Druckschrift 
3 (1494) Tercia pars operum Johannis de Gerson doctoris christianissimi
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Tractatus quintus

ſpidis ī oculo. Rurſus determīat decretaliſbn̄dicti. btītudo formal̓ ꝯſiſtit ī duobusactibꝰ. ſūt viſio fruitio. ſꝫ addit obiectalis btītudo ē ip̄e deꝰ. Ponat̉ ergo poſſibile vl̓ impoſſibile. ſubtrahēte ſe deo ī rōneobiectali quēadmoduꝫ libere p̄t/ maneāt illiduo actus viſio fruitio. nūqͥd dicet̉ iſte prius btūs. etiā nūc btūs formaliter intuitiue Auget̉ ampliꝰ ſi ꝯſideremꝰ oēm creaturaꝫ. comꝑat̉ ad deū ī rōne veſtigij vel imagīs.tanqͣꝫ ī rōne ſpeciei repn̄tātꝭ deū qͣꝫqͣꝫ analogiā. ſꝫ minus qͣꝫ radiꝰ. qͣꝫ lumē ſol̓ ꝯꝑet̉ad ſolē. licet ſit eiuſdē ſub̓e ſole. Uidēsigit̉ creaturas intelligēs .i. intꝰ legēs habitudines hmōi imaginis et veſtigij ī triplicigenere cauſe. efficiētis. formalis exemplātis finis/ nedū intelliget īuiſibilia dei ea facta ſūt. iuxta v̓bū ſapiētꝭ apl̓i. ſed habebitnoticiā ītuitiuā deo minꝰ īmediatāpriā/ qͣꝫ habeat oculꝰ de ſuo obiecto putaſole lumē ſuū viſo. Hoc nullus videt̉ ꝯceſſiſſe. īmo dānatus ē articulus deꝰ īmediate eēntiā videat̉. Et ſi non īmediate. necītuitiue. Addamus ad difficultatē ꝯtra articuluꝫ/ qꝛ exiſtēte hoīe in ꝓſpectu dicimꝰ videt̉. cōſtat tn̄ oculꝰ corꝑal̓ attīgitad ſub̓aꝫ hoīs. ſic̄ nec aliꝰ qͥuis ſenſus. Oꝑret ergo referat̉ ad viſionē intellectus viſioſub̓e hoīs vel eſſentie ſue. Ac ꝓinde ponuntaliqͥ obiectū intellectꝰ naturaliter ſtatu pn̄ti/ ē qͥdditas reꝝ naturalium/ habitaabſtractionē intelligētie vl̓ intellectꝰ agētisex fantaſmatibꝰ. Nūquid ergo agētꝭ hec intellectual̓ cognitio dicet̉ intuitiua? Procedamꝰ vltra. ſi reqͥrit̉ ſufficit tal̓ abſtractōhic nos plus cognoſcimus ſub̓as ſeu qͥdditates rerū materialiū qͣꝫ dei qͥdditatē. necplus aīam nr̄aꝫ qͣꝫ angelicā naturā. īmo breuiter nihil intelligimꝰ intuitiue exꝑimētaliter de rebꝰ/ niſi ſola accidētia. nec etiā intellectū vt intellectus ē. ſed ꝓut influit ī ſenſusexteriores ſe vel vires ꝓprias. ſi ponunt̉ſub̓aliter ab eo diſtincte. Sed neqꝫ poterithr̄i cognitio ſimplex et īmediata abſolutacuiuſcunqꝫ drn̄tie ſubſtātialis. īmo nec differentijs accidentiū. qd̓ ꝯcedit vnus doctor Quid p̄terea ſi ꝯceſſerimus Aug.poſſumus hic hr̄e cognitionē ſincera de rebus/ niſi luce diuina. nūquid oportebitin om̄i cognitione veritatis. p̄ſertim ſincerecognoſcat̉ lux diuīa ſaltē ī ſuo lumine. ſicutagnoſcit̉ ſol in om̄i viſione corꝑali coloreirradiationē lucis aut lumīs ſolis. ita redi

bit deus hic ītuitiue videt̉. Deniqꝫ ſuꝑeſtexponendū qͥd apl̓s intelligit ait. Uidemus nūc ſpeculū ī enigmate. tūc aūt faciead faciē. ſit drn̄tia inter iſtas tres viſiōes. Difficultates iſte ſunt diu mihi multūqꝫſite. ſed nec ſatis apparet exitus niſi noīmdiſtinctōꝫ. noīa cum ſint ad placitū. ſi eaꝯſtet de rebꝰ ſentētijs/ ſatis dꝫ inqͥrentibus ꝟitatē maxīe diſciplinā doctrinā. ſꝫ ſatis ad exꝑientiā Poſſumꝰ itaqꝫ de noticia intuitiua loqͥ generaliter. magis ꝓprieloqͥ proprijſſime. Diffinitionē p̄ſcriptā noticiā intuitiua loquēdo .ſ. prout viſio intuitio ſe extendit ad omnē vim ꝑceptiuā ſui obiecti ſimpliciter īmediate vt dicimus. videquō hoc ſonat. quō redolet. quō ſapit. Sicdicit̉. de intelligēte hec dicimus/ bn̄ ſentitEt inde venit ſentētia generaliter. Oīs ꝑceptio obiecti ſimplex immediata pōt appellari intuitiua. ſiue obiectū ſit realiter pn̄s inſe. ſiue ſuā ſpecieꝫ tm̄ modo. ipſo deſtructovel abſente. quēadmoduꝫ ſolet dici/ oculꝰvidet auris audit res aliquas deſtructaſvel ablatas propter ſpecies coloꝝ vel ſono que remanēt ī exteriori ſenſu / ſicut pretactū eſt Aut ſi miraculoſe viſio cauſaret̉ a deoin oculo vel in obiecto cauſata ſeruaret̉. Cadent etiā hic exempla coloribꝰ videnturalij qͣꝫ ſint. vt in iride in nubibꝰ et in vitrisſuppoſitis obiectis oculo linea recta viſuali Magꝭ ꝓprie nominat̉ intuitiua noticia/que fit obiecto p̄ſente actualiter immutante ſe vel ſuā ſpeciē immediate. Exemplūcōmune eſt in ſenſibus exterioribꝰ differentiā ad interiores. Proprijſſime ꝟo nomīatur intuitiua cognitio/ cauſat̉ ex obiectoſeipſā eēntiā .ſ. abſqꝫ ſpecie media. Sic em̄deus intuet̉ ſeip̄m. ſic angeli cognoſcūt eēntias ſuas. licet actū ſuꝑaddituꝫ. ſic cognoſcimus nr̄os actus interiores. ſic ꝑcipimusimmutatōes paſſionū ipſaſmet paſſionesactualiter īmutātes ſine ſpecie media. licetſine actu ꝑceptiuo medio. quoniā hoc ꝓpriūeſt ſoli deo/ ſit ſua ꝑceptio. Elicimꝰ exmiſſis/ omīs noticia proprijſſime intuitiua. ac ꝑinde noticia que habet̉ deuotionē vnionē mentis ad deū/ nequaqꝫ fit aut fieri pōt ſine cognitōe p̄uia vel comite ẜm Auicen̄. aut ex ꝑceptione tali cōſurgit. Alioqͥn īplātis ī inanimatis poneretur delectatio.Sed cuꝫ vt ph̓ica rōne loqui nos pateat.Fundemꝰ iſtud dictuꝫ aliquas veritates.Dās formā dat ꝯſequētia ad formaꝫ. Iſta