Tractatus Primus
naturali ꝯſona. ¶ Neqꝫ tale aliqͥd facere potuiſſet ſine cognitōne/ que tn̄ ſenſibꝰ participata nō erat. Oportuit igit̉ ꝙ ex alto id atqꝫa ſummo ſumpſiſſet. ¶ Modus alter ſumendi canticoꝝ originē fuit ductrice experiētia.nūc in illis regionibus. nūc ī iſtis. quibꝰ muſica ⁊ nunqͣꝫ fuerat. vel ẜm Ariſtotꝭ. et ſequaces. de eternitatis errore fuerat infinities variata. ⁊ abſqꝫ numero defecerat atqꝫ redieratẜm trāſmutabilitates nature cuiuſlibet mutabilis innumerabiles. Additur modus alter qualis a Tullio ponit̉ dum venat̉ quanta ſit eloquētie ſi ſapientie iungat̉ vtilitas. qͣfactū eſſe dicit / vt homīes prius agreſtes/ neqꝫ ciuiliter/ neqꝫ politice neqꝫ moraliter conueniētes/ conuenirēt in vnū. mō paguꝫ/ modo domū. modo ciuitatē modo ꝓuinciam.modo regnuꝫ. qͥ ſimul ita iuncti et adunativarias tam ad neceſſitatē qͣꝫ ad voluptatemſtudio vehemēti compererūt artes. qm̄ vbiintenderis ingeniū valet. ⁊ iuxta poetā. Labor oīa vincit/ improbꝰ ⁊ duris egēs in rebꝰegeſtas. Dū ſequēs ad priores aliqͥd ratiocinatiue docta ſuꝑaddit. Preſtabat iuuamēapta ꝯplexio ad iſta vl̓ ad illa. Ociū nāqꝫ libeꝝ datū aliqͥbꝰ. Sicut apud egyptios tradit Ariſto. aliqͦs ꝯquiſitis q̄ ad vitā erant neceſſarijs ꝓpter admirari cepiſſe philoſophari. ¶ Porro narrat Aug. libro de ordine/ radicē vnā nō diſſonā prioribꝰ his q̄ alto vidētur ſumpta pͥncipio. Loquēs itaqꝫ de v̓tute vnitatis quā inqͥrit ⁊ facit amicicia nō dubitat ponere quālibet ſcientiaꝫ ex amicicie ⁊vnitatis appetitu manaſſe. Dicebat Ariſtophanes teſte Ariſtꝭ .i. politicoꝝ. hāc eſſe amicoꝝ ꝯditionē vt vnꝰ eē vellet alter. vel vnꝰ inaltero. Nō diſſone ad v̓ba Ioh̓is. Qui manet inqͥt in charitate ī deo manet ⁊ deus ī eoEt apl̓s dicit. Qui adheret deo vnꝰ ſpūs eſt¶ Uerū neqͥt fieri talis trāſmutatio qua vnamīcoꝝ ſuo eē qd̓ habet ī ꝓprio genere deꝑdito/ ꝯuertat̉ ī alterū. Iā qͥppe nō maneretalter amicoꝝ. ⁊ ita nullo pacto eēt duo ſedvna natura. quo qͥd abſurdiꝰ poni nō poteſtPropriam em̄ vocem ignorabāt nōnulli hereticorum/ vt Almaricus ⁊ begardi/ duꝫ itadeſipere comperti ſunt. Uniunt̉ igitur amici nō illo/ ſed alio quo phas habent modo.¶ Hinc fuit inter homines et p̄cipua curaſermonis mutui. quo latētes cordis ſui paſſiones ⁊ cogitatōnes ꝯſilia ⁊ amores/ ꝯmodiſſime ꝯmunicarēt iocūdeqꝫ cōuiuerēt Facta eſt ꝓinde ſuꝑ locutōibꝰ ars. que ſcriben
do valeret apd̓ abſentes ſe ſibi manifeſtare.hec eſt grāmatica ꝯgrue loqui docēs et ſcribere. Poſtmodū fuit euītanda deceptio circa veritatis inquiſitionē. cum regulis illationum quas Logica ab hoc orta tradit. Fnerunt inſuꝑ amicorū amicicie nō quomodolibet. ſed vtiliter. delectabiliter. et efficaciteriudicande. quod ī rethorica facere poſitū ē.quā poſſumus appellare logicā moraleꝫ. eoꝙ ad moralis philoſophie principia viā habet. ſicut logica ſciētijs ſpeculatiuis obſeqͥtur. in quibꝰ vis ſermonis p̄cioſior ſine tropis viget ⁊ figuris. Uentū eſt cōſequēter admathematicas diſciplinas. que plurimū cōferūt artibꝰ mechanicis/ ſine quibꝰ vita ciuilis nō agitur. conferunt p̄terea cōuictui amicorū quo fiat vita p̄ſens ornatior atqꝫ iocūdior. Sic inter ceteras artes comꝑata ē magno plauſu/ muſica ⁊ ad diuinas res atqꝫ cerimonias tandē adhibita. Hinc apud ruricolas et paſtores/ bucolica carmina vl̓ egloge. comedie leges. Hinc acriores ſatire. hīcpoſtmoduꝫ grādioribꝰ ampulloſe tragedie.hinc deniqꝫ metrorū heroīcoꝝ elegiacoruꝫ.iambicorū. zaphicorū. et aliorū velut innumerabilis multitudo. ¶ Uides quemadmodum muſica ſuū cepit a natura et ab amorevnitateqꝫ primordiuꝫ. que creuit adhibitisꝑ artē regulis et numeris. Quis vtiqꝫ nō aduertat/ homīes ſicut ad loquelā/ ſic ad quandā muſicā velut ab īfantia ⁊ puericia ꝓnoseſſe. quaꝫ inclinationē ars et vſus ꝑficiunt.¶ Hinc animaduerſuꝫ ē/ triplicē eē ꝑtitionēmuſice. ſicut pōt ipſe ſonus cauſas tres hr̄e.Unus em̄ fit flatū. alter pulſu. alter voce vl̓cātū. Tres ob inde muſas fictio poetica dedit. ꝓut a Uarrone refert Aug. quas iō poſtea dixerūt nouē ꝓpter totidē imagines abexcellētiſſimis ſculptoribꝰ cum qͣdā ſuꝑandiintētōe depictas. ¶ Cōpertū ē inſuꝑ tres dutaxat ī numeris ſonorꝭ ꝓportōes eē delectabiles. Diateſſerō. diapēte. diapaſon. qͣs vulgari mō noīamus. terciā. quintā ⁊ octauam.Nec ſunt plures deinceps q̄ nō reducāt̉ adiſtos. quēadmodū ſexta ⁊ qͥnta ſuꝑ octauaꝫ:⁊ rurſus octaua duplex. Et ita ꝑ aſcenſumqͣntū vel vox vl̓ rō phas habuerit. q̄ ꝯqͥſitioſuam habet artē ꝓpriaꝫ/ tam ſpeculatiueqͣꝫpractice traditā cui muſice nomen damus.¶ Docuit amplius exꝑientia mirabiles fierimutationes ꝑ muſicā ſenſualē. de qua iudicat tanqͣꝫ d̓ obiecto ꝓprio auris corꝑalis/ ⁊q̄ ſola videt̉ apud vulgares cognita vel cō-