deꝰ ē ſine nu mero. mō. mēſura vl̓ termīo ꝓ quo fit ſeq̄ns verbū ¶ Glorificatio patris ⁊ filij cū ſpiritu ſctō in ſeipſis recte d̓r infinita ⁊ immēſa/ ne dū pͥuatiue ſꝫ poſitiue. ſicut q̄libet gl̓ia crea ture viceuerſa d̓r finita/ nedum poſitiue ſed pͥuatiue/ vtēdo large noīe pͥuatōis ꝓ negati one. Proficit hec ꝯſideratio ad intelligēduꝫ ꝓprias voces ſcpͥturaꝝ. Un̄ finitū dicimuſ illud qd̓ hꝫ termios poſitōis ſeu poſitiuoſ. ſꝫ intelligit̉ vna negatio ſeu pͥuatio/ ꝙ vltra termīos illos vl̓ finitū illud ꝓgredi n̄ valeat vl̓ extendi. Infinitū viceuerſa d̓r negatiue qꝛ n̄ hꝫ termīoſ qͥbꝰ circūſcribat̉. finiat̉. diffi niat̉ aut termīet̉. Et hͦ d̓r īfinitū extra genꝰ. Porro d̓r infinitū aliqͥd affirmatiue/ duꝫ ne gat negatōꝫ ī noīe finiti clauſā. Eqͥpollēt eī due negationes vni affirmatōni. Cōſideret̉ acriter noīm eſtoꝝ ⁊ ſil̓iū tal̓ ſignificatō. tūc nō erit abſona vel diſcors iſta locutio. Gl̓ia dei ē gradꝰ ſine gradu. modꝰ ſine mō. Sil̓r de cognitōe. fruitiōe. delectatōne. qͣꝫuis alie delectatōes addi pn̄t. Sꝫ nunqͥd eternitas vel eternꝰ deꝰ ſeu trinitas claudit ſe ſuis t̓mi nis ⁊ ꝯp̄hēdit? Profecto ſic aſſentire poſſu mꝰ ⁊ ꝯſeq̄ntiā negare qͣ ſub infert̉. Ergo deꝰ hꝫ termīos. Nō em̄ ſeqͥt̉. Deꝰ ē īfinitꝰ termi nus. gͦ ē terminꝰ vl̓ t̓m inū hn̄s. Sꝫ nūqͥd p̄ terea aīa xp̄i vl̓ marie videt clariſſime termi nos eternitatꝭ īfinitos. qͥbꝰ eternitas ſeip̄aꝫ circūſcribit ⁊ diffinit? Sic Sic̄ hͦ ſeq̄nſ v̓bū declarabit. ī cꝰ explicatōe totū ſtat qd̓ inqͥrit̉ myſteriū regni dei. ¶ Glorificatio pr̄is ⁊ filij cuꝫ ſpūſctō ꝯſpicit̉ ⁊ diligit̉ fruitiue. ⁊ obie ctaliter ī ſup̄mo ꝯꝑatiui gradꝰ patrie ab aīa xp̄i ⁊ marie. nō tn̄ ī ſuꝑlatiuo formal̓r ⁊ ītrin ſece qͦ btā trinicas ſe cognoſcit ⁊ diligit tā ob iectaliter qͣꝫ intrinſece. Attēdēda ē hec deter minatio eccl̓ie cū approbatione doctoꝝ mo dernoꝝ/ ꝙ duplex ē beatitudo. vna obiectal̓ ⁊ determīatiua. ⁊ illa ē ſolꝰ deꝰ/ ſicut ſolo deo fruēdū ē Altera ē btītudo formal̓ ⁊ intrīſeca ꝯſiſtēs in duobꝰ actibꝰ qͥ ſunt viſio et fruitio cū tētione ſeu poſſeſſione ſecura. Sunt etiā apud deū penitus idē beatitudo formalis ⁊ obiectalis. Atuero diſtinctio maxima ē ī cre aturis beatis. inter beatitudinē ipſoꝝ obie ctalē q̄ nō niſi deus. ⁊ formalē/ quā vtiqꝫ cō ſtat eē finitā ītrinſece. et ab infinita extrīſeca btītudine dei differri vel diſtīgui. Etiā vbi poneret̉ ꝙ deꝰ ꝑ ſeip̄m ſine creatis habitibꝰ aūt ſpēbꝰ alijs illabēdo formalē hāc beatitu dinē ī aīa btā cauſarꝫ Cōcedūt hͦ illi qͥ etiā ꝯͣ riant̉ eccl̓iaſtice determinatiōi. qꝛ forte non dū viderāt eā. Cōcedūt inquā ꝙ d̓ facto vel d̓ potētia dei abſoluta nō p̄t eē deꝰ aīe create niſi finita btītudo formal̓. qꝛ nec creatura ē capacitatis ꝑceptiue. cognitiue et dilectiue dei/ niſi finite ⁊ limitate. Quāobrē neceſſe ē vt beatitudo creature formal̓ ſꝑ ſit finita. qͥc quid ſit illa formal̓ btītudo/ q̄ vtiqꝫ ē motuſ aīe a deo diſtinctꝰ. Etiā ſi poneret̉ ꝙ aīa eēt ſuꝰ motꝰ. Nec mgr̄ hͦ negat ſꝫ exp̄ſſit. ¶ Glo rificatio pr̄is ⁊ filij cuꝫ ſctōſpū/ tota videt̉ a btīs. ⁊ nō totaliter ſub hͦ ītellectū ꝙ gl̓a btō rū finita ē formaliter. qͣꝫuis obiectaliter infi nita. vel vt Greg. loquit̉ de dn̄o gl̓ie. totꝰ eſt intra nō īcluſus. totꝰ extra n̄ excluſus. tot ſubtꝰ n̄ ꝓſtratꝰ. totꝰ ſupͣ nō eleuatꝰ. totꝰ circa nō circūſcpͥtꝰ. Ueritas iſta faciliꝰ īueſtigat̉ n̄ rōcinādo ſꝫ exēplificādo ꝑ ſil̓ia ī creaturꝭ. vt d̓ ocl̓o lippo qͥ videt totā rotā ſol̓. ſꝫ nō to taliter. vl̓ totā albedinē/ aut aliud ſil̓e. vt d̓ li neis circl̓i/ ſi intelligeret centꝝ ſuū. Exēplū aīe rōnal̓ approxīat q̄ ſic tota ī corde ē ꝙ to ta ē extra cor. Sic ē ī cētro cordis/ ꝙ ad eiꝰ ſimplicitatē indiuiſibilitas cētri nō equatur Sic̄ nec ad magnitudinē nō mol̓ ſꝫ v̓tutis aīe q̄ circūdat cor/ totalit̓ nō parificat̉. Cōti net igit̉ cor ip̄aꝫ aīam totā ſed nō total̓r ſub alio v̓bo circūſcpͥtibil̓r. Ip̄a v̓o totā ſe ꝯti net et totaliter īfra termīos ſue capacitatꝭ qͥ Yy Anagogicum de verbo finiti ſunt. ⁊ ī hͦ deficit ſil̓itudo qͦ ad deū qui ſimpl̓r infinitꝰ ē ⁊ incircūſcpͥtꝰ. Cuiꝰ ꝑfectio nec accreſcit ex creaturis ſi ſint. nec decreſcit ſi nō ſint. Qui ſꝑ ī eternitatꝭ ſue ſolio ⁊ trini tatꝭ triclinio ſedet fixus. ſic̄ erat ī pͥncipio et nūc ⁊ ſꝑ/ ⁊ ī ſcl̓a ſcl̓oꝝ amē. Multa de ꝯditi onibꝰ trinitatꝭ ⁊ eternitatꝭ poſſēt īduci q̄ la tiſſime tractāt̉ ꝑ doctores/ et aliqͣ ſub metris notauimꝰ. Deniqꝫ ꝓ v̓bo nr̄o facit illd̓ iob. Tonitruū inqͥt magnitudīs eiꝰ qͥs pot̓it ītu eri? Dat pͥmo ītelligi ꝙ nullꝰ. dat īſuꝑ ītelli gi/ ꝙ ītuitꝰ vl̓ intueri vl̓ viſus extēdit̉ ad oēs ſenſus tā corꝑales qͣꝫ ſpūales. Tonitruū in qͥt eiꝰ (qd̓ vtiqꝫ ē obiectuꝫ auditꝰ) qͥs poterit ītueri. Sil̓e ī Exo. ꝙ ppl̓s videbat voces. Porro colligit̉ ex iſto/ ꝙ dn̄s habitat ī ſilen tio ⁊ caligine reſpectu cuiuſlibet creature qͦ ad cognitōꝫ ⁊ viſionē ſuā ſibi ſoli ꝓpriā mō p̄tacto. ¶ Gl̓ificatio pr̄is ⁊ filij cū ſctōſpiritu manifeſtat̉ ī dānatis ꝑ ordinē iuſticie qͦꝝ dā natio obiectal̓r ⁊ termīatiue īfinita ē. ſꝫ for mal̓r ⁊ intrinſece finita ꝓportional̓r ad ea q̄ dicta ſunt de btīs. ꝯuerſiue ad deū ⁊ auerſi ue a deo. Certe ſicut ens primū ī ſuo gradu ſuꝑlatiuo ꝯp̄hendit̉ a ſe ſolo. ſic et eiꝰ pͥuatio nō eēndi a ſe ſolo valebit totaliter ꝯp̄hendi. Inde fit vt neqꝫ demones neqꝫ creatura ali qua plene intelligat pctī mortalis ignomini am ſicut nec gloriā actus meritorij vl̓ beati. Taliter em̄ iā diximus de ignorantia vl̓ nō cognitiōe cuiuſuis creature. cuiꝰ cā pͥncipal̓ ē ꝙ deꝰ cognoſci ⁊c̄. neqͥt ī ſummo. Suꝑeſt igit̉ vt ſuperbia demonū deſcēdat ſemꝑ vel aſcēdat ad nihiluꝫ. Gloria ꝟo beatoꝝ ſemꝑ deſcēdit in bonū. deficiēdo vel ꝓficiēdo ꝯſcē dit modis dictis. Iuxta qd̓ ſumeret̉ intelle ctus myſtici v̓bi qd̓ btūs Dionyſiꝰ appro priat ipſi ſeraphin ꝙ ī eis ſꝑ ē mobile. inceſ ſabile. calidū. acutū. ſuꝑferuidū / ⁊ holocau ſti purgatiuū. Sumit̉ aūt hic motꝰ vel mo tio largiſſime/ videlicet ꝓ oꝑatōe q̄ ꝯtrariat̉ ocio. d̓ qua dicit Damaſcenꝰ/ ꝙ nulla res de ſtituit̉ ꝓpria oꝑatōe. Sic em̄ ⁊ velle dei ⁊ in telligere dicit̉ oꝑatio quedā ⁊ motio/ ⁊ in an gel̓ magꝭ ꝓprie. Terra ſiquidē ē inertiſſima oīm. hꝫ nihilominꝰ ſuā oꝑatōꝫ qͣ ſe tenet ⁊ fi git ī loco ſuo/ reſtringens remouere volenti. Dicit̉ gͦ ſeraphin ſꝑ mobile ſine interruptōe amoris ī deuꝫ. Inceſſabile ſine deſinitione. Semꝑ calidū. ſine diminutōe ſeu minora tione ſeu tepefactōne. Acutū. qꝛ penetrat ad ſimplicitatē dei velut ad cētꝝ ¶ Suꝑferuidū qm̄ eleuat ſe ad īmēſitatē eiꝰ velut ad circūfe rentiā. Holocauſti purgatiuū ⁊ reliqua q̄ ſe quunt̉/ ſpectant ad tres actꝰ hierarchicos re ſpectu inferioꝝ. qͥ ſunt purgare. illumīare. ꝑ ficere. Oꝑatio igit̉ generale nomē ē ad alias qͥnqꝫ ſpēs/ ſonātes ī motū. q̄ ſunt. Motio/ ⁊ hec ſucceſſiua. Mutatio ⁊ hec ſubita ī ſub iecto. Factio/ ⁊ hec ſubita. Denihilatio que aliter dicit̉ creatio. Quarta ē ꝓductio ī diui nis/ vbi ē immutatio. qͣꝫuis ſit ibi generatō ⁊ ſpiratio. Quīta ē actio qͣliter forma influit in materiā/ dās eſſe formale ⁊ intrinſecū. di cit̉ ideo talis forma relatiue ad materiā qͣli ter forma q̄ eſt deus nullo mō p̄t dici. ¶ Glo rificatio pr̄is et filij cū ſctōſpū/ qͣdrupl̓r co gnoſcit̉ ⁊ amat̉ ab intellectuali creatura tā ī via qͣꝫ ī patria In via quidē ꝑ gratiā vnā in ſe/ ⁊ trinā ī fide ſpe ⁊ charitate/ cū adiutorio diſciplīe xp̄iane. Exemplū. dū qͥs videt aut ſumit eūchariſtiā. hic eſt cognitio ſenſibil̓ ex terior. Eſt ⁊ cognitio ſenſualis interior tam imaginatiua qͣꝫ eſtimatiua reſpectu corꝑis xp̄i tā veri qͣꝫ myſtici. Hic p̄terea ē cognitio rōnalis ẜm vtrāqꝫ rōnis portionē ſuꝑioreꝫ ⁊ inferioreꝫ qua credimꝰ. ſperamꝰ ⁊ amamꝰ ſpūales ſub̓as ⁊ ſub deo/ vt aīam xp̄i/ vt an gelos ⁊ ſpūs electoꝝ. Hic eſt deniqꝫ cogni tio ſuꝑmētalis myſtica ⁊ anagogica ipſius ſimpliciſſime deitatꝭ ī vnitate trinitatis Cō cordātie ſunt plurime noīatiꝫ illa iā ꝯmemo rata ab apl̓o. Manifeſte inqͥt Magnuꝫ eſt pietatꝭ ſacr̄m qd̓ manifeſtatū ē ī carne. et hͦ qͦ ad duplicē primū cognitōis modū. Iuſtifi catū eſt in ſpū quo ad terciū. Aſſumptū ē in gloria quo ad quartū. Teneat̉ ergo ꝓ regu la/ ꝙ qualis ē in cognoſcēdo et amādo deuꝫ xp̄ianꝰ/ talis ē ſibi ī retribuēdo deꝰ. Ego di lecto meo inqͥt ſpōſa. Et ad me ꝯuerſio eius ¶ Glorificatio pr̄is ⁊ filij cū ſpūſancto facta in beatis reꝑit̉ aliqn̄ dici formalis/ eo ꝙ im mediate fit ꝑ eſſentiaꝫ ſine ſpecie media q̄ ſit ratio cognoſcēdi diuinā eſſentiā. īmo ꝑ ean dē ſpeciē aut formā qua deus cognoſcit ſeip ſum/ anima beata cognoſcit deū. Addūt ali qui ꝙ etiā actus beatificꝰ characterizet̉ ſeu formet̉ nō niſi a diuīa ſapiētia ⁊ eius eēntia dū obiectiue videt̉. Un̄ ⁊ ſi diuīa eēntia ſub traheret ſe ī rōne tal̓ characterizationis ſeu formal̓ ꝯfigurationis ẜm imaginē btīſſime trinitatiſ. creatura nullo mō poſſet dici bea ta. neqꝫ intuitiue vidēs deū. īmo eēt implica tio. quēadmodū implicat creaturā eſſe ⁊ de um ſe ſubtrahere in rōne efficiētis. Notādū ē igit̉ ꝓ ꝯcordia doctoꝝ/ ꝙ deꝰ ꝓprie d̓r for et hymno glorie XCVII. ma ẜm tres ꝯditōes forme ꝯueniētes. For ma em̄ d̓r. qꝛ ē ī ſe formal̓r. ſiue ſit ab alio ſi ue nō original̓r. ſcd̓o qꝛ dat eē formale. t̓cio qꝛ denoīat aliud eē. Cōſtat aūt ꝙ deꝰ hꝫ eē ī ſe. ⁊ ꝙ dat eſſe oī creature. et ꝙ oēm creaturā denoīat eē tāqͣꝫ p̄cipua ſue exiſtētie cā. Sic em̄ dicit Boeciꝰ. ī qͣlibet creatura eſſe aliud quo ē. ⁊ aliud qd̓ ē. Qd̓ intelligi aliter neqͥt. niſi de deo qͦ denoīat̉ exiſtere creatura. Do ctores igit̉ ponētes deū eē btītudinē forma lē/ accipiūt formā iſto mō ⁊ nullo alio. Nec volūt ꝙ deꝰ ſit formal̓ beatitudo inherēs vl̓ ꝯſtituēs/ ſicut forme accidētales vel ſubſtā tiales inherēt ⁊ ꝯſtituūt/ qͣꝫuis illapſus for me diuine ſit ꝑfectior ⁊ intimior rei cuilibet qͣꝫ poſſit eē forma ſue materie/ vel accidens ſub̓e. Itaqꝫ res q̄libet plꝰ depēdet a cauẜ ex trinſecis qͣꝫ ab intrinſecis ſuis/ q̄ ſūt forma ⁊ materia. q̄ vtiqꝫ nequeūt eſſe ſine cā extrin ſeca efficiēte/ exemplāte ſeu formāte ⁊ finiēte Porro ſi doctores taliter ſe reſoluūt/ nō ſūt cōtrarij articul̓ pariſien̄. ꝙ deꝰ nō poſſit eſſe forma vel formal̓ btītudo creature. Qd̓ vti qꝫ veꝝ ē de forma inherēte vel intrinſece cō ſtituēte. Sūt qͥ neceſſario dicunt eſſe formā mediā vel ſpeciē ī btīs quā noīant lumē gl̓ie iuxta determīatōeꝫ eccl̓ie reqͥſitā. Dicūt alij ſufficere/ p̄ſertim de potētia dei abſoluta/ de um ⁊ aīam ſine tali lumīe ad btīficanduꝫ ꝑ formalē illapſuꝫ. Quicqͥd tn̄ dicat̉ hinc ⁊ in de neceſſario ponēdꝰ ē motꝰ ītellectꝰ ⁊ volū tatis. qͥ vtiqꝫ formoſus ē. illumīoſus ⁊ ſpeci oſus. Et hūc vocamꝰ formalē btītudinē/ ſi ne qͦ impoſſibile ē creaturā eē beatā. etiaꝫ de potētia dei abſoluta. Implicaret em̄ ſic̄ pꝫ intuēti/ qͥcqͥd dictū fuerit d̓ neceſſitate habi tuuꝫ diſtinctoꝝ ab actibꝰ iſtis. ¶ Gl̓ificatio pr̄is ⁊ filij cū ſpūſctō/ ſit p̄cipue ⁊ pͥncipalit̓ ī mēte/ q̄ ſola ꝓprie ē imago et gl̓ia btiſſime trinitatꝭ. Eēnt hic rememorāde diſtinctōes pl̓ime d̓ diuerſis aīe potētijs ⁊ eaꝝ officijs. maxīe quō diuidit̉ aīa a ſpū. et ſpūs a mēte. ⁊ qͣles ſunt actꝰ ſpūs ⁊ mētis. Quēadmodū inſuꝑ ſola mēs ponit̉ ī ſup̄mo vertice vl̓ cul mine/ vel arce totiꝰ aīe ⁊ potētiaꝝ eiꝰ/ q̄ reſpi cit ꝓ obiecto ⁊ fine ꝓprio ſolū deū/ memorā do. intelligēdo ⁊ volēdo pure liberaliter/ qͣꝫ uis īmobil̓r. Spūs aūt ⁊ mouet̉ liberal̓r ⁊ arbitrarie ⁊ cōtingēter. Mirabil̓ ꝓrſus ē di uiſio aīe ⁊ ſpūs/ quā facit ẜm apl̓m ẜmo dei viuꝰ ⁊ efficax. Sꝫ eſt ſuꝑadmirabilior diui ſio ſpūs ⁊ mētis/ qͣlē dat intelligi Paulꝰ cū dicit de ſermone dei / ꝙ ē diſcretor intētionū ⁊ cogitationū cordis/ prout ī qͦdā metro de duximꝰ Arbitror īſuꝑ ꝙ hec mēs ī cāticꝭ no mīat̉ aīa/ vt ibi. Dic mihi quē diligit anima mea ⁊c̄. Et ī cātico marie. Magnificat anīa mea dn̄m. Nō em̄ ꝯueniēter ītelligi p̄t d̓ aīa ſenſuali. nec de p̄ciſe rōnali Aīa igit̉ ē mēs q̄ manēs ſꝑ ī arce dirigit amorē ſuuꝫ vnica in vnicū deū. ſola ad ſolū. diligēs ad dilectuꝫ. Exemplo ſolſequij reſpectu ſol̓. vel ferri re ſpectu magnetꝭ aūt poli. Dicūt̉ iſta ſpecioſe facilit̓ ⁊ ſcholaſtice. Credūt̉ p̄terea ſimplici fide. ſꝫ rara ē felicitas exꝑiri. Exꝑiūt̉ tn̄ aliqͥ hic ī via fortaſſis etiā finalit̓ reprobandi. vt qͥ gl̓iat̉ ī dn̄o/ gl̓iet̉ vt timeat. Eſtimo em̄ ꝙ demones ipſi (iuxta dictū Iacobi) credūt. i mo ⁊ aliqͦ mō ītelligūt ꝑ nat̉alia ſplēdida. ⁊ ꝯtremiſcūt. ſꝫ ī malū ſuū. qꝛ ẜuili timore tra hunt̉ qͦ refugiūt ⁊ odiūt flagellātē. Cōtrarie ad btōs qͥ timētes ⁊ tremētes ⁊ ī ſe deficien tes/ ſub reuerētia maieſtatꝭ laudāt. diligunt gl̓ificāt/ hymnū gl̓ie vna ⁊ īceſſabili voce di cētes. Sāctꝰ ſctūs ſctūs dn̄s deꝰ ſabaoth. leni ſūt celi ⁊ terra gl̓ia tua. Cōformiter ad quos frequētat eccl̓ia dicēs. Gl̓ia pr̄i ⁊ filio ⁊ ſpūiſcō. Sic̄ erat ī pͥncipio ⁊ nūc ⁊ ſꝑ. ⁊ in ſcl̓a ſcl̓oꝝ amē. Deo gl̓ia qͥ finē appoſuit ad cāticū marie iuxta ꝓpoſitū nr̄m Utinā deo bn̄placituꝫ ⁊ eidē gl̓ioſiſſime v̓gini. mr̄i ⁊ fi tie. Cū qͣ ſꝑ magnificat aīa mea dn̄m Amen ¶ Finit anagogicū de v̓bo et hymno gl̓ie/ a Ioh̓e cācellario ꝑiſien̄. lugduni. Anno. M ccccxxviij. Et ꝯtīet qͣttuor ꝑtitiōes pͥncipa les. ī qͣꝝ qͣlibet ſūt. x. v̓ba ſeu ꝯſideratōnes. Et ī ꝟ̓ſu qͦlibꝫ ml̓te notule ſeu v̓ba ꝑ lr̄as al phabeti vſqꝫ ad nūeꝝ. cxxiiij. ⁊. x. Preſulatū tūc agēte reuerēdiſſimo pr̄e dn̄o amadeo ar chip̄ſule ⁊ comite lugdun. Primate galliaꝝ nr̄e ꝑegrinatōis beniuoliſſimo p̄ceptore. Epithalamiū myſti cuꝫ theologi ⁊ theologie. ſub typo Iacob ⁊ Rachel. Rachel loquit̉. Ro ꝑ ceruos capreaſqꝫ campi. o Oro ſacratos ꝑ amoris ignes. Per fidem ſanctā decus ⁊ bonorem Iacob amas me. Iacob rn̄det. Er greges noſtros ouium ꝑ agnos Perqꝫ formoſum viridēs ſalictum Et ꝑ illimes nitidoſqꝫ ſontes Rachel amo te. Ruſticum ſi me genuit dei ſors Rector ⁊ ſi ſim poſitus bidentum Nobilem claris titulis adauctam yy 2 Q Super Cantica canticorum Rachel amo te. Lucis eterne ſpeculum decorum Feminam fortem decus omne ſponſi. Cuius effulget ſpeciēs honora Rachel amo te. Ibo fiſus te gelidas per alpes Affrice ſirtes peragrabo tutus. Scylla nil terret nihil ⁊ charibdis Rachel amo te. Si tonet celum crepitu fragroſo Totus ⁊ caſum minitetur orbis/ Inter hec tanta poſitus pericla Rachel amo te. Nil ab amplexū placido refellet Quicquid occurret nihil hinc timebo Nullius vincar ſub amore/ quippe Rachel amo te. Uentre fecundo lya ſit licebit Et ſit ancillis numeroſa proles Neſcio quid plus nitet ⁊ placet cur Rachel amo te. Suauis a te pax requieſqꝫ cordis Triſte nil aufers roboas camenis Dulcibus prorſus bene concinentem Rachel amo te. Rector egypti ſapiens pudicus Naſcitur Ioſeph tibi beniamynqꝫ Beniamyn qͣꝫ qͣꝫ moriaris ortu Rachel amo te. Oſculeris me labijs pudicis Brachijs ſacris mea colla ſtringe Iſtud vt fiat tibi ſemper herens Rachel amo te. Spirituſſanctus tibi multus vnus Dona virtutum retines beata Diligentes te ſatias in euum Finit. Rachel amo te. Incipit tractatus mgr̄i Ioh̓is gerſonis cancellarij ꝑiſien̄. ſuꝑ cātica cāticoꝝ ad frēs ordīs cartuſien̄. editꝰ apud lugdunū Anno dn̄i. Mccccxxix. Mo te ſacer ordo cartuſienẜ. R qm̄ amas me ꝓximuꝫ tuū. ⁊ iō ꝓximū argum̄to xp̄i. qꝛ feciſti ī me mīaꝫ. Amorꝭ qͦꝫ tui ꝓba tio oꝑis ē exhibitō. Tricenari um nāqꝫ pꝰ mortē meā īdultū/ pͥus fieri pla cuit p̄ueīre me viuēte. ¶ Meditatꝰ ſū mecū ſi quā oꝑis viciſſitudinē vacua ſenectꝰ mea poſ ſet afferre. Subijt mox aīm petitio vr̄e de uotōis mō facta ꝑ nōnullos ex vob̓/ qͣſi vice oīm/ qͣtinꝰ ſuꝑ cātica cāticoꝝ ſcriberet aliqͣ qͣ liſcūqꝫ ſtudioſitas mea. Inclīaui ꝓtinꝰ cor meuꝫ aſſentire/ qꝛ amo te. Etem̄ aīcoꝝ vota ſūt ſil̓ia ¶ Ueꝝ pꝰ tot a ſūmis īgenijs dictata ſuꝑ eiſdē cāticꝭ qͥd aut qͣle poſſet addere pau ꝑtacula nulliꝰ vl̓ tepide deuotōis mee diu ſa tis ī dubio fuit animꝰ. Tādē ꝯfiſꝰ ī auxilio p̄cū vr̄aꝝ d̓creui nouū aliqͥd aut ſaltē nouo mō ſcribere ſub p̄miſſo themate. Amo te. Mo te. Uox iſta petri ē ad dn̄m ter a int̓rogātē/ t̓cio r̄petita. Dn̄e tu ſcis qꝛ amo te. Iuxta qd̓ v̓bū t̓plicatuꝫ poſſumꝰ allegorice moral̓r ⁊ anagogice t̓pli cē ī creat̉a rōnali amorē ītelligere. libeꝝ arbi trariū gͣtuitū. libeꝝ ꝯcreatū. arbitrariū deli beratiuū. gͣtuitū ſuꝑinfuſiuū. Dimiſſo iteꝝ ẜmōe d̓ amore pure nat̉ali vegetatiuo ⁊ aīali ⁊ hīto tm̄mō r̄ſpc̄u ad amorē dei ſic̄habuit petrꝰ di. Amo te. ¶ Eſt āt amor nr̄ ad deū tri plex ī gener̄ ꝓut ſtatī dictū ē. Et hꝰ vbi amo tres lr̄e/ ſignāt ī enigmate. A pͥncipiuꝫ. M mediū. O finis. Ex qͦ triplici amore hītuali tāqͣꝫ t̓plici vita pͥma reſultat actꝰ amorꝭ ꝑfe ctꝰ ⁊ meritoriꝰ fruitiuꝰ dei. d̓ qͦ ſolo pͥncipal̓r cātica cāticoꝝ ſūt ꝑ anagogiā .i. ſurſū actōꝫ. qͣlit̓ agūt̉ a ſpūſcō (quē hodierna die ī filios adoptōis xp̄s effudit) ip̄i filij dei ſil̓es apl̓is Atuero ꝓceſſus nr̄ vt ordīet̉ ex notis. p̄mit tet aliqͣs ꝯſideratōes d̓ qͥdditate amoris in ſpēbꝰ ſuis. ⁊ hͦ ꝓ pͥma ꝑtitōe. Proīde ſcd̓a ꝑ titio ꝯtīebit ꝯſideratōes qͥnqͣgīta ẜm totidē dies iubilei pētecoſtes qn̄ ſpūſſeūs his die bus ī linguis igneis apparēs/ mētes carna liū in ſui amorē (ait Greg.) īmutauit. Amor ſiqͥdē ignis ē. vn̄ noīat̉ ſeraphicꝰ qd̓ ardorē ſignificat. ⁊ qͥnquaginta ꝓprietates ſuas qͣſi totidē līguas igneas (qͥbꝰ ſe loqͥt̉ ⁊ aꝑit) diſꝑ titas on̄demꝰ. tādē ꝑtitio t̓cia ꝯſūmabit ve lut in cuſpide piramidis flāmee vniuerſum amorꝭ ẜmonē ad pͥmā ⁊ vnicā ꝓpͥetatē ſuꝑ il lud. Oſculet̉ me oſcl̓o oris ſui ſe reflectēs. Prima cōſideratio. d̓ pͥmo amore libero nobis ꝯcreato Mor liber reſpectu dei natural̓r ⁊ indelibil̓r inſitꝰ ē. ꝯcreatꝰ ⁊ inſertus dū ꝯditꝰ ē ad imaginē ⁊ ſil̓itudinē dei q̄ ꝯſi ſtit in mēte noticia ⁊ amore. Sed q̄ret ꝓtinꝰ aliqͥs. qͦ pacto ſi natural̓ amor iſte liber dici pōt. ⁊ ſi liber quō natural̓? Eſt hic alta ⁊ gͣ ta doctoꝝ ꝑſcrutatio. quoꝝ p̄cipui inuene rūt/ ꝙ ſicut in deo amor ꝓductiuꝰ ſpūſſctī li berrimꝰ ē. qͥ tn̄ īmutabiliter agit ⁊ neceſſario. ſic in creatura rōnali vel intellectuali/ amor S Partitio prima XCVII. primo inſitꝰ reſpectu dei. quē aliqͥ ſindereſiꝫ vocāt. licet qd̓ammō ſit altior ⁊ ſpālior. qͥ cō ſtituit terciā ꝑtē imagīſ. nec aliud reſpicit bo nuꝫ qͣꝫ deū ꝓ obiecto ⁊ fine vltīo. Iſte inquā amor licꝫ inuariabil̓ ſit ⁊ indelibil̓. nihilomi nus ſpōtaneꝰ ē ⁊ vltroneꝰ/ alit̓ qͣꝫ ſit amor la pidis gͣuis ad ſuū cētꝝ. ⁊ hͦ rōne cognitiōis intellectiue ꝯiūcte ſibi ꝓut ē ſcd̓a ꝑs imagi nis oriēs ex pͥma q̄ ē memoria. nō qͥdē ſenſu. alis reſpiciēs p̄teritū. ſed mētalis cōplectēs oēm tꝑis drn̄tiā/ immo ſuꝑgrediens. Eſt ex go amor iſte ex natura ſua ſpontaneꝰ atqꝫ li ber. qͣꝫuis in oppoſitā partē verti nō poſſet. Secūda ꝯſideratio Mor iſte dei liber/ fundamētalis ē a ad oēꝫ affectiōeꝫ alterā intellectualē q̄ ꝓprie nō d̓r paſſio ſꝫ oꝑatio ꝓpor tional̓r. ſic̄ deꝰ vnica oꝑatōe delectat̉/ ⁊ nul latenꝰ paſſiōe. Itaqꝫ neceſſe ē oīa ml̓ta redu ci ad vnū. ⁊ mutabilia ad immutabile ⁊ fixū Oꝑtuit gͦ oēs affectiōes (qͣꝝ ml̓tas ꝯſtat eē) variabiles reduci ad vnā quietā ⁊ ſimplicē. Tal̓ ē amor natural̓ dei inſitꝰ aīe ī ꝯſtitutōe imagīs ſue quē dicimꝰ eē ꝯueniētiā ⁊ coapta tionē ad deū tāqͣꝫ ad finē ſuū vltimū ⁊ qͦdā mō intelligibile cētꝝ ī qͦ iugit̓ manet. īnitit̉ ⁊ qͥeſcit. Ex qͦ p̄terea oēs alie affectōes q̄ dicūt motū vel mutatōꝫ/ ſiue ī bono ſiue ī malo ſi ue ī arduo. vt deſideriū. fuga. ſpes. timor. au dacia. ira. ſegnicies oriunt̉. Tercia ꝯſideratio. Mor dei iſte liber nō hꝫ actū ſcd̓m qͥ ſequit̉ cogitatiōeꝫ ⁊ ꝯſiliū ꝓ ſtatu vie niſi p̄uia ſenſatione/ qͣꝫuis ſemꝑ ſit ī actu pͥmo/ qͥ eſt (vt diximus ꝯtinuꝰ. ſim plex ⁊ qͥetꝰ. Poſſꝫ h̓ introduci tota materia de ꝯceptibꝰ ⁊ intētōnibꝰ cognitiuis ⁊ affecti uis. ⁊ ſpāl̓r d̓ ſex modis ſpēꝝ/ q̄ ſūt initiū cō gnoſcēdi ſup̄ ſenſū intellectual̓r Nā q̄dā ſūt abſtracte ꝑ fātaſmata. q̄dā natural̓r iſite ex pͥma creatiōe. ſicut ē ſpēs innata cognoſcēdi deū ⁊ amādi. q̄dā ſunt imp̄ſſe ꝑ ſub̓as ſpūa les. q̄dā relicte. q̄dā ꝑ collatōeꝫ acqͥſite. Alie ꝑexꝑientiā habite. ſed de his nō ē hic dicen dū ꝑ ſingl̓a. qͣlia tn̄ cognoſcere multū iuuat ad amorē dei peculiariter exercendū. Quarta ꝯſideratio. Mor iſte dei liber ⁊ imp̄ſſus / n̄ cau ſat̉ ī volūtate rōnali vel intellectiua ex amicabilibꝰ q̄ ſūt ad ſe. ſicut vide tur dicere Ariſtꝭ. ⁊ auctor d̓ cauſis. ſꝫ ecōtra amicabilia ad ſe oriūt̉ ex iſto amore ad deū. Hec ē ꝯſideratio theologica/ pulcerrīa atqꝫ ſctīſſima. ꝯuincēs oēs pctōres eē p̄uaricato res inſtituti pͥmitꝰ ordinis/ dū ab amore dei deflectunt̉ arbitrio malo ad amoreꝫ ꝓpriuꝫ vel alienū aduerſus deū. habētes cor diſtor tū ⁊ iniuſtū. nec ꝯueniēs ⁊ ꝯiunctū cuꝫ pͥma ⁊ rectiſſima regula ⁊ amoris ſui liberaliter ⁊ naturaliter imp̄ſſi. ¶ Sufficiat interī ꝓ cer tificatōe huiꝰ ꝯſideratōis theologoꝝ aucto ritas in hoc fūdata/ ꝙ deꝰ ē ſuꝑ oīa ꝓpter ſe diligēdus dilectōe arbitraria/ quāto magis dilectōe naturali ⁊ libera. que neqꝫ fallere vl̓ errare pōt. neqꝫ falli cū regat̉ ſicut imp̄ſſa eſt ab agente infallibili. Quīta conſideratio Mor iſte liber dei hēbit actū ſcd̓m a ī patria pleniſſimū. ꝯtinuū. ſimpli cē ⁊ iocūdū qͥ d̓r fruitiuꝰ ſiue fruitio vl̓ oſculatio. ſic̄ on̄det tercia ꝑtitio. Sed in hac valle miſerie vix hr̄ iſte actꝰ ſcd̓s niſi val de int̓ruptꝰ ⁊ ꝑ īterualla ꝓpt̓ curuitatē amo ris libidīoſi depͥmētꝭ. Docꝫ hͦ ꝓchdolor val de nimis exꝑiētia. ¶ Utꝝ v̓o amor iſte libe ralis ad deū/ habuiſſet ꝯtinue actū ſcd̓m. qͥ ſiſtit ī oꝑatiōe/ ⁊ hͦ pro ſtatu innocētie. īmo etiā ī angel̓ pͥma ſui ꝯditōe. vel etiā ī purga torio nūc habeāt aīe final̓r ſaluāde talē actū ſcd̓m ꝯtinuū. īmo ⁊ de dānatꝭ q̄ri poſſet cuꝫ habeāt remorſū ꝯſcīe vehemētē nō ſolū ī ha bitu ſꝫ ī actu/ qͥ cauſat̉ ẜm doctores ex repu gnātia amoris proprij arbitrarij ad amorē naturalē ⁊ inſitum dei/ lector aduertat. Prima cōſideratio. de ſecundo amore. Mor arbitrariꝰ reſpectu dei nō a hr̄ niſi p̄uia vl̓ ſil̓ ꝯcurrēte p̄dicto naturali ⁊ libero amore. Perſpi cuū ē qꝛ radix ē hm̄oi amor oīm alioꝝ effectuū. Rurſus volūtas nō fert̉ libe re niſi p̄moneat̉ obiectal̓r ⁊ cognitiue ꝑ ītelle ctū ſub rōe boni vel mali / ꝯueniētꝭ vel diſcō ueniētꝭ. ex qͣ motōe ꝓtinꝰ orit̉ ī volūtate actu ali q̄dā ꝯplacētia l̓ diſplicētia natural̓ iuxta ſnīaꝫ Damaſ. ⁊ v̓bū. b. Augꝭ. ꝙ nō ē ī ptāte nr̄a qͥbꝰ viẜ tāgamur. Ceteꝝ pꝰ app̄henſionē hm̄ōi obiectalē/ volūtas ſe mouet liber̄ acce ptādo vel refutādo vel ſuſpēſam ſe tenendo. Secūda ꝯſideratio Yy 3 Super Cantica canticorum Mor arbitrariꝰ reſpectu dei diſtin a guit̉ a libero naturali ꝓpt̓ ꝯſiderati onē duplicē aīe rōnal̓ ⁊ ſue lib̓tatis. Cōſiderat̉ itaqꝫ aīa rōnal̓ vel ī ſe eēntial̓r li bera/ vel vt actual̓r deliberās. Si pͥmo mō ſic ſua libertas ſꝑ ē eqͣlis ⁊ inuariabil̓ ⁊ inau feribil̓ ip̄a ꝑmanēte in eſſe. ⁊ ſic accipit̉ a do ctoribꝰ Bern̄. ⁊ Anſel. qͥ dicunt eā eē eqͣlē in omnibꝰ tā angelis qͣꝫ hoībꝰ/ ⁊ potiſſima ſub deo. īmo qͣſi ſil̓em/ q̄ neqꝫ cogi pōt neqꝫ mi nui ip̄a ſtāte natura aīe. Si v̓o ꝯſiderat̉ vt actual̓r arbitrās ⁊ ſe ſuꝑ ſe reflectēs. tūc lib̓ tas hm̄oi variabil̓ ē et impedibil̓. neqꝫ eqͣlis in om̄ibꝰ tā angel̓ qͣꝫ hoībꝰ. ſꝫ patit̉ ſeruitutē tūc culpe nūc pene et multe miſerie. īmo vt turbato iudicio rōnis/ tūc om̄ino tollit̉ ⁊ im pedit̉ in actu ſuo ne deliberet. Fundat̉ autē ſuꝑ hac diſtinctōe diuiſio ſpūs ⁊ aīe ex vna ꝑte. diuiſio p̄terea ſpūs et mentis ex altera. de quibus in metrico opere ſuꝑ Magnifi cat diſt. ij. latius tractatum eſt. Tercia cōſideratio. Mor arbitrariꝰ reſpectu dei n̄ hr̄ h̓ a ī via/ ſic̄ nec ītellectual̓ cognitō actu alis ſine p̄uia cognitōe ſēſuali. Tra dit hͦ ph̓s exꝑiētie vocē loq̄ns. qͣꝫuis ignora ret hꝰ ẜuil̓ colligatōis ⁊ ordīs rōeꝫ. ſicut nec. pctī original̓ trāſgreſſionē. Un̄ factū ē vt in tellectꝰ nō poſſet actual̓r ferri ī deū/ niſi pͥus doceret̉ ꝑ ſenſū. dicta ꝑinde ſenſualitas et ve tus hō qͣſi mater ⁊ pr̄ interioris ⁊ noui. Quarta ꝯſideratio. Mor arbitrariꝰ reſpectu dei det̓mi nat̉ ⁊ figit̉ ad vnā ꝑtē .ſ. dilectiuā in btīs/ ſic̄ ecōtra neceſſario declinat ī odiū dei ⁊ īuidiā ī dānatꝭ. Iſta ē cōis tradi tio doctoꝝ. qͣꝫuiſ ī aſſignādo cās videat̉ aliqͣ varietas ſuꝑ hm̄o i ꝯfirmatōe ī btīs/ l̓ obdu ratōe ī dānatꝭ. Sꝫ reſolutio final̓r cadit ad ordīatōꝫ dei. ⁊ qꝛ poſiti ſt̓ ī t̓mīo/ neqꝫ ē āpli us locꝰ meriti l̓ demeriti vllꝰ. Proīde nō tol lūt̉ ab hͦ duplici ſtatu ml̓te actōeſ arbitrarie reſpectu obiectoꝝ alioꝝ a deo. ſic̄ demones arbitrarie temptant hoīes quibꝰ arbitrarie angeli ſubminiſtrāt. Quinta cōſideratio Mor arbitrariꝰ reſpectu d̓i/ ferri p̄t ad vtrāqꝫ ꝑtē dilectiue vel omiſſiue hic ī via. īmo nō videt̉ repugnantiā includere d̓ potētia dei abſoluta. vel ſuſpēſa lege cōi/ qͥn voluntas arbitraria ferre poſſit oditiue ī deū clare viſū. poſſꝫ em̄ app̄hendi ſub rōibꝰ odibilibꝰ .ſ. punitiui vel dānatiui. Ex qͣ ꝯſideratōe moti ſūt aliqͥ dicere ꝙ dam nati forſitā ī extremo iudicio videbūt ꝓ mo rula intuitiue deuꝫ nō ſolū ī humanitate de qͣ ꝯſtat. ſꝫ etiā ī diuītate ad augēdū odiuꝫ. et ꝯſequēter ſuppliciū ſuuꝫ magis. Sꝫ nō hꝫ hͦ cōis doctrina. q̄ potius vt ſꝑ ſequēda eſt. qm̄ curioſitas ē non doctrine pietatiſ opini onibus extraneis delectari. Prima cōſideratio. De amore gratuito. Mor gͣtuitꝰ dei actual̓ dicit īflu entiā diuinā gratꝭ datā ī aīa/ que formal̓r reddit hoīeꝫ gͣtū deo ⁊ ac ceptū ad vitā et̓nā ¶ Cōſideratōis hꝰ mat̓ia latiſſima tradita ē ꝑ doctores. ſꝫ a ml̓tꝭ exꝑi mētal̓r n̄ ītellecta. ſupͣ quā ponat̉ ad pn̄s iſta diſtinctio. Ꝙ amor gͣtuitꝰ qͣdrupl̓r hꝫ ꝯſide rari. Uno mō ꝓut ē forma q̄dā abſoluta vel influētia effectual̓r a d̓ina bonitate ꝓueniēs Alio mō ꝓut reſpicit ip̄m ſubiectū qd̓ infor mat ꝓportionabil̓r. ſic̄ albedo īformās ſub iectū r̄ddit albū. Tercio mō p̄t attēdi ī ordi ne ad deū acceptātē illū qͥ habꝫ grāꝫ ad vitā eternā Quarto mōꝓut ille amor gͣtuitꝰ qͥ d̓r caritas ē vl̓is motor ⁊ pͥncipal̓ int̓ oēs ⁊ ſuꝑ oēs habitꝰ ī aīa ꝑ reſpectū ad finē vltimū. ad quē ip̄e dirigit. īclinat ⁊ mouet tāqͣꝫ ad vlti mū finē ſuū. Amor pͥmo mō ē q̄dā res abſo luta ꝑ ſe diſtīcta ab alijs q̄ poſſet remanere ꝑ potētiā dei/ ⁊ nihil gͣtū reddere/ vt ſi poneret̉ extra ſubiectū. Amor ſcd̓o mō reſpectiue ꝯſi deratꝰ ad ſubiectū ⁊ ad īfluētē deū. nō videt̉ poſſe ſtare qͥn reddat ſubiectū formal̓r gͣtuꝫ ītrīſece. qm̄ iſte ē actꝰ ſuꝰ pͥmꝰ ⁊ formal̓ ſicut ī alijs accidētibꝰ abſolutꝭ. Amor t̓cio mō red ditd̓ lege cōi ſb̓iectū ſuū acceptū ad vitā et̓nā ſꝫ abſolute n̄ r̄pugͣt qͥn aliqͥs ſit acceptꝰ ad vi tā et̓nā abſqꝫ amore hm̄oi. vel etiā n̄ acceptꝰ cū amore tali. Amor qͣrto modo ꝯſideratꝰ ē oīm habituū ⁊ actuū laudabiliū. meritorio rum ⁊ acceptabiliū ad vitā eternā radix. for ma ⁊ finis. ſine qͦ finis vltimꝰ nō hr̄. cui ꝯiū ctꝰ ē diuinꝰ amor increatꝰ illabēs aīe/ purifi cās eā. illuminās. ꝑficiens ⁊ acceptās. Secūda ꝯſideratio Mor gͣtuitꝰ cognoſci non p̄t ineſſe hoī abſqꝫ ſpāli reuelatiōe iuxta illd̓ a xp̄i. Spūs vbi vult ſpirat. et voceꝫ XCVII. Partitio prima XCVII. eiꝰ audis/ ⁊ neſcꝭ vn̄ veniat aūt qͦ vadat. ſic ē oīs qͥ natꝰ ē ex deo. Cauſe multiplices hui ignorātie notāt̉ a doctoribꝰ. ſꝫ p̄cipue ē qm̄ interiores habitꝰ nō cognoſcimꝰ niſi ex acti bus Sūt aūt actꝰ habituū acqͥſitoꝝ ⁊ īfuſo rū ita ſil̓es ꝙ diſtīguere n̄ ſufficimꝰ. ſic̄ vide mꝰ colorē artificialē ī facie diſtingui facil̓r a naturali. neqꝫ lumē a ſpēbꝰ colorꝭ. Un̄ ꝓue nit ex actibꝰ v̓tuo ẜ gr̄a īformatis duplex ar gumētatō. vna moral̓ ſeu natural̓. alt̓a gͣtuiꝰ ta vl̓ ſuꝑnatural̓. dū gr̄a .ſ. augmentat̉. Gr̄a ꝟo magꝭ mouet influxiue general̓r ẜm legē eternā/ qͣꝫ ꝑticularit̓ ⁊ īheſiue ẜm ꝑticularē ī heſiōꝫ qͣlit̓ īclināt habitꝰ acqͥſiti ⁊ inde magꝭ ꝑcipiūt̉. Sꝫ an ſint gͣtuiti vl̓ infuſi neſcit̉. ꝓ pt̓ea btūs vir deniqꝫ qͥ ſꝑ ē pauidꝰ. Qm̄ ⁊ ſi ꝯgͦſceret̉ create gr̄e pn̄tia. tn̄ d̓ ꝑſeuerātia ⁊ d̓ amore p̄deſtinatōis increato et eterno neſci mus ſed ſperamus. Tercia ꝯſideratio. Mor gͣtuitꝰ dei qͣꝫuis a pͥma origīe a n̄ fuit ī adā. erat tn̄ tūc ī eo amor dei ſuꝑ oīa laudabil̓ ſꝫ n̄ meritoriꝰ vite eterne. Sꝫ ꝓ tꝑe legꝭ currētꝭ tale mediuꝫ nō occurrit. qm̄ homo ē ī ſtatu vl̓ gr̄e vl̓ culpe. Sil̓r d̓ angel̓ ī ſua ꝯditōe pͥmaria diceret̉ Quarta ꝯſideratio. Mor dei hītual̓ gͣtuitꝰ ẜm eccl̓e de termīatōeꝫ īfūdit̉ ī baptiſmo. qͥ red a dit baptizatos dignos et acceptos vita et̓na ¶ Colligit̉ inde qͣlit̓ oīs baptizatꝰ ī xp̄o cū exultatōe debeat dicer̄ illd̓ Eſa. Gau dēs gaudebo ī dn̄o/ ⁊ exultabit aīa mea ī d̓o meo. qꝛ īduit me veſtim̄to ſalutꝭ. diuerẜ ha bitibꝰ vtuoſis. ⁊ īdumēto iuſticie circūdedit me. xp̄o .ſ. ſole iuſticie. Quotqͦt (inqͥt paul̓ꝰ baptizati eſtꝭ xp̄m īduiſtꝭ. Seqͥt̉. tāqͣꝫ ſpōſū d̓coratū corōa qͦ ad ſpm̄. ⁊ tāqͣꝫ ſpōſā ornatā mōilibꝰ ſuis qͦ ad mētē l̓ aīaꝫ ſuꝑiorē Tūc eī apꝑuit ſignū magnū ī celo rōnal̓ aīe. mulier amicta ſole ⁊ lūa ſub pedibꝰ eiꝰ. ⁊ ī capite eiꝰ corōa ſtella⁊ .xij. ¶ Colligit̉ inde poſitōnis mgr̄i īſufficiētia. qͥ grāꝫ habitualē n̄ poſuit. ſed increatā cū actuali creata. Pueri em̄ ba ptizati ⁊ dormiētes. quō formal̓r grati eēt. quos ꝯſtat actualē gratie motū nō hr̄e. Quīta conſideratio Mor gͣtuitꝰ hītual̓ īfuſus puerꝭ ba a ptizatꝭ reddit eos acceptabiles deo amabileſ ⁊ gͣtos. nec n̄ hoībꝰ ita red dere dꝫ tāqͣꝫ āgelos qͦſdā dei. ¶ Colligerēt̉ in de pl̓ima docum̄ta moralia tā ī laudē ꝯẜuā tiū īnocētiā baptiſmalē ī ſe ⁊ ī alijs qͣꝫ ī hor rēdū vituꝑiū ⁊ dānabilitatē eoꝝ qͥ innocētiā hmōi ꝓſtituūt ī ſe vel ī alijs rurſus crucifigē tes xp̄m ⁊ oſtētui hn̄tes. ¶ Utꝝ v̓o baptizā ti qͥ nōdū ꝑuenerūt ad vſū rōnis/ facere poſ ſint oꝑa grata deo ⁊ bn̄placita? Puto ꝙ ſic. qͣꝫuis nōdū meritoria. ſed neqꝫ tūc demerēt̉. bn̄ tn̄ peccāt. qꝛ peccare minꝰ dicit qͣꝫ deme reri. ſicut dicimꝰ monſtꝝ pctm̄ eſſe ī natura. nō tn̄ eſſe culpā aut detrimentū. Prima cōſideratio quarti. De amore collecto. a Mor dei reſultās ex amore t̓pli Z ci .ſ. libero arbitrio ⁊ gratuito. de qͦ deīceps hn̄dꝰ erit ẜmo/ ꝯſidera ri p̄t ſub ml̓tiplici triplicitate iuxta v̓bū Pe tri d̓ amore ter r̄petitū Amo te. amo te. amo te. Diſcurramꝰ velut ī ſuꝑficie. qꝛ mat̓ia late pꝫ. ¶ Primꝰ ē amor itaqꝫ īcipiētiū. ꝓficiētiū ⁊ ꝑfectoꝝ. Scd̓s ē amor ẜm veniā. grām et gl̓iaꝫ etiā h̓ īchoatā. Terciꝰ ē amor ẜm ho minē aīalē rōnalē ⁊ ītellectualeꝫ. Quartus ē amor ẜm veſtigiū. ẜm imaginē ⁊ ẜm ſil̓itudi nē deiformē. Quītꝰ ē amor ẜm purgatōꝫ. il lumīatōꝫ ⁊ ꝑfectōꝫ. Sextꝰ ē amor ẜm tropo logiā allegoriā ⁊ anagogiā. Septīꝰ ē amor ẜm deſpōſatōꝫ ſpūs/ cū ancilla cū libera ⁊ cū dn̄a. Octauꝰ ē amor ẜm t̓cliniū anīe. inferiꝰ mediū ⁊ ſuꝑiꝰ. Nonꝰ ē amor ẜm adoleſcētu las ⁊ ꝯcubias. ẜm reginas ⁊ ad vnicā colū bā. Decimꝰ ē amor ẜm triplex celū. Infimū mediū ⁊ terciū. Undecimꝰ ē amor ẜm t̓plicē hierarchiā. infimā. mediā ⁊ ſup̄mā. Duode cimꝰ ē amor angelicꝰ. cherubicꝰ ⁊ ſeraphicꝰ. Et ita de triplicitatibꝰ talibꝰ multis refluēti bus in eandē ſnīam. (quarti. Secūda ꝯſideratio Mor dei reſultās ex amore triplici a ſcꝫ libero. arbitrario ⁊ gratuito. ⁊ cō currēs ī actū ſcd̓m/ laudabilior ē qͣꝫ ſi qͥlibet ſtet ī actu pͥmo vel hītū tm̄mō. Per ſpicuū ē qꝛ potētia quelibet iūcta ſuo actui laudabili ⁊ bono ꝑfectior ē ⁊ fini ſuo ꝯiūcti or/ qͣꝫ ī habitu ſolo manēs qͣſi ſopita vl̓ ſom nians. De qͦ triplici actu amorꝭ ſil̓ ꝯiūcti re ſpectu dei ꝯpoſita ſūt anagogice ꝑ pr̄eꝫ pul cerrīe ⁊ amoroſiſſime femīaꝝ marie ſalomo nē cātica cāticoꝝ. Sil̓r ⁊ alia pl̓ima q̄ ꝯtem plata ē mēs ſua ſapiēter. noīatim de duplici Yy 4 Super Cantica canticorum mō deſpōſatōis. anagogice ⁊ moral̓ ſeu tro pologice. Prīa deſpōſatio cātat̉ ꝑ epithala miū cātici cāticoꝝ. Altera ꝑ epithalamiū ca pituli vltimi ꝓuerbioꝝ. cuiꝰ initiū ē. Mulie rē fortē qͥs īueniet. ¶ Cōſtituūt̉ in pͥma deus et aīa tanqͣꝫ ſpōſus ⁊ ſpōſa ſe mutuo zelātes amore. vnicꝰ ad vnicā. ⁊ vnica ad vnicū d̓ qͦ gl̓iat̉ ſpōſus. Una ē inqͥt colūba mea ꝑfecta mea. vna mr̄is mee electa genitricꝭ ſue. ¶ Cō ſtituunt̉ ī alia deſpōſatiōe ſpūs deiformis ⁊ ſapīa tāqͣꝫ ſpōſus ⁊ ſpōſa. magis ꝑ tropolo giā ⁊ allegoriā tāqͣꝫ ī vita actiua/ qꝫ ꝑ anago giā in ꝯtēplatiua. ¶ Diſcernit̉ ex hoc p̄cipue varietas huiꝰ duplicis deſpōſatōnis ⁊ epi thalamij corrn̄dentis. qm̄ vna ſpectat ad in cipiētes ⁊ ꝓficiētes general̓r. Altera ꝓpͥa nō niſi ꝑfectoꝝ et ī anagogicos exceſſus ſeſe ra pientiū de claritate ī claritatē tāqͣꝫ a dn̄i ſpū ꝓut in ſcd̓a ꝑtitione dicet̉. Tercia cōſideratio. Mor expoſitꝰ ī cāticis cāticoꝝ/ frui ⁊ a tio dei vl̓ oſculatio oris noīat̉ apti ſime. Nō ſolū habitual̓ ⁊ tepida ſed actualis. feruēs ⁊ extatica. ⁊ p̄cipue ſeraphi ca. cuiꝰ eſt īmediate ferri in deū. qͣꝫuis ex ꝑte aīe ꝯcurrat multitudo habituū ⁊ influentia rū. Om̄e p̄terea datū optimū/ et donuꝫ ꝑfe ctū deſcendens a patre luminū ⁊c̄. Qui oīa tanqͣꝫ ꝟtus vniuoca (tradente Dionyſio) re plēt ⁊ reſtituunt ⁊ ꝯuertūt ad ꝯgregātis pa tris vnitatē ⁊ deificaꝫ ſimplicitatē vbi tunc apex vel ſeraph mētꝭ ineffabili ⁊ ignoto deo ineffabil̓r ⁊ ignote ꝯiūgit̉. ignote qͥdē. qꝛ in finite ⁊ īmēſe cū virtꝰ cognoſcentis ⁊ actꝰ ꝓ ut ⁊ natura ſint finiti. ¶ Sꝫ de hͦ poſteriꝰ tā gamꝰ Interim ꝑ remēoratōꝫ paucula de de ſpōſatione morali ſeu tropologica ſpūs dei formis cū diuīa ſapīa dicimꝰ. quoꝝ ꝯſidera tio p̄cedere dꝫ tāqͣꝫ via ad deſpōſatōꝫ anago gicā neceſſaria. ¶ Oſculū ſponſi vel oſculatio ē digniſſima imp̄ſſio cuiuſdā ſuauitatꝭ ⁊ in time ꝯſolatōis ꝑ illapſū ſecretū ī aīam. Pe tit̉ aūt atqꝫ ꝯcedit̉ ad faciliꝰ tolerādū p̄ſens exiliū/ dū ſponſa ꝑegrinat̉ a ſpōſo ¶ Oſculū aūt ē illa ſuauitas ⁊ intima ꝯſolatio. iocūdi tas ⁊ exultatio quōcunqꝫ fiat aut ſentiat̉ in aīa ẜm portionē v̓ginalē ⁊ ſup̄mā. q̄ mēs di cit̉ vel apex mētꝭ ꝯdiuiſa ad ſpm̄. ꝓut ad alia cognoſcēda vel diligēda/ vel ordinanda ſub deo deflectit̉. Qm̄ ſoli deo coheret et intēdit tanqͣꝫ obiecto ⁊ fini vltimo ⁊ ſoli ſpōſo. qͥ ſo lus ſibi ⁊ totꝰ ē deſiderabil̓ ⁊ amicꝰ. ¶ Talis eſt inqͥt dilectus meus. ⁊ ip̄e ē amicus meus filie hieruſalē. Dr̄ autē amicꝰ tanqͣꝫ amoris cuſtos. ⁊ addit ſuꝑ amorē ſimplicē cōicatōꝫ ſecretoꝝ/ ⁊ mutua readamatōꝫ. cuiꝰ ē ꝓpriū oīa eſſe cōia. Et ī ſtatu pn̄ti deus gerit ami ciciā erga aīam ſanctā. qꝛ cōicat ſibi ſeip̄m ⁊ amorē ſuū/ ⁊ dona ſua ad fruēdū ⁊ vtēdū. et vl̓r ꝑtractandū quantū ipſa rōnabilit̓ volū erit ⁊ potuerit acciꝑe plus vel minus ꝓ vari etate ſtatuū in quibꝰ ē ꝯſtituta. Suꝑ hͦ erit tercia partitio. Quarta ꝯſideratio. Mor dei reſultās ex amore triplici a ſcꝫ libero. arbitrario ⁊ gratuito/ ſuf ficiēs eſt ad ſalutē. ⁊ fruitio dici dꝫ ī quocūqꝫ fuerit. idiota vel ſimplici. ẜm queꝫ amorē licet vnicuiqꝫ habēti decātare illd̓ epi thalamiū qͣſi morale ⁊ pͣcticū. Mulierē for tē quis inueniet. ſed nō ita de altero. Un̄ hic ipſe Salomon qͥ deſcpͥſit pͥus deſponſatio nē viri deiformis cū ſapīa. qͣꝫ aīe ꝑ anagogi am cū deo. ſciuit em̄ qd̓ nec ph̓os quoſdaꝫ latuit. qm̄ ad beatā vitā tria p̄parabāt. ſtudi um ſapiētie. faſtidiū p̄ſentis vite. ⁊ deſideriū alterius vite. Primū docet̉ in ꝑabolis. ī qui bus inſerit̉ hoc epithalamiū. Mulierē for tē quis inueniet. Tradit̉ alterū in Eccleſia ſte d̓ varietate reꝝ. Subiungit̉ terciū ī can ticis canticoꝝ. Ceteꝝ ad tria hec/ maxīe ad duo pͥma ſubſeruit vniuerſitas ſcpͥturarū ⁊ creaturaꝝ quaſi libris ⁊ doctrinis innume ris. ¶ Notate ſunt plures ⁊ a pluribꝰ ſpecia les quedā induſtrie. quedā ꝯmunes. quedā magis appropriate ꝓ vtraqꝫ deſpōſatōe. ſic̄ ſcpͥturas pͥmo inſpicere. ⁊ eaꝝ ſaltem qͥd no mīs intelligere. intellectas ad breuia quedā reducere. breuiatas ex ſe vel alijs memoriter recōdere. recōditas memorit̓ meditādo ru minare. ruminatas tandē digerere et vnire. ¶ Preterea notate ſūt ẜm exiguitatē noſtraꝫ duodecim p̄deꝫ induſtrie ad theologiā my ſticā adaptande. Quibus omiſſis om̄ibus aut p̄ſuppoſitis (latius em̄ patēt) ꝓximemꝰ ad cantica canticoꝝ. ⁊ d̓ neceſſitate vl̓ ꝯmo ditate expoſitōis eoꝝ vltra ceteras ſcpͥturaſ diuinitꝰ inſpiratas/ iſtud vnū p̄mittamꝰ. Quinta cōſideratio Mor dei reſultās ex amore triplici ſcꝫ libero arbitrario et gͣtuito/ ſic̄ in 7 a genere multiplices hꝫ gradꝰ ⁊ dr̄as º ꝓut ī conſideratiōe tercia tāgebat̉. ſic ī ſpāli Secunda partitio XCVII I amor ſeraphicꝰ multiplicat̉ ī diuerſis nedū ꝓ ſtatu patrie ſꝫ vie. ꝓ grāꝝ ⁊ exercitationuꝫ varietate. Quidā fuerūt ex gr̄a ſingulari (vt paulꝰ ⁊ eſtimo ꝙ maria) qͥ rapti ſūt aliqn̄ ad nudā d̓ine eēntie viſiōꝫ. vbi tūc nō īdigebāt theophanijs ſcpͥturaꝝ. cāticoꝝ vl̓ ꝟboꝝ. d̓ qͥbꝰ nil ad pn̄s. Alij fuerūt (ſi tn̄ adhuc ſunt nouit deꝰ) qͥ etſi nō viderīt aut videāt deuꝫ ꝑ eēntiā/ nihilominꝰ ad intelligētiā purā ⁊ ꝑſpi cuā ꝑducti ſūt. qͣſi ſil̓r ad adā ꝓ ſtatu innocē tie. qͥ vidit deū ī ſpeculo claro ⁊ lucido diuī tus inſpirato ī imagine ſua. ſil̓itudīe ⁊ gl̓ia/ qͣlit̓ ⁊ lucidiꝰ viderunt angeli ꝓ ſtatu vie ſue. Ꝙ ſi adā viderit etiā deū ī enigmate ꝑ veſti gia creature ⁊ ī veſtigijs. hͦ fuit ꝓpter neceſſi tatē directiuā ſenſualitatꝭ ſue. Tales qͥ ſunt hmōi iā ī ſuis ꝯtemplatiōibꝰ ⁊ amoribꝰ ſera phicis nō indigēt exercitio qͦcūqꝫ ꝓ illo tūc ad fruēdū deo ꝑ oſculatōeꝫ eiꝰ. īmo faſtidiū eis eēt oīs creatura. ſicut ī ꝑſona Magdale ne q̄rentꝭ deū/ dicit Origenes. Quero crea torē. faſtidio mihi ē oīs creatura ¶ Tales vi debat̉ ph̓s ꝯmēdare ī pͥncipio methaphiſice dicēs eos nō egere apologꝭ. quales expetūt hoīes groſſiorꝭ ītellectꝰ. in qͥbꝰ ꝑſpicuitas ⁊ luciditas ſuoꝝ ītellectuū/ īmixta ē cū mat̓ia li groſſicie plꝰ vl̓ minꝰ. vt ī ꝓphetꝭ minꝰ. plꝰ ī natural̓r hebetibꝰ/ aut morionibꝰ et ſtultis. Mediocrit̓ aūt ſicut ī hoībꝰ pluribꝰ laicis ⁊ lr̄atis. qm̄ certe pauciſſimoꝝ ē et fuit (dicēte platōne) ⁊ ceteris. ꝑſpicuitas intellectꝰ atqꝫ mētis ꝑ quā ꝯiūgit̉ tanqͣꝫ ī ſup̄mo ſuo ange lis ⁊ intelligētijs. q̄ portio qͣꝫuis ſit ſuꝑior ī hoīe. tn̄ potius denoīat̉ hō a rōne rōnalis. qꝛ ſibi ꝓpria ē/ qͣꝫ ab intellectu intellectualis ſed nec a ſenſu ꝓpter imꝑfectiōꝫ noīat̉ ſenſua lis. Alij ſūt qͥ et ſi videāt intelligētiā / hn̄t ni hilominꝰ impeditā. nec ſolitā ꝯtuitionē veri tatis irreuerberatā. Indigēt p̄terea fulcimē to quodā ſymbolicaꝝ ſil̓itudinū vigorātiuꝫ ad ꝑſiſtentiā ⁊ ꝯtinuatōꝫ. ꝓpter tales maxīe ꝯpoſita ſunt cātica cāticoꝝ/ cū ſil̓ibꝰ anago gicꝭ manuductōibꝰ. ¶ Tradita ē inſuꝑ theo logia myſtica Dionyſij. que ꝑ abnegatiōes oīm magꝭ qͣꝫ affirmatōes incedit ¶ Cōiūxit aūt verſellen̄. velut in vnū tres iſtos ſtatꝰ ho minū in expoſitōe ſua cātici canticoꝝ breuit̓ ⁊ accōmode apud ꝯditos in libris et doctri na Dionyſij nō ita pro ceteris neqꝫ ꝓ igno rātibꝰ ſuas tot p̄ſciſas allegatiōes more iuri ſtaꝝ/ q̄ vix correcte ſcribunt̉ aut notant̉ Si ſtit inſuꝑ ī ſolo ſenſu anagogico dei ⁊ aīe/ ni hil miſcēdo de allegorica deſpōſatōne xp̄i ⁊ eccl̓ie. qͣꝫuis vnū ꝑficiat ad alterū/ dū ſe mu tuo nō ꝯfundāt. Int̓eſt em̄ tā eccl̓ie vl̓is qͣꝫ aīe ſingularis cātare iugit̓ deo tāqͣꝫ ſponſo corde. v̓bis ⁊ oꝑe. Amo te. Amo te. Amo te ¶ Finit prima partitio quaſi prohemialis in cantica canticorum. SeCūAā partitio. ¶ Et primo Prohemium. Mo te. Quid obſecro reſonant A a aliud cantica cāticoꝝqꝫ iſtam ex ītimo ⁊ toto corde vocē. Amo te. Qua in rep̄mittendū ē/ ꝙ amor fruitiuꝰ dei maxime ſeraphicꝰ. qꝛ non pōt ꝓ ſtatu vie ſepe. diu ⁊ multū/ ꝯſiſtere ī illa pu ritate actuali. Indiget ad exercitiū ſuū ſil̓i tudinibꝰ ⁊ ſymbolis vti creaturaꝝ. maxime cū dicat Dionyſiꝰ. Impoſſibile nob̓ reluce re diuinū radiū niſi ſacrꝭ ⁊ architypicꝭ exem plaribꝰ vel ſymbol̓ circūuelatuꝫ. quēadmo dū pura lux material̓ ſine colorꝭ admixtōne nō videt̉. Propterea ꝯporitꝰ ē liber cāticoꝝ ſub tropis ⁊ ſil̓itudībꝰ ad huiꝰ fruitiui amo ris exercitiū ſub typo nuptiaꝝ. ¶ Studue rūt ī his exponēdis ſumma ⁊ d̓ina ingenia. nūc ꝑ ꝑtes ꝓut materia quā tractabāt exige bat. nūc integral̓r ꝑ omelias. ꝑ ẜmōes. ꝑ po ſtillas. ꝑ diſtīctōes. ꝑ gloſas ordīarias ẜm qͣdruplicē ſenſū viciſſim ꝑmixtū. ¶ Poſteri or vnꝰ abbas ꝟſellen̄. ſtatuit īſiſtere circa ſen ſū anagogicū ꝑ ſil̓itudinē ad ſup̄mū amoreꝫ creatū qͥ ē ī ſeraphin/ coartās ſe ad aīam rō nalē ad deū ẜm ſup̄mā (qͣntū pōt eleuari) aīe portionē quā appellat ſeraph vel ſeraphin. in hierarchijs aīe/ exemplariter ad celeſtes ordinatis fundamētū capiēſ. ex. x. cap̄. Dio nyſij cū expoſitōibꝰ ſuis. qualiter ip̄e Bona uen̄. pauciſſimis v̓bis ꝯplexꝰ eſt ī itinerario ſuo cap̄. iiij. ¶ Porro amor fruitiuꝰ ⁊ extati cus/ vel anagogicus ⁊ ſeraphicus. qꝛ conſi ſtit in exꝑimētali ꝑceptōe ꝯiunctōis aīe cuꝫ ſup̄mo obiecto ſuo ⁊ fine deo/ nullatenꝰ tra di pōt ꝑ doctrinā. maxime cuꝫ a ſolo deo pu re gratis ⁊ ſuꝑ omnē induſtriam infundat̉. Uidet̉ potius inſiſtendū in expoſitiōe canti coꝝ ⁊ ſimiliū. doctrinaliter ⁊ ſcholaſtice tra dēdo qͥd noīs terminoꝝ. ⁊ exponēdo ſymbo licas ſignificatōes eoꝝ/ qͣꝫ in declamatiōibꝰ ⁊ exhortatōnibus moralibꝰ ſine fine. que ne queunt vt diximꝰ amorē fruitiuū infundere ¶ Sed habito vel cognito qͥd noīs termīo rū ex theologia ſcholaſtica. dꝫ exercitiū in trinſecuꝫ remitti ad interiorē mentis. ꝑſcruYy 5 Super Cantica canticorum tationē cooꝑante gr̄a dei q̄ non dat̉ ꝯmuni ter ſe nō exercentibꝰ. et ingratis in qͥbus dei gratia vel nulla ē vel in vacuū accepta. ſꝫ tā vtiqꝫ nulla eſt ſi in vacuū recipit̉. qꝛ non mi nus horret vacuū gratia qͣꝫ natura. ¶ Dicūt̉ ꝟo cātica cāticoꝝ ꝑ excellentiā vel anthono matice. qꝛ ſola ī eis rō cātādi ē amor pure gͣ tuitꝰ. nō deliberatō ab hoſtibꝰ/ vt pͥmū illd̓ cāticū. Cātemꝰ dn̄o gl̓iſe. Nō a viſitatōe ⁊ redēptōe dei ſic̄ illud. Bn̄dictꝰ dn̄s deꝰ iſrael Et ita d̓ reliqͥs ſuo mō. ſꝫ ī his cāticꝭ ſola cā tādi rō ē ip̄a cātatio ſe exercēs ī amore n̄ qͣli cūqꝫ/ ſꝫ d̓ino ⁊ ſup̄mo qͥ ſeraphicꝰ iure d̓r. eo ꝙ ad eiꝰ ſil̓itudinē ſit exēplatus. ¶ Dr̄ nihilo minꝰ amor ſpōſe. qm̄ tal̓ amor caſtꝰ ⁊ zeloteſ ⁊ ſūmꝰ eē dꝫ/ qͣſi ip̄m noīe ꝓ qͣlitate mat̓ie du ximꝰ ī ſeq̄ntibꝰ appellādū ¶ Placuit igit̉ du ce ſpūſctō/ vr̄aꝝ ope p̄cū coartare ẜmoneꝫ et aptare pͥncipal̓r ad ſenſū anagogicū d̓ amo re ſpōſe. qd̓ vt ſinceriꝰ fiat/ ⁊ abſqꝫ inuolutrꝭ ſil̓itudinū expediēs eē/ cēſui ꝯditiōes vl̓ effe ctꝰ ⁊ ſigna vel ꝓpͥetates huiꝰ amoris ſub qͥn quaginta ꝯſideratiōibꝰ qͣſi totidē ſcītill̓ aut linguis igneis annotare ¶ Uerū tn̄ ne videa mur nimis a lr̄a exorbitare/ ſtuduimuſ iſtas amorꝭ ꝓpͥetates ab inuolutrꝭ ⁊ fumis lr̄e qͣ dā exagītatiua depuratōe ī emicatōꝫ dedu cere. Hic em̄ modꝰ tractādi ꝓximior ē ſcho laſtico qͣꝫ rethorico ſtilo. qͣli hactenꝰ vtiqꝫ ſtu duimꝰ/ ꝑmixtōe qͥdē facta qͣꝫ accōmode vel vtil̓r iudicꝫ lector/ ſꝫ benignꝰ. Gratꝰ īſuꝑ ac cipiat ꝓ ſuccīcto qͣſi ꝓhemio ī auxiliū mēo xle d̓ eadē v̓ſuū elegiacoꝝ/ ī qualibꝰ nūc ob jectat ſe ocia ſenectꝰ mea ſtudij mēor pueril̓. ¶ Iſti ꝟſus reſpiciūt ſenſuꝫ anagogicū. vicꝫ anīe ⁊ dei. ⁊ nihil aliud reſonāt niſi amo te. q̄ ex fiducia amici cauſari ſolet vt r̄amet̉/ vt pꝫ oſculetur me quia melior oleum trahe me i Oſcula poſcit amor/ delectat/ lenit ⁊ ardet in cellaria nigra ſum ſed formoſa Ingreditur cellas/ pulcer ⁊ ipſe niger pugnauerunt in meridie Oppugnatur amor/ deſiderat alta tenere ſi pro non ne vagari ſi ignoras equitatui Eſſe vagus refugit doctus/ equeſqꝫ dei eſt cū eēt rex faſciculꝰ ſic̄ colūbaꝝ en lectulꝰ nr̄ flo. Gratꝰ amor/ cor hꝫ ſimplex/ cui lectulꝰ extat Secundo capitulo 2 Floridus/ Eſt fructus dulcis in ore ſuo amplexabitur me vinariam Potas amor/ languet/ cōplexibꝰ heret amici ecce iſte venit endilectꝰ dilectꝰ meꝰ mihi Quo ſecūqꝫ rapit hunc videt audit/ habet Tercio capitulo tenui eū ſicut virgula Querit amor qd̓ amat/ tenꝫ/ ī ſb̓līa ſurgit en lectulū ferculū fecit in dyademate Aut cubat aut fertur/ aut dyadema gerit tota pulcra Quartū capitulū in vno oculoꝝ Pulcer amor totꝰ / ꝑ ſingl̓a mēbra vidēdo per totū reſiduū quarti capituli Uulnerat ⁊ miris delicijs redolet ſurrexit Quinto capitulo Dormit. ego dormio ſurgit amor/ liq̄fit/ paſſꝰ qͦꝫ vulnera lāguet 5 et ipſe eſt amicus meus Dilectum laudat/ iactat amiciciam vna eſt columba Sexto capitulo Uni iungit amor ſoli ꝑfectus eſt ⁊ par vt ſol et luna vt caſtroꝝ acies ordinata Aurore/ nitidus/ ordine terribilis neſciui per quadrigas chriſti ſpōtanei per ad mirationē reuertere quater dicitur Neſcit amor/ vehit̉/ cubat̉/ crebro vocatur Septimo capitulo per totum prope finē Pareat vt veniens laus ſibi multa dat̉ Uiſit amor vineas ortos ⁊ poma reſeruat Octauo capitulo. Quis mihi det Oſcula vult pueri fortis amor qͣſi mors ¶ Ceteꝝ fiet reductio ī hac partitiōe ſcd̓a ad ſympſalmatꝭ decacordū cū dyapſalmate to tiēs int̓poſito iuxta decadē v̓ſuū. ⁊ ꝓ nūero dragmatū totidē ab expoſitoribꝰ notatorū qͣtinꝰ cātica cāticoꝝ reſonēt ẜm pſalteriū de cacordū dauid regꝭ. ⁊ iuxta cāticū filie Ma rie pulcerrīe femīaꝝ. ¶ Deniqꝫ tercia ꝑtitio colliget oīa ſub amoris oſculo ſcō qͣtinꝰ O reuoluet ad A. intelligibili quodā gyro. Incipit primū ſym pſalma. hoc eſt ꝯcordia pſallētiū ī canticis. ¶ Prima conſideratio. Scula poſcit amor. Exilit hͨ amoris ignei ꝓprietas ab hac o particulal Oſculit̉ me oſculo oris ſui Oportet (vt iā nota uimꝰ) nos hoc loco ſcholaſti cis theologie ⁊ ph̓ie regul̓ vti/ maxīe dū q̄ri mus ad intelligentiā ꝯmunē/ cātica cātico rū traducere. aut ſaltē ꝙ credulitatē ſecretiſ ſimoꝝ ſenſuū ⁊ caſtiſſimoꝝ/ quos īcludit fu mus lr̄alis ⁊ qͣſi carnal̓ nullꝰ abhorreat. ne qꝫ ſcādalū fede carnalitatꝭ qͥs incurrat. Pu deret referre/ qͥd expertus audiui/ offenderet Sympſalma primum XLVIII em̄ pias aures. ¶ Oꝑtet p̄terea ſuppōere tra dita ꝑ alios ⁊ alibi ⁊ a nobis pluribꝰ locis re petita ⁊ expoſita noīatim ī oꝑe ſuꝑ magnifi cat cū adiūcto collectorio quaſi. vij. ſportaꝝ ad. xij. pͥores/ de viribꝰ aīe. de ꝯceptibꝰ eius ⁊ ſuꝑ oīa d̓ hymno ⁊ v̓bo gl̓ie/ ꝯformiter ad diuinū Dionyſiū. Quicqͥd em̄ pn̄tial̓r alla turi ſumꝰ/ hͦ vnū pene reſonat aut explanat myſteriū. Si qua deniqꝫ vt fit ꝯiūgāt̉ alia. ſpectāt potiꝰ ad amorē incipientiū vel ꝓfici entiū/ qͣꝫ dumtaxat ꝑfectoꝝ. niſi ꝓ quāto cō gnoſcere dꝫ ⁊ expedit fortis mulieris exēplo ſemitas domꝰ ſue/ qͣs ꝑfectus amor ꝯſidera uit vt ꝑueniret ad artem. qm̄ mēs amat arte manēs. ¶ Oportet rurſus int̓ doctrinas de paſſionibꝰ aīe hͦ ſpecial̓r attēdere/ ꝙ apd̓ the ologos āplior ē acceptio paſſionū/ ſic̄ amo ris vel amatiōis ⁊ ꝯſequentiū inde. qͣꝫ apud Ariſt. natural̓ habeat traditio. Ip̄e em̄ nul las/ niſi ī iraſcibili ⁊ ꝯcupiſcibili ſenſuali / cē ſuit ꝓprie reponēdas paſſiones ſicut nec in deo vel angel̓. Nos aūt ſequētes Augꝭ. cuꝫ ceteris theologis. ponimus oīa noīa paſſio nū/ nedū ī ratione humana. nedū ī eiꝰ mente ⁊ ſpū. nedū ī angelis ⁊ beatis. ſed ī ipſo etiā deo glorioſo. om̄ī tn̄ imꝑfectōe ſecluſa. Dici mus em̄ deū delectari ⁊ gaudere/ ſicut ⁊ be atū eſſe ¶ Quemadmodū igit̉ amor ſeraphi cus (cuiꝰ aſſignare nitimur ꝓpͥetates. ſigna vel effectꝰ) ponit̉ ī apice ſeu vertice mētis in tellectualis. ſic audacia quā amor parturit ī oſculi petitione/ cū ſpe ⁊ ceteris illic colloca tur. ⁊ hoc ſtabilitū ſit ad om̄ia ſeq̄ntia ¶ Cō ſtat igit̉ ꝙ amor/ nō qualiſcūqꝫ/ ſed feruidꝰ et familiaris/ cauſat de amico vel amato fi duciā. Exꝑimur etiā hoc in brutis/ nedū fa ciliter ſed cū difficultate domeſticalibꝰ ex fe rocitate vt leo. vel ex timiditate vt lepꝰ. Con trahunt em̄ ex longa ꝯuerſatione beniuola eis audaciā ꝯuerſandi cū ꝓprijs dn̄is ⁊ do meſticis ſuis. immo ⁊ cū brutis alteriꝰ ſpe ciei quos natura creauit aduerſas. ſicut ſūt C canis ⁊ cattus ⁊ vulpis ⁊ lepus. ¶ Nunc ad ꝓpoſitū puto iā lector intelligat/ ex quāta fi ducia oſcula poſcit amor ¶ Oſculetur ait me oſculo oris ſui Pulcra eſt hoc loco ⁊ ꝓlixa deuoti Bern̄. deductio. apologizātꝭ ad ani mā/ que petit oſculuꝫ oris. ab illo tali ⁊ tan to qui reſpicit terraꝫ ⁊ facit eam tremere. De quo Iob. Semꝑ inquit tanqͣꝫ tumētes flu ctus ſuꝑ me deū timui. et pondus eius ferre nō potui. Talia ſunt plurima ad repreſſiōꝫ audacie. de qua vnus patrū iubebat. Nūqͣꝫ in om̄i vita tua aſſumpſeris fiduciaꝫ. Atue ro diſcipulus ille quē diligebat Ih̓s/ tota li bertate audet dicere. Timor nō ē in charita te. qm̄ ꝑfecta charitas foris mittit timorem Sed nōne ſeraphica charitas ſpōſe noſtre ꝑfecta eſt? Nōne iā ꝑ experimēta plurima fa cta eſt tota domeſtica? Nōne numerāda eſt inter ciues ſanctoꝝ ⁊ domeſticos dei. cuius (exemplo Pauli) ꝯuerſatio eſt in celis. q̄ to tiens admiſſa eſt nec repulſa ad oſcl̓a pedū dilectoꝝ. Deinde gradatim familiarius ad oſcula manuū. qͥdni tandē aliqn̄ ſumat au daciaꝫ ī feruore ſpūs ſui dicerel Oſculet̉ me oſculo oris ſui) Sic amoroſa xp̄i illa Mag dalena poſt vnctionē pedū. poſt remiſſionē peccatoꝝ/ p̄ſūpſit effūdere vnguētū p̄cioſio ris liqͦris ſub typo fragrātiſſime deuotōis/ ſuꝑ caput ipſiꝰ recumbētis. Caput autē xp̄i deus. qͥ ꝑ deuotōꝫ ſingularē oſculari d̓r ore ad os. qꝛ nullū interponit̉ mediū creature ſe ꝑatiue vt dicet̉. ¶ Cātat vnus ex ſeculi homī bus. Audacē faciebat amor Si bonitas ca duca/ ⁊ aliqn̄ peſſime eſtīata/ rapit ad ſe amo rē alienū/ vt audeat ⁊ p̄ſumat qͥd de illa for nace īmēſa bonitatis ⁊ beniuolētie eſtiman dū eſſe putabimꝰ? Quid inquā niſi illd̓ Dio nyſij a Paulo diuiuitꝰ edocti benignꝰ Ih̓s veniētes ad ſe/ totꝰ totos deoſculat̉. Tractū eſt hͦ ex euāgelica adoleſcētioris filij ꝑabola reuertētis. Audemꝰ (inqͥt apl̓s) ⁊ bonā fidu ciā habemꝰ magis ꝑegrinari a corꝑe/ ⁊ eē p̄ ſentes ad deuꝫ. q̄ p̄ſentia dei quid aliud ē qͣꝫ oſculatio oris ſui? Semꝑ ex aduerſo preſu mit ſeua turbata ꝯſciētia/ nec audet oculos ſurſū attollere quāto minus oſculū oris po ſtulare. Multū dilexit Petrꝰ. iō multū p̄ſū pſit. Dn̄e inqͥt ſi tu es/ iube me venire ad te ſuꝑaqͣs. ¶ Sētio me latiꝰ effluere qͣꝫ ꝓpoſi ta breuitas flagitabat Sꝫ neqꝫ finis fuerit ſi voluero cūcta ꝓſequi q̄ dictātis aīo vel oc currūt / vel materie ꝓxima ſunt/ vel fortaſſis a lectore q̄rēda ſunt. Ecce dilatatōis mate ria magna nimis. ¶ Quererēt em̄ ꝯfeſtiꝫ nō nulli/ nec ab expectatiōe ſua ꝯfūdi putabūt Ediſſere nob̓ ſi expoſitor es plenarius. qͥd oſculū. qͥd os. qͥd oſculās. qͥs oſculatus. qͣlis oſculatio? Dic q̄ ſūt oris duo labia/ ī oſculā te ſil̓ ⁊ oſcl̓ato? Sꝫ neqꝫ terminꝰ h̓ erit inqͥſi tōis/ fiet ꝓceſſus ad oēs ſymbolicas ſignifi catōes qͣs textꝰ cāticoꝝ decurrit vniuerſus/ de vberibus. de vnguētis. de cellarijs. d̓ ta bernacul̓ cedar. de pellibꝰ Salomōis/ ⁊ ce teris in hūc modū. Sed iā p̄tacta ē nr̄i ſuꝑ Super Cantica canticorum his cāſilētij. plꝰ itaqꝫ ſuſcepimꝰ vmbras ⁊ fu mos excutere qͣꝫ diſcutere. Sane diſtīctōes et mgrales ẜmones. omelie p̄terea ſctōꝝ co pioſiſſime pro incipiētibꝰ et proficiētibꝰ hec docebūt. Sed nūc ꝑfectis (qͣꝫuis imꝑfectꝰ) debitor ſum. qͥ pro cōſuetudine exercitatos hn̄t ſenſus. Ueniēt vltīa duo ſympſalmata ꝓ minus exꝑtis. ¶ Ponit Hugo tres in ꝯtē platōe proceſſus iſtar ignis. qͥ cū aſcēdi que rit̉ pͥmo fumoſus ē ſine flāma. deinde cū fu mo flāma miſcet̉. tādē purꝰ et qͥetꝰ ignis ē in carbone. Gradū hunc terciuꝫ tenet igneus amor ſpōſe qui fortis exilit. ſcintillat ⁊ emi cat. nec inter fumos latere groſſos ⁊ inquie tos volūtat̉ Deniqꝫ qꝛ nō de ſingulis om̄ia ſimul dici poſſunt/ etiā que ſunt accōmoda. trāſeat ſermo noſter gradatim ad reliqͣ Unꝰ itaqꝫ ſolet paſſus ī ſcpͥturis mutuo ceteros exponere. immo qd̓libet v̓buꝫ pōt intelligi biliter loqͥ cū altero. qm̄ eſt ignea lex ſcienti am habens vocis/ ⁊ omniū linguis loquēs Dum em̄ ſpūſſanctus afflat / ſic̄ fugiūt fan taſmata. dant̉ chariſmata. ſpirant aromata ſic reſonāt idiomata. Secūda ꝯſideratio De ſecunda proprietate. Mor delectat. exilit hec ignea linꝰ D gue ꝑticula ex ſequētibꝰ ꝟ̓boꝝ ſym bolis¶ Quia meliora ſunt vbera tua vino fragrātia vnguētis optimis. Siqͥdeꝫ iſta delectāt vtētes. Inuenit̉ em̄ dictū apud ſapientē ꝑ inſipientē mulierē. Ueni inebrie mur vberibꝰ. Uinū quoqꝫ letificat cor ho minis. ⁊ odoribꝰ atqꝫ vnguētis cor delectat̉ ¶ Pret̓ea delectatio ſortit̉ hoc nomē a ſil̓itu dine lactentiuꝫ pueroꝝ. qͣſi dulcis lactatio. Cauſat̉ aūt ab amore/ īmo nō niſi ab amo re vel amatōe delectatō. hīc illud populare. Iam hōme enara yoye ſe damour ne viēt. Gaudiū niſi de amore nullū eē p̄t Eſt itaqꝫ delectatio ꝑceptō ꝯueniētꝭ ꝯiuncti. ¶ Amor aūt nō ē niſi ꝯueniētia ⁊ adaptatio rei ad ſu um ꝯueniēs. Porro nullū ē obiectū ꝯueniē tiꝰ ſpōſe qͣꝫ ipſe deꝰ ſummū bonū. ad qd̓ capi endū ⁊ poſſidēdū facta ē. Quare ſuꝑeſt dū ſi bi ꝯiūgit̉/ inheret ⁊ vnit̉ tanta propinqͥtate/ quāta ſunt os ⁊ os oſculantia ſe mutuo. qd̓ cauſat̉ ex hac vnitōis ꝑceptōe delectatio. nō qualiſcūqꝫ ſꝫ ī ſuo genere ſup̄ma. qꝛ ſuꝑiꝰ eē bonū nō pōt. ꝓpterea qͥetat̉. gaudet ⁊ letat̉ ī hac vnica oꝑatōne / nullū aliud obiectuꝫ pe tēs. qͣꝫuis ipſiꝰ ꝯtinuationē poſſeſſionēqꝫ ſe curā amare nō ceſſet Neqꝫ tn̄ eſt motus pro prie dictus/ qͥ eſt actus entis ī potētia cū ha beat amor id qd̓ actualiter reqͥrit. ſic̄ eſuriēs id edēs/ qd̓ hꝫ ſemꝑ ī pn̄tia. caret motu faſti dij. Cōſequit̉ amor ex hac delectatōe illd̓ de pͣs. Delectare in dn̄o/ et dabit tibi petitiōes cordis tui. Et rurſus. Renuit cōſolari anīa mea. memor fui dei ⁊ delectatꝰ ſum ⁊ exerci tatus ſum. Alia lr̄a garrini. Et deficit ſpūs meus. bona ſiqͥdē defectione. in ſalutare dei Et hec delectatio ſpūalis (ſi Anthonio cre dimꝰ) ſola ē rō vincēdi inimicū. ¶ Ceteꝝ fit ꝑ amorē aīe ꝯiūctio ad deū cū ꝑceptōe mul tis modis. ſicut cōtingit deū multiplicit̓ cō tēplari. Sꝫ loqͥmur hic d̓ ꝯiūctiōe ꝑ pōdus charitatiſ. que mota ab infinito amore facit ſuꝑmundanū ⁊ immēſurabilē ⁊ abſolutum pure mētis exceſſū. ſicut ait Dionyſiꝰ. Tūc cognitio ꝑ ſpeculū ⁊ enigma quodāmō de ſerit̉ foris ⁊ ſubintrat amor vſqꝫ ad interio ra velamīs vbi poſuit deꝰ tenebras latibulū ſuū. Atuero nunqͣꝫ remanet abſqꝫ cognitōe Qd̓ ſi foret ita ipſe nihil ꝑciperet. Et cū ne queat oriri delectatio ſine ꝑceptiōe ꝯuenien tis ꝯiūcti/ vbi tūc ſua delectatio eſſet? Rn̄de rent aliqͥ ꝙ amor ē formaliter ſua cognitio. Adderēt aliqͥ ꝙ ē formaliter ſua delectatio. Uidet̉ verſellen̄. ꝯſona loqui ſuꝑ cantica ad hāc poſitionē. Sed ꝯſonātius ad ph̓iam ⁊ doctores dicimꝰ/ ꝙ ſicut intellectꝰ ⁊ volūtaſ ſunt diſtincte potētie. ſic cognitio ⁊ volitio vel amor diſtinguunt̉ diſiūgunt̉ dico. non ita tn̄ qͥn circūincidāt ſe mutuo. ⁊ hoc ſolert aduertere ē ⁊ vtile. ¶ Proficit ī hac ꝑte ſpecu latio/ de mō cōnerionis v̓tutū cardinalium cū prudētia ⁊ theologicaꝝ cū gratia. Et do noꝝ oīm generaliter ⁊ beatitudinū cū chari tate/ ſi nō informes ⁊ imꝑfecte. nec vere v̓tu tes debeāt reputari. Itaqꝫ circūincidunt ſe mutuo/ vt quelibet virtꝰ alteriꝰ denominati onē ſortiat̉. Dicimus em̄ cū apl̓o/ ꝙ chari tas ē benigna ⁊ patiēs ⁊c̄. ꝙ tꝑantia eſt pru dēs. iuſta. fortis ⁊ ecōtra. Sil̓r ꝙ fides ſpe rat ⁊ diligit ⁊ ecōtra. Nō aliter ī re nr̄a dicit Ariſt. de volūtate/ ꝙ ipſa eſt appetitꝰ intelle ctiuus vl̓ intellectꝰ appetitiuus. Sic d̓ acti bus ipſaꝝ potētiaꝝ licet dicere/ ꝙ amor eſt cognitiuus. ⁊ cognitio amoroſa/ dū ordīat ad amorē nō ſiſtēs in nuda ſpeculatiōe ꝟita tis. ¶ Exemplū materiale. manꝰ ⁊ oculꝰ ꝯcur rūt ad ſcribēdū. oculꝰ videt manui/ et manꝰ mouet calamū. Nō tn̄ ꝟ̓tus viſiua ē v̓tꝰ mo tiua calami. nec manꝰ ē oculꝰ / ſed qd̓ammō Sympſalma primum XLVIII XV II circūincidūt ſe/ ꝓpter ꝯnexionē ī vna actiōe ſcribēdi. Soluit̉ ex his facta dubitatō. qm̄ amor dirigit̉ a cognitōe ī pͥma ſui generatōe Certiſſimū qͥppe ē ꝙ volūtas n̄ fert̉ ī ꝓrſus īcognitū cū obiectū ſuū ſit ꝯueniēſ vl̓ appa rēt̉̓ on̄ſū Nō āt fert̉ aliqͣ potētia ī n̄ ſuū obie ctū vt olfactꝰ ī ſonū ¶ Ueritas ē ſatꝭ annotā da ꝓ vniuerſitate dictoꝝ et dicēdoꝝ. p̄cipue de amore ſpōſe/ ꝙ volūtas q̄ ſolū hꝫ ꝓ ob ie cto ſuo vltīo bonū ſūmū ⁊ optimū. q̄ ſola in ſuꝑ ē vl̓is motor ī regno aīe ſeu toto micro coſmo/ dū fuerit ꝑ directōꝫ ⁊ ductōꝫ ītellect applicata ad obiectū ſuuꝫ. tūc ſufficit ſeip̄aꝫ mouere libere ꝑ actū amorꝭ elicitū Sufficit p̄t̓ea mouere vires alias ꝑ hītꝰ eaꝝ īꝑatiue. qͦ fit vt vis cognitiua q̄ prius mouebat obie ctal̓r volūtatē pn̄tādo obiectū. nūc ordīe qͣ ꝯperſo mouet̉ libere. īꝑatiue et arbitrarie ab ip̄a volūtate. Exēpli gr̄a īꝓpoſito Mēoria aīe ītellectiue fecūda ſpēbꝰ ītelligibilibꝰ acqͥ tis ⁊ abſtractꝭ ex fātaſmatibꝰ ſenſibilibꝰ eſtīa tiue quā ꝯmētator noīat ītellectū paſſiuuꝫ. mēoria īquā poīt ī acie ītellectꝰ ſpēꝫ repn̄tā tē deū. n̄ qͥdē nude/ ſꝫ qͣi ꝑ ſpeculū ⁊ ī enigma te. Intellectīa ꝟ̓tꝰ formabit ſil̓e ꝟbū d̓ deo. ⁊ illd̓ natural̓r obijciet potētie volitiue. Quo ꝓceſſu habito/ nouꝰ poterit libere ⁊ arbitra rie īchoari. qꝛ mouebit ſe volūtas dilectiue nō ī cognitōꝫ pn̄tatā intꝰ ꝑ ītellectū. ſꝫ ī rē ex tra vel qͣi extra exn̄tē .ſ. deū. Nō em̄ amat vo lūtas cognitōꝫ hm̄oi dei tāqͣꝫ vltimū finē. ſi cut neqꝫ eē p̄t finis eiꝰ. Amat em̄ deū ip̄ꝫ im mediate. ⁊ ſe fert ī ip̄m. ⁊ amplectit̉ ⁊ oſculat̉ ⁊ vberibꝰ ſuis heret ⁊ ī eiꝰ fragrātia delectat̉. lꝫ n̄ videat ſupple ocl̓o ad oculū l̓ facie ad fa ciē deū Deīde volūtas ꝯiūcta fini ſuo vltīo deo. p̄cipit arbitrio ꝓprio ⁊ imꝑio ītellectui. qͣſi dicēdo. Ueni. vide. guſta ⁊ ſenti/ qͣꝫ dulcꝭ eſt dn̄s. Ad cuiꝰ elucidationē ampliorē acce dit amoris ignei lingua tercia. Tercia cōſideratio. Mor lenit. Colligit̉ iſta ꝓpͥetas a morꝭ ex his v̓bis Oleū effuſuꝫ no mē tuū. Iō adoleſcētule dilexer̄t te ꝯſtat ꝑ oleū deſigͣri ꝯditōꝫ lenitiuā quā attri buit amori īcreato. nō ſine creato canēs ī ec cl̓a. qn̄ veīſ corda leniſ. Eſt īſuꝑ oleū īꝯdim̄ tū dulcedīs ⁊ ſuauitatꝭ ⁊ mitigatiuū dolorꝭ Un̄ petrꝰ. Si tn̄ guſtaſtꝭ qm̄ ſuauis ē dn̄s Et apl̓s ꝯcordat. Guſtauerūt inqͥt bonū d̓i v̓bū. Et Dauid clamat. Quā magna ml̓ti tudo dulcedīs tue dn̄e. Et rurſuꝫ. Mēoriā abūdātie ſuauitatꝭ tue eructabūt. Samari tanꝰ qͦꝫ ad curaꝫ vulnerati oleum appoſuit. ¶ Proſeqͣmur īchoata declarāteſ/ q̄ ⁊ qͣlis ſit cognitio ꝑcipiēs deuꝫ vt optimū ꝯueniēs ⁊ ꝯiunctū exqͦ amor nō ē formal̓r ꝑceptiuꝰ co gnitōis qͣſi ī eo vel cū eo ſit formal̓r ꝑceptio ſicut et delectatio. Alioqͥn neqꝫ delectaret̉ ſi n̄ ꝑciꝑet neqꝫ qͥeſceret/ aut frueret̉ deo/ ſi non delectaret̉ ī eo. ¶ Iſtud ē ꝯſideratōe digniſſi mū/ cuiꝰ ignorātia multos in amore dei fige re ſe volētes ſolet ꝯturbare. Loqͦr exꝑtus ꝑ tot annos. ¶ Quāuis āt multa dixerimꝰ ſuꝑ magnificat. nihilominꝰ faciēs deꝰ grāꝫ ꝓ gr̄a ⁊ paulatim ẜm tp̄s ⁊ locū ⁊ modū bn̄placiti ſui dona ſua multiplicās/ dat īdies ferri ma gis aclaritate ī claritatē tāqͣꝫ a dn̄i ſpū. qui amor ē dās exꝑiri illd̓ dauidicū. Declaratio ẜmonū tuoꝝ illumīat. Familiarꝭ itaqꝫ ꝯui ctꝰ on̄ſor ē ſecretoꝝ amicicie. qꝛ ⁊ xp̄s v̓bū ⁊ ſapīa pr̄is/ mediꝰ accedit loq̄ns linguis/ ne dū hoīm/ nedū angeloꝝ ſꝫ archanoꝝ pr̄is/ q̄ nō licꝫ hoī loqͥ. Fortaſſis illa ſūt archana q̄ diuinꝰ dionyſiꝰ a paulo diſcere n̄ potuit. nec ip̄e ſcribere vl̓ docere niſi ꝑ ſilētiū. ſꝫ eis reue lauit deꝰ ꝑ ſpm̄ſcm̄ ea q̄ nec ocl̓s vidit nec au ris audiuit nec ī cor hoīs aſcēdit. Stultus eēt lector ſi q̄reret. ⁊ ego p̄ſūptor inſanꝰ ſi co narer altiora vel altiꝰ qͣꝫ ip̄i exponere ſecreta celeſtia. ¶ Plane dū etiā atqꝫ etiā rumino v̓ ba pauli / vba ſubīde dionyſij ſuꝑ hac ſapīa q̄ ī myſterio abſcōdita ē/ mirāda ⁊ miſerāda apparet hebetudo intellectꝰ nr̄i nō intꝰ/ ſꝫ fo ris herētis ad eoꝝ doctrinā. Ipſoꝝ qͥppe v̓ ba (ſi velamen ⁊ obſcuritas auferat̉ a corde) cognoſcunt̉ aꝑtiſſima eē. d̓ qͥbꝰ ambigere mi nus ē fas qͣꝫ de ip̄o materiali ſole / vt iure di xerit Boeciꝰ. Hāc qͥſqꝫ poterit notare luceꝫ cādidos phebi radios negabit ¶ Orit̉ eſtas F hodie Urbani feſto qn̄ ſol viridior ē. ⁊ plus fulgidus et feruidus. Uenit ī memoriā ba ptiſma valeriani īſignis cecilie v̓gīs ſponſi. Libēter em̄ diei cuiuſlibꝫ occurrētia ſpecl̓a ri ſoleo myſteria. Uidit ip̄e valerianꝰ ſenē cā didis indutū cū libro aureis lr̄is ſcpͥto. in qͦ legit iſta pauli v̓ba. Unꝰ dn̄s. vna fideſ. vnū baptiſma. vnꝰ deus ⁊ pr̄ oīm qͥ ſuꝑ oēs/ et ꝑ oīa et ī oībꝰ nobis. Ualerianꝰ interrogatꝰ a ſene ſi crederet? ilico rn̄dit. Nihil veriꝰ dici poſſe. In qͥbꝰ tn̄ vniuerſa Dionyſij theolo gia notata ē ¶ Nā ī hoc ꝙ vnꝰ ē deus ⁊ pate oīm/ notat̉ theologia d̓ trinitate ⁊ vnitate di uina. Nō em̄ eēt prnitas ī diuīs ſi nō eēt tri nitas. cuiꝰ fontale pͥncipiū ē pr̄ a qͦ oīs pr̄ni Super Cantica canticorum tas ī celo ⁊ ī terra noīat̉. ¶ Ceteꝝ cū addit̉. qͥ ſuꝑ oēs ē/ dat̉ ītelligi theologia myſtica. q̄ ꝑ exceſſū infinitū ſuꝑ oēs hꝫ ſciri. ¶ Porro cū deꝰ eē d̓r ꝑ oīa/ ſymbolicā ex oībꝰ ⁊ ī oībꝰ ꝯci pimꝰ theologiā. Deniqꝫ cū ſubiunctū ē. ⁊ in oībꝰ nob̓. theologia ſigͣt̉ ꝓcedēs ex ꝓprijs et ītelligibilibꝰ poſitiue qͣlit̓ fit in diuis noībꝰ/ tā ꝑ cām qͣꝫ ꝑ excellētiā nō attēdēdo ſi fuerit infinita. qm̄ ī hac excellētia ꝑ īfinitatē myſte riū theologie ꝑ ab negatōꝫ collocat̉ ¶ Addit̉ p̄terea triplex habitudo quaꝫ hꝫ deꝰ ad nos vltra ceteras irrōnales creaturas .ſ. ꝑ imagi nē naturalē. ꝑ grāꝫ ⁊ ꝑ gl̓iaꝫ ¶ Prīa ſiqͥdē ha bitudo ē ad deū/ nedū vt pͥncipiū cauſatiuū ſic̄ ī oībꝰ ē ꝑ eēntiā. potētiā et pn̄tiā/ ſꝫ etiā ſic̄ ad pͥncipiū obiectiuū rōne imagīs q̄ dei ca pax ē facta. Deīde ſic̄ ad pͥncipiū inhabitati uū rōe ſil̓itudīs ⁊ reformatōnis ꝑ grāꝫ. Ter cio ſic̄ ad pͥncipiū gl̓ificatiuū. ſub qͦ ꝯp̄hēdi p̄t habitudo hypoſtatice vniōis ī xp̄o. et ma terne dignitatꝭ ī maria. ¶ Pōt eſtimo ẜm tri plicē hāc ſil̓itudinē reddi rō vna/ cur totiēs ī ſcpͥturꝭ ꝯiūgunt̉ hec tria. dn̄s deꝰ nr̄. ¶ His ex īcidēti trāſcurẜ. redeamꝰ ad cāꝫ lenitatis amorꝭ. qͣlē habuit apl̓s nr̄ Remigiꝰ d̓ qͦ legit̉ ꝙ bonitatē ⁊ benignitatē māſuetiſſimi cor dis on̄debat ī lenitate ẜmōis. qm̄ deꝰ ī fide ⁊ lenitate ipſiꝰ ſctm̄ fecit illū. ¶ Habemꝰ cer te ī amore ſpōſe obiectū ꝯueniētiſſimū deū. habemꝰ ꝯiūctōꝫ ipſiꝰ ad ſpōſū ꝑ oſculū inti mū. ⁊ ꝑ īheſionē ad ſedē amorꝭ pectꝰ ſuū qd̓ notat̉ ī vberibꝰ. ⁊ ꝑ lenitiuā olei leticiā. iuxta illd̓. Unxit te deꝰ oleo leticie. Suꝑeſt aſſigͣ re cognitōꝫ ꝑceptiuā. qm̄ delectatio ⁊ lenitaſ ē ꝑceptio ꝯueniētis ꝯiūcti. Difficultatē au get v̓bū hugonis. Amor inqͥt intrat vbi co gnitio foris ſtat Illd̓ īſuꝑ d̓ qͣdā omelia poſ ſumꝰ figere deſideriū vbi n̄ ē fas īferre obtu tū. Itē ꝙ magis cognoſcimꝰ de deo qͥd nō ē qͣꝫ qͥd ē. Ac v̓o loquat̉ iā quarta ignei amo ris lingua. eius proprietas eſt. Quarta proprietas G Mor ardet. ¶ Colligit̉ hͦ ex feruore a deſiderij ſpōſe ad ſpōſū Trahe me pꝰ te/ curremꝰ ī odore vnguētoꝝ tuo rū Mirꝰ ꝟo ardor ⁊ inextīguibil̓ fragrātia Certe ſpōſa ꝯceſſo iā oris oſculo fidēter po ſtulato velut ab abſente/ ſuſcepta fuerat ad vbera ſponſi. qm̄ meliora dixit ea vino/ fra grātia vnguētis optimis. exꝑta loqͥt̉ ⁊ dele ctata. Nā ⁊ ſubiūgitꝭ Oleū effuſū nomē tu um. NNūc ex ſatietate ⁊ vbeꝝ plenitudīe/ ve lut īſatiabiliꝰ eſtuāſ clamatꝭ Trahe me poſt te curremꝰ ī odorē vnguētoꝝ tuoꝝ. Iure di xit d̓ amore ſeraphico dionyſiꝰ/ ꝙ eſt ſuꝑfer uidꝰ ⁊ holocauſte purgatiuꝰ. qm̄ ⁊ ſeraphin int̓p̄tat̉ ardēs. Eſt qͥdē ī angel̓ ardor iſte. ē ī ſingul̓ etiā btīs/ qͥbꝰ ē vna vox letātiū et vnꝰ ardor cordiū. ꝓpt̓ea dicūt̉ lapides igniti. p̄ci pue tn̄ et ī excellētia ſeraphicꝰ ordo poſſidet hūc ardorē. Propt̓ea nec ip̄e a ſcīa ſic̄ cheru bin. nec cherubī ab ardore noīat̉. qͣꝫuis abſ qꝫ vlla dubitatōe ⁊ ſeraphī cogͦſcat ⁊ cherubī ardeat. ſic ⁊ volūtas cogͦſcit ꝑ intellectū/ ⁊ ar det ꝑ volūtatē ītellectꝰ. ¶ Dicamꝰ idcirco de ardore ſpōſe ꝙ n̄ ē abſqꝫ cognitōe. alioqͥn de lectabil̓ eē n̄ poſſꝫ ⁊ lenis ei ſpōſus ſuꝰ deꝰ vt opponebat̉. Om̄is vtiqꝫ delectatō fit ex ꝑce ptōe. et oīs ꝑceptio ſine dubitatiōe ē cogni tio. nō qͣliſcūqꝫ/ ſꝫ exꝑimētal̓ ⁊ p̄ctica. ē pn̄s qͣſi ꝑ ſenſuꝫ ens vel exiſtēs/ q̄ differt dupl̓r a cognitōe ſolū ſpeculatiua ⁊ diſtīctiua ſeu de claratiua. Primo qꝛ reſpicit pͥncipal̓r bonū ſꝫ ſpeculatiua veꝝ. aut ſi magis ph̓ice dixeri mus reſpicit plane veꝝ. qꝛ veꝝ ē obiectu in tellectꝰ. ſꝫ nō ſiſtit in ſola rōne veri. īmo ꝓut ꝯſone vel ꝯformiter aūt ꝯfeſſe ſe hꝫ ad appe titū boni ꝓtēdit̉. Ex qͣ diſtinctiōe ſumit̉ illa altera d̓ intellectu p̄ctico ⁊ ſpeculatiuo ¶ Dif fert ſcd̓o ꝑceptio exꝑimētalis ⁊ p̄ctica a ſpe culatiua ī ordine ⁊ origine. qꝛ neceſſe eſt ꝑce ptionē ſequi comꝑationeꝫ appetitꝰ/ p̄ſertim volitiui et ab eodē cauſari. ꝓpterea recte vo cat̉ hmōi ꝑceptio oculꝰ volūtatis vel amorꝭ ſui maxime eliciti. qm̄ inde cauſat̉ nec aliter oriret̉. De eiꝰ efficacia dicēdū erit inferiꝰ ſuꝑ illo. Uulneraſti cor meū ſpōſa in vno ocu loꝝ tuoꝝ. Eliciamus exinde pulcerrimā d̓ cognitōe exꝑimētali ſcintillā veritatis reſpe ctu amoris ſpōſe ad deū ſpōſum. Uiolētior ⁊ vehemētior ē iſta ꝑceptio ad trahēduꝫ poſt ſpōſum qͣꝫ ſpeculatiua. Rō iā tacta ē ex ordi ne lr̄e. ⁊ patet exemplo iā inducto de ſcpͥtura quā ſcribit manus ad directionē oculi. Si em̄ oſtēderet oculꝰ volūtati ſcribētis tm̄mō ſpeculatiue quedā exemplaria lr̄aꝝ ſub qua dā obſcura generalitate/ volūtas nō ita tra heret̉ ⁊ alliceret̉ ad ſcribēdū. ſic̄ fiet ex pulcer rima ſcriptura ſua quā ꝓducet quā ꝓtinꝰ in ſuꝑ oſtēdet ꝑcipiēs oculꝰ. qm̄ oculꝰ videt vo luntatē ſcribētis. ſicut voluntas mouet ocu lū ad videndū lr̄as qͣs format mediāte ma nu/ ſꝫ ex imꝑio ſuo. Sentiēs igit̉ vis affecti ua ſeu motiua pulcritudinē egregiaꝫ in lr̄is aut picturis/ qͣles alibi nō viderat. quia nō Sympſalma ſecundum Xo ſcpͥſerat. trahet̉ ampliꝰ ad ꝯtinuādū ſcpͥturā p̄cipiēs tūc ꝯcl̓o ꝑmanere ī hac ſua oꝑatōne directiua/ vt ꝑmaeat ⁊ delectet̉ in vi motiua ſua. qm̄ ex dictꝭ duobꝰ conſurgit ⁊ orit̉ vehe mētior delectatio. q̄ ẜm Ariſt. ⁊ exꝑiētiā/ te net oꝑantē ī oꝑatōne. Facile erit ex hac vna ſil̓itudīe ꝯſiderare ſenſibiles alias īnūerabi les. ⁊ ex ill̓ aſcēdere ad ꝑceptōes ⁊ motōnes rōis ⁊ mētꝭ. qͣles pl̓imi n̄ hn̄tes exercitatos ſēſus ſpūales n̄ aduertūt/ niſi fortaſſis ī for mis ⁊ volucrꝭ fātaſmatū. ſic̄ ex ſola ⁊ ſimpli ci fide et ſpe d̓ deo ī ſolo enigmate. ꝓpt̓ qͣles forte putāt aliqͥ dictū illud qd̓ īductu ē d̓ co gnitōe dei ꝙ magꝭ cognoſcit̉ qͥd nō ē qͣꝫ qͥd ē Quinta proprietas L. Mor ingredit̉ cellas ¶ Introduxit (inqͥt ſponſa) me rex in cellaria ſua Cui ꝯgaudēt ⁊ applaudūt ille de qͥ bus iābis dixerat adoleſcētule Adoleſcētu le inqͥt dilexerūt te. Et ſe rurſus ꝯnūerās ſe eis Curremꝰ ī odorē vnguētoꝝ tuoꝝ. Le tabimur inquiūt et exultabimꝰ ī te. mēores vbeꝝ tuoꝝ ſuꝑ vinū. Recti diligūt te RRecti dicūt. Amo te. Cōſone loquit̉ diſcipulꝰ ille quēdiligebat ih̓s. Odor tuꝰ xp̄e ī me excita uit ꝯcupiſcētias eternas. Ipſe qͥdē xp̄s rex ē. de qͦ pulcerrima mulieꝝ mr̄ ſua fas hꝫ di cere. Ecce odor filij mei ſic̄ odor agri pleni cui bn̄dixit dn̄s. ſine cuiꝰ odore nō currit̉. qꝛ nēo venit ad pr̄eꝫ niſi tractꝰ a filio. ſic̄ nec ad filiū nēo venire p̄t niſi pater ſuꝰ traxerit euꝫ. ¶ Sūt aliqͥ ſortiti aīam bonā. qͦs etiā a pue ro notauimꝰ anhelare ad diuinos odores ⁊ ad celeſtia deſideria naturali qͦdā inſtīctu ſu ſpēdi/ nōdū hn̄tes rōnis vſū plenū. Habēt alij curuas ī terrꝭ aīas/ ⁊ celeſtiū inanes in ſtar pecoꝝ ¶ Diſcipulꝰ pr̄is vniꝰ ī heremo cō queſtus ē eidē cū admiratiōe/ ꝙ vnus ex fra tribus apoſtatauerat. Mirare inqͥt potius fili. quo pacto remanet aliqͥs/ cū nullꝰ hic re manere poſſit/ ſi nō venerit ſpālit̓ a deo. nō hūano ſolū ꝯſilio tractꝰ. ¶ Exēplū addidit de vario genere catuloꝝ/ quoꝝ aliqͥ ꝑ odorē beſtie ꝓſequunt̉ eā infatigabiliter. dū alij qͣꝫ uis excitati ꝑ clamorē ſtatim deſiſtāt nec ali os comitant. qꝛ odorē venaticū nō hauriūt naribꝰ ¶ Xp̄i bonꝰ odor ſumꝰ (dicebat apl̓s. ſed nō om̄ibꝰ ad vitā. quēadmodū Iudas. qn̄ domus repleta ē ex odore vnguenti/ non cucurrit ſed lapſus ē. Tales notati ſunt ab adoleſcētulis dicentibꝰ ad ſpōſaꝫ Recti dili gūt te Nouerat eſſe nōnullos qͥ rectis eam oculis aſpicere nō poterāt. nec odorem opti mū eiꝰ ferre. nigrā qͦꝫ ſꝑnebāt ⁊ fuſcā. ¶ Por ro qͥd egerit ſpōſa quā introduxit rex ī cella ria ſua/ ſatis colligit̉ ex leticia ⁊ exultatione adoleſcētulaꝝ ſuaꝝ ī vberibꝰ ſuis/ ſuꝑ vinuꝫ carnalis leticie/ aut ſapiētie ꝑ induſtriā acqͥ ſite. Collegit itaqꝫ ex diuine ſapiētie theſau ris atqꝫ cellarijs doctrinas vberes pietatis Eſt em̄ infinitꝰ theſaurꝰ hoībꝰ. qͦ qͥ vſi ſūt/ ꝑ ticipes effecti ſūt amicicie dei ¶ Que ꝟo ſint hmōi doctrine pietatis (ꝓut noīat apl̓s) pꝰ dicemus/ ſi pͥus aliqͣ de ſexta amoris ꝓprie tate tetigerimꝰ adaptauerimꝰ ⁊ cāticorduꝫ / hoc ē ad canticū cordis oīa q̄ dicta ſunt ⁊ di cent̉ ſuꝑ hmōi canticis canticoꝝ. Sexta proprietas. Mor pulcer ⁊ ip̄e niger. Nigra in a quit ſū ſꝫ formoſa filie hierl̓m. Ab ſtractū ꝓ ꝯcreto ⁊ femineū ꝓ maſcl̓i nō frequēter accipimꝰ. qm̄ ſicut ſpōſi ⁊ ſpō ſe vnꝰ ē ſpūs. Ita vox cōis ē. Nolite me cōſi derare ꝙ fuſca ſim/ quia decolorauit me ſol Quid pulcritudo ſpōſe niſi ſua ad deū ſin cera dilectio? Quid nigredo ſua vl̓ fuſcedo niſi timorata ⁊ reuerēs hūiliatio? Sua qͥp pe pulcritudo/ ſua qͦꝫ qͣꝫtūcūqꝫ pura ⁊ ferui da dilectio/ necnō cognitōis claritudo qͥd ē in eſtimatōe ſua/ dū comꝑat̉ ad illū ſolē iu ſticie d̓ quo ſubiūgit reddēs cauſaꝫ ſui timo ris ī nigredine vel fuſcedine vl̓ pallore nota ti. qꝛ inquit decolorauit me ſol. Et ita deco lorauit/ vt in caliginē ⁊ tenebras tota ruat. Nūc in tranſcurſu ſolo. quoniā alibi latiſ ſime ⁊ pluries in vtraqꝫ lingua tractauimꝰ/ fiat applicatio canticordi noui ad hoc epi thalamiuꝫ ẜm ꝓprietates ſex in hoc duplici primo notatos cōformiter ad notulas ⁊ vo cem eiuſdē canticordi/ que ſunt he ẜm quas om̄is doctrina pietatis que haurit̉ in cella rijs ſuis/ cantari poteſt in armonia cordis/ gaudiū. meror. ſpes. timor ⁊ pietas ¶ Eſt au tē pietas (ꝓut hic accipit̉) amor ꝯſurgens ex affinitate. omnis aūt affinitas procedit ab ipſo patre luminū ex quo om̄is paternitas ẜm apl̓m in celo ⁊ in terra nominat̉. ¶ Rēpe titio. Oſcula poſcit amor. delectat. ecce gau dium. lenit. ecce dolorē ꝑ indirectū qui leni tur. Et ardet .i. deſiderat vehementer. Ecce ſpem. Ingredit̉ cellas pulcer ⁊ ip̄e niger Ec ce timorē ī nigredine ſeu pallore/ qͥ ē timenti color aptꝰ. Effectꝰ em̄ timoris ē pallor pro pter ſpūs cōfluentes ad cor. ¶ Fiat hic dia Super Cantica canticorum pſalma. hoc ē pauſatio pſallentiū in cāticis pro recreatōe cātātiū. qͣtinꝰ etiā poſſit ip̄a do ctrina pietatꝭ diligētiꝰ inſpici. qm̄ pietas ad oīa valet. q̄ cāticoꝝ oīm ī cordibꝰ nr̄is radix ē. exēplar ⁊ finis. ꝓut vberrime vtinā fructu oſe tractata ꝑ nos d̓ cāticis manifeſtāt. ¶ A gaudiū. Eſpes. Ipietas. O tīor. Udolor Finito diapſaimate pͥmo. Sequit̉ ſympſalma ſecundū. Prima proprietas ſeptima in ordine. Ppugnat̉ amor. Filij inqͥt mr̄is o mee pugnauerūt ꝯtra me Pēdet hec ſnīa iuxta ſenſū vnū ex īmedi ate p̄cedēti/ vbi cauſaꝫ reddit ſpō ſa ſue nigredinis dicens. qꝛ decolorauit me ſol. ſol videlicet iuſticie/ ꝑmittēs me tribula tionis ⁊ tēptatōis ardoribꝰ exponi. Contra quod d̓r ī pͣs. Per diē ſol nō vret te. Iuxta quē ītellectū filij mr̄is ſue pugnātes contra eā/ acciꝑent̉ ī ſiniſtrā partē. vel de ꝑuerſis ec cleſie filijs. vel d̓ demonibꝰ qͥ ꝑ creatiōꝫ ſunt deitatꝭ mr̄is oīm filij. Uel certe de Adam et eua. qͦꝝ filij nequā ſūt tyrānici motꝰ ꝯcupīe original̓. qͦꝝ lex repugͣt legi mētꝭ/ qͥ diuertūt aīaꝫ v̓bigenā ad īfimas/ ad īfames vineas tot deſideriorū qͥbꝰ obniti nō ſꝑ p̄t. Sic̄ em̄ totiēs ꝯq̄rit̉ apl̓s. Amor ſpōſe vineā ꝓpria celeſtꝭ deſiderij aſſiduo feruore cuſtodire nō p̄ualet. Inde pallor ille timoris/ et fuſce ni greqꝫ decoloratiōis. qꝛ velle bonū ſibi adia cet. poſſe aūt nō inuenit iuxta votū. ¶ Sūt alij ſenſus ꝑ anagogiā/ ⁊ ī bonā ꝑteꝫ de filijs eccl̓ie celeſtꝭ qͦs angelos ītelligit amor ſpōſe qͣlis fuit ille angelꝰ qͥ pugnauit ī luctu cōtra Iacob. Aut certe ꝑ allegoriā d̓ eccl̓ia gētiuꝫ ſe coartet̉. vt cepimus cāticū nr̄m ad amorē ſpōſe. ¶ Et qͥd ẜm doctrinā pietatis reſonēt hec ⁊ ſeq̄ntia/ ꝑſcrutemur. Nō em̄ fruſtra di xit amor ſpōſe priꝰ. Introduxit me rex ī cel laria ſua. ſꝫ illic edocta eructauit v̓bū bonū dicēs oꝑa ſua ⁊ vota eidē regi. qm̄ facta ē lin gua ſua calamꝰ ſcribe velociter ſcribentis Secūda proprietas Mor igit̉ deſiderat alta tenerel Ir dica mihi (inquit ſpōſa) quē diligit aīa mea/ vbi paſcas vbi cubes ī me ridie Attēdat pietas quēadmoduꝫ cito no mē regis (qd̓ ē excellētie ⁊ dignitatꝭ) deflexit ſenſiꝫ ī nomē paſtoris. Ubi paſcas inquit. Scimꝰ attribui paſtoribꝰ amatoria carmīa vbi ſimplicitas libera ⁊ cāpeſtrꝭ ſine dolo ꝟͥ ſat̉. vbi nec arrogātia dn̄at̉. ¶ Et qm̄ ex hac ꝓprietate pendent nō modicū p̄cedētes et ſe quētes. ꝯſideremꝰ qͥd ſibi velit amor qͥ deſi derat alta tenere. ⁊ tā alta vt noticiā de ſpon ſo ſuo deo meridianā audeat poſtl̓are. ¶ Cō ſtat ex doctrina pietatis hauſta ī ſapiētie cel larijs/ qͣdruplicē ī genere noticiaꝫ eē amoris diuini. Meridiana d̓ ſe ⁊ apud ſe vbi ē qui ē ens puꝝ ſuꝑ ſe reflexū. Meridianā ſcd̓o no ticiā dicimꝰ de deo. ſꝫ extra ſe ī creatura btā. tercio matutinā ī ipſo d̓ creaturis. qͣrto veſꝑ tinā ī ꝓprio genere vidēdo creaturas ꝑ ſpecu lū ⁊ ī enigmate. maxīe ꝓ ſtatu vie/ vl̓ ī ſpecu lo. ⁊ fortaſſis ī enigmate qͦdā veſtigioꝝ etiā ī patria. Uult amor ſpōſe ſoli intēdere quē ex toto corden̄ diuiſo nō diſꝑſo diligit. Petit idcirco pn̄tiā ſpōſi iugiter agnoſcere. cuiꝰ cā ſubdit̉ in ſequenti ꝓprietate. Tercia proprietas. Mor eē vagꝰ refugit dicēs ¶ Ne va gari hhͦ ē vane agil incipiā pꝰ gregeſ ſodaliū tuoꝝ Iqͥcqͥd em̄ diuiſiōꝫ ab vnitate ſeꝑante recipit. aut nutrit. horret et amor tāqͣꝫ vnice dilecto ꝯtrariū Preterea ſo dales hoc loco ⁊ greges/ ſil̓r et tabernacula paſtoꝝ in ꝑtē intelligimus vni ouili. vni gre vni paſtori ꝯtrariā accipi. Quarta proprietas ⁊ eſt decima. d Octꝰ ē amor ſpōſe/ vt alt̓a denotat amorꝭ ꝓpͥetas. ⁊ hͦ ſciēs ſpōſus. ſed ne ſuꝑbiat ſpōſa. īmo cognoſcat qͣliter et vn̄ donuꝫ iſtud acceꝑit/ dicit ī altera ꝓprietate. Si igͦras te ⁊c̄. Et iūgit pro qͥnta ꝓprietate Quinta proprietas ⁊ eſt vndecima. Mor ē eques dei/ qͥ vehit .ſ. ⁊ vehil̓. K Eqͥtatui meo ⁊c̄. Blādiēs gͦ ſpō ſus/ neqꝫ cū auſteritate indigͣbūdꝰ abijciēs. ¶ Si igͦras te ait o pulcerrīa ml̓ieꝝ ſi ꝓ nō ītelligēsl Egredere ⁊ abi lhͦ ē/ egredierꝭ ⁊ abi bis vagabūda pꝰ veſtigia gregūl ī diſꝑſiōe hac illacqꝫ diſcordit̓ errātiūl ⁊ illic paſceſ he dos ſēſuū tuoꝝ qͥ ponēdi ſt̓a ſiniſtrꝭ ſub va rietate paſtoꝝ tab̓nacula ſibi ml̓tiplicātiū ī falſitate ⁊ vaītate. Qd̓ ne fecerꝭ aut fact̉a ſis Leqͥtatui meo ī curribꝰ pharaōis aſſil̓aui te aīca mea qꝛ grāꝫ ꝯtēplatōis q̄ te de curribꝰ pharaōis eripiat. q̄ ꝑſecutces curas ꝑder̄ te volētes ꝑdat largitꝰ ſū. Dedi p̄terea vt eēt Sympſalma ſecundum XCVIII Ipulcre gene tue ſic̄ turturꝭ lī hōeſtate ꝯuer ſatōisl ⁊ collū tuuꝫ) qd̓ mihi te ꝯiūgit ſit ſic̄ monilia Nos qͦꝫ murenulas aureas) q̄ ſūt ſnīe pietatis aureel faciemꝰ tibi v̓miculatas argēto Ieloq̄ntie/ qm̄ eloqͥa mea eloqͥa caſta ſūt. argētū igne examīatū/ purgatuꝫ t̓re pur gatū ſeptuplū ¶ Sint hec interi ꝓ ꝯcordia ⁊ ſymipſalmate ſcd̓o ꝯtexta. abſqꝫ p̄iudicio ſen tētiaꝝ/ qͣs eē multiplices alias n̄ me latꝫ. fiat recurſus ad petitōꝫ ⁊ deſideriū ſpōſe ex amo. ris fiducia loq̄ntis. Amo tel Indica mihi ꝑ amorē tuū qͦ amas mel vbi paſcas. vbi cu bas ī meridie. ¶ Accipiāt̉ ſeq̄ntia ꝓ diapſa mate ad illuſtratōꝫ cāticoꝝ. ¶ Dicamꝰ h̓ cuꝫ Petro/ de cuiꝰ filia chariſſima petronella ho die memīt eccl̓ia. Bonū ē nos h̓ eē nō vt fa ciamꝰ tria tab̓nacula. Neſciebat em̄ qͥd dice ret. ſed vt leuātes oculos nr̄e ꝯſideratōis ne minē videamꝰ niſi ſolū ieſū qͥ ꝑ effectus vari os ⁊ īſtinctꝰ q̄rit a ſpōſa amas me? Cui que ſtiōi ſꝑ bn̄ ꝯſcia ſpōſa rn̄det. Dn̄e tu ſcis qꝛ amo te. Cui dn̄s rn̄det. Paſce agnos meos Et ꝑ agnos hic fortaſſis ītelligimꝰ nō incō grue idē qd̓ ꝑ adoleſcētulaſ/ de qͥbꝰ ſupͣ ī alio ſympſalmate. q̄ ſtatū incipiētiū vel aīaliuꝫ ⁊ imꝑfectoꝝ ſignificāt ⁊ tenēt. ſic̄ ꝑ filias hirl̓ꝫ nos ī gloria ꝯſūmatas aīas vel angelos ītel ligimus. a qͥbꝰ ſpōſa ꝯſolatōꝫ petit ⁊ accipit mutua ⁊ varia collocutōe freq̄nter exhibita Itaqꝫ cognoſcētes adoleſcētule qm̄ ītrodu xit rex ſpōſā ī cellaria ſua. Ita em̄ reuelauit eis/ ꝯgaudēt mox ⁊ dicūt l exultabimus ⁊ le tabimur ī te/ memores vberum tuoꝝ ſuꝑ vi nū Plus em̄ delectat ancillas ſponſe adole ſcētulas lac doctrinal̓ pietatꝭ ſtillātꝭ ex vberi bus ſuis/ qͣꝫ vinū ſcīe cuiuſlibet ſecularꝭ vel L humano ſtudio torculatuꝫ. ¶ Cōſtituamus igit̉ an̄ ꝯſideratōis oculos adoleſcētl̓as nūc has nūc illas ꝓ deſiderio paulatim ad noti ciā ſpōſi ꝑuenire ſatagētes/ ⁊ ſe monilibꝰ au reis vmiculatꝭ argento qͣꝫtū fas ē ornare/ cu piētes poſtulare ꝑ amorē mutuū ſpōſi ⁊ ſpō ſe multiplices ſibi q̄ſtiūculas indicari ¶ Pri ma q̄ſtio. amor ſpōſi ſūmꝰ nunqͥd p̄t totꝰ to talit̓ diligi ⁊ a diligēte hr̄i? ¶ Rn̄ſio ꝑ diſtīcti onē. Cōcurrūt em̄ ad dilectōꝫ tria. Dilectꝰ ⁊ diligens/ ⁊ hab̓ itudo diligētis ad dilectū. Itaqꝫ deꝰ ſi ē totꝰ deſiderabil̓/ qꝛ totꝰ bon Ita ē de ſe totꝰ ⁊ totalit̓ diligibil̓. qꝛ finis vl timus ē. ¶ Diligēs ꝟ̓o aīa p̄t tota ⁊ totaliter diligere. videlꝫ ex tota ſe/ ex toto corde ex to ta aīa/ ex tota mēte/ ex toto intellectu/ ⁊ ex oī bus viribꝰ ſuis. Alioqͥn nō p̄ciꝑet̉ ſi n̄ poſſet impleri. Qd̓ fiet maxīe dū venerit qd̓ ꝑfectū ē ī patria vbi dicūt̉ ꝯp̄hēſiōes eē. qm̄ app̄hē dūt ẜm totū poſſe ſuū/ totū noſſe/ totū velle. Proinde tercio ſi fiat collatio diligētꝭ ad di lectū/ ſic dilectꝰ deus ſolus a ſe totalit̓ diligi tur ⁊ ꝯp̄hēdit̉/ ſic̄ ſolus hꝫ eternitatē. ſolꝰ lu cē īmēſā et inacceſſibilē inhabitat. ſolꝰ nulla cognitōis finitate circūſcribi p̄t. ſolꝰ in et̓na trinitate ſua pleno ⁊ īfinito tonitruo magni tudīs reſonat ī ſecula ſeculorū/ loq̄nte qͣlibet ꝑſona ad alterā. amo te amo te amo te Amor qͥd amat cuꝫ deū amat? Rn̄ſio ꝯformiter ad aug. querētē. Quid amo dū deū meū amo? Amo qͣndā lucē quā nō capit locus. quēdā ſonū quē nō capit tp̄s. quendā odorē quē n̄ ſpargit flatus. quēdā ſaporē quē nō minuit edacitas. quēdā amplexū quē n̄ diuellit ſoci etas ¶ Amor nunqͥd cognoſcit diligēdo deū qͥd ē deus? Rn̄ſio ꝑ diſtinctiōꝫ cuiꝰ ignoran tia multos turbat. Aut em̄ querit̉ d̓ cogniti one qͥdditatiua d̓i ꝑfecta ſingulari ⁊ aſpecti ua ſeu diffinitiua. ⁊ hͦ qͦdēmo verū eſt qd̓ ne ſcit viator qͥd ē deꝰ. īmo nec ꝯp̄hēſor niſi co gnitōe ⁊ dilectōe actuali finita formaliter. ſi cut eēntia/ ꝟtus ⁊ oꝑatio finite ſunt. Si v̓o querit̉ de cognitōne ⁊ dilectōe qͥdditatis dei ſub generalibꝰ attributis appropriatꝭ ſibi ꝑ qͥd noīs deſcpͥtiue/ ⁊ ꝑ excellētiā ſuꝑabundā tis affirmatōis/ qͣlia ſignificāt oīa noīa īmē ſitatē dicentia explicite vel implicite. ꝯſtat ꝙ nedū ī celo intuitiue ſed etiā in via abſtracti ue cognoſcit̉ qͥd deus ē/ īmo ꝓ regula. Quā tū qͥſqꝫ cognoſcit d̓ deo ꝙ ē/ tātūdē ip̄e nouit qͥd ē. ſi ꝑfecte/ perfecte. ſi imꝑfecte/ imꝑfecte. Neqꝫ em̄ ſunt audiēdi/ qͥ dicūt nihil de deo cognoſci/ ſi nō cognoſcat̉ oīs eiꝰ ꝓprietas. hͦ ſaltē ī negatōibꝰ hꝫ inſtantiā. Ueriſſimū qͥp pe ē ꝙ deus nō ē lapis vel aſinꝰ. Quātū ꝟo ſcit̉ de deo qͥd nō ē (cū pͥuatio cognoſcat̉ per habitū) ſcit̉ tātundē de deo qͥd ip̄e ē. ¶ Amor M nūqͥd īmediate diligit deū dicēdo ſibi v̓acit̓. Amo te toto corde. Amo te tota anīa Amo te tota mente. Amo te toto intellectu ſine de ceptōe. tota volūtate ſine ꝯtradictione. tota memoria ſine obliuione. tota v̓tute ſine defe ctōe. ex oībꝰ viribꝰ ſine diſcrepatiōe. Deniqꝫ ꝓpter te ſinceriter ⁊ vnice. ¶ Rn̄ſio ꝑ ꝯſidera tōes efficacē excellētiā huiꝰ orōnis Amo te amo te amo te deſignātes. Amo te verbuꝫ ē ⁊ cāticū ꝓprijſſime ꝯueniēs ⁊ eternaliter toti trinitati Un̄ verbo hͦ dn̄i celi firmati ſunt/ ⁊ hͦ ſpū oris eius oīs virtꝰ eorū. Ip̄e em̄ dixit de qͣlibet creatura in eſſe ꝓducta. Amo te faZ Super Cantica canticorum cta ē. Suū em̄ amare creaturā ē ſuū facere. Itaqꝫ qͣꝫtū vult creature eē ⁊ bn̄ eſſe/ tm̄ di cit eidē ⁊ ꝑ effectū. amo te ¶ Amo te vox ē vl̓ or̄o ī qͣ ⁊ ꝑ quā ſicut ī enigmate cognoſcit̉ de us vnus ī trinitate/ ⁊ trinus ī vnitate. dixit amor noſter ih̓s/ ꝙ iota vnū aut vnꝰ aper n̄ p̄teribit a lege. Fuerūt qͥ ꝓpterea ex lr̄is ſcri pture tāqͣꝫ ſeminarijs ⁊ elemētis ꝟitatū cō nati ſunt vt Ioachim ītelligere .i. intꝰ legere. multa etiā vſqꝫ ad ꝓphetias d̓ occultꝭ ⁊ futu ris. ſed ī multis fefellit iſtū audacior curioſi tas qͣꝫ ſatꝭ erat ad doctrinā pietatꝭ. Dicamꝰ gͦ cū ſobrietate/ ꝙ ī hac dictiōe Amo/ ſignat̉ pͥncipiū/ mediū ⁊ finis ẜm tres eiꝰ lr̄as. Eſt em̄ p̄cipuū ī creaturꝭ veſtigiū ẜm pithago ricos/ pͥncipiū/ mediū et finis. qd̓ ꝑipatetici plꝰ ſpecificauerūt dicētes ī re qͣlibet eē tria. q̄ ſunt natura/ vtus ⁊ oꝑatio. Theologi v̓o ꝑ ticulariꝰ ⁊ diffuſiꝰ aſſignāt in veſtigijs btīſſi mā trinitatē. Reꝑit̉ nāqꝫ ī om̄i re vnitas. ve ritas ⁊ bonitas. Reꝑit̉ modus/ ſpēs ⁊ ordo. Reꝑit̉ mēſura/ numerꝰ ⁊ pōdus. Reꝑit̉ ī ma gnitudine lōgū/ latū et ꝓfundū. Et ita ꝑ ſin gulas rerū ꝯditōes noīatim ī re nr̄a. Itaqꝫ dixit xp̄s referēte Ioh̓e ī Apocal̓. Ego ſuꝫ alpha ⁊ o. pͥncipiū ⁊ finis. Iungit̉ aꝑte. M ꝓ medio. Ego inqͥt ī medio ſum ⁊c̄. Et Io hānes. medius vr̄m ſtetit ⁊c̄. ¶ Rurſus hec lr̄a duplicataᵐ iuxta morē ātiquū ſcribēo cōplectit̉ apices qͣttuor lineales/ ꝑ qͦs in enī gmate cognoſci p̄t veſtigiū trinitatꝭ ſiml̓ cū myſterio vnitatꝭ ſic ſcpͥſerūt. Inde qͥdē ꝙ hmoi dictio nō ſine ſanctiſpus īſtinctu p̄ poſita ē ī canone miſſe ⁊ ſubiunctū. Clemer tiſſime pater/ qd̓ ē nomen oīs amoris origi nale fundamentū. a quo ſumit or̄o dn̄ica ex auditōis ſue auſum. ¶ Amo te. vox eſt vl̓r cu iuſſibet creature. Sua laus īſuꝑ ſuū canti cū/ ſua iubilatio/ ꝟtꝰ honor ⁊ exultatio/ pſal mus / organū ⁊ adoratio. Felix es o creatu ra rōnal̓/ q̄ capax facta es audire ſil̓ ⁊ intelli gere ꝑ oīa generalit̓ ī deo ⁊ ī creatura. iſtā io cūditatis voceꝫ. Amo te. Infelix ex aduer ſo creatura rōnalis/ q̄ diſcordat a tali cātico ꝑuerſa volūtate/ cui n̄ placꝫ iō cāticū amorꝭ ⁊ pacꝭ. qꝛ nec dat gl̓aꝫ deo ī excelſis. nec ī ter ris hꝫ pacē bone voluntatꝭ. ¶ Preterea iure dixiſti. O adoleſcēcule/ recti diligūt te. non iniqͥ. nō diſtorti et reprobi. hͦ cognoui (dicit Ecc̄s) ꝙ fecerit deus hoīem rectuꝫ/ ⁊ ip̄e mi ſcuit ſe infinitis queſtionibꝰ ꝑ curioſitatē in ſtabilitatē ⁊ cupiditatē. Primū in rationali. ſcd̓m ī iraſcibili. terciū ī ꝯcupiſcibili ¶ Amo te. Uox ē erūpens ab ore pietatis paternal̓ ī oēs vniuerſaliter generatōes Preſupponi tur hic ex alijs/ ꝙ pietas ē amor ꝯſurgēs ex affinitate Un̄ iuxta diuerſos gradꝰ affinita tis diuerſificat̉ amor pietatis / vt pr̄is ad fili um ⁊ ecōtra. viri ad vxorē ⁊ ecōtra. ciuiū ad ciuitatē aut patriā ꝓpinquoꝝ/ domeſticoꝝ ⁊ ꝯſanguineorū ad īuicē. Cōſtat aūt ex apl̓i ca ſnīa/ ꝙ ex deo pr̄e oīs paternitas ī celo ⁊ ī terra noīat̉. ⁊ ex ꝯſequēti quelibet ꝓximitas aut affinitas ī oībꝰ generatōnibꝰ celi ⁊ terre nedū ī homībꝰ d̓ quibꝰ dixerūt qͥdā poetaꝝ. ip̄ius etem̄ genus ſumꝰ. qd̓ verbū fecit apl̓s ꝯfirmādo catholicū. Cōfirmat petrus xp̄ia nis loquēs. Uos eſtis genus electū. ¶ Amo te. vox eſt tam efficax viuax ⁊ ſonora/ vt ad aures dei (q̄ ſunt eius immēſa virtꝰ cognoſci tiua) generalit̓ ⁊ īmediate ꝑtingat. Sciebat amor nr̄ ih̓s ꝙ oīa dedit ei pr̄ ī manꝰ. Dice bat alibi Om̄e qd̓ dat mihi pr̄ ad me veniet Ad locū qͦꝫ ſuū vn̄ exeūt flumina reuertunt̉ dicēte Salomone/ ⁊ ph̓icā ſnīam ꝯfirmāte ꝯmemoratā a Boecio. Repetunt ꝓprios q̄ qꝫ recurſus/ redituqꝫ ſuo ſingula gaudent. nec manet vlli traditus ordo. niſi quod fini iunxerit ortum/ ſtabilēqꝫ ſui fecerit orbē. Et rurſum altero metro. Quia nō aliter durare queāt niſi ꝯuerſo rurſus amore refluāt cau ſe q̄ dedit eſſe. Cōſtat ꝙ reditꝰ iſte fit ꝑ amo rē/ ſicut altero metro dicit. Deformis qͣs le ge benigna/ ad te cōuerſas reduci facis igne reuerti. Quis aūt ignis ſit iſte ꝯſtat ex Dio nyſio de angelica hierarchia ī fine. Et eodē Boecio. ꝙ eſt amor cōis inſitus nature. d̓ qͦ ſic exclamat. O felix hoīm genus/ ſi veſtros aīos amor quo celū regit̉ regat. ¶ Cōſtat ex iſtis veritas ꝯſideratōis rn̄dens inqͥſitōi/ ſi deus īmediate amat̉. Perſpicuū ē ita eē. Ni hil qͥppe mediū inter deū ⁊ creaturā. ¶ Sed forte ꝑticularior erat intentio de amore libe ro creature rōnalis. Dicemꝰ ꝯſeq̄nter/ ſi pri us addiderimꝰ ad p̄miſſa de viuacitate huiꝰ vocꝭ. Amo te. ¶ Amo te. tāte viuacitatꝭ vox ē ⁊ efficacie. ꝙ neqꝫ mors neqꝫ infernus illā oppͥmere valeāt aut tollere. Habꝫ infernus horrēdos gemitꝰ penaꝝ ex horribilioribus clamoribꝰ vicioꝝ. nihilominꝰ īſultat ex illis cū iuſticia ⁊ natura ſil̓ cuꝫ miſcd̓ia/ carmen pulcerrimū ⁊ ſūme armoniacū auribꝰ pijs ⁊ bone volūtatꝭ. Hꝫ locū tenoris ſeueritas iu ſticie. Hꝫ locū ꝯtratenoris bonitas nature. hꝫ locū diſcātus ſuauitas miſcd̓ie. Fortꝭ igi tur vt mors dilectio. ⁊ dura ſic̄ inferꝰ emula Sympſalma tercium XCVIII tio. Aque multe nō poterunt extīguere cha O ritatē. nec flumina obruēt eam. ¶ Amo te ſi profert̉ a creatura rōnali deo ſuo. toto cor de tota aīa ⁊ tota mēte ꝑ pietatē fidei/ ſpei et charitatis. ip̄a ꝯiūgit̉ īmediate deo ſuo. qͦ di cēte Amo te ip̄a facta ē. qͦ patiēte iſta amoro ſius reꝑata. ¶ Coartat̉ hec ꝓpoſitio ad amo rē libeꝝ ⁊ piū. Et poſſumꝰ ip̄m ꝑ tres gͣdus diſtīguere iuxta multiplicē ternariū/ qd̓ pri us notatū ē. De qͥbꝰ ſufficit ille cōis ternari us. incipientiū. ꝓficiētiū ⁊ ꝑfectoꝝ. ꝓut aliqͥ ſūt aīales. aliqͥ rōnales. aliqͥ ſpūales. ẜm qͦs loquit̉ Hugo dicēs nōnullos ī eccl̓ia ꝯtēta ri ſimplici fide xp̄iana/ nō inueſtigātes rōeꝫ. querūt alij cū fide rōem ad ſolamē ſuū ⁊ alio rū edificationē. trāſcēdūt alij ad ſimplicē in telligentiā creditorū ⁊ eoꝝ q̄ ꝑ rōem didice runt. ¶ Et ſi ꝓbauerimꝰ de pͥmis ꝙ pn̄t īme diate deū diligere/ ꝑſpicuū ſatꝭ d̓ reliqͥs ¶ Et in pͥmis ſi volumꝰ vti ꝯſuetudine generali d̓ cauſalitate dei/ ꝙ ī om̄i actōe ꝯcurrit ſua im mediate ad oēm effectū ẜm triplex genꝰ cau ſe. ꝓceſſus nō erit ambiguus d̓ amore pio ⁊ libero. Dicit aūt pariſien̄. articulus/ ꝙ pͥma cauſa ſic eſt remotiſſima ꝙ etiā ꝓpinqͥſſima. ſic generaliſſima ꝙ etiā ſingulariſſima. Dā natqꝫ poſitōnes oppoſitas. q̄ ſi forſan aliqn̄ viſe fuerīt diſputabiles. tn̄ veritas iſta ꝑ po ſteriores certiſſimis demōſtratōibꝰ ꝯperta ē nullatenꝰ eē dubitabilis. Un̄ v̓miculꝰ eque ꝑticulariter et īmediate producit̉ a deo ſicut angelus. qͣꝫuis in hͦ ſit drn̄a ꝙ ad productio nē ꝟmiculi ꝯcurrūt alie cauſe ꝑticulares cū deo. nō ſic cū angelo dū creat̉. Uno ſiquidē amore penitus inuariabili producit̉ v̓micu lus qͦ ⁊ qͣli productꝰ ē angelus. ſicut eodē v̓ bo de om̄ibꝰ ipſe dixit ⁊ facta ſūt. Erat autē iſtud dicere dei idē penitus qd̓ amare. dice re videlꝫ pͣcticū appropriatū ſpūiſctō/ n̄ ſpe culatiuū tm̄mō. qd̓ interius ꝓpriū ē v̓bi dei ¶ Accipimus ergo amorē dei ꝓ feruore actu ali. ⁊ ſil̓r amorē ſpōſe ad ſpōſum pro feruore ſe actualiter exercente. Cōſtat nāqꝫ aīam qͣꝫ diu ē ī charitate ꝯiūgi habitualiter et īmedi ate deo .ſ. actu pͥmo. Poſſumꝰ ꝯſil̓i rōne ita ſentire de feruore quē dicimus actuꝫ ſcd̓m ⁊ productū a feruore dei/ qͥ ꝑ ſpm̄ ſctm̄ agit ī fi lios dei. ¶ Amo te vel oſculor te dictū veraci ter a ſpōſa ſpōſo ſuo deo. Iūgit eā īmediate ſibi ſuauiter ⁊ quiete vt dicat. Dilectꝰ meus mihi ⁊ ego illi. inter vbera mea ꝯmorabit̉. et dextera illius amplexabit̉ me. Cōſone ad il lud de beniamyn adoleſcētulo ī mētis exceſſu. que mēs paulo quē nūc recolimꝰ amātiſ ſimus dn̄i habitabit ꝯfidēter ī eo tāqͣꝫ ī tha lamo tota die meditabit̉. ⁊ int̓ hūeros illius reqͥeſcet brachijs .ſ. ſuſpēſis ⁊ innexis ad col lū. Qua ī re notādus ē proceſſus redeūdi ī deū/ vt innoteſcat qͣliter tandē ⁊ vbi fiat qͥes ¶ Cōſtat in pͥmis nō eē quietē in viribꝰ vege tatiuis ꝓpter neceſſarios ⁊ aſſiduos ī nutri endo. vegetādo ⁊ augēdo motꝰ ⁊ alteratōes. ¶ Cōſtat inſuꝑ ꝙ nec ī viribꝰ aīalibꝰ ſenſuuꝫ exteriorū ſꝫ nec interiorū ꝓpter varias obie ctoꝝ ⁊ neceſſarias īmutatōes. ¶ Cōſtat am pliꝰ ꝙ nec ī viribꝰ rōnabilibꝰ/ et q̄ ſunt obedi biles rōni/ q̄ ſunt rōnalis. iraſcibil̓ et ꝯcupi ſcibilis ꝓpter diſcurſus vagos ⁊ varios qͥbꝰ agitant̉. ¶ Cōſtat ampliꝰ ꝙ nec ī portiōe vel vi intellectiua/ q̄ naturalit̓ mouet̉ ab obiectꝭ q̄ ſunt fantaſmata aūt ſpēs ītelligibiles. etiā ſi negociet̉ intellectꝰ circa pͥma pͥncipia / que ſunt infallibilis ⁊ inuariabil̓ ꝟitatꝭ. ¶ Suꝑ eſt igit̉ ſi debeat eē qͥes ⁊ finis motus ī ſpon ſa. ꝙ q̄rat̉ ī volūtate ſua cuiꝰ ē ſoliꝰ pͥncipali ter dicere deo ſicut obiecto ⁊ fini ſuo vltimo Amo te/ maneo ī te. ⁊ tu in me/ ſicut ꝓmittit xp̄s fruēti ſe ſacr̄ali māducatōe. Dicit auteꝫ māſio finē motus ⁊ qͥetē. ¶ Tali mō redit vl timus amor charitate formatꝰ ad pͥmū quie tū naturalit̓/ qͣꝫuis liberalit̓ inſitū/ circulo qͦ dā vbi ē pͥncipiū/ mediū ⁊ finis qͣſi triplica to v̓bo. Amo te. ¶ Deniqꝫ ꝯſtat iſtic eſſe qͥe tē in amādo. ī cognoſcēdo. ī memoriter reti nēdo/ ẜm habitū etiā ī via. niſi ſpōſe volun tas auerterit faciē ab oculo ſpōſi ⁊ ab ample xu peccādo ſe ſubtraxerit. Porro de feruore actuali dilectōis ꝓ tꝑe vie n̄ p̄t ita dici obſtā te mortalitatꝭ neceſſitate multiplici. Un̄ op pugnat̉ amor interius. ⁊ exterius ponit̉ ī vi neis ſenſuū. ⁊ vineā propriā actualiter nō cu ſtodit. Hinc gemebūdꝰ et anhelus ad patri am exclamatꝭ Indica mihi quē diligit anīa mea/ vbi paſcas vbi cubes ī meridie Ineqn̄ tā miſerabiliter ⁊ iugiter vagari incipiā. ⁊ ce tera que ſuꝑficialiter p̄tacta ſunt. Incipit terciū ſym c pſalma ꝯtinēs quattuor amoris proprieta tes. ſcꝫ. xij. xiij. xiiij. ⁊. xv. Ratꝰ amor cor hꝫ ſimplex/ cui P lectulꝰ extat floridꝰ/ ē fructus g dulcꝭ ī ore ſuo. Gratꝰ īquaꝫ. qꝛ cuꝫ eēt rex ī accubitu ſuo (dicit amor ſponſe) nardꝰ mea dedit odorē ſuū. Ubi ẜm diuidētes cātica ꝑ dragZ3 2 Super Cantica canticorum mata decē. Inchoat ſcd̓m dragma. paulo poſt terciū. Ecce tu pulcer. Deīde qͣrtū. Si cut malus. Quītū vox dilecti. Sextū dile ctꝰ meꝰ mihi. Septimū egredimī. Octauū. Ueniat dilectꝰ. Nonū. vox dilecti pulſantꝭ Decimū. Quis mihi det. ¶ Eſt aūt rō diuiſi onis inchoatio locutiōis ſpōſe ad ſpōſuꝫ cū rn̄ſiōe ſpōſi Sꝫ ordinē ceptū tenētes ꝑ ſym pſalmata. x. ẜm totidē metra nr̄a ꝑ amorꝭ ꝓ prietates/ cū murenulis aureis doctrine pie tatꝭ. ¶ Rememoremur ī pͥmis quēadmodū ſpōſa q̄ſierit Indica mihi quē diligit anīa mea/ vbi paſcas vbi cubes ī meridie. Et in telligamus petitōꝫ ſpōſe benigniter qͦ ad ali ud exauditā. ¶ Indicauit em̄ xp̄us quē dili git quēadmodū paſcit ⁊ cubat in meridie ar dētiſſime paſſionis ſue rememorate ꝑ eucha riſtiā. ¶ In qͦ accubitu cuꝫ eēt pacificꝰ/ gl̓iat̉ ſpōſa ꝙ nardus ſue deuotōis dederit odorē ſuauitatis ꝑ deſiderij feruorē ad hͦ ſacrificiū qd̓ ē in odorē ſuauiſſimū dn̄o. Ip̄e em̄ idē ē ſacrificās ſacrificiū ⁊ cui ſacrificat̉. In qͦ ha bitat plenitudo diuinitatꝭ corꝑaliter hͦ eſt ꝑ fecte/ ⁊ ẜm oēm v̓tutis dimēſionē integraliº ter ſicut apl̓s ītellexit. ⁊ martinꝰ vocās deū corpus. ¶ Amor ſubinde poſt exꝑientiā ſua uitatis ſentit validā fuiſſe vocatōeꝫ ſpōſi di cētis. Uenite ad me qͥ laboratꝭ ⁊ onerati eſtꝭ et cetera q̄ ſequunt̉. qualia notant̉ ſingilla tim ī amoroſiſſimo hͦ v̓bo ſequēti ſpōſel. Fa ſciculus myrrhe dilectꝰ meus mihi. int̓ vbe ra mea cōmorabit̉. Attēde ī faſciculo lenita tē. In myrrha ſuauitatē In eo ꝙ ē dilectus mitꝭ ē. In eo ꝙ dignat̉ eē ſuꝰ hūilis corde. Porro dat̉ ſibi .i. ꝓ ſe ad refectōꝫ/ ⁊ int̓ vbera ponit̉ vt iugū ꝯnectēs. ⁊ ꝯmorat̉ vt qͥetans Eſt igit̉ xp̄s veniēti ad ſe dilecte poſt tot la bores ⁊ onera tēptationū et tribulationū iu gū ſuaue ⁊ onus leue. mitis qͦꝫ ⁊ hūil̓ corde. reficiēs deniqꝫ ⁊ quietās. Ad qd̓ ſpectat qd̓ addit ſpōſa. Botrus cypri dilectꝰ meꝰ mihi in vineis engaddi. Siꝗdē in botro cypri et vineis engaddi/ refectio ſuauis accipit̉. ſim plicitas proinde laudat̉ ī ſpōſa ꝑ oculos co lūbinos qͦs dirigit ad ſponſū. qm̄ vbi amor ibi oculus. Pulcritudo qͦꝫ duplex expͥmit̉ ī amica. que reciproca viciſſitudīe laudat in dilecto/ ꝙ pulcer ē et decorꝰ. Subīfert deni qꝫ qͣſi verecūda ī ſil̓itudine petēs oſculū Le ctulus nr̄ floridus/ laudās domū totā ex ti gnis ⁊ laquearibꝰ viriū fortiū eē ꝯpoſitā. qͣti nus appareat inde lectuli floridi .i. ꝯſcīe reqͥ es ſecurior. Dilectus adiungit nō aduerſati ue ſꝫ ꝯfirmatiue ad v̓ba ſpōſe dicētis. lectu lus nr̄ floridus. nimiꝝ qꝛ ego flos cāpi ⁊ lili um ꝯualliū. tu v̓o amica mea ſic̄ liliū florife rū/ oēs filias excedēs. ſicut liliū ſpinas exu perat ī decore. Subiūgit ꝓinde amor ſpon ſe. ſic̄ malus inter ligna ſiluarū. fertil̓ .ſ. inter fructuoſa. ſic amicꝰ meus īter filias. qd̓ ꝑ ex periētiā ſe cognouiſſe demōſtrat dicēs. Sb̓ vmbra illiꝰ quē deſiderabaꝫ ſedi. ⁊ fructꝰ eiꝰ dulcꝭ gutturi meo. ¶ Curſim iſta ꝓ textu lr̄a li de ꝓprietatibꝰ amoris dicta ſint. latior ali qͣnto d̓ amore fruitiuo fiat ẜmo. Amor frui tiuus vel amoroſa fruitio ſi ꝓprie ſumat̉/ in cludit tria pͥncipaliter. p̄ſupponēs cogniti onē dei ſaltē ex ſimplici fide. Primū ē libera motio volūtatꝭ ī deū tāqͣꝫ finē vltimū. et hͦ ex pōdere charitatis create ſil̓ ⁊ increate. Alte rū ē ꝑceptio talis vnionis cū deo. Terciū ē ꝯſequēs ad hec duo ⁊ ip̄a ꝑficiens qd̓ ē dele ctatio. qͦ deſcribit̉ ꝑceptio ꝯueniētis ꝯiūcti. ſic̄ iſta pluries expoſuimꝰ. ſed repetimus ad eliciēdā deſcpͥtōꝫ ſuccinctā amoris fruitiui. Qd̓ ē ꝑtractatio libera finis vltimi ſatiās et qͥetās. Pertractatio ponit̉ qͣſi ꝓ genere. qm̄ vſus ⁊ fruitio hn̄t actōꝫ circa obiectū ſuuꝫ. ⁊ ſuo mō tenēt ⁊ ꝑtractant ip̄m. Et hͦ ſub alijs v̓bis ſignificat Aug. dicēs de frui ⁊ vti/ ꝙ ē ſumere aliqͥd ī facultatē volūtatꝭ. Et qꝛ pro prie ſola volūtas vtit̉ aut fruit̉. ꝓpterea iun git̉ libera ad hͦ qͣſi genus ꝑtractatio Deinde ꝓdrn̄a fruitōis ad vſuꝫ ſubdit̉ finis vltimi. Rurſus qꝛ finis vltimꝰ ꝯtinet oē bonū/ ſub iungit̉ ſatiās ⁊ qͥetās. ¶ Amor fruitiuꝰ ſic de ſcpͥtus ꝯuenit om̄i ⁊ ſoli/ qͥ fruit̉ etiā ip̄i deo. qm̄ ꝑtractat libere ſe circa finē vltimuꝫ dele ctabilit̓ ⁊ qͥete. Cōſonat aug. deſcpͥtio. Frui mur rebꝰ cognitꝭ. qͥbꝰ mēs ꝓpter ſe delectata qͥeſcit Accipit̉ aūt fruitio latius aliqn̄ prout extēdit̉ ad vſū libeꝝ/ īmo ⁊ magꝭ īproprie ꝓ ut brutis ꝯueniret. Sꝫ ſtet iſta ꝓprietas/ et attēdamꝰ/ qͣle qͣꝫtumqꝫ ſit hr̄e deū ī libera fa cultate volūtatis / vt ꝑtractet eū faciēs d̓ eo ſi cut voluerit. ¶ Quis ī hac ꝑte vim amorꝭ di gne laudauerit; qͥs dignatōꝫ diuine pietatꝭ ī mīſterio nobis datā ſatiſ admiratus fuerit? Quā ī re dicebat fructus vite. Ego ī medio vr̄m ſū ſic̄ qͥ mīſtrat. Et rurſuꝫ pollicet̉/ ꝙ p̄ cinget ſe ⁊ ẜuos qͦs inuenerit vigilātes/ faci et diſcumbere. ⁊ trāſiēs mīſtrabit eis dicēs. Comedite amici ⁊ bibite ¶ Amor fruitiuus hꝫ īmediate deū neduꝫ pro obiecto circa qd̓ ꝟſat̉ ſed etiā ꝓ proprio ⁊ īmediato fine vlti mo ad qd̓ inclinat et inclinat̉: Singularis Sympſalma quartum XCVIII hec ꝓpͥetas ē ip̄ius charitatꝭ ex qͣ ſumit̉ excel lētia volūtatꝭ. Sūt alie due v̓tutes theolo gice/ fides ⁊ ſpes circa deū/ tāqͣꝫ ꝓpriū ⁊ īme diatū obiectū. ſꝫ n̄ ſb̓ rōe finis vltimi qd̓ ē ſū mū bonū. qm̄ fides reſpicit deū ſub rōne ve ri pͥmi. ⁊ ſpes ſub rōne ſūmi ardui. q̄ duo nō hn̄t finis vltimi rōeꝫ. Porro v̓tutes cardīa les/ dona ⁊ btītudīes/ vel hn̄t ꝓ obiecto īme diato res alias a deo/ ſic̄ tꝑantia moderatur paſſiōes ꝯcupiſcibiles ⁊ fortitudo paſſiōes. iraſcibiles. et pnīa reſpicit pctm̄. Sil̓r ⁊ lu ctus/ ⁊ iuſticia hūanos actus. Aut ſi tēdāt ī deū inclinatiue non tn̄ īmediate ⁊ ꝑ ſe moti ue ſꝫ ſolum mediēte charitate. q̄ dat eis vitā pōdus ⁊ decorē. ¶ Amor fruitiuꝰ oēꝫ vſū lici tū terminat ⁊ mouet ad finē vltimū. Pret̓ea ꝯnectūt̉ oēs actus meritorij cū habitibꝰ ſu is ad amorē fruitiuū. Un̄ tā vtētes qͣꝫ fruen tes hn̄t ex ſnīa dicere. Fructꝰ eius dulcꝭ gut turi meo. Quocirca patet laus et p̄cellētia charitatis. qꝛ ꝓpter qd̓ vnūqd̓qꝫ tale ⁊ illud magis. potior qͦꝫ bonitas ē ꝑ eēntiā qͣꝫ ꝑ ꝑti R cipationē. ¶ Amor fruitiuꝰ dicēs deo. Amo te. ⁊ ab eodē audiēs. paſce agnos meos Pl obſeqͥtur ⁊ obedit qͣꝫ aliqͣ v̓tutū. qm̄ ꝑ ipſuꝫ oīa referunt̉ ī deū ⁊ ſeruiūt ei/ dū aſſumunt̉ ī facultatē volūtatis. aut oꝑantꝭ / vt bona no ſtra. aut approbātis/ vt bona aliena. aut to lerantis/ vt ꝓprie pene ⁊ aliene culpe. aut de teſtātis culpā ꝓpriā. Pōt igit̉ oīm eē bonus vſus obiectiue/ vel ꝑ ſe ſi bona ſunt approbā do. vel ꝑ accidēs/ mala deteſtādo ꝑpetrata. reſpuēdo oblata. tolerādo illata. Neqꝫ tn̄ iō bona ſunt qꝛ finis vſus bonus ē. Intelligit̉ qͥppe maxima talis d̓ vſu bono ꝑ ſe nō ſoluꝫ ꝑ accidēs. ¶ Amor fruitiuꝰ totūs liberalis ē atqꝫ gͣtuitꝰ/ qͣꝫuis poſſit hr̄e oculos ad mer cedē/ ſꝫ nō intētōe pͥncipali ⁊ vltimata motō ne. Motio ſiqͥdē charitatꝭ duplex ē. vna cō placētie ⁊ beniuolētie. altera deſiderij et ꝯcu piſcentie. Et hͦ ſcd̓o mō dupl̓r Aut ſiſtendo circa finē vltimū. aut referendo ad ip̄m actu vel habitu/ mediate vel īmediate. Et hͦ ſcd̓o mō motꝰ charitatꝭ qͥ ē ꝯcupiſcētie licitꝰ ē quē admodū volo mihi deū/ ⁊ amorē ſuuꝫ opto. Pret̓ea ꝓximiꝰ mihi deū dari ſil̓ mihi deſide ro fieri. Porro totuꝫ hͦ finalit̓ ꝓpter amorē amicicie ⁊ ꝯplacētie circa deū. Saluat̉ ex hͦ quēadmodū ſpes pecunie nō ē culpabiliter vel ſimoniace mercēnaria. neqꝫ tīor ſctūs eſt ẜuilis. neqꝫ generaliter qͥuis actꝰ v̓tutū īꝑa ti ⁊ formati ab ipſa charitate. Sꝫ hͦ ꝑfecte et pure facere difficile ē/ ſil̓r ⁊ diſcerner̄. ¶ Amor fruitiuꝰ fructuoſior ē ceterꝭ paribꝰ/ qͣꝫ v̓tutū qͣrūlibet vſus. Rō. qꝛ ꝓpter qd̓ vnū qd̓qꝫ ta le ⁊ illd̓ magis. ſꝫ fructꝰ eēntial̓ p̄mij d̓ qͦ loqͥ mur nō venit alijs v̓tutibꝰ niſi ꝑ charitatē. Purior ē inſuꝑ ⁊ fini ſuo ꝓximior. Addituꝫ ē ceteris paribꝰ. qꝛ nō oībꝰ fas ē intendere ſo lū amori fruitiuo elicito īmediate ⁊ dūtaxat circa deū. īmo neceſſe ē alias virtutes. dona ⁊ btītudīes aſſumere ꝓpt̓ actꝰ hierarchicos duos qͥ ſūt purgare ⁊ illumīare/ ꝓpter igno rātias ⁊ pctā circa ſe ſi fuerit īfectus. ⁊ circa alios qͥbꝰ ex officio debitor ē. Nō eī lꝫ talibꝰ nec expedit ſoli vacare ꝯtēplatiōis qͥeti. ſꝫ ne qꝫ poſſibile ē faciliter ⁊ feliciter a talibꝰ iſtud agi Oꝑtꝫ vacare volentē deo pͥus exꝑiri illd̓ qd̓ p̄mittit̉. Arcū ꝯteret et ꝯfrīget arma .ſ. vi cioꝝ ⁊ aduerſantiū ſcuta ꝯburet igni charita tis. ¶ Si qͥs aūt fuerit liber a iugo vicioꝝ ⁊ hoīm ẜuitute. qͣles erāt heremite. fructuoſi or eſt exercitatio ſua circa deū vt ſic/ qͣꝫ circa proximū. qͣꝫuis idē actꝰ amoris elicitus īme diate circa deū ſit rō ſufficiēs boni vſus. ne dū circa proximū ſed circa qd̓cūqꝫ creatuꝫ. Ita em̄ btūs vno actu ſimplici fruitiuo dei ſil̓ vtit̉ bn̄ toto md̓o/ vt ſit idē actus diuerſi mode ꝯſideratꝰ vſus ⁊ fruitio/ rectus ⁊ refle xus. Unus ē oīmodꝰ/ nō tn̄ eēntialit̓ infini tus Amor fruitiuꝰ crebrius ī exercitio dꝫ ac cipi reſpectu boni qͣꝫ intellectꝰ ſpeculatiuus reſpectu veri. Eſſet h̓ ꝑſcrutatio grādis ſuꝑ eminētia duplicꝭ huiꝰ potētie rōnal̓. qm̄ ari ſto. ⁊ ſeqͣces etiā theologi/ ſic̄ ſcūs thomas/ vident̉ intellectꝰ p̄ferre dignitateꝫ. Alij vero magis ſeq̄ntes Augꝭ. ⁊ xp̄ianā pietatē certiſ ſimis rōibꝰ volūtatē anteponūt. ſic̄ dn̄s bo nauen̄. qͥ ꝓpterea ex doctrina ⁊ vita pietatis circa charitatē cognoīatus ē ſeraphicꝰ. So lius itaqꝫ cultura intellectꝰ ſpeculatiui qͣꝫtū cūqꝫ ſubtilis cadit ī illud apl̓icū. ſcīa inflat. cultꝰ ꝟo volūtatis ī amore meret̉ illd̓ qd̓ ad dit̉. ⁊ charitas edificat. q̄ ſedēs ſub vmbra il lius quē deſiderat fructū guſtat. immo fru ctus ſpūales. xij. dulces gutturi ſuo. c Incipit ſympſalma quartū ꝯtinēs ſex ꝓprietates amoris .ſ. xvi. xvij. xviij. xix. xx. ⁊. xxi. Otat amor. lāguet. amplexibꝰ S heret amici. Quo ſecūqꝫ rapit huc videt. audit hꝫ ¶ Introdu xit inqͥt me rex in cellā vinariā ⁊c̄. Ivſqꝫ ī finē capl̓i ſcd̓i. Potat amor intro ductꝰ ī cellā vinariā. potat fructū dulcē gutZ3 3 Super Cantica canticorum turi ſuo potat ſobriā. ſic̄ bymniſat eccl̓a ebri etatē ſpūs. ⁊ hͦ de calice illo pͣs. gl̓iantis. Et calix meꝰ inebriās qͣꝫ p̄clarus ē. Un̄ iteꝝ In ebriabūt̉ ab vb̓tate domus tue. Et ī cāticis iſtis. Comedite amici ⁊ bibite ⁊ īebriamini chariſſimi ¶ Atuero qꝛ dixit apl̓s. Nolite in ebriari vino ī qͦ ē luxuria. Ad qd̓ refert̉ illud eiuſdē. Nō plꝰ ſaꝑe qͣꝫ oꝑtet ſaꝑe ſed ſaꝑe ad ſobrietatē. ſubiungit amor ſpōſe ſuā ſignifi cās ſobrietatē ī ebrietate. Et ordinauit ī me caritatē. Amor ſiqͥdē etiā d̓i ſi n̄ fuerit ordīa tus. ſi fuerit zelꝰ dei feruidꝰ/ ſꝫ nō ẜm ſcientiā multiplicē ſepiꝰ ꝑniciē oꝑat̉. vbi tn̄ arbitrat̉ obſequiū ſe p̄ſtare deo. ſic̄alibi deductū ē de īpulſibꝰ ⁊ tēptatiōibꝰ. ¶ Et iteꝝ poterit h̓ ali qͥd curſim tāgi Eſt aūt ordinatus amor ſeu charitas vt diligat̉ deꝰ ſuꝑ oīa ex toto corde ⁊c̄. ¶ Qua ī re miꝝ videt̉ ſi amor dei poſſit eē nimiꝰ/ cū modꝰ eiꝰ ſit eſſe ſine mō/ ꝓut notat nomē ebrietatis qͣſi extra briā ſeu menſurā. qm̄ ex v̓bis Dionyſij myſticꝰ amator ꝑ īmē ſurabilē ⁊ abſolutū purementis exceſſuꝫ ad ſuꝑeſſentialē diuīaꝝ tenebraꝝ radiū oīa de ſerēs/ ⁊ ab oībꝰ deſtitutꝰ aſcēdit. Utiqꝫ ſi me tis exceſſus ē īmenſurabilis. ip̄e ē immēſus ⁊ ſine menſura vel bria. ⁊ ita vere ebriꝰ. Et hͦ plane ꝯfitemur ſed nō eq̄ poſſumꝰ loqͥ qͣliter in hac ip̄a ebrietate ſpūs. Idē ſpūs ineffabi libꝰ ⁊ ignotis ineffabilit̓ ⁊ ignote ꝯiungit̉ et. vnit̉. Quo ſuꝑ myſterio/ multa balbutiēdo garriuit inſipientia nr̄a. in de v̓bo ⁊ hymno gl̓ie. ⁊ ſuꝑ illo xp̄i Qui māducat meā carneꝫ ⁊ bibit meū ſanguinē. ī me manet ⁊ ego ī eo. Tractatu. ix. ſuꝑ Magnificat. Ueꝝ quāto plꝰ bibit̉ hec ebrietas ſpūs cū ſobrietate pie meditatōnis/ tāto creſcit ſua manifeſtatio. ⁊ de manifeſtatōe ſua ſuꝑadmirabil̓ infinita tio/ miro qͦdaꝫ ⁊ vix intelligibili myſterio. ꝙ ex manifeſtatōe naſcit̉ ebrietas. ⁊ ex obſcuri tate ꝑcepta clarificatio maior venit. Ad qd̓ ſpectat totꝰ ille ſermo diuiniſſimꝰ hora cene ꝑ qͣttuor capitula ioh̓is. qͥ tūc ſupͣ pectꝰ dn̄i recūbēs/ ītroductꝰ ē ī cellā vinariā. vbi cū or dinata charitate hauſit ebrietatē ſpūs ad in telligenduꝫ iſtiꝰ vim ẜmonis. In qͦ videt̉ qͣſi nugatorie nobis ignarꝭ totiēs repetere xp̄s de circūinceſſiōe triū ꝑſonaꝝ ad inuicē ī idē titate eēntie. De circūinceſſiōe p̄terea ꝑ quā dā ꝑticipatōeꝫ analogā triū ꝑſonaꝝ ī electis ⁊ electoꝝ ad inuicē ⁊ ī eis. vt ⁊ deꝰ ſit om̄ia in om̄ibꝰ. ⁊ ipſi electi ſint ꝯſummati ī vnū ¶ Et qm̄ nr̄m hactenꝰ ſtudiū fuit ꝯcordare theo logiā hanc myſticā cū nr̄a ſcholaſtica. tēpte mus hic pauca dicere ſaltē / vt nō lateat peni tus qͥd noīs terminoꝝ. ¶ Sane tota vel p̄ci pua cā difficultatꝭ ad intelligentiā ſcholaſti cā in hac ꝑte videt̉ eē ꝓpter oīmodā finiti ad īfinitū. creature .ſ. ad creatorē īproportōꝫ et eqͥuocatōꝫ. qͣlē elucidare volētes diuerſi do ctores / diuerſos ſibi terminos inuenerunt. ¶ Poſſumꝰ ſine p̄iudicio ad duos ⁊ vſitatiſ ſimos termīos totuꝫ reſoluere / vt dicamꝰ ꝙ oīs ꝯꝑatō actual̓ d̓i ad creaturā/ ē dūtaxat ſic̄ ꝯꝑatio cauſe ad effectuꝫ ⁊ effectꝰ ad cām. ſumpta cā ī illa amplitudīe de qͣ ī centilogio de cā finali tractatū ē. vt videlꝫ creatio ⁊ ꝯſer uatio ⁊ trāſſubſtātiatio ⁊ vital̓ īmutatio ob iectal̓ referant̉ ad cāꝫ efficientē maxime/ vel formalē ⁊ finalē alit̓ qͣꝫ Ariſto. explicauerit. qm̄ efficientiā dei/ qͣlē tradit vitas fidei. po nēs creatiōꝫ d̓ nihilo. ⁊ rerū creataꝝ potētiā totaliter obediētialē ad potētiā dei actiuā. ſi cut ī miracul̓ ſupͣ naturā/ p̄ſertim in admira bili euchariſtie ſacr̄o ꝯſtat fieri. Proſeq̄nteſ igit̉ ſubiūgamꝰ ꝯformit̉ ad ph̓os/ ꝙ vniuer ſalit̓ ꝓportio ē cauſe ad effectū ⁊ ecōtra. alio qͥn vnū nō depēderet ab altero nec fieret. ſic̄ nec effectꝰ gereret ſil̓itudinē ſue cāe. ſic̄ gere re tradūt ph̓i. qͥ īſuꝑ multū ponūt ad rē no ſtrā/ modū vnū eēndi ī pͥncipalē cāe ī effectu ⁊ ecōtra. Si igit̉ deꝰ/ īmo qꝛ vere deus ē cā vniuerſal̓ ⁊ ſil̓ īmediata oīm viſibiliū ⁊ īuiſi biliū effectuū. ꝯſeq̄ns ē ip̄m eē ī qͦlibꝫ effectu ſuo. ⁊ viceuerſa qͥlibet effectꝰ eiꝰ ī ip̄o ē. ſꝫ tn̄ ī diuerſis ⁊ ſub diuerſis gradibꝰ. Uidit hͦ ari ſto (qͣꝫuis obſcure ⁊ imꝑfecte) dicēs. A pͥma cā oībꝰ datū eē ⁊ viuere. his qͥdē clarius. his ꝟo obſcuriꝰ. Sꝫ diuinꝰ ip̄e ioh̓es de verbo dei. Qd̓ factū ē inqͥt ī ipſo vita erat. cuiꝰ vbi ꝑtractatio vniuerſal̓ latior eſſet qͣꝫ hec breu tas expoſcit. Sufficiat applicatio ꝓ re nr̄a/ de amore dei p̄ſertī extatico ꝑ grāꝫ et gloriā. vt ītelligamꝰ quō ꝑ amorē fiat circūinceſſio dei cū creatura amāte/ ⁊ ecōtra. qͣꝫuis deꝰ ſit īfinitꝰ ⁊ creatura finita. Quō p̄terea fiat hec cauſal̓ circūinceſſio vel intimatio valde ſub limiꝰ ī creaturꝭ diligētibꝰ deū qͣꝫ ī ceterꝭ ſic̄ ni hil ī rebꝰ creatꝭ ſublimiꝰ ⁊ ꝑfectiꝰ ē qͣꝫ amator dei. nec actio diuinior qͣꝫ amare deuꝫ. ¶ Per ſpicuuꝫ ē ꝑ deducta/ ꝙ ī oī amore creato deꝰ ē ſic̄ cā ī effectu. verū tn̄ qꝛ amor dei ꝯuenit ꝑ fectiori creature. deꝰ idcirco d̓r eē ꝑfectus in actu amorꝭ qͣꝫ ī alijs effectibꝰ. Aīa v̓o ꝓdu cēs ⁊ eliciēs actū amoris eſt. ī amore ſuo ſi cut cā ī effectu ⁊ econuerſo. qͣꝫuis deꝰ ſuꝑna tural̓r oꝑet̉. Ecce igit̉ amorē qͣi nexum mu Sympſalma quartum XCVIII .XCVIII tuū dei cū aīa diligēte tāqͣꝫ opꝰ ab vtroqꝫ ꝓ ductū total̓r n̄ ꝑs ab vno. ꝑs ab alt̓o. neqꝫ pͥ us aut poſteriꝰ ī ordīe ꝓductōis. qͣꝫuis deꝰ pͥ or ſit ordine ꝑfectōis ¶ Rurſus ex iſtis elicit̉ ꝟitas a Diony. poſita d̓ amore dei tā actiue qͣꝫ paſſiue/ ꝙ videlꝫ extaſim qͣndā facit. Reci pit em̄ deꝰ nomē amoris/ ſic̄ ꝓbat idē Dio. ꝑ Ignaciū totū ignitū dicētē. Amor meꝰ cru cifixꝰ ē. Cui ꝯſone theologizās gl̓ioſa mar tyr. Felicula collactanea btē Petronelle/ duꝫ. tortores dicerēt. Nega te xp̄ianā ⁊ dimitterꝭ Nō negabo ait. Nūc cepi videre amatorem meū ī qͦ amor meꝰ fixꝰ ē Sꝫ ⁊ ph̓i dixer̄t amo rē deorū eos feciſſe fecūdos ī ꝓductiōe rerū. Deꝰ ſiqͥdē īfinitꝰ dū ex amore ꝓducit finitaꝫ creaturā/ exit qͦdāmō ſuā infinitatē diligēdo rē finitā/ qͣꝫuis actu īfinito. Ceteꝝ viceuerſa rōnal̓ creatura finito actu diligēdo deū ob iectalit̓ īfinitū ponit̉ extra termīos oīs crea ture cū nulla ſit īfinita. Ecce ſuꝑadmirabilē extaſiꝫ ī vtroqꝫ amore/ dei .ſ. ⁊ creature. cuiꝰ ītelligētia reqͥrit̉ pene ī ſingul̓ verbis huiꝰ li bri cāticorū ⁊ euāgelij ioh̓is cū theologia di ony. ⁊ epl̓is pauli ⁊ hymnis. Propterea ni mis vnqͣꝫ neqͥt vel exerceri meditando/ vl̓ re peti ꝑ docendo h̓ illapſus hęc circūinceſſio U hec ebrietas ſpūs ¶ Un̄ ꝯſurgit ſeq̄ns ꝯditō Lāguet amor. Intelligimꝰ ſpōſā ī exitu cel le vinarie qͣſi temulētā neſcire cū petro qͥd di ceret. nec expͥmere cū qͥbꝰ ⁊ ad qͦs vel qͣs loq̄ ret̉. Fulcite me floribꝰ/ ſtipate mal̓ qꝛ amo re lāgueo. vel vt alia lr̄a hꝫ. qꝛ vulnerata cha ritate ego ſuꝫ. Hꝫ itaqꝫ amor ſpūal̓ ⁊ ſanct ſua vulnera/ ſuū lāguorē/ ſuā mortē ſuā vitā ꝓ varietate ſtatuū ⁊ viciſſitudinū/ ⁊ ꝓ ſil̓itu dine qͣdā ad amorē carnalē qͦ laborāt philo capti/ qͣꝫuis lōge diſſil̓r. Ubi notādū ē ꝙ dū ſumꝰ ī corꝑe qd̓ corrūpit̉ aggͣuat aīaꝫ. ⁊ depͥ mit t̓rena īhabitatio ſenſū multa cogitantē. Un̄ ꝯſurgit ꝓ diſſolutōe queſtiōis mote/ q̄ amor dei p̄t hic ī via nimiꝰ eſſe. modū qͦꝫ reci pit ⁊ menſurā ¶ Hꝫ certe amor dei ꝯſiderari dupl̓r Prīo mō ẜm ſe. alio mō ẜm circūſtāti as diligētꝭ ī ordīe ad obiectū. Si pͥmo mō ꝯſtat ꝙ amor ī ſe finitꝰ ē/ mēſurā hn̄s nūeꝝ ⁊ pōdꝰ/ ſic̄ ⁊ ꝯdita q̄libet creat̉a. Si ſcd̓o mō ſic dꝫ amās circūſtātias apponere quēadmo dū ī actibꝰ aliaꝝ v̓tutū / vt exerceat̉ qn̄ oꝑtet vbi oꝑtet. qͣꝫtū ⁊ qͣlit̓ oꝑtet ꝓpt̓ alligatōeꝫ cū corꝑe qd̓ ꝑ exceſſū ꝑiclitari ꝯtīgeret aut no tabil̓r ledi. ¶ Porro iuxta t̓ciū modū qͥ reſpi cit obiectū deū .ſ. qͥ ē totꝰ ⁊ īfinite diligibilis exceſſus ⁊ nimietas ī diligēdo neqͥt fieri. neqꝫ modū oꝑtet apponi ſic̄ nec ī laude eiꝰ. qͥa iuxta v̓bū eccl̓ie ſūptū ab eccl̓iaſtico. Ma ior ē oī laude nec laudare ſufficis. Cōſurgit igit̉ lāguor amorꝭ vl̓ ex ꝑte corꝑis qd̓ affligit̉ vl̓ ex ꝑte mētꝭ cuiꝰ d̓ſideriū n̄ īplet̉ ¶ Qua ſuꝑ re rurſus attēdēda ē diſtīctio circa diligētes deū. Quorūdā eī dilectio ⁊ ſi t̓minet̉ ad deū ſic̄ ad finē ⁊ obiectū. verūtn̄ exercet̉ qͣi ꝑ ſolū ſenſū ex recognitōe ſenſibiliū/ quēadmoduꝫ circa myſteriū īcarnatōis. natiuitatꝭ. paſſio nis ⁊ crucꝭ. circa vitas imagīeſqꝫ ſcōꝝ. ex qͥ bus pie recogitatꝭ/ īſpectꝭ vel imagīatꝭ ⁊ au ditis/ tales recipiūt veras ⁊ ꝓpͥas paſſiones ſenſuales cuꝫ motu reali cordis ⁊ corꝑis. ſic̄ pateret enūerādo ꝑ ſingl̓as paſſiōes ex amo re ſenſuali trahētes originē. Tales ſūt vtpl̓i mū ſimplices ⁊ deuoti ī religiōibꝰ vel ſcl̓o d̓ ſtatu īcipiētiū qͦs aīales dicimꝰ. Colligunt̉ ſigͣ dilectōis taliū ꝑ ꝯꝑatōꝫ ad amorē carna liū vehemētē. Ex cuiꝰ ꝯſideratōe nōnulli to tū decurſū textualē cāticoꝝ exponere volue rūt ¶ Sūt alij ml̓to rariores qͦs ꝓpͥe ſpūaleſ ꝑfectos noīamꝰ dicētes cū apl̓o. Et ſi xp̄ꝫ ẜm carnē cogͦuimꝰ. nō iā tn̄ eū ẜm carnē co gnoſcimꝰ. Iſti trāſcēdētes oīa ſenſibilia ⁊ in telligibilia creata/ ī ſola dei ſimpliciſſima bo nitate. vitate et et̓nitate defigūt mētꝭ amorē vel affectū/ ꝓ qͥbꝰ ⁊ ad qͦs ẜmo totꝰ de myſti ca theologia cogͦſcit̉ īſtitutꝰ. īmo taleſ ꝓpriū etiā deſerūt mētꝭ affectū vel amorē deſertiōe ꝓrſus īeffabili. qͥ fieri n̄ p̄t ſi nō ſuꝑnaturalit̓ attraxerit ⁊ eleuauerit deꝰ. ⁊ oīa ſuꝑmūdane q̄ mūdana ſūt explicauerit. Partitꝭ inqͥt dio ny. alteritatibꝰ et ꝯcupiſcētijs/ curiſqꝫ ꝯcluẜ ⁊ ſuꝑmūdane explicatꝭ/ ī diuinā monadē cō gregamur. Cōtingit nihilominꝰ regreſſū vl̓ deſcēſū ſeu redūdātiū fieri ad ſenſualē porti onē. vbi ꝓpͥe dicte cauſant̉ paſſiones ex dila tatōe vl̓ ꝯſtrictōe cordis/ n̄ interrupta total̓r anagogica mētꝭ ad deū vniōe ꝑ qͣndā gl̓aꝫ ⁊ iocūditatē ī apice mētꝭ effecta. vbi aliqn̄ poſt lāguorē amorꝭ ſeqͥt̉ mors q̄dā ſpūal̓. q̄ potiꝰ vital̓ dicēda ē. qm̄ labit̉ ī amplexū ſpōſi/ to tā ſe deſerēs ip̄a ſpōſa. ſic̄ ex ſeq̄nti ꝓprietate dat̉ ītelligil Leua eiꝰ ſub capite meo. ⁊ dexte ra eiꝰ amplexabit̉ me ¶ Accipiamꝰ h̓ ad leuā X ꝑtinere qd̓cūqꝫ creatū vl̓ finituꝫ. dextera ꝟo ſit eternitas ip̄a. Quo ꝯueniēter p̄ſuppoſito mox ītelligemꝰ doctrīal̓r totū āplexiōis hꝰ myſteriū. d̓ qͦ ꝑ ſapiētē āplexū dictū ē. Gl̓i fi caberꝭ ab ea (ſapīa videlꝫ īcreata) cū eā fueris āplexatꝰ. Seꝑat̉ h̓ qͣſi p̄cioſū a vili. eternū a tꝑali. īmēſū a finito. tāqͣꝫ ſi ꝯſideret̉ deꝰ abſZ 4 Super Cantica canticorum qꝫ illiꝰ creature ſocietate eē ſolꝰ. nō qͥdē ī aliqͦ fantaſiabili loco ſed ī eternitate ſua ſicut an̄ md̓i creatōꝫ. neqꝫ p̄ceſſit tꝑe ſꝫ eternitate. ne qꝫ nūc ē extra celū local̓r ſꝫ eternal̓r Cū igit̉ qͥcqͥd ē cognitōis in ſpōſa qͥcqͥd amoris for mal̓/ totū ſit finitū. totū ſpectabit ad leuā. et dextra ſola ſpōſi/ amplexabit̉ ſpōſā. q̄ tn̄ ꝑti net ad leuā. Propt̓ea neceſſe ē ꝙ nihil ſit me diuꝫ inter eos ſꝫ manebūt duo extrema. deꝰ ſuꝑior nō loco ſꝫ eternitate. et ſpōſa inferior cū om̄i qd̓ ī ea vel circa eā finite poſitū ē. Ec ce ꝙ amor ſpōſe formal̓ vnitꝰ ē actualit̓ yde ali amori ſponſi/ cui fuerat ab eterno ſolū po tētial̓r vl̓ aptitudinal̓r ordinatꝰ / nulla facta penitꝰ mutatōe ī amore eterno ſpōſi. ſꝫ ī ſpō ſa ꝓpter relatōꝫ actualē ad ſpōſū nihil ponē tē ī eo/ ſꝫ ī ſpōſa. Sic̄ creatio actual̓ nō ī deo ſed ī creatura ſeſe tenet vt nouiter adueniēs. Deniqꝫ deꝰ mō nouiter diligit. ⁊ āplexat̉ ſpō ſaꝫ nō mutatꝰ ī aliqͦ vel īnouatꝰ/ ſꝫ in amore actuali ſpōſa nouitatē accepit que deū facit formal̓r amādo ſuū eē amorē obiectal̓r/ vo lēte ita deo cauſal̓r. ⁊ aīa effectual̓r recipiēte īmo ⁊ coagēte cū deo. veꝝ eqͥdē ē ꝙ amās al teꝝ facit illū eē ſuū/ maxime dū fit amor reci procꝰ/ qͣlis ē ī deo dicēte. Ego diligētes me diligo. Et iteꝝ. Qui diligit me diliget̉ a pr̄e meo. ⁊ ego diligā eū. ⁊ manifeſtabo ei meip̄ꝫ Cōſurgit exinde rō vera amicicie inter deū ⁊ hoīem ſctm̄. qͣlis eē nō p̄t ī irrōnabilibꝰ crea turis. qͣlis amicicia tāto delectabilior ē quā to magꝭ ꝑcipit̉ eiꝰ exercitatio/ qͣlē n̄ curauer̄t ph̓i. qͥ cognoſcētes deū/ nō ſic̄ deū gl̓ificaue rūt neqꝫ grās egerūt ⁊c̄. De qͦꝝ nūero ſegre garent̉ vtinā theologizātes aliqͥ. qͥ ꝯfitent̉ ſe noſſe deū/ factis negat. ⁊ ī exercitatōe ſpecl̓a tiua tm̄mō vani inſiptētes ⁊ aridi ꝯuerſant̉ qͦs ī cella vinaria poſitos/ neqꝫ charitas or dīat neqꝫ dext̓a ꝯplexat̉. neqꝫ poſtremo dor miūt ſpūal̓r aut qͥeſcūt. habētes qͥdē ſpēꝫ pie tatꝭ. v̓tutē aūt eiꝰ ab negātes. Quo ꝯͣ ſeqͥt̉ de ſpōſal Adiuro vos filie hirl̓m ꝑ capreas cer uoſqꝫ cāpoꝝ/ ne ſuſcitetꝭ nec euigilare facia tis dilectā donec ip̄a velit. Felix ſopor qui ſub adiuratiōe tali / ꝑ talē fit ⁊ ad tales. hec ē optima ꝑs marie/ q̄ p̄fert̉ ſollicitudini mar the qͣꝫdiu ꝑmiſerit ſpōſus. q̄ potētior ē impe trare vacādo qͣꝫ alia laborando. Proinde ſo let adiuratio fieri ꝑ res valde diligibiles. qͣle ſūt ī figura capree ceruiqꝫ cāpoꝝ filiabꝰ hie ruſalē. Quid em̄ plꝰ amabile ciuibꝰ celeſtibꝰ (qͥ ꝑ filias hirl̓m hic ⁊ pͥus accipiunt̉) qͣꝫ acu tiſſimo ītuitu ⁊ ſaltū p̄peti ꝑ latitudinē cāpo rū celeſtiū lib̓rime ꝯuerſari Sētiēs ſpōſa ta li ſe libertati dimiſſā laudat efficaciaꝫ vocis ſpōſil Uox inqͥt ē dilecti mei. DDeīde qꝛ ſom nus ſpōſe nō ē īers ⁊ opp̄ſſus/ ſꝫ ī eo cor ma xīe tūc vigilat/ ꝓut infra notat̉. qͦcunqꝫ ſe di uerterit ſpōſus. videt. audit. ⁊ hꝫ vigilātiſſi mꝰ amor ſpōſe ẜm hͦ tres amorꝭ huiꝰ ꝓpͥeta tes hic poſitas. pͥma ibi. ecce iſte venit ſaliēs in mōtibꝰ ⁊c̄. ſcd̓a. En dilectꝰ loqͥt̉ ⁊c̄. tercia. dilectꝰ meꝰ mihi. Uidet ſpōſi alacritatē. au dit eius allocutōꝫ. hꝫ cū eo intimitatē. tripu diat ⁊ inſpicit alacritatē. alloquit̉ et inuitat amicabil̓r. ītimat̉ ſibi ſe dās total̓r. ¶ Sūt ī y hͦ loco ſic̄ ⁊ ī ſcpͥture totiꝰ expoſitiōe memori ter habēdi figurales ⁊ tropici locutionū mo di a rethoricis ⁊ grāmaticis traditi. qͦs inſe quit̉ tytonius ī ſuis. vij. regul̓. qm̄ h̓ freq̄nt̓ illud qd̓ ē ſpōſi attribuit̉ ſpōſe et ecōtra ꝓpt̓ vnitatē ſpūs. Neqꝫ p̄terea ſexꝰ attēdit̉. qꝛ ſā ctꝰ amor ſine genere ē. ſic̄ apd̓ Eſa. xp̄s gl̓at̉ dicēs. Tāqͣꝫ ſpōſū ſe decoratū corōa. et tāqͣꝫ ſpōſā ornatā monilibꝰ ſuis. Sic et illd̓ qd̓ ē cauſe attribuit̉ effectui queꝫ fecit. Sic̄ dies vel deꝰ ip̄e d̓r letꝰ qꝛ letificat. vel triſtis/ qꝛ cō triſtat. Qua ī re dū viciſſitudīes actionū ſpō ſa tribuit ſpōſo/ vt ꝙ venit ſaliēs ī mōtibꝰ et trāſiliēs colles cū ſil̓ibꝰ. accipiēdū ē ꝑ efficiē tiā nō ꝑ inherētiā vel ꝓprietatē. Sic reſpice re d̓r ſpōſus ꝑ feneſtras ⁊ cācellos .i. feneſtraſ reticulatas. gallice trelis. qͥa reſpicere facit. Sic p̄terea loqͥ. qꝛ facit audire ſeu cognoſce re ꝑ effectū ea q̄ ſunt ſpōſi. Poſſumꝰ aūt ſub ꝯpēdio colligere moraliter quedā ſigna qͥbꝰ on̄dit ſpōſa quietē ſuā placere ſpōſo potius qͣꝫ turbari eā circa plurima. qͣꝫuis accipiant nōnulli ſponſā hoc loco vocari ad actiōeꝫ ꝓ regimīe ſubditoꝝ. Nos abſqꝫ p̄iudicio pro ſequamur adiurationeꝫ ſponſi ꝓ gratiſſimo ocio qd̓ ſponſa tribuit bn̄placito ſuo. Ex hͦ pͥmo/ qꝛ videt in ſe agilitatē alacrem ad cur rendū viā mandatoꝝ dei / ꝑ ſublimia et lata meritorū exercitia tāqͣꝫ vires ſue ſimiles ſint capree/ hinnulo ceruorū tranſilientiū. nunc montes/ nūc colles nūc campoꝝ planicies ꝑſpicaciter et libere. ¶ Eſt em̄ contemplatio liber ⁊ ꝑſpicax mētis intuitus ī res ꝑſpicien das circūquaqꝫ diffuſus. ¶ Iungit̉ idcirco ſignū ſcd̓m/ ꝙ dilectus ſtat poſt parietē reſpi ciēs ꝑ feneſtras/ proſpiciēs ꝑ cācellos. Pa rietē hic intelligimus vite p̄ſentis incolatu ⁊ obſtaculū/ ne dilectus patenter ⁊ clare facie ad facieꝫ videat̉. Tot qͦꝫ ſunt parietes quo obſtacula ꝓhibētia viſionē. tot ꝟ̓o feneſtraſ Sympſalma quintum vo XCVIII ⁊ cancellos ꝑ quos reſpicit ſpōſus effectua liter. qꝛ reſpicere facit quot fuerint ſpēs illu minationū deſuꝑ a pr̄e luminū. ad quaꝝ ſu ſceptionē diſponit ociū ſanctū. Addit̉ terci um ſignū in excitatōe blāda ſub appellatōe amice/ colūbe ⁊ formoſe Surge inquit pro pera amica mea qꝛ ſecretoꝝ meorū conſcia formoſa mea qm̄ in te ē ꝓportio numero ſa donoꝝ cū gr̄e colorātis vel illuminātꝭ ſu auitatel columba mea qꝛ ꝑ ſpm̄ſanctū meū ſimplex effecta. ¶ Sequit̉ ſeptuplex ꝯmodi tas ex tꝑe ⁊ loco vn̄ poſſit ⁊ debeat amor ſpō ſe ꝓperare poſt dilectū/ oſtēdēdo ſibi pulcri tudinē faciei cū vocis ſonora dulcedine per acceſſū in foraminibꝰ petre ⁊ cauerna mace rie tanqͣꝫ in abditis ⁊ ſolitarijs habitacul̓. ī quibus ſola cū ſolo. vnica cū vnico delicio ſe quieſcat. Incedēdo prius ꝑ ſeptē itinera que ſunt. intētio. meditatio. ꝯtemplatio. di lectio. reuelatio. guſtatio. oꝑatio. Qualiter aꝑte proſequit̉ liber cuiꝰ initiū ē. Eū qui ve nit ad me nō eijcio foras. Sumunt̉ ex iſtis alia ſeptē ſigna bn̄placite vocatōis. ¶ Et qͣ tū ī ordine ē emollitio cordis pͥus gelidi qd̓ amori neqͥbat intēdere/ neqꝫ ſe ſurſuꝫ ferre Iā hyems trāſijt. Deinde ꝓ quinto ſigno Limber abijt ⁊ receſſit) qꝛ ꝑ meditatōꝫ forte prohibite ſunt ſtillare tot graues ⁊ multipli ces vagātiū deſiderioꝝ et fluctuātiū curarū cū fantaſmatibꝰ pluuioſis exūdatōes ¶ Rur ſus pro ſexto ſigno (flores gratiſſimi veri tatū diuinitus apparentiuꝫl ī terra ſcordis emicare vernareqꝫ cernunt̉ ꝑ ꝯtemplationē Ceterū ꝓ ſeptimo ſigno ltp̄s putatiōis ſeu reſecatōis aduenit/ quatinꝰ humor amoro ſus a radice cordis egrediēs nō diſꝑgat̉ in tiliter ꝑ ſpuria germina. vel ſuꝑfluitatem ra muſculoꝝ vanitatis curioſe. non ꝑ ſollicitū dines occupationū etiā aliūde tolerabiliuꝫ. nō ꝑ locutōnes ⁊ oꝑationes q̄ nō ꝓſunt. aut ita ꝓſūt ſicut anagogica dilectio. Si deſierꝭ (inqͥt dn̄s ꝑ Eſaiā) extēdere digitū ī oꝑe ⁊ lo qui qd̓ n̄ ꝓdeſt. ꝯcludit̉ tādē. cibabo te here ⁊ ditate pr̄is tui iacob. ¶ Uox turturis addi pro octauo. ſigno/ qꝛ ſolitudīſ amica. ⁊ gemi tū dās pro cātu. vernuꝫ inſuꝑ tp̄s adueniſſe denūciās qͣle ē ep̄s amātiū/ apta ē ad ſuꝑmē tales exceſſus figurādos. ¶ Ficus protuli ſe groſſos ſuos ad ſuauitatis indiciū/ ponit̉ pro nouo ſigno qͣle manifeſtat̉ p̄cipue in eu chariſtie libera/ frequēti ⁊ deuota ſumptiōe/ ſemotꝭ oībꝰ īpedimētis alienis/ ex qͥbꝰ ſpūa les ſenſus vel acetāt̉/ vel multipl̓r a ſpiritali deguſtatōe deſipiūt. Habet̉ tractatꝰ ī re no nus ſuꝑ magnificat. Deniqꝫ florētes vinee dāt odorē bōe ꝯuerſatōis ꝑ exercitia ſpirita lia meritorie actōis ī ſecreto cordis/ vbi pn̄t eleuatiue ſpiritales/ īmo ⁊ corꝑales ſpiritali ter ad ꝓximos exerceri fructuoſiꝰ reuera ple rūqꝫ qͣꝫ ꝑ actōes illoꝝ qͥ ſolliciti ſunt/ et tur bant̉ erga pl̓ima/ fiant. ¶ Porro qͥd ſibi velit hec iuſſiol capite nobis vulpeculas ꝑuulas q̄ demoliunt̉ vineas. vinea nr̄a floruit. Grā dis eēt ad exponēdū materia que ſub paucꝭ dat intelligi quālibet occultā ꝓfectuū ſpūali um demolitionē virꝭ ſpūalibꝰ qͣntūcūqꝫ ꝓ fecerint īſidiātē. qͣles ſunt blaſphemie ſordi diſſime vix credibiles a malignis vulpecul̓ īmiſſe tā carnis qͣꝫ ſpūs. Qua ſuꝑ re tracta tus p̄dē editꝰ ē ī vulgari. ⁊ apud pr̄es et do ctores remedia tradita ſunt ¶ Decipiūt aliū de fallaces vulpecule tēptationū dū fingūt ſe mortuas/ ſꝫ ꝓximātes incautas arripiūt auiculas/ q̄ tūc (ſꝫ tarde) ſentiūt vulpeculas carnales et ſil̓es ī ſeipſis adhuc male viuere vſqꝫ ad demolitionē qn̄qꝫ totalē. ⁊ virtuoſi cuiuſlibet germīs mortificatōꝫ. De qͣlibꝰ ac cipit̉ maxīe illud apl̓i. Impoſſibile ē eos .i. difficillimū qͥ guſtauerūt bonū dei v̓bū ⁊ ꝓ lapſi ſunt ⁊c̄. Uix em̄ tales ad ſpūalia reuer tūt̉ effecti fetētes abomīabil̓r ſic̄ ouū ſemife tū dū frigeſcit. Amor poſtremo dilecte non rn̄dit dilecto. illumināti. vocāti. blādiēti. cir cūſtātias īſuꝑ accōmodaſ enūerāti. qͦuſqꝫ ſē ſit (iubēte ſpōſo) vulpeculas ꝑuulas captas eē. Tūc ī ſpe ſecura iubilās/ neqꝫ vocē integͣ re ſufficiēs protulit int̓ruptel Dilectꝰ meus mihi ⁊ ego illi Mille īmo infinite pn̄t fieri ſuppletōes. ſufficiat h̓ vnal Dilectꝰ meꝰ mi hi iloqͥt̉ ī aure mētꝭ Amas mel ⁊ ego rn̄deo Lilli lamo te. ſubditꝭ paſce oues meas. paſce agnos meos. ſqͦꝝ mihi grādis ē numerꝰ cuꝫ familia multa nimis ſic̄ moral̓r ī iob on̄dit Greg. lint̓ qͦs ſil̓ paſcit̉ dilectꝰ int̓ lilia cādi da meritoruꝫ donec aſpiret dies eternita tisl ⁊ inclinent̉ vmbre caliginis ſtatꝰ pn̄tis qd̓ vt celerit̓ adueniat. cupio em̄ diſſolui Lre uertere dilecte miad diuinitatis gl̓iaml ſu per mōtes bethel lī celeſtibꝰ. trahēs me tecū ī alacritate ꝑnicil ſil̓is ī hͦ factꝰ l capree hīnu loqꝫ ceruoꝝ lliceat illic ex ſnīa dicere voto ꝑ ennil Oſculet̉ me oſculo oris ſui Incipit diapſalma cu quintū in quo ponunt̉ ſex proprietates. ſcꝫ xxij. xxiij. xxiiij. xxv. xxvi. ⁊ xxvij. A 5 Super Cantica canticorum Uerit amor qd̓ amat/ tenet ī ſt̓ limia ſurgit Aut cubat/ aut fert̉ aut diadēa gerit. Amor hortat̉ ꝑ pͣs Letet̉ cor q̄rētiū dn̄ꝫ ⁊ ꝯfit mamī q̄rite faciē eiꝰ ſꝑ. Primū ī oſculo. Alteꝝ ī āplexū. Terciū ī ꝯtēplādo. Eſt itaqꝫ (iuxta qd̓ p̄tactū ē) pͥmꝰ actꝰ amorꝭ tā natural̓ liberi qͣꝫ gͣtuiti ſuꝑinfuſi ſimplex ⁊ ꝯtinuꝰ. Actꝰ ꝟo ſcd̓i qͦs dicimus feruorē amorꝭ ſūt qͥdē ꝯtinui ī pr̄ia. Sūt āt ī via fri quēter heu nimis īterrupti ꝯpellēte ncc̄itate corꝑis ſeu fragilitate aūt īpietate ſpūs iſtd̓ faciente. Preterea neceſſe crebro repetere qd̓ crebro deſerit̉ ¶ Amor igit̉ ſeſe recolligēs dic̄ ¶ In lectulo meo. ꝑ noctes. Lectulꝰ hic acci pit̉ ſepiꝰ ꝓ qͥete ꝯſcīe/ qͥ n̄ admittit alteꝝ qͣꝫ de um. coāguſtatū ē eī ſtratū ita vt alt̓ decidat. Noctes pn̄t ad lr̄aꝫ ītelligi. qꝛ ſūt ꝯtēplātibꝰ aptiores. Sūt īſuꝑ noctes vmbre creat̉aꝝ. Sūt qͦꝫ tribulatōes intꝰ aut exteriꝰ ex pctīs aut penis ꝯtribulātibꝰ exurgētes. Dicebat vnꝰ ex amatoribꝰ. Factꝰ ſū ſic̄ nycticorax in domicilio Scādala nycticorax ſi ꝓdit mox tolerabit. Mox alijſqꝫ dabit (.ſ. auicul̓ diue nis) tutiꝰ gͦ latet Hec ſil̓itudo ē ſolitarij/ poſi ta ꝑ Anẜ. ꝓ ſeip̄o dū ad ep̄atꝰ ꝓdiret actōes. A btō ſil̓r optata ē ⁊ laudata Greg. nob̓ aūt ore ſil̓ ⁊ aīo ſepiꝰ recēſita ¶ Amor idcirco dic̄ lī nocte q̄ſiui queꝫ diligit aīa mea. Satis ē ab amore notificatꝰ ille qͥ q̄rit̉ ſub hͦ epytetō quē diligit aīa mea. Queſiui illū ⁊ nō inueni Cur obſecro n̄ inuenit? qꝛ n̄ erat tūc tp̄s aut locꝰ bn̄placiti ſui. Sciebat ꝯmoditates am pliores qͣs ex dilatiōe ſpōſa ſuſciꝑet. qͣꝝ mul tas tractatu ſcd̓o d̓ theologia myſtica p̄deꝫ notauimus. ⁊ ī vulgari d̓ mēdicitate. vbi for mā īſecuti ſumꝰ de mēdicātibꝰ ꝑ vicos ⁊ pla teas ſatꝭ ample. q̄ forma ſub paucꝭ h̓ tangit̉. Surgā ait plꝰ animi feruore qͣꝫ corꝑis agi tatōe / ⁊ circūibo. nō paſſibꝰ corꝑis ſꝫ ſpūs. ci uitatē cuiꝰ ꝑticipatio eiꝰ ī idip̄m. de qͣ gl̓ioſa dicta ſūt. q̄ libera mr̄ nr̄a ꝑ vicos qͦs dicim eē ordīes āgeloꝝ. ⁊ plateas general̓r oīm mā ſionū celil Queſiui ⁊ n̄ īueni Ideo in melius diſponēte ¶ Amor ſubiūgit¶ Inuenerūt me vigiles qͥ cuſtodiunt ciuitatē. Eſt ciuitas q̄ occidit ꝓphetas. ī qͣ vidit pͣs. ꝯͣdictōꝫ ⁊ iniqͥ tatē. ſuꝑ cuiꝰ muros ſūt iniqͥtas ⁊ dolꝰ/ vigi les hn̄s et cuſtodes malignos ſpūs/ totuꝫ ꝑ antifraſim. qꝛ ibi nec ē ciuiū vnitas neqꝫ ma lignoꝝ cuſtodia/ ſꝫ ſubuerſio. Si forſitā vt aliqn̄ res ſe hr̄et feruor amorꝭ offēderit ī hāc ciuitatē q̄rēdo dilectū/ ſi ſe cū ſuis on̄derit ſa thanas ī angelū lucis trāſformatū. Si p̄te rea neſciꝰ amor xp̄i ebrietate q̄ſierit ¶ Nū quē diligit aīa mea vidiſtꝭ. Si deniqꝫ nihil ſibi rn̄dētibꝰ ꝑtrāſierit. ⁊ paululū pꝰ dilectū inue nerit/ ſiue potiꝰ ī meliorē ꝑtē ciuitas accipit̉ de celeſti vel ſuꝑceleſti hierl̓m. Sūt ꝓ vtro qꝫ doctoꝝ ſnīe/ ꝓut ī. v. capl̓o Percuſſerūt me ⁊ vulnerauerūt me ⁊c̄. ¶¶ Amor h̓/ ſi pro bona ciuitate ſteterit ⁊ cuſtodibꝰ eiꝰ anīad uertēdū ē ꝙ ⁊ ſi deꝰ ſolꝰ det grāꝫ ⁊ gl̓iaꝫ cū pͥ mis actibꝰ ſuis. nihilominꝰ ſcd̓os actꝰ qͦs ex ercitia dicimꝰ ⁊ oꝑatōes actuales/ cooꝑant̉ ⁊ adiuuāt ī via ſil̓ et pr̄ia ciues celeſtes/ qͦs dic̄ apl̓s oēs admīſtratorios ſpūs. qͥbꝰ attribu it Dion̄. tres actꝰ hierarchicos. purgare illu mīare. ꝑficere. Noīant̉ aūt ī his cāticis filie hierl̓m. qͣs alloquit̉ frequēter amor feruidꝰ. aliqn̄ ſub hͦ noīe. aliqn̄ ſub determinatōe vt ibil fulcite me floribꝰ. ſtipate me mal̓ qꝛ amo re lāgueo ſpetens haud dubiū ſolamē ab ip ſis anxij amoris vulnerati charitate in cella vinaria pietatis. ¶ Amor voti ꝯpos ſubdit. Tenui eū nec dimittā) det aliqͥd ſil̓e cū pͣs. in abundātia ſua. Nō mouebor in eternuꝫ. Et rurſus. Iuraui et ſtatui cuſtodire iudi cia iuſticie. Donec introducā illū. nō ꝓrſus introduceret niſi ſil̓ introduceret̉. Domꝰ aūt mr̄is ſue diuine .ſ. ſapīe d̓r anīa ipſa ẜm lati tudinē capacitatꝭ ſue vniuerſā. cubiculū v̓o genitricis ſue ē eadē aīa ẜm apicē ſublimiſſi mū ⁊ ſimpliciſſimū mentis ſue. vbi genitrix ſua ſapīa ydealiter ſibi qͦdāmō ꝓpria q̄ ꝑ cre ationē mater ē oīm viuētiū. ſola reqͥeſcit vbi mēs amat arte manēs cū qͣ nō cōicet alienꝰ. ſolus cū ſola morat̉ zelotes ſpōſus adiurās vt prius/ et zelans ꝓ qͥete ſpōſel Adiuro vos ⁊c̄. ¶¶ Amor qͦ qͥetior ī cōi cubiculū tenet di lectū eo iugiter ī ſublimiores theorias aſcē dit. qd̓ admirādo filie hierl̓m dicūt ¶ Que ē iſta ⁊c̄. Aut certe intelligamus ſpōſum ab amplexibꝰ exꝑientia ſemotū ad tēpus. vnde mens deuota ꝯpungit̉ ad piū ⁊ humilē affe ctū. qͥ ꝑ virgulā ſumi ex aromatibꝰ deſigna tur. ¶ Amor rurſus ī lectulū pacifici Salo monis admittit̉ cū cuſtodia angeloꝝ qͣꝫ vir tutū oīm/ cardinaliū ⁊ ſuꝑnaturaliū. quarū numerꝰ ꝑ. xl. fontes deſignat̓ cōtra timores nocturnos inſidiantiū viciorū ex demone mūdo ⁊ carne. ¶ Amor iteꝝ tāqͣꝫ vehiculū et ferculū pacifici ſalomōis/ defert ip̄m ꝑ ſub leuate mētis actū. qͥ gradatim ꝯſurgit a co lūnis infimis ꝑ aſcēſum purpureū ī medijs charitate conſtratū vſqꝫ ad reclinatoriū au Sympſalma quintum XCIX XCIX reū ſublimis ⁊ qͥetiſſime caritatꝭ. ¶ Amor de niqꝫ decorat̉ diademate ꝑ mr̄eꝫ ſapīaꝫ. qͣle di adema ſibi dedit/ ⁊ eo circūdedit ī die deſpō ſatōis ⁊ leticie cordis ſui. Hāc diē rōnabil̓r intelligamꝰ horā qͣ ꝑ baptiſmi grāꝫ factū ē il lud d̓ Eſaial Gaudēs gaudebo ī dn̄o. et ex ultabit anīa mea ī deo meo. Quia induit me dn̄s veſtimētꝭ ſalutꝭ) v̓tutū oīm celitꝰ īfuſa rūl ⁊ īdum̄to iuſticie xp̄o .ſ. qͥ eſt ſol iuſticie. circūdedit me ſic̄ ī Apoc̄. Uiſa ē ml̓ier a micta ſole ⁊ ī capite eiꝰ corōa ſtellaꝝ. xij. Se quit̉ ꝯcordit̓ ad p̄miſſa. tāqͣꝫ ſpōſū decoratū corōa. ⁊ ſpōſā ornatā mōilibꝰ ſuis. ¶ Eſt ali ud in hac excitatiua vocel. Egredimini filie ſyō ⁊ videte qd̓ altiꝰ ſcrutādū ē p̄ſtāte eo qͥ di xit. Ego ſū oſtiū. ꝑ me ſi qͥs ītroierit ſaluabi tur. Ingrediet̉ ⁊ egrediet̉ ⁊ paſcua inueniet. Egreſſus iſte ponit̉ a doctoribꝰ d̓ſiderabil̓ viſio pacifici ſalomōis xp̄i ẜm humanitatē. Ingreſſus ꝟo ẜm diuītatē. ꝓpt̓ q̄ duo d̓r li ber ſcpͥtꝰ intꝰ ⁊ forꝭ. ⁊ vtriuſqꝫ hoīs corꝑal̓ ⁊ ſpūal̓ refectō. ¶ Ceteꝝ filie ſyō ⁊ ſi poſſint in telligi ciues āgelici hirl̓m qͥ deſiderāt aſpice re regē ſalomonē xp̄m totū deſiderabilē int̓ ⁊ forꝭ. ꝯueniēt̓ etiā viatores hoīes ⁊ ꝯp̄hēſo res accipiūt̉. qͦs exhortatio tal̓ et ad merituꝫ excitat ⁊ ad p̄miū īuitat. qm̄ viſio ē tota mer ces cū amore qͥ viſiōꝫ ad ſe trahit Ubi amor ibi oculꝰ. Et qm̄ amor vulnerat/ ſubſeqͥt̉ ip ſa manꝰ vis actiua/ vbi vulnꝰ ibi digitꝰ Cor deniqꝫ ſociat̉. qm̄ amor ē īfinitꝰ theſaurꝰ hoī bus/ ſic̄ ⁊ mr̄ ſapīa. mr̄ īquā pulcre dilectōis Ubi v̓o theſaurꝰ ibi ⁊ cor. ¶ Porro q̄ ſit mr̄ regꝭ ſalomōis q̄ corōauit eū. et qͦ diademate ī die deſpōſatōis illiꝰ ⁊ ī die leticie cordis eiꝰ Cōcordāt iudei ꝑ regē ſalomonē ī cāticꝭ iſtꝭ accipi deū ſpōſū ſynagoge. ſꝫ incarnationeꝫ eiꝰ negāt. quā doctores catholici ꝯcludūt ex hͦ loco/ on̄dentes oꝑtere ꝑ matrē illiꝰ nō aliā qͣꝫ Mariā dei genitricē denotari. ⁊ ꝯn̄ter ſy nagogā de qͣ corꝑalit̓ natus ē xp̄s d̓ ſemine dauid ẜm carnē. Deſpōſatio ꝓinde ⁊ corōa tio ſalomonis accipit̉ dei incarnatio ⁊ vnio cū hūanitate ī vnitate ſuppoſiti v̓bi qn̄ v̓bū caro factū ē. ⁊ circūdedit mulier viꝝ coronā do ip̄m diadēate carnis cū vniuerſitate v̓tu tū. Synagoga v̓o coronauit eū diademate ſpinarū/ qn̄ formauit ⁊ deſpōſauit ſibi eccle ſiā. ⁊ dotauit d̓ latere ip̄ius dormiētꝭ qn̄ exi uit ſanguis ⁊ aqͣ ad ſacr̄oꝝ ꝯſtitutōeꝫ. Sed quō fuit iſta dies leticie cordis eiꝰ. ſiue refe rat̉ ad matrē ſiue ad ſalomonē deſponſatū? Fuit qͥdē dies illa amaritudīs ⁊ triſticie ẜm infirmitatē carnis. ſꝫ ſūme leticie ẜm ꝓmpti tudinē ſpūs. qn̄ ꝯſūmatuꝫ ē deſiderātiſſime redēptōis nr̄e totū opꝰ. ¶ Amor igit̉ ad nul lū grādius. nullū admirabiliꝰ. nullū amica biliꝰ ſpectaculū poterit īuitare deuotas aīaſ ſyō ſpeculādū. vidēdū ⁊ amādū. dicēte apl̓o manifeſte. Magnū ē pietatꝭ ſacrm̄ qd̓ māi feſtatū ē in carne. iuſtificatū ē in ſpū. apꝑuit angel̓. p̄dicatū ē ī gētibꝰ. creditū ē in md̓o. aſ ſūptū ē ī gl̓a. qm̄ videmꝰ (vt alibi ait) xp̄ꝫ ꝓpt̓ paſſiōꝫ gloria ⁊ honore coronatū. ¶ Atuero A grādis orit̉ h̓ int̓ doctores qō. Utꝝ ſine paſ ſione ⁊ morte crucis xp̄s fuiſſet gl̓ia ⁊ hono re coronatꝰ ⁊ ꝑ incarnatōꝫ eccl̓ie deſpōſatꝰ hͦ ē q̄rere termīs vſitatioribꝰ. Nūqͥd adā n̄ pec cāte dei filiꝰ fuiſſꝫ deſpōſatꝰ cū humanitate. Sūt ad vtrāqꝫ ꝑtē gͣte ſil̓ et deuote rōes. qͣs ad ꝯpēdiū ponit dn̄s Bonauen̄. ī pͥn. iij. p̄ miſſa diſtinctōe / ꝙ de incarnatōe ē loqui du pliciter. Eſt em̄ incarnatio carnis aſſūptio. De carne aūt aſſūpta ē loqͥ vl̓ qͣntū ad ſub̓aꝫ vel qͣntū ad defectū paſſibilitatis. Si ſcd̓o mō ꝯſtat ꝙ hoīe nō peccate carnē mortaleꝫ nō ſūpſiſſet. Si pͥmo mō ꝓbabile eē dicit et amplius ꝯſonū rōni/ ꝙ p̄cipua ratio īcarna tionis fuit ꝑfectio multiplex ſurgens ex di gnitate illius oꝑis. Incarnatio em̄ facit ad ꝑfectōꝫ hoīs. ⁊ ꝑ ꝯſeq̄ns ad ꝑfectōeꝫ totius vniuerſi in hͦ ꝙ ꝯplementū dat hūano gene ri qͦ ad naturā grāꝫ ⁊ gl̓iaꝫ. In incarnatōne em̄ ē ꝯſūmatio modoꝝ educēdi hoīes in eſſe ⁊ ad ꝑfectōꝫ agentꝭ in hͦ ꝙ hō qͥ eſt vltimꝰ cō iūgit̉ ſuo pͥncipio vnione qͣ ſub deo nulla eſt maior/ ⁊ ẜm gratiā om̄ia corꝑis myſtici mē bra rōne plenitudīs ꝟitatis ⁊ gratie ī capite xp̄i. Facit iterū ad ꝑfectōꝫ meriti ⁊ oblatōeꝫ ꝯpletiſſimi ſacrificij. Nullū em̄ donū p̄t pla cabilius offerri deo. q̄ tn̄ ob latio nō reſpicit ſtatū ſoliꝰ nature lapſe. ſic̄ nec meritū pro ſta tu vie. nec p̄miū ꝓ ſtatu gl̓ie/ ſi natura māſiſ ſet ſine culpa. Deniqꝫ ꝯpletꝰ eſt totiꝰ nature appetitꝰ/ dū ꝑ opus īcarnatōis nobiliſſima idoneitas q̄ erat ī natura humana ẜm quaꝫ vnibil̓ erat diuine ꝯplemētū accepit. ⁊ ex cō ſeq̄nti q̄libet creatura cū qͣ hūana qͦdāmō ꝑ ticipat. Sed neqꝫ videt̉ qͥn nobiliſſima aīa xp̄i pͥncipaliꝰ fuerit intēta formari ad ſui gl̓i ficatiōeꝫ qͣꝫ occaſiōaliter ad lapſoꝝ reꝑatōꝫ. Proportional̓r d̓ aīa marie/ īmo d̓ tota ele ctoꝝ eccl̓ia q̄ tale caput ſibi ꝯforme in natu ra poſcebat hr̄e. ¶ Amor pietatꝭ ⁊ nimie cha ritatis diuine cū autoritatibꝰ ſanctoꝝ/ pijſſi mū mouit animū huiꝰ doctoris Bonauen. Super Cantica canticorum declīare ad alterā ꝑtē. ꝙ ſi n̄ fuiſſꝫ exceſſus p̄ uaricatōis ī hūano genere/ n̄ fuiſſꝫ exceſſꝰ ni mie dilectiōis ī īcarnatōne. Uerūtn̄ pace ſal ua tā honorati dilecti doctorꝭ p̄miſſa poſitō nihil derogat pietati fidei vl̓ deuotōi fideliū ſꝫ accumulat qͦdāmō accēdit et firmat. ¶ Cō ſideremꝰ itaqꝫ iuxta modū ītelligēdi hūanū d̓ īꝑtibili ⁊ ſūma n̄ vnica ſꝫ vna diuītate/ ſigͣ q̄dā ī hac materia/ n̄ vt qͥdā ſubtiliſare volē tes ſigna ī ip̄a re q̄ deꝰ ē ſignauere. Cōcipia mus igit̉ nr̄o ꝯcipiēdi mō groſſo. qͣles ſt̓ co gitatōes hoīm/ diſtātes ī infinitū a cogitatō nibꝰ d̓i. Cogitemꝰ deū ī eternitate ſua q̄ nūc eadē ē/ q̄ fuit an̄ md̓i ꝯſtitutiōeꝫ. Propoſuit ẜm ꝯſiliū voluntatꝭ ſue ⁊ bonitatꝭ cōicare ſe creaturꝭ ad extra/ maxīe rōnabilibꝰ ⁊ intelle ctiuis. Propoſuit tūc velut ī pͥmo ſigno for mare naturā angelicā qd̓ ⁊ fecit ī creatōe ce li ⁊ terre. Sit ſcd̓m ſignū lapſus angeloruꝫ quē vidit ꝑpetuo deſerēdū. neqꝫ reꝑanduꝫ ꝑ eoſdē angelos. Sit terciū ſignuꝫ formatio hoīm ad ꝑfectōꝫ vniuerſi. ⁊ velut occaſiōali ter ad reꝑatōꝫ lapſus āgelici. In qͦ ſigno vi det̉ rōnabil̓r aſtruēdū naturā hūanaꝫ q̄ nūc ī xp̄o ē/ vt ꝑfectiſſimā fuiſſe p̄uiſā et p̄deſtina tā ad gloriā hypoſtatice vniōis cū carne im paſſibili. Sit qͣrtū ſignū p̄uiſio lapſus hūa ni cū p̄uiſiōe ⁊ ꝓpoſito reꝑandi. Sit qͥntuꝫ ſignū modꝰ reꝑatōis qͣlē nūc credimꝰ ⁊ vide mus. ¶ Quibꝰ ſic imagīabil̓r fātaſiatꝭ/ potiꝰ qͣꝫ ītellectualiter ī deo poſitꝭ. Uideamꝰ ſi pie tas ⁊ nimia charitas dei et bn̄dictiſſimi filij ſui ſaluat̉. dū dicimꝰ ꝙ filiꝰ dei p̄deſtinatꝰ ac gloriā ſuſcepta carne ip̄aſſibili iuxta terciuꝫ ſignū ſuſcepit paſſibilē iuxta qͥntū ſignum. Nōne fuit h̓ exceſſꝰ nimie charitatis. qꝛ fue rat nimiꝰ exceſſus iniqͥtatꝭ. vn̄ canit eccleſia. Que te vicit clemētia vt ferres nr̄a crimina crudelē mortē patiēs vt nos a morte tollereſ Ipſa te cogat pietas vt mala nr̄a ſuꝑes ⁊c̄. Dic̄ euāgeliū ꝙ ī trāſfiguratiōe xp̄i apꝑuer̄t moyſes ⁊ helyas loq̄ntes ei d̓ exceſſu quē fa cturꝰ erat ī hirl̓m. Tal̓ eī fuit exceſſꝰ pietatꝭ ⁊ mīe / vt iuſticiā ip̄aꝫ tāqͣꝫ reā dānaret ad mor tē. mortē āt crucꝭ ꝯſētiēte iuſtīa/ q̄ rurſꝰ nūqͣꝫ ī exceſſu tali ꝯſentiet. ſꝫ dū acceꝑit tp̄s iuſti cias iudicabit. Saluat iſta poſitio qͣ rōe di xerat apl̓s mr̄imoniū eue et ade nōdū peccā tiū ſuiſſe ſacrm̄ magnū in xp̄o ⁊ eccl̓ia. etiā ſi abſqꝫ pctō ꝑmāſiſſēt. Fuiſſet gͦ xp̄s cū eccl̓ia qͣꝫuis ī habitudīe alt̓a ⁊ ſtatu īmortalitatꝭ ſi ne paſſiōe mortꝭ. ſine mortuoꝝ ſuſcitatōe. ſi ne dānatōe iniqͦꝝ. qͥ facti ſūt qͣſi ꝓ nihilo vltra p̄deſtīatos ad gl̓aꝫ ⁊ ſaluādos ¶ Adā etiā nō peccāte amor nimiꝰ īcreate charitatis ad hoīes ꝑ myſteriū ⁊ deſpōſatōꝫ īcarnatōis fi lij dei cū hūana natura fuiſſet on̄ſus ad grā de ſpectaculū ⁊ ſi n̄ ī p̄ciū redēptōis exqͦ nul lus ꝑibat. tn̄ valuiſſꝫ ad gͣtiſſimā oblationē deo d̓ filio ꝓprio ad mutuā cōicatōꝫ mēbro rū ſub vno capite ꝯnexoꝝ. Rurſus ad ſurſū actōꝫ ꝑ ꝯtēplatiōꝫ ⁊ ad meritū deniqꝫ ꝑfectā fruitōꝫ ⁊ ꝯpletā ad p̄miū. ¶ Utꝝ v̓o dies de ſpōſatōis ⁊ coronatōis filij dei fuiſſet ab ini tio ſcl̓i/ adā ſtāte vel ī termino/ vl̓ citra termi nū/ ſic̄ mō fuit ī nouiſſima hora. qͣꝫuis dicat̉ agnus fuiſſe occiſus ab initio ſcl̓i .ſ. ī figura abel ⁊ p̄ſcīa dei. Si p̄t̓ea lucifer vidiſſꝫ v̓bū incarnādū/ ⁊ vidēs īuidiſſꝫ/ peccaſſꝫ ⁊ odiſſꝫ Si ꝓinde filius īcarnatꝰ ꝯuerſatōeꝫ habuiſ ſet corꝑalē cū homībꝰ/ vel ſacr̄alē/ vel vtrāqꝫ Si p̄terea carnē ſūpſiſſet ex v̓gine Maria vel ꝑ creatiōeꝫ hūanitatis aut alio mō. videt̉ ſuꝑ his ⁊ ſil̓ibꝰ trāſeūdū potiꝰ qͣꝫ curioſe ſcru tādū. cū ſuꝑ his nihil tradiderit ſcpͥtura pie tatis/ niſi forte qͣntū pia mēs ex traditis ꝯie cturare p̄t ad deuotiōis augmētū. Sꝫ neqꝫ audiēdi ſūt qͥ myſteriū īcarnatōis ꝑ rōes ne ceſſarias ſe putat vel conāt̉ ꝯcludere. Tunc em̄ manifeſtiꝰ fuiſſet angel̓ ab initio demon ſtratū ꝓpt̓ ꝑſpicuitatē īgenij. cū dicat apl̓s. Myſteriū hͦ a ſeculis abſcōdituꝫ. Qm̄ ex ſo lo dei p̄ordinātis arbitrio n̄ ex ꝯnexiōe cau ſalitatis neceſſarie ꝓ ꝑfectōe md̓i vl̓ alit̓. oīa generaliter q̄ extra fecit deꝰ pure ꝯtīgēter ef fecta ſunt. Qua ſuꝑ re ꝑuulꝰ effectus ē dialo gus ꝓ ītellectu ſctōꝝ qͦrūdā ī hac ꝑte loq̄nti um/ tāqͣꝫ oꝑtuerit deū neceſſario carnē aſſū pſiſſe ¶ Poſtremo qͣꝫ vtilis ⁊ admirabilis ſit egreſſus filiarū ſyon/ deuotas anīas ſignifi cātiū. ad vidēdū ꝑ ꝯtemplatiōꝫ regē ſalomo nē xp̄m ī diademate quo corōauit euꝫ mater ſua Maria .ſ. vel ſynagoga. hec diademate carneo. iſta ſpineo/ ꝑ multos moraliter ⁊ ſa pienter vberrime tractatū eſt. Incipit ſympſalma ſextū in quo ponunt̉ qͣttuor proprietates .ſ. xxviij. xxix. xxx. ⁊. xxxi Ulcer amor totꝰ / ꝑ ſingula mē bra vidēdo. Uulnerat ⁊ mirꝭ de p licijs redolet. Amor ſic̄ conſtat nullis dimēſionibꝰ corꝑis. nul lis qͦꝫ mēbris diſtinguit̉. ſicut nec aīa rōna lis. quāto minus ipſe deus? Nihilominꝰ do ctrina pietatis nob̓ infātibꝰ qͣſi balbutiendo Sympſalma ſextum IC I ꝯdeſcēdēs vtit̉ ſil̓itudībꝰ corꝑeis. ¶ Deꝰ p̄te rea qͣꝫuis ſit ſimpliciſſimꝰ accipit noīa ab oī bus rebꝰ. Sic aīa rōnal̓ q̄ qͦdāmō ē oīa/ tan qͣꝫ imago illiꝰ qͥ creauit oīa. Sic īſuꝑ amor eiꝰ liber aſſil̓ans eā deo/ ſortiunt̉ ab oībꝰ rebꝰ noīa ꝑ ſymbolicā trāſſūptōꝫ nō ꝑ ꝓprietatē Amor idcirco cū amāte deſcribūt̉ ſub ml̓ta varietate tropoꝝ/ vt vel ſic habeat̉ manudu ctio ad īuiſibilia qͣlicūqꝫ mō ⁊ abſqꝫ faſtidio capienda. ¶ Ceteꝝ ne fortaſſis hebes aliqͥs hereret ī ſil̓itudinibꝰ qͣſi ꝓprijs. ꝓuidit doci na pietatis dare ſil̓itudines ſtatī aſpectu pͥ mo ſtultas ad lr̄am neqꝫ vllatenus credibi les. vt ꝙ capilli ſpōre ſint ſic̄ greges capraꝝ. ⁊ dentes ſic̄ greges tōſaꝝ ⁊c̄. qͣlis īpropͥetas mox īducit n̄ herere ſꝫ intelligere. hͦ eſt intꝰ le gere ſenſū altiorē ⁊ ꝓpriū ¶ Amor rurſus cō mēdat̉ hic a ſpōſo de multiplici pulcritudīe ⁊ efficacia ⁊ voluptate ſatꝭ ꝯueniēter ad finē p̄cedētis ſympſalmatꝭ Un̄ ſeptimū inchoat dragmal Egredimī ⁊ videte ⁊c̄. Eſt aūt in ſpāli qͣdruplex hͦ loco ꝑ repetitōeꝫ inſinuata amoris pulcritudo cū q̄dā admiratōe. Quā pulcra es amica mea. hͦ ē dicere. Amor meꝰ repetit qͣꝫ pulcra triplicat oculi tui colūbaꝝ Cōcludit qͣrtū nob̓ īcomp̄hēfibile/ abſqꝫ eo qd̓ intrīſecꝰ latet. ¶ Amor vt ī pͥma ꝑtitione latius expoſitū ē. Unus ē nature rōnal̓. ali us īduſtrie. terciꝰ gr̄e. qͣrtꝰ gl̓ie Quāpulcer pͥ mus qͥ factꝰ ē ad imaginē dei ⁊ ſimilitudinē. Quā pulcer ſcd̓s tāqͣꝫ actus ex pͥmo progre diēs. dū v̓o ſuꝑinfūdit̉ gr̄a/ fit ſimplificatio lōge pulcrior īſtar columbaꝝ. Quāte ꝟ̓o ſit pulcritudīs formoſitas amorꝭ ꝑ gl̓iaꝫ/ expo lita ⁊ ꝑfecta intrīſecꝰ/ latet oēs p̄ter deū. qm̄ ip̄e pulcritudo ē amorꝭ obiectal̓ qͥ lucē habi tat īacceſſibilē/ quaꝫ nullꝰ hoīm vidit. ſꝫ nec videre p̄t mō qͦ ſe videt actu īfinito. ¶ Amor ſpōſe ꝯtīet motū. ſenſū ⁊ delectatōꝫ. ſatietatē circa deū ſpōſuꝫ totū deſiderabilē. Quot qͦt igit̉ ſil̓itudībꝰ ſymbolicꝭ fiat in his cāticis ⁊ alijs circūlocutio d̓ ſuis ꝯditiōibꝰ ītrīſecis/ oīa reſoluūt̉ ad iſtas ſpiritales ⁊ paucaſ. alio qͥn lr̄a occideret ſi nō viuificaret ſpūs. Col laudatō ſiqͥdē ſenſuū carnaliū ſponſe refert̉ ad cognitōꝫ ītellectualē q̄ n̄ ml̓tiplicat̉ ꝑ or gana viſus auditꝰ olfactꝰ guſtꝰ ⁊ tactꝰ. Col laudatio p̄t̓ea motionū ⁊ diſcurſuū ſpōſe re fert̉ ad actōꝫ liberā volūtatꝭ/ q̄ nec pedes hꝫ neqꝫ līguā neqꝫ manꝰ. Collaudatio deniqꝫ pulcrirudīs ⁊ placibilitatꝭ ocl̓oꝝ variorū qͥ bus īcitat̉ ad ſenſū ⁊ motū delectabilit̓ ipſa volūtas cū ītellectu ſuo/ refert̉ ad boītatē finis vltimi dei/ circa quē mouet̉ ſentit ⁊ dele ctat̉. ſic̄ viceuerſa qͥcqͥd pulcritudīs et placi bilitatꝭ ſeu diligibilitatis mirat̉ ī ſpōſa totū refert̉ ad vnicā ⁊ radicalē pulcritudinē cha ritatis/ cū ſuis v̓tutibꝰ tāqͣꝫ ramis/ q̄ reqͥrit̉ ⁊ ſuffic̄ vt placeat ſpōſo ⁊ dicatꝭ Dilectꝰ me mihi ſuꝑ. ſufficitl ⁊ ego illi ſufficio. ꝓut in fra dicet̉ ¶ Una ē columba mea ⁊c̄. ¶ Amor D ſpōſe ꝓbat̉ delectabil̓ ex multꝭ q̄ ſpōſus oꝑa tur ⁊ laudat ī ip̄a. In qͥbꝰ dic̄ ſe delectari. iu xta illd̓. Delicie mee eē cū filijs hoīm. nō for mal̓r ſꝫ cauſalit̓. qꝛ facit effectualit̓ delecta ri. vt ē illud. Letabit̉ dn̄s ī oꝑbꝰ ſuis. Que ꝯſideratio cū p̄cedēte ſūme notāda ē ⁊ iugit̉ retinēda ne lr̄a nos d̓cipiat. Ne p̄terea neceſ ſe ſit ſingillatim exponere ſignificatōes ſym bolicas terminoꝝ q̄ ꝑ expoſitores alios di ſcuſſe ſūt/ ⁊ ī ſcītillas ſpūales euolute. ¶ Sūt aūt plura q̄ delicias amoris ſpūal̓ reddunt ꝯmēdabiles p̄ voluptate carnis. Dignitas puritas. ꝯnaturalitas ſeu ꝯformitas. ītimi tas p̄terea ꝯtinuitas. ſecuritas. Iteruꝫ me die critas vel eqͣbilitas. ſtabilitas ⁊ ſanitas. poſtremo ſatietas. ¶ Amor ſpōſe delicioſus ē. qꝛ dignus ⁊ nob il̓. purꝰ ⁊ general̓. ſeu ꝯfor mis amori pͥmo fōtali. cuiꝰ imago ē ⁊ gloria Un̄ ꝓ regula. Laus amoris creati gratuiti maxīe ē laus increati gr̄aꝫ hāc infūdētis ita ꝙ vnus ⁊ idē amor ē dei ⁊ aīe. ſed dei vt agē tis. aīe ꝟ̓o vt recipiētis ⁊ cooꝑantis ad actū Quēadmodū verecūdus eodē rubore colo ratur a verecūdia cauſaliter/ ⁊ ab ip̄a rubedi ne formaliter. Nullus em̄ ē qui neſciat dele ctationē in amore carnali nō habere digni tatē neqꝫ nobilitatē neqꝫ ꝯnaturalitatē con formē menti/ q̄ ē altior facta qͣꝫ vt in ſolis in fimis delectet̉. Nihilominꝰ ꝑ ſil̓itudineꝫ ad notā mulieris pulcritudinē allicientē ⁊ dele ctantē obiectaliter / accipit̉ formoſitas men tis inuiſibilis cū circūſtātijs delicias augē tibꝰ/ ſicut laudat̉ hic amor ſpōſe cuiꝰ eſſe can tat ſponſus oculos colūbinos ⁊ ſimplices/ capillos mūdos/ ꝓlixoſ/ ſubtiles/ ex alto de fluētes. dentes cādidos ⁊ mūdos nec īferti les. labia inſuꝑ ꝯpreſſa nō tumida nec pal lida/ ſꝫ ſic̄ vittā coccinea apta. crines ꝯpͥme re ⁊ ornare. Eloquiū p̄terea elegās. eloquiū dulce. qꝛ lex clemētie ī lingua eius. Genas qͦꝫ rubicundas ex intimo vigore. Collū for te rectū et ſtabile. Ubera grata neqꝫ tumen tia qͣſi mōs myrrhe et collis thuris. Deniqꝫ cōcludit Tota pulcra es amica mea/ ⁊ ma cula nō eſt in te. Inuitat̉ ſimul venire dece Super Cantica canticorum leſti ꝯuerſatōe. q̄ ſil̓is ē mōti lybani. cuiꝰ int̓ p̄tatio notat cādidationē/ vt coronet̉ eterna plene felicitatis iocūditate. deuictis ex om̄i ꝑte ꝯtradictiōibꝰ hoſtilibꝰ que notāt̉ ī Ama na/ ſanir ⁊ hermon / ẜm interp̄tatiōes ſuas. E In leonibꝰ inſuꝑ ⁊ pardis. ¶ Amor ꝓinde tā te v̓tutis eē p̄dicat̉. vtl ī vno oculorū ſuoꝝ/ ⁊ in vno crine colli ſui wvulnerauit cor oīpo tētis. qd̓ vtiqꝫ cor vel nullū vel non vulnera bile ꝯſtat eē. Sed hec oīa ꝑ ſil̓itudinē dicta ſunt nō ꝑ ꝓprietatē ꝓut ⁊ cetera q̄ repetūt̉ et adducunt̉ ī delicijs ſpōſe/ qͣlia ſunt pulcritu do māmarū ⁊ vberū cū odore vnguentorū/ ſuꝑ oīa aromatal Labia inſuꝑ qͣſi fauus di ſtillās. Sub lingua qͦꝫ mel ⁊ lac̄. ⁊ odor ī ve ſtimētis ſicut odor thuris) qꝛ veſtimēta con uerſatōis honeſte/ redolēt ſacrificiuꝫ celeſte. Et qm̄ plurimū cōfert ad delicias ſpecioſi tas amenitaſqꝫ locoꝝ laudat̉ ſoror ⁊ ſponſa ſicut L ortꝰ ꝯcluſus Iſecurus ab incurſibꝰ va ſtātiū beſtiaꝝ. Et ſicutl fons ſignatꝰ) nō ꝑ turbatꝰ l cuius forti cū fontel ſut emiſſioneſ tanqͣꝫ ꝑadiſus malorū punicoꝝ cū pomoꝝ fructibꝰ vl̓r cū oībꝰ aromaticꝭ arboribꝰ. et lignis lybani/ ex qͥbꝰ fertilitaſ v̓tutū donoꝝ btītudinū cū fructibꝰ ſpūs īſinuat̉. ꝯcluden do ꝯtinuā/ īdefectibilēqꝫ gr̄aꝝ mūdiſſimā ⁊ inſuꝑabilē copiā ex alto cū impetu. cui nihil paluſtre p̄t obſtare/ venientē. ¶ Amor inſuꝑ miras hꝫ delicias ex intimitate obiecti. ꝯti nuitate ſubiecti. ſecuritate ſpei. Itaqꝫ ſecu ra mēs ſic̄ iuge ꝯuiuiū. qͣli ſecuritate gaude bat apl̓s. Certꝰ inqͥt ſuꝫ qꝛ neqꝫ mors neqꝫ vita ⁊c̄. Cōtinuitas p̄terea vel īuariabilitas ſubiecti ītelligibil̓/ pl̓imū ꝯfert ad ſtabilita tē delectatōis. qͦ ꝯͣ ſubiectū delectatiōis libi dīoſe vel carnal̓ ī ꝯtinua mutatōe iocūdita tē eādē ꝯtinuare n̄ p̄t. qͦ fit vt variata diſpoſi tiōe ſenſus orgāici variet̉ effectꝰ vt cadat ī fa ſtidiū vel abominatōꝫ qd̓ mō cauſabat dele ctatōꝫ. ſic̄ ī cibis ⁊ potibꝰ ⁊ venereis. ī odori bus ⁊ cātilenis. Ꝙ ſi delectatōnes ſpūales recipiāt trāſmutatōꝫ circa diuīa ⁊ ꝑpetua. hͦ nō ē de ꝑ ſe ſubiecto aīe ſꝫ d̓ ꝑ accidēs ex cō nexione ad corpꝰ ꝓ tꝑe vie. Sꝫ ponamꝰ qͣli ter erit ī gl̓ia corpꝰ plene obſeq̄ns eē rōi nec paſſiōabilit̓ diſcraſiabile. gaudiuꝫ aīe d̓ deo ctiā in enigmate viſo ⁊ amato eſſet ꝑpetuuꝫ. ¶ Amor poſtrēo ſerenitatē ꝯciliat. ſaītatē cō fert. affert ſatietatē. Cōtraria ſūt ī amore car nali/ turbiditas/ īfirmitas/ īſatiabilitas. Rō diuerſitatꝭ ē ꝯformitas boni amorꝭ ad pͥmā regulā charitatꝭ ad deū ī bono amore. diffor mitas aūt ī malo. Quis aūt reſtitit deo ⁊ pa cē habuit? Sꝫ neqꝫ pax īpijs ait dn̄s. ſꝫ hoī bus bōe volūtatꝭ. Eſt āt bona volūtas tua dicēs ex ſnīa deo. Fiat volūtas tua ſic̄ ī celo ⁊ ī t̓ra. Suꝑ qͣ ꝯformitate maxīe ad volūta tē ꝑmiſſiōis q̄ magꝭ īdigͣtio ē ⁊ pͥuatio qͣꝫ vo litio vl̓ poſitio. q̄dā alibi notata ſūt ī vulgari c Incipit ſympſalma ſeptimū. in quo ponunt̉ qͥnqꝫ ꝓprietates .ſ. xxxij. xxxiij. xxxiiij .xxxv. ⁊. xxxvi. Ormit amor/ liq̄fit/ paſſus qͦꝫ F vulnera languet. Laudat dile d ctū/ iactat amiciciā ¶ Amor lo qͥt̉ Ego dormio ⁊ cor meū vi gilat. ſſꝫ velut ī diapſalmate re cogitemꝰ ordinē Collaudata fuerat p̄cedēti ſympſalmate multipl̓r ſpōſa vſqꝫ ī finē qͣrti capl̓i/ vbi ꝯcluſerat ſpōſꝰ optabūdꝰ īmo īꝑi oſusl ſurge hͦ ē diſcedel aqͥlo ſqͣſi ligās aqͣs vētꝰ gelidꝰ delicijs ꝯͣriꝰ amoroẜlet veni au ſter calētes ſpirās aurasl ꝑfla ortū meū. Iqͥ ꝓculdubio ſil̓ ē ortus aīe. de qͦ ī Eſa. Et erꝭ ſic̄ ortꝰ irriguꝰ ⁊ ſic̄ fons aqͣrū ſapīe ſalutarꝭ. cuiꝰ nō deficiēt aq̄ viue ſaliētis ī vitā eternaꝫ ꝯſone ad tertū pͥus expoſitū l Et fluant aro mata illiꝰ qͦ ꝑflāte diſcedunt fātaſmata. dāt̉ chariſmata. reſonant idiomata. voces diuer ſas int̓onāt ⁊c̄. ¶ Amor dehīc ſpōſe ꝯgͣtulās letus ⁊ aſſentiens. Incepit octauū dragma dicēs ⁊ optās ¶ Ueniat dilectꝰ meus in ortū ſuū lefficiēter. meū tn̄ effectualit̓ vl̓ ī effectu Porro finis inuitatōis eſtl vt comedat fru ctū pomoꝝ ſuorū l.i. comedere faciat. nunc vt pluries expoſito. Rn̄det dilectꝰ applau dēs ⁊ blādiēs ¶ Ueni ī ortuꝫ meū ſp̄ueniens votū tuūl ſoror mea lex affinitate pr̄na ẜm diuītatē. ⁊ mr̄na ẜm hūanitatēl ſpōſa mea. I in fide ⁊ charitate. ī miſcd̓ia ⁊ miſeratiōibꝰ. ī iudicio ⁊ iuſticia ī ſempiternū Meſſui ſcol ligēs (myrrhā meā bone oꝑatōis/ q̄ ſic̄ ele cta dat ſuauitateꝫ odoris. qm̄ ab om̄i fetore vane glorie putreſcētiſqꝫ luxꝰ aliena eſt lcuꝫ aromatibꝰ meis) virtutū ⁊ donorū ſuauiſſi misl Comedi qꝛ comedere te feci l fauū cū melle meo) qm̄ ex hūanitate mea et diuītate cibꝰ ꝓcedit amorꝭ. ſil̓r ⁊ potus vini deitatꝭ cū lacte hūanitatꝭ. Sequit̉ ꝓinde qͣſi generalis nimiūqꝫ liberalis inuitatiol Comedite ami ci ⁊ bibite qꝛ menſa ſapīe parata eſt let ine briamī chariſſimi. Sicut plus ē eē chariſſi mū qͣꝫ dūtaxat amicuꝫ. ita maius ē inebriari qͣꝫ ſolū bibere. Tunc intelligēdū eſt ſpōſam Sympſalma ſeptimum XLIX tanqͣꝫ vere chariſſimā ī delicijs ꝓut infra lau dat̉ obdormiſſe p̄ ebrietate ſpūs ⁊ dixiſſe qd̓ ſequit̉ ī nono dragmatel Ego dormio ⁊ cor meū vigilat. ¶ Amor īcipit hic ſeptimū ſym pſalmā dormire ſe dicēs et cor ſuū vigilare. Felix ſoporatus cū tali vigilia Quantū pu tas differat a ſomno veteris hoīs ⁊ carnalis Fumāt ex corde ⁊ ſtomacho vſqꝫ ad cerebꝝ vbi eſt ſedes ꝓxima ſenſus cōis/ qͥ vocat̉ ab Ariſtotele pͥmū ſenſitiuū. Fumāt īquā exha. latiōes que ex frigiditate cerebri reꝑcuſſe fi unt graues/ ⁊ groſſicie ſua oppilāt vias ſen ſuū. qͦ fit vt ſpūs aīales ſenſitiui/ qui ſentire dāt inſtrumētaliter/ trāſire nō pn̄t. Fiet p̄te rea quies ⁊ ceſſatio ſenſualiū oꝑationū fati gatarū ex vigilia. Neqꝫ iā res vident̉. ſed vl̓ nihil vel earū ſimulacra qn̄qꝫ ſomniare con tingit Fit deniqꝫ ꝯfortatio ſpirituū natura liū ⁊ vitaliū. ¶ Amor ꝟ̓o noui hoīs ſomnū patit̉ ⁊ ſomniū/ ex illumīatōibꝰ deſuꝑ adu nientibꝰ/ qn̄ vere res aſpiciunt̉ aut ſentiunt̉/ eterne .ſ. et fantaſie rerū mutabiliū ceſſant il ludere Reuera nōne tꝑalia ſi ꝯferāt̉ eternis/ illa potiꝰ ſiml̓acra rerū dicenda ſunt qͣꝫ vere res. Ceſſant autē hm̄oi tēꝑalia cogitari / qn̄ dormit amor ꝑ ꝯtemplationē. Sed cor mē tis vigorat̉ vt vigilet ad inſpiciendū ſempi terna dilecti ſecreta. qͥbꝰ alloquit̉ dilectā au dire potentē. qꝛ dormit a terrenis. ⁊ vigil eſt G ad dn̄i celeſtis aduentū l ¶ Uox inqͥt dilecti mei pulſantis. Sic ī Apocal̓. ꝓteſtat̉. Ec ce ſto ad oſtiū ⁊ pulſol Aperi inqͥt mihi ſblā diens ex quadruplici noīe totaliter amoro ſo ſatꝭ expoſito vel exponēdo Soror mea amica mea. colūba mea. immaculata mea Dehinc intelligēdū ē cur vocet et pulſet? Ni mirū vt feruētior ꝑ exercitiū ſuſcitet̉ amor qͥ notat̉ aliquantiſper ex ocio tepeſcere. Pro pterea trāſfigurat ī ſe tēporē iſtuꝫ dilectꝰ di cēs loꝛ caput meū plenū ē rore qͥ vtiqꝫ frigi dus ēl ⁊ cyncīni mei capilli .ſ. cogitationū intētionū criſpātes et in altū recurui ꝓ deſi derio celeſtiūl guttis noctiū) q̄ tn̄ rore ſil̓es ſunt. aut ros ipſe ꝯſonāt hīc ītelligētie nr̄e. ⁊ ſi multiplet̉ altera ſit rn̄ſio more dormitā tis ⁊ quaſi ſomniculoſe pigreqꝫ vigilantis. ¶ Expoliaui me tunica mea ſcuraꝝ forenſiū quō īduar illa? Laui pedes meos affecti onū a luto ⁊ puluere fantaſmatūl quō inqu nabo illos Iambulādo rurſus ꝑ vias t̓reſtr um. ¶ Amor qꝛ nō ſatis excitatus a voce vi det̉/ tāgit̉ a manu. Senſit hͦ amor ip̄e iā fa ctꝰ alacrior ex tremore diſplicēdi cū ſollicitu dine ꝯplacēdil Dilectus inqͥt meꝰ miſit ma nū ſuā que ē vis oꝑatiua ītimal ꝑ foramē occultū aīe penetrās et illabēs vſqꝫ ad vētrē q̄ inferius amoris ſedē hꝫ Surrexi ꝓximi or ī amādol vt aꝑirem dilecto meo nedum vocāti iā ⁊ pulſanti/ ſed interiꝰ oꝑanti Ma nus mee ſquatinus eēt puriores ad ample xum ſpōſil ſtillauerunt myrrhā pͥmā cōinqͥ nationis expulſiuā( ⁊ digiti mei diſcretiōis tenētes prolē ob ſil̓em cam ne corrumꝑetur oꝑatiol myrrha ꝓbatiſſima ꝓbata ex indu ſtria v̓tuoſe pnīe ⁊ venie. ꝓbatior ex ꝯſecuti one gr̄e. ſed ꝓbatiſſima ex certa ſpe gl̓ie. Uel ꝓbata ꝑ fidē. ꝓbabilior ꝑ ſpeꝫ. probatiſſima ꝑ charitatēl Peſſulū oſtij mei) qd̓ alit̓ noīa tur vectis verreul gallicel aꝑui dilecto meo. qꝛ rigorē oēm oſtiu mei cōſenſus obcluden tem amoui At ille declinauerat atqꝫ tranſie rat. Ita vulgo dicit̉. Qui nō vult dū pōt/ n̄ poterit cū volet. Nunqͥd nō iuſta ē talis ingͣ te tarditatis mulctatio. Que tn̄ ꝯuertitur ⁊ cooꝑat̉ in bonū future ſolricitudinis ampli oris. ¶ Amor itaqꝫ ⁊ ſi dicat peſſulo amoto/ H aꝑtoqꝫ oſtio. ꝙ dilectus declinauerat atqꝫ trāſierat. nihilominꝰ multū ꝯfitet̉ vocē/ pul ſum ⁊ tactū dilecti valuiſſe. Aīa mea inqͥt li quefacta ē vt dilectꝰ locutus ē. Nō excludit pulſū cū tactu. qͦrū vehemētior v̓tus eē ſolet qͣꝫ ſolius vocꝭ. Quid aūt ſit iſta aīe liq̄factō ꝯiecturamꝰ ex materiali qͣlis ſit ī niue. qͣlis ī cera recenti ad ſolares radios. qm̄ fit ſeꝑatō partiū etherogeniarū ab homogeneis ⁊ ecō tra. ⁊ qd̓ remanet nō ſe ꝯtinet iā ſub termīs ꝓprijs ſed alieniſ. vt in ꝯtinēte vaſe ſeu loco Fit ꝑ ꝯtrariū in multis obduratio/ q̄ cedere neſcit agēti ſe penetrare conāti. Ideo cecus amor igneus/ maxīe ſpirital̓ et celeſtis facit liqueſcere cor piū vt tenerū male habebit in nouiſſimo. Porro duricies iſta quō cauſet̉ ⁊ qͥd eſt illud apl̓i. Deus cuiꝰ vult miſeret̉/ ⁊ quē vult indurat. nō mediocris ē q̄ſtio. Si quidē deus neminē deſerit/ niſi pͥus deſerat̉ ꝑ auerſionē ab eo ⁊ pctm̄. ſed deſertiōe facta cadit hō ī ꝓfundū et ꝯtēnit. Cōtemnēti ꝟ̓o deus nō dat gr̄am ſed reſiſtit Ac ꝓinde non emollit̉ cor nec liqueſit ad gr̄e ſuſceptioneꝫ. tādē pena dānatōis infligit̉ ⁊ obduratio cō firmat̉. Cauſa igit̉ obduratiōis eſt volūtas auertēs/ ⁊ hec initiat. volūtas reſiſtēs/ ⁊ hec ꝯtinuat. culpa promerēs/ et hec ꝯfirmat. de us gratiā nō dans / ⁊ hec nō liberat. deus iu ſte puniēs/ ⁊ hec ordinat. ¶ Amor patit̉ vul neral. Inuenerūt me cuſtodes Iinquitꝭ. qui Super Cantica canticorum circūeunt ciuitatē Ciuitas ⁊ ſi poſſit in bo nū accipi cū cuſtodibꝰ ſuis angel̓ ⁊ p̄latꝭ. qͦ rū bone ſūt ꝑcuſſiōes ⁊ vulnera ſctē ꝯpūctō nis amoto pallio vanitatis. Attn̄ cuſtodes iſti qͥ circūeūt/ ītelligi pn̄t d̓ peſtifera gēte il liꝰ ſathan. qͥ circūit terrā et ꝑambulat ciuita tē peccatricē. ī cuiꝰ medio ſūt iniqͥtas ⁊ dol ⁊ babylonica ꝯfuſio. In qͦ ſenſu ſi textꝰ pn̄s accipit̉/ ꝯſeq̄nter ſpōſa zelās amorē ſpōſi in currit vt fit intercurrēdū. ī aſpectu ꝯfuſiōis horribil̓. qꝛ videt iniqͥtatē ⁊ ꝯͣdictōꝫ ī ciuita te. qͥd vulneret̉ ſentiens cū apl̓o. Quis infir mat̉ ⁊ ego n̄ īfirmor? Quis ſcādalizat̉ et ego nō vror. Sic em̄ pentapol̓ peccatrix afflige bat neqͥſſimis oꝑbꝰ aīaꝫ iuſti loth. nō flagel lis corꝑalibꝰ ¶ Eſt aūt apd̓ Eſaiā palliū lau dis qd̓ dādū erat ꝓ ſpū meroris. nūc autē ex aduerſo ꝯcipit zelus amorꝭ ſpm̄ merorꝭ ſub lato pallio laudis. Nā quō cātaret canticuꝫ dn̄i ī terra babylōis aliena ¶ Amor p̄terea qͦ ad ꝓprietatē alterā/ lāguet exclamās ¶ Adiu ro vos fortꝭ obſecratiol filie hierl̓m. ſſuꝑne ciuitatꝭl ſi inueneritis dilectū īmo qꝛ vobiſ cū ēlvt annuncietꝭ ei qͥ nouit oīal qꝛ amore lāgueo. Sane qꝛ ledit̉ amor ⁊ honor ip̄ius/ neq̄o n̄ lāguere. qm̄ nullū valeo p̄ſtare reme diū. zelꝰ em̄ domꝰ ſue comedit me. Et qꝛ tot mala q̄ video tollere n̄ valeo/ cū lāguore tole ro ⁊ gemo. Heu mihi qꝛ incolatꝰ meus ꝓlō gatus ē/ ⁊ habitaui cū habitātibꝰ cedar tene braꝝ harū. neqꝫ patet vobiſcū celer īgreſſus ad dilectū. Cupio em̄ diſſolui ⁊ eſſe cū xp̄o. Cupio ciuitatē turbidā deſerere corꝑis mei vt libera fiat mihi ꝑtractatio ſūmi boni ſati ans ⁊ qͥetās. Eſt igit̉ cā lāguorꝭ mei ex vni co amore ſuo duplex. qm̄ ledit̉ a p̄uaricato ribꝰ. neqꝫ mihi plene poſſidēdꝰ cito dat̉. Fi at vtinā lāguor iſte mihi ī mortē qͣlis ē illa iu ſtoꝝ. ¶ Amor ſpōſe qͦ ferueat ampliꝰ ⁊ felicit̓ lāgueat/ ꝑflat̉ interrogatōibꝰ filiaꝝ hirl̓m qͣi neſciarū. vt ē illd̓. Adā vbi es? vel potiꝰ illd̓ ad mariā amore lāguētē. mulier qͥd ploras? Qual̓ ē dilectꝰ tuꝰ lex dilecto. Amas em̄ ꝑ amorēl O pulcerrima mulieꝝ qͣlis ē dilectꝰ tuus qꝛ ſic adiuraſti nos. Rn̄dens ꝓtinus amor ꝓ ꝯditōe ſua laudat dilectuꝫ ex viuaci colorelqꝛ cādidus ⁊ rubicūdꝰ lex ſingulari decorel electꝰ ex milibꝰ ſex ornato v̓ticel ca put eiꝰ aurū optimū cuiꝰ lcome ſūt ſic̄ elate palmaꝝ fortes .ſ. ī altū dilatate cogitatōes. ſic̄ exaltat̉ celū a terra. cogitatiōes aūt hoīm vane ſūt. Et qm̄ abditiſſime ſūt cogitatiōes dei. neqꝫ ꝯp̄hēdi pn̄t. dicūt̉ lnigre ſic̄ coruꝰ Ceterū ꝯmendāt̉ oculi ſapīe eius ex colūbi na ſimplicitate mūdiſſima et lactea. Et qm̄ ꝓfunda fluuioꝝ ſcrutāt̉ habitāt iuxta fluen ta ſcpͥturaꝝ pleniſſimal. Gene illiꝰ ſūt lorna mēta faciei formoſe ac redolētesl ſic̄ aureole aromatū ꝯſite a pigmentarijs. labia eiꝰ qͥbꝰ enarrat ſcīam labia ſuntꝭ diſtillantia) mode rate ⁊ abſqꝫ vlla putrefactōis label mirrhaꝫ pͥmā) vt ē illud cuꝫ ſil̓ibꝰ. Btī pauꝑes ſpū. ⁊ mites. ⁊ qͥ lugēt. ⁊ qͥ nō hn̄t hic ꝯſolatōꝫ ſuā. ſꝫ flēt ⁊ eſuriūtꝭ Manus virtutꝭ executiue ſūt tornatiles. lꝑ agilē eqͣbilitatēl auree per ſapīaml plene hyacinctꝭ celice ꝯuerſatōnis Uēter qͥ vim vel memoratiuā vel generati uā ſpūaliter ſignificat ꝭ eburneus lē ꝑ cando rē caſtitatꝭ nō vrentꝭ/ ⁊ ꝑ ſaphyrorū p̄cioſoꝝ diſtinctōꝫ ī celicꝭ donis Crura illius) vſqꝫ ad pedū firmitatē ſignāt vias greſſuū diuīo rū ẜm miſcd̓iaꝫ et ꝟitatē ſub typo colūnarū marmoreaꝝ l ſūt ſuꝑ baſes aureas inflexibi lit̓ ſtabilite. Spēs eiꝰ) cādorē puritatꝭ odo rifere geritꝭ vt lybanꝰ. kl electus Iē int̓ alios ſic̄ cedri ꝓceritate ſunt īputribilitateqꝫ lau dabiles. Cōmendat̉ lguttur illius ſuauiſſi mū in vi ſpiratiua/ ſonatiua ⁊ diſtributiua ad īferiora corꝑis mēbra. Et qͥd ꝑ multa fie ret moroſa dinūeratio ltotꝰ deſiderabilis ¶ Amor ad extremū qꝛ ſublimiꝰ aſcēdere nō poterat ſubiūgitꝭ Tal̓ ē dilectꝰ meꝰ ⁊ ip̄e eſt amicꝰ meus filie hierl̓m. dilectio dicit ama tionē ex electōe. ſꝫ amicicia addit reamatōeꝫ ⁊ mutuā cōicatiōꝫ. Rurſus qꝛ ſpōſus ſumit̉ a ſpōſa nedū ꝓpter cōicatōꝫ/ ſꝫ ad filiorū ge neratōeꝫ. Ubi fūdat̉ cōicatio nature ẜm ori ginē filij vel filioꝝ a pr̄e Preterea vxor in eo dē gͣdu videt̉ eē ponēda. qͣꝫtū ad amorē beni uolētie cū filijs. ẜm quā cōicatōeꝫ magꝭ dili git̉ filiꝰ qͣꝫ pr̄. qꝛ filius ē aliqͥd eiꝰ. nō autē pr̄ Preſumit igit̉ ſctā fiducia multū de deo di lecto. ip̄a diligēs ſponſa cū addit. Et ip̄e eſt amicꝰ meus filie hierl̓m. qꝛ diligit ⁊ diligit̉ ⁊ ī ſecretꝭ cōicat. Plꝰ deniqꝫ videt̉ dictura fuiſ ſe ſi iūxiſſet/ ⁊ ip̄e frat̓ meꝰ. Quid p̄terea ſi di xiſſet. ⁊ ip̄e ē ſpōſus meus? Quid demū ſi ve lut excedēs audaci v̓bo ꝯcluſiiſꝫ. ip̄e ē filiꝰ ⁊ puer ⁊ mīſter? Nōne dixiſſet talia ꝯformiter ad ſpōſū ſic loq̄ntē ⁊ laudātē. nedū ſpōſā pul cerrimā ⁊ īmaculatā. ſꝫ oēm generalit̓ qͥ fece rit volūtatē pr̄is ſui qͥ ē ī cel̓. Sane ſuffecit ei fortaſſis laudatio nō ꝓprij ſed alieni oris/ ſpōſi ⁊ ſuorū paſtoꝝ ⁊ doctorū quaſi panym phorū inter ſpōſaꝫ ⁊ ſpōſū qͥ ſpōſā vocāt v̓ bigenā ſeu deigenā ⁊ ita dei matrē. Ambro. Sympſalma octauum IC IR IC IR Hiero. Aug. Bern̄. cuꝫ ſil̓ibꝰ. quoꝝ ſcripta patēt/ ⁊ rō certa ꝯuincit ex dignātiſſima co habitatione ſponſi cū ſpōſa/ ⁊ eiuſdē ꝑ gr̄e ſe mē fecūdatiōe nō ab altero nec de altero qͣꝫ de ſeip̄o/ vt audeat dicere ſpōſa ī ſuꝑaduētu ſpūſſancti. Et ī obumbratōne v̓tutis altiſſi mi. filiꝰ meꝰ es tu. ego hodie genui te. in die deſpōſatōis mee / ⁊ leticie cordis mei. Quid hͦ mirabiliꝰ. Uel dicere deo. Cibꝰ meus es tu/ ego hodie comedi te. Finit Incipit ſympſama A octauū. in qͦ ponunt̉ qͥnqꝫ ꝓprietates .ſ. xxx vij. xxxviij. xxxix. xl. ⁊. xli. Capitulū. vi. Ungit amor ſoli ſolꝰ/ ꝑfectꝰ et ē par Aurore/ nitidꝰ ordīe ter ribil̓. ¶ Amor vnꝰ ⁊ vnicꝰ/ ſim plex / ꝑfectꝰ ⁊ electꝰ inſinuat̉ cū dicit̉ circa mediū ſexti capituli ¶ Una ē colūba mea) ſimplificata videlicꝫ ꝑ ſpm̄ ſctm̄l ꝑfecta mea ſcui nihil deeſt eoꝝ qͦꝝ eē ꝑticeps debꝫ. Que p̄tētea iūcta ē mihi ꝑfe cte ⁊ fini ſuo. Tūc em̄ ꝑfectū ē vnūqd̓qꝫ cuꝫ finē vltimū ſuū fuerit aſſecutū. ſic̄ ex oppoſi to om̄e illud vanū eſt qd̓ fine ſuo caret. Pro pterea vani ſunt oēs hoīes ī qͥbꝰ nō eſt ſapīa que ipſoꝝ finis ſtatuta ē. ¶ Sequit̉ ¶ Una ē mr̄i ſue electa genitricꝭ ſue. Mat̓ ⁊ genitrix ſpōſe recte intelligit̉ eadē increata ſapīa cuiꝰ filia eſt mēs anagogice ſurſū acta Nā qͥ ſpū ſapīe agunt̉/ hi filij dei ſūt Uiderūt illā filie ⁊ btīſſimā p̄dicauerūt regine/ ⁊ ꝯcubine lau dauerūt eā Pēdet hec ꝑs ab illa p̄cedēti. ſe xaginta ſūt regine / ⁊ octogīta ꝯcubīe/ ⁊ ado leſcētulaꝝ nō ē numerꝰ. q̄ hic pn̄t intelligi fi lie nūcupari. ¶ Seqͥt̉ vox admirātiūl Que ē iſta q̄ ꝓgredit̉ qͣſi aurora ꝯſurgens/ pulcra vt luna/ electa vt ſol/ terribil̓ vt caſtroꝝ acieſ ordinata? HHec ꝓ ꝯtextu pn̄tis octaui ſym pſalmatis trāſcurſa ſic ꝯiūgamꝰ ad p̄ceden tia tāqͣꝫ ꝓ diapſalmate. ¶ Amor fidēt̓ auſus ē dicere poſt deſcpͥtas dilecti ꝓprietatesl et ip̄e ē amicꝰ meꝰ filie hierl̓m Subiūgunt ad incēdij fomētū crementūqꝫ petitionē Quo abijt dilectꝰ tuꝰ o pulcerrima mulierū. qͦ de clinauit dilectꝰ tuus ⁊ queremꝰ eū tecū Nō itaqꝫ petūt ꝓpter ſe quē libere poſſidēt in hie ruſalē celeſti. ſed ad ſponſā. id̓o iūgūt ltecū Rn̄det amor ī pͥncipio ſexti capl̓i Dilectus meus deſcēdit in ortū ſuū qͥ ē ſub celeſti hie ruſalē quo ad vniuerſos et ſingulos qͦs gr̄a facit eſſe quaſi ꝑadiſuꝫ in bn̄dictiōibꝰ (vt ibi paſcat̉ in ortis et lilia colligat. ad aureolam aromatū. que oīa ſunt bn̄dictōes meritorū. quibꝰ paſcit̉ dilectus/ ⁊ q̄ colligit qn̄ remūe rat. ¶ Amor rurſus qͣſi delectatꝰ ꝯfabulatiōe ꝓlixiori ad filias hierl̓m narrat ī ardore ſim plici cordis laudes ſuas ſibi prius attribu tas a ſponſo cū redditiōe multiplici. Et ita p̄cedit huiꝰ totus capl̓i. vi. ⁊. .vij. ꝯtextꝰ qua ſi ſua ſit alternata narratio/ vſqꝫ principium octaui. vel paulo ante vbi decimū et vltimū dragma incipit ꝑ collocutionē noīatiꝫ ad di lectū ⁊ ipſius rn̄ſionē. Nos aūt ex ipſis tria partiti ſumꝰ ſympſalmata ſub triplici verſu nouiſſimo. ¶ Amor igit̉ colloquiū habēs cū filiabꝰ hierl̓m que vicē gerūt paranympho rū inter ſponſū ⁊ ſponſā nō vt inſtruat eos/ ſed vt deſiderio ſuo ſatiſfaciat et doceat̉. cōti nuat rn̄ſionē ad interrogationē factā. immo diffuſa v̓boſitate ſepius interrupta dilatat eā Ego inqͥt dilecto meo. lintēdol ⁊ dilectꝰ meus intēditꝭ mihi/ qͥ paſcit̉ inter lilia can didoꝝ meritorū ab eo mihi magnifice colla toꝝ/ ex quibꝰ me collaudat dicēs lpulcra es amica mea et decora ſicut hierl̓m) ad cuiꝰ ex emplar formata ſum atqꝫ pacifica. Qd̓ ſi fi dēter dixerim pͥus/ ⁊ iſte ē amicus meꝰ. noli te mirari/ qm̄ me dignat̉ totiēs amicā noīa re. cuiꝰ iudicio ⁊ dono v̓tutū ſuaꝝ dicor Iter ribilis vt caſtroꝝ acies ordīata. ¶¶ Amor ite L rū ꝯtinuat narrare v̓ba dilecti ad eā ¶ Auer te inqͥt oculos tuos a me quoꝝ vnꝰ ē diſcre tiuꝰ ſeu ſpeculatiuꝰ. alter exꝑimētatiuꝰ ſeu p̄ cticusl qꝛ ipſi auolare me fecerūt) dicit̉ ī pͣs. Accedit hō ad cor altū ⁊ exaltabit̉ deꝰ. Hoc verbū eſſe pōt pn̄tis intelligētie de auolatio ne dilecti/ qͥ ſublimior ſemꝑ apparet. q̄ vide ri ſollicitudine querit̉ ampliori. ponit em̄ te nebras latibulū ſuū. Sequit̉ laus capilloꝝ dentiū ⁊ genaꝝ/ ꝓut ſupͣ. iiij. capl̓o. ¶ Seqͥ tur deniqꝫ materia pn̄tis ſympſalmatis iaꝫ aꝑtal Sexaginta ſunt regine ⁊c̄ vſqꝫ. deſcē di in ortū ⁊c̄. Fecūdus ē iſte textꝰ ī ſentētijs ſi deberēt ſingula diſcurri. q̄ oīa reducūt̉ ad vnitatē amoris ⁊ multiplicitatē eiꝰ. ¶ Uni tas obiectalis ml̓tiplicitas formalis ē. vni tatē exp̄ſſit apl̓us cū totiēs dixit. Unū cor pus. vnꝰ ſpūs. vna ſpes vocatōis. vnꝰ dn̄s. vna fides. vnuꝫ baptiſma. vnꝰ deus ⁊ pater oīm. Et iterū. Unū corpus ⁊ vnꝰ panis ſu mus. Et vniuerſalit̓ ī euāgelio Ioh̓is ꝑ to tū. Et qͥd pōt cōpēdioſius dici qͣꝫ illud apl̓i Qui adheret deo vnus ſpūs ē? Quinīmo il lud xp̄i de manducāte et bibēte carnē et ſan guinē ſuū ſacramētalit̓. In me manet ⁊ AA Super Cantica canticorum in eo. Ceteꝝ notati ſunt ſtatus varij in ado leſcētulis. ꝯcubinis. reginis. Illuſtratōnes inſuꝑ varie ī aurora. luna ⁊ ſole. Cōcluſa ſūt tandē oīa in ordine ſeu coordinatiōe chari tatis. qm̄ prius dictuꝫ erat. ordinauit in me charitatē. Nūc iterū repetit̉/ ⁊ poſtmodū qͣn tū valeat ordo charitatis ⁊ amoris dicēdo. terribilis vt caſtroꝝ acies ordinata ¶ Amor ſi ordinatus ſit nihil fortius ⁊ inimicis ter ribilius ē. Cōſiſtit aūt ordo amoris ad deū ad ſe. ad proximū. Deriuat̉ īſuꝑ ordo iſte ab ordine tā ſuꝑceleſti beatiſſime trinitatis/ qͣꝫ celeſti angelice dignitatis. Et iſte ordo ſub celeſtis dicit̉ monaſticus ī hoīe ſingulariter Eccl̓iaſticus ī politia ſpūali. politicꝰ in regi mine tꝑali/ de quibꝰ nō eſt hic dicendū ꝑ ſin gula/ niſi ꝙ generalis iſta pōt regula dari ꝙ nihil abſqꝫ ordine alicubi pulcꝝ ē. nihil pla cēs. nihil ſtabile. Sunt a btō Dionyſio tra dite (ſicut credit̉ reuelāte Paulo) celeſtes or dinū angelicoꝝ hierarchie. Sūt ad exēpla eaꝝ tradite ſubceleſtes hierarchie. tres mōa ſtice ī eodē hoīe ẜm metaphorā. ſicut loquit̉ Ariſto. ⁊ ꝑ tropologiam/ ſicut loquit̉ theolo gus iūcta ſiml̓ anagogia. Tradita ē hierar chia ſubceleſtꝭ eccl̓iaſtica ꝑ allegoriā/ maxi me iūcta tropologia. Tradita ē etiā ſubcele ſtis hierarchia tꝑalis/ maxīe ꝑ tropologiaꝫ incedēs. Porro hierarchia ſubceleſtꝭ mona ſtica ⁊ eccl̓iaſtica/ magis ſpectat ad ſympſal ma p̄ſens ⁊ duo ſequētia ¶ Qua ī re poſſet in troduci tota traditio Dion̄. de angelica hie rarchia. ca. x. cū expoſitōibꝰ ſuis. Cradūt eī ꝙ in hoīe quolibet nouē officia vel ordines celeſtium angeloꝝ reꝑiri debēt. Infima hie rarchia ẜm naturā. Media ẜm induſtriam Tercia ⁊ ſup̄ma ẜm gratiā. Multi ſuꝑ hoc ordine ⁊ hierarchijs multa tradiderūt ꝓ ſuo qͥlibet ſenſu ⁊ ingenio. Deniqꝫ redeūt oīa in vnā de portōibꝰ aīe hūane ſnīam cū ſuis ha bitibꝰ ⁊ actibꝰ cū relatōe. Pret̓ea ad formalē obiectoꝝ rōem. qm̄ bonū ē obiectal̓ rō ſoliꝰ dei. ⁊ finis vltimꝰ ē. ⁊ hec in arce reponit̉ vbi mēs amat arce manēs vnica vnicū ſola ſolū deū. Proinde rō ſuꝑior hꝫ ꝓ obiecto ſeip̄aꝫ. ⁊ res ſpūales abſtractas ſic̄ angelos/ ſubſeqͥ tur inferior rō. deducēs ex ſuꝑioribꝰ princi pijs ꝯcluſiōes ſcibiles. Et ex inferiori ſenſu alitate ſenſatōes exꝑimētales ſenſuū exterio rū ⁊ interioꝝ. Circa qͣs ſenſatōes ⁊ ex qͥbus inferior hierarchia ꝯſtituit̉ ſicut ex rōne infe riori media/ ⁊ ex ſuꝑiori ſup̄ma. Prima per naturū. ſcd̓a ꝑ induſtriā. tercia ꝑ grāꝫ iuncta induſtria. Suꝑ quas om̄s collocat̉ mēs in arce ſyon tanqͣꝫ imago ⁊ gl̓ia et ſil̓itudo q̄dā btīſſime trinitatis. Amor ordinatꝰ hꝫ in qͣli bet hierarchia quādā ſpeciem trinitatis ẜm maius ⁊ minꝰ. Hierarchia ſiqͥdē mētis ī ar ce ſyon tāqͣꝫ ſuꝑceleſtis imago. īmo ⁊ deifica tio pure gratuite ſigillata ſignata ⁊ tracta hꝫ deū/ nedū ꝓ cā vel pͥncipio efficiēte quemad modū res oēs hn̄t. nedū ꝓ cā vl̓ pͥncipio for māte/ vel obiectalit̓ ⁊ vitalit̓ īmutāte. quēad modū capaces ſūt oēs creature rōnales ẜm memoriā. intelligētiā ⁊ volūtatē / ꝑ diuerſas illuminatōes ⁊ ꝑticipatōes gr̄aꝝ gratꝭ data rū. qͣles ſūt ꝓphetie. dona ſanitatu. dona lin guaꝝ. ⁊ abbreuiato v̓bo oēs gr̄e/ p̄ter grām gratū faciētē ⁊ acceptātē ad vitā eternā. verū etiā ꝑ eādē gratiā gratū facientē. ſctīficātē ⁊ inhabitantē/ q̄ reddit mentē ſpōſam dei. cha riſſimā filiā/ ſororē/ coheredē/ amicā ⁊ ꝯmen ſalē. īmo audaciſſimo cū pietate v̓bo matrē. Un̄ v̓bigena vel deigena noīat̉. Poſt iſtam quaſi ſuꝑceleſtē hierarchiā/ ſūt ī hoīe ſicut ī microcoſmo ſeu mīori mūdo reꝑibiles alie oēs hierarchie figuralit̓ tā celeſtes qͣꝫ ſubce leſtes. ſpūales ⁊ tēꝑales. Cuiꝰ rei ꝯſideratio manifeſta eſſe pōt ꝑſcrutāti trinitatē inueni bilē eſſe in om̄ibꝰ his hierarchijs antedictis Nūquid nō hꝫ ſenſual̓ hierarchia memoriā noticiā et amorē reſpectu obiectoꝝ ph̓ice co gnoſcibiliū ⁊ amabiliū? ſicut ī logicꝭ morali bus ⁊ ph̓icis / ꝑ infallibiles leges ⁊ regulas ī quibꝰ velut theophanijs et enigmate videt̉ trinitas deꝰ. Nūquid nō portio rōnis ſuꝑi or memoriā hꝫ. noticiā ⁊ amorē reſpectu ſui? qm̄ ſibi maxime pn̄s ē. Cōꝑat̉ etiā ẜm me moriā. noticiā ⁊ amorē ſubſtātiaꝝ ſpūaliū ⁊ īmaterialiū q̄ ſub deo ſunt eternitatis ꝑtici pes. Amor ſi ꝯſideret̉/ pſallere cātica cātico ruꝫ ꝯformit̉ ad p̄dictas hierarchias ſe viciſ ſim coaptādo. nūc ad illaꝫ qͣſi ſuꝑceleſtē nūc ſingillatim vel ꝯiunctim ad alias/ velut cele ſtes vel ſubceleſtes/ ſpūales vel tꝑales mani feſtū ē qͣꝫ latiſſima ſit cāticoꝝ materia/ vel ex ponēdo vel exercendo. Finit. c Incipit nonuꝫ ſym pſalma. in quo tāgunt̉ qͥnqꝫ proprietates .ſ. xlij. xliij. xliiij .xlv. ⁊ xlvi. Eſcit amor/ vehit̉/ turbat̉/ cre bro vocat̉. Pareat vt veniens laus ſibi ml̓ta dat̉. ¶ Amor ne n ſcire ſe dicit ſil̓r ad pͣsͣ. pluries noīatim ibi Quia inflāmatū ē Sympſalma nonum ICI ICI cor meū/ ⁊ renes mei ꝯmutati ſunt. ⁊ ego ad nihilū redactꝰ ſuꝫ et neſciui. Per ignorantiā aūt cogit̉ incircūuolate dei ẜm Dion̄. Sic amor ſpōſe poſtqͣꝫ ꝯfabulādo narrauerat fi liabꝰ hierl̓m ex ꝑſona ſponſil Deſcēdi ī ortū nucū vt viderē poma ꝯualliū q̄ ſunt meri ta humiliū⁊ inſpicerē ſi floruiſſet vinea q̄ ꝑ baptiſmū de egypto trāſlata eſtl ⁊ germīaſ ſent mala punica ſſanctaꝝ intētionū. ſubiū xit ī ꝑſona ſual Neſciui. aīa mea ꝯturbauit me ꝓpter quadrigas aminadab. Aptiſſime quidē ꝑ aminadab (qui ſpontaneꝰ interp̄ta tur) accipit̉ xp̄s. qͥ volūtarie genuit nos ẜm Iacobi verbū. Cuiꝰ quadrige ſunt euāgeli ce qͣttuor doctrine. quibus euecti fideles cō turbauerūt mundū bona ꝯturbatōe / qn̄ cō turbate ſunt gētes ꝑ pnīam. ⁊ inclinata ſunt regna ꝑ fidei ſubiugationē vocātibꝰ apl̓is ⁊ ſucceſſoribꝰ ſuis ⁊ pie clamātibus quater iu xta quattuor euāgelia. reuertere reuertere ſu namitis .i. captiua. reuertere reuertere vt ītu eamur te. hoc ē/ vt reuerſam ⁊ ꝯuerſaꝫ diliga mus te. Nā vbi amor ibi oculꝰ. et ita videre diligere ē. ¶ Amor ſpōſe ꝯtinuo ꝯuertit allo quiū ceptū cū filiabꝰ hierl̓m. nō qͥdē v̓borū ſtrepitū/ ſed ſolita meditatōe. Conuertit in quā ad laudē eccl̓ie d̓ gentibꝰ tā vniuerſalis qͣꝫ ſingularis. qm̄ vnitas nectit oēm/ vt etiā remaneat cuiuſlibet ſalua ſingularis ꝓprie tas. Nihilominꝰ placet in hoc ſympſalmate ſermonē facere ſuꝑ vniuerſali ⁊ ꝑ allegoriaꝫ. quatinꝰ ſolers lector aīaduertat ita potuiſſe fieri ꝑ vniuerſum decurſū iā ꝑactū pͥncipali ter ẜm anagogiā cū illuminatōe ph̓ica. quē admodū ī ſequēti ⁊ vltimo ſympſalmate cō uertet̉ or̄o ad tropologiā. qͣi ꝓ adoleſcētulis ſicut magis aptat̉ ad ꝯcubinas ⁊ reginas. ⁊ p̄cedētia texunt̉ de illa q̄ vnice ꝑfecta ē ⁊ ele cta. virgo. filia. ſoror. ſpōſa/ qͣſi mr̄ honorifi cata et qͦdammō deificata. Eſt aūt ſenſus il le allegoricus dicēdꝰ ī hoc libro ꝓprie lr̄alis tāqͣꝫ ab auctore Salomōe pͥncipalit̓ intētꝰ vbi voces aliud loquunt̉/ ſꝫ res lr̄am ſignifi cant. quēadmodū de lignis lybani q̄ ꝯſtitue rūt ſibi regē. ¶ Amor noīari pōt triplicit̓/ cō formiter ad actū triplicē hierarchicū. Nā ē amor purgatiuꝰ. cui ſeruit tropologia ⁊ mo ral̓ ſcīa. Eſt amor illumīatiuꝰ. cui ſeruit alle goria ⁊ ſpeculatiua theologia. Eſt amor ꝑfe ctiuꝰ/ cui ſeruit anagogia ⁊ practica theolo gia. Dictū ē hactenꝰ pͥncipal̓r de amore ꝑfe ctiuo ẜm anagogiā ⁊ pͣcticā theologiā/ iūgē do ſpeculatiua aliqn̄. Dicēduꝫ ē ī hoc nono ſympſalmate p̄cipua intentōe de amore illu minatiuo. ꝑ allegoriā aūt ꝑ ſpeculatiuā the ologiā. Decimū ꝟ̓o ſympſalma deẜuiet ma xime amori purgatiuo ẜm tropologiā ⁊ mo ralē ſcīam. Sic em̄ debitum ſoluere cōnabi mur nedū ꝑfectis ⁊ ſapientibꝰ. ſꝫ minus ꝑfe ctis qͥ ꝓficiūt aūt ꝓficere deſiderāter incipi unt ¶ Amor illuminatiuꝰ conat̉ per allegori O as ex narratōe ſponſe ad filias hierl̓m ſub ꝑ ſona dilecti eccleſiaꝫ de gentibꝰ ꝯmēdare ſub noīe ſunamitis q̄ captiuitatē ſonat. qͥ ſenſus ꝑ expoſitores copioſiſſime/ ⁊ qͣſi pͥncipaliter tractatꝰ ē in hoc toto cāticoꝝ libro. Docet hͦ glo. ordi. ex eoꝝ dictis ꝑticulariter excerpta Uocat̉ qͦꝫ Loſculatio oris lincarnatio xp̄i. ſi militer deſponſatio ⁊ amplexio cū ſil̓ibꝰ. Di cunt̉l adoleſcētule ſimplices de eccl̓ia. dicū turl ꝯcubine ⁊ regine. ſp̄lati minores ⁊ maio res bn̄ fecūdātes ⁊ regētes eccleſiā. Dicitur vnica colūba ſꝑfecta tota vniuerſal̓ eccl̓ia ad vnū paſtorē xp̄m/ ⁊ eiꝰ vnicū ī terris vica riū pontificē ſūmū ſimplificata. Dehīc plu ralitas paſtoꝝ ⁊ ſodaliū ⁊ tabernaculoruꝫ ⁊ oppugnationū refert̉ ad hereticos ¶ Porro lectulꝰ floridꝰ cū ſil̓ibꝰ ſpectat ad ꝯtemplati uos ſic̄ egreſſio ſpōſe ad exteriores vineas ⁊ ortos trahit̉ ad actiuos/ p̄ſertim p̄latos ⁊ re ctores eccl̓ie maiores ⁊ mīores ⁊ doctores. adeo ꝙ tota fere ꝯnexio corꝑis myſtici eccle ſie ſignificata ꝑ actꝰ corꝑis veri traducit̉ ad iſtos. Nūc noīe ocl̓oꝝ/ qm̄ illumināt. nūc ꝑ choros caſtroꝝ/ qꝛ letificāt et defēdūt ī ꝯcor dia qͣſi chori. nūc laudat̉ ſub admiratōe qͣi fi lia pͥncipis ex pulcritudīe greſſuū. qm̄ ſunt calciati ⁊ p̄parati ad euāgelizādū paceꝫ/ ꝓut loquit̉ Eſaias. Quā ſpecioſi pedes euāgeli zātiū bonū. Rurſus ipſi eidē ꝯꝑant̉ l capill̓. qm̄ adherēt xp̄o capiti ī mediatiꝰ. et ſūt ordi uatil ſicut greges capraꝝ q̄ apparuerūt d̓ ga la ad l. i. de aceruo teſtimonij ſcpͥturaꝝ De qͥ bus xp̄s. Teſtimoniū inquit ꝑhibēt de me. Cōꝑant̉ deniqꝫ dētibꝰ ꝯterētibꝰ cibū ſpūal̓ doctrine ſub vnitate ordinata. ꝓut eſt grex ouiū q̄ aſcenderūt de lauacro baptiſmi vel pnīe nō ſine multiplici fructul ſed gemell̓ fe tibꝰ ꝓpter geminā dei ⁊ ꝓximoꝝ charitatē. ¶ Comꝑat̉ inſuꝑ ſua ꝯuerſatio (q̄ ꝑ genas fi gurat̉) cortici ꝑ humilitatē pallēti malipuni ci ꝯtinētis in ſe grana doctrinarū/ rubicun da ꝑ charitatē ſub ordine mirabili ſentētiaꝝ que dicunt̉ hic occulta genarū vel ipſius ec cleſie. ¶ Comꝑat̉ iūcturis feminū ⁊ monili bus. vmbilico ⁊ crateri tornatili/ qͥ nūqͣꝫ in L AA 2 Super Cantica canticorum diget poculis. Uētri qͦꝫ ⁊ aceruo tritici valla to lilijs/ ⁊ duobꝰ vberibꝰ. duobꝰ inſuꝑ gemel lis hynnulis capree ꝓpter vim genitiuā ſpi ritaliter atqꝫ nutritiuā. Comꝑat̉ collo ⁊ tur ri eburnee ꝓpter vim ſuſtentatiuā et caſtam. Oculis rurſus ⁊ piſcinis ī eſebon. q̄ ſunt ī porta filie multitudinis ꝓpter vim ſpiritali ter inſpectiuā. ⁊ aqͥs doctrinaꝝ fecūdā inſtar piſcinaꝝ. Hicunt̉ ſubindelnaſus. ꝓpt̓ vim olfactiuā ſpiritaliter / vn̄ ꝑcipiūt īſidias ho ſtiūl ſicut a turre lybani fit corꝑal̓rꝭ q̄ reſpi cit ꝯͣ damaſcū Dicunt̉ lcaput ꝓpter vl̓ em vim regitiuā ⁊ influxiuā ſpiritaliū ſenſuū et motuū / ſicut a carmelo mōte nutrimēta cor poral̓r accipiunt̉ Porrol come capitꝭ huiꝰ ſpiritalis ſūtl ſicut purpura regꝭ rubicūda ⁊ p̄cipua ꝓpter charitatꝭ nitorē q̄ Liūctaſeſt canalibꝰ a ſuꝑna hierl̓m fluentibꝰ. Deniqꝫ laus totius eccl̓ie ab ipſis ſumit̉. qm̄ ꝑ eos Lpulcra ē ⁊ qͣꝫ decora ⁊ chariſſima ī delicijs cuiꝰ altitudo aſſil̓at̉ (palme) qm̄ ⁊ ipſi p̄lati cū doctoribꝰ ſūt ſil̓es vberibꝰ ⁊ botris ꝓpter vim nutritiuā. nūc ī lacte ſimpliciorꝭ doctri ne. nūc in vino ſubtilioris. ¶ Dicit ꝓpt̓ iſtos ſpōſus/ ꝙaſcēdet in palma Iꝑ gratiāl et ap p̄hendet fructus eius ꝑꝑ remuneratiōꝫ L E vbera tua lloquit̉ ad ſpōſā (ſic̄ botri vinee. cā dicta mō ⁊ odor oris tuiIa qͦ ſonat p̄di catio erit (ſicut odor maloꝝ. Odor inquā v te in vitā bonis/ ⁊ in morteꝫ malis¶ Guttui tuū ſignificās vim guſtatiuā eſt ſicut vinū optimū ex efficacia. Subiungit poſtremo ſpōſa qͣſi ſecū reputās ⁊ loquēsꝭ dignū Inon dubiū/ qm̄ bonūl dilecto meo ad potandū labijſqꝫ ⁊ dentibꝰ illiꝰ ad ruminādū cauſalit P intellige. qꝛ potare facit et rumīare. ¶ Amor increatꝰ abyſſus amoris. fōs. fluuiꝰ ⁊ flumē. cuiꝰ deriuatio ē ip̄iꝰ vocatio/ cur ab īitio vo catā ⁊ electā ſynagogā velut arentē deſeruit ⁊ repudiauit/ ſuꝑinfuſa ⁊ deſpōſata gētiū eo cleſia. Pēdet iſta q̄ſtio ab ordīe diuīe ꝓuide tie/ q̄ charitatē ordīauit ī effectibꝰ ſuis. quo vtiqꝫ dicere poſſumꝰ amores ſuos. qm̄ ſuuꝫ dicere amare ē. Amauit et facta. vidit inſuꝑ cūcta q̄ fecerat qͦ ocl̓o niſi amorꝭ. ⁊ erāt val de bona. valde gͦ amabilia. qm̄ bonū et ama bile ꝯuertūt̉. Propterea res vnaq̄qꝫ tātū hꝫ de amabilitate quātū deo amāti placitū eſt. Ceſſet ergo ſuꝑba curioſitas mortaliuꝫ ſuꝑ hmōi queſtiūcul̓. Cur? Rn̄det ꝓph̓a. Que cūqꝫ voluit fecit. Reſpondet ⁊ ꝓ ſeipſo. Mi ſerebor cui miſerebor. ⁊ clemēs ero in queꝫ mihi placuerit. Repudiata ē ſynagoga pri us electa. Demeruit pͥus ita fieri dicente ꝓ pheta ad deū. Qm̄ qͥ elongāt ſe a te ꝑibūt. ꝑ. didiſti oēs qͥ fornicāt̉ abs te. Elōgata ē/ pe rijt. Fornicata ē/ diſꝑſa eſt ⁊ repudiata. ⁊ ec cleſia gentiū gratis electa. ſub typo Uaſthi ſuꝑbe ⁊ heſter gratioſe. ¶ Amor eternꝰ qualē dicēdꝰ ē plus diligere vl̓ p̄ſcitū/ ī gr̄a nūc exi ſtētē. ſicut ſynagoga fuit. vel p̄deſtinatū odi oſū pctō actuali/ qͣlis erat eccl̓ia gētiū futu ra? Rn̄ſio fit ꝑ diſtinctōꝫ. qm̄ ẜm pn̄tē iuſti ciā plꝰ amauit ſynagogaꝫ reprobā/ tūc exiſtē tē ī gr̄a. ſꝫ ſimpl̓r plꝰ eccleſiā gētiū tūc exiſtē tē ī culpa/ ne gl̓iet̉ ſtulta p̄ſūptio oīs carnis in ꝯſpectu ſuo ¶ Amor increatus qͦs amaſſe plus exiſtimādꝰ ē vel angelos vel homines. Quos inſuꝑ inter hoīes vel xp̄m vel totā ec cleſiā. Quos rurſus ī eccl̓ia/ vel matrē ſuaꝫ vel ioh̓em cui ꝯmiſſa ē ī cuſtodia. vel Petrū cui ſue ꝯmiſit regimē eccl̓ie. quē plꝰ ſubinde dilexit vel Ioh̓eꝫ vel perꝝ. Rurſus ſi deꝰ ab eterno dilexit mundū creadū cū om̄ibꝰ q̄ ī eo ſunt vel ex tꝑe. Et quālibet dicat̉. ſi plꝰ dile xit vnā creaturā qͣꝫ aliā cū ī actu dilectionis ſue infinito nō videat̉ inueniri poſſe plus vl̓ minꝰ. Sed videt̉ ecōtra ſi oīa dilexit eqͣliter cū nō fallat̉ ī dilectōe/ ſunt oīa eqͣliter bona. ¶ Ampliꝰ ſi diligit oīa/ ⁊ nihil odit eoꝝ q̄ fe cit. qͦ pacto creature ſue qͣs fecit qͦtidie defi ciūt/ corrūpunt̉. intereūt. moriūt̉/ nedū mor te tꝑali. ſed (qd̓ horribilius ē) etiā ſolo cogita tu moriunt̉ eterna. ¶ Preterea ſi diligit oīa cur nō om̄ibꝰ dat ſalutē. cur nō ꝓſꝑitatē. cur nō delicias. cur malis proſꝑa. cur bonis ad uerſa? ¶ Cur ml̓ta tolerat (īmo laudat) ī cre aturis irrōnabilibꝰ. Suꝑbiā ī eqͦ. Inuidiā ī cane. Irā ⁊ ferocitatē ī leone. Auariciaꝫ in cornicula. Segniciē ī bubone. Luxuriā in ſue vel hirco. Gulā voracē ī lupo. ⁊ ita d̓ ſil̓i bus. qͣlia tn̄ velut odiēs reprobat ī hoībꝰ pu nit ⁊ dānat? Tales ſūt q̄ſtiones ſuꝑ ꝓuido ⁊ ordinato amore dei ſine nūero ¶ Pro qͥbus ſit hec vnica ꝯcluſio/ ꝙ amor dei ī ſe vnicꝰ ē. inuariabil̓ ⁊ īmotꝰ/ ſiue ꝯꝑet̉ ad homīes ſal uandos ſiue ad damnādos ſiue coaptet̉ ad creaturas irrōnales. actn̄ multiplex et variꝰ d̓r amor eternꝰ relatꝰ ad effectꝰ. ẜm qͦs d̓r re ciꝑe maiꝰ ⁊ minꝰ ī amādo/ prout creature ſue plus recipiūt vel minꝰ de ꝑfectōe in eſſendo. Aliquibꝰ ꝯtulit ſolū eſſe. aliquibꝰ viuere. qͥ buſdā ſentire. nōnullis rōcinari ⁊ intelligere Suꝑaddidit aūt electis ſuis bn̄ viuere ⁊ le tari cū bn̄placito gr̄e ſue. qͦs fecit capaces et ꝑticipes imaginis ⁊ glorie ſue. ꝑ memoriam Sympſalma decimum XLIX ſui intelligētiā eternoꝝ/ cū merito hic ī via in oſculo ſctō oris ſui ſub ſpe btīficatōis ī gl̓ia Neqꝫ ē qͥ dicere poſſit/ cur ita facꝭ? qͥ oīa q̄cū qꝫ voluit fecit/ facit et faciet in ſcl̓a ſeculorū. c Incipit ſympſaima decimū/ in qͣ tāgunt̉ quattuor vltime propri etates amoris .ſ. xlvij. xlviij. xlix. ⁊. l. Q Iſit amor vineas ortos ⁊ po ma reſeruat. Oſcula vult pue v ri/ fortꝭ amor qͣſi mors. ¶ Amor viſitat ortos¶ Ueni dilecte mi egrediamur ⁊c̄. Ireẜuat poma dilecto. vult oſculari fratruelē ſuū infanteꝫ. qꝛ ſugentē vbera matris Quis mihi det̓ te fratre meuꝫ ⁊c̄. Deniqꝫ fortis vt mors dile ctio. Et ſi qͣttuor iſtas amorꝭ ꝓprietates vl timas quaſi totidē līguas igneas/ vel ſcintil las. aut ſub ſil̓itudine fontis qͣſi totidē riuū los. iuxta qͦs canit̉ decimū ⁊ poſtremū ſym pſalma cāticoꝝ/ poſſemꝰ adaptare p̄cedenti bus ẜm anagogiā ⁊ allegoriā. nihilominus placet appropriare ꝑ tropologiā amori pur gatiuo qͣſi ꝓ adoleſcētulis/ quaꝝ nō ē nume rus. Pl̓es ſiqͥdē ſūt imꝑfecti qͣꝫ ꝑfecti vl̓ diu iā ꝓficiētes. ¶ Cōpetit adoleſcētulis adhuc lac ſugere cū infante Ieſu/ quē ītroduxit fra trē ſuū ſugentē vbera mr̄is ſue. que hic accō mode multū intelligit̉ v̓go Maria. Iuuat intētōeꝫ noſtrā. qꝛ deinceps ꝑ totū capitulū nulla fit mētio de dilecta ſub appellatōe ſpō ſe. ſed ſoror appellat̉ ⁊ dilecta. de qͣ ſubiūgit̉ ¶ Soror nr̄a ꝑuula ē ⁊ vbera nō hꝫ Iqͣſi nō dū ſit apta viri ꝯnubio. ¶ Amor purgatiu ⁊ ꝑfectiuus differētes habēt ꝯditōes/ ſicut ⁊ ꝑſone quibꝰ habēt incipiētes ⁊ ꝑfecte multū diſtāt. Sicut p̄terea diuerſificant̉ ī triclinio cordis inferiꝰ ⁊ ſuꝑiꝰ habitaculū. aut potiuſ ex a ſublimiſſima ſuꝑ ip̄m tricliniuꝫ. de quo plurima ſupponunt̉ hic declarata ſuꝑ canti ca cāticoꝝ Marie/ ſpāliter tractatu. ij. Et ex ultauit ſpūs meꝰ. Et ī oꝑe metrico ſuꝑ ideꝫ magnificat vicibꝰ repetitꝭ. ¶ Amor purgati uus ī adoleſcētula ſunamite/ dū īchoat tp̄s amātiū adhuc ꝑuula. nedū apta numero cō cubinaꝝ vel reginaꝝ donec adoleuerit etas. ⁊ vberibꝰ intumuerit/ ꝯuerti dꝫ ad ꝯſiderati ones hūanitatis xp̄i/ maxīe dū infātulꝰ erat ſugēs vbera ad lr̄aꝫ matris marie/ vel ꝑ alle goriā mr̄is eccl̓ie. Ita fatet̉ Bern̄. ſe egiſſe ī nouitiatū ſuꝑ illo Faſciculꝰ myrrhe dilectꝰ meꝰ mihi. Et alioꝝ ſine nūero ſūt exēpla. Al tera (qd̓ ſeq̄ns ad iſtā ē) ꝙ paſſiōes ſenſuales veraciter fiūt ī concupiſcibili et iraſcibili ſic amātis ⁊ ſe afficiētꝭ ꝑ pietatē ⁊ gaudiū. ſpeꝫ timorē. triſticiā. Deoſculatio p̄terea nō q̄rit̉ īmediate fieri ad caput xp̄i qd̓ ē deꝰ vbi ē os eiꝰ diuinū. ſed ad pedes hūanitatꝭ q̄rēdo ve niā. vl̓ ad manꝰ ſpūs ī petēdo ⁊ reddēdo gra tiā / vt ꝑ pͥmū oſculū declinet a malo. ꝑ ſcd̓m faciat bonū qͦuſqꝫ dignet̉ dilectꝰ tenere ma nū dexterā eiꝰ. ⁊ deducere (hoc ē delectabil̓r ducere ⁊ cū gl̓ia ſuſciꝑe) vt iā ꝑfectꝰ amor di cat. Defecit caro mea ⁊ cor meū. deus cordiſ mei ⁊ ꝑs mea deus ī eternū. Deniqꝫ ꝯuenit huic amori purgatiuo vita actiua cōſiſtens pͥncipal̓r in refrenatōe vicioꝝ cū aſſuefactio ne v̓tutū moraliū. qͥbꝰ p̄ſuppoſitis qͣſi ꝓ dia pſalmate loquat̉ iā textus noſter. ⁊ ab eo ſu mamꝰ q̄ reqͥrit amor iſte. ¶ Amor purgatiuꝰ R quē nouitiū dicimꝰ qͥ protēdit̉ ad oēs xp̄ia nos. lr̄atos ⁊ idiotas. imꝑfectos. ꝓficiētes ⁊ ꝑfectos/ pōt remēoratiōꝫ ſuā ad pauciſſima reducere. magꝭ ꝑ interiectiōes ſuſpirādo/ qͣꝫ ꝑ ſubtilia ſpeculādo Supponamꝰ ex ācilla theologie grāmatica / ꝙ int̓iectio ē ꝑſorōis ſignificās mētis affectu voce incognita Ad di poterat geſtu īcognito Primū ꝓpter au res diſciplīe capaces. Alteꝝ ꝓpt̓ oculos ge ſtuuꝫ cognitores. Dixerimꝰ iſta. qꝛ nulla ꝑſ or̄onis efficacior ē ad mouēdos affectꝰ qͣꝫ in teriectō/ tradēte hugone ⁊ exꝑiētia teſte. Ge ſtus ſūt ad oculos. voces ad auditū. exēpla ſūt ī ſenſibilibꝰ māifeſta/ qͣlia videmꝰ trāſfer ri ꝑ deuotos ſimplices ī orōibꝰ ſuis ad deuꝫ corā imaginibꝰ crucifixi. Aut iacētꝭ xp̄i ī p̄ſe pio. vel adorati int̓ magos. vel pn̄tati ī tem plo. vel fugiētꝭ ī egyptū. vel reuertētꝭ vl̓ inuē ti ī tēplo. vel deſcēdētꝭ ī nazareth. Simplici um itaqꝫ fides ⁊ ſi nō p̄t ad rememoratiōꝫ al titudīs ſapīe dei ꝑtingere ꝑ ſubtiles intelle ctꝰ meditatōes. fiat qd̓ dicit Diony. ad ꝯgre gātꝭ pr̄is vnitatē ⁊ deificā ſimplicitatē vnio vel vnitio. Ad qd̓ faciēdū ſimplex fides ⁊ eri gēs ſpes/ ⁊ amplexās amor ſufficiūt magꝭ a f fectual̓r ſuſpirādo qͣſi ꝑ int̓iectōes/ qͣles ſunt O. vtinā/ qͣꝫ ꝑ intelligibiles alias ſpeculatio nes q̄ nō ſūt ī hoīs arbitrio/ ſic̄ int̓iectōis af fectōes. Nihil em̄ magꝭ ī ptāte nr̄a ē qͣꝫ deſi deriū vel volūtas. Ceteꝝ pͣctica ptꝫ ī iſtis la tiſſime ꝑ oēm lectionē. meditatōeꝫ ⁊ orōem/ īmo cogitatōeꝫ / vt ꝯfeſtim ſuſpiret amor no uitiꝰ ad deū quōcūqꝫ ꝓponat̉ ſibi. vl̓ ī ſpecu lo. vel ī enigmate interiꝰ vl̓ exteriꝰ intelligibi liter vel ſenſibilit̓. vt dicat cū pͣs. Diligam te dn̄e fortitudo mea. vl̓ adhuc ſuccīctiꝰ cū illo AA 3 Super Cantica canticorum qͥ recogitās dictū apl̓i. Qd̓ qꝛ ſumꝰ filij dei miſit deꝰ ī corda nr̄a ſpm̄ filij ſui clamātē. ab ba pr̄. Reflexit ſe ſuꝑ ſe. Quid poſtulas duꝫ dicis abba pr̄? Rn̄dit ſibijpſi ſuſpirabūdus ī alta/ te. Adheſit ī iſto te/ nihil vltra petens. qꝛ neqꝫ qͥd peteret vltra patebat. Cōpoſue rūt ſibi multas ꝓ multitudīe diuinaꝝ inſpi rationū viſitatōnes rn̄ſiones hmōi breuiſſi mas ꝯformes affectui pietatis/ vt illud. vbi Ih̓s ibi maria. Dilectꝰ meus mihi ⁊ ego illi Dn̄e ieſu ſuſcipe ſpm̄ meuꝫ. Et ita de qͣlibet petitōe or̄onis dn̄ice. ſic̄ dicēdo cū ſuſpirati on int̓iectiua. O pr̄/ o nr̄/ o qͥ es ī cel̓/ ⁊ cela tis ineffabilibꝰ et ignotis. O ſctīficet̉ nomē tuū ſctīficās ⁊ ſctīficādū. O adueniat regnū tuū/ regnū oīm ſcl̓oꝝ / vt ſis oīa ī om̄ibꝰ. ⁊ re gnes ī me/ qꝛ regnare debes. O fiat volun tas tua. p̄ceptiua. ꝓhibitiua. ꝯſultiua. cohi bitiua. ⁊ volūtas bn̄placiti tui ſicut ī celo ⁊ ī terra. Auertas aūt faciē tuā a volūtate ꝑmiſ ſiōis tue. qm̄ indignatio ē ꝯtra vicia/ nō eoꝝ volitio. ꝓpterea rogamꝰ Conuerte nos deꝰ ſalutarꝭ nr̄. ⁊ ꝯuertēdo nos auerte irā tuā/ ca Sdere nō ꝑmittēs nos a nobis. ¶ Amor noui tiꝰ p̄t ī rememoratōe ꝓ oī ſubtilitate et ſcīa fi xos hr̄e ⁊ herētes oculos ſpectātes ad īcar natōeꝫ dn̄i nr̄i Ieſu xp̄i/ qͥ ꝑ euāgelia digeſti ſūt/ ⁊ ī pictꝭ vel ſculptis imaginibꝰ on̄dūt̉. ſa tis ꝯformiter ad apl̓m. Nihil inqͥt iudicaui me ſcire int̓ vos niſi ieſū xp̄ꝫ ⁊ hūc crucifixū. Sil̓is ē rō vel potior de rememoratōe circa euchariſtie ſacr̄m. ¶ Atuero diceret forte ali qͥs ꝙ ī picturis ⁊ imaginibꝰ repn̄tat̉ deꝰ ſub formis ſenſibilibꝰ/ q̄ occaſiōꝫ dāt errori / ſic̄ ī figuratōne ſctē trinitatis. Rn̄demꝰ cū illo qͥ dixit. Pictoribꝰ atqꝫ poetꝭ qd̓libet audendi ſꝑ fuit eqͣ ptāſ. Qm̄ vt pictores fingūt illa q̄ ad rei veritatē alit̓ ſe hn̄t vel habuerūt. Ita ſcpͥtores neduꝫ poetici / ſꝫ ꝓph̓ici ⁊ euāgelici ⁊ morales ml̓ta dicūt ſub ꝑabol̓ ⁊ figurꝭ al̓r qͣꝫ res ſe habeat/ niſi coaptemꝰ ſigna reꝝ cū rebꝰ. Sufficiet igit̉ amori nouitio ꝓ oī ſub tilitate exercitiū. ī deſiderio catholice vite p̄ ſentis cū ſuſpirio ad et̓nā/ qͣſi dicēdo Quis mihi det te frēꝫ ⁊c̄. Icū ſil̓ibꝰ arcēſiuis. ꝓtēſi uis ⁊ vnitiuis interiectionuꝫ affectibꝰ. vt C abba pr̄. O diligā te. O oſculer te. O amē te ¶ Amor nouitiꝰ ſciens ab apl̓o ꝙ oꝑtet acce dētē ad deū credere ꝙ deꝰ ē. ⁊ ꝙ ſe q̄rentibꝰ re mūerator ē. accipit fidē ⁊ ſpeꝫ ꝑ qͣs dirigit̉ ⁊ erigit̉ vt dica: ¶ Ego dilecto meo ⁊ ad me cō uerſio eiꝰ. Un̄ dorata charitate/ qꝛ diligen tes ſe diligit ꝯuertit̉ ad orōeꝫ/ ſciēs illd̓ Si ne me nihil poteſtis facere. Et qꝛ nēo venit ad patrē niſi ⁊c̄. adiūgit fidei. ſpei ⁊ charita ti orōeꝫ / vt approximet deo ẜm doctrinā Di ony. Et qꝛ or̄o ſepiꝰ arida ē niſi lactet̉ ⁊ foue atur adiungit lecteōꝫ ẜm doctrinā pietatis quā ꝯtinēt vniuerſe ſcpͥture canonice ⁊ ſācte deuotōi ꝯgruētes. Et has ſignificat ſub me taphoris varijs ad lectōꝫ ⁊ meditatiōꝫ aptꝭ. vt ꝑ agꝝ ī qͦ eſt theſaurꝰ regni celoꝝ. In qͦ ꝑ allegoriā d̓r exiſſe iacob ⁊ eſaias ad meditan dū. Comꝑat ⁊ libros villis ⁊ vineis ⁊ maliſ punicis/ vn̄ ſuſcipit flores ⁊ fructꝰ ſanctoruꝫ deſiderioꝝ/ vt incipiat doctrine lac ī vberibꝰ que dare poſſit dilecto Cōiūgit ad extremū fidei. ſpei. charitati. orōni. lectōi ⁊ meditati oni grarūactionē/ q̄ ī odore mandragorarū ſpirātiū ī ſportis ſenſuū ſuauiter ⁊ ad fecūdi tatē valentiū deſignat̉. ¶ Amor nouitiꝰ ſub inde notat ꝓprietatē alterā antepenultimaꝫ in ordine qͥnqͣginta/ ⁊ ſcd̓am ī hoc ſympſal mate/ ſine qͣ nullus aut exiguꝰ ī doctrina pie tatꝭ ꝓfectus accreſcit. Et hec ē rememoratio ſeu nō obliuioſa retētio ꝑlectoꝝ. Et hoc ob ſeruaſſe denotat vbi ſubſequit̉ Oīa poma noua ⁊ vetera dilecte mi ſeruaui tibi ſuꝑ bo nitate ⁊ adiutorio memorie ſenſual̓ intrinſe ce. Multi ml̓ta tradiderūt. Seneca ī epl̓is. Tulliꝰ ī rethorica noua trādēs artē quandā ꝓ rethoribꝰ/ ꝯpoſuerūt. alij certas abbreuia tiones ſnīaꝝ. vel ex alijs ꝯpoſitas tradide rūt memorie. figuras nōnulli ꝓtraxer̄t/ quē admodū fecimꝰ cātici chordis/ ⁊ alibi de pē nis colūbe/ de pſalterio ⁊ alijs muſicꝭ. Tra dunt̉ hac intētōe ī mathematicis figure the oreumatū nō vt ibi maneat herēs imagina tio. Alioqͥn dicēte Augꝭ. Faciliꝰ ē ī terra na uigare qͣꝫ ꝑ hmōi figuras ſcīam acqͥrere. ali oqͥn p̄terea reddet̉ hō facilit̓ fantaſticꝰ et ine ptꝰ ad intelligibilia. Sint igit̉ figure pauce ⁊ ordinate ad adiutoriū fantaſie mīſtrare de bētis intellectui fantaſmata clara. ſerena. or dinata. tranqͥlla ad ītelligibiles ſpēs abſtra hēdas / ẜm qͣs intellectꝰ ⁊ volūtas iā valeant dimiſſis vel qͣſi ſopitis fantaſmatibꝰ negoci ari circa rōem. intelligētiā ⁊ amorē diuinoꝝ Cōuenit hͦ mō rememorari ꝑab olicos ẜmo nes ſcripture ſacre. ꝑticulares inſuꝑ hyſtori as de rebꝰ ſingularibꝰ. Nā cū ſcīa ẜm Ariſt. ſit de pͥmis ꝑ ſe vniuerſalibus ⁊ neceſſarijs/ nūqͣꝫ hr̄ ſcīa de p̄dictis ꝑ reductiōꝫ ad intelli gibilia ⁊ vniuerſalia. ꝓpt̓ q̄ ſenſibilia ⁊ ꝑticu laria īducunt̉ tāqͣꝫ ꝓ exēplis māuducētibꝰ a ſenſibꝰ in ītellectū. Sic em̄ oīa lr̄aliter poſi SyMPſaima decimum XCIX ta de hyſtorijs/ reducūt̉ ad vl̓eꝫ dei ꝓuiden tiā. nec aliud nitūt̉ on̄dere. aut ad moraleꝫ et diuinā inſtructōꝫ ſub vniuerſalibꝰ regul̓ / vt ꝙ lya ſignificat vitā actiuā. ⁊ rachel vitā ꝯtē platiuā. ſic̄ martha ⁊ maria. petrꝰ ⁊ ioh̓es. e. ita de ſil̓ibus ſuo mō ẜm q̄ ſcīa cōcludit̉ v̓a ⁊ certa. qd̓ fieri neqͥt innitēdo imaginatiōi ⁊ mēorie ſenſuali. ¶ Amor nouitiꝰ ꝯcepto fer uore ſpūs ex doctrina pietatis ⁊ aſſidua ru minatōe ipſiꝰ iā oſcula vult pueri xp̄il Quis mihi det inqͥt te frēm meū Iꝑ ꝯformitatē hu manitatꝭ ſugētē vbera mr̄is mee ꝑ dignati onē nimie charitatꝭ lvt īueniā te ſolū foris ne turba pudoris turbatiōꝫ īducatꝭ Et deo ſculer te Iꝑ ſinceꝝ ⁊ ſctm̄ deuotiōis affectū ī pignꝰ dilectōis ⁊ arrā ſꝑate deſpōſatōnis l ⁊ iā me nēo deſpiciat) velut indignaꝫ te tanto amorel App̄hēdā te nō ꝓprijs viribꝰ ſed di gnāter app̄hēſa a tel ⁊ ducā ducta a telī do mū matris mee qd̓ ē vl̓is eccl̓ia. fideles ī te regenerāsl ⁊ ī cubiculū genitricꝭ mee qd̓ eſt aliqͣ ſpālis ⁊ artior religio qͣꝫ ſola vl̓is ſub te abbate xp̄o/ vbi obſeruer. orner ⁊ erudiar in nouitiatū meo placētior eſſe tāqͣꝫ ſub aggeo eunucho ī triclinio femīaꝝ l ibi me docebiſ. qm̄ tu deꝰ ſcīaꝝ dn̄s es/ ⁊ edocta ⁊ ſpūalibꝰ epul̓ referta d̓ manu tual dabo tibi poculū ex vino ꝯditū ⁊ muſtū maloꝝ granatoꝝ me orū nō qͦ tu veſcaris vl̓ īebriaris ſꝫ ego ꝑ te Dicā qͦꝫ ex ſnīa ī exꝑiētia ſpūs ⁊ deuotōel le ua eiꝰ ſub capite meo. lꝑ ſpei ſuſtētationē. qͣti nus ī pace ī idip̄m dormiā ⁊ reqͥeſcā. Donec dū tu dn̄e ſingl̓ariter ꝯſtitueris mel. ⁊ dexte ra charitatis tuel amplexabit̉ me Ite ꝓtegē te ⁊ cuſtodiēte ī me tranqͥllū hūc deuotōnis ſtatū a ꝯturbatōe hoīm ⁊ ꝯͣdictōe linguarū ꝑ mīſteriū filiarū hierl̓m qͥbus digneris ita mādare ⁊ dicerel Adiuro vos filie hierl̓ꝫ ne ſuſcitetis neqꝫ euigilare faciatis dilectā do nec ipſa velit. Quintiā dicāt cū admiratōe Que ē iſta que deſcēdit de deſerto delicijs affluēs innixa ſuꝑ dilectū ſuuꝫ Nimiꝝ ego ſū monita ꝑ te ꝑ os Eſaie ſuadētis. Ut qui ambulauerit ī tenebris/ ⁊ nō eſt lumē ei. ſpe ret in dn̄o/ ⁊ innitat̉ ſuꝑ dn̄m deū ſuū. Cete rū grās ago dilecte mi. qꝛ dicis et ita feciſti. ¶ Sub arbore malo ſuſcitaui te. ibi corru pta ē mater tua. ibi violata eſt genitrix tua Arborē malū intelligo crucē tuaꝫ. ibi corru pta ē ⁊ violata mr̄ mea ſapīa tua/ q̄ bonorū oīm mater ē ⁊ genitrix in v̓tute ex morte cul pe ſuſcitās me. Audio deniqꝫ ⁊ obedio dū p̄ cipis Pone me vt ſignaculū ſuꝑ cor tuū/ vt ſignaculū ſuꝑ brachiū tuū. Sed obſecro fi at ī me exꝑimētal̓r cā q̄ ſubiūgit̉ Quia for tis ē vt mors dilectio. ¶ Amor nouitius ſic dixiſſe ſeu optaſſe putet̉ ſub typo dilecte ſu namitis adoleſcētule ¶ Nūc ꝑtractet̉ vltima ꝓprietas amoris q̄ ꝯueinēs ē ī quocūqꝫ qui vere dilexerit. Fortis amor qͣſi mors. Mor tificatio ſiqͥdē fit carnaliū deſideriorū in bo nis/ dū creſcēte charitate minuit̉ et morit̉ cu piditas. Zelus inſuꝑ vl̓ emulatio xp̄i dilecti qͣꝫ dura Fiūt tā actiue qͣꝫ paſſiuel ſicut infer nus docuit hoc ſua mors ī cruce ex qͦ factū ē illud. O mors ero mors t̓ua ⁊ morſus tu o inferne Docuit hoc idē zelus/ emulatō tot martyꝝ ꝓ dilectōe xp̄i in quibꝰ fuerunt lāpa des ignis l lāpades ignis atqꝫ flāmaꝝ In qͥ bus p̄tereal aq̄ multe ppl̓oꝝ ⁊ tyrānoꝝl nō potuerūt extinguere charitatē. nec flumina. I ſuꝑirruentiū tribulationū ⁊ exundātiuꝫ ſupͣ modūl obruerūt illā In qͥbus deniqꝫ facto declamauerūt¶ Si dederit hō oēm ſub̓am domꝰ ſue ꝓ dilectōe/ qͣſi nihil deſpiciet eam īmo nec aīam ꝓpriā dilectōe facit charioreꝫ ꝓclamātes cū apl̓o. Siue viuimꝰ ſiue mori mur dn̄i ſumꝰ. ¶ Amor ꝓinde nouitiꝰ ne cō temnēdꝰ ſed erudiēdus videret̉. a xp̄o ꝯmen dat̉ hūilitas eiꝰ. ſagacitas ⁊ v̓tuoſitas vſqꝫ ī finē capl̓i ⁊ libri ꝯͣ vanū timorē ⁊ noxiū te pore Soror nr̄a lloquit̉ xp̄s velut ad filiaſ eleſtꝭ hierl̓ml ꝑuula ē ꝑ ſui reputatiōꝫ ¶ Et vbera nō hꝫ lexcreſcētia ꝑ tumorēl Quid fa ciemꝰ ſorori nr̄e ī die ſtēptatōis l qn̄ alloquē da ē varijs hereticoꝝ aſtutijs/ aut hoſtiū ce teroꝝ inſultibꝰ crebrꝭ. Rn̄dēt ad tuitōꝫ ꝑuu le ſororis Si murꝰ ē cardīaliū v̓tutū ⁊ do noꝝ ꝯſtitutꝰ ad cuſtodiā eius Ledificemꝰ ſuꝑ eū ꝓpugnacula argētea Iꝑ collatōꝫ doctrina rū eloq̄ntia fulgētiū Si oſtiū ē ꝑ qd̓ īgre di poſſit hoſtisl cōpingamꝰ illud tabulis ce drinis) hoc ē imputribilibus rn̄ſionū ſentē tijs. Porro gratꝰ amor ſunamitꝭ noſtri aby ſac/ ꝯfitet̉ in ſe iam impletū eſſe qd̓ ꝓponit̉ fa cienduꝫ l Ego inquit murus clauſus .ſ. vn diqꝫ ad defenſioneꝫ virtuoſam ne ſub intret hoſtil̓ inuaſiol et vbera mea ſicut turris) ad conſtantē ⁊ ſagacē eorundē hoſtiū deſuꝑ im pugnationē Ex qͦ) v̓tutū ornatu reſiſtēdo ⁊ agēdol facta ſum corā dilecto meo lquaſi pacē reꝑiens Quia cuꝫ fortis armatus cu ſtodit atriū ſuuꝫ/ ī pace ſūt oīa que poſſidet. neqꝫ timori cedit mūdano/ diabolico vl̓ hu mano. nō quideꝫ ꝓpria v̓tute / ſed illius qui cuſtodit ⁊ cuſtodibus tradit Propterea ſub AA Aiphabetum typo vinee ſubdit̉ de nr̄a ſunamiteꝭ Uinea fuit pacifico in ea ſubaudi pace de qͦ mō di ctū ē/ exqͦ facta ſū corā illo qͣſi pacē reperiens Que vinea hꝫ ocl̓os qͥ ſūt potētie ⁊ vires ip ſiꝰ anīe cū habitibꝰ ⁊ actibꝰ ſuis Tradidit. pacificꝰ xp̄sL eā cuſtodibꝰ angelicꝭ ⁊ docto ribꝰ ſcu p̄latis. ⁊ hoc qͥdē non ſine merce. qm̄ vir affert ꝓ fructu eiꝰ mille argēteos. qͥ ſunt totidē actꝰ boni vel meritorij in nūeri ꝑfecti on deſignati. ¶ Cōfirmās rurſus ip̄e xp̄us cuſtodiā adoleſcētule ſue ſub p̄miſſe vinee ti po dicitꝭ vinea mea corā me ē Iꝑ ꝯplacentia ⁊ cuſtodiā. Deinde protinꝰ ſermonē ꝯuertit ad eandē Mille largētei ſupple ſūt illiꝰ qͥ ē tibi pacificꝰ. Remuneratōes ꝑfecte reddent̉ eis qͥ ſūtl tui pacifici rogātes que ad pacem tuā ſūt ⁊ efficacit̉ laborātes Et ducenti lar gētei qͣſi ꝑfectiorꝭ nūeril his qͥ cuſtodiūt fru ctꝰ eiuſdēvinee ne p̄dāt̉ aut demoliāt̉ ¶ Se quit̉ vox dilecti xp̄i Que habitas in ortis.I doctrinal̓ pietatis ⁊ v̓tual̓ oꝑatiōis lamici auſcultāt Ite. qͥ ſunt oēs zelātes ꝓfectū ſalutꝭ tuel Fac me audixe vocē tuā nō clamore v̓ boꝝ exterioꝝ ſed pioꝝ deſideriorū. ¶ Amor nouitiꝰ rn̄det/ vel ex hūilitate verecūda indi gnā ſe reputās loqͥ dilecto ſub pn̄tia amico ruml Fuge dilecte mi ſſicut Petrus. Exi a me dn̄e. vel ſi altiora ſentiamꝰ de ea / dicemꝰ hāc rn̄ſionē ex fiducia procedere. ⁊ ꝑ inſinu ationē. oſculū ⁊ amplexū dilecti poſtulare ī petitione ſecreti ad altiora ſecretioraqꝫ loca qͣꝫ ſint orti cum amicis Ita em̄ pͥus optaue rat. Quis mihi dette fratrē meū ſugētē vbe ra matris mee/ vt inueniā te ſolū foris ⁊ deo ſculer te/ ⁊ nēo me deſpiciat vel reſpiciat/ ſpe rās a dilecto fugiēte ſuꝑ mōteſ aromatū poſ ſe ſe ſurſū trahi amoroſo qͣſi ſuſpirio blanda ſuſurrauit ī amicoꝝ pn̄tial Fuge dilecte mi aſſimilare capree hynnuloqꝫ ceruoꝝ ſꝑ ala crē amoris ⁊ ſurſū agētis hilaritatēl ſuꝑ mō tes aromatū) mōtes eternos/ a qͥbꝰ mirabi lit̓ illumīas. vbi ē ſecretū ſolitudinis. ſerenū lumīs. cubiculū pacis. latibulū caliginis lī foraminibꝰ petre ī cauerna macerie vbi ſūt deſerta ſeculoꝝ ⁊ ſpecioſa deſerti. regio pacꝭ ⁊ lucis/ ⁊ terra viuētiū. deſerta. inuia ⁊ inaqͦ ſa carnalibꝰ. vbi ē deſideriū colliū eternorū. vbi loq̄ris ad cor ī multitudine magna dul cedinis amātibꝰ te. abſcōdēs eos ī abſcondi to faciei tue a ꝯturbatōe hoīm/ et ī abſcondi to tabernaculi tui a ꝯͣdictiōe linguaruꝫ. Il luc ad extremū tracta ⁊ poſita ſola cuꝫ ſolo vnica cū vnico. qͥd aliud expectē. quid oreꝫ. quid inſinuē a dignatōe dilecti mei/ niſi illd̓ ab initio. Oſculet̉ me oſculo oris ſui? ¶ Finit Iohannes de Gerſon ſuꝑ Cantica canticorū. Frater Iohānes prior celeſtino rū Lugduni de completōe huiꝰ oꝑis ⁊ mor te fratris ſui adiūxit quod ſequit̉. Ompleuit iſte doctor eleuatꝰ hͦ opꝰ c egregiū ſuꝑ cātica cāticoꝝ apd̓ lug dunū gallie Anno dn̄i. Mccccxxir die ſabbati. ix. mēſis Iulij. xij. v̓o die eiuſdē mēſis anno etatꝭ ſue. lxvi. inter v̓ba orōnis ſpm̄ deo deuote reddidit. ⁊ dulcibꝰ nunc (vt pie credit̉) ampleribꝰ ⁊ oſcul̓ dilecti ſpōſi ꝑ fruit̉. De qͥbꝰ ī his vltimis ſuis cāticꝭ tāta et tā ſublimia mira ſubtilitate ⁊ affectꝰ ſuauita te/ dulci gutture velut olor ꝑata modulatꝰ ē. Uale mī dn̄e ⁊ frater ⁊ vnici tui germani ce leſtini qͦndā tibi chari ī hoc ceno relicti. curā apud dn̄m piā agere nō deſiſte. 62 Incipit tractatus d̓ e. euatōe mētꝭ ī deū. cui titulꝰ ē Alphabetū diuini amoris. Un̄ ⁊ aꝑte tractatui d̓ cāticꝭ cāticoꝝ ſubiūgit̉. in qͦ p̄cipue de amore ſpōſi agit̉. Qui a nōnullis Ioh̓i Gerſon auctori aſcribit̉/ qͣꝫuis eiuſdē nō eſſe videat̉. Proemium D honoreꝫ oīpotētꝭ dei/ aliqͦs modos ⁊ vias ꝓ eleuatōe men a tis in deū ꝓpono conſcribere. Et qͣꝫuis hoc nō ſit currentis neqꝫ volētis/ ſed dei miſerētꝭ. tn̄ cū dei adiutorio habitis exercitijs et mo dis/ multo faciliꝰ p̄t ſe qͥs eleuare. Un̄ pͥmo ſciēdū/ ꝙ diuerſi diuerſas ponūt diſpoſitio nes. Btūs Anſelmus ī ſuis meditatōibꝰ in cipit ꝑ viā timorꝭ. Et hec eſt via inchoatiua Btūs Dion̄. ponit tres vias .ſ. purgatiuā. qͣ pͥmo hō mūdat ꝯſcīam ſuā ꝑ pnīam. Uiā il luminatiuā .ſ. qua ſe hō accēdit ī amorē dei. ꝑ memoriā ⁊ gratitudinē bn̄ficiorū dei. qꝛ ſi cut dicit Aug. in meditationibꝰ ſuis. Ad de um diligendū nihil tantū valet ſicut bn̄fici orū eius frequēs mēditatio. Tercia eſt vniti ua/ qua hō ꝑ amoroſam cognitionē ⁊ adhe ſionē vnit̉ ſummo bono ꝯgratulādo ꝑfecti onibꝰ ſuis. ⁊ totū ſe ei intime ſubijciēdo ꝓm ptiſſima volūtate. Btūs Bn̄dictꝰ ponit vi am inſtructiuā. A beato Gregorio elicit̉ mo dus exemplatiuꝰ. Bern̄. ⁊ Caſſianꝰ dicunt ꝙ oportet pͥmo meditari q̄ inducūt timorē. Scd̓o q̄ ꝓuocāt imitationē ⁊ vitā ſanctoꝝ. diuini amoris XCIX Tercio ea q̄ inducūt ſpeꝫ futuroꝝ et gaudia ſanctoꝝ. Itē Ioh̓es gerſon cācellariꝰ pari ſien̄. dicit/ ꝙ ad dei timorē ꝑuenit̉ ꝑ cōpūcti onē. admirationē ⁊ exultatōꝫ. Bouauen̄. di cit ꝙ ad hoc valēt tria .ſ. diuīa reuerētia. or̄o nū ſuffragia/ ⁊ beniuolentia. hoc eſt ꝙ hō re putet ſe indignū/ tot ⁊ tanta bn̄ficia a ſūmo bono ꝑcepiſſe/ offerēs bonā voluntatē ſuaꝫ ad gratitudinē oīm. Btō Hieronymo pōt aſcribi via ꝑegrinatiua. hoc eſt quō dn̄s I ſus in hoc mudo vitā duxerat tanqͣꝫ ꝑegri nus. Beato Ambro. via ꝯꝑatiua. Frāciſco via ꝯpaſſiua. Bernardo via affectiua. Aug. ſuꝑlatiua. Hugoni oratiua. Gregꝭ. exultati ua. Eſt tn̄ verū/ ꝙ quilibet eoꝝ plures vias habuit. Sed he qͣſi exēplariter eis aſcripte ſūt. ⁊ qꝛ diuerſi amatores diuerſis mouent̉ modis. id̓o diuerſe hic ponunt̉ vie. In gene rali tn̄ ſciendū ē/ ꝙ volēs videre dilectū ſuuꝫ ih̓m/ pͥmo mūdet oculos ſi ſunt torpidi aut tepidi. ⁊ hec ē via purgatiua. Deinde ſi ſunt tenebre accēdat lucernā/ vt clare ip̄m videat Et hec ē via illuminatiua. Deinde appropī quat. ⁊ ꝓ reuerētia ꝓcidit an̄ pedes eiꝰ. dein ceps eleuat̉ a dilecto porrecta ei manu. De inde ſuſcipit̉ ad oſculū pacis. deinde affabi liter ei loquit̉. cupit ſemꝑ manere cum eo. li queſcit ī eius pn̄tia. lāgueſcit in eiꝰ abſentia. querit. vocat. ſuſpirat. inuentū denuo tenet. in eius amore ardet. alta faſtidit/ ſoli illi ad herere volēs. Et hec ē via vnitiua. ⁊ poſt lō gū tp̄s in ea quietat̉. ita vt in pace factꝰ ſit lo cus eiꝰ. Ex his ⁊ alijs pn̄t elici qͥndecim vie procedētes in amorē dei. ⁊ ẜm hoc erūt. xv. capitula de doctrinis vtilibꝰ ad eleuationeꝫ mentis in deū. Et hec de proemio. Sequit̉ tabula illas vias oſtendens. Inchoatiua Uia 9 Comꝑatiua z Purgatiua Io Compaſſiua Illumīatiua I Affectiua Inſtructiua Uia k Suꝑlatiua Imitatiua Iz Oratiua 6 Exemplatiua 14 Unitiua Admiratiua ¶ Exultatiua 8 Peregrinatiua De viā inchoatiua Capitulum .i. Timore ſeruili procedit filialis. A Plures em̄ incipiētes declinare a malo ⁊ facere bonū īcipiūt a tīo re. iō hec via d̓r īchoatiua. De hac via hr̄ in Hiero. Siue comedo ſiue bibo ſiue qͥd ali ud facio/ ſꝑ reſonat hec vox ī aure mea Sur gite mortui ad iudiciū. Et ī vitaſpatꝝ hr̄ de helya mōacho qͥ ſꝑ timuit tria .ſ. ī hora mor tis occurſū demonū. deductōꝫ ad iudiciū. ⁊ ſnīaꝫ iudicis. De hac via dicit Anſelmꝰ. O lignū aridū eternis ignibꝰ dignū quid rn̄de bis ī die illa qn̄ exiget a te ad ictū oculi ome tp̄s viuēdi tibi ꝯceſſū quō a te fuerit expēſū ⁊c̄. Et qͣꝫuis multa incutiāt timorē. tn̄ ꝓ ex emplo ponit̉ hec tabl̓a ẜm ordinē alphabe ti. ¶ Alteratio ⁊ inſtabilitas mūdi/ ꝙ hō nū qͣꝫ ī eodē ſtatu ꝑmanet. ⁊ neſcit an amore vel odio dignus ē. Si em̄ relinq̄ret eū dn̄s ad ictū oculi/ ſtatiꝫ diabolꝰ eū ſubuerteret. Bel lū ꝓprie carnis/ md̓i ⁊ diaboli aduerſus ſpi ritu homīs. Cotidiana fragilitas ⁊ negli gē tia reſiſtēdi. penitēdi ⁊ ꝓficiēdi. Diuina ſeue ritas q̄ apparuit ī caſu luciferi. in ꝑiclitatiōe mūdi ꝑ diluuiū ⁊c̄. Exitus dubiꝰ de hac vi ta ꝙ nemo ſcit vbi qn̄ ⁊ quō morit̉. an bene vel male. Futuꝝ iudiciū vbi erit iudex infal libil̓. ineffugabil̓. inflexibil̓. nēo p̄t eū fallere aut effugere nec a ſnīa appellare. Grauitas penaꝝ purgatorij. q̄ ẜm Aug. excedūt omnē penā huiꝰ mūdi. Horror demonū ⁊ penaꝝ inferni. Ignis inextīguibil̓. Kariſſimoꝝ ci uiū celi ꝑpetua ſeꝑatio. Luctꝰ et vlulatꝰ ſine ꝯſolatōe. Maxīa ſtrictitudo/ iuxta pͣs. Si cut oues in inferno poſiti ſunt. Noticia ⁊ cō fuſio ſuoꝝ pctōꝝ. Odiū ſui ⁊ oīm q̄ ſūt ī to to mūdo. Perpetuitas penarū inferni. qꝛ ī inferno nulla ē redemptio. Quietis ⁊ ſpei ꝑ petua ablatio. Rōnis obſtinatio in malo ꝙ non vult de cetero bonū. Stridor dentiū p̄ anguſtia. Tentio ⁊ captiuitas/ ꝙ nec pōt d̓ loco moueri qn̄ vellet. Uermis ꝯſcientie de omiſſis ⁊ ſcādalis. Xp̄e redēptor pie qͥ ſumꝰ cā tue paſſionis/ ne ꝑdas nos illa die. De viā purgatiua Capitulum. ij. Oſtqͣꝫ hō tot terroribꝰ/ mortis iu v p dicij ⁊ īferni ꝑturbatꝰ īcipit tīere tūc erguit ſepe ſic ī ſeip̄o. Quicū qꝫ peccauerit mortal̓r/ aut oꝑtet eū dānari aut lamētꝭ purgari. ſꝫ ego peccaui mortalit̓. gͦ oꝑtet me dānari/ aut lamētꝭ pnīe purgari. Sꝫ qꝛ dānatio ē ꝑpetua. ⁊ purgatio tꝑalis. volo igit̉ agere pnīaꝫ īterī ꝙ tp̄s mihi vacat Recogitabo igit̉ oēs ānos meos ī amaritu dīe aīe mee. ⁊ qͣꝫtū d̓lectatꝰ ſū delicijs tātū me affligā pnīe tormētꝭ. Un̄ ẜm illā viā ponat hō decē pūcta aūt quot voluerit ⁊ dicat. O Alphabetum ſime/ ego ſū ille ꝓdigꝰ qͥ hec ꝯͣ tuā pie iſi. ⁊ ita ingͣtꝰ fui ꝙ me innocētē crea me deturpaui. Tu ꝓ me crucifixꝰ et ⁊ ego me exaltaui. Tu nudatꝰ/ ego Tu amaricatꝰ/ ego delicatꝰ. Tu felle ego crapula gͣuatꝰ Tu totꝰ laborio oīno accidioſꝰ Tu ꝓ īimicꝭ exoraſti micos ⁊ amicoſ odiui. Sꝫ qͥd faciā? deſꝑabo? Ubi ē illud? Nolo morteꝫ Ferꝝ vitꝝ aūt ſpeculū cū rubigīoſū t̉. ⁊ ego ꝑ viā purgatiuā lima ꝯtritio ſſiōis ⁊ ſatiſfactiōis me purgabo. ſic̄ taui. ita ero opprobriū hoīm ⁊ abie b. Cōtra auariciā abrenūciabo ꝓpͥe eis. Cōtra voluptates affligā me ie igilijs fame ⁊ ſiti. purgabo me ꝑ tria itū orōis. ꝑ ignē tue ꝯpaſſiōis. ꝑ ar caritatꝭ. ⁊ vt latiꝰ hͨ via purgatīa ap eat̉ hec tabl̓a ẜm ordinē alphabeti. Amicicia dei amiſſa Bonitate dei contempta Conſenſu ⁊ culpabili vita Dilapſu tꝑis et viriū corꝑis Exceſſu p̄ceptoꝝ dei (⁊ aī eccleſie ⁊ ſuperiorum Fragilitate reſiſtendi. peni cōtiᵐ tendi ⁊ proficiendi e Graui negligētia laborandi orādi. meditādi. legendi ⁊c̄. Habitu ⁊ ꝯſuetudine ex fre quenti intētione peccandi Ingratitudīe qͣ iteꝝ ⁊ iteꝝ ſi bi dimiſſa renouauit (pctā Karitatꝭ extinctōne ꝑ q̄cūqꝫ Laxatōe timoris dei. ꝙ cō tra tam magnū dn̄m taꝫ ma gna ⁊ horribilia pctā ꝯmitte re p̄ſumpſit Miſcd̓ie implorationem Noue vite aſſumptionē Orationum ſuffragia Paſſiōis xp̄i interpoſitionē Quaſſatione .i. auſteritateꝫ O GE aſſu penitentie fidē Reiectioneꝫ honoris. volu et ſe ptatum ⁊ delectationum Sanctorū interceſſionem Tꝑis vtilē expēſionē (tionē Uolūtatꝭ ꝓpͥe abrenuncia Xp̄i benignitatē qͥ non vult mortē pctōris. ſed magis vt conuertatur ⁊ viuat De via illumīatiua Capitulum. iij. Urgata ꝯſcīa iaꝫ aptior ē amori Z diuino. Un̄ ſicut ſpeculū purga tū pōt plꝰ relucere. Sequit̉ ergo nūc via illuminatiua qua hō iaꝫ incipit videre ⁊ cognoſcere dilectū ſuū queꝫ bus ꝓpter rub iginē pctōꝝ videre nō pot̓at. Un̄ q̄rit. Quis ē dilectꝰ meꝰ? Rn̄det Ipſe ē qͥ mihi tot ⁊ tāta bn̄ficia ꝯtulit. ꝙ ſi poſſibile eſſet/ ab eiꝰ laude ⁊ gr̄arūactiōe nūqͣꝫ ceſſare deberē. Hāc viā illuminatiuā Dauid habu it cū in pͣs. ait. Bn̄dic aīa mea dn̄o/ et oīa q̄ intra me ſunt nomī ſancto eiꝰ. Conſideran dū tn̄ eſt ꝙ nō pͥncipaliter debemus deū di ligere ꝓpter bn̄ficia ſua. ſed ꝓpter immēſam ſuā bonitatē et ꝓpter ſeip̄m. Sicut em̄ pro pter lumē nō videt̉ res finaliter ſed mediāte lumine videt̉ clariꝰ occaſionaliter. ſic illa via dicit̉ illumīatiua. qꝛ accēdit. prouocat ⁊ illu minat oēm hoīem ad deū diligendū. Unde Bern̄. Tot bn̄ficia ꝯtulit mihi deꝰ. qd̓ ſi cō ſiderarē/ ⁊ ſi vnus ruſticus mihi feciſſꝫ/ tene rer eū diligere. Quid igit̉ repēdā ſūmo ama tori de ſuis bn̄ficijs? Certe gr̄as agā/ ⁊ ꝯme morabo quantū potero. Un̄ de hac gratitu dine ⁊ via illuminatiua videat̉ ſequēs tabu la ẜm ordinē alphabeti. ¶ Gr̄as tibi ago ſū me deus de ardētiſſimo amore tuo ꝙ creaſti me nihil mei indigēs. qꝛ me carere poteras. qꝛ nihil tibi ſū vtilis. ſꝫ ex tua bonitate eter na ꝑticipaſti mihi eē viuere ⁊ ītelligere. et ad imaginē tuaꝫ me formaſti. ¶ Benigniſſima incarnatōe tua ⁊ redēptōe. Tu es em̄ ille rex regū qͥ ſedes ſuꝑ cherubin ⁊ intuerꝭ abyſſoſ. qͥ ꝓpter noſtrā ſalutē nr̄os defectꝰ aſſumpſi ſti. pauꝑtatē. famē. ſitim. triſticiaꝫ ⁊ dolores ⁊c̄. In terris viſus es / et cū homībꝰ ꝯuerſa tus es. ⁊ delicie tue eſſe cuꝫ filijs hoīm. Un̄ hec? Nō ex nr̄is meritis ſed ex tua eterna bo nitate. Quātas blaſphemias. irriſiones. tor mēta ꝓ nobis ſuſtinuiſti/ nō coacte ſꝫ libent̓ ⁊ volūtarie. ⁊ nō ſolū libēter ſꝫ ⁊ ardent̓. Po teras nos ꝓpter pctā nr̄a in nihilū redigere. aut certe alios hoīes innocētes creare. ſꝫ bo nitate tua nos hr̄e voluiſti. īmo ꝓ nobis tā ta ſuſtinuiſti qͣſi te odires ⁊ nos diligeres ex altādo. qͥd melius deo? ⁊ qͥd vilius peccato re/ qͥ cane peior eſt ⁊ illudit̉ ꝓ pctōre? ¶ Con fidentia quam nos vis hr̄e ad te. patrē em̄ te hortaris vocare lutum ⁊ cinerē/ ⁊ petere mō nes vt habeas occaſioneꝫ dandi. delectaris Pctōryª de ſperet ſꝫ aſſu mēdo ꝯfidē tiā purget ſe per Pctōr dehe dolere de DIDIAI Amoris XCIX em̄ in noſtra ſalute. et das nobis plura qͣꝫ ex ꝓigritia petimus. ⁊ qͣnto plura das tāto plꝰ habes. ¶ Donis mihi p̄ſtitis/ dediſti em̄ mi hi hoc corpꝰ. hāc aīam. ⁊ vires corꝑis ⁊ aīe. angelū ꝓ cuſtode. diabolꝰ eī me milleſies ob ruere potuiſſet niſi ille me defendiſſꝫ Et bre uiter oīa q̄ habeo dediſti mihi. ip̄e em̄ es de us meus qͥ mercatus es me. ī cuiꝰ ptāte meꝰ flatus exiſtit/ quē cū aufers reuertor in pul uerē. ¶ Educatōne. dediſti em̄ mihi laborio ſos parētes/ qͥ me ſuis laboribꝰ educauerūt ⁊ nutrierūt ⁊ nō neglexerūt. Produxiſti ꝑtē meā in frumētis. carnibꝰ ⁊ piſcibꝰ/ ac alijs qͥ bus educatus ſum vſqꝫ ad hoc tp̄s ⁊c̄. ¶ Fi de ⁊ ſacramētis. qꝛ dediſti me naſci int̓ xp̄ia nos nō ꝑ patrē paganū aūt iudeuꝫ. ſꝫ bapti zari/ ⁊ alijs ſacris adiuuari. quibꝰ tua ama riſſima morte efficaciā meruiſti. ⁊ ſpāliter de hoc ſacratiſſimo ſacramēto corꝑis ⁊ ſāguīs tui in qͦ manes nobiſcū vſqꝫ ad ꝯſummatio nē ſeculi. Et tātū eccleſiā diligis / vt ꝑſecuti ones nobis factas tibi fieri dicas. clamās d̓ celo. Saule ſaule qͥd me ꝑſequerꝭ. ¶ Gratui ta toleratione ī peccatis ⁊ reuocatione/ diſſi mulaſti em̄ peccata mea. nō me demergēdo ad inferos trahēdo/ ſed expectaſti. vocaſti inſpirationē ad penitentia. ꝑ flagella. ꝑ infi mitates. ꝑ ꝑſecutōes. ꝑ correptiōes. ꝑ p̄dica tiones. ꝑ horrorē mortis. iudicij ⁊ inferni. et nō ceſſaſti donec orationē orarē ¶ Hylarita te paterna qua me ad pnīam cuꝫ gaudio ſu ſcepiſti ſicut filiū ꝓdigū / ⁊ renouaſti. remiſi ſti mihi delicta cōmiſſa. ⁊ de bonis omiſſis dediſti mihi diſplicentiā pctōꝝ. abſtuliſti oc caſiōes recidiuādi. dediſti gratiā ꝓmerēdi et ſpem ꝓgrediēdi. ¶ Iteratōe gratie. qꝛ recidi uantē iterū ſuſcepiſti. et iteꝝ ingratitudineꝫ remiſiſti. nec poſuiſti gr̄e tue terminū. ¶ Ra riſſimo dono ſpūſſancti. qd̓ mihi ī ſacris im mūdo ⁊ indigno cōicaſti / vt me purgaret. il lumīaret / ⁊ charitate inflāmaret. ¶ Liberati on a ſcl̓o/ vt ꝑ introitū religionis fugerē oc caſiones pctōꝝ. cū ſociymei mortui ſunt for te in peccatis ſuis. qͥ hāc gratiā nō ꝑceperūt Heu qͦt ſunt damnati ī inferno qͥ minora et pauciora peccata ꝯmiſerūt qͣꝫ ego ⁊ nō ſur rexerūt. Et quot meliores me adhuc ī ſecu lo ſunt inuoluti diuerſis occaſionibꝰ pecca torū. honoribus vanis/ voluptatibus/ diui tijs terrenis. Quid in me inueniſti/ ꝙ dedi ſti mihi pēnas ſicut colūbe/ vt volarē d̓ ſecu lo vbi fordes ⁊ iniqͥtates. ꝓ quibꝰ tibi grati as ſpāliter ago. ¶ Miſcd̓ia ſpeciali/ ꝙ cuſto diſti me a multis peccatis q̄ circa me fuerūt attēptata. adulteria. homicidia. et alia. q̄ nō euaſiſſem niſi tu me retraxiſſes. Et ꝙ de tri ſticia ſepe abſorptus/ de tua miſcd̓ia non de ſperaui. ſepe ꝯſolatus es me diuerſis vocati onibꝰ ſupra poſitis. ¶ Noticia tua ⁊ noticia ſcpͥturaꝝ ꝙ aperuiſti mihi intellectū earuꝫ. Quot ruſtici. quot ignari/ qui nō intelligūt qͥd agūt. qͥ ſi intelligerent/ forte multo plura bona facerēt qͣꝫ ego īgratus tot doctrinis et ſcpͥturis ſacris facio ¶ Occurſione tua. quo cūqꝫ em̄ me verti/ mihi occurriſti. ī creaturꝭ. in ſcpͥturis. blādimētꝭ. terroribꝰ. beneficijs. ne aufugere te potui. ¶ Promptitudine vo lūtatis quā dediſti mihi grādia faciēdi. gra uia tolerādi. regularia ſufferendi contraria. ¶ Quietatiōe ꝯſcientie. Tot em̄ fui inuolu tus peccatoꝝ angulis et ſcrupul̓/ ꝙ niſi me iuuiſſes nunqͣꝫ fuiſſem quietatus. ¶ Remo tione ꝑiculoꝝ. in quot em̄ fui peſtilētijs/ cū indiſpoſitus fuerā ad moriendū / ꝓpter ma na ⁊ gͣuia peccata mea. et ſocij mei mortui fuerunt. ⁊ tu me ꝯſeruaſti. Inſuꝑ fui vel po tui eſſe in ꝑiculis tonitruoꝝ. fulguris. fluuij igniū. latronū. beſtiarū. et diuerſoꝝ caſuuꝫ. in quibꝰ ſi mortuꝰ fuiſſem/ timeo ꝙ indiſpo ſitus ⁊ extra charitatē deceſſiſſem. ¶ Serui tio. Suꝑceleſtiū. inferioꝝ ⁊ oīm. Om̄ia em̄ mihi ſeruiūt. angeli cuſtodiendo. celū ꝑ mo tū ſuū. ſol. luna et ſydera ꝑ lumīs miniſtrati onē. Aer refouet ſpirantē. aqua ſatiat ſitien tē. terra nutrit eſurientē. Anialia bruta aliqͣ deſeruiūt/ vt eqͥ. aliqͣ incitādo ad laboreꝫ / vt formice. aliqua īcitādo ad timorē/ vt leones vrſi. Et breuiter ſi te dilexero/ oīa cooꝑabū tur mihi in bonuꝫ. ¶ Totali tui diffuſiōe/ vt oīa alia q̄ dinumerare nō poſſum/ ꝯp̄hēdā. te totū mihi dediſti. dediſti mihi dona natu re/ gratie ⁊ ſuꝑabūdātie. Te naſcēs in ſociū. ꝯueſcēs ī eduliū. moriēs in preciū. ⁊ regnās in premiū vis dare. dediſti te fratrē oīm. ſpō ſum. patrē. amatorē. doctorē. nutritorē ⁊ cu ſtodē. ¶ Ultime rxpectatōe finaliter. Si te nō dereliquero/ nō vis me ꝑpetuo derelinq̄ re. ſed vis eſſe finis meus. ꝯplemētū oīm de ſideriorū meoꝝ. vis me tecū regnare. tecum gaudere/ ⁊ inſeꝑabiliter ſemꝑ tecuꝫ manere. ¶ Xp̄o hoc eſt de teipſo. tū ēs donū hͦ. O do nū ſuꝑ omne donū/ te nobis imꝑpetuū do na/ ⁊ ſufficit nobis. qꝛ tu es lux vera. boni tas. vita ⁊ gaudiū mūdi. pietas immenſa/ qͥ nos a morte ſaluaſti roſeo ſanguine tuo. et ꝑ illuminatiuā viam duxiſti. Alphabetum De via inſtructiua apitulum. iiij. Am ſicut p̄mittit̉ hoīe purgato ⁊ ⁊ i illumīato vtile ē hr̄e pūcta inſtru ctiua ꝓ ipſius emēdatiōe/ vt ſciat effugere occaſiones pctōꝝ. d̓ hac via videat̉ beatꝰ Bn̄dictꝰ capl̓o ſuo. iiij. ī re gula ſua. videlicet de inſtr̄is bonoꝝ operū. cuiꝰ capl̓i ꝑs notabil̓ habet̉ ī tabula q̄ ſequi tur ẜm ordinē alphabeti. ¶ Abnegare ſeip̄m ⁊c̄. ⁊ ſeqͥ xp̄m. Bonū ī ſe viſū deo aſcribere/ ⁊ nō ſibi ⁊c̄. Corpꝰ caſtigare. Deū p̄ omnibꝰ diligere ⁊ ꝓximū ſic̄ ſeip̄m. Elationē fugere Facere de ſecularibꝰ actibꝰ alienū. Guloſuꝫ nō eſſe. Honorare oēs hoīes. In om̄i loco ⁊ tꝑe deū reſpicere. Karitatē ꝯtinuā hr̄e. Le ctōes ſtās libēter audire. Maledicētes bn̄ dicere. Non iurare ne forte ꝑiuret. Orationi frequēter incūbere. Preceptis ſuꝑiorū obe dire. Que dicūt p̄lati facere. Riſū multū nō amare. Speꝫ ſua deo ꝯmittere. Timere di em̄ iudicij. Uitā eternā om̄i ꝯcupiſcētia ſpū ali deſiderare. Xp̄o oīno nihil p̄ponere. Ze luꝫ ⁊ inuidiā non hr̄e. Facientibꝰ aūt hoc ꝓ mittit ſanctꝰ Bn̄dictuſ p̄miū qd̓ oculus nō vidit ⁊c̄. Si aūt querit̉. vbi pn̄t hec cuſtodi ri? Rn̄det̉ ꝙ difficulter in ſeculo. Ideo dicit in regula. Officiū ⁊c̄. De Viā imitatiua Capitulum. v. T vult Ioh̓es Gerſon cācellari ꝯy us pariſien̄. Ad inflāmationē di uini amoris valet īſpectio p̄cedē tiū ſanctoꝝ qͥ nobis ꝓponunt̉ ad imitationē ī actibꝰ v̓tuoſis. vt in obediētia humilitate/ patiētia. quoꝝ interceſſiōe ⁊ im tatōe pōt hō ꝓficere. Et hec vocat̉ via imita tiua. Un̄ pro exemplo ponit̉ hͦ alphabetuꝫ. ⁊ ꝑ talē modū poſſet ſibi hō ex legendis ſan ctoꝝ modū viuēdi colligere. iuxta illd̓. i. Co rin. ij. Hic te doceat humilitatē. hic patien tiā ⁊c̄. Quilibet em̄ ſanctꝰ ē nobis exempluꝫ alicuiꝰ v̓tutis. ¶ Ambroſius ē nobis exem plum magne ꝯfidētie .i. ſpei de bonitate dei Un̄ ait. Nō timeo mori. qꝛ habemus bonū dn̄m. Bernardꝰ ē nobis exemplū eximie hu militatis. qͥ vt fumū reputauit hoīes/ et alte ꝯtemplationis. qͥ eleuatus ī deū tota die pe nes lacū eqͥtauit. ⁊ d̓ ſero vbi lacus eēt igno rauit. Clemens affabilitatis qͥ om̄ibꝰ ita aſ fabilis fuit/ vt etiā iudei ⁊ gentiles eū dilige rent. Dn̄icus magne charitatis/ qͥ orauit vt ſe totū impēdere poſſet ſaluti proximoꝝ. qͥ ⁊ diſciplinas tres qualibet nocte accepit ꝓ ſe ⁊ ꝓ remiſſione purgādoꝝ. Egidiꝰ volūtarie ꝑpeſſionis vulneꝝ. Sagittatꝰ em̄ fuit/ ⁊ pe tiuit dn̄m vt vulnꝰ ſuū interim ꝙ viueret nō ſanaret̉. Frāciſcꝰ mētal̓ crucifixiōis. Tātū em̄ ſtetit ī meditatōe paſſiōis ꝙ vulneratus .v. vulneribꝰ dn̄i / ꝑ triēiū an̄ mortē ſuā xp̄o dn̄o ſuo crucifixꝰ apꝑuit. Germanꝰ magne abſtinētie. Ne em̄ cibꝰ delectaret eū/ cineres ī fercul̓ poſuit. Hēricꝰ mire caſtitatꝭ Cū em̄ eēt filiꝰ regꝭ vngarie. ⁊ genꝰ regiū mr̄imonio augere potuiſſꝫ. tn̄ p̄elegit v̓ginitatē. ⁊ qͣꝫdiu vixit ꝟgo ꝑmāſit. Iob magne patiētie. Oī bus em̄ bonis pͥuatꝰ bn̄dixit dn̄ꝫ. ⁊ totꝰ vul neratꝰ dixit. Si bona ſuſcepimꝰ d̓ māu dn̄i ⁊c̄. Rarolꝰ imꝑial̓ iuſticie/ qͥ imꝑator exiſtēs tātū mūdū ꝯtēpſit. ⁊ ſine ꝑſonaꝝ acceptōe le ges ꝯdidit ꝙ ſctīficari meruit. Laurentiꝰ ve hemētiſſime tolerātie ī paſſione. Martinꝰ ſe curitatis multe ꝯfidētie requiſitꝰ a latrōe an timuiſſet qn̄ eū cū ſecuri īterficere voluit/ rn̄ dit ꝙ nūqͣꝫ tā ſecurꝰ fuit. qꝛ ſcio ꝙ dn̄s in ꝑi culo ꝓximꝰ ē. Nicolaꝰ mire largitatꝭ ac man ſuetudīs. Oſualdꝰ magne largitatꝭ. qͥ ſcutel las argēteas ſibi antepoſitas ī ꝑticulas ꝯmi nuit/ ⁊ pauꝑibꝰ erogauit. Paulus magne la borioſitatꝭ. Plꝰ em̄ oībꝰ p̄dicauit. magnū ze lū habuit aīaꝝ cū de regno ī regnū cucurrit ⁊ non quieuit. Quiricus puer triū annoꝝ p̄ bet exemplū. qꝛ a p̄fecto renuit ꝯſolari p̄cipi tatꝰ fuit. Remigiꝰ magne maturitatꝭ fuit/ qͥ ſenebaldū ep̄m ꝓ pctō. vij. annos īcluſit ⁊ in carcerauit. Stephanꝰ exemplū diligēdi ini micos dedit/ qͥ ꝓ inimicꝭ exorauit. Thomaſ obediētie et lōginque ꝑegrinationis/ qͥ dn̄o obedire volēs ad indiā ꝑuenit. Uincētiꝰ exē plū ꝑſeuerātie exhibuit qͥ diuerſis tormētis nō ceſſit. ſed in finē ꝑſeuerauit. Xp̄s ih̓s ſan ctuſſanctoꝝ. ſpeculū oīm v̓tutū. charitatis humilitatis. fidei. ſpei Eſt tn̄ ſciēdū ꝙ quili bet ſctōꝝ ē exemplar pluriū v̓tutū. ſꝫ hec ſo lū ꝓ exēplo poſita ſunt. Itē ſciēlū ꝙ aliqua fecerūt ſancti ex ſpeciali pͥuilegio/ vt miracu la ⁊ alia vltra humanā ꝯditōꝫ ſe extēdentia. que mirāda ſunt potius qͣꝫ imitāda. De viā exēplatiua. Capitulum. vi. q Uāuis ex p̄cedētibꝰ hec via aliqͣ A liter patuit ꝑ ꝯmemorationē ſan ctoꝝ. tn̄ āplificāda ē ꝓ edificatōe diuini amoris C. multoꝝ. ꝑ ꝯmemoratiōꝫ virtutū ẜm ordinē alphabeti/ ⁊ ꝑ ꝯmemoratōꝫ exēploꝝ/ vbi nō ponā integra exēpla ꝓpter breuitatē. ſed tan gā ſenſum/ vt inde elici poterit intētio facti. Pro qͦ ſciendū/ ꝙ Grego. in pͥncipio dialogi vult/ ꝙ multos ad deſideriuꝫ celeſtis patrie plus accēdūt exēpla qͣꝫ alta p̄dicamēta ¶ Ab ſtinētia tenet̉ cū qͥs cū debitis circumſtātijs vtit̉ cibo ⁊ potu medio mō. nō ſe aggrauan do vt ſit tepidꝰ ad orandū. laborādū ⁊c̄. ⁊ nō ſe exhauriēdo ad dei nutū vt ſit inutilis. Re mediū eiꝰ ē feruēter ſe dare ad cibū ſpūalē/ ſi cut ad ſacrā ſcpͥturā. Exēplū. Cōuenerunt duo frēs. qͥ orātes ⁊ legentes ꝑ duos dies et noctes/ obliti ſunt cibū .ſ. pulmētū qd̓ come dere ꝯſueuerāt. ¶ Beniuolētia .i. patiētia. cū qͥs ī arduis ⁊ aduerſis ſuſtinēdis dicit. Me rito hec patior. qꝛ xp̄s qͥ innocēs fuit/ quan ta ꝓ me paſſus eſt? Audiat xp̄m dicentē ſibi. Si me pēſatis nihil ē qd̓ vos toleratꝭ. Ex emplū de diſcipulo ph̓i. qͥ male tractatꝰ riſit dicēs. Iniurias hic gratis recipio/ ꝓ qͥbus tribus annis munera dedi. ¶ Caſtitas tenet̉ ſi abſtinētia ſeruat̉. ⁊ cor a cogitatiōibꝰ/ ⁊ ſen ſus ab illicitis reſeruet̉/ ⁊ corpꝰ caſtigat̉. Ex emplū. Btūs Bn̄dictus tēptatꝰ libidīe/ cor pus ſuuꝫ vepribꝰ lacerauit. Beatus Bern̄. aqͥs frigidis refrenauit. ¶ Diſcretio tenet̉ cū qͥs tenet mediū in omnibꝰ ne ſit nimis ferui dus aut nimis tepidꝰ. Exemplū. Interro gātibus diſcipul̓ btūs Anthoniꝰ ꝯcluſit di ſcretionē eſſe matrē v̓tutū. Et idē vult btūs Bn̄dictus. Ualet aūt ad hanc diuerſificare oꝑa ſua ꝟ̓ſus. Nūc lege. nūc ora. nūc cū fer uore labora. Sic erit hora breuis/ ⁊ labor il le leuis .ſ. ī deo. ¶ Eleuatio mētis ī deū. hoc eſt ꝯtēplatio. tenet̉ cum qͥs excludit ex corde ſuo vanitates/ ⁊ amoroſe īheret creatori ſuo Exemplū de btō Bn̄dicto. qͥ ſub vno ſolis radio vidit totū mundū. ¶ Fides tenet̉ cum qͥs adheret ſancte matri eccl̓ie. Remediuꝫ fi dei ē/ querere q̄ nō intelligit ⁊ credere. Exem plū. Diſcipulꝰ qͥ temptabat̉ ꝑfidia ⁊ ſpū blaſ phemie. poſtqͣꝫ tēptationē ſuā manifeſtauit liberatus ē ⁊ quietatꝰ. ¶ Gratitudo tenet̉ cū qͥs cū grārūactōe oīa bona ſua aſcribit deo. Exēplū. ꝓpter ingratitudinē ſuā ſaul depo ſitꝰ fuit. ⁊ Ezechias infirmitati datꝰ. ¶ Hūi litas tenet̉/ cū qͥs cognoſcit ſe oībꝰ vilioreꝫ. ⁊ ꝙ ſit cinis ⁊ puluis. Exemplū. Cū quidā cuidā patꝝ ait. Ppl̓s te ſtultū reputat. Rn̄ dit. Hoc ego volui. ¶ Iuſticia vnicuiqꝫ tri buit qd̓ ſuū ē. deo laudē. ſuꝑiori obedientiā. ꝓximo ꝯcordiā. Exēplū de eo qͥ filiū ſororꝭ ſue ſuſpēdi fecit. qꝛ noluit acceptator eē ꝑſo naꝝ ¶ Karitas ad deū / ē deo pura ⁊ filiali di lectōe adherere. ⁊ ꝯgratulari deo ī profectōe ſua. nō querēdo ꝯmodū ꝓpriū. Exemplū d̓ eo quē diabolꝰ volēs retrahere a bono dixit damnandū. ⁊ ille plus ꝓinde ſeruiuit deo di cēdo. Ego nō ſeruio ei ꝓpter regnū celoꝝ. ſꝫ qꝛ ſūme bonꝰ ē Charitas ad proximū ē quē libet ꝓximū reputare ſic̄ ſeip̄ꝫ ita ei ſeruiēdo eū iuuādo ſicut ſibi rōnabiliter vellet fieri. Exemplū de ſanctulo. qͥ ſe ꝓ diacono morti obtulit. ¶ Liberalitas ⁊ largitas ē bona ſua miſericorditer cōicare. ⁊ ſi nō habet tēꝑalia/ cōicet ſpūalia. vt orādo pro om̄ibꝰ. ꝓ pauꝑi bus. pro infirmis. Exempluꝫ de Paulino ep̄o. qͥ oīa ſua bona pauꝑibꝰ diſtribuit. Ad vltimū ſeip̄m in captiuitatē pro filio cuiuſ dā vidue dedit. ī dialogo ¶ Maturitas eſt ſe ip̄m reſtringere a leuitate moꝝ. Exemplum Bernardꝰ. xp̄m quater Aeuiſſe legimꝰ. riſiſ ſe nunqͣꝫ. Itē qͥdā ait. In tremendo iudicio ctabimus. ⁊ tu rides ¶ Negociatio ē vtiliter tp̄s expēdere. et ociū fugere. Un̄ Hierony mus. Semꝑ aliqͥd oꝑis facito/ vt te diabo lus inueniat occupatū. Exemplū ī vitaſpa trū. qͥ laborare noluit nō fuit inuitatꝰ ad mē ſam. ¶ Obedientia eſt obtꝑare indifferēter p̄ ceptꝭ ſuꝑiorū/ ſiue ſint grauia ſiue leuia. Ex emplū de eo qͥ ait. Ego ⁊ aſinus vnū ſumꝰ. quicqͥd ei imponit̉ hoc portatur ⁊ ſine mora ¶ Perſeuerātia ē ab incepto bono vſqꝫ ī finē nō ceſſare. Ualet ad ꝯſeruandā ꝑſeuerantiā apponere modicuꝫ laboꝝ. Sicut em̄ ignis ꝑ appoſitōꝫ lignoꝝ ꝯſeruat̉. ſic ꝑſeuerātia ꝑ appoſitiōeꝫ laboꝝ. Exemplū d̓ eo qͥ qͥnqua gita annis rigide vixit. ⁊ tādē cecidit. ¶ Qui etudo ē diſtractōes ⁊ ſollicitudīes ſil̓ effuge re. exemplo Ioh̓is baptiſte qͥ fugit ī deſertū Et angelꝰ Arſenio dixit. Fuge. tace. qͥeſce. ¶ Religio pͥncipal̓r ꝯſiſtit ī tribꝰ. Obediētia caſtitate ⁊ pauꝑtate. Exempluꝫ. Btūs Gre go. fecit proprieiariū ſepeliri ī ſterqͥlinio. Et btūs Aug. delet eoſ d̓ tabula clericoꝝ. vt pꝫ ī ẜmone de cōi vita. ¶ Spes ē expectatio fu ture btītudīs ex meritꝭ ⁊ gr̄a ꝓueniēs. vn̄ ſi ne meritꝭ velle hr̄e btītudinē/ ē potiꝰ p̄ſūptō nis qͣꝫ ſpei. Exēplū. Btūs Bern̄. tētus ī vi ſione ad iudiciuꝫ deſꝑare noluit diabolo paſ ſionē xp̄i obijciēdo. Remediū ē videre xp̄m crucifixū cū īclīato capite ⁊ extēſis brachijs ad miſerēdū ⁊ ad ſuſcipiēdū. Exēplū d̓ pro digo filio ī euāgelio. ¶ Taciturnitas tenet̉ .i. BB Alphabetum ſilentiū cū quis ab ocioſis et interdū etiā a licitis linguā ſuā refrenat. Exēplū. Agathō ꝑ tres annos lapidē ī ore ſuo portauit vt ſilē tiū diſceret. ¶ Ueritas ē idē in ore et oꝑe exhi bere qd̓ habet̉ in corde. ⁊ pōt vocari ſimpli tas. ¶ Xp̄ianitas vide ſuꝑ Fides. ¶ Zelꝰ aīa rū. ſup̄ Charitas ꝓximi. Sic multe v̓tutes alie pn̄t ſub illis comp̄hendi. De vīā admiratiua Capitulum. vij. B y Eformatꝰ iā ī ſe ꝑ v̓tutū exempla animꝰ/ pot̓it iā ſe mundiꝰ ⁊ puriꝰ eleuare ad cognoſcēdū creatoreꝫ ſuū. Primo ꝑ ammiratiōꝫ q̄ nō dꝫ eē īcredu litatis/ ſꝫ veneratōis credulitatis. vn̄ qͥs at tēdēdo ea que app̄hēdere nō pōt/ ꝓijciat ſe ꝓ fūda reuerētia/ ſtupēdo tā magnū ⁊ excelſuꝫ ſuū creatorē. Un̄ āmiratiue meditādo q̄rat a ſe vn̄ habeat ortū tāta magnitudo vniuer ſi .ſ. celū. t̓ra. ſol ⁊ luna ⁊c̄. Es ne tu deꝰ meꝰ ⁊ rn̄debūt oēs. Nō. ſed ip̄e fecit nos/ ⁊ nō ip̄i nos/ ẜm pͣs. Quo audito dicat. Quis ē daꝰ meꝰ? Eſt ne potēs? Et audit ſcpͥturā. Ptās eiꝰ a mari vſqꝫ ad mare. ⁊ ita ipſe ē qͥ celoꝝ cō tinet thronū/ ⁊ ab yſſos intuct̉. mōtes pōde rat/ ⁊ terrā palmo ꝯciudit ⁊c̄. Querat ꝯſeq̄n ter. Eſt ne pulcer? ⁊ audit ſcpͥturā dicētē ſibi Pulcritudinē eiꝰ ſol ⁊ luna mirant̉. ipſe em̄ ē in quē deſiderāt angeli ꝓſpicere. ⁊ iteꝝ. ſpeci oſus forma. Querat ꝯſeq̄nt̓. Eſt ne ſapiēs? Et audit. In eo ſunt oēs theſauri ſapiētie ⁊ ſcīe recōditi. Eſt ne diues? rn̄dit. Om̄is ter ra ⁊ plenitudo eiꝰ. Eſt ne benignꝰ? reſpōdit Suauis dn̄s vniuerſis/ et miſeratōes eiꝰ ſu per oīa oꝑa eiꝰ. Admirando gͦ magnitudinē eiꝰ potētie. ꝓfunditate ſapīe. benignitatē cle mētie/ clamēt. O altitudo diuitiaꝝ ſapiētie ⁊ ſcīe dei ⁊cͣ. Illi mihi adherere bonū ē/ ⁊ pone re ī eo ſpeꝫ meā. Pro qͦ ſciendū. in hac mate ria dꝫ eſſe ammiratio veneratōnis. Et qͥcqͥd non poterit caꝑe rō/ capiat fides. ꝓ exemplo vide infra. Hic ſingul̓ dictionibꝰ ſeq̄ntis al phabeti p̄pōat̉ Mirare. vt Mirare. ¶ Amo roſiſſima ī trinitate ꝯſubſtātialitatē. de qua profundiſſime inter cetera dicit Bonauen̄. ꝙ bonū ē ſui diffuſiuū. ⁊ ſumme bonū ē ſui ſumme diffuſiuuꝫ. que diffuſio nō eēt ſūma niſi eſſet ꝯſubſtātialis ⁊ coeterna. Quia igit̉ pr̄ ē ſumme bonus ſumme ſe cōicat generā do filiū. cōicando ſummā ꝯſubſtātialitateꝫ ſuā ⁊ coeternitatē ac coequalitatē. quā ſi nō cōicaret/ non ſumme ſe diffudiſſet. qꝛ adhuc ampliꝰ potuiſſet. qͥ p̄t caꝑe capiat. qͥ nō p̄t ca pere credat. Mirare ¶ Bn̄dictā coeternita tē ī trinitate. de qͣ. b. Aug. adducit aliqͣlē ſil̓i tudinē de igne Un̄ qͣꝫcito eſt ignis tācito de eo ꝓcedit fulgor et calor. Ponat̉ ergo ꝙ ali qͥs ignis fuerit ab eterno. tunc ſil̓ ab eterno fuit fulgor ⁊ calor. ⁊ tn̄ fulgor ⁊ calor ꝓcede rēt ab igne. ⁊ nō ignis ab ill̓. Mirare ¶ Co oꝑtiſſimā ⁊ occultiſſimā et incomp̄hēſibileꝫ incircūſcpͥtibilitatē ⁊ īmenſitatē deitatꝭ. De hoc Greg. in. iiij. dialogoꝝ. Uide .i. ꝯtēpla re vel mirare creantē ⁊ regentē. implētē ⁊ cir cūplectentē trāſcēdentē ⁊ ſuſtētantē. incircū ſcriptū ⁊ inuiſibilē deuꝫ. Mirare ¶ Digniſſi mā illā exiſtentiā aut eēntiā deitatis qͣ ſolus fuit anteqͣꝫ creauit oīa/ ſibij pſi ab eterno ſuf ficiēs. nulliꝰ indigēs. de qͣ quidaꝫ meditator dicit. Meditare cū deꝰ fuerit ſolꝰ/ vbi tunc vana gl̓ia hoīm ⁊ demonū dolꝰ. Sic ꝟo oīa diſcas ꝑuipēdere. Mirare ¶ Excellētiſſimā eius omipotētiā. de qͣ d̓r. Oīa q̄cūqꝫ voluit dn̄s fecit. Mirare vn̄ tanta multitudo crea turaꝝ eēt niſi ille potētiſſimus eas ꝯdidiſſet Mirare ¶ Famoſiſſimā eiꝰ ſapīam qͣ totum vniuerſū ex nihilo creauit. vbi recepit tantā molē montiū. tātā multitudinē lapidū. vbi vidit pͥus exēplar celi ⁊ terre. Et quō artifex faciet illa q̄ nūqͣꝫ p̄ceſſerūt ī exēplari. Mira re ꝙ tā ſapiēter oīa gubernat/ attingens a fi ne vſqꝫ ad finē fortit̉. ⁊ diſponēs oīa ſuauit̉. Mirare ¶ Gratiſſimā illā boītatē qͣ tot ⁊ tātꝭ creaturꝭ cōicare voluit eē viuere ⁊ ītelligere/ qͥ ꝑfectiſſimꝰ fuit nulliꝰ indigēs. Un̄ em̄ tan tus decor creaturaꝝ ⁊ vtilitas eaꝝ/ ꝙ diligē tibꝰ deū oīa cooꝑant̉ ī bonū/ niſi ab illo fon te ſūmo bono. Mirare. ¶ Hūanā ſublimati onē ꝙ hoīem de puluere factū ī ꝑadiſū ꝯſti tuit. ⁊ oīa ei ſubdidit. volucres celi et piſces marꝭ/ ⁊ oīa q̄ ſūt. ꝓſūt ei aūt ſeruiūt. Qd̓ etiā ammirat̉ Dauid dicēdo. Quid ē hō ꝙ mēor es eiꝰ. Mirare ¶ Infectōeꝫ totiꝰ hūane crea ture qd̓ ꝑ pctm̄ ade ī totū genꝰ hūanū ꝑ pec catū originale diffurū ē. Sꝫ ammiratio tol lit̉. qꝛ in ſil̓i paſta infecta oēs panes ex eadeꝫ farina decocti infecti ſūt. Mirare ¶ Rariſſi mā illā toleratōꝫ qͥ pͥmos parētes inobediē tes dn̄s nō annihilauit. et alios loco ipſorū creauit. qd̓ facillimū ei fuiſſet. ſꝫ tolerādo ve ſtiuit pellicijs. ⁊ ad locū pnīe in hāc terrā di miſit. Mirare ¶ Letiſſimū ꝯſiliū trinitatis ſuꝑ incarnatōe filij dei. d̓ qͦ dauid dicit Mi ſcd̓ia ⁊ v̓itas obuiauer̄t ſibi ⁊c̄. Btūs aug. in meditatōibꝰ ſuis dicit. ꝙ nō potuit ſatiari diuini amoris dulcedine aīoꝝ. ammirādo ꝯſiliū incarnati onis/ ꝙ tāta maieſtas tātā habuit charitatē ad hoīeꝫ. Mirare ¶ Mirādā vnionē deitatꝭ ⁊ hūanitatꝭ/ quō ſūmū cū imo. eternū cū tꝑa li (hͦ ē cū hoīe) ſexto die forma ꝑfectiſſimū cū defectuoſo vniri voluit. Mirare ¶ Nobiliſ ſimā deitatꝭ tantā hūilitatē/ ꝙ defectꝰ nr̄os ī ſe ſuſcepit .ſ. famē. ſitim. calorē. frigꝰ. timo rē. dolorē. pauꝑtatē ⁊ infirmitatē. triſticiā. et ſic de alijs. Et demū (qd̓ plꝰ ē mirādū) mor tē turpiſſimā Qd̓ admiras eccl̓ia in hymno canit. Que te vicit clementia ⁊c̄. Et de ſacr̄o euchariſtie canit eccl̓ia. O res mirabil̓. man ducat dn̄m pauꝑ ſeruꝰ et humil̓. In qͦ pͥnci paliter tria ſunt mirāda. Primo ꝙ tāta maio ſtas ſub tam ſpecie modica ꝯtinet̉ Scd̓o ꝙ idē corpꝰ ſit ī diuerſis locꝭ. Tercio ꝙ fracta hoſtia integer xp̄us ſub qͣlibet ꝑticula ꝑſeue rat. Mirare ¶ Ordinē vniuerſoꝝ/ ꝙ tācito ⁊ faciliter facta ſunt. ⁊ ita ordinata ẜm ſituati onē ordinatōis ſuꝑioritatis ⁊ inferioritatis nobilitatis aeris. fecunditatis terre. De ori gine mūdi qͥ cepit creatōne. ⁊ currit ꝑ tꝑa na ture. legis ⁊ gratie. ⁊ ꝯſūmabit̉ iudicio. Mi rare ¶ Pulcritudinē vniuerſi ẜm varietateꝫ luminū. figurarū ⁊ coloꝝ. Mirare ¶ Quāta ſydeꝝ multitudine decoratū eſt celū quanta varietate auiū aer. quanta piſciū diuerſitate aq̄. quāta metalloꝝ .ſ. auri ⁊ argēti A gēmaꝝ diuerſitate mōtes. quāta varietate plantarū arboꝝ ⁊ herbaꝝ ſilue ⁊ valles. quāta diuer ſitate aīaliū ẜm diuerſitatē generalē ſpālē et īdiuidualē decorata ē terra. Mirare. ¶ Quie tē quā oīa appetūt. quō oīa ad locū ſuū ten dūt. leue ſurſum. graue deorſū. Aues turba te fugiūt ſurſū. piſces fugiūt ī ꝓfundū aqͣꝝ. heſtie ad ſiluas. reptilia. ſerpentes ac mures ad cauernas terre. Mira res ē quō diuerſa loca ꝓ ſui ꝯſeruatōe ex naturali inſtinctu pe tunt. et quō q̄libet ſpēs ſibi adheret. Grues ſil̓ volāt. Lupi ſil̓ currūt. ⁊ etiā ſciūt tꝑa ſua pariēdi ⁊ qͥeſcēdi. ⁊ loca caloris ⁊ frigoris. ſic̄ hyrūdines q̄ p̄ueniūt tp̄s frigoris petēdo re giones calidas. mirabil̓ deꝰ ī creaturis ſuis Uide formicā. vix videri pōt. ⁊ hꝫ tot ocl̓os ⁊ tot pedes. et caput ⁊ corpꝰ ſic̄ equꝰ. ſentit ⁊ laborat. Mirare ¶ Reſolutōꝫ aīaliū ī terraꝫ de qua facta ſunt. iā hō mihi loquit̉. ſentit et intelligit. mādat. regnat ⁊ terret alios. ſubi to reſoluit̉ in terrā ⁊ puluerē/ vbi nō ē vox ne qꝫ ſenſus. et iteꝝ de te ſurget hō viuus ſenti ens ⁊ intelligēs ⁊c̄. Miꝝ nobis. ſed qͥd miꝝ illi qͥ oīa quecūqꝫ voluit fecit. qd̓ admiratur pͣs. di. Quaꝫ magnificata ſunt oꝑa tua dn̄e ⁊c̄. Mirare. ¶ Seminalē v̓tutē. cuiꝰ tāta ⁊ tā mirabilis ē multitudo ⁊ abundātia formaꝝ ẜm ratiōes ſeminales in rebꝰ. Terra em̄ tot herbas tā diuerſas ⁊ vtiles ⁊ medicinales d̓ ſe ꝓducit. miramur vnde habet illā potētiā. Itē videmꝰ minutiſſimū granuꝫ ſeminis de quo ꝓducit̉ magna arbor. vbi habuit granū tot ramos. tot folia. tot fructus. Certe mira bil̓ deꝰ ī creaturꝭ ſuis. Miremur ¶ Trutina tionē/ libratōeꝫ vniuerſoꝝ. ꝙ om̄e qd̓ ē illud eſt ſub̓a aut accidēs. iuxta illud Summus Ariſtꝭ. trutinabat cacumina mūdi. In duo diuiſit qͥcqͥd ī orbe fuit. Itē oīa ꝯſtituta ſūt ſub numero. pōdere ⁊ menſura. vt dicit Sa lomō. Numero res diſtinguūt̉. pōdere ſituā tur. mēſura limitāt̉. Et tn̄ multipliciter res diſtinguunt̉. Prima drn̄a reꝝ. q̄dā hn̄t eſſe/ vt lapides. quedā eē ⁊ viuere vt bruta. q̄daꝫ hn̄t eē. viuere ⁊ intelligere/ vt angeli ⁊ hoīes. Scd̓a drn̄a. Quedā ſūt mutabilia ⁊ corru ptibilia/ vt terreſtria. q̄dā ſūt īmutabilia ⁊ in corruptibilia / vt ſunt ſuꝑceleſtia. quedā cor ꝑalia. q̄dā ſpūalia. quedaꝫ ſimul ⁊c̄. Ex his collige creatorē illoꝝ potētiſſimū. ſapientiſ ſimū ⁊ optimū. trinū ⁊ vnū. Et qͥ his ꝯſide ratis nō excitat̉ ad comoſcendū ſuū creato rē/ cecus ē. ſurdus. mutꝰ et ſtultus. Cogno uit em̄ bos poſſeſſorē ſuuꝫ. ⁊ aſinꝰ p̄ſepe dn̄i ſui. ille aūt nō vult intelligere creatorē ſuuꝫ. Mirare ¶ Utilitatē. durabilitatē ⁊ firmitatē rerum. Nihil em̄ in reꝝ natura fruſtra. quia deus ⁊ natura nihil faciūt fruſtra. vnde ſol ⁊ luna diſtinguūt nobis tꝑa. inde ſcimꝰ qn̄ di es ē. ⁊ qn̄ eſt nox. ⁊ d̓ durabilitate ſolis vide mus iā/ ꝙ plus qͣꝫ ꝑ ſex milia annoꝝ volutꝰ eſt ⁊ motus. ⁊ nō deficit. vt vult Aug. Si fu iſſet rota artificis terreni/ milleſies fracta fu iſſet. ⁊ quō continue lucet/ ⁊ nō indiget ſepo Si fuiſſet lucerna artificis terreni dudū ex tincta fuiſſet. Et ſi obieceris de vtilitate an diabolꝰ ſit vtil̓? Rn̄det̉ ꝙ ſic. Nōne tortor et lictor ē vtilis ī ciuitate ꝓpter malefactores. ⁊ in toto vniuerſo ille tortor eſt malefactor. Itē lege quantū vtil̓ fuit Iob cui coronaꝫ patiētie augmentauit. Sic em̄ clemētiſſimꝰ deꝰ malo bn̄ vtit̉. Sed diceres. Pro qͦ ſunt damnati vtiles ī inferno? Rn̄det̉. ad oſtēdē dā diuinā iuſticiā ⁊ ad augmētandā gloriaꝫ ſanctoꝝ. Sācti em̄ vidētes tot tormēta dā natoꝝ/ glorificāt deū intimius qͥ eos cripu it a tot tormentis. Itē obijcit de lupis ⁊ ſer pentibꝰ. ⁊ ſic de alijs? Rn̄det̉. ſi hō nō peccaſ BB 2 Alphabetum ſet/ oēs creature iuferiores ſubdite ei fuiſſēt. ⁊ ſic lupi ⁊ ſerpētes obediuiſſent ei ad nutū. Sed qꝛ Frangēti fidē/ fides frāgit̉ eidem. qꝛ hō nō obediuit altiſſimo abſolute ſūt be ſtie ab eiꝰ obediētia. valēt tn̄ adhuc homī ad terrendū euꝫ ne in pctō ꝑmaneat/ ne forte le ſus a ſerpēte ī pctō moriat̉. Et ad rememo randā trāſgreſſionē. ꝓpter quam ei illa rebel lāt. ⁊ nōne de venenoſis aīalibꝰ tyriaca me dicinalis ꝯficit̉? Itē dicit ad quid valēt pu lices qͥ nos inquietāt? Rn̄det̉. valēt ad humi liandū hoīem. hō em̄ tumet ſuꝑbia. inqͥet a tus a pulice hūiliat ſe dicēdo. Quid te exal tas puluis ⁊ cinis/ qͥ pulici nō vales reſiſtere Pro indubitato ergo tene ex paucis multa ꝙ oīa ſunt vtilia. ⁊ derogaret eiꝰ honori/ ip ſum aliqͥd inutile creaſſe. Sed ſi tu nō intel ligis dicit tibi Aug. ſil̓e ē ſicut ſi vadis ad of ficinaꝫ artificis/ forte fabri aūt alteriꝰ. vides ibi multa inſtr̄a. malleos. clauos ⁊c̄. dicꝭ. ac qͥd tāta multitudo inſtr̄oꝝ? Nouit artifex/ qͥ nihil ibi retinet inutile. Sic artifex oīm de us glorioſus nouit ī gubernatōe ſua qͥd ha beat in toto vniuerſo. ad quid ꝯdidit. ad qͥd valet. Huic te ſubijce/ ⁊ ammirando magni fica. lauda. glorifica. ſuꝑexalta ⁊ bn̄dic deuꝫ in oꝑibus dicendo canticū. Bn̄dicite om̄ia oꝑa dn̄i dn̄o. Itē Laudate dn̄m de celis ⁊c̄. Gloſa .i. date actionē laudis ⁊ ammiratōis/ oī varietate et mirabili v̓tute. ¶ Xp̄o iudice tuo ī fine ſeculi mirare ꝙ iudicatꝰ veniet iu dicaturus. Et vn̄ ei tāta ſapientia/ ꝙ cuiuſli bet facta ita ſciet plene quecūqꝫ cogitauit. fe cit ⁊ dixit. ac ſi ſibi ſoli intētus fuiſſet. ac ſi ſo lū ad ip̄m reſpectū habuiſſet? Et qͣꝫ mirabi lis erit iuſticia/ vbi nihil boni manebit irre muneratū. ⁊ nihil mali impunitū. certe incō prehēſibilia ſunt iudicia eius/ ⁊ inueſtigabi les vie illius. Et qͣꝫuis mirāda ſunt eius iu dicia tn̄ hoc firmiter ē tenendū/ ꝙ omnia iu ſtiſſime fecit ⁊ faciet. qꝛ ſumme bonꝰ. ⁊ nulli facit iniuriā. Et quia damnatis nō dabit re gnū nō facit eis iniuriam. qꝛ nihil iuris ha bent in regno. Mō regula eſt. Qui nihil ha bet iuris nō pōt cauſare d̓ iniuria/ ſicut nec ego poſſeꝫ cauſare/ qꝛ me nō fecit angelū. qꝛ nec merui de iure eſſe vermis. nec poterit qͥs ſe excuſare ꝑ ignorantiā. qͥlibet em̄ habꝫ ius naturale ī corde ſuo. ⁊ cuilibet inſpirauit do minꝰ aliqd̓ bonū/ ſiue fuerit paganꝰ ſiue iu deus Et qꝛ negligētior fuit ꝓ ſalute ſua qͣꝫ ꝓ bonis corꝑis ꝓ quibus cucurriſſet ad diuer las ꝑtes mundi/ ſi ſe neglexit/ imputet ſibi. Nec cauſari pōt de ꝑpetuitate penaꝝ. Quia em̄ contra eternū peccauit/ ⁊ ꝑpetuū cōtem pſit et blaſphemauit dn̄m. ꝑpetua pena pu niet̉. Quia ſi ꝑpetuo blaſphemaret/ et ſoluꝫ temporaliter puniret̉/ maneret aliqͥd impu nitu. Etiā qꝛ qui ꝯmittit crimē leſe maieſta tis contra temꝑalē principē/ damnat̉ perpe tuo exilio. Et ſi ꝑpetue hic viueret/ perpetue ſtaret ſentētia. Una ergo gutta diuine offen ſe eſt maior omni offenſa ꝯtra temꝑalē prin cipeꝫ. qꝛ iſte momētaneus. ille ꝟo princeps eternus. Bn̄ ergo finaliter et iuſte om̄ia bn̄ fecit et faciet. qd̓ ſi nō faceret/ deus nō eſſet. qui poteſt capere capiat. qui nō poteſt/ cre dat. ⁊ ammirando veneretur. De viā peregriatia Capitulum. viij Leuata mēte ꝑ ammiratōꝫ ī opi e ficem oīm incidit illud memorie noſtre in ꝑſona redēptoris noſtri dictū. Recordare pauꝑtatꝭ mee. qꝛ gͦ redēptor ꝓpter nos hoīes ⁊ ꝓpter nr̄aꝫ ſalutē deſcēdit de celis. ⁊ incarnatus eſt. Di gnū eſt ꝑegrinationeꝫ eius attēta mēte ī hac terra ⁊ cū gratitudīe meditari. Oīa em̄ ꝓ no ſtro exēplo ⁊ mō nobis ſalutari hec egit. De hoc dicit Bern̄. ī ꝑſona xp̄i. In vita mea po teris cognoſcere vitā tua/ vt ſicut ego pauꝑ tatis. charitatis. humilitatis. patiētie. obedi entie. miſcd̓ie indeclinabiles ſemitas tenui. ſic ⁊ tu ī eiſdē veſtigijs iucedas. Itē Hugo Conare quantū potes xp̄m ſequi ī vita ſua. qͣꝫ humilis fuit inter hoīes. qͣꝫ moderatus ī comedēdo ⁊ bibēdo. miſericors inter paupe res. nullū horruit leproſuꝫ. nec diuitibꝰ adu labat̉. patiēs ad ꝯtumelias. verecundꝰ in vi ſu. mitis in rn̄ſis. ſollicitꝰ de anīaꝝ ſalutē. in medio diſcipuloꝝ mīſtrator. ⁊ breuiter ſtās ſedēs ⁊ incedēs/ eiꝰ vitā hr̄e debes p̄ ocul̓. et ſic familiaritatis eiꝰ grām ꝯſeq̄ris. Et erit ti bi ſꝑ ī memoria/ ⁊ duces ī cōſuetudinē ſꝑ ad ipſiꝰ mēoriā recurrere. Et hec via p̄t aſcribi btō Hiero. qͥ hyſtortogͣphꝰ fuit ſic̄ d̓r. ¶ Al tiſſimꝰ ē ab angelo nūciatꝰ ¶ Btīſſimꝰ d̓ v̓gi ne natꝰ ¶ Cetu angeloꝝ ī excelſis manifeſta tus. ¶ Dn̄s ⁊ paſtor oīm ē a paſtoribꝰ viſita tus. ¶ Eternꝰ rex eſt a dn̄is tꝑalibꝰ regibꝰ ve neratꝰ. ¶ Facta circūciſiōe in tēplo pn̄tatus ¶ Gracil̓ puer ad egyptū baiulatꝰ ¶ Hūil̓ ⁊ obediēs d̓ tēplo reuocatꝰ. ¶ In iordane a io hānebaptizatꝰ ¶ Rariſſimꝰ ē ab ip̄o diabolo tēptatꝰ. ¶ Lumīa md̓i pꝰ hͦ ī apl̓os vocauit diuini amoris C. ¶ Meꝝ de aqͣ pͥmo corā eis formauit ¶ Noti ciā ſuā alijs multꝭ miracul̓ declarauit ¶ Oīa fouēſ fame ⁊ ſiti laſſat̉ ¶ Palmaꝝ v̓gul̓ vt rex honorat̉. ¶ Qui poſtea reprobꝰ refutat̉. ¶ Ri tu legꝭ cenat lauat pedes ꝯt̓ſtat̉. ¶ Sudat. ca pit̉. trahit̉. ſputꝭ deformat̉ ¶ Torq̄t̉. flagellat̉ coronat̉. velatur. alapat̉ ¶ Uictima baiulat crucē. cū iniqͥs deputat̉ ¶ Xp̄s crucifigit̉. mo rit̉. ſepelit̉. reſurgit. ad aſtra leuat̉ ¶ Zelo cha ritatis ſpū inflāmatus apl̓os in vniuerſuꝫ mundū mittit/ ⁊ adhuc iudex expectat̉ De Viā cōparatiua Capitulum. ix. D v Ia multū bona ē ꝓ ꝯtēplatiōe q̄ d̓r ꝯꝑatiua. Comꝑando em̄ ſiml̓. xp̄i humanitatē ad maieſtatē ſue diuinitatis/ magnus affectus deuotiōis ex citat̉. Tūc em̄ ꝑpēdit̉ qͣntū illa tremēda ma ieſtas ꝓpter nos ſe hūiliauit. Et aſcribit̉. b. Amb̓. qꝛ hūc ꝓceſſū hꝫ ī hymnis ſuis. vt pꝫ ī illo. Rex xp̄e factor oīm. ī paſſiōe. ¶ Altiſſi mus in abiecto loco naſcit̉. ¶ Baiulator ⁊ ſu ſtētator oīm ī p̄ſepio ſuſtentat̉. ¶ Cōſolator oīm angeloꝝ in medio reꝑit̉ iumentoꝝ ¶ Di tiſſimꝰ ꝯditor oīm honorat̉ munere magoꝝ ¶ Eternꝰ nutrit̉ oīm cibo paſcit̉ mortalium ¶ Fons ⁊ origo oīm ſitit potuꝫ angelorum. ¶ Gubernator ſuꝑnorū ſe ſubijcit imꝑio ter renoꝝ. ¶ Hoſpitator ſāctoꝝ oīm fugit ī egy pti exiliū. ¶ Informator ſapiētie audit do ctrinā ſtultorū. ¶ Karitatis ſpeculuꝫ tradit̉ vt ouis in manus luporū. ¶ Liberator vin culis vt fur aut latro ligat̉. ¶ Maieſtas quā tremūt angeli vt vilis ꝯculcat̉. ¶ Notiſſimꝰ in celi curia hic nō noſcit̉ ſed negat̉. ¶ Opta tus a pr̄ibꝰ a filijs h̓ ſeductor ꝓclamat̉ ¶ Pre clariſſimꝰ ī quē ꝓſpiciūt angeli ſputis macu lat̉ ¶ Quietiſſimꝰ qͥ ē ſctōꝝ reqͥes crucē portā do fatigat̉. ¶ Rectiſſimꝰ iudex oīm ſnīa mor tis dānat̉ ¶ Specioſus forma p̄ filijs hoīm a plāta pedis vſqꝫ ad v̓ticē vulnerat̉. ¶ Ter ribil̓ ī ꝯſilijs cruci applicat̉. ¶ Uita et origo oīm p̄ nimijs doloribꝰ morte anxiat̉. ¶ Xp̄s reſuſcitator mortuoꝝ ad ſepulcꝝ portat̉ Beatitudo mea Amor meus Eruditor meus Finis meus Ignis me īcēdēs Q Karitas me īflāmāſ Nutritor meus Occurſor meus Refugiū meū Spes mea Xp̄s miſericordia mea De Via cōpaſſiua Capitulum. x. N via ꝑegrinatiua ⁊ ꝯꝑatiua fa E cta ē mētio d̓ paſſione xp̄i. Sꝫ di gnū eſt vt adhuc de hac ſacratiſſi ma paſſiōe ſpāl̓ ponat̉ via ī qͣ hō ſtet ſuſpen ſus ꝑ meditatōꝫ. attēdēs xp̄m qͣſi an̄ ſe pēdē tē ī cruce ⁊ ei ꝯpatiat̉. ſit crucifixꝰ ei. ⁊ qͣſi vul nera iſta nō iā xp̄o/ ſꝫ ꝙ ſibi actual̓r infligāt̉. In hac meditatiōe fraciſcꝰ ſtās / vulnerū xp̄i qn̄qꝫ ſtigmata real̓r ī corꝑe ſuo diuīo mūere ꝑ meditatōꝫ imp̄ſſit/ vt dic̄ Bonauē. Un̄ ꝓ pn̄ti occurrit triplex modꝰ meditādi paſſiōꝫ xp̄i. Primꝰ ꝑ horas canōicas. Scd̓s modꝰ ē ꝯtēplādo corpꝰ xp̄i. incipiēdo a ſūmitate vſ qꝫ deorſuꝫ ſic meditādo quō caput coronat̉. Reqͥre ſuꝑͣ ī meditatōne paſſiōis xp̄i. c. de di uerẜ. modoꝝ cogitādi paſſionē xp̄i. Terciꝰ modꝰ ꝯtēpladi paſſiōꝫ xp̄i. vt ip̄e ſtet qͣſi ipſe ſit ꝑ ſe ſuſpēſus ī cruce. meditādo ea q̄ habēt̉ ī tabula vbi ſupͣ. Sic em̄ xp̄us ſtetit ī cruce cū ardētiſſimo amore/ beniuola patīa vt ſupͣ De viā affectiua Capitulum. xi. Ia affectiua q̄ aſcribit̉. b. Bern̄. F ꝑ quā qͥs amoroſe adheret d̓o cre atori ſuo. Uia affectiua pōt dici vnitiua. vocat̉ tn̄ affectiua. qꝛ ml̓tū īflāmat affectū ad dei amorē ⁊ mētꝭ eleuatōꝫ. ⁊ aſcri bit̉. b. Bern̄. qͥ ita dulcꝭ fuit ī meditatiōe. vn̄ ī qͦdā ẜmone d̓ cena dn̄i alloqͥt̉ dn̄m ſub tali forma v̓boꝝ di. Tu es dn̄e amor meus. ho nor meus. ſpes mea. refugiū meū. vita mea. gl̓ia mea ⁊ finis meꝰ. Nō aliud q̄ro. n̄ aliud volo. n̄ aliud mihi dicat̉. nō aliud mihi ꝓpo nat̉. Et merito. qꝛ tu es mihi ſufficiētiſſimꝰ. tu es pr̄ meꝰ. frater meꝰ. nutritor meꝰ. rector meus. cuſtos meꝰ. qͥ es totꝰ amabil̓. totꝰ deſi derabil̓. totꝰ fidel̓. Nō ē tā liberal̓ qͥ ſeip̄ꝫ tri buat. nō ē tā charitatiuꝰ qͥ ꝓ tam vili pctōre moriat̉. nō ē hūil̓. qͥ maieſtatē ſuā tātū hūili auit. qͥ nullū deſpicꝭ. nullū horres. nullū q̄rē tē te deſeris/ ſꝫ ānenis eū ⁊ occurrꝭ q̄rēti. de licie tue eē cū filijs hoīm. qͥd ī nobis īueniſti niſi ſordes. ⁊ nobiſcū vis eē vſqꝫ ī ꝯſūmatio nē ſcl̓i. nōne ſatis fuit te ꝓ nobis mori? non ne ſatis fuit tot dediſſe ſacr̄a / angelos cuſto des? Et his ingͣti ſꝑ ſumꝰ. ſꝫ ⁊ tu te vis eē no biſcū. tā bonꝰ es ꝙ te negare n̄ potes. Facia mus igit̉ cābiū ſil̓. tu intēdemihi et ego tibi. ⁊ ſic̄ vis ⁊ ſcis fac mecū. qꝛ tuꝰ et n̄ alteriꝰ eſſe volo. Da mihi vt ego tibi ſoli intēdā. te ſolū diligā. tuo ſꝑ amore ferueā. nihil aliud cupiBP 3 Alphabetum am niſi te ⁊ me totū tibi offerā. ⁊ oblatū nec aliquatenꝰ repetā Si em̄ aliqͣ charitas illa ē in te De hac via ponant̉ he tabule. ⁊ ſꝑ p̄po nitur o in meditādo. Conſeruator meus Director meus Gaudiū meum Honor meus Lumē me illuminās O Medicina mea Pater meus Quies mea Theſaurus meus Uita mea Manſuetus Amabilis Benignus Nobilis Obtēperabilis Compatiens Deſiderabilis Placabilis Expectabilis Quietus O Recreatiuus Fidus Gratioſus Sincerus Humilis Toleratiuus Iocundus Uerax Karitatiuus Xp̄s ieſus dn̄s et Liberalis rex meus. Amen De Oia ſuperiatiua apitulum. xij. a Uguſtinꝰ ꝓfūdas hꝫ vias medi tādi vt ꝑ creaturas. Dic̄ eī. int̓ro zaui celū cerraꝫ. Es netu deus meꝰ? Et rn̄derūt mihi/ nō. ſed ip̄e fecit nos. Hꝫ ⁊ alios modos. vn̄ ī manuali ſuo int̓ ce tera ſic dicit ad dn̄m Si totū mūdū libri re pleāt/ maieſtatē tuā expͥmere n̄ ſufficiūt. Tu em̄ es qͦ meliꝰ excogitari nō p̄t. qͥ oēm creatu rā ſine labore gub̓nas. Nihil ē qd̓ turbat or dinē imꝑij tui. Hec via ſuꝑlatiua q̄ ī re ē affe ctiua/ aſcribit̉ ei ſpāl̓r. qꝛ illo mō vtit̉ in ſuis orōibꝰ ⁊ meditatōnibꝰ ꝑ ſuꝑlatiuos gͣdꝰ allo quēdo dn̄m. O pr̄ dulciſſime. amātiſſime. be nigniſſime. ⁊ ſic d̓ alijs. Itē ī li. de v̓bis dn̄i d̓r/ ꝙ qͥcqͥd ꝑfectiōis ⁊ boni ē ī creaturꝭ/ hͦ ex cellētiſſime ē ī creatore. qꝛ ab illo fluit Un̄ ſi cut venator vidēs veſtigiū fere nō ē ꝯtētꝰ eo. ſed q̄rit ferā. al̓s ſtultꝰ ē venator ſi ſolo veſti gio ꝯtētꝰ ē qd̓ eū n̄ poſſit ſatiare. ſic prudens ꝯtēplator vidēs aliqd̓ bonū ⁊ creat̉a/ dꝫ cor ſuū eleuare ī creatorē. v̓bi gr̄a. Uideat pul critudinē ſydeꝝ. floꝝ. arboꝝ ⁊c̄. dicat ītra ſe. ſi illa tā delectabilia ſūt/ o qͣꝫtū delectabil̓ et deſiderabil̓ ē creator taliū. qꝛ qͥcqͥd ē ꝑfectio nis ī cauſato. hͦ excellētiꝰ ē ī cā. ⁊ ē excellētiſſi me in excellētiſſima et vniuerſaliſſima cā. ſic hō vidēs hoīeꝫ v̓tuoſū. charitatiuū ⁊ piū ⁊c̄. dicat intra ſe. Si riuulꝰ iſte ē ita laudabilis/ qͣꝫta laude dignꝰ ē fons ⁊ origo eiꝰ. ⁊ ſic exal tat dn̄m ꝑ excellentiā ī ſuꝑlatiuo dicens ſibi hāc tabulā ſꝑ p̄mittēdo O ꝓ eleuatōe. ⁊ ī fi ne deꝰ pater ⁊ dn̄e ꝓ reuerētia ſic dicēdo. Amantiſſime Mitiſſime Benigniſſime Nobiliſſime Clementiſſime Oīpotentiſſime Dulciſſime Preclariſſime Excellentiſſime Quietiſſime Fideliſſime O Rectiſſime Glorioſiſſime Sufficiētiſſime Honorātiſſime Tutiſſime Innocentiſſime Utiliſſime Kariſſime Xp̄ianiſſime deꝰ Largiſſime pater ⁊ dn̄e De Viā oratiua Capitulum. xiij. Oſtqͣꝫ ī meditatōnibꝰ exardeſcit ignis deuotōnis. tūc aſſurgit ī al locutōꝫ dilecti ꝑ viā oratiua. et ca pio h̓ orōeꝫ n̄ ſolū ꝓ petitoria. ſed general̓r ꝓ laudatoria. hymnidica. ⁊ ſic d̓ alijs. vn̄ hō n̄ eodē mō ſꝑ afficit̉ circa dilectū ſuū. Sꝫ nūc petit aliqͥd ab eo. nūc laudat ī hymniſ ⁊ pſal mis ⁊ cāticꝭ. nūc āmirat̉ venerādo. nūc ado rādo. nūc bn̄dicit aūt gl̓ificat. nūc grāſ agit. ꝯfitet̉. exaltat ⁊ ſuꝑexaltat. Dꝫ autē or̄o eſſe (niſi ex affectu ꝓtēdat̉) breuis ẜm v̓ba ſed lō ga ẜm affectū. vn̄ v̓ſus. Si cor nō orat/ lin gua īuanū laborat De breuitate orōnis dic̄ ſan. Bern̄. ī regl̓a. ꝙ dꝫ eē breuis niſi ex affe ctu ꝓtēdat̉. Et hͦ ī vitaſpatꝝ hr̄. ꝙ qͥdā pr̄m docuit diſcipulū orare hec v̓ba. Qui creaſti me ſic̄ ſcis ⁊ vis miſerere mei. ⁊ de Thayſi q̄ petiuit a pre oratiōeꝫ. Cui ille ait. Dic. Qui creaſti me miſerere mei. Un̄ ponit tm̄ tales ⁊ ꝯſil̓es breues orōnes. O pijſſime pr̄ miſe rere pauꝑcule creature tue. Idē O ſūma bo nitas/ recordare ꝙ ꝓ me ſanguinē tuū effudi ſti. nō ſinas me ꝑire. ¶ Primꝰ modꝰ attēdēdi ē attēdere ad ſenſū verboꝝ. ⁊ inde elicere ſen ſum ſpūalē. Uerbi gr̄a. Per dauid intellige do xp̄m. ꝑ golyā diaboluꝫ. ꝑ hierl̓m ſuꝑcele ſtē ciuitatē. ¶ Scd̓s modꝰ attēdēdi ē/ ſtatu endo ſe mētaliter ad certū locū/ ne mēs inde euaget̉ ⁊ coaptet quantū valet ſenſuꝫ pſalmi ad id qd̓ ibi geſtū eſt. Uerbt gr̄a. Unū pͣs. ad locū annūciatōis/ quaſi videat angelum deſcendentē ad cubiculū beate v̓ginis Ma rie et dicentē. Aue gratia plena dn̄s tecū ⁊c̄. ⁊ cū eo multitudinē angeloꝝ pſallentiū/ cuꝫ quibꝰ ⁊ ipſe pſallat. Scd̓m pſalmū ī natiui tate quē pſallāt paſtores ⁊ tres magi ⁊ ange H diuini amoris li canētes. Gl̓ia ī excelẜ deo ⁊c̄. Terciū trāſe untes ad templū vbi videat ſimeonē ſenē oc currētē. Quartū eūdo ī egyptuꝫ. ⁊ ſic ꝯſeq̄nt de alijs xp̄i ꝑegrīatiōibꝰ. Spāl̓r tn̄ ꝯſtituat mentē ſuā ī locꝭ paſſionis xp̄i. Unū pſalmū cātādo ī mōte oliuēti. aliū ī domo Anne. ter ciū an̄ pylatū. aliū an̄ herodē. qͥntū ī flagel latōe. ſextū ī coronatōe. ſeptimū ī baiulatiōe crucis. aliū ī crucifixiōe ⁊ morte orationū ī lymbo patꝝ. aliū ī cenaculo vbi apꝑuit dn̄s ih̓s diſcipul̓ ſuis poſt reſurrectionē. aliū in aſcēſiōe ⁊c̄. Fixa em̄ mēte ad certū locū mū di faciliꝰ attēdit qͣꝫ ꝙ mēs iā ſit ī celo. iā ī refe ctorio. iā ī ſcl̓o. iā iſcholis ⁊c̄. illa em̄ diſtra hūt. ¶ Terciꝰ modꝰ attēdendi ē/ ꝙ hō eleuet cor ſuū ad paternā patriā / vbi audiat laudeſ ſanctoꝝ. ⁊ cū ill̓ putet ſe reuerēter ſtare ⁊ deū laudare. vnū pͣs. cum choris angeloꝝ. ſcd̓m cū cetū ꝓphetaꝝ. aliū patriarchaꝝ. aliū apo ſtoloꝝ ⁊c̄. ¶ Deinde ſciēdū ꝙ nō dꝫ ſolū ora re ꝓ ſe ſꝫ etiā ꝓ eccl̓ia ⁊c̄. Et ſic p̄t dicere vnū pͣs. ī ꝑſona xp̄i. aliū ī ꝑſona bn̄factoꝝ. aliū ī ꝑſona pctōꝝ. aliū ī ꝑſona paupeꝝ. aliū ī ꝑſo na infirmoꝝ. aliū ī ꝑſona oīm fideliū defun ctoꝝ. ⁊ ſic d̓ alijs. Et adhuc etiā p̄t mētē ſuā ſtabilire ī orādo ꝓ pauꝑibꝰ. vidēdo xp̄m pau perē iacentē ī p̄ſepio. orādo ꝓ errātibꝰ. ſequē do dn̄m ī egyptū. ꝓ tēptatis. attēdēdo deſer tū vbi xp̄s tēptatꝰ fuit a diabolo. ꝓ captiuiſ. in mōte oliueti. pro infirmis vidēdo xp̄m an xiatū ī cruce. ¶ Cōſeq̄nter ē notandū/ ꝙ Bo nauē. dicit/ ꝙ orādo debemꝰ tria facere. Pri mo inuocare gratiā ſpūſſctī. ⁊ ſic poſſemꝰ di cere. Ueni ſctē ſpūs. Scd̓o īplorādo ⁊ pro Affectus timoris cum Cū maria indignitate ſui reſpectu tremende maieſtatis Affectus ſpei de miſeri Cū angelis cordia ⁊ bonitate ſūmi Cū pr̄iarchis Affectus gratitudinis de bn̄ficijs ꝑceptis Cū ꝓphetis Affectus dilectōis de paternali charitate Affectus laudis de ratio Cū inno centibus ne potentie ⁊ ſapientie Affectus exultatōis Cū apl̓is de om̄i ꝑfectione Affectus doloris de paſ Cū euan ſione dn̄i ieſu xp̄i geliſtis Ro declaratōe huiꝰ tabule ē ſciēdū/ ꝙ affectꝰ illi p excitant̉ ꝑ exclamatiōeꝫ ⁊ cordis nobis interponēdo xp̄m crucifixū in om̄ibꝰ orōibꝰ. ⁊ ſic ī om̄ibꝰ orōnibꝰ interponimꝰ. ꝑ dn̄m noſtꝝ ieſū xp̄m .i. meritis ſue paſſiōis. et nō noſtris petimꝰ. Tercio ꝓ interceſſione poſſumꝰ inuocare beatā v̓ginē ⁊ oēs ſctōs. ⁊ ſic dicere poſſumꝰ. Sctā Maria ⁊ oēs ſctī intercedite pro nobis ad dn̄m. Itē int̓ cete ros modos attēdendū qͦ ad ſenſuꝫ videt̉ illo aptior/ vt qͥs oret ī ꝑſona eccl̓ie. vbi ꝓponat ſibi quādā ml̓titudinē ppl̓i ſtātis iuxta cru cē dn̄i et clamātis ad dn̄m. in qͣ multitudine ſunt aliqͥ infirmi. aliqͥ tēptati ⁊c̄. Et qꝛ mul tiplex ē ſenſus in pͣsͣ. ⁊ multi ſunt ſtatus ho minuꝫ. ẜm hoc aptet̉ vnꝰ vel pl̓es ꝟſus. Et poſſit hō intēte ꝯſiderare etiā corpꝰ xp̄i ī cru ce/ aliqͦs ꝟſus aptādo imp̄ſſioni ſpinee coro ne. aliqͦs vulneri dextre manus ⁊c̄. Aliud re mediū attētōis ē/ vt hō ꝑ vnū p̄s. ꝯcipit ſibi vnū affectū deuotōis ex pater nr̄ vel aliūde quā mētaliter ꝓferat ad ſingulos ꝟſus/ īcli nādo ad hūc ſenſū v̓boꝝ. v̓bi gratia. Dixit dn̄s dn̄o meo. cogitet. o amator ardētiſſime Donec ponā īimicos tuos. ad aliū mutet af fectū aut eundē ꝯtinuet ſi feruet. vt Lauda te pueri. O hoſpes ſuauiſſime. ⁊ ſic ꝯtinuan do exclamatōnes. q̄ loc vie illumīatiue po nunt̉ ī tabula orōis onice. vicꝫ. Pr̄ nr̄. Et ꝑ ſingulos pͣs. p̄t affectū ſuū alligare ne euage tur ꝑ diuerſa. ⁊ ſic cōtinue erit memor dei. et habebit cor eleuatū. ¶ Ex dictꝭ colligit̉ pn̄s tabula pro attētione ꝯtinēs vigītiocto clau ſulas in quattuor lineis. ẜm ꝙ ī vna manu xxviij. ſunt loca in quattuor digitis. ī quibꝰ verſus Ciſio ianus computat̉. Pro fidelibus Cū diſcipulis defunctis Cū martyribus Pro viuis ⁊ ſan cta mr̄e eccleſia Cum confeſſo Pro ſe et paren ribus tibus. Cū monachis Pro ſe ⁊ lugētibꝰ ⁊ pauperibus Cū virginibus Pro infirmis et temptatis. Cū viduis Pro afflictis ⁊ ca ptiuis Cū omnibus Pro inimicꝭ infi ſanctis electis delibꝰ ⁊ paganis eleuatōꝫ. Et ad hͦ valēt ille dictōes. O. qn̄. ſi ⁊ ꝯſil̓es. Exēplū de affectu timoris. Si tu es tremenda maieſtas / vbi timor meꝰ. O ar dētiſſime amator. qn̄ te diligā dulcedo meaꝫ BO 4 BO 4 Alphabetum Illas. xxviij. clauſulas loca ī ſiniſtra manu ī qͣttuor digitꝭ pollice excepto/ ab intra ⁊ ab extra Et ſic ī pͥmo digito habebis ſeptē affe ctꝰ qͦs excitare poteris ī te adaptādo cuilibꝫ affectui vnū pͣs. vel pl̓es. vnū ꝟſuꝫ vel pl̓es. ⁊ cū pollice pūge articuluꝫ illiꝰ digiti/ vt illa pūctio vel imp̄ſſio digiti īpediat diſtractōeꝫ Uerbi gr̄a. Dn̄e dn̄s nr̄ ⁊c̄. pſallēdo cogita indignatōꝫ hūani generis ī pͥmo articl̓o in dicis. ⁊ ſic ꝯſeq̄nter. In alijs duobꝰ digitꝭ lo ca. xiiij. diuerſitates ſctōꝝ. ⁊ ꝯpͥme cū pollice articulos ſingulos ꝑ ſingulos pſal. Uerbi gratia. cū btā v̓gine maria pſallēdo pſalmū Bn̄dicā dn̄o in om̄i tꝑe. Cuꝫ angelis. Celi enarrāt In ꝑuo digito locas hos ꝓ qͥbꝰ vis orare ī ꝑſona illoꝝ ac ſi ip̄i hͦ orarēt. pſalle vl̓ dic̄ pr̄ nr̄ aūt alias orōnes. v̓bi gr̄a Dic De ꝓfūdis. ac ſi aīe d̓ purgatorio ad dn̄ꝫ clama rēt hec v̓ba. miſerere mei d. ac ſi ſcā mr̄ eccl̓a hͦ ꝓ ſe ⁊ ſuis filijs exoraret. Et hec locatio ac puctō digitoꝝ ml̓tū valꝫ ꝓ attētōe. qꝛ ſic cor hoīs ml̓tipl̓r limitat̉ ad aliqd̓ det̓minatū .ſ. ad certū affectū aūt ad certū choꝝ ſctōꝝ. aut ad certū affectū ꝯpaſſionū ꝓximoꝝ. et n̄ erit euagatōis tāta occaſio. hūc modū cōit̓ hn̄t cartuſien̄. ꝙ totū pſalt̓iū ſibi ꝯſtituūt ī māu vt ſic cordetenꝰ attētiꝰ pſallāt articl̓os digito rū ꝑcurrēdo qͣi īſtr̄o muſico citharizarēt Ex illo tn̄ fūdam̄to/ ⁊ p̄cipue ex d̓ina clem̄tia (qͣ ml̓tipl̓r diſtribuit dona grāꝝ) pot̓it hō mul ta pl̓a ꝯciꝑe ⁊ ī māu ſibi ꝯſtituere ī vno digi to pr̄ nr̄. ī alio illas qn̄qꝫ ꝑtes ſalutatōis an gelice .ſ. puriſſima ꝑfectiſſima ⁊c̄. Et ſic pote rit ſe etiā ī laude v̓gis feruēt̓ exercere. In a lio digito. vij. pctā mortalia. In alio. vij. do na ſpūſſcī. ī oībꝰ. x. p̄ceptꝭ. ⁊ ſic adiutorio ma nuū pot̓it ī māu plāgere meditari pſallere. ⁊ deū ⁊ ſcōs eiꝰ magnificare. laudare ⁊ ſuꝑexal tare. ⁊ hͨ d̓ attētōe ſufficiūt. Itē ꝓ hac via ora tiua nota tres orōes breuiſſimas. pͥma ē. O artifex po. ne de. o. tu. ⁊c̄ O mercator prudē tiſſime/ ne ſinas ꝑire p̄ciū mercatōis tue ⁊c̄. O hoſpes clem̄tiſſime purifica ſalua dirige ꝯſerua domū tuā ⁊ hoſpitiū tuū qd̓ tibi ī ba ptiſmo dedicaſti. Itē circa pͥmā viā nota tri plicē intellectū dn̄ice orōis .ſ. pater nr̄. In pͥ ma clauſula ponit̉ defectꝰ nr̄ ad corrn̄dentiā vie purgatiue. Scd̓o gratitudo noſtra q̄ co gnoſcimꝰ creatorē noſtꝝ / vt amatorē. nutri torē ⁊c̄. ꝑ moduꝫ vie illuminatiue. In tercia affectꝰ noſter ad correſpondētiā vie vnitiue. vt patet in tabula ſequēti. Pater O amator Nos pupil ardentiſſi noſter li ſine te Qui es Nos vacui O hoſpes ſuauiſſime in celis et exules Sanctificetur Nos terrena O ſapor nomen tuum tibi p̄ponētes ſanctiſſime O rex. prec Adueniat Nos er riſſime regnū tuū rantes Fiat vo. tua ſi. Nos re O p̄ceptor prudentum belles in ce. ⁊ in terra Panē no. qͦti. Nos men O nutritor da no. hodie dici ſufficientiſſi O creditor Et di. n. d̓ .n. ſi. Nos pecca largiſſime ⁊ nos di. de. no. tores Et ne nos indu O cuſtos Nos tem diligentiſſin cas ī tēptatōeꝫ ptati O liberator Sed libera nos Nos fra a malo giles fortiſſime Ro declaratōe iſtiꝰ nota/ ꝙ cū dicꝭ Pr̄ nr̄. attēde amorē quē hꝫ pat̓ ad filiū. Talē ⁊ īpliorē hꝫ deꝰ ad nos. qn̄ dicꝭ. qͥ es ī ce. cogi a deū īhitatorē bonaꝝ mentiū q̄ celoꝝ noīe telligūt̉. Qn̄ dicꝭ. Scīficet̉ no. t. Optamꝰ O amator ardentiſſime O hoſpes ſuauiſſime O ſapor ſanctiſſime O rex precla riſſime O p̄ceptor prudentiſſime O nutritor ſufficientiſſime O creditor largiſſime O cuſtos diligentiſſime O liberator fortiſſime vt Xi. Qn̄ te diligemus ferueter filiali amo re ꝑfectiſſimo Qn̄ habitas ī hoſpitio cordis noſtri vt in celis Qn̄ nomen tuum dulceſcet nobis vt omnia terrena contemnamus Qn̄ nos ſubijciemur tuo regimī vt nō regnet ī nobis concupiſcentia Qn̄ ꝯformabimur in omībꝰ volun tati tue Qn̄ trāſformabimur in te ⁊ plena ſa tietate ſatiabimur Qn̄ ſuſcipies nos prodigos filios re mittendo nobis omnē exceſſum Qn̄ tutabimur tua cuſtodia vt nō p̄ 6 ualeat nob̓ āmodo vllꝰ aduerſarius Qn̄ lib̓abimur a fragilitate hꝰ corꝑiſ ⁊ ab oī diſcōueniēti ꝑpetua libertate oinū nomē nob̓ ſapiat ⁊ dulceſcat plꝰ qͣꝫ t̓ ena. qꝛ ſcm̄ d̓r .i. ſine t̓ra. Cū dicꝭ. Adueīa eg. tu. Optamus nō ſolū eternū regnū/ ſed tiā vt h̓ nos regat ⁊ vt ſit rex nr̄. Cū dicimꝰ Fiat vo. t. ſi. ī ce. ⁊ ī ter. Optamus vt doceat os. iuxta illd̓. Doce me facere volūtatē tuā deꝰ meꝰ es tu. Cū dicimꝰ. Panē noſtꝝ qͦ diuini amoris C. ti. da. no. ho. Optamꝰ vt ſit nutritor nr̄ cor ꝑal̓r ⁊ ſpūal̓r. iuxta illd̓. Ocl̓i oīm ī te ſperāt Cū dicimꝰ. Dimit. no. ⁊c̄. Optamꝰ ꝙ vt pi creditor nob̓ r̄laxet qd̓ tenemur Cū dicim Et ne nos ⁊c̄. Optamꝰ vt cuſtodiat nos. cū dicimus. Sed libera nos Optamꝰ n̄ ſolū a pn̄ti īpugnatōe. ſed etiā ab oī futura. ⁊ ab oī qd̓ nouerit ſibi diſplicere liberari. De viā vnitiua Capitulū. xiiij. I v Ia vnitiua ē qͣ qͥs bn̄ purgatꝰ ⁊ illu minatꝰ amoroſe vnit̉ creatori ſuo ex ultādo d̓ ꝑfectōnibꝰ ſuis illi ſoli placere deſi derās ꝓmpte ⁊ lete. nūc ip̄m magnificat nūc laudat. nūc āmirat̉. totꝰ lāguet amore eiꝰ / vt poſſit dicere illud cāticoꝝ. Aīa mea liq̄facta ē vt dilectꝰ locutꝰ es mi. ⁊c̄. Et pꝰ pauca ſub dit. qꝛ amore lāgueo. Et pͣs. Quid em̄ mihi eſt ī celo/ ⁊ a te qͥd volui ſuꝑ terrā .i. ego pure amo te nō ꝓpter dona celoꝝ/ aut ꝓpt̓ dona ſuꝑ terrā. Et hec via ſepe ſuꝑiꝰ tacta ē in via affectiua ⁊ ſuꝑlatiua. In re em̄ vnū ſunt via affectiua ⁊ vnitiua. ſꝫ noīa hn̄t diuerſa. vn̄ ꝑ viā vnitiuā eleuat qͥs mentē ſuā ī deū/ exclu dēs oēs vaītates ꝓponēs ribi illd̓. Uidi cū cta q̄ erāt ſub ſole ⁊ ecce vniuerſa vaītaſ. Fac igit̉ ſic̄ auis q̄ volat ſurſū. et ſi occurrūt mu ſce .i. vanitates. nō cures/ ſꝫ ꝑtrāſeas dicēdo Ad ſolē tēdo. nolo cor meū cū vanitatibꝰ q̄ ī terra ſūt occupare. Et acqͥrit̉ hec via ꝑ recol lectōeꝫ intimā ab exterioribꝰ ad īteriora. ab imis ad ſūma. a tꝑalibꝰ ad eterna. Un̄ ſol il le de qͦ facta ē mētio ille ē de qͦ d̓r. Tu ſolꝰ ſā ctus. tu ſolꝰ dn̄s. tu ſolꝰ altiſſimꝰ es. Ad illā viā reqͥrit̉ pͥmo ꝙ hō ꝑ v̓tuoſā aſſuefactiōeꝫ ⁊ gratiā ſit radicatus ī v̓tutibꝰ. ꝙ nullā dele ctationē habeat ī appetitu vane gl̓ie. ī cupi ditate diuitiaꝝ. in ꝯcupiſcētia oculoꝝ et gu le. Scd̓o requirit̉ internū ſilentiū/ vt nō oc cupet ſe circa exteriora/ qͥd audierit vel vide rit foris nihil curādo tāqͣꝫ ī ſomnio occurriſ ſent. Tercio amoroſa adheſio cū deo/ vt oīa eius iudicia. oīa facta. oēs doctrinas cuꝫ re uerētia amplectat̉. Quarto ꝙ nihil aliud q̄ rat ſed reputet ſibi illū dilectū ſufficientiſſi mū/ ſuꝑexcellēs illū in corde ſuo diligat ſuꝑ om̄e qd̓ poteſt videri. audiri vel cogitari. im mo ſuꝑ omne qd̓ imaginari poteſt. qꝛ totus amabilis. totus deſiderabilis ⁊c̄. vt ſupͣ pa tuit in via beati Bernar. Quinto ꝙ ſepe re ducat ad memoriā ꝑfectiōes dei. ⁊ illis inti me ꝯgratulet̉. Et qͣꝫuis infinite ſint ꝑfectiones dei. tn̄ ꝯmuniter tres occurrūt in quibꝰ ſic affectū excitet. Primo ꝯgratulor tibi di lecte mi ꝙ tu es potētiſſimus/ nō ꝙ mihi in hoc bn̄ ſit quaſi ꝯmodū meū querēs ſed qꝛ illa eſt ꝑfectio tua ꝙ nullū times. nullius in diges. nemo te expugnare pōt. nemo tibi po teſt reſiſtere. nullus demō. nullus aduerſari us. ⁊ de hoc pͥmo gaudemus. Scd̓o cōgra tulor tibi/ qꝛ tu es ſapiētiſſimus. illud ē ꝑfe ctionis tue. qꝛ ſic te nullus deciꝑe pōt. qꝛ ni hil te latet. Tercio cōgratulor tibi. qͥa tu es ſumme bonꝰ. hoc ē ſumme ꝑfectōis. qꝛ īmu tabiliter es bonus. ⁊ ita bonꝰ/ ꝙ te meliꝰ ex cogitari nō poſſit. immo nec digniꝰ nec no biliꝰ. Sexto pͥncipal̓r vtile ē hr̄e incipientē aliqͣ verba ꝑ que exprimat deſideriū ſuū af fabiliter alloquēdo dn̄m. De hoc Hugo de palma carthuſien̄. dat modū ſe eleuādi ꝑ vi am vnitiuā. qui tactus ē ſuꝑius ī orōne dn̄i ca. Pōt em̄ homo ꝓuocare affectū ſuū ꝑ il las dictōes. O. qn̄. ſi. ⁊ cōſimiles. Un̄ dicit ꝙ incipiens vtat̉ talibꝰ. Poſtqͣꝫ autē gratia dei adiuuāte exercitatus fuerit/ tūc ſine om ni cogitatōe p̄uia cēties in die multū amoro ſe mentē ſuā in deū eleuare pōt. Un̄ ex inten tione ipſiꝰ pōt colligi talio cleuatio. O ſum ma bonitas. O altiſſima eternitas. O incō prehēſibilis ſapiētie ꝓfūditas. O pater pijſ ſime quādo te diligaꝫ? qn̄ brachijs amoris te ꝯſtrīgā? qn̄ tuis bn̄ficijs tue miſericordie quā mecū facis vices impendā? qn̄ tremēde maieſtati tue timorē īpendā? qn̄ ſpeculū tue v̓tuoſe vite .ſ. humilitatis. pauꝑtatis. patiē tie. obediētie. charitatis. ⁊ ſic de alijs debitꝭ veſtigijs ꝓſequar? Qn̄ feſta tua et ſctōꝝ tuo rū .ſ. natiuitatis. reſurrectōis. aſcēſionis ⁊c̄. debita veneratōe ꝯgratulabor? Si tu es tre mēda maieſtas / vbi timor meus? Si tu es amātiſſimꝰ pr̄ vbi amor meꝰ? Si tu es dn̄s ⁊ mercator meꝰ / vbi eſt ſeruitiū meū? Si tu es inhabitator ⁊ hoſpes meꝰ / vbi ē mundi cia digna tāto hoſpiti? Si tu ēs vita ſācto ruꝫ/ decor angelorū/ vbi ē ꝯgratulatio mea? Et ſic diu exercitatꝰ ſicut ꝓ edificio pōtꝭ ap ponent̉ qn̄qꝫ ſuſtētacula. poſtea pons ſtat ſi ne ill̓. Sic poſtea ſpūſſctūs eleuabit cor ho mīs ſine illis/ vt ſꝑ tēdat ſurſū aut freq̄nt̓. iu xta illd̓ Cāticoꝝ. Trahe me pꝰ te ī odore vn guētoꝝ tuoꝝ curremꝰ. ⁊ ſic habet̉ aliquid d̓ via vnitiua. Tn̄ hec via ⁊ ſciētia nō diſcitur ex libris ſed deſurſuꝫ eſt. ⁊ cui vult ꝑticipat eā pater luminū. his quideꝫ clarius. his ꝟo obſcuriꝰ. Pro iſta via (ſicut dictū ē) valet inBB 5 Alphabetum tima ꝯgratulatio ꝑfectionē dei. ſit homo in hymnis ⁊ cāticis. iubilet ī corde canēdo ⁊ ꝑ tractet laudes dei. De his ꝑfectōibꝰ ſiue lau dibꝰ ponit̉ tabula infraſcpͥta. et ſꝑ p̄mittitur clauſula. Congratulor tibi pr̄ celeſtꝭ qꝛ tu es ¶ Auctor eſſendi. hoc ē alpha ⁊ o. pͥncipiū et origo oīm. Un̄ de te ſic ſcribit qͥdā metriſta Huiꝰ in arbitrio pendēt mortalia q̄qꝫ. Qui ſolus cūctis ꝯtulit eſſe ſuū. Qui facit ⁊ refi cit/ creat atqꝫ creata gubernat. Cuiꝰ idē poſ ſe qd̓ velle nec minꝰ hꝫ. Cōgratulor igit̉ tibi in ꝑfectione tua eſſendi. qꝛ tuū eſſe ē ꝑfectiſſi muꝫ. Primo qꝛ nō potes cogitari nō eē. qꝛ ſi tu nō eēs/ nihil eēt. Secūdo qꝛ a nullo alio habes eſſe. Tercio qꝛ omne quod eſt a te ha bet eſſe. ¶ Bonitas ſumma. Primo qꝛ nul la res eſt bonitatis ſue taꝫ diffuſiua ſicut tu. ſed bonū quāto ꝯmunius de tanto melius. Secūdo nulla res ē tā cito placabilis ſicut tu. Tercio nulla res ē tā deſiderabilis. dele ctabil̓ ⁊ amabilis ſicut tu ¶ Cauſa vniuerſa liſſima. Illa cā qua ph̓i ſic ex naturali ratōe ꝯuincebāt eē. ſi nō ē ꝓceſſus ī infinitū ī cau ſis ſibi eēntialiter ſubordinatꝭ. Prima cā ē ſed nō ē ꝓceſſus ī talibꝰ cauſis eēntialit̓ ſub ordinatis. igit̉ pͥma cā ē. Tu es ille princeps de qͦ Ariſt. ī fine. xij. metaphi. ꝯcludēs librū ſuū ſic dicit. Mala ē pluralitas pͥncipū. vnꝰ gͦ pͥnceps. ¶ Decꝰ vniuerſi qͥ cūcta decoraſti. Tu es cuiꝰ pulcritudinē ſol ⁊ luna mirātur. Tu es ī quē deſiderāt angeli proſpicere. a te hn̄t decꝰ pulcritudīs ſydera. roſe. lilia ⁊c̄. Et a te aues hn̄t decꝰ ſuauis melodie. philome ne. alaude/ et oīm auiū genera ⁊ oīa organa. a te hn̄t decꝰ ſaporꝭ mel. vinū/ ⁊ oīm pigmē tarioꝝ genera. A tē decoratū ē celū ſyderibꝰ. aer volucribꝰ. terra anialibꝰ. aqua piſcibus. ¶ Euus ſuſtētator oīm. a quacūqꝫ em̄ re tu am ſubtraheres ſuſtentationē vel cōſeruati onē ilico rueret in nihilum. ¶ Fons ſapien tie/ a qͦ manāt oēs theſauri ſapiētie et ſcīe. tu es eterna ſapiētia attingens a fine vſqꝫ ad fi nē fortiter/ diſponēs oīa ſuarit̓. qͥ celoꝝ ꝯti nes thronū/ ⁊ abyſſos intuerꝭ. mōtes pōde ras ī ſtatera. terra palmo ꝯcludis. ⁊ poſuiſti legē aqͥs ne trāſcēdāt fines ſuos. ¶ Gl̓ia mū di. te em̄ adorāt angeli. laudant archangeli. Sūmo te iure laudat oīs creatura. ſpes no ſtra. ſalꝰ nr̄a. honor noſter. gl̓ia noſtra. finis ⁊ expectatio noſtra. ¶ Habūdātiſſimꝰ. tua ē terra ⁊ plenitudo eiꝰ/ orbis terraꝝ et vniuer ſi qͥ habitāt in ea. Gl̓ia ⁊ diuitie ī domo tua ſi honorat̉ ⁊ diues d̓r qͥ hꝫ auꝝ. quātū hono rari deberes qͥ feciſti auꝝ ⁊ gēmas ⁊ oīa que ſūt ī vniuerſo. ¶ Incōprehēſibil̓ tu es. De te em̄ d̓r. Magnꝰ dn̄s ⁊ laudabil̓ nimis/ ⁊ ma gnitudīs eiꝰ nō ē finis Tāte em̄ es excellētie ꝙ tuā altiſſimā excellentiā nemo pōt caꝑe ad plenū nec hō nec angelus. immo nulla crea tura. qꝛ omnis ē finita. tu v̓o infinitus es. ſꝫ infiniti ad finitū nulla ē ꝓportio. ¶ Raritas tu es. ⁊ qui in te manet/ manet in charitate ⁊ tu ī eo. ſicut natura ignis ē ardere. incēdere ⁊ calefacere. ſic ꝓprietas tue charitatꝭ ē crea re. te largiſſime diffūdere. inflāmare ad amo rem. accendere. ſaluare. redimere. cuſtodire. liberare. illumīare. vn̄ ⁊ tibi dicit̉. Deꝰ cui ꝓ priū eſt miſereri. ¶ Loco incircūſcpͥtibilis. ⁊ tn̄ vbiqꝫ es. Si aſcendero in celū tu illices. De te dicit Bern̄. Deus vbiqꝫ regnat. vbiqꝫ imꝑat. vbiqꝫ maieſtas eiꝰ om̄ia implet. Nā in inferno exerces actū iuſticie tue. ſed dice re hoc fieri ī abſentia tua/ ꝑfidia eſt. ſic etiaꝫ es in tꝑe incōmenſurabilis. Res em̄ que ab eterno fuit/ atqꝫ an̄ om̄e tp̄s fuit. quō gͦ ꝯmē ſurat̉ tēꝑe qd̓ fuit qn̄ nō fuit tp̄s? ¶ Merces ſctōꝝ. iubilus angeloꝝ. ſpeculū oīm electoꝝ ¶ Norma .i. regula ⁊ exemplar oīm. Res em̄ de quāto tibi ꝓpinqͥor tanto nobilior. Aliqͣ hn̄t eē tecū. aliqͣ eſſe ⁊ viuere. ⁊ ſūt nobiliora pͥoribꝰ. aliqͣ viuere. eē ⁊ diſcernere. ⁊ ſunt ẜm naturā nobiliora prioribꝰ. aliqͣ vltra hec ha bēt puꝝ eſſe ⁊ v̓tuoſuꝫ eē. ⁊ ſunt tibi plus ce teris ꝓpinqua. Per ſinceriſſimā em̄ tuā bo nitatē ē ī te oīs exēplaritas. v̓tuoſitas et cōi cabilitas. ¶ Ordo ſiue ordinator vniuerſoꝝ qͥ ſingula locas ẜm ſuuꝫ ſtatum. ſua merita. ſurſum aut deorſuꝫ. ſic prudēs pictor ponit colores. hic rubeū. hic nigꝝ/ vt decoret opꝰ ſuū. ¶ Perfectiſſimꝰ ſine omī defectu/ qͥ nulli us indiges. tibijpſi es ſufficiens qͦ meliꝰ aut dignius aut nobilius aut ꝑfectiꝰ nec eſt nec excogitari pōt. qͥcqͥd ē laudabile et ꝑfectiōis in creatura ī poſitiuo. hoc ē ī te in ſuꝑlatiuo ¶ Quietiſſimus vt dicit Boecius. O qͥ per petua mūdū rōe gubernas. terraꝝ celiqꝫ ſa tor/ qui tp̄s ab euo Ire iubes/ ſtabiliſqꝫ ma nes das cūcta moueri Prīcipiū. rector. dux ſemita. terminꝰ ideꝫ Tu reqͥes tranqͥlla pijs te cernere finis. ¶ Res etiā immobil̓ ⁊ immu tabilis. qꝛ vbiqꝫ es / vt patuit ex premiſſis. Res aūt dicit̉ moueri q̄ tēdit ad locū quo pͥ us nō fuit. īmobilis aūt q̄ vbiqꝫ ē/ nō habet quo tēdat. ¶ Recreator oīm qͥ dixiſti. Ueni te ad me om̄s qui laboratis. Aīa em̄ que eſt in te radicata ī cētro ſuo. ⁊ recreata ⁊ quieta diuini amoris C. ta ē. q̄ v̓o ī te nō eſt/ multꝭ vanis fantaſmati bus fatigat̉. ¶ Sufficiētiſſimꝰ. qͥ te hꝫ totū hꝫ. qͥ te nō hꝫ/ mēdicꝰ ē et pauꝑ. qꝛ qͥcqͥd p̄te te ē nō reficit. ⁊ ſi reficit nō ſufficit. et ſi ad tē pus ſufficit/ non tn̄ ꝑpetue ſatiat/ qͥn adhuc ampliꝰ querat̉. qͥ aūt te hꝫ ſatiatꝰ eſt. finē ſuū hꝫ. nō hꝫ vltra qd̓ q̄rat. qꝛ tu es ſuꝑ om̄e viſi bile. audibile. odorabile. guſtabile. tāgibile. ſenſibile. Itē adhuc altior es ſuꝑ oē figura bile. nūerabile. circūſcpͥtibile. Itē altiſſimꝰ es ſuꝑ oē demōſtrabile. diffinibile. opīabile inueſtigabile. eſtīabile. imagīabile. qͥ totꝰ es amabil̓ maxīe laudabil̓ ⁊ ſume deſiderabil̓ ¶ Theſaurꝰ fidelis. vbi em̄ theſaurus noſter ibi et cor noſtꝝ. Quicqͥd em̄ nobis auferat̉. ſi tu ī nobis ꝑmāſeris ſufficit nobis. tu es. i. lud vnū qd̓ dixiſti Marthe eē neceſſarium. In te ſūma ꝯplacētia noſtra. Et ſi nos hor reat totꝰ mūdꝰ/ ſi tu nos approbas/ ſufficit nobis. Deſideriū noſtꝝ tu es. vtinā tu place res toti mūdo. et totꝰ mūdꝰ faceret bn̄placi tū tuū ꝓ illo deberemꝰ mori zelo charitatis ¶ Uita a qͣ habēt viuere oīa. in qͦ nos moue mur ⁊ ſumꝰ. De te em̄ dicit̉. Ex ipſo ⁊ ꝑ ip̄m ⁊ in ipſo ſunt oīa/ tibi honor ⁊ gloria ꝑ infi nita ſecula ſeculoꝝ. ¶ Xp̄s intelligit̉ vnctus Tu ſil̓r es talis vnctio ⁊ ſalſa. que appoſita vnicuiqꝫ rei mūdi facit ipſaꝫ ſapidā. In ele ctis em̄ es ſapor gratie. ī dānatꝭ es ſapor iu ſticie ⁊ vindex iniqͥtatū. Tu es creator. tu es gubernator. tu es redēptor. iuſtificator retri butor ⁊ gl̓ificator ⁊c̄. His ꝑfectōnibꝰ ꝯgr tulādo aīa mea liquefacta ē. Et qͥd agaꝫ niſi in pace ī idip̄m dormiā ⁊ reqͥeſcā. ⁊ dicā. No lite ſuſcitare dilectā donec ip̄a velit. In lau des tuas ꝓrumpā. Et ſi digne laudare te ne queā. de te tn̄ nō ſileā cū ſolū de te gaudeaꝫ. Tu em̄ es dulcꝭ ſapor. Iſte qͥ te guſtat Ieſu xp̄e/ tuo victꝰ a ſapore mori poſſet p̄ amore. Tu ſolꝰ amans vnice dilecte mi pulcerrime. vbi queſo vis ꝯmorari? vbi vis vt queraris qͥ ſapīs ⁊ dulceſcis? O dulcis hoſpes anīe/ eſto hoſpes inſimqꝫ tibi tecū ſine fine. De Hia exuītatiua Capitulum. xv. x.v Ia exultatiua ē que aſcribit̉ btō Grego. q̄ ꝑtractat ⁊ meditat̉ gau dia celoꝝ. Un̄ ī quadā omelia ſic ſcribit. Que lingua pōt dicere/ aut qͥs intel lectus poteſt caꝑe illa ſuꝑne ciuitatis quāta ſint gaudia angeloꝝ choris intereſſe ⁊c̄. Uo catur aūt hec viā exultatiua vel ꝯgratulatiua. qꝛ ꝑ eā homo cōgratulat̉ glorie dei ⁊ ſan ctoꝝ. ⁊ ꝑ eā homo meditat̉ gaudia q̄ ſunt in celo. quibꝰ meditatis leuiꝰ portat om̄e quod grauat in hoc mūdo. Un̄ Grego. Minuit pōdus laborū ſpes p̄miorū Sciendū ꝙ vo lēs mentē ſuā ꝑ hāc viā eleuare ad ꝯgratulā dū ſuꝑnis ciuibꝰ. Primo videat quomō int̓ ſe diſtincti ſūt ẜm diuerſa eoꝝ merita. qd̓ ha beri poterit ex aliquali eorū ſil̓itudine regni celeſtꝭ ⁊ regni terreſtris. Un̄ ſicut ī regno ter reſtri ſūt diuerſi ſtatꝰ hoīm. ſic poterit medi tari de regno celeſti. Et ſicut veniēs ad pa latiū regis terreni ſalutaret oēs ẜm ordineꝫ et ꝯgratularet̉ honori eoꝝ. Sic ⁊ tu aſcēde mētaliter regnū ſummi regꝭ ⁊ ſaluta. lauda. ⁊ ꝯgratulare honori ⁊ gl̓ie oīm. De hͦ poni tur talis tabula ſil̓itudinis. In palatio regꝭ eterni ſunt pͥmo. Rex in celeſti curia ē rex re gū deus. In hoc ordine ſaluta quēlibet ẜm ſuū ſtatum ⁊ dic. Salue rex regū / ſaluator ⁊ gubernator omniū ꝯgratulor maieſtati tue Pleni ſunt celi et terra gloria tua. Tu p̄ful ges in regno tuo ſicut ſol inter ſydera. Se cundo ibi ē regina Maria. Salue ⁊ gaude regina celoꝝ/ mater regꝭ angeloꝝ. tu chariſſi ma. pulcra. puriſſima. pijſſima dn̄a. Pꝰ hāc ſecretarij ⁊ nūcij. ⁊ ſūt apati aſſiſtētes ⁊ nū cij. Saluēte ⁊ gaudete ſpus innocētiſſimi/ qͥ nunqͣꝫ a beneplacito vr̄i creatoris deuiaſtis Poſt hos pͥncipes ⁊ comites ⁊ ſenes ſūt ibi. ⁊ ſūt pr̄iarche. Gaudete ⁊ ſaluete. qꝛ ex gene re vr̄o natꝰ ē ſaluator mūdi. Poſt hos ꝯſilia rij / ⁊ ſunt ꝓphete. Saluēte ⁊ gaudete. qꝛ vo bis inſpirata ſūt ꝯſilia ſecretoꝝ dei. ⁊ imple ta ſunt q̄ fideliter ꝓphetaſtis. Iteꝫ fideliter aſſiſtētes in exilio ſunt. ⁊ ſunt apl̓i Saluēte ⁊ gaudēte qͥ fideliter ꝑmāſiſtis cū rege celoꝝ in exilio mundi. qui vobiſcū eſuriuit. come dit. dormiuit et pedes lauit. Cācellarij ſunt ⁊ euāgeliſte. Saluete ⁊ gaudete notarij regꝭ altiſſimi. qͥ vitā ⁊ geſta regis fideliter euāgeli aſtis ⁊ ſcpͥſiſtis. Milites et ſunt martyres. Saluete ⁊ gaudete vos ꝯſtātiſſimi milites/ qͥ ꝓ honore regis ſanguinē veſtrū fudiſtis. Theſaurarij/ ⁊ ſunt cōfeſſores et doctores. Saluēte ⁊ gaudete qͥ talēta vobis tradita ⁊ theſauꝝ cū multiplici lucro rep̄ſentaſtꝭ. qͦrū doctrina fulget ſctā eccl̓ia vt ſol ⁊ luna. Ui giles/ ⁊ ſūt monachi ⁊ heremite: Saluete et gaudete/ qͥ alijs dormiētibꝰ cōtra inimicos regis vr̄i orādo ⁊ pſallendo vigilaſtis. Uir gines. Saluēte ⁊ gaudete qui ſpōſos mor tales ⁊ regnū mundi contempſiſtis propter Alphabetum amorē ſpōſi celeſtis. ad cuiꝰ thalamū iā cuꝫ lampadibꝰ intraſtis. Uidue. O diſpēſatriceſ Saluete ⁊ gaudēte q̄ oꝑa miſcd̓ie xp̄o ī pau peribꝰ fideliter diſpēſaſtis. Cōmunis ppl̓s aut vulgus. ⁊ eſt turba oīm electoꝝ. Salue te ⁊ gaudete oēs ſimul electi/ qͥ diuerſis meri tis ⁊ v̓tutibꝰ regnū introiſtis. Congratula mur vobis om̄ibꝰ/ orate ꝓ nobis. Itē ꝓ am pliori eleuatōe mētis ad illa futura gaudia. videat̉ de gaudijs celoꝝ hec tabula. ¶ Amo tio oīs aduerſitatis. ibi nō erit fames. ſitis. frigus nec eſtus. Btīſſima pn̄tia oīs boni tatis. Conſortiū angeloꝝ dulciſſime ameni tatis. Dotes corꝑis. ſumma agilitas. ſubti litas. impaſſibilitas. claritas. Excellentiſſi ma dona anīe. cognitio. comp̄hēſio. dilectio ſumme maieſtatis Fruitio ſpeculi ineffabi lis iocūditatꝭ Gaudebit qͥlibet de bonis me ritis ſinguloꝝ. Honorabit̉ quilibet ſicut fi lius regis celoꝝ Iuuentus ſine ſenio. Kari tas ſine odio. Lux iocūdiſſima ſine obſcuri tate. Maxima vocū iubilatio cū ꝑpetua ſe curitate. Noticia oīm ſanctoꝝ ſine dubieta te. Ordo meritoꝝ delectabilis cū multiplici varietate. Pax ineffabil̓ ſine timore inimici Quāta ibi ſunt gaudia/ nec pōt dici. nec ſcri bi. nec imaginari. Srouies ſine tedio tot mi liū annoꝝ. Satietas oīm ſpūaliū deſideri orū. Triſticia ibi nō erit. neqꝫ luctꝰ. neqꝫ cla mor ſed nec vllus dolor. Ualidiſſima pote ſtas. ꝑpetua ſecuritas et ſanitas et intimus amor. Xp̄s ibi ſpōſus. pater ⁊ frater. rex. do nū ⁊ finaliſſimus amor. Operis Concluſio. Oſtqͣꝫ oēs vie talit̓ qͣliter xp̄o ad p iuuāte ſūt expedite. ꝓ ꝯcluſiōe vi deant̉ aliq̄ doctrine ſeruāde circa p̄miſſa. q̄ (vt clauſulatim pateant aut vt facilius corde retineri poſſint) ponāt̉ ẜm ordinē alphabeti. ⁊ an̄ initiuꝫ cuiuſlibet clauſule p̄mittit̉ de ¶ Abſtractōe volēs feruē ter meditari. debꝫ ſe abſtrahere ab appetitu honoꝝ ⁊ ꝯcupiſcētiaꝝ ⁊ diuittaꝝ. qꝛ hec fan taſmata diſtrahūt meditantē. ¶ Bona vita. debet em̄ fructuoſe viuere. qꝛ in maliuolam aīam nō introibit ſpūs ſapīe nec ſpūs medi tatōis. ¶ Cōſtāti fiducia ad dilectū. ⁊ nō fa ciliter deſiſtat ab amore dilecti ꝓpter incur ſus temptationū. Nitit̉ em̄ diabolꝰ impedi re meditātē ꝑ diuerſa. Tu aūt dic. Ego cōfi do ī eū qͥ ait. Fili p̄para cor tuū mihi. qui nō vult mortē pctōꝝ. qͥ pctōres vult ſaluos facere. Nihil gͦ duꝝ vel turbulētn̄ d̓ dilecto me ditare ſed dic illd̓ Iob. Etiā ſi occiderit me ſꝑabo ī eū. ¶ Diſpoſitōne corꝑali. Cū ſolꝰ es poterꝭ vti diuerẜ cerimonijs ī diſpoſitōꝫ mē broꝝ. nūc eleuādo manꝰ vt aarō. nūc genua flectēdo vt ſalomō. nūc ꝓſternere vt xp̄us in mōte oliuēti. nūc ſedere vt maria magdalēa ad pedes dn̄i nr̄i ieſu xp̄i. nūc brachia in mo dū crucꝭ extēdere vt xp̄s ī cruce. nūc oculos ī terrā deflectere vt publicanꝰ. nūc ī altū leua re vt apl̓i ī aſcēſione dn̄i. ⁊ ſic poterit illa di uerſitas exterior diuerſificare affectꝰ interio res. inqͣꝫtū tn̄ nō ſis ſingularis/ ſꝫ inclina cū inclinatibꝰ. exhibēdo reuerētiā filialē dn̄o vt pr̄i. flecte cū flectētibꝰ exhibendo reuerentiā quā exhiberet ſeruꝰ dn̄o. ꝓſternere cū ſternē tibꝰ/ recognoſcēdo ī hoc tuū iudicē et te reū. ⁊ in puluerē redigendū Itē valet de cōgruo tp̄s nocturnū ⁊ locꝰ ſolitudīs. In his tn̄ qͥ libet abūdat ī ſenſu ſuo ¶ Exercitatōe diuer ſoꝝ. ⁊ diuerſifices actꝰ tuos. iuxta illd̓. Nūc lege nūc ora nūc cū feruore labora. Sic erit hora breuis/ ⁊ labor ille leuis. Si em̄ velleſ ꝯtinue vni actui īſiſtere/ minꝰ ꝓficeres ⁊ cito te deſtrueres. ¶ Fine meditatōis. Finis me ditatōis nō ꝓpt̓ ꝯmodū tuū. nō ꝓpt̓ euade re penas aūt ſpe lucri aūt p̄mij celeſtꝭ aut ꝓ pter dulcedinē meditatōis. qꝛ ille eſſet amor mercēnariꝰ. ſed meditare puro filiali amore/ vt cor tuū p̄pares habitaculū deo / vt des lo cū gr̄e. vt facias bn̄placitū eius. cuiꝰ delicie ſunt eē cū filijs hoīm qͥ delectat̉ ī ſalute nr̄a. Itē qꝛ ad hūc finē creata ē aīa rōnal̓ vt crea tori ſuo dulciſſimo cordial̓r ⁊ amoroſe vnia tur h̓ ī via ꝑ meditatiōꝫ. ⁊ ī futuro ꝑ ꝑpetuaꝫ fruitōeꝫ. ⁊ breuit̓ debeſ ī hͦ q̄rere gl̓aꝫ dei. po ſtea honorē ſctō. vtilitatē eccl̓e. ſalutē tua. or dinādo tn̄ oīa ī gl̓iaꝫ dei. iuxta illd̓ apl̓i. Si ue comedamꝰ ſiue bibamꝰ ¶ Gratitudīe gr̄e. ſi aliqd̓ bonū ī te ſentꝭ/ gr̄as age. noli ſuꝑbi re. nō ē volētꝭ neqꝫ currētꝭ/ ſꝫ miſerētꝭ dei. no li p̄ſumere. gr̄a em̄ meditatōnis dat̉ bonis ⁊ mal̓. ¶ Habūdātia pūctoꝝ. debes eī (ẜm ītē tōꝫ cācellarij pariſien̄.) diuerſa hr̄e pūcta ꝑ q̄ te amoro ſe inflāmare poſſis cū incipis. de hͦ vide ſuꝑius. ¶ Intimitate. debes ī te ꝯciꝑe ſemꝑ quocūqꝫ vadis. quaſi p̄oculis tuis ha beres dilectū tuū. nūc crucifixū. nūc fugien tē in egyptū ⁊c̄. ⁊ intimis iubilatōnibꝰ ad eū ab intra laudans. dulciter ⁊ affabiliter loqͥ. neceſſitates proponere. auxilia petere. ¶ Ra ritatis accenſione/ qualē tibi vis eſſe deū. ſi benignū/ taleꝫ te exhibe proximo tuo. nullū diuini amoris C. contēne/ ſic eris amicꝰ dei. Ille eī nullū hor ruit. nullū ꝯtēpſit. ſed amicoꝝ idē eſt velle et nolle. vel ſi qꝛ faciliter īfrigidamur īdigem accēſione charitatis Feruore ꝑ gemitu orō nis. Igne pacis xp̄i ꝑ ꝯpaſſionē xp̄i. ⁊ ꝑ deſi deria adherendi vt ſupͣ. Quādo te diligā ⁊c̄. ¶ Labore. oꝑtet te apponere laborē Et me rito. om̄ibꝰ ī factis grauis ē inceptio prima. poſtea tn̄ alleuiat̉ onus. Uides q̄ntos labo res ſuſtinēt agricole ꝓ fructu terre. mercato res ꝑtrāſeūt mare multis ſe ingerunt ꝑicul̓. milites vulnera belli ſuſtinēt ꝓ trāſitorijs. ⁊ tu ſine labore eſſe nō debes. ¶ Moderatōne opeꝝ ꝑ diſcretōꝫ. Ne qͥd nimis. ne nimis vo lēs eradere vas ip̄m frangat̉. Tene mediū. nō ſis nimis remiſſus nec nimis inqͥetꝰ. ver ſus. Om̄ibus adde modū. modus ē pulcer rima virtꝰ. ¶ Naturali ꝯmixtiōe. Attēde qͥd nature tue ꝯgruat. Quibuſdā em̄ ꝓdeſt mul tū inſiſtere or̄oni. quibuſdā meditari. Alij fa cilius trahunt̉ iudicio rōnis. alij cōpaſſiōe. alij bn̄ficioꝝ ꝯſideratōne. alij ſunt vtiliores ad vitā actiuā. alij ad ꝯtēplatiuā. Sic de ci bo ⁊ potu debes naturā tue ꝯplexiōis atten dere. ⁊ de vtroqꝫ moderate ſumere. vni em̄ ē mediū qd̓ alteri nō ſufficit. ſꝫ attēde ne cor gͣ uet̉ crapula. ¶ Ordine/ vt incipias a via pur gatiua/ vt pͥus abluaris ⁊ mūderis anteqͣꝫ ꝑ viā vnitiuā te dilecto ꝯiūgas. Nō em̄ decet lutoſum ⁊ ſordidū anteqͣꝫ lotus ſit ad oſcu lū regis ꝓrumꝑe. Nō eas pͥmo ī tecto an̄qͣꝫ diſcas ire ī terra ¶ Promptitudine/ vt in vi ta tua habeas refectiōꝫ ī ſomno ⁊c̄. vt ſꝑ ꝓm ptus ſis ad eleuādū cor tuū. et verificet̉ in te illud. Surſū corda habemꝰ ad dn̄m. vt ꝓm te dicere poſſis. Deꝰ deꝰ meꝰ ad te d̓ luce vigi lo. Sis igit̉ diſcretꝰ vigilādo ⁊ ꝓmptꝰ/ et ſꝑ bone volūtatis. ¶ Quiete/ vt qͥcqͥd diſtracti onē tibi ingerit/ fugias ī pace ī idip̄m requie ſcēs niſi ex officio aut obediētia aut obliga tione tenearis inſiſtere occupatiōi. Fuge tn̄ iudicia ⁊ ſuſpitōes. qꝛ multū inquietāt cor. Et ſi erūpūt cogitatiōes ſuſpicādi/ relīque eas nō determinādo ſentētiam ſed dic. Qui nos iudicat dn̄s eſt. Dubia interp̄tare ī me liorē ꝑtē. ⁊ ſi alter ceciderit ꝯpatere ei et dic. Si hec tēptatio me inueniſſet forte ꝓfundi us me deieciſſet. ¶ Recollectōe. ſepe te recol lige ab imis ad ſumma. a tēꝑalibꝰ ad eterna. ab exterioribꝰ ad intima. a vanis ad duratu ra. Noli videre vanitates. noli audire fabu laſ. dic. Uidi cūcta q̄ erāt ſub ſole ⁊ ecce vni uerſa vanitas. ſolꝰ dilectꝰ meꝰ bonus. ſolus amabilis. cādidꝰ ⁊ rubicūdꝰ mihi ſufficiētiſ ſimꝰ. Sic em̄ facit puer qͥ non vult aliqͥd re putari/ aut melior eſſe pr̄e ſuo ¶ Seruitio ſā ctoꝝ. habeas aliqͦs ſpāles ſanctos quibꝰ qͦ tidiana impēdas ſeruitia. et ſemꝑ aſtēt ī con ſpectu dei ꝓ te intercedēdo. vt beatā v̓gineꝫ. angelū tuū. apoſtolū. martyrē. virgineꝫ aut ꝯfeſſorē/ aut plures qͥ orent pro te. ¶ Totali ſubiectōe/ vt totū te ſubijcias voluntati dei vt dicas ei. Pie ieſu ſic̄ tu ſcis et vis ita me cū age Et ſi gratiā meditatōis tibi dederit/ cū timore ſuſcipe. ſi nō dederit/ cū pacientia ſuſtine. Quicqͥd tecū egerit/ ſis ꝯtentus ſine murmuratōe. ita eſto quaſi vnus ſpūs cum eo / vt nihil te putes ſcire niſi Ieſum xp̄m et hunc crucifixū. ¶ Ulteriori tendētia ꝓ quie te ꝯtemplatiōis. Si em̄ religioſus es (vt di cit cācellarius pariſiēſis) teneris tēdere ad qͥ etem ꝯtemplationis. etiā ſi vix ī fine vite tue ꝯprehenderes. quia hoc exigit ſtatꝰ tuꝰ. Ad militē ſpectat miſeros defendere. ad ruſticū laborare. ad religioſuꝫ ꝯtemplationi inſiſte re ⁊c̄. Un̄ dicit Bonauen̄. vbi dimittꝭ vna ie ibi altera īcipe vt facias ſicut volēs aſcē dere mōtē altū. cū quieſcere vult nō ſꝑ reuer titur ad priſtinū locum. ſed in eodem loco ſe det ⁊ quieſcit. ⁊ ibidem incipit poſt quieteꝫ. Nos aūt ideo nō ꝓficimus in cōtemplatio ne. qꝛ quod hodie cū difficultate ⁊ gratiā dei acquirimus/ cras ingerēdo nos leuitatibus aut fabulis aut voluptatibꝰ/ ꝑdimus. et ſic de aſcenſu montis ad valleꝫ ꝓlabimur. et nō continuamꝰ. ¶ Xp̄o/ vt nihil p̄ponas ei ip̄m dep̄cans vt ſit adiutor tuus. protector. dire ctor ⁊ finis Amen. ¶ Explicit tractatꝰ de eleuatōe mētis ī deū qui ⁊ alphabetū diuini amoris inſcribit̉. g Incipit doctrinalis expoſitio mgr̄i Ioh̓is Gerſon cācellarij pa riſien̄. ſuꝑ ſeptē pſalmos penitentiales. Era penitētia ¶ Prefatio L velut ſcala quedaꝫ ē qua hō v rctōr/ qui (ẜm euangelicam parabolā) deſcēdit de hieru ſalē in hiericho/ rurſuꝫ ī hie ruſalē (hoc eſt ad pacis viſi onē) aſcendit. ¶ Huiꝰ ꝟo ſcale ſeptē ſunt gra dus. quibꝰ corrn̄dēt pſalmi ſeptē/ qui dicūt̉ penitētiales. ¶ Primus itaqꝫ gradus eſt ti mor pene/ a qͦ pͥmꝰ palmus incipit. Dn̄e ne ī furore tuo arguas me neqꝫ ī ira tua corri pias me. ¶ Scd̓s ē dolor culpe Hīc ē qͥ ī ſe Expoſitio ſuper ſeptem cūdo pͣs. optādo dicit. Beati qͦꝝ remiſſe ſūt iniqͥtates/ ⁊ quoꝝ tecta ſūt pctā. Et hūc pec catoꝝ ꝯfeſſio ipſoꝝqꝫ remiſſio ſequit̉. Deli ctū meū inqͥt cognitū tibi feci/ ⁊ iniuſticiam meā a te nō abſcōdi. Et iteꝝ. Dixi ꝯfitebor aduerſū me iniuſticiā meā dn̄o/ ⁊ tu remiſiſti impietatē pctī mei. ¶ Terciꝰ gradꝰ ē ſpes ve nie. hāc timor p̄cedit. qͥ rurſus in tercio pſal mo clamat Dn̄e ne ī furore tuo arguas me neqꝫ in ira tua corripias me. Et hunc dolor comitat̉. Afflictꝰ ſum ⁊ humiliatꝰ ſū nimis rugiebā a gemitu cordis mei Poſt hec vero ſequit̉ ſpes. Qm̄ ī te dn̄e ſꝑaui/ tu exaudies me dn̄e deꝰ meus ¶ Quartꝰ ē amor mūdicie. hāc non hoīs iuſticia ſed dei miſcd̓ia efficit Un̄ quartꝰ pſalmꝰ ait. Miſerere mei deus/ ẜm magnā miſcd̓iaꝫ tuā. Ac deinde ſubdit. Ampliꝰ laua me ab iniqͥtate mea. Et iteruꝫ. Cor mundū crea ī me deꝰ. ¶ Quintꝰ gradꝰ ē deſideriuꝫ celeſtꝭ patrie. ꝓ quo orat quintus pſalmꝰ. Dn̄e exaudi orationē meam. Prece dit aūt ꝯtemptus pn̄tꝭ vite. Quia defecerūt inqͥt ſicut fumꝰ dies mei. Et iterū. Dies mei ſicut vmbra declinauerūt/ ⁊ ego ſicut fenum arui. Et hunc comitat̉ ꝯſideratio eternitatꝭ diuine. Tu aūt dn̄e ī eternū ꝑmanes ⁊c̄. Et rurſus. Tu aūt dē ipſe es/ ⁊ anni tui nō de ficiēt. ⁊ ex his ꝯſequit deſideriū habitatiōis ſuꝑne. de qͣ ꝯcludēdo ait. Filij ſeruoꝝ tuoꝝ habitabūt/ ⁊ ſemē eoꝝ in ſcl̓m diriget̉ ¶ Se xtꝰ gradꝰ ē diffidētia v̓tutis ꝓprie. ⁊ hanc iu uat ꝯfidētia diuine miſcd̓ie. ꝓ qͣ ſextꝰ pſalmꝰ ſuſpirat dicens. De ꝓfundis clamaui ad te dn̄e ⁊cͣ. Et merito. qꝛ ad celeſtē patriā ꝑueni re ꝓpria v̓tute diffido. Nā Si iniquitates obſeruaueris dn̄e/ dn̄e qͥs ſuſtinebit? Sꝫ d̓ copioſitate tue miſcd̓ie ꝯfido. Quia apd̓ do minū mīa ⁊ copioſa apud eū redēptio ¶ Se ptimꝰ gradꝰ ē exultatio ſpūal̓ leticie. Hāc aſ ſidua or̄o efficit. ideo ſeptimꝰ pſalmꝰ incipit Dn̄e exaudi or̄onē meā auribꝰ ꝑcipe obſecra tionē meā. Per hāc ex diuīoꝝ opeꝝ ꝯſidera tione hō ī dei ꝯtemplationē aſcēdit. Medi tatꝰ ſū inqͥt in om̄ibꝰ oꝑbꝰ tuis/ ⁊ ī factꝭ ma nuū tuaꝝ meditabor. Un̄ tadē exultādo cō cludit. Spūs tuꝰ bonꝰ deducet me in terrā rectā. Nos gͦ ſi in hanc terrā celeſtis hierl̓m deduci cupimꝰ his ſeptē pnīe gradibꝰ aſcen dere. et in his pſalmis aſſidua deuotōe medi tari debemus/ exemplo beatiſſimi Auguſti ni. de quo legit̉ ꝙ vltima qͣ defunctꝰ eſt infir mitate. hmōi pſalmos d̓ pnīa quos ſibi iuſ ſerat ſcribi. iacēs in lecto ꝯtra parietē poſitꝰ intuebat̉ ⁊ legebat. et vbertim ac iugiter fle bat. Ideo ex huiꝰ ſctī doctoris aliorūqꝫ ſen tētijs ſuꝑ pſalmis penitētialibꝰ quaſdā orō nes ſeu meditatōes deuotaſ ꝯponere dignū duxi. quibꝰ ad pnīam ꝓuocari/ et ꝑ pnīaꝫ in dei ꝯtemplatōeꝫ humanꝰ animꝰ valeat pro moueri. Illud tn̄ ī exordio p̄mittēdū ē. ꝙ li cet ſeptē affectꝰ quos ſepteꝫ gradibꝰ ſcale pe nitētie appropriamus dictis ſeptē pſalmis. apte decēterqꝫ (vt on̄ſum ē ꝯueniāt. Tn̄ (ſic̄ dicit Hugo ī libello de orōne) ſciēdū ē hanc ꝓprietatē in om̄ibꝰ pſalmis nō eſſe/ vt ꝑ totā ſeriē vnus affectus extendat̉. ſed ſepe ex alio affectu tranſit̉ in aliū/ ſicut ex affectu timorꝭ in affectū amoris. vel in ſpei affectū vel ꝯſo lationis. ẜm ꝙ mēs orantis diuerſis modis affici ſolet. Hoc aūt qualit̓ ꝑ ſingulos pſal mos cognoſcat̉ (licet non ſit huiꝰ oꝑis expla nare) tamē quantū ad ꝓpoſitū ꝑtinet ſatꝭ ex ſequentibus apparebit. Aeditatio deuota ſuꝑ primo pſalmo penitentiali Omine Ieſu xp̄e future iudex ſe culi. qͥ bonos ī celeſte regnū tuū. malos ꝟo in ignē eternū es miſſu rus. Dū ego reus ⁊ indignꝰ pctōr/ horroreꝫ futuri iudicij tui ꝯſidero. timēs ac tremens ad te clamare ꝯpellor ⁊ dicere Dn̄e ne in fu rore tuo arguas me neqꝫ ī ira tua corripias me. Sed ve mihi quō immenſaꝫ clementiā tuā ad furorē/ quō infinitā miſcd̓iaꝫ tuā ad irā prouocare merui. Merui itaqꝫ ⁊ hͦ ſpon te ꝯfiteor. alioquin coactus fatebor. Scio tn̄ dn̄e (te docēte) qꝛ tu ſemꝑ idē es. ideo tu ī varios affectus non mutabilis es. De te qͦꝫ ſcriptū ē. Tu aūt dn̄e v̓tutū cū trāquillitate iudicas. Furis ergo ſemꝑ trāquillꝰ. iraſcerꝭ ſemꝑ placatus. Nō eſt furor tuus/ nō eſt ira tua in te ⁊ in tuo affectu. ſed extra te eſt et in effectu tuo. Furor tuus pena ē inferni. Ira tua purgatorij pena. In inferno quaſi furē do arguis. In purgatorio quaſi iraſcendo corripis. In illo ꝑ iuſticiā arguis inſolubili ter. ī iſto ꝑ miſcd̓iam corripis ſalubrit̓. et tn̄ ab vtroqꝫ opto eripi. ab vtroqꝫ deſidero ⁊ pe to liberari dicēſ. Dn̄e ne ī furore tuo arguas me ⁊c̄. Sed qͦ pacto/ qͣ frōte/ qua hoc preſu mo audacia? nō vtiqꝫ de mea iuſticia ſed de tua miſcd̓ia Ideol Miſerere mei dn̄e qua re: lqm̄ infirmus ſum Nō mee virtutis fir mitatem ſed mee vanitatis allego infirmita teꝫ. Ego infirmus/ tu medicus. gͦl ſana me pſalmos penitentiales C. dn̄e HHic adhibe q̄ tu vis medicamēta Hic vre. hic ſeca/ tu tm̄ a furore tuo ⁊ ira. hoc ē a fut̉e vite pena me libera. Nec a te(o pie me dice) fruſtra peto vt ſanes mel qm̄ ꝯturbata ſunt oīa oſſa mea Ioſſa loqͦr non corꝑis ſed aīe) Oſſa anime mee. vires ſunt anīe mee. qꝛ ſicut in oſſibus corꝑis ſic in viribus anime ꝯſiſtit fortitudo. Uires anime mee/ memo ria. intelligētia ⁊ volūtas. In quibꝰ dū ſane ſunt/ ſctē trinitatis vera imago eſt ⁊ īmilitu do. Sed heu me. qm̄ ꝑ pctm̄ infirme facte ſūt/ iō ꝯturbate. hoc eſt intra ſe. ⁊ ꝯtra ſeinui cē ꝯturbate ſunt. Et ideol aīa mea turbata eſt valde Quia ergo nō modicū ſꝫ valde cō turbata eſt anīa mea. qꝛ valde infirmata eſt om̄is fortitudo ſua. Dū tibi morbū meum detego/ dū medico egritudinis magnitudi nē on̄do. oro vt ſanesˡ ſed tu dn̄e vſqꝫ quo. Uſqꝫ quo dn̄e ſanitatē differs? Nō ē dilatō iſta crudelitas tua. ſed ideo differs/ vt dum diu luctari ꝑmittis cū vicijs/ ex hoc ꝑſuade as aīe mee in que mala ſe p̄cipitauit. et vt in de cautior ſit. Nā ex difficultate ⁊ dilatōe ſa nationis/ fit diligētior cuſtodia recepte ſani tatis. Uel ideo mihi ꝑfectā differs curatōꝫ / quia imꝑfectā tibi offero orationē. Naꝫ hic nondū tam ꝑfecte oro / vt audire merear. ad huc te loquente dicā. Ecce aſſum. Quare hͦ? Quia nō ſatis ꝑfecte animā meaꝫ conuerto ad te. ſed nec hoc poſſuꝫ niſi tu ſuppleas im perfectū meū. Ideol Cōuertere dn̄e et eripe animā meā hoc eſt. fac me ad te ꝑfecte ꝯuer ti. Durū em̄ ⁊ laborioſum eſt mihi ad ſereni tatē ⁊ tranquillitatē diuine lucis a terrenaꝝ cupiditatū caligine retorqueri. Eripe ergo animā meaꝫ peccatis .ſ. ligatā. ⁊ in ſua ꝯuer ſione hoſtibus multis impeditā et oppreſſā tanqͣꝫ inherentē ꝑplexitatibꝰ huius ſeculi. ⁊ ſpinas quaſdā dilacerantiū deſideriorū ī ip ſa ꝯuerſione patientē Ab his quoqꝫ mal̓ eri piēs l ſaluū me fac ꝓpter miſericordiā tuā nō ꝓpter iuſticiā meā. qꝛ peccatis ⁊ demeri tis meis iuſta debet̉ damnatio. ſed ꝓpter mi ſcd̓iam tuā ꝑ quā ꝯuerſis ad te pia promitti tur ſaluatio te dicēte. Cōuertimini ad me ⁊ ego cōuertar ad vos. Tu ergo qui auerſus eras/ ⁊ quē mihi auerſum mea fecerat auer ſio. ꝯuertere ad me/ qui ad te ꝯuerſus ſum ⁊ ſi parū cōuerſus. Fac me ꝯuerti ꝑfectius. et ſic. Cōuertere dn̄e a vindicta tua. ⁊ eripe ani mā meā. nō ſolū a pn̄ti malicia ſed ſaluū me fac etiā a future mortis miſeria Qm̄ nō eſt ī morte qui memor ſit tui/ ī inferno aūt quis cōfitebit̉ tibi OO pijſſime dn̄e nō immerito hic feſtino mihi peccata dimitti. qm̄ pꝰ mor tē vel ī inferno nō erit memoria tui aut cōfeſ ſio peccati. que .ſ. vtilis ſit ad veniā. qꝛ nūc ē tp̄s ꝯuerſionis ſed cū hec vita trāſierit tp̄s erit retributōis. Ut ergo ab illa eterna mor te. vt ab illa inferni damnatione ꝑ penitētiā libererꝭ Laboraui in gemitu meo/ lauabo ꝑ ſingulas noctes lectū meū. lachrimis meis ſtratum meū rigabo. O felix Dauid qͥ has penitētie erumnas ꝑ tot noctes vtiliter ſuſti nuit. Ue mihi miſero qui has vna vix hora ſuſtinere valeo/ aut non volo. ⁊ ſi qn̄qꝫ velle mihi adiacet. qꝛ tn̄ imꝑfecte volo/ ꝑficere nō inuenio. Tu ergo dn̄e da mihi velle. da mi hi ꝑficere. da mihi laborare nō ſolū in gemi tu cordis/ ſed lauare lectū meum lachrimis corꝑis. nec lauare ſolū exterius ſeu ſuꝑficie tenus ſed etiaꝫ rigari intrinſecꝰ / vt fletꝰ meꝰ nō ſolū ad exteriora corꝑiſ ſꝫ vſqꝫ ad cordis ītima ꝑueniat/ ibiqꝫ ꝑmaneat. Nec ſolū dn̄e peto lauari aut lachrymis rigari lectum vel ratū meū corꝑale/ ſed etiā ſpūale .ſ. interio ris ꝯſciētie. et hͦ ꝑ ſingulas noctes .i. ꝑ ſingu la pctā ex ea oriētia. Oriunt̉ quippe mihi al ternatim dies ac noctes. Noctes patior/ cū carne ſeruio legi pctī. Vtes ſentio/ cū mente ſeruio legi dei. O vtinā fugatis noctibꝰ pec catorū/ ⁊ abiectis tenebris viciorū/ oriātur mihi ⁊ illuceſcāt clarius dies virtutū ⁊ lumi na gratiaꝝ. Sed heu me miſerū ¶ Quia tur batus eſt a furore oculus meus HHeu heu ⁊ iterū heu. qꝛ oculus mentis mee vix pōt ad ortuꝫ diei ⁊ ſpiritualis luminis conſurgere. ⁊ hoc. qꝛ turbatus eſt a furore Nec ſolum a furore tuo diuino tam futuro quē timeo/ qͣꝫ p̄ſenti quē ſentio. ſed etiam a furore meo ꝓ prio quē gemo. hoc eſt a furioſa ꝯcupiſcētia mea a primo parēte tranſfuſa. ꝑ quā qͣꝫdiu ſum in hac miſerabili vita/ licet nō totaliter extinctus/ tamē multipliciter turbatꝰ ē ocu lus. Et merito. quial inueteraui inter om̄es inimicos meos ſtꝫ inter omnia vicia mea ⁊ pctā mea / que vere inimici mei ſūt dū me ab amore diuino ſeparāt et auertūt. Inter que inueteraui/ dū ꝑ inueterataꝫ ꝯſuetudinē me eis ſubiectū eē ꝯſenſi. Sed tu dn̄e pijſſime poſt laborē ⁊ gemitū. poſt imbres creberri mos lachrimaꝝ da mihi ꝯſolatiōis tue auxi lium/ vt dicere valeā Diſcedite a me omnes qui oꝑamī iniquitatē. qm̄ exaudiuit dn̄s vo cē fletus mei. Da mihi optare ab operarijs iniquitatis ſeꝑari/ nō ſolum loco ſed animo Expoſitio ſuper ſeptem in quoꝝ peccaui ꝯſortio/ vt ſic ⁊ tua ī me cor reptio ⁊ mea ī te ꝯſolatio īnoteſcat. vt ſic ſpi ritꝰ meꝰ ſentiat/ qm̄ voceꝫ fletꝰ mei exaudiſti. Da mihi dn̄e vt iteꝝ atqꝫ iteꝝ exultās dicā. ¶ Exaudiuit dn̄s dep̄cationē meā/ dn̄s orō nē meā ſuſcepit DDep̄catiōeꝫ meā ꝓ pctīs de ponēdis. ⁊ orōem meā pro v̓tutibꝰ adipiſcē dis. Sed nō ſolū dn̄e da mihi exaudiri pro me. non ſolū pro mea ſed etiā pro meorū ꝓ ximoꝝ ſalutē. Nec ſoluꝫ ꝓ amicoꝝ meoꝝ/ ſꝫ etiā pro inimicoꝝ cōuerſione. vt exēplo viri ꝑfecti dicā cū ſeruo tuo Dauid Erubeſcāt ⁊ ꝯturbent̉ vehemēter oēs īimici mei Eru beſcāt/ exemplo meo de actibꝰ ſuis malis. et ꝯturbent̉/ terrore iudicij ad pnīam. nō leuit ſꝫ vehemēter cū gemitu forti. vt ſicl Cōuer tant̉ ⁊ erubeſcāt valde velociter ne cōuerſio ſua ⁊ erubeſcētia pnīe ſue differat̉ damnabi liter. qꝛ niſi in pn̄ti vita ſic ꝯuertant̉ ⁊ erube ſcāt. ſed potiꝰ (vt ab iniqͥs fieri ſolet) peniten tes irrideant. ⁊ ſuis irriſionibꝰ infirmos eru beſcere faciāt. tādē ⁊ finali iudicio erubeſcēt. ⁊ erubeſcētes dicēt. Hi ſunt qͦs aliqn̄ hab mus ī deriſum. Nos inſenſati vitā illoꝝ eſti mabamus inſaniā. Ecce quō ꝯputati ſunt inter filios dei cinter ſanctos ſors illorū eſt Quid nobis profuit iꝑbia/ aut qͥd diuitia rū iactātia ꝯtulit nobis? Tūc ergo ꝯuertēt̉ ⁊ erubeſcēt. ſed erit hec ꝯuerſio ⁊ erubeſcētia. ad damnabilē ꝯfuſionē. qꝛ habere noluerūt pnīam ſalutarē. Et hec oīa fient valde velo citer. qꝛ qn̄ minꝰ de iudicio ſꝑauerīt ⁊ dixerīt pax ⁊ ſecuritas. tūc repētinꝰ ſuꝑueīet īteritꝰ leditatio deuota ſuper ſecundo pſalmo pnīali .ſ. Beati qͦꝝ Omine ieſu xp̄e qͥ culpa offende ris ⁊ pnīa placaris Tu magiſter optime. qui interiꝰ docēs illumīa tor es cordiū. da mihi intellectū. da excecato cordi meo ⁊ tenebroſo ītellectur meo lumē tuū quo culpabilē offenſā plene ⁊ ꝑfecte valeā cognoſcere. Da mihi culpā meā offenſamqꝫ tuā taliter cognoſcēdo dolere vt eā digneris miſcd̓iter ignoſcēdo delere. Da mihi gͦ vt de illoꝝ ſim numero de qͥbus ꝑ ꝓ pheta tuū dicit̉ Beati quoꝝ remiſſe ſūt ini quitates ⁊ quoꝝ tecta ſunt pctā. O me bea tū ſi a te dn̄e remiſſe ſint iniqͥtates mee ita vt mihi dones indulgentiam ex gr̄a tua cui de bes vindictaꝫ ex culpa mea. vt mihi dones indebitā gratiā cui iuſte reddere potes debi tā penā O igit̉ me beatū ſi tecta ſint peccata mea. Quō tecta? Nō ita tanqͣꝫ in me ſint vt viuāt. nō ita tanqͣꝫ ī me abſcōdita maneant/ ſed ita deleta/ vt tu deus ea nō videas .i. non eternaliter punias. Te em̄ pctā videre/ quid aliud ē qͣꝫ pctā punire? Sicut ſcpͥtū ē. Auer te faciē tuā a pctīs meiſ. Tu ergo ea pctā nō vides ſed ab eis faciē auertis q̄ nō aīaduer tis .i. que nō punis. Tu ea nō agnoſcis qui bus ignoſcis. Tu ea tegis ꝑ gram/ que non imputas ad penā. Ideo recte ſubdit̉ Bea tus vir cui nō imputauit dn̄s pctm̄. Sed cui nō imputat? Certe ei nō imputat ſed ig noſcit qui pctm̄ ſuū agnoſcit. et agnitū n̄ de fendit. ſed ꝯfitēdo corrigit. nec meritū ſuum ſibi ſed gr̄e dei attribuit. de quo dicit̉l nec ē in ſpū eius dolus ſed nec ī ore eius. qꝛ ſe ac cuſat cū ſit pctōr. et corde tenet qd̓ ore fatet̉. Dolus em̄ eſt/ ſi quis pctōr iuſtū ſe p̄dicet. qͥ ꝟo ſe accuſat dolo caret. Talis erat publica nus ille humil̓ qui dicebat. Propicius eſto deus mihi pctōri. Un̄ ſequit̉ Qm̄ tacui/ in ueterauerūt oſſa mea. dū clamarē tota die Qm̄ tacui qd̓ nō erat tacendū .ſ. ꝯfeſſionem pctōꝝ. Inueterauerūt oſſa mea .i. defecit in terior fortitudo mea. dum clamarē tota die dicēdo qd̓ nō erat dicendū .ſ. iactantiā meri toꝝ. Econtra v̓o ſi clamaſſem pctā ⁊ tacuiſ ſem merita. robuſta ⁊ firma fuiſſet virtꝰ mea Tacui gͦ ⁊ clamaui. tacui pctā. clamaui meri ta. Tacui vnde proficerē. clamaui vnde defi cerē. Tacui de pctīs ꝯfeſſioneꝫ. clamaui de meritis p̄ſumptionē. Sana mēbra medico oſtēdebā. vulnerata tegebā. ⁊ ideo nō fui ſa natus ſed inueteratꝰ. hoc ē ī pctōꝝ meoꝝ ve tuſtate remāſi. qꝛ ꝑ culpe mee ꝯfeſſionē/ gra tie tue nouitateꝫ nō queſiui. Et iō Qm̄ die ac nocte grauata ē ſuꝑ me manus tua / ꝯuer ſus ſuꝫ ī erumna mea dum ꝯfigit̉ ſpina O dn̄e/ o pie medice/ qui etiā ꝑcutiendo ſanas. qꝛ manus tua .i. vindicta aſſidue die ac no cte/ grauata ē ſuꝑ me ad humiliandū me ſu perbū pctā tacentē. merita iactantē. ideo tā dē ꝯuerſus ſuꝫ ī erumna mea. ī miſeria mea. hoc ē/ ꝯuertēdo ad meip̄m cognoui me miſe rūl dū ꝯfigit̉ ſpina id ē dū ꝯpungit̉ ꝯſcien tia mea. Sicut em̄ ſpina dorſi hoīem ſurſū erigit ſic ratio vel ꝯſciētia ſpm̄ prius ad ter rena curuatū ad ſuperna reſurgentē dirigit Hac ergo d̓ culpa ſua cōpunctꝰ pctōr hūili atus ait Delictū meū cognitū tibi feci/ ⁊ in iuſticiā meā nō abſcōdi. Merito quidē de lictū meū. qꝛ faciēda omiſil ⁊ iuiuſticiā meā qꝛ nō facienda cōmiſi. igit̉ ꝯfitendo operui ⁊ M pſalmos penitentiales C. detexi. oꝑui vt oꝑireſ. detexi vt tegeres. Un̄ ſequit̉ Dixi ꝯfitebor aduerſuꝫ me iniuſtici am meā dn̄o/ ⁊ tu remiſiſti impietatē peccati mei. OO magna vtilitas cōfeſſionis peccati. maxima quoqꝫ benignitas miſerētis dei. qꝛ ad ſolū ꝯfitendi ꝓpoſitū remittit pctm̄. non em̄ dixi confiteor ſed dixi ꝯfitebor .i. propo ſui ꝯfiteri iniuſticiā meaꝫ. aduerſum me. me ip̄m ⁊ nō aliū accuſando. ⁊ ſtatim tu ⁊ nō ali us. remiſiſti impietatē peccati mei. ⁊ bn̄ mei qꝛ quod peto hoc meū ē. quia aūt a peccato reſurgo hoc tuū eſt. Abſit ergo a me vt īpu tē peccatū meū tibi. ⁊ dicā. hoc deꝰ voluit. hͦ fatū. hoc ſtellaꝝ ꝯſtellatio mihi fecit. Nō eſt hoc ꝯfiteri iniuſticiā meā aduerſum me ſed aduerſū te. et te ſumme bonū de malicia ac cuſare. Dicā ergo potius. Dn̄e miſerere mei ſana animā meā qꝛ peccaui tibi. Et ne pute tur remiſſionē peccati paruū dei eſſe donū/ ſed tanqͣꝫ magnū deuotis p̄cibus expoſcen dū/ ſtatim ſubiungit̉ ¶ Pro hac orabit ad te om̄is ſanctus in tꝑe oportuno. Omnis em̄ ſanctus. hoc eſt ꝑ peccati remiſſionē ſanctifi catus. ꝓ hac remiſſione orabit ad te. qͥa oīs ſanctus eget auxilio gratie ⁊ gratuite remiſ ſionis tue. Sed qn̄ orabit? ī tꝑe oportuno. hoc ē/ in tꝑe vite mortalis. in qua eſt oportu nū tempus remiſſionis. qꝛ poſt eā erit tēpus retributōis. vel in tꝑe oportuno. hoc ē in tē pore gratie ꝑ xp̄m reuelate. De quo ait apl̓s Qn̄ venit plenitudo tꝑis/ miſit deus filiū ſu um factū ſub lege / vt eos qui ſub lege erant redimeret. Sed licet oīs ſanctus in temꝑe oportuno oretꝭ Uerūtamē in diluuio aqua rū multarū ad euꝫ nō approximabunt. Nō em̄ eripit oratio ſanctorū eos qui ꝑ obſtina tā conſuetudinē abſorbent̉l in diluuio aqua rū multaꝝ hoc ē in multitudine effluentiuꝫ carnaliū deliciaruꝫ/ ſicut voluptuoſi. vel in multiplicitate variarū doctrinaꝝ/ ſicut ph̓i. vel in varietate diuerſoꝝ errorū ſicut hereti ci. vel in vanitate friuolaꝝ ſuꝑſtitionū/ ſicut aſtronomi qui oīa fatali neceſſitati/ aut for tune celeſti attribuūt. vel ī numeroſitate ce rimonialiū obſeruātiarū ſicut iudei/ qui an tiquis obſeruātijs carnaliter intellectis ſa lutē aſcribūt. Hi inquā om̄es qͥ ſunt ī hmōi profundo diluuio aquarū multarū ad eum nō approximabūt. quoniā he aque diuerſe ſunt ⁊ amare. ⁊ a fonte vere ⁊ dulcis aque. hͦ eſt a xp̄o (qui fons ē pure veritatis) ſunt re mote. Quid ergo facturus ſum dn̄e vt effu giam ab hoc tam ꝑiculoſo diluuio aquaruꝫ multaꝝ et approximē ad te. Certe ſcio te do cente/ ꝙ ꝓpe eſt dn̄s om̄ibus inuocātibꝰ euꝫ in veritate. ideo inuocabo te. nō ſolū in voce corꝑis/ ſꝫ ī veritate cordis. hoc eſt ī vera de uotione cordis ſe humiliātis/ ⁊ nihil de ſe p̄ ſumētis. et nil ſue potētie ſuꝑbe tribuentis. ⁊ dicā Tu es refugiū meū a tribulatōe que circūdedit me Tu ſolus et nō alius/ es mi hi refugiū a tribulatōe huiꝰ ſeculi. que vndi qꝫ circūdedit me. Tu gͦ l exultatio mea erue me a circūdātibus me. Oſtende mihi viam qua eripiar a diluuio aquaꝝ multaꝝ/ ⁊ a pe riculo circūdantiuꝫ me malorū. Iā ꝟo dn̄e qui nō deſeris ſperātes in te/ iam quia in te ſpero ⁊ in hac ſpe gaudeo a te ꝯſolatus / au dio te dicentē ¶ Intellectū tibi dabo ⁊ inſtru am te in via hac qua gradieris. Ne aberres a via dei ⁊ ne quis noceat tibil firmabo ſuꝑ te oculos meos. vt in via dirigā oculos tu os. Sic ergo dato mihi intellectu/ ipſoqꝫ a te inſtructo ⁊ in te firmato ꝯuertā me / humi lis ad ſuꝑbos ⁊ obſtinatos/ ⁊ eruditꝰ ad ſto lidos ⁊ ignaros/ ⁊ dicam Nolite fieri ſicut aquus ⁊ mulus/ quibꝰ nō eſt intellectꝰ. Per equū ſignant̉ ſuꝑbi erecta ceruice ſua pctā defendētes. Per mulū ſtolidi / quelibet pec catoꝝ onera ſine diſcretieportātes. Hi er go ſi nō corrigant̉/ ſed velint fieri brutꝭ ani malibꝰ ſil̓es/ quibꝰ nō eſt intellectus. tu dn̄e In chamo ⁊ freno maxillas eorū cōſtrin ge/ qui nō approximāt ad te. Si em̄ nō cor rigant̉ et approximēt ad te ꝑ penitentiā/ di gnū eſt vt corrigant̉ ⁊ conſtringant̉ a te ꝑ pe nam. Ideo equus freno ⁊ mulus chamo ar ceant̉. id ē maiori ⁊ minori tribulatōe. iuxta culpe exigentiaꝫ ꝯſtringant̉. Si vero freno nō doment̉ ⁊ chamo/ reſtat vt duriori flagel lo caſtigent̉. Iō ſequit̉ Multa flagella pec catoris. k⁊ in p̄ſenti vita pariter ⁊ futural ſpe rantē aūt in dn̄o miſcd̓ia circūdabit. Nec ī merito ī tua miſcd̓ia ſperantē/ et nō ī ſua hu mana iuſticia ꝯfidentē circūdabit. id ē circū quaqꝫ vallabit dei miſcd̓ia/ ne aliqͣ ex ꝑte ſi bi noceat diaboli malicia Magna ergo dn̄e magna eſt leticia/ magna exultatio/ magna gloria ſperātibꝰ ī te. Ideo dicit̉ eis Letami ni in dn̄o ⁊ exultate iuſti/ ⁊ gloriam ī om̄s re cti corde. QQui ſunt hi iuſti ⁊ recti corde? Hi ſunt qͥ nō in ſe ſed in dn̄o ſperant. nec ſue ſed diuine volūtati ſe ꝯformāt. ſicut xp̄us docu it dicēs. Nō ſicut ego volo/ ſed ſicut tu vis. In capite oſtendēs qd̓ futurū eſſe debebat ī mēbris. Hi ergo nō in ſe ſed in dn̄o letātur CC Expoſitio ſuper ſeptem exultāt. gloriant̉. Letant̉ ſiquidē tacita ſua uitate gaudētes. ⁊ exultāt ꝯcitati animi gau dio feruētes/ gloriant̉ feruore charitatis ex tra ſe in deū trāſeūtes. O vtinā dn̄e/ vtinam ſic det̉ mihi/ nō in me ſed in te letari. exultare ⁊ gloriari / vt ſic hūiliter capiti me ꝯformās veraciter efficiar membrū xp̄i. editatio deuota ſuꝑ tercio pſalmo pnīali. Dn̄e ne ī furore. N Omine Ieſu xp̄e cui nunqͣꝫ ſine d ſpe venie ſupplicat̉. Cū plura du obus prioribꝰ pſalmis de timore pene ac dolore culpe colloquēdo p̄diximus. ⁊ nūc aliquā de ſpe venie tibi ſuꝑ plicādo loqui ꝓpoſuerim. ſemꝑ tamē ad pͥo ra relabor. ⁊ pene timore ac culpe dolore per territus tibi iterū petere impellor ¶ Dn̄e ne ī furore tuo arguas me/ neqꝫ in ira tua corri pias me. Ego ſiquidē de peccatis penitēs. peccati ꝯſcius/ ⁊ inde grauiter afflictꝰ. ego ī malis poſitꝰ peiora timēs ⁊ inde lugēs mul tis modis crucior. ſed cruciatꝰ grate ample ctor tanqͣꝫ minores meis demeritꝭ. mecū pi actū reputans. ſi ꝑ eos liberer a penis eter nis. Ideoqꝫ ſupplex oro vt tu dn̄e arguas ⁊ corripias me nō ic furore vel in ira. ſed ī pie tate et miſcd̓ia. ita vt pena mea ſit. nō ab ira ad eternā vltionē ſed a miſcd̓ia ad piā corre ctionē. Sufficiāt tibi dn̄e mala que patior. in hac p̄ſenti vita/ ne in futura infligas peio ral Quoniā ſagitte tue infixe ſūt mihi Sa gitte tue ſūt vindicte tue. ſcꝫ dolores corpo ris ⁊ anīe. qꝛ ſicut ſagitte intendunt̉ et dein de infigunt̉. ita vindicte tue intēſe fuerūt in Adā ꝓpter inobedientiā. et inde nobis infi xe ſunt ꝓpter originalē culpā et penam mul tiplicē. Ipſe em̄ huius totiꝰ miſerie fuit ori go. nos ꝓpago. Sed ve mihi. qꝛ ſagitte tue nō ad modicū tempus nec ad vnicuꝫ vulnꝰ infixe ſunt ſed diu et vſqꝫ in fineꝫ ſeculi ma nēt. ⁊ multis modis in corꝑe et anima vulne rant. Et ſic in ſagittis meisl cōfirmaſti ſuꝑ me manū tuā id eſt vindictā tuā quā proh dolor eo vſqꝫ ꝯfirmaſti ſuꝑ me vt poſſim di cere Nō eſt ſanitas in carne mea a facie ire tue Porro em̄ mortale corpus tot miſerijſ ſubditū ꝙ etiā cū ſanū dicit̉ nō vere ſanum ſit. qd̓ leuiter ledit̉. ⁊ ſepiꝰ grauiter infirmat̉ Eſt autē hec multiplex miſeria carnis mee a facie ire tue. id ē ab inſtātia vindicte ī Adā inchoate originaliter. Quid pluraꝫ: Lnō eſt pax oſſibus meis hoc ē in interioribꝰ meis viribus. ſed ē continua pugna ab infirmita te ⁊ rebellione carnis. ⁊ hocLa facie peccato rū meoꝝ qꝛ huiꝰ miſerie mee cauſa nō ſoluꝫ eſt originalis culpa/ ſed ſimul cauſa ſūt actu alia peccata mea. Un̄ merito ſequit̉l. Quo niā iniqͥtates mee ſuꝑgreſſe ſunt caput meū ⁊ ſicut onꝰ graue grauate ſuꝑ me Quia em̄ iniquitates mee caput anime mee. id ē rectā rationē ſuꝑgreſſe ſūt ⁊ eleuauerūt caput me um ſuperbū contra te deū meū. ideo tu dn̄e aggrauaſti me grauionere penaruꝫ. ſed hoc dn̄e nō tibi ſed mihi imputo. qꝛ l Putruerūt ⁊ corrupte ſunt cicatrices mee a facie inſipiē tie mee. Ideo em̄ iniquitates mee ſuꝑgreſ ſe ſunt caput meū / et grauate ſunt ſuper me. qꝛ cicatrices mee. id ē plage peccatorū meo ru prius ꝑ baptiſmū ſanate/ putruerūt cum iā peccato ꝯſenſi. ⁊ corrupte ſunt. duꝫ iā pec catū in actū produxi. ⁊ hoc totuꝫ a facie inſi. pientie mee. qꝛ ſtulte gratiā baptiſmalē ꝑdi di. nec eius viribꝰ ſapiēter vſus fui. Et ideo Miſer factus ſum nō vna ſolū / ſed multi plici miſerial afflictus et curuatꝰ ſum adeo deiectus ad terrena/ vt me erigere nō valeaꝫ ad ſuꝑna. Et niſi tu dn̄e me erexeris/ in hac miſeria ⁊ in curuitate māſurus ſuꝫ. ⁊ hocꝭ vſ qꝫ in finē id eſt vſqꝫ ad mortēl ⁊ tota die cō triſtatus ingrediebar hoc ē tota vita ī hac manēs miſeria huius vite viā gradiens am bulabā. nō inueniens ſabbatuꝫ. id ē mentis requiē quā optabā. Nec mirū Quoniā lū bi mei impleti ſunt illuſionibꝰ/ ⁊ non eſt ſani tas in carne mea. Heu me miſerū. nō imme rito ſum cōtriſtatus. quoniaꝫ nō ſolū nō eſt ſanitas in carne mea. nō ſolū temptatus ſuꝫ ab infimirtatibꝰ ⁊ rebellionibus carnis/ ſed etiā lumbi mei. id eſt carnalitas ⁊ ſenſualitaſ mea vexant̉ illuſionibus diabolicis. nec ſo lū pecco ꝑ carnis infirmitateꝫ ſed ꝑ diaboli fatigationē. Quid plura? Non ſolū lūbi car nis mee/ ſed etiaꝫ vires anime mee replent̉ il luſionibus diabolicis. Illuſiones em̄ anīe infinite ſunt/ que aliqn̄ vix orare ſinūt. et ita nō eſt in toto homīe vn̄ plena ſit leticia. ple nū cordis ſabbatū. plena reqͥes. donec anīa illuſionibus exuat̉. ⁊ corpus ſanitate īmor talitatis induat̉. Propterea clamat apl̓us. Infelix ego homo/ quis me liberabit d̓ cor pore mortis huiꝰ? Et ideo nō immerito Af flictus ſum corꝑe ſimul ⁊ anima/ p̄fatis ve xatus miſerijs. ⁊ indelhumiliatꝰ ſūnimis quippe qꝛ prius ſuꝑbus erā nimis. et ꝓpte rea Lrugiebā a gemitu cordis mei. Gemitus pſalmos penitentiales C. corde ⁊ rugitus voce fieri ſolet. ego vero nō vocę ſed gemitu rugiebā. id eſt cū magno de ſiderio anime ꝯſolationē querebā. nō in ver bo oris mei ſed in gemitu cordis ꝓrumpēs Eſt em̄ gemitus cordis et gemitus carnis. Omnis gemitus qui de exterioribus ē/ car nis ē. qui vero ꝓ ſabbato. id eſt pro ſpūali re quie. quā caro nō obtinet cordis eſt. Et qͥa hunc gemitū nō homo nouit ſꝫ deus. Ideo ¶ Dn̄e an̄ te omne deſideriū meū/ ⁊ gemitus. meus a te nō eſt abſconditus ſed merito ex auditus. qꝛ pius eſt. ⁊ nō pro terrenis ſꝫ pro celeſtibus. Sit ergo dn̄e deſideriuꝫ meū an̄ te. id ē tibi gratum ⁊ acceptabile. audi ⁊ exau di deſideriū meuꝫ cum gemitu meo. accelera dn̄e ⁊ exaudi cito. qꝛ l Cor meū conturbatū eſt. k⁊ pauore ac terrore ꝯcuſſum. ⁊ hoc ideo. quial dereliquit me virtus mea ſſcꝫ virtus illa quā habui ante peccatuꝫ meū. ſi em̄ hec manſiſſet nihil terreret. Sed cur hec dereli quit me? qꝛ etiam reliquit ( lumē oculoꝝ me orū/ ⁊ ip̄m nō eſt mecū quia tu deus meus. qui es lumē verū quod illuminat omnē ho minē venientē in hūc mundū. tu qui es ſpi rituale lumē oculorū meorū intellectualiū/ nō es mecū ꝑ gratiā tuaꝫ. ſed dereliquiſti me pter culpā meā. Sꝫ hactenus dn̄e tibi cō feſſus ſum mala que interius patior. nūc au tem plango ea quibus exterius crucior Nā Lamici mei ⁊ proximi mei aduerſum me ap propinquauerunt ⁊ ſteterunt. HHi qui mihi eſſe debuerant ad humanū ſolatiū/ ſunt mi hi ad cumulum paſſionū ¶ Et qui iuxta me erant tanqͣꝫ amici ⁊ proximila longe ſtete runt tāqͣꝫ hoſtes et aduerſarij. Et merito re ceſſerūt a me. quia peccādo receſſia te. Me rito ꝑdidi humanā amiciciā. quia ꝑdidi di uinā gratiā. Non ſolū crucior a ꝑſecutione hominū/ ſed a temptatiōe demonū (nā vim faciebant qui querebant animā meam DDe mones em̄ qui animā meā querunt ad eter nam damnationē/ vim mihi faciunt ꝑ mali gnā temptationē. ⁊ non ſolū ꝑ ſeipſos ſed ꝑ miniſtros ſuos de quibus dicit̉Et qui in quirebāt mala mihi locuti ſunt vanitates/ ⁊ dolos tota die meditabant̉. Hi qui amici ⁊ proximi eſſe debuerant/ inqͥrebant mala mi hi. meditādo cōtra me doloſa et vana loquū tur. id ē falſa et deceptoria verba. Tales aūt doloſi ⁊ mēdoſi miniſteriū exercent diaboli. qui pater ē mēdacij. Ecce ergo quibus ma lis crucior. et his tamen quia maiora meruiſ ſe fateor. ideo iniurias ⁊ opprobria ſine mur muratione patior. Et hoc ē quod ſequitur. Ego aūt tanqͣꝫ ſurdus nō audiebā ⁊ ſicut mutus nō aꝑiens os ſuuꝫ. MNihil ad oppro bria rn̄debā Et factus ſum ſicut hō nō au diens/ ⁊ nō habēs in ore ſuo. redargutiōes. qꝛ arguētes me nō redarguebā/ ſed redargu tiones patiēter ferebā Sed quare hec omīa tā patiēter ſuſtinui mala? Qm̄ in te dn̄e ſpe raui Ideo ꝓpter te patiēter ſuſtinui mala. qm̄ nō ī me ſed in te ſperaui bona. et quia ꝑ patientiā pene ſperaui veniā culpe. iō tu ex audies me dn̄e deus meus. dādo liberaliter veniā culpe. ⁊ ꝯſequēter gratiā ⁊ gloriaꝫ. O magna patiētie virtus. cui dat̉ venia pctōꝝ ⁊ ꝑ veniā gratia meritoꝝ. ⁊ ꝑ gratiā gloria p̄ mioꝝ. O ſalutaris medicina/ ꝑ quā in letici am mutant̉ triſtia ⁊ aduerſa. Adhuc autem dn̄e iō exaudies me. nō de te deſperādo diffi dentē. ſed ī te ſperādo ꝯfidētē Quia dixi ne quādo ſu ꝑgaudeāt mihi inimici mei Quia nō ex ſuꝑba p̄ſumptōe. ſed ex pia ſpei deuo tione dixi ꝙ tu deus meus exaudies me Et hoc dixi/ ne inimici mei. detractores mei/ ſu pergaudeāt mihi/ ſi videāt me in te ſperanteꝫ nō proficere ſed deficere. Merito em̄ cauēt iuſti/ ne de lapſu eorū exultent iniqui. Ideo. ſequit̉l ⁊ dū cōmouere pedes mei id ē dum affectiones mee labunt̉ in peccatū ex huma na infirmitate irrident impij. etl ſuꝑ me ma gna locuti ſunt irridēdo mihi. et ſuꝑ me ma gna ſcādala opprobriaqꝫ loquēdo. vbi poti us ſi eſſent pij/ mee deberēt cōꝑati infirmita ti/ eāqꝫ excuſando humane miſerie humani tus miſereri. Sed adhuc etiā dn̄e exaudies mel Qm̄ ego in flagella paratꝰ ſum. Sciēs em̄ ꝙ filiū quē amas/ et ſi qn̄qꝫ nō ſuauiter. tamē ſemꝑ ſalubriter flagellas. Ideo tua fla gella paratꝰ ſum patiēter ſuſciꝑe/ nō ꝯtra ea murmurando ſed meip̄m accuſando. qꝛ (do lor meus in ꝯſpectu meo ſemꝑ dolor d̓ pec cato meo ſemꝑ ē in ꝯſpectu meo. Semꝑ de peccato meo doleo/ dū peccatū meū contra meip̄m eē ꝯſpicio. Et hoc ē qd̓ ſequit̉ Qm̄ iniqͥtatē meā. innūciabo) ipſaꝫ corā te ꝯtra me accuſandol et cogitabo ꝓ peccato meo. I ip̄m in me cogitatione ſollicita corrigēdo. et a te tuaqꝫ miſeratōne ſolita/ curā medicinalē humiliter poſtulādo. Sed dū medicinā tuā peto o pie medice/ ecce quid ad curā meaꝫ ꝑ te fieri ꝑmittitur. Ecce em̄ quid ſequit̉ Ini mici aūt mei viuūt ⁊ ꝯfirmati ſunt ſuꝑ me. ⁊ multiplicati ſunt qͥ oderūt me inique. O ſa lutaris/ ſed nō ſuauis medicina. C LC 2 Expoſitio ſuper ſeptem ſed medicinalis cura. ꝑ tuā nāqꝫ ꝑmiſſioneꝫ. ad meā fit probationē. Fit inquā medicina liter ⁊ ſalubriter ꝙ inimici mei ꝓſpere viuūt in hoc mūdo. vbi in aduerſitate laboro. ⁊ ge mens rugio. Et (qd̓ grauiꝰ ē) cōfirmati ſunt ſuꝑ me in ꝑſecutōe. ⁊ (qd̓ grauiſſimū eſt) qui oderūt me inique/ mala reddētes pro bonis nō pauci ſed multiplicati ſūt/ ⁊ quotidie plu res fiūt. De qͥbꝰ ſubdit̉ Qui retribuūt ma la ꝓ bonis detrahebāt mihi/ qm̄ ſeq̄bar bo nitatē Ipſi v̓o econtra ſectant̉ iniquitatē. Sed quia hec mala eſſent intolerabilia/ ni ſi te iuuāte/ et pio medicamine tuo ꝯfortāte mihi fierent ſalubria ad curāda peccata. Iō Ne derelinquas me dn̄e deus meuſ. ſed vt tu promiſiſti. quoniā in te ſperaui libera me. qm̄ cognoui nomen tuū ꝓtege me. qꝛ clama ui ad te/ exaudi me ⁊ mecū ſis in tribulatio ne. eripe me ⁊ glorifica me. Et ſi forte ad tem pus me aliqn̄ relinquere videaris. tamen ne diſceſſeris a me penitꝰ relinquēdo me. ſꝫ po tiusˡintēde in adiutoriū meuꝫ/ dn̄e deus ſa lutis mee. Adiuua me ꝯtra hoſtes ī pugna. qꝛ ſine te qͥ es deus ſalutis mee/ nō poteſt eē in me ſalutaris victoria. eAtatio ſuper pſalmo Miſerere mei oeus. Omine ieſu xp̄e/ cui ē ꝓpriū miſe d reri ſemꝑ ⁊ ꝑcere. Ego miſer ad te miſericordē accedo ⁊ pctōꝝ cathe na ꝯſtrictꝰ/ tue pietatis miſerati one abſolui deſidero. Ego multaꝝ iniqͥtatū immūdicia maculatꝰ ad te fontē mūdicie cō fugio. ⁊ meā īmūdiciā ꝑ tuā miſcd̓iaꝫ emun dari ſupplico dicens Miſerere mei deꝰ ẜm magnā miſcd̓iaꝫ tuā Peto dn̄e magnā mi ſcd̓iaꝫ tuā. qꝛ ſentio magnā miſeriā meā. Pe to magnā medicinā tua cōtra magnā plagā meā. Peto multitudinē miſeratōis tue ꝯtra multitudinē iniqͥtatis mee. Id̓o ſequit̉ Et ẜm multitudinē miſerationuꝫ tuaꝝ ab ini tio ſecl̓i exhibitaꝝ/ que ſuꝑant multitudinē quālibet pctōꝝl dele iniqͥtatē meā) vt nulluꝫ remaneat ī me pctī veſtigiū. Et hoc ē qd̓ ſub dit̉ Amplius laua me ab iniqͥtate mea/ ⁊ a pctō meo mūda me Peto dn̄e nō ſolū pctā deleri/ ſed ampliꝰ lauari ⁊ lauādo pure mun dari/ vt nō ſolū culpā oꝑis ſed etiā reatū vo luptatis abſtergas Sed hoc peto nō ꝓpter aliquā iuſticiā q̄ ſit ī me ſꝫ ꝓpter magnā mi ſcd̓iam q̄ ē in te. ⁊ multā miſerationē q̄ ē a te In te em̄ ē miſcd̓ia naturaliter ī affectu. et a te miſeratio multipliciter ī effectu ¶ Ut ergo miſcd̓iter ignoſcas. non iuſticie mee meritū allego/ ſed malicie mee pctm̄ agnoſco. Et hͦ eſt qd̓ dicit̉ Qm̄ iniquitatē meā ego cogno ſco. NNō ergo peto vt ꝓpter miſcd̓iaꝫ tuā de ſeras iuſticiā tuā. ſcio iuſtū eſſe vt pctm̄ me um puniat̉. ſed ip̄m punio/ vt tu nō punias ip̄m. agnoſco vt tu ignoſcasl ⁊ pctm̄ meum contra me eſt ſemꝑ Quia peccatū meuꝫ nō pono retro meip̄m negligēdo vel diſſimulā do. ſed potius oppono cōtra meip̄m cogno ſcendo ⁊ accuſando. ideo dicol Tibi ſoli pec caui ⁊ malū corā te feci Quid ē tibi ſoli pec caui? Nōne peccaui nō ſolū tibi ſed ꝓximo? Nōne peccatū feci/ nō ſolū contra te deū me um. ſed etiā contra proximū meū. ſicut ⁊ da uid qui hoc dicebat. nō ſolū in te ſed in Ber ſabee ꝑ adulteriū/ ⁊ ī Uriā ꝑ homicidiū pec cauerat? Sed hoc ideo dicit̉. qꝛ tu ſolus es qui das legis p̄ceptū/ ꝑ cuiꝰ p̄uaricatōꝫ pec cat̉lvt iuſtificeris in ſermonibꝰ tuis hoc ē. qꝛ adeo iuſtus ⁊ verax es in verbis tuis que p̄cipis/ vt iuſtificeris .i. vt iuſtꝰ et verax inue niarisl ⁊ vincas cuꝫ iudicaris. id ē ſuperes eos in iuſticia qui te ex ſuꝑbia iudicāt cōtra p̄cepta tua murmurando. ⁊ te in eis quaſi ri goroſum ⁊ iniuſtū accuſando. Non ſic ego ſed ad te ſolū tanqͣꝫ ad iuſtū iudicē cōfugio qui nō habes in te quod accuſet̉. Nō habes in te qd̓ rep̄hendat̉. ſed ſolus exiſtis/ qͥ om̄es iudices ita vincis/ vt in tui comꝑatiōe null̓ iuſtꝰ aut verax reputet̉. dicēte ꝓpheta. Om nis homo mendax. tu ergo ſolus deꝰ verax. ¶ Tu ergo dn̄e qͥ in tua veritate dixiſti Qua cunqꝫ hora peccator ingemuerit/ oīm iniqͥ tatuꝫ eius nō recordabor. tu veraciter imple quod promiſiſti. vt iuſtificeris ī tuis ſermo nibꝰ. ⁊ ꝯuincas eos a quibus tanqͣꝫ īmiſeri cors iudicaris. Tu ergo miſerere. tu per mi ſcd̓iaꝫ īiqͥtatē meā dele. Tu eā delēdo laua ⁊ mūda me. qm̄ de peccatis meis veniā poſtu lans ingemiſco dicēsl Ecce em̄ ī iniqͥtatibꝰ ꝯceptus ſum/ ⁊ in peccatis ꝯcepit me mater mea. O magna miſeria q̄ ſimul mecū orta ē ab origine mea. ideo merito ingemiſcens pe to vt cures ⁊ ſanes hanc magnaꝫ miſeriam meā ꝑ tuā magnā miſcd̓iam. Nec hoc ita di xerim vt licitas nuptias condemnē. ſed qͥa ī omnibus trahit̉ iniqͥtas ab Adā. Naꝫ hoc opus caſtū ꝓpter bonū prolis excuſat̉ ī cō iuge. nō habet culpā. ſed origo peccati ī pro le ſecū trahit debitā penā. Ideo aūt dn̄e nō ſolū actualē culpam meā/ ſed etiam origina pſalmos penitentiales C. lem a parentibꝰ traductā tibi humiliter con fiteor. qꝛ Ecce em̄ vitateꝫ dilexiſti Nō em̄ in te refundo culpe mee iniquitatē ſed me ac cuſando fateor veritatē. quā tu qͥ veritas es diligis. ideo eā vere confitētibus peccata di mittis. Proptereal incerta et occulta ſapien tie tue manifeſtaſti mihi Mihi inquā con fitēti veritatē. ſecreta tibi certa ⁊ nota diuine ſapiētie. ſed incerta ⁊ occulta humane inſipi entie manifeſtaſti. quō; Dicūt em̄ hoīes ſub quadaꝫ incertitudine ſicut dicebāt niniuite. Quis ſcit ſi conuertat̉ ⁊ ignoſcat deus? Nō ergo hoc noui ſicut nec hoīes ceteri. nō hoc noui ꝑ humanū ſcientiā / ſed hoc certitudina liter reuelaſti et manifeſtaſti mihi ꝑ diuinaꝫ ſcripturā te dicēte ꝑ ꝓphetam. Quacūqꝫ ho ra ingemuerit peccator/ iniquitatuꝫ eius nō recordabor. In hac ergo ꝓmiſſiōe tua ſecu rus et certus dicere audeo¶ Aſꝑges me dn̄e yſopo ⁊ mundabor. Noui dn̄e te docēte/ ꝙ yſopus herba eſt ꝑua quātitate / ſed magna virtute. Herba humilis ſed medicinalis. cu ius radix petre inherere dicit̉. cuiꝰ virtꝰ pul monē purgat dū īflat̉. In qua penitētie hu militas cōgrue deſignat̉. que ſepe parua pu tat̉ in conſpectu hominū ſed ſemꝑ magna ē ante conſpectū tuū. Et dū illi petre adheret de qua dicit apl̓us. Petra autē erat chriſtꝰ. dū charitati xp̄i radix eius affixa ē. adeo me dicinalis efficit̉ virtus eius / vt ꝑ eaꝫ pulmo nis inflatio. id eſt ſuꝑbie p̄ſumptio/ et om̄is que ex ea oritur culpe inquinatio expurget̉. Aſperges ergo me hac humilitate ⁊ mūda bor ab iniquitatel lauabis me lꝑ humilē pe nitentiāl ⁊ ſuꝑ niuem dealbabor ꝑ ſalutarē gratiā. ꝑ quaꝫ peccatorū dealbatio fit/ ſicut ſcriptuꝫ eſt. Si fuerint peccata veſtra ſicut vermiculꝰ/ velut nix dealbabunt̉. ¶ In hoc ergo ſecreto ſapiētie tue/ prius mihi incerto ⁊ occulto quod iā manifeſtaſti mihil Audi tui meo dabis gaudiuꝫ ⁊ leticiā. Et merito dū audio promiſſionē tuā de remiſſiōe pec catoꝝ auditui cordis mei dabis gaudiuꝫ et leticiaꝫ de retributione premiorū (et exulta bunt oſſa humiliatat hoc ē interiores vires mee/ que ꝑ culpā maculate prius cōturbate ſunt/ nūc ꝑ penitētiā yſopo humilitatis mū date. lauate et dealbate merito exultabunt. Sed licet dederis gaudiū. leticiā ⁊ exultati onē ꝓpter ſpem venie. nō tamē deerit mihi ſalutaris quedā triſticia ⁊ ſpūalis contriſta tio ꝓpter timorē pene ⁊ dolorē culpe. ideoqꝫ ad te clamare nō ceſſabol Auerte faciē tuā a peccatis meis. QQuia peccata mea nō pono retro me ſed oppono cōtra me. nec ea negli gendo aut diſſimulādo habeo retro dorſum meū ſed ante faciē meaꝫ. ꝓpterea nō a me ſꝫ a peccatis meis auerte faciē tuā/ quaſi ea nō agnoſcēdo ſed eis ignoſcēdo. et ita nō ſoluꝫ hoc vel illud peccatū. ſed generaliterꝭ om̄es iniqͥtates meas dele. Quibus deletis Cor mundū crea ī me deus. Nō peto vt ego ho mo cor mundū faciaꝫ a me ſed vt tu deꝰ cor mundū crees in me. quia nō eſt hoc opꝰ ho minis creati/ ſed dei creatoris. Et quia ante peccatū innocēs fui. et ꝑ peccatū a rectitudi ne declinaui. ideol ⁊ ſpiritū rectū innoua in viſceribus meis id eſt renoua ſpiritū meuꝫ faciendo eū rectū. quē a te recedēdo feci obli quū. Nec cordis mundiciā aūt ſpūs rectitu dinē peto mihi fieri ſolū in mēte / ſed etiaꝫ in carne. ⁊ hoc eſt ī viſceribꝰ meis. ſcꝫ ī lumbis vel renibus. in quibus ſedes eſt voluptatis. Unde ad beatū Iob d̓ diabolo dicit̉. ꝙ vir tus eius eſt in lūbis ⁊ vmbilico ventris. In vtriſqꝫ ergo anima .ſ. ⁊ corꝑe remediuꝫ peto curationis. Ideo Ne proijcias me a facie tua. A peccatis meis faciē tuā auerte. ſed a facie tua ne ꝓijcias r A peccatis faciē tu am auertis ꝑ reminſionē. ſed peccatores a fa cie tua proijcis ꝑ reprobationē. Remiſſionē poſtulo. ſed reprobationē ꝑtimeſco. propte rea ſupplex orol ⁊ ſpiritūſanctū tuū ne aufe ras a me. Iā em̄ quodāmodo ſpiritūſāctuꝫ tuū. hoc eſt ſpūſſancti donū habere cōfido. qꝛ peccatū confitendo peniteo. nā vera pec cati ꝯfeſſio nō eſt in hoīe ex ſeipſo / ſed ex dei dono. nō ergo a me auferas ſpiritū hūc ſed ꝑ euꝫ ¶ Redde mihi leticiā ſalutaris tui quā peccando amiſi. ieticiaꝫ inquā ſalutaris tui. ſcꝫ ſalutaris gratie ſpūſſancti. ꝑ quā nō ſolū eſt culpe remiſſio ſed glorie retributio. Hāc ergo nō ſolū nō auferas ſed redde ⁊ ꝯfirma. ⁊ ſicꝭ ſpiritu principali ꝯfirma me. Per hoc autē ꝙ ꝓpheta ter ſpiritū nominauit .ſ. ſpiri tū rectu. ſpiritūſanctū/ ⁊ ſpiritū principaleꝫ. dicūt quidā ꝙ in deo trinitatē voluerit oſtē dere. Et ſpiritū rectū filiū dicūt. ſpiritū ſan ctū ſuo nomīe intelligūt. ꝑ ſpiritū principa lem patrē accipiunt. Hoc v̓o ⁊ quicqͥd aliud quod ad fidei ⁊ morū edificationē dicit̉/ ſine cōtradictione dici ꝑmittit̉. Un̄ etiā nō incō ueniēter ꝑ hanc trinā ſpūs nominationē/ tri phariā ſpūſſancti gratiā ītelligere poſſumꝰ. vt ꝑ ſpiritū rectū accipiamus gratiaꝫ que in ſeptē virtutibus/ tribꝰ theologicis/ et CC 3 Expoſitio ſuper ſeptem tuor cardinalibus confert̉/ quibus anīa di rigit̉ ad operandū recte. Per ſpiritūſanctuꝫ gratiā que in eius ſeptē donis tribuit̉ quibꝰ anima iuuatur ad operandū faciliter ⁊ expe dite. Per ſpiritū pͥncipalē/ gratiā que ī octo beatitudinibus donatur. quibus eleuat̉ et quodāmodo confirmat̉ ad operandū ꝑfecte Hac igitur multipharia ſpūali gratia recti ficari. ſanctificari ⁊ cōfirmari merito deſide ro. Et ſi hec ſpūs tui bn̄ficia receꝑo/ tibi in gratus nō ero. Sed Docebo iniquos vi as tuas. Qui prius fuerā peccator fiā predi cator. qꝛ docebo verbo vel exemplo vias tu as. q̄ ſūt miſcd̓ia et veritas. ⁊ ſiclimpij ad te ꝯuertent̉. ſꝑ me ſalubriter edocti de miſcd̓ia tua mihi ꝑ veniā parcit̉ ⁊ de veritate tua. id eſt iuſticia tua/ qua peccatū meū ꝑ peniten tiā punit̉. Sed vt ſic iniquos docere et im pios conuertete valeā Libera me de ſāgui nibus id ē de peccatis carnis ⁊ ſanguinis. et que de eorū corruptione ꝓcedūt. Libera me inquā o deus/ qui es deus ſalutis mee que longe ē a carnis ⁊ ſanguinis corruptio ne. qꝛ caro et ſanguis regnū dei nō poſſide būt .i. peccata que ab eis ꝓueniunt. Alioqͥn niſi ab his prius mliberaueris/ mihi pecca tori improperādo dices. Quare tu enarras iuſticias meas? Sed ſi liberatꝰ fuero/ ſecu rus ero ab hoc improperiol ⁊ exultabit lin gua mea lid ē exultādo narrabit(iuſticiā tu am. Et tūc Dn̄e labia mea aperies prius ꝑ peccata clauſal ⁊ os meū nō ſoluꝫ cordis ſed corꝑis Lannūciabit laudeꝫ tuā videlicet quia me creaſti. quia me creatū ⁊ genitū ꝑ ba ptiſmū regeneraſti. quia me regeneratū/ ⁊ in peccatis ſepe relapſuꝫ nō reliquiſti. ſed peni tentē ad te reuocaſti / ⁊ reuocatuꝫ mundaſti. Pro quibus bn̄ficijs nō vis tibi offerri ſa crificia pecudū ſed hoſtias laudū Quoniā ſi voluiſſes ſacrificiū dediſſem ſicut fiebat ī veteri lege. ſed iā ī noua lege gratiel vtiqꝫ ho locauſtis nō delectaberis) qm̄ illa ſolū erāt vmbra et figura legis noue. ideoqꝫ ceſſaue runt adueniente veritate. quod in ſpiritu ꝓ phetie ſanctus Dauid p̄uiderat qui hoc di cebat. Quid ergo tibi offerendū? certe nō ſa crificiuꝫ pecoris ſed pectoris .ſ. ſpiritus con tribulati et cōtriti ac humiliati cordis. quia ¶ Sacrificiū deo ſpiritus ꝯtribulatus/ cor contritū ⁊ hūiliatū deus nō deſpicies. Cor contritū penitendo. nō obſtinatū peccādo. ⁊ humiliatū confitēdo. nō elatū me excuſan do. tu deus qui cordis ſecreta conſpicis. nū qͣꝫ deſpicis ſed vtiqꝫ in eo tanqͣꝫ in ſpiritua li ſacrificio delectaris. Sed qꝛ hoc accepta bile ſacrificiuꝫ nō in Moyſi ſynagoga ſed ī chriſti eccleſia eſt maxime offerendū. ideo d̓ ea intelligendū ē quod ſequit̉ ¶ Benigne fac dn̄e in bona volūtate tua ſyon. Hoc eſt affe ctū bone voluntatis. id eſt miſcd̓ie tue oſten de ꝑ effectum pie benignitatis. id ē miſerati onis tue. Hoc inquā facl ſyon lid ē militāti eccleſie ꝑ ſyon ſpūaliter ītellecte. vt ex tuis vi uis lapidibꝰ ſcꝫ chriſtifidelibꝰl edificent̉ mu ri hieruſalē nō terrene ſed celeſtis. id ē eccle ſie triumphātis. Orat ergo cor contrituꝫ et humile nō ſolū pro ſua ſed pro totius eccle ſie ſalute/ vt omnes fideles eius finaliter edi ficent/ ⁊ fiant muri in ip̄a hieruſalē celeſti fir miter ꝑmanſuri. Cū autē hoc factum fuerit (quod nō nunc in p̄ſenti ſeculo ſed in futuro erit) Tunc acceptabis ſacrificium iuſticie tue poſt p̄ſentis ſeculi cōſummationē. poſt finalis iudicij concluſionē. acceptabis ſacri ficiū. nō quidē imꝑfecte iuſticie .ſ. penitentie que nūc eſt contriti ⁊ humiliati cordis. ſed ꝑ fecte iuſticie in gloria ꝯſummate. ſcꝫ ſacrifi ciū laudis. que tunc erit cordis nō quidē lu gentis ⁊ gemētꝭ ſed letantis ⁊ exultatꝭ. Tūc acceptabis loblatiōes ⁊ holocauſta. nō car nales ſed ſpūales. id eſt ſpūs ⁊ anīas ſancto rū tecū ī gloria aſſumptorū. qͥ erūt holocau ſta igne diuino. hoc ē charitatis feruore ſuc cēſa vel accenſa Tūc imponēt ſuꝑ altare tu um vitulos. Tunc imponēt angeli ſanctos vel ipſimet ſancti et ſpūs beati offerēt tibi ſe ipſos ſuꝑ altare tuū .ſ. xp̄m in qͦ tāqͣꝫ pͥncipa li fundamēto ſupedificat om̄e ſctōꝝ meritū. cui reddit̉ eternū p̄miū. ⁊ ī cuiꝰ paſſionis vir tute ſuꝑimponit̉ om̄e ſacrificiū tibi accepta bile. Suꝑ hͦ altare imponēt ⁊ offerent vitu los. Nō boues antiqͦs ſub iugo pctī mugi entes. ſed vitulos nouellos .ſ. nouos ſctōrū ppl̓os ſub innocētia noue etatꝭ ab om̄i vetu ſtatis ſeruitute liberos. ſūmaqꝫ lib̓tate gau dētes. Tu gͦ dn̄e da mihi ab hac ſpūali ſyō ab hac eccl̓ia militāte/ ī qua tanqͣꝫ ī via pere grinamur ad illā celeſtē hierl̓m. ad illā eccle ſiā triumphātē. ad quā tāqͣꝫ ad patriā ꝑduci mur cū ſctīs tuis finaliter ꝑuenire Da inter muros ciuitatꝭ huiꝰ firmit̉ ꝑmanere. Da mi hi inter ciues eius feliciter te videre. vidēdo amare. amādo gaudere. ⁊ ita meip̄m acceptu tibi ſacrificium ⁊ holocauſtum offerre. Meditatio ſuper pſalmos penitentiales qͥnto pſalmo pnīali .ſ. Dn̄e exaudi orōꝫ meā Omine ieſu xp̄e qͥ es verꝰ rex glo rie/ rectorqꝫ ſācte illiꝰ hierl̓m ciui tatis ſuꝑne. cū ea q̄ de te ⁊ gl̓ioſa ciuitate tua dicta ſūt audio. nimi rū ad eā tecū ꝑuenire deſidero. Id̓o poſtqͣꝫ multa ī p̄cedētibꝰ pſalmis dixerim. de timo re pene. de dolore culpe. de ſpe venie. de amo re ſpūalis mūdicie. reſtat vt aliqͥd dicturus ſim de deſiderio gl̓ioſe ciuitatis hierl̓m. id ē celeſtis patrie. Non em̄ habemus hic (vt ait apl̓s) manentē ciuitatē. ſed illā futurā inqͥri mus. ⁊ ad eā feſtinare ingredi debemꝰ. Hāc itaqꝫ deſiderās ad eāqꝫ feſtinās. ſuſpirando clamare ⁊ clamādo ſuſpirare ꝯpellor dicens ¶ Dn̄e exaudi orationē meā / ⁊ clamor meus. ad te veniat. CCōgruit mihi dn̄e huiꝰ pſalmi titulus. Intitulat̉ nāqꝫ oratio pauꝑis cum anxiaret̉/ ⁊ in ꝯſpectu dn̄i diffudit precē ſuā Ego nāqꝫ pauꝑ ⁊ inops in via p̄ſentis miſe rie/ vt fiaꝫ diues in patria celeſtis glorie/ fer uenti eſtuantiqꝫ deſiderio anxior. ⁊ ꝓpterea anxius oro. ⁊ precē meā ī ꝯſpectu tuo humi liter effundo. ideo exaudi orationē meā ⁊ cla morē meū. Iam em̄ ꝓpter animi magnā an xietatē oratio creuit in clamorē. Orans em̄ clamo. Heu me qꝛ incolatus meus ꝓlonga tus ē. Heu me qꝛ nimis afflictus ſuꝫ in via ⁊ nimis elongatus a patria. Et ideo ( Non auertas faciē tuā a me in quacūqꝫ die tribu lor inclina ad me aurē tuā Et inſuꝑl In qͣ cūqꝫ die inuocauero te velociter exaudi me Quia dn̄e coraꝫ te oro. qꝛ ad te clamo. iō da mihi faciē tuā. da mihi aurē tuaꝫ Da faciem nō iratā ſed placatā ꝑ clementiā. Da aurem nō indignatā ꝯtra me ſed ad me inclinatā ꝑ miſcd̓iaꝫ. Dabis vtiqꝫ dn̄e/ ⁊ oīno libenter ac liberaliter dabis/ niſi obſtet mihi nubes pctōꝝ q̄ obſiſtit orōibꝰ iniquoꝝ. Un̄ ꝑ Eſa am d̓r. Oppoſui nubē ne trāſeat or̄o. Tu rumpe nubē effunde contra eā lumen vultꝭ tui. ⁊ ita nō auertas faciē tuam. nec declines aurē tuam a me vel oratōibꝰ ⁊ meis clamori bus. ſed a peccatis et iniquitatibꝰ meis. E qꝛ vehemēter clamo ⁊ inuoco te. ideo veloci ter exaudi me. qꝛ iam nō terrena quaſi terre nus. ſed celeſtia quaſi celeſtis deſidero. Cui deſiderio ꝓmptus adhuc te loquente dicaꝫ Ecce aſſum. Nec immerito tā inſtanter pe to velociter exaudiri Quia defecerunt ſicut fumus dies mei. Quia ſicut fumꝰ vento ci to diſꝑgit̉/ ita dies vite mee velocit̉ deficiūt. ⁊ velut vmbra fugiuntꝭ ⁊ oſſa mea ſicut cremiū aruerunt. Nō ſolū vires corꝑis defici unt ſed etiā vires aīe mee q̄ dicunt̉ oſſa mea (qꝛ ī eis pͥncipaliter ꝯſiſtit interior fortitudo mea) ſicut cremiū areſcētes ꝯtracte ſūt. vel ſi cut frixa in frixorio ꝯfrixe ſunt. Fortitudo qͥppe animi ex recordatiōe peccati ⁊ timore iudicij quaſi frixa ꝯtrahit̉. Iā em̄ frigit̉ hō dū ſe timet arſurū ī inferno. ¶ Ecce ergo dn̄e ecce pauꝑtatē meā ꝓ qua anxior. ecce tribu lationē quā patior. ecce qualiter ꝑcuſſus ſuꝫ Percuſſus ſuꝫ vt fenū. qꝛ om̄is caro fenū Et ſicut fenū viret/ ſed ꝑcuſſum facile ſentit ruinā. ſic caro ī iuuentute viret. ſenectute vl̓ infirmitate ꝑcuſſa et morte ſucciſa areſcens deficit. Nec ſolum ꝑcuſſus ſum in carne ſed in cordel ⁊ aruit cor meu ſſterilitate peccati. Sed vnde hoc mihirꝭ qꝛ oblitus ſuꝫ come dere panem meuꝫ. ſid eſt cuſtodire dei prece ptū/ quod eſt ſpūale nutrimentū meuꝫ. de q dicit̉. Nō ex ſolo pane viuit homo/ ſꝫ ex omī verbo qd̓ ꝓcedit ex ore dei. Heu me miſerū. quia hunc panē veꝝ qui de celo ⁊ ex ore tuo deſcendit. comedere oblitus ſuꝫ. Quare ob litus? Quia nimis ad terrena intētꝰ neglexi celeſtia. Et iō A voce gemitus mei adheſit os meuꝫ carni mee Quia em̄ celeſtia oblitꝰ ⁊ terrenorū memor/ nō prepualibus ſed ꝓ temꝑalibꝰ gemebā terrena nimiū deſideras nō ſolū corde gemebā/ ſed etiā voce. ꝓpterea a voce gemitꝰ mei inordinati/ adheſit os me um carni mee. id ē vox gemitus oris mei ad heſit carnali mee affectioni. vel os pͥncipale inter oſſa mea. id ē pͥncipalis fortitudo viri um anime mee adheſit carni mee. hoc eſt. ra tio ſenſualitati ꝯſenſit. Iā ꝟo de me alit̓ te ꝓ piciāte fieri cupio. Iam em̄ non ꝓ terrenis/ ſed ꝓ eternis gemere ꝯcupiſco. vt dicere va leā cū ꝓpheta Dauid. Renuit conſolari ani ma mea in terrenis. memor fui dei ⁊ delecta tus ſum in eternis. vtinā nō oblitꝰ/ ſꝫ mēor tui. vtinā nō oblitꝰ ſꝫ memor eternoꝝ bono rū tuoꝝ. cū eodē ꝓpheta dicā. Annos et̓noſ in mente habui. ſed quō pn̄t hec fieri? Fient vtiqꝫ te iuuāte. ſed ꝓpter tui tuorūqꝫ eterno rū bonoꝝ ꝯtemplationē huiꝰ ſeculi ſeculari umqꝫ ⁊ ſeculariter viuentiū hoīm ꝯuerſatio nē fugiā/ vt eligaꝫ abiectus eſſe in domo dei mei magꝭ qͣꝫ habitare ī tabernaculis pctōꝝ vt ſimilis fiā ſancto tuo dauid qͥ ait Sil̓is factus ſum pelicano ſolitudīs/ factus ſuꝫ ſi cut nycticorax in domicilio Et iteꝝ ¶ Uigi laui/ ⁊ factus ſum ſicut paſſer ſolitariꝰ in te cto. O magnū breuibus ī verbis n̄ CC 4 Expoſitio ſuper ſeptem Tres aues ⁊ tria loca hic diſtinguūt̉. Tres aues. pelicanus. nycticorax et paſſer. Tria loca. ſolitudo. domiciliū ⁊ tectu. Et dicit̉ pe licanus ī ſolitudine. nycticorax ī domicilio. ⁊ paſſer in tecto. Pelicano em̄ aui ſoliuage ⁊ que ī ſolitudīe habitat/ comꝑant̉ heremico le. Nycticoraci v̓o qui habitat ī domicilio aſſimilant̉ illi qui a publico populoruꝫ loco remoti/ nō ī heremo vagi. ſed ī vno loco vni ti viuūt dicētes. Ecce qͣꝫ bonū ⁊ qͣꝫ iocundū habitare fratres in vnū. Paſſer aūt ſolitari us ⁊ vnicus in tecto ille ē qui hominū ſocie tate nō egens ſed ſoli deo viuēs. ⁊ ad alta v̓ tutū tecta fugiens (vbi a laqueis vicioruꝫ tu tus eſt) dicit. Unā petij a dn̄o hanc requirā vt inhabitē in domo dn̄i. Nec ſolū ī domo. ſed in altiori loco domus .ſ. in tecto. immo ī ipſo dn̄o meo. Ipſe ē ergo qui habitat ī ad iutorio altiſſimi/ ⁊ in ꝓtectōe dei celi ꝯmora bit̉. Ipſe ē qui nō ſolū pro ſe ſed pro alijs vi gilat. ⁊ ꝓ om̄ībꝰ vigilās orat/ vt a mūdi. car nis ⁊ diaboli laqueis adiuuāte protegēteqꝫ deo liberēt̉. O vtinā his auibus ſimilis fiā. ⁊ vt tecū ſim ſeꝑatꝰ a ſeculi ſolicitudīe mane am. ne in tabernaculis peccatoꝝ manēs. cuꝫ ꝑuerſis ꝑuerſuſ efficiar. nā Tota die expro brabāt mihi inimici mei Peruerſi em̄ qͥ ſūt inimici mei ⁊ ideo inimici. qꝛ ꝑuerſi cōtinue exprobrāt mihi fame mee detrahēdo let qui laudabāt me nō corde ſed ore mihi publice adulādol aduerſuꝫ me iurabāt) falſe et pro ditorie ꝯſpirādo. Sed quare hoc⁊ Quia ci nerē tanqͣꝫ panē manducabā/ et poculū meū cū fletu miſcebā. Per cinerē ⁊ fletū ſignatur ſtatꝰ penitētiū quos ꝑuerſi ſepe irrident/ cū eos an̄ laudarēt/ dū cū eis ſeculo fruerent̉ ⁊ ꝑuerſe viuerēt. Cinere aūt tanqͣꝫ panē man ducare nil aliud ē qͣꝫ peccatoꝝ reliqͥas peni tendo cōſumere. Potū v̓o cū fletu miſcere eſt temꝑalē iocunditatē cuꝫ lachrimis ſpūa lis penitētie iūgere. Uel potius iſte intelligi pōt deſideriū celeſtis patrie. qui cū fletu mi ſcet̉/ dum penitēs pro illius dilatiōe nō ſine lachrimarū effuſione triſtat̓. Sed vnde mi hi eſt fletus iſte? Certel A facie ire indignati onis tue id ē ab inſtātia vindicte tue ī Adā inchoate. cū qua nō ego ſolus/ ſed om̄s qui naturā trahimus de ꝓpagine iniquitatis/ et de maſſa peccati nati ſumus. ꝓpter quod di cit nos apl̓s natura filios ire. Ex huiꝰ ergo ire indignatione procedit ꝙ Leleuās alliſiſti me TTu qͥ me altius eleuaſti creādo ad ima ginē tuā. in quo me om̄ia aīalia ſuꝑare feciſti. tu me grauiꝰ alliſiſti/ ꝑmittendo cadere in grauē actualis peccati culpā/ que me trahit ad grauiſſimā eterni ignis miſeriā. quā ſolꝰ homo ⁊ nullū aliud animal timet. qꝛ ipſe ſo lus ſuꝑ om̄ia eleuatus aīalia/ beate vite eter neqꝫ glorie particeps eſt. Heu mihi dn̄e/ ꝙ alliſiſti me. qꝛ¶ Dies mei ſicut vmbra declīa uerunt/ et ego ſicut fenū arui HHeu mihi qͥa dies vite mee ſicut vmbra obſcuri ⁊ vani qͣ ſi inutiles tranſeūt/ ⁊ declinādo deficiūt. Et merito. qꝛ a te vero die declinaui. ſimiles mi hi facti ſunt declinātes dies mei. Et ego ſi cut fenū arui. ſterilitate culpe. ꝓpter defectū roris gratie. Sed qꝛ ego alliſus cecidi/ iam de te ꝯfiſus ꝑ te cupio ſubleuari. Iaꝫ terre nus ego ⁊ tꝑalis/ ac tꝑaliter declinādo ꝑtrā ſiēs ad te ꝯfugio qͥ eternus es ac immutabi lis/ ⁊ immutabiliter durādo ꝑmanes Quia ergo Tu aūt dn̄e in eternū ꝑmanes Id̓o tu eternus me tꝑalē/ ⁊ velut vmbra tranſeū tē ad tuā eternitatē eleuādo ſalues et liberes ⁊ memoriale tuū ī generatōe ⁊ generationē Quia mēoria tua qͣ nr̄i memor es ī miſcd̓ia tua/ ē om̄i tꝑe ꝑmāſura. nec vnqͣꝫ deficiet illa ꝓmiſſio tua. cū iratꝰ fueris miſcd̓ie recorda beris. Et iō Tu exurgēs miſereberis ſyō I Syō em̄ ſpeculatio interpretat̉. ꝑ quā mili tās eccl̓ia vel fidel̓ aīa intelligit̉. q̄ nūc deū ꝑ ſpeculū ⁊ enigmate ſpeculari nitit̉. Ad hanc ergo te q̄rentē ⁊ ad te ꝯſurgere cupiētē/ tu ex urgꝭ ⁊ qͣſi ei clemēter occurrēs miſereberꝭ eiꝰ te ſibi miſericordē adiutorē ⁊ ſubleuatorē ex hibēs. Miſereberꝭ inquāl qꝛ tp̄s miſerendi eiꝰ/ qꝛ venit tp̄s. DDe qͦ dicit apl̓s. Cū venit plenitudo tēꝑis. Et iteꝝ. Ecce nūc tp̄s acce ptabile/ ecce nūc dies ſalutꝭ. Et vere miſere berꝭ ſ yō Qm̄ placuerūt ſeruis tuis lapideſ eiꝰ Capides ſyō ſūt fideles militātꝭ eccleſie firmi ⁊ ſtabiles in xp̄iana fide. ⁊ nihilominꝰ ſpe ſolidi ⁊ ꝑſiſtētes in charitate. Hi nimiꝝ placuerūt ſeruis tuis. hoc ē ſanctis eccl̓ie tri umphātis. qͥ tibi ī tua ciuitate celeſtis hieru ſalē cū ſūma libertate ſeruiūt. qꝛ illa q̄ ſurſuꝫ ē hierl̓m mr̄ nr̄a. hoc ē triumphās eccl̓ia mr̄ militātꝭ eccl̓ie (apl̓o teſte) oīno libera ē. qꝛ ibi deo ẜuire regnare ē. Hi ergo ſcī tibi ī regno tuo ſeruiētes. ⁊ ideo liberi tecū regnātesl ter re eius miſerebunt̉. Et merito miſerebūtur terre ſyon .i. terrene miſerie militātꝭ eccleſie. nec ſolū ei miſericordes erunt/ ſed etiaꝫ vt tu miſerearis orabūt. Cur ita? Quia eandē mi ſeriā aliqn̄ paſſi ⁊ exꝑti ſunt. Sed qͥd inde ſe quit̉ ¶ Et timebūt gētes. q̄ pͥus tīere neſcie pſalmos penitentiales C. rūtꝭ nomē tuū dn̄e/ ⁊ oēs reges terre gloriaꝫ tuā Quia videbūt maiorē eē gl̓ie tue qͣꝫ ſuꝑ bie ſue potētiaꝫ. ⁊ hͦ iō Quia edificauit dn̄s ſyō l.i. eccl̓iaꝫ ſuā edificando magnificauit. Et ip̄a q̄ pͥus corā gētibꝰ ⁊ regibꝰ viſa fuit in ꝯtumelial videbit̉ ī gl̓ia ſua l .i. q̄ pͥus ab eis ſuꝑbis ꝯtumelioſe ꝑſeq̄bat̉/ poſtea ab hūili bus his gl̓ioſe honorabitur. Hec q̄ olim fu tura eē p̄dixerat ꝓpheta/ qͦtidie eccl̓ia imple ri videt. Sed qͣre hec oīa? Quial Reſpexit. orōem hūiliū ſ. xp̄ifideliū. qͥ ī eiꝰ fide hūilix orabāt/ vt hec ſue eccl̓ie feliciter euenirēt Et iō nō ſpreuit p̄cē eorū qꝛ nō ſingulariter ꝓ ſe orabāt/ ſed generalit̓ ꝓ ſalute oīm fideliū. q̄ vtiqꝫ ē or̄o ꝑfectorū. Quia ꝟ̓o nō decet vt tot tātaqꝫ bn̄ficia a deo eccl̓ie collat̉a/ ab ho mīe qͣſi ingrato ſileāt̉. Iō Scribāt̉ hec ī ge neratōe altera vt ſcpͥture ꝯmēdata firmiter teneant̉/ nō ſolū ī antiqͣ lege moſayca / ſed in generatōe altera .ſ. noua generatōne xp̄iana ⁊ ppl̓s qͥ creabit̉. hoc ē xp̄ianꝰ ppl̓s qͣſi no ua generatione ī xp̄o regeneratusˡ laudabit dn̄m Et merito laudabit Quia ꝓſperit d̓ excelſo ſcō ſuo/ dn̄s d̓ celo ī t̓rā aſpexit. Sꝫ ad qͥd de excelſo ſctō celo ꝓſpexit/ ⁊ ī ima cer re aſpexit? Certe ¶ Ut audiret gemitꝰ ꝯpedi toꝝ hoc ē vt audiret ⁊ exaudiret gemitꝰ hu miliū ⁊ penitētiū/ timore dei ⁊ diſciplina qͣſi qͥbuſdā ꝯpedibꝰ ligatoꝝ. De quibꝰ ꝯpedibꝰ ſapiēs dicit. Audi fili mi/ et ne abijcias ꝯſili um meū. ⁊ inijce pedē tuū in ꝯpedes eius. ⁊ erūt tibi ꝯpedes eius ī ꝓtectionē fortitudīs Et (vt ſolueret la nodis ⁊ vincul̓ pctōꝝlfili os interemptoꝝ j .ſ. fideles xp̄ianos ſpūaleſ filios apl̓oꝝ ⁊ martyꝝ/ crudeli interemptōe a gētibꝰ ⁊ regibꝰ mortificatoꝝ. vt his vincul̓ ſolutis/ fideliū eccl̓ia dicere poſſit. Dirupi ſti vincl̓a mea tibi ſacrificabo hoſtiā laudis Ad hoc gͦ de celo proſpexit ⁊ ī terrā aſpexit/ vt humiliū xp̄ianoꝝ gemitꝰ audiret ⁊ vincū la ſolueret. Sed ad qͥd? ¶ Ut annūciēt in ſy on hhoc ē in eccl̓ia militantel nomē dn̄i ⁊ fi dē xp̄i a qͦ noīant̉ xp̄ianil ⁊ laudē eius in hie ruſalē l. i. laudādo et gl̓ificādo oꝑa eius qui ſunt in celeſti hierl̓m .ſ. eccl̓ia triūphāti. de dicit̉. Gl̓ioſa dicta ſunt de teciuitas dei. ⁊ hͨ ita annūciēt/ ve annūciādo proficiāt. In qͦꝫ In ꝯueniēdo ppl̓os ī vnū ⁊ reges vt ſerui ant dn̄o HHoc ē vt ppl̓os diuerſaꝝ gētiuꝫ ⁊ reges diſꝑſoꝝ ppl̓oꝝ ꝯuenire faciat ī vnita tē fidei xp̄i ⁊ moꝝ fideliū nō vt ẜuiāt mūdo carni vl̓ diaholo/ ſꝫ vt ẜuiāt dn̄o deo ſuo. de qͦ d̓r. Dn̄m deū tuū adorab̓ ⁊ illi ſoli ſeruies. Sꝫ qͥd ſeqͥt̉? Rn̄dit ei ī via v̓tutꝭ ſue lqͥs ē qͥrn̄dit ei? Quis h̓ rn̄dendo loquit̉ dn̄o? In ſuꝑioribꝰ v̓bis exprimit̉ cui congruat rn̄ſio. Sup̄ em̄ ꝯmēorant̉ ꝯpediti ⁊ interempti re ges ⁊ ppl̓i ſyon hierl̓m. Qd̓ aūt ſingl̓ariter d̓r rn̄dit ei. nō ad eos videt̉ poſſe referri qui pluralit̓ noīant̉. Sed ſciendū ē ꝙ hic rn̄dit vnitas ꝓ pluribꝰ .i. tota eccl̓ia q̄ ī xp̄o vna eſt pro cūctis fidelibꝰ. Ip̄a q̄ vnū ē corpꝰ ꝓ oī bus mēbris eiꝰ rn̄dit dn̄o. Rn̄dit īquā gr̄as ei agēdo ꝙ eā ꝓſpicere. eā audire. eā a vincul̓ ſoluere. eā ad ſui laudē nomīs excitare. eam deniqꝫ ex varijs populis ad vniꝰ dei ſeruitu tē ꝯgregare dignatus ē. Rn̄dit ergo ei. n̄ vo ce ſed corde. nō lingua ſed vita. nō ī via infir mitatis ſue ſed v̓tutis ſue .ſ. ī fidei firmitate. que fides via ē ad patriā. ⁊ ē v̓tus huius vie que in patria nō manebit ſed eius obſcuri tateꝫ eua cuabit claritas glorie. Rn̄dit ergo eccl̓ia dn̄o. Et qͥd dixit: (paucitatē inqͥt die rū meorū nūcia mihi Rn̄dēdo ergo orat/ qͣ ſi dicat. O deus meꝰ nuncia mihi paucitatē ⁊ breuitatē dierū meoruꝫ. hoc ē. qꝛ dixiſti ꝙ eccleſia manebit ⁊ tu cū ea eris vſqꝫ ad con ſūmationē ſeculi. fac me cognoſcere ⁊ diligē ter attēdere qͣꝫ breue ⁊ exiguū eſt hoc tp̄s du ratōnis mee in compationē eternitatis tue. Oro ergo vt adueniat regnū tuū. cupio hu ius ſeculi finē/ vt cito veniā ad regni tui bea titudinē. Deſidero dieꝝ meorū breuitatē/ vt cito tranſeā ad dieꝝ tuoꝝ eternitateꝫ. Et iō Ne reuoces me ī dimidio dieꝝ meoꝝ hhoc eſt/ ne ſinas me reuocari a deſiderio et̓norū. vt hereā cure tꝑaliū ī dimidio dieꝝ meoꝝ .ſ. dierū pn̄tiū/ qͥ medij ſunt p̄teritoꝝ et futuro rū/ qͥ oēs ſunt dimidij ⁊ imꝑfecti niſi addant̉ eterni. Et merito peto nō reuocari ad t̓rena qͥ tēdo ad eterna. q̄ iō ſunt auidiꝰ appetēda. qꝛ Lī generatōe ⁊ generatōeꝫ anni tui ſine fi ne ⁊ ſine pͥncipio duraturi. ergo nō ſūt anni tui ſicut dies mei. qꝛ anni tui et̓ni. ⁊ dieſ mei exigui. anni tui nō trāſeūt ſicut dies mei. ſed ſꝑ manēt. qꝛ ſūt et̓nitas tua/ q̄ nihil aliud eſt qͣꝫ ſub̓a tua nihil hn̄s mutabile. nil p̄teritū. nil futuꝝ. Et qꝛ eternitate p̄cedis om̄ia q̄ fe ciſti. iō ſeqͥt̉¶ Initio tu dn̄e terraꝫ fundaſtiI Initio .ſ. tꝑis. tu qͥ es ſine tꝑe. ſine initio. ſi ne fine/ īmutabilit̓ manēs ī eternitatel ⁊ oꝑa manuū tuaꝝ ſunt celi Nec tn̄ falſū ē qd̓ ali bi dicit̉. Uerbo dn̄i celi firmati ſunt. Nā qd̓ verbo facis hoc etiā manu .i. v̓tute tua oꝑa ris. Nō ē em̄ deꝰ diſtinctus corporeis mem bris. verbū aūt dei manus eiꝰl. Ipſi ꝑibunt Expoſitio ſuper ſeptem tu aūt ꝑmanes. TTu em̄ ſemꝑ ſtabil̓ dās cū cta moueri īmutabilit̓. ꝑmanes .i. ī tua eter nitate ꝑſeuerāter manes. Sed ip̄i celi qͥ ī tꝑe ꝟ̓bo tuo firmati ſunt/ nō ſicut tu firmi erūt. ſed iubēte v̓bo tuo ꝑibūt. Un̄ petrꝰ ait. Ter ra aūt et celi qͥ nūc ſunt eodē verbo repoſiti ſunt igni reſeruādi De celis ergo terre proxi mis .ſ. de regionibꝰ aeris/ ꝯſtat ꝙ qͣꝫtū ad eo rū qͣlitatē ꝑibūt. ſed de ſuꝑioribꝰ celis celorū nō ē certū. ſi tamē māſerint/ nō ī ſe ſed in deo manebūt. qꝛ ſolo dei verbo ꝑire pn̄tꝭ ⁊ oēs. I ſcꝫ tā celi qͣꝫ cetere res mutabiles/ etiā angeli Eicut veſtimentū veteraſcēt hoc ē qͣꝫtū ī ſe eſt/ niſi eos ſeruares verbo tuo/ ſicut veſtis q̄ vetuſtate conſumit̉/ deficerēt. Un̄ ſequitur. Et ſicut oꝑtoriū mutabis eos ⁊ mutabun tur Celos qui corꝑalia et cūcta mutabilia oꝑiunt verbo tuo moues. ⁊ ſicut eos mutaſ localiter/ ita ſolo verbi tui arbitrio/ ſi volue ris totaliter mutabunt̉/ ⁊ in nihilū redigent̉ Itu aūt idē ipſe es TTu qͥ dixiſti. Ego ſum qͥ ſum. idē ipſe es. ⁊ licet oīa ſint ex te/ ⁊ ꝑ te/ ⁊ ī te. nō tamē ſunt quod ipſe es. qͥ es mutās nō mutatus. faciēs nō factus. mouēs ſed īmu tabiliter manēsl et ideo l anni tui nō defici ent) in generatōe ⁊ generationē erūt. ⁊ inde ſinēter māebūt. qꝛ anni tui eternitas tua ſūt Dū ergo dn̄e tuā immutabilitatē/ dū tuam eternitatē/ et creaturaꝝ oīm mutabilē varie tatē vanāqꝫ vanitatē ꝯſidero. nimiruꝫ ad te venire ⁊ tecū habitare deſidero. nec a deſide rio meo fraudari/ aut ſpe mea fruſtrari/ aut habitatōe tua pͥuari triſtis diffido. Quare? Quia letus audio qd̓ ſequit̉ ¶ Filij ſeruoruꝫ tuoꝝ habitabūt. Iā mihi em̄ leta ꝯfidētia orit̉. qꝛ filij ſeruoꝝ .i. ſanctoꝝ tuoꝝ tecū habi tabūt .ſ. boni xp̄iani. de quoꝝ numero eē cu pio. Qui filij ſctōꝝ ſunt/ nō ꝑ carnalē propͥa gationē ſed ꝑ ſpūalē ꝑticipationē. ſicut ecō tra mali/ filij ſunt ſpirituū malignoꝝ/ ſic̄ ſcri ptū ē. Uos ex pre diabolo eſtis. nō ꝑ gene rationē ſed ꝑ imitationeꝫ. Uel filij ſunt oꝑa bona. ſine quibꝰ nullus habitabit in gloria. Qui ergo ibi vult habitare/ non ſit a bonis oꝑbꝰ ſteril̓ ſed p̄mittat fetus bonorū operū quos ſequat̉/ vt intret ī terrā viuentiū. Sic̄ Ioſeph anteceſſit pr̄eꝫ ſuū Iacob ī egyptū dicēs ei ⁊ fratribꝰ ſuis. Ego p̄ueni ꝑare vob̓ eſcaſ. ita p̄cedāt filij tui .i. oꝑa tua tibi parare eſcā refectōis eterne. Quales filios p̄miſeriſ tales ſeq̄risˡ ⁊ ſemē eoꝝ ſcꝫ bonoꝝ xp̄iano rū vl̓ meritorioꝝ opeꝝ. De qͥbꝰ ſcribit̉. Qui ſemināt ī lachrymis .ſ. hic in via. cū exultati one metēt ī celeſti patria. Hoc inquā ſemen. de qͦ fructꝰ gl̓ie metit̉ l in ſcl̓m diriget̉ Hoc eſt in celū directū ⁊ erectū in eternū. ibi tāqͣꝫ in horreo ſeruabit̉ ¶ Da ergo mihi dn̄e da. ⁊ fac me ita hoc ſemē bn̄ operādo ſemīare/ vt inde fructū glorie poſſim moriēdo ſuſcipere Da et fac hoc ſemē ita in me ꝑ te fructificare et ad te dirigere/ vt in tua eternitate ſine fine habitādo valeā ꝑmanere. leditatio ſuper ſe xto pſalmo penitētiali .ſ. De ꝓfudiſ clamaui Omine ih̓u xp̄e fons ⁊ origo toti L us pietatis ⁊ gr̄e. dū ego ſicut cer uus ad fōtes aquaꝝ ad te venire deſidero/ tāto imꝑfectū meū am plius recognoſcēs/ de me meaqꝫ ꝓpria v̓tu te diffido. Iō ꝑ auxiliū miſcd̓ie tue/ refugiū miſerie mee q̄rēs ad te clamādo fugio dicēs De ꝓfundis clamaui ad te dn̄e. NNō ſolū d̓ ext̓ioribꝰ labijs oris/ ſꝫ d̓ ꝓfūdis ⁊ ītimiſ cor dis lachrimis clamaui ad te. Quid clama uitꝭ dn̄e exaudi vocē meā Heinde alijs ver bis idē repetol Fiant aures. l. i. auditus cle mētiel tue intēdētes ī vocē dep̄catiōis mee I Nec fruſtra ſepe. ⁊ iteꝝ atqꝫ iteꝝ/ varijs ver bis eandē orōnis deuotōeꝫ explico. qꝛ ad ex primēdū mētis mee affectū nō ſufficit orga nū mee vocis. nec deſideriū cordis ſatꝭ pōt depromere lingua carnis. Nec īmerito ad te clamabo de ꝓfundis cordis ⁊ vocis qͥ me eē ſentio nō in vno ſolū profundo / ſed ī pluri bus profundis fluctibꝰ/ tā interioris qͣꝫ exte rioris miſerie. qͣꝫdiu ſum in via huiꝰ miſera bilis vite. Nā qui ſic de profūdis clamat/ de profūdis ſurgit. nec ipſe clamor eū diu ī pro fundis eſſe ſinit. qꝛ vox huius clamoris om ne profundū penetrat. ⁊ ad dei aures vſqꝫ ꝑ uenit. Ecōtra v̓o quidā valde in profundo maloꝝ ſunt. qui nec ad te clamant cū ſe vide rint quotidianis peccatis et iniquitatibꝰ ob rutos ⁊ opp̄ſſos. ſed potius illos irrident qͥ eos ad te clamare monent. hoc ē profunduꝫ maloꝝ/ de quo ſcpͥtura dicit. Pctōr cū vene rit ī profundū cōtēnit. abſit hoc a me dn̄e. ſꝫ ad te clamo de profūdis cordis/ oīmqꝫ inte rioꝝ viriū/ vt me clemēter eripias de profū dis iniqͥtatū. qꝛ Si iniqͥtates ob ẜuaueris dn̄e/ dn̄e qͥs ſuſtīebit? OO magnū profūdū O abyſſus multa profūda valde nimiſqꝫ ꝑi culoſa. Ecce em̄ vndiqꝫ om̄ibus circūſpectꝭ nullū bonū ſed vbiqꝫ malū vidēs. cateruas ſceleꝝ meoꝝ cernēs/ nimirū paueſcēs excla pſalmos penitentiales mo. O dn̄e ſi iniqͥtates obſeruauerꝭ .i. ad vin dictā eternā ſeruaueris. dn̄e qͥs ſuſtinebit te iudicē? Nō tm̄ ego ſolus non ſuſtinebo. ſed nec qͥs alius. qꝛ nullꝰ alius ē (niſi ſeductus ⁊ veritate vacuus) qͥ ſe nō cognoſcat pctōrem. Nā ſi dixerimꝰ qꝛ peccatū nō habemus noſ ipſos ſeducimꝰ. ⁊ veritas in nobis nō ē. Nō ergo p̄ſumā de mea iuſticia ſꝫ d̓ tua miſcd̓ia Quia apud te ꝓpiciatō eſt. Si em̄ iniqͥta tes ſic obſeruares vt eaꝝ iudex ſolus eē vel les/ ⁊ eē nolles miſericors / vtiqꝫ nulla mihi eēt ſpes. nulla ꝯſolatio. Sed ideo nō deſpe ro. qꝛ apud te ꝓpiciatio ēl. ⁊ ꝓpter legē tuaꝫ. I Legē amoris et gr̄e. in qͣ das reis veniāl ſu ſtinui te dn̄e ſpatiēter ſperās / ⁊ ſperādo expe ctās tuā miſcd̓iam. Et hoc dn̄e. qꝛ oīa noſti nō ſolū tibi ꝯfiteor/ ſed etiā alijs vt om̄ibus notū ſit māifeſte dicēs ¶ Suſtinuit aīa mea in v̓bo eiꝰ. Cuiꝰ eius? In v̓bo eiꝰ cuius ver bū nō fallit nec fallit̉. Nō in v̓bo hoīs qͥ mē dax ē/ ſed in v̓bo dei qͥ verax eſt. Un̄ ſubdit̉ ſꝑauit aīa mea in dn̄o nō ī hoīe ſed in deo ſperauit qͥ verbo ſuo infallibili ꝑ peccatorū veniā regni celorū gloriā repromiſit Spera uit inquā A cuſtodia matutina vſqꝫ ad no ctē. Ideo dicit a cuſtodia ſeu vigilia matu tina/ que ē pͥncipium diei ſperandū vſqꝫ ad noctē. qꝛ in dn̄o ſꝑare dꝫ anīa a principio vi te vſqꝫ ad mortē. Nā qͥ vſqꝫ ad morteꝫ ꝑſeue rauerit ſaluus erit. Sic ergol ſperet iſrael ī dn̄o. NNō ſolū ſperet vnꝰ ſolꝰ ſed totꝰ fidelis ppl̓s. qm̄ nō vni ſoli ſed multꝭ dictū ē. Spe rate in dn̄o oīs ꝯgregatio populi/ effundite corā illo corda vr̄a. Et merito ſperet iſrael .ſ. oīs eccl̓ia ⁊ ꝯgregatio fideliuꝫ ī dn̄ol Quia apud dn̄m miſcd̓ia. nō magna ſolū ſed ma xima. nāl copioſa ē apud eū redēptio. Sed quō verū ē/ ꝙ copioſa fuit redēptio tꝑe Da uid/ cū nonduꝫ tp̄s redēptionis adueniſſet? Sane ſemꝑ copioſa fuit redēptio. ſed vt ip̄e Dauid ꝓphetice innuit. hec fuit apud deum hoc ē apud diuinū ſecretuꝫ ſꝑ ꝓpoſita ſemꝑ qꝫ ꝓuiſa. ac eterna p̄deſtinatiōe diſpoſita .ſꝫ nō ſemꝑ copioſe ac plene apd̓ hoīes exhibi ta. qꝛ nō tꝑe legis nature aut legis moſayce ſed tꝑe legis gr̄e. de quo ſcriptu ē. Qn̄ venit plenitudo tꝑis. mifit deꝰ filiū ſuū factū ſub lege vt eos qͥ ſub lege erāt redimeret. Unde tandē impletū ē quod oliꝫ Dauid p̄dixerat. Et ipſe redimet iſrl̓ ex oībꝰ iniqͥtatibꝰ eiuſ ¶ Nūc ergo dn̄e miſcd̓ie maxīe oportunū tē pus ē/ vt de ꝓfundis fluctibꝰ miſeriarū ad te fontē miſcd̓iaꝝ clamando conſurgā. ⁊ d̓ me meaqꝫ ꝓpria v̓tute diffidēs/ de te tuaqꝫ gr̄a ⁊ pietate ſperādo confidā. ⁊ ad tuā clemētiſſi mā ꝓpiciationē ꝯfugiā. Dignū qͦꝫ ⁊ iuſtū eſt vt tibi o pijſſime xp̄e gr̄as agā/ apud quē eſt copioſa redēptio. iō copioſa ſpāliter eſſe di cit̉. qꝛ tua ī cruce paſſio/ tuiqꝫ p̄cioſi ſangui nis oblatio. nō ſolū ꝓ vniꝰ aut paucorū ho minū ſalutē. ſꝫ ꝓ totiꝰ iſrl̓. ꝓ totiꝰ eccl̓ie. ꝓ to tius mūdi pluriūqꝫ ſi forēt mūdoꝝ redēpti on copioſe ſufficere ꝑhibet̉. Per huiꝰ ergo paſſionis virtutē. ꝑ huiꝰ ſanguinis effuſiōeꝫ te dep̄cor/ vt a pctīs meis et a penis quas ꝓ his mereor me redimas. redemptūqꝫ ab eis eripias. ⁊ ereptū a malis meis/ tecū in boniſ tuis habitare concedas. Reditatio ſuper ſe ptimo pſalmo penitētiali. Omine ih̓u xp̄e qͥ ſꝑantes ī te nō R d deſeris. clamātes ad ten̄ deſpicꝭ. qͥ q̄rētes te nō fugis. te deſideran tes nō reſpuis. ſꝫ de ſe diffidētes in te aūt ꝯfidētes conſolaris. Tibi humilit̓ upplico / vt mihi qͥ in p̄cedēti pſalmo cōfeſ ſus ſum diffidentiā v̓tutis ꝓprie/ tua potēti virtute largiri digneris ſobriaꝫ exultationē ſpūalis leticie. ad quā imꝑrandā ſuſpirās dico¶ Dn̄e exaudi orōem meaꝫ/ auribꝰ ꝑcipe obſecrationē meā. Qd̓ ſepe dixi / iteꝝ repeto vt orōnis repetitio ſit deuotōnis ꝯfirmatio Nec me tedet ſepe iterare verba oratōis/ qui ſepius iteraui oꝑa iniquitatꝭ. nec peto exau diri in mea iuſticia ſedl in veritate tua exau di me in tua iuſticia Hoc ē. tu qui verax es ⁊ in veritate tua penitētibus veniā ꝓmiſiſti. exaudi me penitentē nō in mea ſed in tua iu ſticia .ſ. in miſcd̓ia tua que penitētes iuſtifi cat. Peto em̄ iuſticiā miſcd̓ie/ quaꝫ exerces ī p̄ſenti ſeculo. nō iudiciū illius iuſticie quā fa cturꝰ es ī futuro. Iō ſequit̉ l. Et nō intres ī iudiciū cū ẜuo tuo Ego em̄ nō ſuꝫ dignus vocari amicꝰ vl̓ filius tuus. ſed tn̄ ſeruꝰ tuus ſuꝫ qͥ miſcd̓ia indigeo. ad te fugitiuꝰ redeo. pacē q̄ro. Nō ergo in futuro intres mecuꝫ ī diſtrictū iudiciū. qꝛ ego volo intrare tecum. Intrāt in iudiciū cū dn̄o/ qͥ iuſticiā ſuam ia ctantes de ea p̄ſumūt. Quibus ꝑ ꝓphetā di cit dn̄s. Quid vultis mecū iudicio contēde re? Oēs dereliquiſtis me. Nō ſic ego/ ſed iu ſticiā meā corā me eē nullā reputol qꝛ nō iu ſtificabit̉ ī ꝯſpectu tuo om̄is viuēs Quia ⁊ ſi apud ſe qͥs ſuo iudicio iuſtificet̉. tamē oīs hō in hoc mortali corꝑe viuēs nō iuſtifica Expoſitio ſuper ſeptem bit̉ ī ꝯſpectu tuo. qꝛ interiora ⁊ occulta hoīs vides. in quibꝰ nemo bn̄ plene iuſtꝰ aūt mū dus ē tuo iudicio quātūlibet ſanctꝰ homībꝰ videat̉. Iō Paulus ait. Nihil mihi ꝯſciꝰ ſū ſed nō ī hoc iuſtificatꝰ ſum. Uel intelligi pōt nō iuſtificat̉ in ꝯſpectu tuo id ē ī tui cōꝑa tione. nō ſolū oīs hō. ſed nec om̄is viuēs eti am angelus. qꝛ ſolus deꝰ ē ī quē peccatū ca dere nō pōt. in cuiꝰ ꝯſpectu etiā aſtra nō ſūt mūda. Nō ergo intres mecū in iudiciū rigo roſe ſed mecū pie ac miſcd̓iter agel Quia ꝑ ſecutus ē inimicus. l. i. diabolus vel qͥſqꝫ ali us aduerſariusL animā meā letl humiliauit in terra vitā meā. Hoc ē qͣꝫtū in ſe fuit eā vt celeſtia relinq̄ret et terrena ſaꝑet/ inclinauit. Et iteꝝ Collocauit me ī obſcuris id eſt ī pctōꝝ tenebris l ſicut mortuos ſeculi l. id ē ſicut ceteros pctōres nō ſpūaliter viuētes. ſꝫ ſeculariter ī pctīs moriētes. Ideo Lanxiat eſt ſuꝑ me ſpūs meꝰ/ in me turbatū ē cor me um. Sed ecce poſtqͣꝫ triſtia p̄ceſſerūt leta ſe quunt̉. poſtqͣꝫ anxiatꝰ fui et turbatꝰ ꝑ multi plicē inimici tēptationē/ letus factꝰ ſū ꝑ ſpū alē dei ꝯſolationē. Quial Memor fui dieꝫ antiquoꝝ ſcꝫ dieꝝ eternoꝝ. hoc ē tue eterni tatis diuine cuiꝰ memoria maxīa cā ē ſpūal̓ delectatōis ⁊ leticit. Un̄ ſcriptū ē. Memor fui dei ⁊ delectatꝰ ſuꝫ. nec ſolū ī diebꝰ eternis ſeu rebꝰ inuiſibilibꝰ ſed etiā in creaturis tꝑa libus te eternū ⁊ inuiſibilē deū ꝯtemplatus ſum Nāl meditatus ſum ī om̄ibꝰ oꝑbꝰ tuis in factis manuū tuaꝝ meditabar Queſiui in oꝑibus artificē. in creaturis creatorē. ī re bus factis te earū mirabilē ꝯditorē. Creatu ra tua facta ē mihi ſpeculū vt in ea te cogno ſcerē deū meū. qꝛ (vt ait apl̓s) inuiſibilia dei ꝑ ea que facta ſunt intellecta ꝯſpiciunt̉/ ſem piterna qͦꝫ v̓tus eiꝰ et diuītas. Et ideo l Ex pādi manꝰ meas ad te Quia ī oꝑbꝰ tuis co gnoui/ ꝙ oīa bona ſunt. ⁊ nō a ſe ſed a te. tue qꝫ bonitatis ꝑticipatōe bona exiſtūt. ideo ti bi grās agēs/ expādi in orōne manus meas ad te tāqͣꝫ ad bonoꝝ oīm largitorē. Etl aīa mea ſicut terra ſine aqua tibi. Nō ſolū ad te expādi manꝰ corꝑis mei ſed et oēs vires ani mi. Et merito. qꝛ laīa mea la te derelicta eſt ſicut terra ſine aqͣ. Ideo dꝫ ſe ad te expāde re. ⁊ nō ſibijpſi/ ſꝫ tibi adherere. qꝛ nō ſeipſā ſed tu ſolus eaꝫ potes rore gratie irrigare. ſi cut aūt terra ſine aqua ſterilis ē/ ſic anīa ſine gratie tue pluuia fructū ferre nō pōt. Tu er go Uelocit̓ exaudi me dn̄e cito dando plu uiā gratie. qꝛ ſitiuit ī te aīa mea. ideo ſi aquā dare lōgius differasˡ deficiet ſpūs meus Ia te tanqͣꝫ ſterilis derelictꝰ. Et ꝓpter hͦ Non auertas faciē tuā a me ſpm̄ meū derelinquē do/ et ab eo auferēdo vel ei differēdo gr̄e tue donū. Alioqͥnl ſil̓is ero deſcendentibꝰ in la cū hoc ē ī ꝓfundū pctōꝝ. Sed potiꝰ Au ditā fac mihi mane miſcd̓iaꝫ tuā. Fac īquā mihi miſcd̓iaꝫ tuā auditā .ſ. a ꝓphetis mani feſtatā in ſcpͥturis. Fac me interiꝰ ſentire qd̓ exteriꝰ facis audire. et hoc fac mane .i. cito et nō tardel qꝛ in te ſꝑaui Et ideo ſꝑaui/ quia audiui. Prope ē dn̄s om̄ibꝰ inuocātibꝰ euꝫ/ oībꝰ inuocantibꝰ eū ī veritate Et vt cito faci as mihi miſcd̓iaꝫ tuā Notā fac mihi viā in qua ambulē vt ſit lucerna pedibꝰ meis ver bū tuū ad recte ambulādū ī via mandatoꝝ tuoꝝl qꝛ ad te ſa quo tanqͣꝫ a pr̄e luminū de ſcēdit om̄e bonū. ⁊ qͥ illumīas oēm hoīeꝫ ve nientē in hūc mundū. ad te inquā et nō ꝯtra tel leuaui aīam meā Et ideol Eripe me ab inimicis meis dn̄e ad te ꝯfugi NNō a te fugi ꝯtemnēdo ⁊ poſtponēdo lucē tuā. ſꝫ ad te cō fugi querēdo ⁊ poſtulādo eā. Iō Eripe me de inimicis meis dn̄e ſſcꝫ a diabolo ⁊ mīſtrꝭ ſuis. qͥ temptāt me vt ambulē ī tenebris. Et vt ab eis eripias mel doce me facere volūta tē tuā qꝛ ſi nō doces me/ faciā volūtatē meā nō tuā. ⁊ ſic deſeris me deꝰ meꝰ dū ego te de ſero. ergo doce mel qꝛ deꝰ meꝰ es tu Ad ali um currerē ſi aliū creatorē haberē. Sed qͥa tu ſolꝰ es deꝰ meꝰ/ id̓o doce me vt mgr̄ meꝰ. qd̓ vtiqꝫ facies. qꝛ Spūs tuꝰ bonꝰ dedu cet me ī terrā rectā Ecce qꝛ ſupͣ. ī memoria eternoꝝ ⁊ in ꝯtēplatōe tua ⁊ tuoꝝ opeꝝ dele ctatꝰ ſū. ne magnitudo ꝯtēplationis extolle ret me. ne ſuꝑba fieret leticia mea/ letꝭ miſcui triſtia. ſed iā poſt triſticiā ꝯuertor ad gaudiū Iā em̄ plene ſpero ꝙ ſpūs meꝰ malꝰ nō ꝑdu cet me in terrā ꝑuerſam infernaliū penaꝝ. qꝛ ¶ Spūs tuꝰ bonꝰ deducet me in terrā rectā I in terrā .ſ. gaudioꝝ. de qͣ d̓r Portio mea ī ter ra viuētiū. Et hoc nō ꝓpter meritū meū ſed Ippt̓ nomē tuū dn̄e viuificabis me ī eqͥtate tua nō in iuſticia mea. Ego em̄ me occidi ꝑ pctm̄ meū. ſed tu me viuificabis ꝓpter no men tuū qd̓ ē ih̓s. et interp̄tat̉ ſaluator. Ut rē noīs tui impleas/ tu eris mihi ieſus. ⁊ me viuificādo ſanabis. Et ſicl. Educes d̓ tribu latōe huiꝰ ſcl̓i Laīam meā et in miſcd̓ia tua nō in merito meol diſꝑdes oēs inimicos me os Quos etiā īimicos tuos merito dixerī. qꝛ in me ſeruo tuo te dn̄m meū. qͣꝫtuꝫ in ſe ē ꝑſequunt̉ ⁊ gl̓iam noīs tui. cui ⁊ non mihi pſal. pnīales Donatus moralizatus C. ſalutē meaꝫ attribuo dicēs. Nō nob̓ dn̄e nō nobis ſꝫ nomī tuo da gl̓iaꝫ. Hāc inquā glo riā ſaluti mee aduerſādo auferre conāt̉. Un̄ ꝯueniēter ſubdit̉ ¶ Et ꝑdes om̄es qͥ tribulāt aīaꝫ meā ſcꝫ diabolū ⁊ oēs obſtīatos. et me rito ꝑdes me tribulātesl qm̄ ego ſeruꝰ tuus ſū. Ad te ī mea tribulatōe recurrēs ſicut ſer uus hūilis ⁊ fidelis vaſallꝰ recurrit ad dn̄m. ¶ Ecce ergo huiꝰ pſalmi aliorūqꝫ pſalmorū pnīaliū leta ꝯcluſio. Ecce ſpūalis leticie ex ultatio. quā ſalutarꝭ pnīe ꝯtriſtatio finalite oꝑat̉. Un̄ qͥ ꝑ pnīam affligit̉ tādē dicit. ꝯſo lationes tue letificauerunt aīam meā. Oratio operis. hu ius concluſiua. d A gͦ mihi dn̄e hos quos pnīales pſalmos eccl̓ia tua noīat. ⁊ a pe nitētibꝰ tibi pſallēdos eē p̄dicat tā digne ac deuote/ nō ſolū ore/ ſꝫ corde peni tēdo pſallere. vt ꝑ ꝯtriſtatōꝫ pnīe ſalutaris/ exultatōeꝫ ꝯſeqͥ valeā leticie ſpūalis. vt pꝰ ſa lutarē pnīam/ tandē ꝑ ſpūalē leticiā exultan do dicā. Spūs tuus bonꝰ deducet me ī ter rā rectā. Da mihi dn̄e hunc ſeptenariū peni tētialiū pſalmoꝝ eſſe remediū ꝯtra ſeptenari um mortaliū pctōꝝ. mihiqꝫ eſſe auxiliuꝫ ad ſeptenariū v̓tutū pͥncipaliū. ad ſeptenariuꝫ donoꝝ ſpūaliū. ad ſeptenariū beatitudinū. ad ſeptenariū deniqꝫ petitionū ī or̄one dn̄i ca ꝯtentaꝝ. ¶ Da mihi dn̄e ī hoꝝ pſalmorū meditatōe timorē pene. dolorē culpe. ſpeꝫ ve nie. amorē cordial̓ mūdicie. deſideriū celeſtꝭ patrie. diffidētiā v̓tutꝭ ꝓprie. exultatōꝫ deni qꝫ ſpūalis leticie De hͦ em̄ ſeptenario menta liū affectuuꝫ/ pͥncipaliter agit̉ ī hͦ ſeptenario deuotoꝝ pſalmoꝝ. His ſeptē affectibꝰ qͣſi ſe ptē ſcale pnīe gradibꝰ/ ad vitā patrie celeſtis aſcēdit̉. qͦ me finaliter deduci/ ⁊ feliciter aſcē dere/ et tecū habitare/ ꝑhēniterqꝫ regnare tu miſcd̓iter preſtare digneris. Qui viuis ⁊ re gnas in ſecula ſeculoꝝ Amen. ¶ In hoc fini tur doctrinalis expoſitio mgr̄i Ioh̓is Ger ſon ſuꝑ ſeptē pſalmos penitētiales ⁊c̄. Incipit Bonatus moralizatus venerabilis mgr̄i Iohānis de S gerſon Cācellarij pariſienſis. Arteſor̄onis quot ſunt? Octo h Que? Cognitio ſubſtantie. co gnitio qualitatis. cognitio p̄ cepti dei. cognitio eiuſdeꝫ. co gnitio homīs ẜm deū ⁊ ẜm naturaꝫ. ꝯſidera tio futuri iudicij. ꝯſideratio leticie electorū. ⁊ ꝯſideratio triſticie damnatoꝝ. ¶ Nomē qͥd eſt? Hō. qꝛ hō vocaris. ſi cognoſcis ſubſtan tiā tuā vn̄ factus es/ veraciter ſcis. eſt nomē. Ecce cognitio ſubſtātie q̄ ē pͥma ꝑſor̄ois. de terra es ⁊ ī terrā reuerteris. ¶ Nomī qͦt acci dunt? Sex. Que? Qualitas. ꝯꝑatio. genꝰ. numerus. figura. caſus. ¶ Cuiꝰ qͣlitatis hō? Appellatiue. qꝛ cōe ē oībꝰ hoībꝰ d̓ terra fieri īmo de viliori terra ſiue materia. Cōe ē etiā oībꝰ hoībꝰ eē aīal rōnale. Cuiꝰ gͣdꝰ ꝯꝑatōis? Nullius. qꝛ hō nō dꝫ augeri ꝑ p̄ſumptōem. nec minui ꝑ puſillanimitatē. Et ideo eſt no mē ſubſtantiuū. vt ſtare habeat extra nimiū timorē ⁊ ꝯtra nimiā p̄ſūptuoſaꝫ ſpem. ¶ Cu ius generis? Cōis. Quia tā viro qͣꝫ mulieri ꝯuenit natura hoīs. Cuiꝰ numeri? Singu laris. qꝛ quilibet ꝑ ſe ratiōꝫ reddet an̄ tribu nal xp̄i. ¶ Cuiꝰ figure? Simplicis. qꝛ nō po teſt diuidi ī plures ſectas. Oꝑtet em̄ ſi ſalua ri debet/ ꝙ ſolū fidē xp̄i ꝯfiteat̉/ ⁊ ab illa non diuidat̉. Qui em̄ hāc fideꝫ nō hn̄t/ nō hoīes dici debēt ſꝫ bruta. qm̄ carēt rōne. ¶ Cuiꝰ ca ſus? Noīatiui ⁊ vocatiui. qꝛ noīat̉ iā mortal̓ qͥ immortalis erat creatus. ⁊ vocat̉ oꝑarius qͥ eterne quieti erat deputetꝰ. ¶ Cuiꝰ declina tiōis? Tercie. qꝛ deelīari ⁊ hūiliari dꝫ tripl̓r. corā deo. corā ꝓximo. corā ſeip̄o. Un̄ regit̉? Si bn̄ regit̉/ a deo regit̉. ſi male/ a diabolo. ¶ Diſcutiamus iaꝫ dicta. O hō ſi ꝯſiderare vis qͥd ſis qͦ ad materiaꝫ/ ſine dubio inueni es te nobiliſſimū aīalium. anīa tua ad ſil̓itu dinē dei ē facta. ⁊ imagine eiꝰ inſignita/ hn̄s in ſe v̓tutē intelligēdi. volēdi ⁊ memorandi. Hec aīa infuſa ē a deo in tuuꝫ viliſſimū cor pus/ fetidū ⁊ fragile. vt tanqͣꝫ dn̄a ſapiētiſſi ma/ ⁊ tanqͣꝫ hoſpes ſagax domū tuaꝫ regat. Ipſa ergo qͣꝫtuꝫ eſt de ſe/ ſemꝑ valet agere q̄ dn̄o ſuo ſunt placita. ⁊ ad hoc dirigit ſenſus exteriores ad exteriora officia nō inducētia quicqͣꝫ nociuū ad lectionē ſacrā vel ad crucē dn̄i intuendā. vl̓ ad alia ſalubria que ſibi vti lia vident̉. Idcirco ſi voluntatē carnis ſeq̄ ris hoſpite opprimis. dominā occidis. ma lū ergo ⁊ vile ē hoc hoſpitiū ī quo tā nobilis hoſpes ꝑiclitat̉. Si ergo vis ẜm aīam viue re nō ẜm carnē. ꝯſidera ꝙ caro tua terra eſt. terre ergo ꝯditiōes ſerua. Terra em̄ baſſa ⁊ dura oīa portās v̓tute patiētie. ⁊ quāto pluſ ab aliquo vexaris/ tāto ei plus bn̄facias. im brē em̄ ſalutaris doctrine ⁊ diuine gratie in glutire ſtudeas. et ſiccus ſis a fluxū viciorū. carnis et cupiditatꝭ terrene. Habes iā qͥd ſit DD Uonatus nomē. ⁊ qͥd ſis ẜm ſubſtātiā .ſ. nobil̓ ẜm ani mā. Rogo ergo vt nobiliter ⁊ rōnabilit̓ te re gas. nō viliter ⁊ carnaliter. UiCe Prono men? Rn̄ſio. Sicut hō ē nomen tuū. ita pctōr eſt ꝓnomen. Cū er go corā deo orōem fundis. pone ꝓnomen ꝓ noīe/ vt dicas. O pr̄ celeſtis/ non vt hō te in uoco ſed vt pctōr veniaꝫ poſtulo. ¶ Pronoī qͦt accidūt? Sex .ſ. qͣlitas. genꝰ numerus. fi gura. ꝑſona. caſus. ¶ Pctōr ergo vt ē prono mē. cuiꝰ qͣlitatis? Infinite. ꝓpt̓ infinitā ⁊ in certā multitudinē delictoꝝ q̄ facio/ ea nūera re nō valeo. ¶ Cuiꝰ generis? Oīs. qꝛ om̄i ge neri vicioꝝ peccādo ꝑticipo .ſ. mortaliū ⁊ ve nialiū. ¶ Cuiꝰ numeri? Singularꝭ. qꝛ ſingu lariter pctā mea aīam meā cruciāt/ ⁊ ꝯſciētiā meā trucidāt. ¶ Cuiꝰ figure? Simplicis. qͥa nō poſſuꝫ ea diuidere ī diuerſis ꝯfeſſionibꝰ. ſed qn̄ volo ꝯfiteri/ oꝑtet ꝙ oīa ſub ſimplici ⁊ ſub vna ꝯfeſſione dicā clare ⁊ diſtincte. cuꝫ cordis ꝯtritōe/ ⁊ cū ꝓpoſito emēdādi. ¶ Cu ius ꝑſone? Prime. Quia nō habꝫ hō iudica re alios ſed ſeip̄m dicēdo. Ego ſum miſer il le qͥ ſic ⁊ ſic vixi in cōſpectu dei ⁊ angeloruꝫ. ¶ Cuiꝰ caſus? De ſtatu innocētie in ſtatū cul pe. ¶ Cuiꝰ declinatōnis? A manu dei in ma nū diaboli. ¶ Quot ſunt declinatōes ī ꝓno mine? Quattuor. Prima eſt ab obedientia dei ī ſuggeſtiōꝫ diaboli. ꝑ hāc declīauit eua. Scd̓a ē ab obediētia dei in ꝯſenſū mulierꝭ. vt Adā declinauit ꝑ Euā. Tercia eſt a para diſo ī hunc mundū. Quarta ē ab hoc mūdo in lymbū inferni. ¶ Quot ſunt caſus in pro noīe? Sex. Primus erat ſuggeſtio. Scd̓s aduertētia. Tercius diſcuſſio. Quartus de lectatio. Quintꝰ ꝯſenſus in mēte. Sextꝰ cō ſenſus in oꝑe. ¶ Que ſunt ꝓnoīa pͥmitiua et deriuatiua? Alij hoīes oēs ab eiſdē deriuati deriuatiua dicunt̉. ¶ Declaremꝰ p̄miſſa Pri mo p̄poſuit diabolus fructuꝫ Eue ad come dendū. Ecce ſuggeſtio. Scd̓o vidit Eua il lud lignū viſu delectabile ⁊ ad edēdū ſuaue. Ecce aduertētia. Tercio dicit ꝙ dn̄s prohi buerit eis vſū fructꝰ illius ne morerent̉. Ec ce diſcuſſio. Quarto rn̄dente diabolo ꝙ nō morerent̉ ſed eſſent ſicut dij ſciētes bonū et malū/ cepit ipſa delectari. Ecce delectatio. Quinto ipſa ſentiēs nullū ꝑiculū īminere in vſu illius fructus conſenſit intus voci dia bolice. Ecce conſenſus in corde. Sexto ip ſa ardens deſiderio in aſpectu illius pulcri fructus et ſuauis/ et comedit. Ecce conſen ſus in oꝑe. Sic etiā qͥlibet ad peccatū allicit̓ Primo ordinat̉ ī villa quedā chorea. Secū do ego audiēs cātus illiꝰ vel vidēs illā aꝑio oculos meos ad videndū. Tercio arguo in meipſo hoc nō eſſe bonū .ſ. inſpicere illā cho reaꝫ tn̄ ꝑmanēs voluptati indulgeo. Quar to delector nō ſolū in aſpectu choree et audi tu cātus/ ſed etiā in aſpectu puellaꝝ. Quin to ꝯſentio intꝰ in corde meo cū aliqua earuꝫ cōire. Sexto ꝯſenſum illū ꝑ deſideriū illud intus ꝯceptū ꝑficio oꝑe. ⁊ ecce mortua ē aīa Et ſicut dixi de iſto vicio. ita de om̄ibꝰ alijs intelligendū eſt. Auertam ergo nos ab om ni carnati delectatōne/ qn̄ nobis ꝓponit̉: ſic̄ molēdinarius qn̄ videt ventū ſibi nō cōue nire vertit molēdinū. qꝛ niſi in pͥncipio ob ſtemꝰ/ ſine dubio ꝑiculū caſus vix euademꝰ ſicut Dauid. ſi nō in ſolatio ꝑ feneſtrā ꝑſeue ranter ꝑſpexiſſet in ꝯcubitū Berſabee nō ce cidiſſet Quare auertēdi ſunt oculi ne videāt vanitates. Et tm̄ de ꝓnomine. Uid eſt verbūᵈ Rn̄ſio. ꝙ eſt p̄ceptū dei .ſ. vt dili gamus inuicē. ¶ Uerbo quot ac cidūt? Septē. Que? Qualitas. ꝯiugatō. ge nus. numerꝰ. figura. tp̄s et ꝑſona. ¶ Cuiꝰ qͣli tatis? Talis. videlicet. Diliges dn̄m deū tu um ex toto corde ex tota aīa/ ⁊ ex tota virtu te tua. et ꝓximū tuū ſicut teip̄m ¶ Cuiꝰ cōiu gatōis? Totius. Quia vna ꝑs nō valet ſine altera. nullus diligit deū qͥ odit ꝓximū. nec ecōuerſo. Sil̓r in p̄ceptis. qͥ vnū frangit/ fa ctus ē oīm reus / vt dixit Iacobꝰ. Et iō oꝑ tet ꝙ om̄ia ꝯiūctim ſeruent̉. ¶ Cuiꝰ generis? Actiui. Quia oportꝫ nos id oꝑe ꝑficere ſi il lud velimus ſeruare. qͥa auditores legis nō iuſtificabunt̉ apud deū ſed factores ¶ Cuiꝰ nūeri? Plural̓. qꝛ ſunt iſta deceꝫ. Credere in deum. Nō inaniter iurare ꝑ ip̄m. Feſta cele brare. Honorare parētes. Nō occides. Nō furaberis. Nō mechaberis. Nō falſuꝫ teſti moniū dabis. Nō adulterabis: Nō cōcupi ſces rem alienā. Uel ſunt iſta duo .ſ. dilectio dei ⁊ ꝓximi. ¶ Cuiꝰ figure? Simplicis. qꝛ ī vnitate puri cordis debet ſeruari .ſ. ī charita te. Plenitudo em̄ legis eſt charitas/ vt dicit Paulꝰ. ¶ Cuiꝰ tꝑis? Pn̄tis. Quia oportꝫ ꝙ in pn̄ti ꝑficiat̉ hoc p̄ceptū .ſ. qͣꝫdiu ſumus in hac vita. ¶ Cuiꝰ ꝑſone? Prime. ſcd̓e ⁊ tercie. qꝛ ego. tu. ille/ oēs tenemur hoc preceptū cu ſtodire. Dixit em̄ dn̄s. Si vis ad vitā ingre Moralizatus di ſerua mandata. ¶ Declaremꝰ iā p̄dicta. O hō tū credis ī deū vnuꝫ/ ⁊ diabolꝰ credit ⁊ ni hil ſibi ꝓdeſt. Si veracit̓ ī eū credis/ eū ado ra. cole. honora. hͦ p̄ceptū frāgꝭ qn̄ volupta ti inſiſtꝭ. Scd̓o n̄ debes inanit̓ ꝑ ip̄ꝫ iurare. hͦ frāgis qn̄ ꝑiuras vel cōſuetudinal̓r iuras. vel qn̄ dubitāter iuras. Iō dn̄s dic̄. Nō iu rabis oīno. ſed ē ē nō nō ſit verbū tuū. Ter cio debes feſta celebrare .ſ. eccl̓iam freq̄ntan do. inſiſtēdo or̄oni. lectōi/ vel oꝑbꝰ miſcd̓ie. Hoc frangis qn̄ ocio ludoꝝ. comeſationū. ebrietatū. colloqͥoꝝ nō ſpūaliuꝫ vacas. Uel qn̄ manual̓r laboras qd̓ oīno neceſſariū nō ē. Quarto honorab̓ parētes eis obediendo. reuerētiā exhibēdo. et ꝓ poſſe ſubueniēdo. hͦ frāgis qn̄ eis maledicꝭ vel ſꝑnis vel moleſta ris et inqͥetarꝭ/ nec ſubuenire ſtudes. Quīto n̄ occides. hͦ frāgꝭ qn̄ iraſcerꝭ ꝓximo tuo ſine cā. vl̓ qn̄ eū derideſ. vl̓ fatuū noīando. vl̓ qn̄ mortē alicuiꝰ deſideras quā ꝑ te īferre nō va les vel times. Sexto nō furaberis. hͦ frāgis qn̄ violēter rapis alicuiꝰ bona. vl̓ occulte vl̓ manifeſte. vt qn̄ detractōe famā ⁊ honorē fu raris. Septimo nō mechaberꝭ .i. nō luxuri aberis aliqͦ mō. qͥ ſi ꝯtinere nō poſſis/ nube. ⁊ tūc licite potes. hͦ frāgis nō ſolū qn̄ actuꝫ. ſꝫ etiā qn̄ aliquā curioſe ⁊ cū ꝯcupiſcētia vi des. ⁊ tūc plꝰ qn̄ v̓ginē vel dicata deſideras. Octauo nō falſū teſtimoniū dices ꝯͣ aliquē Hoc frāgis qn̄ etiā aliqͦs ꝯducis vl̓ hortarꝭ vt falſe teſtent̉. vel qn̄ aliqͦs cauteloſis v̓bis circūuenis vt eos decipias. Nono alterius vxorē nō ꝯcupiſcas. nō adulterabis. hͦ fran gis qn̄ vxorē ꝓpriā deſeris et aliā ducis. vel qn̄ alteriꝰ vxorē ⁊ nō tuā tāgis. vel ſi ī religi on exiſtēs mulieri ꝯiūgerꝭ. vel ſi p̄ſb̓r ſcl̓ar es mulierē tāgēs. vxori tue quā deſpōſaſti .ſ. eccl̓ie iniuriā facis. ſic̄ religioſus lubricꝰ ſue religioni. Decimo rē alienā nō ꝯcupiſces. hͦ frāgis qn̄ ꝯmodū alteriꝰ īpedis pro tuo au gēdo. Uel ſi abducis alteri ſeruū ſuū vel an cillā vel filia. vel alteriꝰ officiū. dignitatē. p̄ bendā ⁊ hmōi deſideras. Non em̄ nocere de bes proximo tuo ſꝫ prodeſſe. ꝓpterea proxi mo charitatē impēde .i. ſeptē oꝑa miſcd̓ie. ei ſubueniēdo ī fame. ſiti. nuditate ⁊ frigidita te. infirmitate. carcere ⁊ tribulatione. X Uid eſt aduer qͥ biuꝫ? qd̓ verbo additur/ ⁊ ſignifi catū eiꝰ ꝑficit. Si gͦ v̓bū ē cogni tio p̄cepti diuini/ vt iā dictū ē. Aduerbiū eſt exhibitio oꝑis. Sed adhuc alio mō qͣꝫ iam ſupͣ dictū eſt/ vt patebit inferiꝰ. ¶ Aduerbio qͦt accidūt? Tria .ſ. ꝯꝑatio. ſignificatio et fi gura .i. habitudo. ſil̓itudo ⁊ diſtinctio. ¶ De claremꝰ iā iſta tria. Qui p̄cepta dei vult ꝑfice re/ dꝫ etiā ſeruare habitudinē .i. modū in fa cto ſuo. vt ſi elemoſynā vult facere. dꝫ ꝯſide rare/ qn̄. vbi. quibꝰ. qͣliter. qͥd. qͣꝫtū ⁊ ordīate Hec ſūt aduerbia loci. qͣlitatis ⁊ ordīs. Si gnificatio. vides duos pauꝑes. vnū in luto iacentē. alteꝝ hoſtiatim mēdicātē. da elemo ſynā pͥmo ⁊ alteꝝ dimittas ſi ambobꝰ nō va les. Si vis orare/ ora pͥmo qd̓ orare debeſ. ⁊ horas canonicas ſi vouiſti pͥus ꝑſolue. po ſtea lege et ora. Si nō vouiſti. lege pͥmo Pr̄ nr̄ qd̓ deꝰ inſtituit legenduꝫ. ⁊ poſtea qd̓ tibi placet legere poteris Si vis ieiunare. pͥmo ſerua ieiunia ab eccl̓ia ordinata. et ſi plus fa cere velis/ poſtea facere poteris. Sic ergo ī om̄ibꝰ attēde circūſpectionē vt aduerbiū de bite ponas iuxta ſuū verbū. Si em̄ in veſꝑ tino tꝑe tādiu cōmeſatiōi. potatiōi ſeu alteri inepte voluptati inſiſtas. ꝙ p̄nimio ſopore de mane ſurgere neq̄as ac miſſaꝫ audiendū vel ad aliqd̓ aliud bonū opus exercendū. ſic mutādo noctē ī diē ⁊ ecōtra. ſine dubio n̄ po nis aduerbiū rite iuxta ſuū verbū. Cōꝑatio iſtiꝰ aduerbij ſic ē faciēda. Diuiteſ plꝰ qͣꝫ pau peres inde licētiꝰ ⁊ largiꝰ elemoſynā dent qͣꝫ tū ditiores ſint. Sic ī ill̓ ꝯꝑatio fiēda ē. qui ſcīa pollent vel ptāte vel dignitate. vt qͥlibet ẜm id qd̓ p̄t faciat. alij plꝰ alij minꝰ Aliꝰ pōt dare auꝝ. aliꝰ aquā frigidā. aliꝰ v̓bū ꝯſolati onis. aliꝰ ſubuētionē mīſtrādo. aliꝰ ī docen do. alius ē fortis. ⁊ oīa ſeruare pōt. aliꝰ infir mus et miſcd̓ia īdiget vt ſibi fiat diſpēſatio. aliꝰ ſic charitate feruet ꝙ parū reputat qͥcqͥd patit̉. aliꝰ tā infirmꝰ ꝙ cito cadit peccādo ⁊ ci to r̄ſurgit penitēdo Figura huiꝰ aduerbij ē. habēda ſit diſtīctio. Sūt aliqͥ ſimplices. ali qui ꝯpoſiti. Itē ſimplices ſūt qͥ ī ſolitudine manēt ſeꝑati ab om̄i hoīm ꝯuerſatiōe. ſicut Anthoniꝰ. ioh̓es baptiſta. bn̄dictꝰ. ⁊ multi qͦndaꝫ heremite fuerūt. Cōpoſiti ſūt ī multi plici drn̄a. Quidā ſunt pure ſcl̓ares. alij reli gioſi. alij p̄dicatores et qͦt qͦt ſumꝰ licet diuer ſi. tn̄ ad laudē dei oēs creati ſumus. ſicut di uerſaꝝ imaginū picture ornāt thalamū. hec de aduerbio dicta ſufficiant. Uid eſt partici piuꝫ? Rn̄ſio. ꝙ ē cognitio homīs ẜm naturā ⁊ ẜm deū. videlicet vt cognoſcat qͥlibet hō qͥd ſit ꝑ ſe. ⁊ qͣlit̓ eē debe 2 DD 2 Donatus at ẜm deū. ¶ Participio qͦt accidūt? Sex .ſ. genꝰ. caſus. tp̄s. ſignificatio. numerꝰ ⁊ figu ra ¶ Cuiꝰ generꝭ ē hō ꝑticipiū? Cōis triūqꝫ. ab Adā ⁊ eua generati ſumꝰ. qͥ duo trinitati attribuunt̉ .i. deo qͥ ē trinꝰ ī ꝑſonis. Sꝫ adā immediate ſicut ait Lucas. Enoch fuit fili us ſem. ⁊ ſem fuit filiꝰ ade. ⁊ adā fuit filiꝰ dei Eua v̓o mediate. qꝛ de coſta Ade facta erat ¶ Cuiꝰ caſus? Peccati inobediētie Ecce qͥd ſumus ẜm nos. a pctōribꝰ ꝓceſſimus ⁊ pctō res ſumꝰ. hec ſunt genera et caſus. hec duo ſumit ꝑticipiū a nomīe. ¶ Cuiꝰ tꝑis? Pn̄tis Quia in pn̄ti tꝑe pnīa agēda ē. ⁊ laborādū ē pro futuro p̄mio. ¶ Cuiꝰ ſignificatōis? Pri mo actiue .ſ. faciēdo bona oꝑa. Scd̓o paſſi ue patiēter ſufferēdo mala. Tercio neutral̓. ſcꝫ coercēdo ꝓprias v̓tutes ⁊ cogitatōnes. Quarto deponētalis ſcꝫ abijciēdo oīa vicia mortalia. Quinto cōis .ſ. cuſtodiēdo p̄cepta dei ⁊ ordinatōes ſancte eccl̓ie. hec duo .ſ. tꝑa ⁊ ſignificatōes ſumit hoc ꝑticipiū ī ꝟ̓bo. vi de gͦ qͣles eſſe ẜm deū debeamꝰ ¶ Cuiꝰ nume ri? Plural̓. videlicet vt ī hac eccl̓ia militante poſſimꝰ ꝯputari cū iuſtis. et ī eccl̓ia triūphā ti cū angel̓. ¶ Cuiꝰ figure? Primo ſimplicis vt nō diſſociemur a fide hic male viuēdo. et nō diuidamur a ſaluādis ſuꝑnis ī iudican do. Scd̓o ꝯpoſite erat. ⁊ ideo hoc ꝑticipiuꝫ capit duo .ſ. numeꝝ ⁊ figurā a noīe ⁊ verbo. ¶ Diſcurramꝰ iā dicta. Nā planū ē ꝙ a pctō ribꝰ deſcēdimꝰ ⁊ generati ſumus. ⁊ quotidie peccādo cadimꝰ. Que ē pulcritudo nr̄a ſeu puritas/ qua deo placeamus tanqͣꝫ ſpōſa vi ro ſuo? Que etiaꝫ fortitudo nr̄a/ qͣ diabolice ſuggeſtioni reſiſtere poſſimus/ ſi nec carnis illecebris reluctari ſciamꝰ? Si etiā terra ſu mꝰ ⁊ ī t̓rā reuerti neceſſe ſit. q̄ ē nobilitas ſeu celſitudo noſtra ſiue ptās qͣꝫ ī nobiſmētiſis vane ꝯfidētes aīaꝝ nr̄aꝝ ſaluti ꝓuideamꝰ: Et ſi breuis ē vita pn̄s ⁊ hora incerta/ que ē iſta fatuitas cordis noſtri / ꝙ tantū ſollicita mur ꝓ acqͥſitione diuitiaꝝ. facultatū. digni tatū ⁊ hmōi. q̄ oīa in momēto a nobis rece dūt ⁊ nunqͣꝫ redeunt? Dicit em̄ Iob ī ꝑſona cuiuſlibet hoīs. Cōꝑatꝰ ſum luto/ et aſſil̓a ſum fauille et cineri. qꝛ qͥd aliud ſumꝰ qͣꝫ ple ni putredine vicioꝝ? Sicut cito inflāmātes ⁊ ꝓuocātes alios ad iracūdiā/ vl̓ eis damnū vel ſcandalū inferētes ſicut fauille cito vani tatibꝰ inſiſtētes ⁊ cito ꝓuocati ad irā. ſeu ac cēſi auaricia. ſicut cinis qͥ leuis. ſiccus ⁊ par uus/ ⁊ ab igne ꝯſumpto derelictꝰ. qꝛ ⁊ leues ſumus. ſicci et vani ex defectu humoꝝ diuīe gratie. ꝑui ex puſillanimitate. ⁊ ab igne con cupiſcētiaꝝ carnaliū ꝯſūpti/ tanqͣꝫ pctōres ad cor redeamꝰ. ꝯſiderātes ꝙ ꝑticipiū ē eiuſ dē generis ſignificatōis cuiꝰ ē verbū. ita eti ſimus ꝯformes volūtati dei cuꝫ ſimus facti ad imaginē dei. qꝛ vituꝑio dignus ē/ qui re c̓ta docet ⁊ male viuit Ita ⁊ nos multo forti us vituꝑandi ſumꝰ / ſi imagine dei depicti ſi miles ei dicimur. ⁊ tamen ꝑ enormē vitā ab eo diſcrepamꝰ. Demus gͦ honorē figulo no ſtro voluntatē eiꝰ ꝑficiēdo. Uid eſt coniūctio? Rn̄ſio. ꝙ ē futuri iudicij cō ſideratio vel cognitio. ¶ Coniun ctioni qͦt accidūt? Tria .ſ. Ptās. figura et or do ¶ Cuiꝰ ptātis? Diuine. Quia deus faciet iudiciū et pͥmo copulabit .i. ꝑ angelicā tubā oēs ad iudiciū ꝯgregabit. Scd̓o diſiūget .i. bonos a malis ſegregabit. Tercio explebit. id ē numeꝝ electoꝝ ꝑficiet. ⁊ ī ciuitatē illaꝫ q̄ ꝑ luciferi ⁊ ſocioꝝ eiꝰ caſum rupta ē recuꝑa bit. Quarto cauſabit̉ .i. cauſabit reprobos dicēs. Itē maledicti ī ignē eternū. Quia eſu riui ⁊ nō dediſtis mihi māducare. Sitiui et nō dediſtis mihi bibere. Nudꝰ erā/ ⁊ nō coo peruiſtis me. Et rationē iuſtā dabit̉ ꝓ electꝭ dicēs. Uenite bn̄dicti patris mei ꝑcipite re gnū qd̓ vobis paratū ē ab origīe mūdi. Eſu riui. ſitiui. hoſpes erā. infirmꝰ et nudus erā. ⁊ cibaſtis. potaſtis. collegiſtis. viſitaſtꝭ ⁊ co operuiſtis me. Itē ſunt qͥnqꝫ ſpēs huiꝰ ptātꝭ ¶ Cuiꝰ figure? Primo ſimplicis qͦ ad imꝑfe ctiones. Scd̓o ꝯpoſite qͦ ad ꝑfectōes. quia oēs ſtabimus an̄ tribunal xp̄i. ſiue ſimpliceſ id ē qͥ ī bona ſimplicitate vixerūt. ſiue q̄ ī ma la ſimplicitate viuētes ſeipſos ꝑdiderūt. licꝫ forte alijs nō nocuerūt. Cōpoſiti ſiue bn̄ vi uētes .ſ. bn̄ docēdo ſe ⁊ alios ꝓmouerunt. ſi ue qͥ ꝑ malā vitā ⁊ malas inſtigatōes ſe ⁊ ali os corruperūt. Cuiꝰ ordinis? Primo p̄poſi tiui. Scd̓o ſubiūctiui. Quia pͥmo ſaluādi iudicabunt̉ ſicut ſcriptū eſt. ꝙ poſt pruden tes v̓gines venerūt fatue. ⁊ poſt illos qͥ a de xtris erāt/ venit iudex ad ſiniſtros. ¶ Ponde remus dilectiſſimi huiꝰ regis ptāteꝫ. ad cuiꝰ iuſſiōꝫ oēs huiꝰ terre habitatores. reges. du ces ⁊ comites cuiuſcūqꝫ dignitatis hic repu tant̉/ ī illo extremo die cū vilibꝰ ꝑſonis eqͣli ter viles reputabunt̉. et qui iā magna pala cia edificāt. ibi bn̄ ſpelū cā ꝑuā reꝑire vellēt. ī qua a facie dn̄i fugiētes tunc latere poſſent. Si em iuxta ſcpͥturas/ iuſtus vix ſaluabit̉. Moralizatus C. quis nō timebit? Si oꝑa .i. cogitatiōes deꝰ diſcutiet/ qͥd faciemꝰ qͥ oꝑa nō habemꝰ? S in illa voce. Ego ſum/ oēs qͥ ad capiēdū euꝫ venerāt tꝑe paſſionis ad terrā ſūt ꝓſtrati/ qͥd pōt facere tonitruū horribile. quaſi gladius bis acutus tonabit ⁊ ſcindet iudicaturꝰ? C qͣꝫ timere pōt quiſqͣꝫ a rege tꝑali vocatꝰ vt ra tionē iudicij ponat cū eo. īmo licet ī nullo ſe forifeciſſe regi ſentiret. tamē adhuc ſub rati one iudicij corā eo trepidaret. quāto magis ergo nos ſollicitari oportet qui certi ſumus ſummi iudicis pn̄tatione ī illo tremēdo ex amine/ vbi ⁊ angeli ꝯtremiſcūt? Sed etiam Paulus qͥ tanta pro xp̄o vicit certamina qͥe tis/ tāte v̓tutis erat ꝙ cū libera ꝯſciētia dice bat. Nihil mihi conſcius ſum. Quid ē ꝙ tā falſa ſecuritate noſipſos firmamus qͥ in mil le defectibus torpemꝰ; Quis em̄ gloriatur munduꝫ ſe habere cor īmo nullus ſcire pōt an odio vel amore dignꝰ ſit? Habeamus er go p̄ oculis cordis noſtri illud horribile qd̓ āgelica tuba clamabit. Surgite mortui ve nite ad iudiciū. ⁊ qͥd tūc reſpondebimꝰ iudi ci iam p̄cogitemus. Uid eſt prepo ⁊ ſitio? Rn̄ſio. ꝙ eſt ꝯſideratio leti cie electoꝝ. qꝛ (vt iā dictū ē) illi p̄ ponunt̉ damnādis. ¶ Prepoſitiōi quot acci dūt? Unn̄ tm̄ .ſ. caſus. Nō caſus peccati/ ſꝫ caſus humilitatis. Et ideo duplex erit ī eis caſus. Primꝰ accuſatiuꝰ quo accuſabūt pa triā huiꝰ ſeculi totius neqͥtie/ ſicut ſcriptu ē. Totus mūdus ī maligno poſitus ē. ⁊ de hͦ humiliabūt ſe corā deo gr̄as agēdo qͥ a neqͥ tia huiꝰ ſeculi puri erūt ſeruati/ qͣꝫdiu hic cō uerſati fuerūt. Secūdus caſus eſt ablatiuꝰ quo ꝯgratulabunt̉ illi d̓ illa hora qua abla ti fuerūt ab hoc ſeculo nequā. ⁊ introducti ī illā ſuꝑnā patriā. ⁊ ꝑ hoc humiliabūt ſe corā deo regratiādo/ ꝙ eos traxit de labore ad re quiē. de periculo ad ſecuritatē. de tribulatōe ad pacē. de triſticia ad gaudiū. Si ergo ꝯſi derare ⁊ pēſare velimus illiꝰ ſuꝑne felicitatis quāta ſint gaudia. pͥmo recogitemus huiꝰ ſe culi mala. ⁊ ꝑ ꝯtrariū quāta ſuꝑius ſint bo na. Et pͥncipaliter hic tria abūdāt. vicia. tri bulatōes ⁊ indigētia. In illa aūt ſuꝑna ciui tate abundāt/ pax. puritas ⁊ ſanctitas. Qui ꝟo mēte hec bn̄ reuolueret/ ſtatim ꝑpendere poſſet qͣꝫ felix ē qui toto mortꝭ deſiderio ad illa ſuꝑna anhelaret. ⁊ qͣꝫ vilis etiā qui ſoluꝫ ea que huiꝰ ſeculi ſunt querit. O quot vicijs carnalis putreſcit. quot tribulatōibꝰ quatit̉. quot etiā ſubuētionibꝰ eget? Qui aūt celeſti potit̉ gratia ſiue gl̓ia/ dei maieſtatē. bonita tē ⁊ gloriā inceſſanter ꝯtemplat̉. qꝛ vbi ea ē/ ſpūs ī nullo pōt impediri. om̄i pace gaudet. ipſa regē pacificū ſecū habet ꝯſortē totiꝰ glo rie ⁊ ꝯcordie. ⁊ om̄i deſiderio ſatiat̉ / ſicut ait ꝓpheta. Satiabor cū apparuerit gl̓ia tua. Cōſideremus etiā qͣꝫ iocundū eſt in aula re gis exiſtere/ vbi rex ſedet coronatus et indu tus veſte regia. om̄i forma ſpecioſus. ⁊ mul tis militibꝰ circūdatus ei reuerentiā dignaꝫ exhibentibꝰ. Aula etiā veſtibꝰ varijs ac p̄cio ſis picturis ornata. Ubi etiaꝫ om̄ia genera muſice adeſſent. fercula delicata et ſuꝑflua. Uina qͦꝫ et alia pocula redolētia haberent̉. quicqͥd etiā ad iocunditatē locoruꝫ valeret/ ibi appareret Poſtremo ſi ibidē om̄es ſpeci oſitate ſumma ⁊ pacis ꝯcordia ⁊ immēſa le ticia gaudēt expulſo om̄i ꝑiculo. timore. cu ra vl̓ modeſtia. Quid queſo hmōi ſolatio eſ ſet deſiderabiliꝰ/ maxime ſi hoc ꝑpetue poſ ſet durare abſqꝫ faſtidio? ſic ſine dubio illa ſuperna celeſtis curia incomꝑabiliter omni aula p̄ſentis ſeculi ē ſpecioſior. vbi rex paci ficus .ſ. xp̄us/ ſedet coronatus diademate qͦ coronauit eū pater ſuus ſpecioſum forma p̄ filijs hominū ad dexterā ſuā. vbi circūſtant nouē ordines angeloꝝ cū ſumma diligentia ⁊ reuerētia / ac mutua cōcordia deū laudāteſ ⁊ dicētes. Salꝰ deo noſtro qͥ ſedet ſuꝑ thro nū ⁊ agnū. ibi iſta aula eſt ſtellis candentibꝰ ornata om̄i pictura clarioribꝰ. ibi anime ſan ctorū in pace ⁊ ſecuritate maxime ꝑpetua. et iocūditate gratulant̉. Et qͥd p̄ſumo ꝑ ꝯꝑati onē tantā gloriā ſuꝑne patrie denudare. cuꝫ ſcpͥtura dicat ꝙ ibi ſunt q̄ oculus nō vidit/ nec auris audiuit. neqꝫ ī cor homīs aſcēdit. que p̄parauit deus diligentibꝰ ſe. Sileat lingua ⁊ pēſet mēs nr̄a/ ꝙ ineſtimabilis ē il la felicitas/ vbi totuꝫ habet̉ quod deſiderat̉. frui ſolū deo filio gl̓ioſo ⁊ videre regē glorie in decore ſuo ſola ſatietas animaꝝ. Uid eſt interie ꝯͣ ctio? Rn̄ſio. ꝙ eſt triſticie damna c torū conſideratio. qꝛ ſicut interie ctio grāmaticalis ſignat mentis affectum voce incognita / ita interiectio illa ſpūalis ſi gnat homīs interioris motū ex paſſione do loroſa. Interiectiōi quot accidūt? Unū. ſcꝫ Significatio tm̄. Significabit̉ em̄ manife no letiſte intolerantia pene gehēnalis. Pri DD 3 Epithaphiū Iohannis Gerſon cia demonū ſuꝑ tormētis animarū. Secū do dolor animaꝝ damnataꝝ. Tercio admi ratio iniuſtoꝝ angelorū maloꝝ dicentiū ad ſeipſos. O quāta erat cecitas noſtra q̄ tenēs nos in ſeculo/ ſtultū nobis viſum fuit cū pre latis. p̄dicatoribꝰ/ ⁊ ceteris bonis homībus fugere voluptates carnis ⁊ oblectam̄ta mū di/ ne in hunc locū intraremus. et ecce nunc merito iſta patimur. qꝛ eos audire contēpſi mus. Quarto metus .i. timor. qꝛ anīe dam nandorū maximo timore formidabūt/ cum hoſtes infernales eas vexabūt igne inextin guibili. verbis acerrimis. oculis ardentibꝰ. vultū tumido. ſpecie nigerrima. De hac pe na dicit̉ in euangelio/ ꝙ ibi erit fletus ⁊ ſtri dor dentiū .i. ibi abundant dolores ⁊ acerri ma pena. quia nullus flere ſolet niſi nimi triſticia grauatus. De hac etiaꝫ pena dicit. Eſaias. Uermis eorum nō moriet̉. et ignis eorū nō extinguet̉. qꝛ vermis ꝯſcientię nūqͣꝫ ſedat̉ quin ſemꝑ remorſuꝫ ꝯſciētie patiat̉. ex quo iudiciū dei ꝯmendabūt/ ⁊ ſeipſos conti nue accuſantes indignatōe ⁊ ira torpebunt. Ignis etiā pena nūqͣꝫ extinguet̉. ſil̓r vermis eorū nunqͣꝫ moriet̉. deſpectio eorū ſꝑ rema nebit. ⁊ ignis ꝯſcientiarū quē hic accēderāt ibi ꝑficiet̉. Et de hoc pſalmiſta ait. Ignis et ſulphur ⁊ ſpūs procellarū ꝑs calicis eoꝝ. id eſt ꝙ pars tormentoꝝ gehenne erit ardor ig nis. fetor ſulphuris. ⁊ tēpeſtas maligni ſpi ritus. Et vt clarius iſta pena declaret̉/ ſuma nius exemplū ꝑ ſimile. Faber ferrarius ſo let eſſe niger facie. habet caminū obſcurū. in quo ponit ferrū vt incaleſcat. poſtmodū ꝑ ſe ⁊ ſuos coadiutores cū malleis ꝑcutit ad nu tum ſuū. Ecce faber iſte eſt diabolus qui ni gerrimus ē Caminus obſcurus ē infernus omni claritate priuatus. Ignis eſt pena flā me ardentis. Carbones appoſiti ſignāt/ ꝙ pena iſta nunqͣꝫ vel paꝝ laxat̉. ſed magis in cenſa efficit̉. Ferruꝫ eſt ipſa anīa damnata q̄ ibi vel iſti igni exponit̉ ꝑpetuo comburēda. hāc verbis acerrimis exprobrare demones nō ceſſant. Dilectiſſimi ergo nos ſciētes iaꝫ iſta. qͣꝫdiu hunc mundū poſſidemus/ ſtatuꝫ penitētie ducamus/ ne diabolus poſtmodū ſuꝑ nos gaudeat. ſed potius ſanctorū ange lorum gaudiū ſuppleamus. qui gaudēt ſu per vno peccatore penitentiā agēte. Cogite mus quomō redempti ſumus ſanguīe chri ſti. ⁊ nullo modo fruſtret̉ tantū bn̄ficiū ī no bis. ne ſicut ſtercora de ventre purgādo exe ant. ⁊ ſicut quiſquilie a lignis abſciſe ī igne proijcinnt̉. ita nos poſt hanc vitā tanqͣꝫ ſter cora de medio eccleſie tollamur. tanqͣꝫ palee et quiſquilię in ignem gehenne proijciamur Ibi ergo noſtra fixa ſint corda vbi vera ſūt gaudia. ¶ Finit Donatus moralizatus egregij do ctoris magiſtri. Iohannis de Gerſon Can cellarij pariſienſis. Carme de vita ſoli taria/ vide ſupͣ inter carmina ſuꝑ Magnifi cat. xcvi. D. qd̓ ſic incipit. Diſꝑſit dn̄s vana de ſede ſuperbos. Et finit circa lr̄am F. ſic. Sola vacat ſoli ſed ſocialis ouat. Eprthaphiū magi ſtri Iohannis de Gerſon. Uocat ad plāctū/ ſtudiū te pariſiēſe Et celebrē gēitū funere plaga recēs Qui tibi nūc rapit̉ p̄clarus morte Iohānes Cancellarius in te fuit officio Intra tuos natos nō huic ſimileꝫ meruere Cernere/ vel quēqͣꝫ ſecula noſtra parem Nullus pāgerico mēdaci me putet iſta Latius vt creſcat ſcribere/ fama viri Huius (teſte deo) virtus ſuꝑauerat om̄e Hic calamus laudis qd̓ ſibi ferre valet Primitias eui xp̄o dans indole pura Iacta ſenex legit ſemina meſſe graui Ocia deuitans puerilia/ tunc puer ipſe Grandis honeſtatis prodidit indicia Carnis ſorde carens. etatis iter iuuenilis Trāſijt hinc lubricū. quo fere quiſqꝫ ruit Om̄e ſeq̄ns tp̄s/ dedit alme theologie Cuius profeſſor claruit eximius Cepit em̄ rectū facere/ poſt recta docere Ut melius voci conſona vita foret Tinnula vox eius/ geſtu comitata venuſto Uera ſuadebat/ celica verba docens At quotiens dura ceruix flecti reproborum Debuit inſonuit aſperiore tono Rhetor ⁊ orator miro ſermone diſerto Dicta coaptauit moribus in varijs Doctrina quātꝰ fuerit/ quātū arte ꝓfundus Edita que fecit plurima ſcripta docent Scripſit ad omne genꝰ mulieꝝ ſiue virorū Ad xp̄m via ſit quo breuiore modo Multos p̄terea tractatus/ opuſcula grata Condidit hec morum ſunt decꝰ et ſpeculū. Sermo tenax veri/ ferro penetrantior oī Semꝑ amicus ei fluxit ab ore ſuo redicat hūc ꝯſtās ſecurus ⁊ abſqꝫ timore Que ſibi cauſa dedit aſpera multa pati Epiſtola frīs gerſon ordīs celeſtinoꝝ C. Propter eū natale ſolū linquēs peregrinus Oris ſe externis tradidit atqꝫ locis Un̄ a re ſumpſit gerſon cognomē honeſtū. Quod ſi tranſfert̉ aduena ſignificat Talia pͥncipia meritoꝝ totqꝫ triūphos Quis finis claudet meta ve qualis erit Heu mors ſeua nimis ſubijt q̄ florida cun Contriuit vaſtās ac cito ꝯminuit (cta Tot bona furat̉ vna qua proximat hora Filum ſuccidens impia parca ferox Sꝫ qͥd ago dū te mors crudelē vocitaui. Illi cū potius grandia dona pares Egit em̄ moriens xp̄s/ ꝙ porta quietis Perpetis / atqꝫ fores luminis introitus Hinc ipſi refero grates ꝙ deſpoliauit. Occiſuſqꝫ tuā ꝑniciem perimit Quo fuerit natꝰ anno vel obit/ retinere In promptu ſi vis/ calculus iſte dabit Annos mille cape xp̄i centū quater adde Uicenū nonum tu ſimul accipito Iulius orbe ſuo lucē voluit duodenā Curaꝝ requies/ que ſibi grata fuit Iam ſexagenis terris cū liber abiret Et ſextus ferme fluxerat annus ei Hūc cāpanꝰ ager gallꝰ dat pariſioꝝ Erudijt tellus/ emula turba fuga Aſt hūc dū fugeret/ fouet germania felix Fit ſibi Lugdunū/ poſterior requies Qd̓ viuū recipit defuncti ſic tenet oſſa Imp̄cor vt redeat ſpūs ad dn̄m. Aliud Fortis in eccleſia bellator maxime gerſon Armatus gladio cingis ouile dei Uiuūt ſcripta tua qͣꝫuis ſint oſſa ſepulta Om̄ibus exemplar ſe dāt imitabile doctis Epithaphiū ſcriptū in circumferentia ſepulcri in Lugduno ī ec cleſia ſancti Pauli/ ⁊ in tabula muro appen ſa iuxta arma ſua. Magnū ꝑua tenet v̓tutibꝰ vrna Iohannē Precelſum meritis gerſon cognomīe dictū Pariſius ſacre profeſſor theologie Claruit eccleſie qui cancellarius anno Milleno dn̄i centū quater/ atqꝫ vigeno Nono/ luce petit ſuperos iulij duodena Epiſtola fratris Io hānis de gerſon ordīs celeſtinoꝝ directa fra tri Anſelmo eiuſdē ordīs ſuꝑ opuſculis Io hānis cancellarij pariſienſis. Oſtulaſti ſepiꝰ amātiſſime mi frate in xp̄o/ vt ea tibi cōicarē opuſcula q̄ a germano meo dn̄o pariſien̄. cācellario cō pilata cognoſcimus aſſerēs te feruētiſſimo amoris deſiderio illoꝝ ſtudiū incūbere. Pa reo libēs petitioni tue. tum qꝛ nil tibi dene gare queo. tuꝫ quia mira complacētia ſicuti creberrime ſum exꝑtꝰ/ eadē amplecterꝭ adeo vt tanta īportunitate denſiſſimaꝝ occupati onū quibꝰ artaris/ non potueris abduci/ qͥn plurima ex his ꝓpria manu trāſcripſeris/ et auide ruminādo vētri memorie tenaciter cō mendaueris. Crudele gͦ mi frater exiſtimarē ſi doctrinā hanc ſaluberrimā ſimilagineum panē/ quē in diuerſis tractatulis/ veluti qui buſdā cōphinis aut ſportellis reconditū lar giter habeo eſurienti tibi ⁊ tā auide poſtulā ti nō ꝯmunicarem. Proinde nōne ſacrilegij ꝯuincerer/ ſi hunc doctrine theſauꝝ quē mi hi indigniſſimo eius fratri ꝓ mea eruditiōe grādi zelo ꝯmēdauit/ humo defoſſum et ab ſconditū retinerē. Scīa em̄ inuiſa ⁊ theſau rus abſcōditꝰ q̄ vtilitas ī vtriſqꝫ? Qua īſuꝑ rōne lucernā accēſaꝫ abſcōderē ſub modio q̄ ponēda potiꝰ erat ſupͣ candelabꝝ / vt luceret om̄ibꝰ qͥ ī domo ſūt. Nōne etiā ſaluator no ſter admonuit. Sic luceāt oꝑa vr̄a bona co rā hoībꝰ/ vt gl̓ificēt patrē veſtꝝ qui in cel̓ eſt Addo ꝙ ſic̄ mihi crebriꝰ abſqꝫ vlla palpātiſ adulatōis nota teſtatꝰ ē/ et alij qͣꝫ plurimi vix aliqͥd ſtudendo reꝑis qd̓ amplius ẜm ſubie ctā materiā tuū delectet animū illuminet ꝓ ficiatqꝫ hoc idē certiſſime ꝯfirmarē ī memet agi/ ſi nō ꝯtinuo fraternalis amor ſuſpectū reddere teſtimoniū diceret̉. Quid gͦ? nōne p̄ ferre volumꝰ hunc nouiſſimū vel ſui ſil̓es an tiqͥſſimis et ſctīſſimis diuīe ſcpͥture doctori bus qͥ abyſſal̓ ſapiētie ⁊ ſciētie fontes ſcatu riētes/ ⁊ ī maximos fluuios excreſcentes ec cleſiā vniuerſā irrigarūt. ⁊ qͥ ſalubriꝰ vbis do cuerūt/ vite ꝯfirmauerūt exēplo miracul̓ cre berrimis choruſcātes. Quoꝝ eqͥdē ī elucida tione diuine legis tātus fuit labor/ vt incre dibili ſtudio pene plures ediderīt libros qͣꝫ exiguitas ingen̄ij ſeq̄ntiū vel legere vel app̄ hēdere potuerit. Patuit hͦ in Augꝭ. ī Amb̓. ī Orige. cuiꝰ tot milia voluminū Hiero. ſe le giſſe teſtat̉ Abſit hͦ abſit vt hos relinquamꝰ hoꝝ obliuiſcamur / vt nouis adueniētibꝰ ve teres doctores ꝓijciamꝰ/ eos potiꝰ immēſis honoribꝰ attollimꝰ/ nouis p̄ferimꝰ. Nā ipſi ꝓculdubio ſunt qͥ laborauerūt. ⁊ hi nouiſſi mi ī labores eoꝝ introierūt. illi dentiū robo re maſticauerūt qd̓ in meatus fauciū leniter hi trāſglutiūt. illi acumīe naturalis ingenij OP 4 D 4 Epiſtola fratris Iohannis ⁊ tota mentis anniſu cū gratia dei radiante veritates altiſſimas ⁊ abſconditas valde ꝑ ſcrutātes/ a crimine oretenꝰ eructauerūt/ ve luti ſi quis ex abyſſo terre ꝓfūdiſſima ſuffoſ ſis ⁊ egeſtis ingenti conamine ruderibꝰ pre cioſiſſima auri vl̓ argenti pondera ſuſtollat Hi aūt ſua queuis opuſcula nō aliūde qͣꝫ ex illoꝝ ſentētijs ſapienter ꝯtexētes. qꝛ forte cla rius ſeu politius locuti ſunt/ nō aliud egiſſe vident̉ hoꝝ plurimi/ qͣꝫ ſi qͥs rudē ⁊ informē ſeu ſcabrā metalli maſſam/ nouiter e minera productā in ſplendentē ⁊ gratiorē diuerſo li mature genere formaꝫ artificialiter educat. Nemo ergo nouiſſimoꝝ p̄ſumat ſe pͥoribus comꝑare. nemo illos vetuſtate ſua ꝯtēnere. Quemadmodū ab hac temeritate longe eſſe nō dubito frater vnanimis germanū noſtꝫ quē loquimur/ ſicut ⁊ dicta et facta eiꝰ om̄ia teſtimoniū ꝑhibēt. Qui licet īter ceteros hu ius infeliciſſimi nr̄i tꝑis (pace oīm dixerim) veluti vas electiſſimū repletꝰ eēt ſpū ſapiētie ⁊ intellectꝰ/ ⁊ ob hoc a me meiſqꝫ ſil̓ibꝰ ſepiꝰ interpellatꝰ fuerit/ vt ẜm talentū ſibi creditū de ſcpͥturis ſanctis ad informatiōꝫ moꝝ no bis aliqua ſaltem ſuo mō diſſerere vellet/ vix tandē ad hoc adduci potuit/ vt extra ea q̄ vl̓ ex iniūcto cācellariatus officio/ vel rōe ſcho laſtici exercitij ꝯpilare coactus ē pauca opu ſcula inferius annectata ſub noīe ꝓprio vo luerit ꝯſcribere. Naꝫ mox vt inde ſibi ſermo fiebat/ aut velut obſurdeſcebat/ aut ī aliud ci tiꝰ rē ducebat. aut duris ſentētijs nos incre pitās dicebat. Neſcitis qͥd petatis/ quāta qͣ lia ve ſuꝑpetūt ad manū ꝓ deuotiōis exerci tio inſignia probatiſſimaqꝫ ſanctoꝝ doctor volumina/ q̄ oēm vite ꝑfectionē ſalubriter et ſufficiētiſſime ꝑdocēt nec intēdimꝰ. Ecce in ꝓmptu ſunt Aug. ſuꝑ pſalteriū. Grego. ſuꝑ Iob. Caſſianus ī collatōibꝰ ⁊ inſtitutōnibꝰ patꝝ. Bern̄. ſuꝑ Cātica. Richardꝰ d̓. xij. p triarchis et de archa myſtica. Bern̄. iteꝝ ad fratres de monte dei. Hugo de orōne. Anſ elmus in meditationibꝰ. Aug. iteꝝ in ꝯfeſſi onibꝰ ⁊ ſoliloquijs. auctor p̄teres ſumme de v̓tutibꝰ ⁊ vicijs. auctor de ſpū ⁊ anīa ⁊ reliqͥ qͣꝫ plurimi. Quid amplius queritis? qͥd vete ribus nouellos faſtidioſi cumulatis? Faciē di plures libros nō eſt finis. in his immore mī. in his exerceat̉ ſpūs veſter. horū ī ſtudio veſtꝝ deſudet ingeniū nō ī curioſis ⁊ ſuꝑua cuis ſubtilitatē quandaꝫ mentientibꝰ/ q̄ nō implēt animū aut ſatiāt. ſed potiꝰ pruritū ac cendūt auribꝰ/ ⁊ a veritate tandē abducunt. ¶ Talia nobis dicere ſolitꝰ erat ob qd̓ etiaꝫ quaſdā lectōes ꝯͣ ſtudentiū curioſitatē infe rius annotatas diſſeruit. ita ſꝑ modeſtiſſimi fuit ingenij. maioribꝰ cedēs. nō ſua q̄uis pro caciter ingerēs. quēadmoduꝫ de ſimia turpi refert fabula. quā non puduit p̄ ceteris terre beſtijs fetum ꝓpriū veluti pulcriorē an̄ ꝯſpe ctū iouis inferre ¶ Ad hͦ argumētat̉ ꝙ pluri ma ꝑ eū dictata ita neglexit vt niſi pia qͦrun dā cura fuiſſent diligentius recollecta ⁊ trāſ ſcripta neſcio ſi vſqꝫ mō ꝯparerēt Patuit hͦ ī illis pͥmis opuſculis exercitij ſui ſcholaſti ci in ſtudio theologie pariſien̄. d̓ nuptijs ſa piētie/ q̄ miro iocūdoqꝫ artificio (qͣꝫtū ex ali quibꝰ ꝯcipi pōt) ſtudio florēti ꝑegit/ ſumpto themate. Queſiui ſponſaꝫ mihi eā aſſumere/ que tn̄ vel mala vt aiūt cuſtodia/ vel quorū dā auida rapina ꝑdita ſunt oīa. Sic nihil ē in humanis oꝑbus ſtabile. nihil duratiuū. itaqꝫ debemur morti nos noſtraqꝫ ait Ora cius. Sed nec mirandū vt ait Aug. ſi cadu ca cadūt et mortalia moriunt̉. Et qͦt dixiſſe quot ſcpͥſiſſe credēdus eſt apl̓s Paulꝰ celeſti um ꝯſcius ſecretoꝝ/ qͥ ab hirl̓m vſqꝫ illiricū mare totū repleuit euāgelio. et tn̄ ex oībꝰ vix ſuꝑſunt qͣttuordecim epl̓e. Sileo reliquos quoꝝ nō ē nūerꝰ. Defleāt alij ruinas palaci orū/ laq̄atas domos erutas/ depopulatōes ciuitatū abruta caſtra fortiſſima/ mortes ſi vis hoīm/ ego ſumme plāgendā duco iactu raꝫ vel modicā ciuitatis noue hierl̓m/ deꝑdi ta videlicet p̄clariſſimoꝝ viroꝝ ꝯmentoria ꝯtinētia verba vite doctrineqꝫ ſaluberrime/ quibꝰ fides catholica gigni poterat ⁊ nutri ri. qͥbus inſuꝑ roborari velut arx firmiſſima edificata cū ꝓpugnaculis cōtra quelibet ini mici ſeuiētis machinamēta. ⁊ ex talibꝰ viua ciſſimis efficaciſſimiſqꝫ ſentētijs penetrabi lioribus om̄i gladio ancipiti/ ꝯfodi valebat hoſtis ⁊ enecari. qͣpropter nō abſqꝫ illiꝰ ſub dola ꝓcuratiōe hoc aliqn̄ ꝯtigiſſe credēdū ē/ ſicut ecōtrario libroꝝ inutiliū ⁊ curioſoꝝ at qꝫ ꝑnicioſoꝝ multiplicatio. q̄ qͥdē ꝯtra fidei noſtre traditionē tanta ſemꝑ ꝓrupit inuidia vt ꝑ ſe ſuoſqꝫ ſatellites eā funditꝰ de terra. tol lere/ aut ſaltē diuerſaꝝ hereſuꝫ velut zizanio rū ſuꝑſeminatōne ꝯfundere voluerit. ſꝫ o ple ne omī dolo ⁊ neqͥtia/ nequaqͣꝫ ita erit vt exi ſtimaſti/ nūqͣꝫ obturare poteris fontē aque viue ſalientis in vitā eternā / ſi illam interdū turbidā reddideris. Nā licet caduca ſint oīa que ſunt ſub ſole/ vt ait Eccl̓aſtes/ verbū tn̄ dn̄i qd̓ ſuꝑ ſolē ē manet ī eternū/ qd̓ aſſidue Gerſon ordinis celeſtinorum C. ꝑſpicuas atqꝫ ſuauiſſimas emanat aqͣs ſapi entie ſalutaris. quaꝝ impetꝰ letificat ciuita tē dei. ¶ Ꝙ ſi quis interroget. qͥd ꝓdeſt tāta libroꝝ ad libros accumulatio ⁊ nouelloruꝫ ꝯſcpͥtio/ cū iā totus orbis plenꝰ eē videatur? Patet rn̄ſio. pͥmū quidē honeſta occupatio ē. Scpͥtura qͥppe diuina puteꝰ altus ē cuiꝰ nunqͣꝫ deficiūt aque. ⁊ qͦ plus exhauſeris in de ſcaturiendo ꝯtinue largiꝰ tibi refluet. Eſt inſuꝑ velut ager vberrimꝰ a qͦ quantūuis ex trahas eo feratior redibit. Regiones (vt ait effrem) vno tꝑe habēt̓ vindemiā. ſcpͥtura aūt ſacra ſꝑ affluit doctrīa viuificāte. Regio qn̄ metit̉ amittit granū/ ⁊ vinea poſtqͣꝫ vindemi ata fuerit humiliat̉. Scriptura ſacra quoti die metit̉/ et ſpice interp̄tationū nō deficiūt. quotidie vindemiat̉/ et botroꝝ ſpes nō deſi nit. gͦ in hac vinea dn̄i laboranduꝫ ē aſſidue ꝓpoſita ſpe mercedis immēſe Nā qͥ elucidāt me (ait ſapiētia) vitā eternā poſſidebūt. ¶ De mū ponēda ē veritas p̄cipue legis diuine in medio tanqͣꝫ pulcꝝ aliqͥd. Tanqͣꝫ videlicꝫ p̄ fulgidū quoddā lumen bonis amicū ⁊ dele ctabile. malis aūt odioſum ſemꝑ. quo radi ante ſi quid ī domo dei decoꝝ probatūqꝫ ē manifeſtū fiat. ſi quid autem turpe veneno ſumqꝫ/ velut in angulo deliteſcit/ palā fiat et arguat̉. Oīa em̄ a luce manifeſtant̉ ait ſalua tor ¶ Amplius ſicut in hoīm corꝑibus vide re eſt innumeras ⁊ diuerſiſſimas complexio nes aūt ꝯditiones/ ſic in animabus ꝓſpicere eſt. Ecce in corꝑali refectione (vt d̓ ceterꝭ ad p̄ſens ſileā) ꝯueniēs ſumat̉ exemplū. Cerne re ē aliquos quos ruſticos ⁊ agreſtes voca mus/ cibis groſſiſſimis vti ꝯtinue. et in his delicias ꝯputare/ qͥ tamē etatē ꝓuectiſſimaꝫ trahūt. Uidebis alios tanta accuratiōe de licatiora queqꝫ ꝑquirere ⁊ in diuerſa curio ſe ferri/ vt vix inueniat̉ qui deſideriū illoruꝫ vel ſel̓ libitū explere ꝑficereqꝫ valeat. Sunt rurſus alij cūctis oneroſiſſimi/ qͥ veluti mor tifera peſte languētes ad omne qd̓ apponit̉ nauſeāt. ⁊ oīa reprobātes (vt dici aſſolet) ne ſciūt qͥd volūt. At alij temperiē bonaꝫ vbiqꝫ retinētes. ⁊ ſi alternationibus interduꝫ gau deāt. oīa tn̄ appoſita cū gratiarū actōne reci piētes/ de om̄ibus edūt. ⁊ dū eſuriē fugent ⁊ ventrē vt aiūt impleāt qualibꝰ nō curat Si mile aliqͥd reꝑire eſt in alimento ſpūali verbi dei/ qd̓ nō equaliter om̄ibꝰ cōuenit. nec vno mō paſcit oēs ⁊ viuificat. Ea ꝓpter ſummꝰ pr̄familias/ menſam ſacre ſcripture om̄i ge neris dapibus refertiſſimā nobiſ appoſuit. in qua ſic celeſtiū deliciarū copia ſalutarꝭ ex uberat. vt ibi ſit quod ꝑfectus comedat/ ibi qd̓ paruulꝰ ſugat ibi lacteus potus quo te nera adhuc fideliuꝫ nutriat̉ infantia ibi ſoli dus cibus quo robuſtoꝝ ꝑfecta iuuentꝰ ſpi ritualia ſancte v̓tutis accipiat incrementa. ¶ Poſtremo nō ignorant̉ aſtutie diaboli cui mille nocendi artes inſunt. qui in huius eta tis ſenio delirare multos cogit. ⁊ vbi palam ſeuire nō valet/ inſidiat̉ interdū ꝑnicioſius ī abſcondito quaſi leo ī ſpelunca ſua. inde ra ptor attrahit pauperē/ et adeo ī laqueo ſuo humiliat et inuoluit vt vix inueniat̉ quantū uis eruditus ⁊ ingenioſus qui ſciat euolue re. ꝓpterea ſicut nouis morborū generibus nouis remedijs occurrendū eſt. Ita ꝑuerſis adinuentionibꝰ inimici ſalutaribus aſſidue doctrinarū ſtudijs obuiandū ¶ Hac pia cō ſideratōne ꝑmoti ſunt nouiſſime nōnulli in ter quos germanū hūc numero/ quoſdā tra ctatus nouellos cudere. ī quibus materias aliqͣs ab alijs etiā vētitatas/ ꝑticularius vel enucleatiꝰ ꝓ circūſtātiaꝝ varietate dilucida re conati ſūt. Nō em̄ oīa a pͥoribꝰ modis oī bus tradi vl̓ determīari potuerūt ꝓpt̓ īmen ſum chaos circūſtātiaꝝ ꝑticulariū qͣs ml̓ti plicari ſuꝑ nūeꝝ ⁊ diuerſiſſime variari nullꝰ ignorat. Et quēadmodū nō oībus egrꝭ eqͣli ter cōplacet in medicis/ ſicut nec ineſt oībus eqͣlis gr̄a curationū ſꝫ illi p̄cipue ꝓ ſanitate capeſſenda ꝯſulendi ſunt qͥ morboꝝ qualita tes vndecūqꝫ ꝑſcrutātes lōga artis exꝑiētia bn̄ de om̄ibꝰ norūt iudicare Ita apud medi cos ſpūales ꝓportionabil̓r reꝑire eſt/ vt aliqͦ rū etiā nouelloꝝ traditio vel doctrina pleriſ qꝫ placidior/ ſecurior/ ⁊ pro circūſtantiaꝝ qͣ litate accōmodatior inueniat̉. Hinc appa ret cur hac etate noſtra plus qͣꝫ antea verita tes alique clarius ⁊ iocūdius eluceſcunt/ vt verificet̉ Danielis ſnīa/ ꝑtrāſibūt plurimi. ⁊ multiplex erit ſnīa. Dū em̄ ꝯferūt̉ antiquo rū dicta cū ſequētibus. ⁊ applicant̉ īuicē or dine ꝯgruo tūc velut in quodā ſuffuſorio/ ꝑ feruēs ⁊ acutu ingeniū ꝯflat̉ ⁊ erumpit veri tas puriſſima/ eliquāda in cordibus piorū. Nemo ergo paruipēdendo dicat. nihil a mo dernis recipio quoꝝ auc̄tas nō p̄ponderat/ qͥ dictis facta nō cōpenſant/ nec moribꝰ eoꝝ ꝓfeſſioni cōgruis adornant̉/ vel miraculis clarēt/ ſed in pluribus vita ſordet et horrida eſt. Nā licet ꝓchdolor multos lugeat eccl̓ia tales tanqͣꝫ degeneres ⁊ ꝑditōis filios. ſunt nihilominus alij potentes opere ⁊ fermone/ DD 5 Epiſtola fratris quos aliqͥbus donis gratie ſue dotauit deꝰ vt luceāt ī domo dei ſicut ſplēdor firmamen ti / ⁊ ſicut ſtelle in ꝑpetuas eternitates. In qͦ rū numero ⁊ ordine ſi germanū quē loqͥmur deputauero/ nulli iniurioſus ero. Eius tra ditio ⁊ doctrina (fidenter affirmo) luculētiſ ſima atqꝫ ꝓbatiſſima ſemꝑ extitit. nec vllius erroris aſꝑgine fedata/ quā gratiorē ⁊ effica ciorē reddit moꝝ ſemꝑ exꝑta ꝓbitas/ ⁊ hone ſtiſſima vite ꝯuerſatio. Aſſecutus doctrinā ⁊ moribus pijs adornatus bonos iure ca luit. tolerauit malos. veritatē ꝓmouit. erro res ē ꝑſecutus. ⁊ bonū ꝯmune grādi zelo ꝓ ſecutꝰ/ q̄ pacis ſunt reqͥrēs. paceꝫ in pͥncipio ⁊ ī fine ſemꝑ optās. patuit hoc nouiſſime in ſacro ꝯſtantien̄. ꝯcilio. in quo qͥdē tū nomīe Karoli frācorū regis illuſtriſſimi ⁊ vniuerſi tatꝭ pariſien̄. quoꝝ ſolēnis ambaſiator erat. tū noīe ꝓprio totis viribꝰ laborauit. ne idip ſum ꝯciliū (qd̓ ꝓ pacis adeptōe ⁊ hereſuꝫ ex tirpatiōe adunatū erat) ſubdola hoſtis mali cia diſſolutū iri ꝯtingeret ⁊ infructuoſū ab i ret/ fuiſſetqꝫ nouiſſimꝰ error peior priore De hoc extāt egregia ipſius opuſcula/ illic palā ꝯciōata. Poſtremo aduerſus peſtiferas he reſes quantos latratus more fideliſſimi ⁊ vi gilātiſſimi canis ediderit vel hec ſola res in diciū eſt/ ꝙ veritatis tuēde cauſa. domo. pa tria. ciuitate. cognatis. amicis. dignitatibꝰ/ rebuſqꝫ ꝓprijs pͥuatus eſt ⁊ ex illis ꝓpulſus ac innumeris inſidijs expetitꝰ. Propterea refugiū aliquod ad tp̄s ſibi coaptauit ī hac preclara Lugdunēſi ciuitate. in qua iaꝫ fere ꝑ quadrienniū demoratus eſt / vitā quietiſſi mā ducēs ⁊ tā ſolitariā/ vt vnū ex heremicol̓ crederes/ niſi ꝙ deſerti receſſus nōdū petijt/ ſed habitat ī medio populi ſui mirantibus multis et inquirentibꝰ. Quid hic agit taꝫ ſo litarius? Cur ad publicum nō ꝓcedit? Cur nō it ſedatū hoīm iurgia/ que tā acriter vbi qꝫ debachant̉/ vt qͥd ꝑditio hec? Sed quid agit inquiūt? multū aio ꝑ omnē modū. Pri mo quidē intrāti ad ſe in domū ſuā/ p̄occur rit ilico leta decoraqꝫ facie ſapiētia quā a iu uētute queſiuit ſibi ſpōſam aſſumere. ibi cuꝫ ea requieſcit ⁊ ſermocinat̉ tota die. que ſi vi derit eū vel ad modicū triſtē ⁊ anxiū nō ceſ ſat blādicijs delinire donec conſolatū relin quat. Nō em̄ habet amaritudinē cōuerſatio eius. nec tediū ꝯuictus illius ſed leticiam ⁊ gaudiuꝫ. Dehinc ne putes ip̄m ita parietibꝰ anguſte celle coartari vt foras egredi nō lice at/ extēdit ſepiꝰ dū licet affectōes in om̄es fi nes terre ⁊ ī mari longe. ⁊ ꝑagratis tantis re gionibꝰ ac ꝯſpectis oculo rōis varijs hoīm ſtatibꝰ/ nunc ꝓſperis/ nūc aduerſis. coaptat animū vnicuiqꝫ ꝓut exiguitas valet/ om̄ibꝰ om̄ia factus. mō ꝑ gr̄aruactōes illis applau dendo. mō pijs orationibꝰ illos adiuuādo. hos exhortādo illis ꝯpatiendo. Inter hec nō crederes quantis lachrimaꝝ ꝓfluuijs ab intimo cordis ꝓruentibꝰ deflet miſerabilem eladē nunqͣꝫ dignis plāctibꝰ adequandā pre clariſſimi frācie regni quod inteſtinis et ciui libꝰ bellis dirumpit̉ atrociter ⁊ vaſtat̉/ ⁊ pre da hoſtibꝰ patet. qd̓ quidē inuictiſſimū ꝑdu raſſet/ ſi ꝯcordie fedus ī eo māſiſſet illibatū. Ihi ꝓchdolor tumultuatur puer ꝯͣ ſenem. ⁊ ignobilis ꝯtra nobilē. illic vulgꝰ indoctū va rios rectores ſequēs/ miſerā ī vertiginē rota tur aſſidue. Gemit inſuꝑ amariſſime cū alte ro Hieremia/ vidēs cōtritionē ppl̓i ſui / et la borē ⁊ ꝯtradictōꝫ ī regali pariſien̄. ciuitate/ q̄ nuꝑ erat vrbs ꝑfecti decoris. gaudiū vni uerſe terre. Talibus ſuſpirijs ⁊ ſingultibus tumidū cor exonerās ſedet ſolitariꝰ et tacet qn̄ dies mali ſunt/ et p̄ſtolat̉ cū ſilētio ſaluta re dei/ ſi forte ſit ſpes/ ſi veniat tp̄s miſerendi eius. et pulcra pax longius effugata/ redeat aliqn̄ iocundior. Ob hoc iuge ſacrificiū nr̄e redēptōis ī altari nō ceſſat offerre/ rogans ī ſpū humilitatis ⁊ aīo ꝯtrito/ vt ī ſeruis ſuis iteꝝ ꝓpiciet̉ dn̄s/ et ppl̓m ſuū ꝯtinuis tribu lationibꝰ laborantē/ benignꝰ reſpirare conce dat. Amplius dū libero mētis volatu in ſu periora domus placet aſcēdere. leuat ſe ſupͣ ſe. vn̄ conſpicit eminus late patētes etheris plagas arctūqꝫ terraꝝ ſituꝫ. ibi videt celos celoꝝ oꝑa digitoꝝ dei/ lunā ⁊ ſtellas que fū dauit ſapiētia/ pulcꝝ equidem ſpectaculuꝫ. Ꝙ ſi ꝑſenſerit aurā vel tenuē hūane vanita tis alicūde ꝑflare ⁊ ruinaꝫ minari/ mox ab al to deſiliēs ſeſe inima recipit et ī tuto locat aūt ſi moliēte ſeuiſſimi hoſtis neqͥtia/ cōtra ſe quicqͣꝫ aduerſi viderit intētari/ ilico more ſpūalis erinacij/ totū ſe in ſe curuādo recolli git/ ⁊ ponit petrā refugiū ſuū. ibi abſcondit̉ in abſcōdito faciei dei a turbatōne hominū ⁊ tempeſtate ſecuro munitus. vallo qͦ graſſā ti ſtulticie aſpirare fas non ſit. Tunc ſobria mentis leticiā decātare cū ꝓph̓a licet. Oculi mei ſemꝑ ad dn̄m/ quoniā ipſe euellet de la queo pedes meos. Et iteꝝ. meditatio cordiſ mei in conſpectu tuo ſemꝑ domine/ adiutor meus ⁊ redemptor meus. Non igit̉ putes il lū datā quietē male exequi. et inerti ocio to Iohannis Gerſon C. ta die torpeſcere/ qn̄ quidē nec ipſius diei de curſus interdū ſufficit ad explenda que ſalu briter ſuggerit animus/ etiā nocti ſepius de trahendū ē. ⁊ in tēpeſta noctis hora. nūc pri ma/ nūc ſecūda aut tercia vigilia noctis nō nunqͣꝫ media nocte ſurgendū ad ꝯfitēdū no mī dn̄i. Inter hec neceſſe eſt eduliū corꝑi mī ſtrare. deinde ſomno moderanter indulgere. artꝰ ſolutos vt qͥes reddat laboris vſui mē teqꝫ feſſam alleuet. Nuꝫ tibi videt̉ ſapienter vitā inſtituiſſe? I nūc ⁊ ip̄m maris huiꝰ pro celloſi ꝑiculis rurſum expone. Nōne ꝯſulti us eſt delectari in dn̄o/ et vacare bone mēti totiſqꝫ conatibꝰ adipiſcēde vite ꝑpetue ope rā dare qͣꝫ quotidie fruſtra niti. ⁊ nitendo nō niſi odiū querere/ qn̄ ꝑuerſi difficile corrigū tur ⁊ ſtultoꝝ infinitus ē numerus. ¶ Addo ꝙ ſicut ipſe mihi ſepius teſtatus ē/ nunqͣꝫ qͣn tū meminit/ tanta pace ⁊ cordis alacritate fruitus ē/ vt hoc aliquanto tꝑis interuallo qͦ plus acriter in eū iā ſexa genariū deſeuit ini micus ⁊ varijs tribulationibꝰ eſt ventilatꝰ. Sic veraciter enuciauit qͥ ait Mala q̄ nos hic premūt ad deū ire ꝯpellunt. Et ꝓpheta teſtat̉ ī tribulatiōe ſibi multipl̓r a deo dilata tū eſſe. Hoc mō exiliū ꝑſecutōes/ ingēſqꝫ fu ria mūdi hūc lōgius ꝓpellētes/ ⁊ (vt ſic dicā intra ſe reſtringētes q̄dā antipariſtaſi ſpūali feruētius eū in amorē dei ⁊ odiū ſeculi inten derūt/ ⁊ vice cōtis pulcriorē ⁊ ſplēdidiorem reddiderūt. Quapropter etiaꝫ gloriabūdus in dn̄o mihi dixit aliqn̄ ſentire ingeniū cla rius ⁊ viuacius ineſſe nūc ſibi qͣꝫ vnqͣꝫ antea Nec mirū cū dicit ſapiēs. Scribe ſapientiā in tēꝑe ocij ⁊ qui minorat̉ actu ꝑcipiet eam. Ob hͦ etiā egregia ſcripſit opuſcl̓a/ q̄ duꝫ mi hi nuꝑ cōicauit/ tā auide ꝑlegi vt illorū do ctrina veluti vino meraciſſimo debriatꝰ ſue rim. Optoqꝫ ſepius amātiſſime mi frat̓ An elme/ tibi quaſi amico meo riuali poculū ex his tribuere. Sed longa regionū diſtantia qua corꝑe nō aīo ſeꝑamur hoc ad tp̄s vetat Propterea annui vt hecipſa q̄ nouiſſime vl̓ antea ꝯpoſuit iſdē germanus/ in tabl̓a qua dā annotam curarē ꝑ quā poſſis vel q̄ iaꝫ ac ceꝑis/ vl̓ q̄ tibi adhuc deſunt agnoſcere. Si mul ⁊ ī hoc obſeqͥ cordialiter volens venera bilibus ac deuotiſſimis patribus meis/ fra tribus maioris cartuſie / annotationē hanc affectu grādi poſtulātibꝰ/ quibꝰ ꝓpoſitū mi hi ſemꝑ ē totis viribus ꝯplacere/ ſperās illo rū ſuffragijs apud deū nō modice ſubleua ri. Nō aut eo tꝑe vel ordine qͦ ꝑacta ſunt or dinaui oīa. ſed ꝓut occurrerūt memorie Ce teꝝ qͣlitas materiarū poterit vel ex themate vel ex tenore rubrice ⁊ maxime opꝰ ip̄m ſi af fuerit legendo cognoſci Uale in xp̄o ieſu fra ter vnanimis mei memor. Et circūuagātes maris huius tēpeſtuoſi ꝓcellas aſpiciēs/ eqͣ nimi mēte cū patiētia ſuſtine in qͣ ſola poſſi demus aīas. Scpͥtū Lugduni ī mōaſterio nr̄o celeſtinoꝝ Anno dn̄i milleſimoqͣdringē teſimo. xxiij. menſis Maij ⁊c̄. Sequitur annota tio opuſculorū Ioh̓is cācellarij pariſienſis quoꝝ multa deperierunt. de multis incertū eſt ſi ⁊ vbi ſuꝑſint ⁊c̄. Ollatio in pͥmo curſu theologie c pariſius in regali collegio nauar re. ⁊ ꝯſequēter in ſecūdo. ac dein ceps in qͣdriꝑtito libro ſnīaruꝫ. ⁊ tandeꝫ in magiſterio anno etatis eius circit̓ xxxij. ſumpto ſemꝑ hoc themate. Queſiui ſpōſaꝫ mihi eā aſſumere/ ſub meta phora nuptiaꝝ theologi cū ſapīa/ ī modū dialogi / ꝑ proſas et metra more Boecij de ꝯſolatione mixtim ꝓcedendo. Lectōes mgr̄ales ſuꝑ euāgeliū ẜm Marcū Egrediebat̉ ad eū hieroſolymite vniuerſi. Lectio vna de duplici logica. quaꝝ vna eſt ꝓ ſpeculatiuis ſcientijs. alia ꝓ moralibus que rethorica noīat̉. vbi d̓ duplici vi locu tionis agit̉. Et erat Iohannes veſtitus d̓ pilis camelorum. Due lectōes. vna de nō eſu carniū quaꝫ ad frēs cartuſien̄. deſtīauit. et īcipit. Egregio viro Ioh̓i. Altera de diſtinctōne veraꝝ re uelationū a falſis/ quam fratribꝰ celeſtinis tranſmiſit/ ⁊ incipit. Nuꝑ vnam. Itē pōt ꝯueniēter annecti huic lectōni opu ſculū aliud ab eodē ꝯpilatū de ꝓbatiōe ſpi rituū/ ⁊ incipit. Probate ſpūs. Multe lectōes ſpāliter ſex / que redacte ſūt ī moduꝫ tractatus. cuius titulus eſt de vita ſpūali anime. Reuerendo in chriſto patri. Ego vos baptiſaui. Multe lectiones de varijs materijs. int̓ qͣs vna ē d̓ theologia myſtica ſpeculatiue tra dita/ ⁊ incipit. Penitemini ⁊ credite. Alte ra d̓ theologia practice tradita/ īcipit. Tra ctantes. Itē ſi his duabꝰ lectōibꝰ addat̉ vnꝰ tractatꝰ de paſſionibꝰ quē poſtea edidit/ et incipit. Paſſionū origines/ ꝓdeſt/ erit opus ꝯple tū/ ⁊ vnus libellus de tribus. Annotatio operum Itē ſuꝑ eadeꝫ particula Penitemini/ due le ctiones ꝯtra curioſitatē ſtudentiū. Itē quedā epiſtole d̓ hac materia ad mgr̄oſ ſtudētes in theologia in collegio nauarre. Itē opuſculū de ꝑfectōe et moderamine reli gionis ad cartuſien̄. Gr̄a vobis ⁊ pax Itē ad frēs celeſtinos opuſculū de ſollicitu dine eccleſiaſticoꝝ. Nolite ſolliciti eſſe Itē opuſculū ad frēs celeſtinos ⁊ cartuſien̄. de laude ſcriptoꝝ. Scrutari ſcpͥturas. Itē libellus de corde ꝯtinēs plures ꝑtes. d̓ meditatōne cordis. de ſimplificatione cor dis. de directōe cordis ⁊ de ꝑfectōe cordis Meditatio cordis mei. Itē libellus de tenore noſtre legis/ vel d̓ de cem p̄ceptis tranſlatus in latinū. Reueren de in chriſto pater. Itē regule mandatoꝝ. Agamꝰ nūc interim Itē opuſculū ad rectores puerorū. Sinite paruulos venire ad me. Itē liber qͥ dicit̉ Monoteſſeron quaſi vnū ex quattuor. in que egregie fit adunatio et concordia quattuor euangelioꝝ / ⁊ incipit Unū ex quattuor ꝯponere. Itē libellus qͥ dicit̉ Ioſephina metrice com pilatus. ī quo etiā ꝯtinet̉ opuſculū de v̓gi nali ꝯiugio iuſti ioſeph ⁊ Marie in proſa. Fontem ſueuerunt. Itē opuſculū de p̄paratione ad miſſaꝫ. Du bitaui frequenter. Itē aliud de cognitione caſtitatis qͥ pōt cō uenienter p̄dicto annecti. Scripſi ſuꝑ ⁊c̄. Itē libellus de gradibus veritatū ſacre ſcri pture declaratio compendioſa. Item de probatione doctrinarum. Item egregins liber de ꝯſolatiōe theologie ꝑ modū dialogi metro r proſa ꝯſtās. Que cunqꝫ ſcripta ſunt. Itē dialogꝰ apologeticus. eiꝰ collocutores ſunt volucer ⁊ monicus/ ꝓut in p̄cedēti ſer uatū ē. ⁊ ꝯueniēter adiūgi pōt p̄dicto libro vt ſit vnus. Rem inquiris. Item triceloquiū aſtrologie. theologizare ſapientiā a dn̄o deo eſt Itē opuſculū ad ꝯfeſſorē regis ꝓ inſtructio ne ipſius. Charo ⁊ erudito viro. Itē opuſculū de qͥbuſdaꝫ ſcrupulis tꝑe ſciſ matis eccleſie. Ad tollendū quorundā. Itē trilogꝰ ī materia eccl̓ie. Sepenumero. Itē ꝓpoſitio facta corā Petro de luna ex ꝑ te vniuerſitatis pariſien̄. ꝓ reſtrictōe obedi entie. Bn̄dic hereditati tue. Item ſermo coraꝫ eo in die Circūciſionis. Apparuit gratia dei Itē opuſculū de vnitate eccleſie ꝯpoſitū tꝑe quo celebrandū erat ꝯciliū piſanū. Unita tis eccleſiaſtice tractatoribus. Itē ꝓpoſitiocorā anglicis ex ꝑte vniuerſita tis pariſien̄. inſtāti p̄dicto concilio piſano. Congregabunt̉ filij iſrl̓ ⁊ iuda pariter. Itē egregius liber de ptāte eccleſiaſtica. Itē libellus d̓ auferibilitate ſponſi ab eccle ſia. Ueniēt aūt dies cum auferet̉ ſponſus Item de ſtatu pape ⁊ minorum prelatoruꝫ. Pax quam omnes. Item opuſculum de cōcupiſcendo prelatu ram. cui annectit̉ aliud contra ſtatū pom paticū prelatorum. Item epl̓a ad mgr̄m Uincentiū ordinis p̄ dicatorum contra ſectā ſe flagellantiū. Tā ta de virtutibus tuis. Itē determinatio queſtionis an liceat a pa pa appellare. vbi ponunt̉ etiā articuli theo logice ꝯpoſiti contra petꝝ de luna. Queri tur vtrum hec aſſertio ſit catholica. Item volumen ī quo ꝯtinent̉ plures ſermo nes eius in concilio conſtantiēſi. Ambula te dum lucem habetis Item volumen in quo ꝯtinent̉ multa ſcpͥta eius contra ꝓpoſitionē magiſtri Iohānis parui/ occaſione erroris contra illud p̄ce ptum. Non occides. Itē opuſculū ꝯtra errorē de cōicādo laicos ſub vtraqꝫ ſpecie. Oblaturus iuxta. Item libellus qui dicit̉ de canticis Beati qͥ audiunt. Item tractatus vtilis de contractibus. Itē volumē in qͦ ꝯtinent̉ multi ſermōes eiꝰ ad cleꝝ/ ſpecialiter ī vniuerſitate pariſien̄. Item volumē in quo recolligunt̉ multa bre uia ꝑ ip̄m edita de diuerſis materijs/ vt pꝫ in tabula. ⁊ pōt intitulari. multa breuia et vtilia a cancellario pariſien̄. Itē opuſculū qd̓ d̓r cantica ꝑegrini ī metro īcipit. E heu purgēt/ ī qͦ ꝯtinet̉ breue teſtm̄ ꝑegrini in ꝓſa incipiens. Sicut hō qui Item dialogus de quolibet. Sequitur annota tio opuſculoꝝ eius in gallico. Uolumē ī qͦ ꝯtinent̉ ſermones eiꝰ ad ppl̓m. Itē tractatus de mōte ꝯtēplationis ad qͥn qꝫ ſorores eius in celibatū ꝯuiuētes apud remis metropolim gallie. Item de decem p̄ceptis. Item alius tractatus de mēdicitate ſpūali Iohannis Gerſon C. ſub duplici tractatu. ⁊ in morē dialogi ẜm ſpeculatiua ⁊ practicā. cuius initiū ē. Ma paurema miſerabile. Item ad eaſdē ſorores de temptationibus. Itē ad eaſdē de diſtinctōe pctōrum mortali um a venialibus. Qui vien confidere. Itē ſermo de paſſione dn̄i. Ad deum vadit. Itē opuſculū contra romantiū de roſa. Item ꝓpoſitio coraꝫ rege. Uiuat rex. ⁊ alia Ueniet pax. Item libellus in quo recollecta ſunt multa breuia ⁊ vtilia ab eodem compoſita/ vt pa tet in tabula. Subſcribuntur per me Iacobū de cireſio tituli quorūdā opu ſculoꝝ dn̄i mei dn̄i ioh̓is cācellarij ꝑiſien̄. cū qͥbuſdā annotatōibꝰ ꝓ dn̄o Oſualdo d̓ domo maioris cartuſie vbi iā ꝑs poſita ē. Tractatus de nō eſu carniū pariſiꝰ legendo compoſitus ante annos dn̄i. Mcccc. Tractatus de diſtinctione reuelationū/ cir ca idem tempus lectus. Tractatus de probatione ſpirituū in Con ſtantia poſt longe compoſitus. Tractatus ſuꝑ Magnificat ꝯtinēs multoſ ꝑticulares tractatꝰ ꝯpoſitus Lugduni/ ſi cut apparet ex tenore eiꝰ. ¶ Precipuꝰ inter ꝑticulares tractatꝰ apparet ſibi nonꝰ ſuꝑ illo verſicl̓o Eſuriētes. Placeret vt multi plicaret̉ ſeorſum cū additōibꝰ duoꝝ aut tri um opuſculoꝝ. vnuꝫ ē ꝯtra boemos de nō cōicādo laicos ſub ſpecie ſanguīs. Aliud ē de p̄paratōe ad miſſam ſub. x. ꝯſideratiōi bus/ pridē compoſitū ad ſciendū qualiter ⁊ quouſqꝫ pollutio nocturna celebrationē impediret de neceſſitate. Terciū addi poſ ſet de ſimonia. videlicꝫ ſi ⁊ qn̄ celebrare miſ ſas ꝓ pecunijs ſit ſimoniacū. Tractatus aliꝰ ē ſeorſum de ꝯſolatōne theo logie/ compoſitꝰ in almania poſt ꝯcilium Cōſtantiēſe. imitat ſed a longe Boeciū ſi cut fatebat̉/ ⁊ eum ſupponebat. Tractatꝰ heroicis verſibꝰ de laude iuſti Io ſeph v̓ginal̓ ſpōſi Marie/ circa idē temi editus. Alme Ioſeph patriarcha ſacer. Collectorium quorundā centilogioꝝ de di uerſis materijs. de quibꝰ aliqua fit mentio ī grādi tractatū ſeu libro vel collectorio de Magnificat. Et ī ſpāli iūgit̉ tractatꝰ pͥn cipalis d̓ verbo ⁊ hymno gl̓ie ꝓ intellectu ꝯſummato ẜm theologia myſticā ꝟ̓ſiculi iſtiꝰ. Gl̓ia pr̄i ⁊ filio. ¶ Tandē ꝓ monimēto vacue ſenectutꝭ ſue ꝯformit̉ ad annos di ſciplinaris exercitatōis ī puericia ꝯpoſitū ē opꝰ metricū ſuꝑ Magnificat / ꝟſibꝰ exame tris ⁊ pēthametris (hoc eſt carmīe elegiaco ꝑ multa ꝟ̓ſuū millenaria/ magꝭ ad ꝓprij īge nij reſolutiōꝫ circa materias difficiles et api ces theologie/ maxīe ꝑ anagogiā qͣꝫ vt doce rent̉ īdocti. qͣꝫuis inſpectō ⁊ ſtudiū cū mode ſtia nō nocebūt cupidis qͥbuſcūqꝫ q̄ ẜm pie tatē ē veritatis. ¶ Proinde ſunt ī p̄noīatis ⁊ alijs opuſcul̓/ pl̓ima ꝓ varietate legētiū do cumēta/ quoꝝ maxīa ꝑs ē ꝓ vacare volētibꝰ ⁊ valētibꝰ ociōſe ꝯtēplatōi. tā ẜm intellectuꝫ ꝯformit̉ ad ph̓icā ⁊ ſcholaſticā theologiam / qͣꝫ ẜm aſpectū iuxta myſticā et xp̄ianā theo logiā/ quā ſolꝰ docuit ſpūſſctūs ꝑ os Pauli ⁊ ſcpͥturaſ Dionyſij/ qͣles ī vnū iūgere ⁊ ꝯcor dare/ p̄cipua fuit auctoris intētio p̄nomīati ¶ Quocirca ſi fuerīt inuēte quedaꝫ doctrine nimis abhorribiles vel extranee ꝓ ſimplici bus religioſis et occupatis penitꝰ in regula ibꝰ ⁊ exterioribꝰ diſciplinis/ poterūt ille pla cētes ⁊ vtiles eē ceteris / vel ſcl̓aribꝰ vel ſcho laſticis vel monaſticis/ quibꝰ ociū querende veritatꝭ cū exercitio ſtudioſo a iuuētute ma ius ineſt. Deniqꝫ mēſa ferculis abundās ē ⁊ ager plātul̓. aſſumat vnuſquiſqꝫ qd̓ ſibi vi ſum fuerit ad aptandū/ facta cōicatōe frater nali ſine liuore vel tepore. Deniqꝫ vult. petit ⁊ rogat idē Ioh̓es cācellariꝰ/ ꝙ abſqꝫ diffi cultate vl̓ ſcrupulo/ venerādi pr̄es ⁊ fratres chariſſimi de ordine celeſtinorū in auinion̄. cōicet pure. ſimpl̓r ⁊ libere om̄ia et ſil̓ia opu ſcula ſua/ q̄ apd̓ eos ſunt honorādis pr̄ibꝰ ⁊ dn̄is d̓ domo maiore carthuſie aut ad man datū eoꝝ cū bona fide reſtituēdi tꝑe et loco put cōicationis qͣlitas exegerit citiꝰ aūt tar diꝰ reſtituēdi. ꝓut intēdit ſignificare idē dn̄s cācellariꝰ et iā ſignificauit. Et ſit eiſdē celeſti nis ꝓ teſtīonio ſufficienti ſcedula manu ſua ſubſcbͥta Anno. Mcccc. xxix. aprilis. Uenerabili patri fratri Iohāni de gerſon priori celeſtinoruꝫ lugdunen̄. ī oībꝰ ſingulariſſimo. v Enerabilis pater recōmendatōe p̄miſſa in eo qui abſtergit omnē lachrimā ab oculis ſuoꝝ. marga ritā hic nuꝑ in eccleſia eminētius rutilanteꝫ in vigilia Margarethe v̓ginis eiꝰ gl̓ioſe ho ſpitis deſcribitis migraſſe. margarita eſſe concupierat dū adhuc tenera ⁊ iuuenili car ne tegeret̉/ et margaritā inueniens vendidit Epiſtola archiepiſcopi lugdunen̄. oīa q̄ ī carnis deſiderijs habuit vl̓ hr̄e potu it vt emeret agꝝ illū. cuiꝰ iā pie credimꝰ euꝫ btm̄ eſſe poſſeſſorē. altera (ſi nō fallor) repro miſſio pr̄iarche nr̄o abrae facta a deo vene rabil̓ pr̄ vobis ꝯceſſa ē. Ille nāqꝫ deo patri carnē ſuā ī vnico filio īmolās angelū ne iu gulū filij admitteret/ īuenit. vos ꝟo deo ſil̓r pr̄i om̄ipotēti carnē ꝓpriā ī vnico germano (ꝯmitto inqͥtte oīpotēti deo chariſſime frat̓) ne iugulū ſathane inueniret/ angelū (pie cre do) deū īuenit. et cū altera margareta v̓gine eiꝰ patrona ⁊ hoſpita lucidas ſedes accepit. ꝯueniebat nāqꝫ mēs eiꝰ deuota margarethe v̓ginis votis. Illa draconē vicit/ et crepuit victꝰ. Iſte ſil̓r vicit tortuoſū ſerpētē. ⁊ ab eo ſuꝑatꝰ remāſit ꝯfuſus. Illa crudelitatē Oli brij ſuꝑauit. Iſte olibrias veſtes (vt legaleꝫ ſeqͣr ſapīam) oīno deſpexit. Nouerat em̄ ple ne nr̄ piꝰ pr̄/ ꝙ qͥ mollibꝰ veſtiūt̉ ī domibꝰ re gū ſunt. Dixiſſeqꝫ libeat/ poſt tātos ſcl̓i hu ius honores/ vbi pͥmꝰ pr̄ alme vniuerſitatis pariſien̄. re et noīe ac merito exiſtebat/ q̄ int̓ ceteras vniuerſitates ſicut ſydꝰ radiat matu tinū. vbi tātꝭ reꝝ copijs ⁊ bn̄ficioꝝ valoribꝰ abūdabat. ꝓ veritate lōgū paſſuꝫ exiliū/ etiā interdū ī lingua quā nō nouerat apl̓ica fret doctrina. ſciuiſſe ſil̓ abūdare et īdigere viciſ ſeqꝫ vicia ⁊ ſeruiſſe v̓tutes. ꝯfutaſſe hereſes. ⁊ exaltaſſe vitates. in xp̄iqꝫ gl̓ioſa ꝯfeſſiōe et ſua ꝑegrinatōe deuote obijſſe. martyrio n̄ ca rere. multos nāqꝫ ſctōs legimꝰ ⁊ ī cathalago martyꝝ deſcribimꝰ qͥ ſoli paſſi ſūt exilia. ꝙ ſi lucidas ſedes accipiēs ꝯciuis celeſtꝭ effectꝰ ē. qꝛ gaudiū ē āgel̓ d̓ loco p̄uaricationū aīaſ ex carne aſſumi ſue ciuitatꝭ ꝯſortes. Uos pr̄ venerāde qͥ re ⁊ noīe celeſtinꝰ eſtis/ ⁊ cuiꝰ cō uerſatio ī cel̓ ē. nō dicā gaudij panē qͥ corro borat ⁊ ꝯfirmat cor hoīs/ cū fletu miſcere. ſꝫ fletꝰ ī gaudia ⁊ riſus oīno ꝯmutare debetis Nec illa vos moueat ſꝑ colende pr̄ rō ꝙ no doſas diſſoluebat q̄ſtiones. ⁊ ī hͦ vobiſcū cō ueniā/ ꝙ poſt ſe nō reliqͥt ſil̓eꝫ ſibi. ſed ī agro ſemꝑ ꝓficiēs dn̄ico/ inceſſabili calamo ſcri bēs poſteris ambiguitates pl̓imas ſubmo uit ſcripta ſua/ reuoluentiū mētes eleuauit. ⁊ ꝑ acumē ſui eminētꝭ ingenij tenebras fuga uit. Suus vtiqꝫ erā/ ⁊ qd̓ viuā vobis place bo ipſo auctote qͥ oīm ē ſalꝰ. ī qͦ bn̄ ⁊ diu vos valere popto. Scpͥtū ternādi die. xvij. Iu lij. A. archiepiſcopus lugdunenſis. Finiūt opera cācel larij Pariſiēſis doctoris chriſtianiſſimi ma giſtri Iohannis de Gerſon. que vt frugē le ctori vberrimā ferāt/ emēdatiſſima lima ca ſtigata fuere Anno dn̄i. Mcccclxxxxiiij. iij. Idus menſis Auguſti. Noſcere forte voles quis ſculpſerit hoc opus ere Preſſerit has chartas quiſue characteribus? Ne mirere/ licet terſum/ mendiſqꝫ ſolutum Immune ⁊ vicijs hoc opus inuenias Ille quidem ſimus Martinus/ littore rheni Urbs dedit inſignem cui Argentina domū Ille inquam impenſis qui nunqͣꝫ (crede) pepercit Lector amice/ dabat his liber iſte fidem Difficile eſt dictu quanta eſt adiecta labori Cura ingenſqꝫ opera ⁊ ſollicitudo frequens Uſqꝫ adeo vt facile his/ cedant ſine murmure queuis Preſſa prius/ morum ſint monimenta licet Comperiet preſens quicquid queſiſſe neceſſe eſt Peregrini qͣꝫuis nomen vbiqꝫ gerat Unde a re ſumpſit Gerſon cognomen honeſtum Quod ſi tranſfertur aduena ſignificat Huius (teſte deo) virtus ſuperauerat omne Doctrina quantus fuerit/ quantum arte profundus Hic calamus laudis/ quod ſibi ferre valet Edita que fecit plurima ſcripta docent