Druckschrift 
3 (1494) Tercia pars operum Johannis de Gerson doctoris christianissimi
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

aliqui fieri liberā conuerſionē ſpūs ẜm duplicē faciē ſuā. nūc ad ſuꝑiora/ nūc ad inferiora. Ariſtꝭ. v̓o nullū poſuit niſi ab infimis fieri cognitionē vel affectionē originatiꝰ et immediate. quē inſecuti ſunt cōes doctores catholici loquunt̉ de ſtatu nature deſtitutenec eleuate raptus aūt illuſtratōes miraculoſas. ſicut dicit Petrꝰ/ hūana volūtate allata ē aliqn̄ ꝓphetia. Raptꝰ aūt vel extaſis apud deuotos tunc ideo dicit̉ fieri/ illuſtrat̉ ſpūs īmediate deſurſuꝫ. qꝛ p̄ter naturalē curſum vite pn̄tis hoc euenit.Conſideratio. xVlii.Aſſiones ſpūales iuuant̉ plurimuꝫpvel impediunt̉ ab innata ꝯplexionecorꝑali. Autorizauit Plato anīeinſequunt̉ corꝑa. qͥdē naturali neceſſitateſi ad ſpm̄ libeꝝ fiat aſpectus ſed quadā inclinatione/ ꝓut corpus ip̄m ſūminiſtrat animetanqͣꝫ inſtrumētū Cōſtat em̄ ad inſtrumētoꝝ varietatē ꝯſurgit in oꝑatōnibꝰ facilitasmaior vl̓ difficultas Uidemꝰ itaqꝫ circa mechanicas artes/ faber aliter oꝑat̉ inſtrumēto quadrato. aliter acuto. aliter hebeti. Sic ſcriptor vel pictor. Sic erit ſuo de varia ꝯplexione mēbroꝝ/ his quemēbris ipſis ſubſeruiūt. vt ſunt ſpūs corporei/ radicales qͣꝫ fluētes. vt ē p̄terea ſāguis eſt ꝯmunis materia membroꝝ qͣꝫ hmoiſpirituū Circa qd̓ oꝑtet attēdere (iuxta traditionē medicoꝝ) ſanguis ſubtilis clarꝰin ſubſtātia/ tꝑatus ꝟ̓o in qualitatibꝰ/ diſponit ad gaudiū maius vel minꝰ ẜm quātitateꝫtalis ſanguinis qui generat ſpūs ſplēdidosatqꝫ tꝑatos. Sāguis aūt clarꝰ ſubtilis etcalidꝰ a dn̄io (qualis eſt ſanguis corporū ībus color rubeus dominat̉) diſponit ad velociſſimā irā ſit velocis inflāmationis etmotus. ſed ira hec modicū eſt durabilis. cuꝫom̄e ſubtile tenue celeriter reſoluat̉. Siꝟo ſanguis fuerit ſubtilis clarus ſed frigidus/ qualis eſt in corꝑibus in quibꝰ aquoſitas naturalis flegmatis dn̄at̉ inclinat ad timorē puſillanimitatē. a quibuſdā vocat̉cordis debilitas. Et hoc ē. qꝛ ſpūs a tali ſanguine generatus ē modicus. frigiditate impediēte ſuā generatiōꝫ. Eſt etiā grauis parum inflāmabilis ꝓpter frigiditatē humiditatē. ideo ſuꝑeſt vt ſit ineptꝰ calefacere cor ab exteriori moueri. ꝓpterea neqꝫ ad iramneqꝫ ad gaudiū neqꝫ ad audaciā pōt inclinare. Sanguis aūt groſſus calidꝰ ſi fuerit

niger aut tenebroſus īequalis grofficieiturbidus appellat̉/ qualis ē ſanguis corpo in quibꝰ color appropinquās fini aduſtionis dn̄at̉ diſponit ad triſticiaꝫ ꝓpter tenebroſitatē ſpirituū/ ad irā ꝓpter caliditateꝫipſoꝝ. Diſponit inſuꝑ ad ꝑtinaciā vel fixamirā ꝓpter eorū ſpiſſitudinē vel groſficiē. Delet̉ em̄ tarde nimis forma eis imp̄ſſa/ a corpore tarde diſſoluunt̉. Si v̓o ſanguis fuerit groſſus et calidus tn̄ turbidꝰ. qualisinuenit̉ in corꝑibꝰ habētibꝰ cor tꝑatū eparnotabiliter calidū atqꝫ ſiccū/ ſed lōge amplius ſiccuꝫ vtentibus dieta mediocri/ vel incorꝑibus tēꝑatis quoꝝ ſanguis forti exercitio calefactꝰ inſpiſſatus nodū cepit aduridenigrari diſponit ad triſticiā ſed adſtantē audaciā. quā quidā vocant fortitudi cordis. diſponit qͦꝫ ad mediocrē irā. qꝛ leticia frangit ad ſint magis proni qͣꝫad triſticiā. Sed ſi ex vehementiſſimis cauſis ira fortis excitet̉ in talibꝰ tarde ſedat̉ propter groſficiē ſeu ſpiſſitudinē p̄dictoꝝ.guis aūt groſſus frigidus tamē turbidus/ qͣlis ē in corꝑibꝰ habētibꝰ cor tꝑatumep̄ar ſiccius frigidius tꝑato. ſed magis ſic qͣꝫ frigiduꝫ / vt vtētibus dieta generatiuade ſe mediocris ſanguinis/ reddit hoīem mediocreꝫ in omnibꝰ accidētibus animi. vtmagis ſit ꝓnus ad hoc qͣꝫ ad illud. Sed intantū differt ab his quoruꝫ ſanguis eſt tꝑatus. qm̄ ex diſpoſitiōe ſui ſanguinis ē ſolidſiue conſtās ī inchoatis ꝓpter groſficiē ſpirituū ſuoꝝ. Si v̓o ſanguīs ſit groſſus et frigidus turbidus/ ſicut ī habētibꝰ epar equaliter frigidū et ſiccum tꝑato/ vel amplius frigidū. vtentibꝰ his que generant hmōi ſanguinē diſponit ad celerē ꝑmanentē triſticiam. ad lentā vel tardaꝫ irā. Sed ſi excitetira ex forti/ nimiuꝫ ꝑſeuerat. inclinat adodiū vel ad rancorē. Fortitudo tn̄ ire iſtoꝝminor ē qͣꝫ in habētibꝰ groſſum turbidū atqꝫ calidū ſanguinē. Sed maior qͣꝫ ī habētibus ip̄m ſubtilē. ꝓpter qd̓ naturaliter odiūinueterat̉ in iſtis. Ecce ẜm iſta ſil̓ia/ umūt medici ſigna ꝯplexionū. et attribuūt alias ꝯditiones ſanguineis. alias colericis. alias flegmaticis. alias melācolicis.Conſideratio. xix.Aſſiōes ſpūales ſolēt immutari me Rdiate tamē diſpoſitiue actionemqualitatuꝫ primarū. Subſequihec ꝯſideratio ad declarationē p̄cedētꝭ. Na