De canticorū originali ratione LXXVIII
ſiderata. Teſtes ſunt hiſtoria cum philoſophis ⁊ medicis / vt martianꝰ ⁊ bontius qͥbꝰnō diſcordat ſacra ſcpͥtura de Dauid et helizco filijſqꝫ ꝓphetarū. Nōne ph̓s politizansdocet in politia bene inſtituta/ curā de muſica precipue pro iuuenibus habendaꝫ eſſeque ſit ad temperantiā et virtutē idonea. nōpetulans. non diſſoluta. nō agreſtis. non irritans. ſed nec animos muliebriter emolliens. ¶ Notāt ſiquidē ex dictis Ariſtotel̓ vltimo politicoruꝫ expoſitores ſui. qͣttuor eſſſpecies melodie quas ipſe denoīat vel a reꝑtoribus vel a patrijs vtentibꝰ eis. vna vocat̉miſtolidiſta. ſecūda lidiſta. tercia doriſta. qͣta frigiſta. ¶ Prima mouet ad compaſſiōꝫ.ſcd̓a mollit ad ꝯcupiſcentiā. tercia ad virilitateꝫ/ que ſtabilis eſt ⁊ virilis in qua ſunt iuuenes inſtruendi vel exercēdi. quarta rigidior eſt vehemētiorqꝫ/ rapiēs animos ad terribilia vel aggredienda vel ſuſtinēda. ¶ Porro iuxta varietatē complexionū variat̉ complacentia ⁊ iudicium melodiarum. immo ettraditio quam frequētat eccleſia de varietate tonorum octo/ poſſet ad hanc melodiarūdiuerſitatem appropriari. vt ꝙ prima eſt ſeptimi toni. ſecunda qͥnti. tercia/ primi. quarta/ tercij. ¶ Poſſet altera fieri diſtinctio muſice. quoniā eſt alia aptior ad diuinū cultuꝫꝓ deuotione. nūc leta. nūc lugubri. nūc pia.nūc iubilanti. Quedā potior ē ꝓ morum diſciplinatione. Altera iocundior ⁊ ſuauior inamicabili ſeu ciuili cōuerſatione. Aut dicamus ꝙ vna eſt heroica. altera diuina. quedāmoralis ⁊ politica. altera ſenſualis ⁊ animalis ꝓ puerorū vel imꝑfectorum recreatione.¶ Aut rurſum addamus ꝙ vna magis cōuenit ī ſatira. quedā ī tragedia. quedā in comedia. quedā ī bucolicis. quedā ī odis vl̓ liricꝭAut poſtremo ẜm varietatē hoīm. alia fortibus ⁊ virtuoſis ꝯuenit. alia lubricis ⁊ voluptuoſis. alia ſubtilibꝰ ⁊ ingenioſis. alia beſtialibꝰ ⁊ ſtolidis. ¶ Uiliſſimaꝫ oīm eſſe traditAriſto. fiſtulationē. quā ideo pallas abiecit/ſuā vidēs ī aqͣ ex tibijs buccā inflari. hͦ ſumpſit poetica fictio/ necnō illd̓ ꝙ Midas rexbuccas habuit aſinīaſ. eo ꝙ ſuo iudicio pandeus paſtoꝝ fiſtulans Apollini p̄ferebat̉ citharizāti. Demū qͦt ſunt hodie qͥ tympanuꝫgallice tabour cū fiſtula citiꝰ ac hilariꝰ audiunt/ qͣꝫ cytharā aūt pſalteriū. Ita rurſus ſicauibꝰ/ ſic hoībꝰ/ ſuꝰ cuiqꝫ cantus placet/ ⁊ cuiſuetꝰ ē vel aptatus. ¶ Pretereūdū v̓o cenſemus/ quēadmodū ad res diuīas reputabāt
gentiles carmina trāſtulerūt execrabili ſuꝑſtitōe. quo factū ē vt qͥ ſine deo vero erāt/ ludificarent̉ a dijs illis. de quibꝰ in pͣs. Om̄sdij gētiū demonia. Orte ſunt qͥppe artes magice carmībꝰ vtētes/ qͣs incātatōes vocāt. qͣrū effectꝰ mirabiles. nedū poete nedū ip̄i idolatre ꝯmemorāt. ſꝫ atteſtat̉ ſcpͥtura ſacrā cūexpoſitoribꝰ. vn̄ d̓r ī Exodo de maleficꝭ pharaonis/ ꝙ fecerūt ſil̓e ad moyſen ī pͥmis duobus ſignis. ⁊ hoc ꝑ incātatōes egyptias ⁊ archana dei. ita dicit textus. Ueꝝ exqͥſitior decarmībꝰ iſtis ẜmo nō expectet̉ hic ⁊ nūc. Letiſſimꝰ em̄ ē/ ⁊ ſeorſum debēt ſue queri cauſevel effectꝰ. ¶ Habet ſubinde muſica ſenſualq̄ ꝯſiſtit ī modulatōe vocis ſuā artē. cuiꝰ artꝭvelut alphabetū quoddā traditum in gāmamanuale ſub ſex vocibus vl̓ notul̓. vt. re. mifa. ſol. la. de quo nō eſt hic declaratio facienda. ſed ſupponēda ſimul qua rōne ſeruit muſico cuilibet inſtr̄o notulatōis hmōi peritiaSed nec de metrorū legibꝰ numeris varietate ī poſtremo de geſticulatōibꝰ aliud tradere diſpoſuimꝰ. ¶ Placuit tamē annotare ꝓpter reuerentiā ſcpͥture ſacre/ nōnulla vaſorū vel inſtrumētoꝝ muſicaliū noīa. Qm̄ pariter monet nos ratio nature ꝯſona. Poſuititaqꝫ Plato corꝑibus aīas aſſiſtere tāqͣꝫ motores ſuis orbibus ⁊ organis. quod ſatis incelo Ariſto. ⁊ fides recipiūt de intelligentijsquas vel angelos vl̓ virtutes fides appellatUerū de noſtris intellectibus necnō de brutorū formis nō ꝯueniūt cū Platōne. qꝛ ponūt aīas inherere corporibꝰ/ ⁊ cū materia cōſtituere compoſitū. Concordat tamē vtraqꝫpoſitio ſuꝑ hoc/ ꝙ ẜm varietatē formaꝝ reꝑitur varietas in corporibꝰ. Hinc illud ph̓ieapud Boeciū de hmōi formis loquētis addeuꝫ ꝑ cōſona mēbra reſoluis. Hinc p̄tereaphiſonomi tradūt aīas inſequi corꝑa. qͣꝫ qͣꝫverior ē locutō/ corꝑa ſuas aīas inſeqͥ tanqͣꝫinſtrumēta cauſas pͥncipales ſuas. ¶ Coaptemus hāc ſil̓itudinē rei nr̄e/ dicētes ꝙ arsīmitatrix nature/ cognoſcēs quedā eē cāticaquoꝝ modulatio fit aptiꝰ ꝑ vnū genꝰ inſtrumētoꝝ/ ⁊ alia ꝑ aliud ſimul/ vt minꝰ faſtidiret varietas fabricauit ſibi vaſa diuerſa muſicoꝝ īſtar nature. dās diuerſis cātibꝰ organa valde diſtātia magnitudine. figura materiaqꝫ. ſicut natura dedit aīabꝰ apta ſibi corpora. vn̄ corpꝰ animal̓ vocat Ariſto. organicū. qͥ de manu homīs dicit ipſā eē organū organoꝝ. Ecce cauſas multiplicatōis vaſoꝝmuſicoꝝ duas q̄ ſūt delectabilitas ꝓ varie.
Dd 2