Tractatus quintus
qͣ referunt̉ ad duos .ſ. ad modū pn̄tie eēntialis in ꝓprio genere. vel ad modū pn̄tie intentionalis ſeu formalis ī ſua cognitione. Un̄deus ſi ꝑ impoſſibile nō cognoſceret creaturas/ ip̄e nō diligeret eas. qꝛ in pͥncipio qd̓ eſtv̓bū creauit oīa/ portās oīa v̓bo v̓tutis ſueSil̓r in angel̓. amor nō eēt ad alia a ſe. īmonec ad ſe. niſi tale qd̓ amat̉/ pn̄s eēt eēntialit̓vel intētionaliter diligenti vel cognoſcenti.P ¶ Obijceret aliqͥs. ꝙ inſenſibilia ferunt̉ pondere ſuo ad loca ſua. nec tn̄ iſta cognoſcunt.Rn̄ſū ē pͥus ꝙ habēt naturalē formā ſuā ī ſeipſis. cui data ē̄ ⁊ imp̄ſſa talis inclinatio conſequens formā. Un̄ nec hꝫ ꝓ inconuenientidoctor vnꝰ totꝰ ſeraphicꝰ ꝯcedere. ꝙ ī omnire ſit imp̄ſſus qͥdā motꝰ cognitionis naturalis dirigētis quodā ſuaui impetu rē quālibꝫin ſuū finē. ſicut ⁊ ī angel̓. ſicut ⁊ ī hoībus. ſicut in aīalibus ꝑ cognitionē ſuꝑadditaꝫ/ qͣſiformalē ⁊ accidētalē. Sic ī eiſdē quēadmodū ī ceteris imp̄ſſa ē forma eēntial̓. qua ſpōtanee ī brutis. libere ī intellectualibꝰ dirigitī ꝓpriū finē. Uerū eſt ꝙ libertas vt arbitraria eſt nō ſemꝑ ꝯformat̉ ⁊ inde procedit peccatū qd̓ corrumpit modū. ſpeciē ⁊ ordinē debitos addi ꝑ habitꝰ ⁊ actꝰ v̓tuoſos ad libertatē naturalē. q̄ licet ſemꝑ ī ſe virgo ſit ⁊ pulcra/ etiā ī demonibꝰ violari nō poſſit in eēntia ſua. p̄cipitat̉ tn̄ a dn̄o ſuo ꝑ inobedientiāarbitrarie libertatꝭ/ vt non exerceat naturaledominiū ſuū. ⁊ qͦ p̄dita ē dominij. Qua ī rececinit nr̄a tympaniſtria. diſꝑſit ſuꝑbos mēte cordis ſui. Deponēs potētes de ſede natural̓ ſui dominij nō ꝑ ſuā. ſꝫ ꝑ ſubditoꝝ rebellionē. ¶ Conſonat p̄miſſis deſcpͥtio Dionyſij de regno dei Regnū inqͥt eſt oīs finis ⁊ ordinis ⁊ legis ⁊ ornatꝰ diſtributio. vbi ꝑ totūornatū ẜm expoſitores accipit̉ inclinatio naturaliter īdita cuilibet nature/ vt obediat ſuauiter creatori. Iuxta illud ſapientis a prophetia deductū apud Boe. Ꝙ ſapientia attingit a fine vſqꝫ ad fineꝫ fortiter. et diſponitoīa ſuauiter. ¶ Tp̄s ē ⁊ locꝰ ex p̄miſſis ſoluere difficultates p̄tactas circa cognitōꝫ noīsdei intuitiuā. exꝑimentalē ⁊ effectualē/ ſicutorat eccl̓ia in or̄one pn̄tis dn̄ice. Deꝰ v̓tutūcuiꝰ ē totū qd̓ ē optimū. inſere pectoribꝰ noſtris amorē tui noīs ⁊cͣ. ¶ Preſupponendoqͥd ſit noticia ītuitiua cōiter dicta. qͥd ꝓprie.qͥd ꝓprijſſime. Rurſus qͥd ſit amor vel affectꝰ. ⁊ vn̄ oriat̉. ⁊ quēadmodū affectꝰ oīs/ experimentalit̓ cognoſcat̉. colligat ſe mens humil̓. ⁊ videat qͦt ꝯcurrūt ad viſionē gl̓ie ꝯſū
matā. vt de his q̄ certa fide credimꝰ. ⁊ ex alijſq̄ qͦtidiana nos docet exꝑientia citiꝰ attingamus ea q̄ mediāt inter cognitōꝫ naturalē vie⁊ ſuꝑnaturalē glorie. ¶ Illa ꝟ̓o ſūt q̄ proueniūt hic nobis ꝑ gr̄as ſpāles ſuꝑnaturaliterīmiſſas/ prout vnicuiqꝫ diuidit deꝰ mēſurāfidei donorūqꝫ ſuoꝝ. Iſta ſūt ſpecl̓a. iſte ſpecies. iſte forme. iſte theophanie. iſte caligineſlucidiſſime. iſta ſilentia ſub qͥbꝰ ⁊ ī quibꝰ ſpeculat̉ a nobis hic ⁊ nūc deꝰ. ¶ Concurrit adviſionē gl̓ie lumen qͣdruplex .ſ. lumē potentiale habituale/ obiectale et actuale. Tumenpotentiale ē ip̄amet aīa rōnal̓. Remanet em̄ſemꝑ naturale lumen eiꝰ / ⁊ ſubſternit̉ tā gr̄eꝫ gl̓ie qͥcqͥd ſit de alijs lumībꝰ naturalit̓ acqͥſitis in actu vel habitu. Porro lumē habituale p̄cipuū ⁊ pͥncipale vocat̉ lumen gloriecorrn̄dens lumī gr̄e ī via. differēs ab ea ꝑ eēꝯſūmatū. quēadmodū doctrina cōis docetde habitu charitatꝭ ꝙ manet idē ī patria qd̓n̄ eccidit ẜm apl̓m. ¶ Ceteꝝ lumē obiectale ēipſe deꝰ ſe pn̄tās ī obiectali rōne nulla ſpeciemediāte. ꝓpterea dicit̉ videri facie ad faciē. ⁊ſicut eſt. ⁊ oculo ad oculuꝫ. ¶ Deniqꝫ lumenactuale ponit̉ in actibꝰ intellectꝰ ⁊ volūtatisqͥ ſunt viſio ⁊ fruitio. iuxta determinationeꝫextrauagātꝭ Bn̄dicti. ¶ Corrn̄dent aūt viſioni ⁊ fruitioni actualibꝰ/ tres habitus ſuccedentes habitibus fidei. ſpei ⁊ charitatꝭ ī via.qͦs tres dotes appellamus aīe xp̄o deſponſate mr̄imonio ꝑ gloriā ꝯſummato. Quāuiſab aliquibus ponant̉ dotes ipſi actus viſionis ⁊ fruitionis. ſub quibꝰ includit̉ actus qͥdicit̉ tentio ſuccedens ſpei vie. et ꝑ appropriationem fruitio nominatur. ſi diſtinguamꝰdilectionē a tentione vel etiā fruitione ſtricte ſumpta/ que delectatōni ꝓpria ē. Sicutin via ponitur ī actibus ⁊ habitibus gratuitis/ quedā trinitas virtutū theologicarū. ſimiliter ponit̉ ſuo modo in beatitudine trinitas dotum in vnitate luminis glorie ¶ Hecautē vnitas ī trinitate ⁊ trinitas ī vnitate vocatur beatitudo formalis. Si in habitibushabitualis. actualis/ ſi in actibus. ſed obiectal̓ dei rep̄ſentatio facial̓ appellat̉ obiectal̓btītudo ¶ Habeat̉ q̄ſo p̄ manibꝰ (vt ita loq̄rpn̄s diſtinctio de duplici btītudīe obiectaliſcꝫ ⁊ formali. qꝛ facit ad intellectū et ꝯcordātiā doctoꝝ p̄cedētiū tp̄s decretal̓. ¶ Rurſuꝫaduertat vnuſqͥſqꝫ/ ꝙ memorie nō abſtrahit̉beatitudo formal̓ ī p̄dicta decretali. qm̄ memoria non facit ſpecialeꝫ potētiā diſtincta ꝯͣintellectū in aſſignatione habituū virtuoſo-