Tractatus quintus
ſpidis ī oculo. Rurſus determīat decretaliſbn̄dicti. ꝙ btītudo formal̓ ꝯſiſtit ī duobusactibꝰ. qͥ ſūt viſio ⁊ fruitio. ſꝫ addit ꝙ obiectalis btītudo ē ip̄e deꝰ. Ponat̉ ergo ꝑ poſſibile vl̓ impoſſibile. ꝙ ſubtrahēte ſe deo ī rōneobiectali quēadmoduꝫ libere p̄t/ maneāt illiduo actus viſio ⁊ fruitio. nūqͥd dicet̉ iſte prius btūs. etiā nūc btūs formaliter ⁊ intuitiue¶ Auget̉ ampliꝰ ſi ꝯſideremꝰ oēm creaturaꝫ.q̄ comꝑat̉ ad deū ī rōne veſtigij vel imagīs.tanqͣꝫ ī rōne ſpeciei repn̄tātꝭ deū qͣꝫqͣꝫ ꝑ analogiā. ſꝫ nō minus qͣꝫ radiꝰ. qͣꝫ lumē ſol̓ ꝯꝑet̉ad ſolē. licet nō ſit eiuſdē ſub̓e cū ſole. Uidēsigit̉ creaturas ⁊ intelligēs .i. intꝰ legēs habitudines hmōi imaginis et veſtigij ī triplicigenere cauſe. efficiētis. formalis exemplātis⁊ finis/ nedū intelliget īuiſibilia dei ꝑ ea q̄ facta ſūt. iuxta v̓bū ſapiētꝭ ⁊ apl̓i. ſed habebitnoticiā ītuitiuā d̓ deo nō minꝰ īmediatā ⁊ ꝓpriā/ qͣꝫ habeat oculꝰ de ſuo obiecto puta d̓ſole ꝑ lumē ſuū viſo. Hoc nullus videt̉ ꝯceſſiſſe. īmo dānatus ē articulus ꝙ deꝰ h̓ īmediate ꝑ eēntiā videat̉. Et ſi non īmediate. gͦ necītuitiue. Addamus ad difficultatē ⁊ ꝯtra articuluꝫ/ qꝛ exiſtēte hoīe in ꝓſpectu dicimꝰ ꝙhō videt̉. cōſtat tn̄ ꝙ oculꝰ corꝑal̓ nō attīgitad ſub̓aꝫ hoīs. ſic̄ nec aliꝰ qͥuis ſenſus. Oꝑret ergo ꝙ referat̉ ad viſionē intellectus viſioſub̓e hoīs vel eſſentie ſue. Ac ꝓinde ponuntaliqͥ ꝙ obiectū intellectꝰ naturaliter ⁊ ꝓ ſtatu pn̄ti/ ē qͥdditas reꝝ naturalium/ habita ꝑabſtractionē intelligētie vl̓ intellectꝰ agētisex fantaſmatibꝰ. Nūquid ergo agētꝭ hec intellectual̓ cognitio dicet̉ intuitiua? ¶ Procedamꝰ vltra. ꝙ ſi reqͥrit̉ ⁊ ſufficit tal̓ abſtractōhic nos nō plus cognoſcimus ſub̓as ſeu qͥdditates rerū materialiū qͣꝫ dei qͥdditatē. necplus aīam nr̄aꝫ qͣꝫ angelicā naturā. īmo breuiter nihil intelligimꝰ intuitiue ⁊ exꝑimētaliter de rebꝰ/ niſi ſola accidētia. nec etiā ꝑ intellectū vt intellectus ē. ſed ꝓut influit ī ſenſusexteriores ꝑ ſe vel ꝑ vires ꝓprias. ſi ponunt̉ſub̓aliter ab eo diſtincte. Sed neqꝫ poterithr̄i cognitio ſimplex et īmediata ⁊ abſolutacuiuſcunqꝫ drn̄tie ſubſtātialis. īmo nec differentijs accidentiū. qd̓ ꝯcedit vnus doctor¶ Quid p̄terea ſi ꝯceſſerimus cū Aug. ꝙ nōpoſſumus hic hr̄e cognitionē ſincera de rebus/ niſi d̓ luce diuina. nūquid oportebit ꝙin om̄i cognitione veritatis. p̄ſertim ſincerecognoſcat̉ lux diuīa ſaltē ī ſuo lumine. ſicutagnoſcit̉ ſol in om̄i viſione corꝑali colore ꝑirradiationē lucis aut lumīs ſolis. ⁊ ita redi
bit ꝙ deus hic ītuitiue videt̉. Deniqꝫ ſuꝑeſtexponendū qͥd apl̓s intelligit dū ait. Uidemus nūc ꝑ ſpeculū ī enigmate. tūc aūt faciead faciē. q̄ ſit drn̄tia inter iſtas tres viſiōes.¶ Difficultates iſte ſunt diu mihi multūqꝫ q̄ſite. ſed nec ſatis apparet exitus niſi ꝑ noīmdiſtinctōꝫ. q̄ noīa cum ſint ad placitū. ſi ꝑ eaꝯſtet de rebꝰ ⁊ ſentētijs/ ſatis dꝫ eē inqͥrentibus ꝟitatē maxīe ꝑ diſciplinā ⁊ doctrinā. ſꝫnō ſatis ad exꝑientiā ¶ Poſſumꝰ itaqꝫ de noticia intuitiua loqͥ generaliter. magis ꝓprieloqͥ proprijſſime. Diffinitionē p̄ſcriptā d̓ noticiā intuitiua loquēdo .ſ. prout viſio ⁊ intuitio ſe extendit ad omnē vim ꝑceptiuā ſui obiecti ſimpliciter ⁊ īmediate vt dicimus. videquō hoc ſonat. quō redolet. quō ſapit. Sicdicit̉. de intelligēte hec dicimus/ ꝙ bn̄ ſentitEt inde venit ſentētia generaliter. Oīs ꝑceptio obiecti ſimplex ⁊ immediata pōt appellari intuitiua. ſiue obiectū ſit realiter pn̄s inſe. ſiue ꝑ ſuā ſpecieꝫ tm̄ modo. ipſo deſtructovel abſente. quēadmoduꝫ ſolet dici/ ꝙ oculꝰvidet ⁊ auris audit res aliquas iā deſtructaſvel ablatas propter ſpecies coloꝝ vel ſonorū que remanēt ī exteriori ſenſu / ſicut pretactū eſt Aut ſi miraculoſe viſio cauſaret̉ a deoin oculo vel in obiecto cauſata ſeruaret̉. Cadent etiā hic exempla d̓ coloribꝰ qͥ videnturalij qͣꝫ ſint. vt in iride ⁊ in nubibꝰ et in vitrisſuppoſitis obiectis ⁊ oculo linea recta viſuali ¶ Magꝭ ꝓprie nominat̉ intuitiua noticia/que fit obiecto p̄ſente ⁊ actualiter immutante ꝑ ſe vel ꝑ ſuā ſpeciē immediate. Exemplūcōmune eſt in ſenſibus exterioribꝰ ꝑ differentiā ad interiores. ¶ Proprijſſime ꝟo nomīatur intuitiua cognitio/ q̄ cauſat̉ ex obiecto ꝑſeipſā ⁊ eēntiā .ſ. abſqꝫ ſpecie media. Sic em̄deus intuet̉ ſeip̄m. ſic angeli cognoſcūt eēntias ſuas. licet ꝑ actū ſuꝑaddituꝫ. ſic cognoſcimus nr̄os actus interiores. ſic ꝑcipimusimmutatōes paſſionū ꝑ ipſaſmet paſſionesactualiter īmutātes ſine ſpecie media. licet n̄ſine actu ꝑceptiuo medio. quoniā hoc ꝓpriūeſt ſoli deo/ ꝙ ſit ſua ꝑceptio. ¶ Elicimꝰ ex p̄miſſis/ ꝙ omīs noticia proprijſſime intuitiua. ac ꝑinde noticia que habet̉ ꝑ deuotionē⁊ vnionē mentis ad deū/ nequaqꝫ fit aut fieri pōt ſine cognitōe p̄uia vel comite ẜm Auicen̄. aut ex ꝑceptione tali cōſurgit. Alioqͥn īplātis ⁊ ī inanimatis poneretur delectatio.Sed ⁊ cuꝫ vt ph̓ica rōne loqui nos pateat.Fundemꝰ iſtud dictuꝫ ꝑ aliquas veritates.Dās formā dat ꝯſequētia ad formaꝫ. Iſta t̉