Druckschrift 
3 (1494) Tercia pars operum Johannis de Gerson doctoris christianissimi
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Aut hoc fit qꝛ vis iraſcibil̓ ſatagit ī vindictā. ita cadit a ratōe ire/ quia reputatiniuriās ſatis cōtra paſſus eſt aūt ꝯͣ patiet̉abſqꝫ vlla difficultate qn̄cunqꝫ placuerit. ita qͥetat̉ ſeu qͥeſcit quodāmodo d̓lectatur tāqͣꝫ in adepta victoria. iteꝝ ſpectatad cōcupiſcibil̓ rōeꝫ. Hic ſeqͥt̉ arborLōſideratio ſextaAſſionū aīaliū pͥma et velut vnicapradix eſt amor ſeu libido. Amorqͥppe aīalis eſt inclinatio vl̓ motꝯſurgens in aīali ex app̄hēſiōe boni vl̓qꝫ boni ſibi. vtpote qꝛ valet ad ſuū vl̓ bene eſſe ꝯẜuādū. igit̉ bonū prius ſit qͣꝫmalū (nam malū dicit̉ niſi pͥuatio boni) et habitus eſt dubiū pͥor eſt pͥuatōe(vn̄ nec aliqͥd odio habet̉ niſi qꝛ alicui qd̓diligit̉ app̄hendit̉ eſſe ꝯͣriū) ſuꝑeſt vt oēspaſſiōes reſpectu boni p̄cedāt eas que directe et de ꝓximo malū reſpiciūt in ꝯcupiſcibili qꝫ ī iraſcibili. Int̓ eas ꝟo circabonū v̓ſant̉. vt ſunt deſideriuꝫ. delectatio.ſpes. deſperatio. amor abſolute bonū reſpicit p̄cedere habꝫ paſſiōes habētes proobiectis bonū vt abſens. vl̓ vt adeptū.vel vt futurū et arduū. aut ſub aliqͣ tali ꝯͣcta ratōe. Habemꝰ cōſeq̄nter vis ꝯcupiſcibil̓ prior eſt ad iraſcibilē. qͣꝫuis paſſiones iraſcibil̓ freq̄nt̓ ad ꝯcupiſcibilē terminent̉. vt ſpes aūt audacia ad delectatiōemſi vincāt. deſꝑatio et metus ad triſticiaꝫ ſivincant̉ cadūt. Inueniemꝰ p̄terea oēſpaſſiōes reducūt̉ ad qͣttuor pͥncipales. duas in ꝯcupiſcibili/ ſunt delectatio et dolor. et duas in iraſcibili ſpes metꝰ appellant̉. Sed ſub generaliori ꝯſideratōeomnes reducūt̉ ad duas ẜm duplicē rationē. ſcꝫ boni et mali. ille ſunt delectatio etdolor Tandē fit omniū ad vnā velut radicalē originē reductio .ſ. ad amorē. licꝫ ꝯſūmatior et pͥncipalior paſſio ſit delectatio.cōſequens hūc amore vt qͥeſcit ī re adepta. Ampliꝰ ꝟo licꝫ amor ſeu libido ſitprima paſſionū ſortit̉ tn̄ ip̄a ꝯcupiſcibilisnomē a ꝯcupiſcētia vl̓ cupidīe. Etiaꝫ ẜmfictōem poeticā d̓r cupido deꝰ amoris ē filiꝰ veneris. qꝛ bonū abſens vl̓ deſideratū magis facit ſe ſentiri ceteris paribꝰrōe defectus indigētie tanqͣꝫ oppoſita iuxta ſe poſita magis ſentiāt̉. Sil̓em aſſigͣrepoſſumꝰ cām. cur iraſcibil̓ ab ira potiꝰ qͣꝫa ſpe vl̓ audacia noīet̉. Ira qͥppe reſpicit

minoratōeꝫ ſeu vilipēſionē/ int̓ mala maxime fugit̉. ſicut ex aduerſo excellentia magis appetit̉. ita appetit̉ vt vite ꝓpͥe aliqn̄p̄ferat̉. quēadmodū introducit poeta. Euualus rn̄dit ad niſum. Et hic eſt animusmortis ꝯtemptor illū. Qui vita bene credat emi quē q̄ris honorēConſideratio. vii.Aſſiōes oēs in aīalibꝰ brutis cenpſende ſunt bone pulcre. Exēpligr̄a. audacia aīoſitas in leone etgallo. ira in tigride apro. voluptas ī porco hirco paſſere. timiditaſ ī lepore oue.fraudulētia ī vulpe. adulatio in cane. ſuꝑbia in eqͦ. triſticia melācolica ī catto. auaricia ī cornice. Itaqꝫ paſſiōes iſte neqꝫ male ſūt vel deformes in genere moris. cumdeſit ip̄is aīalibꝰ lib̓tas arbitrij in fūdat̉ratio laudis vl̓ vituꝑij. Neqꝫ turpes dicipn̄t aut male ī genere entꝭ. qm̄ ens et bonū pulcꝝ cōuertūt̉. ꝓpt̓ea tantūdē hꝫ q̄libꝫres ſit ſubſtātia ſit accidēs de bono pulcro quātū de ente. nec hr̄e p̄t malū ꝯͣrium.Ampliꝰ ꝟ̓o q̄libet res natural̓ dirigit̉ ī ſuis motibꝰ ab intelligētia errāte vt dictūeſt ex ſnīa ph̓oꝝ. cui ꝯformās ſe Audixit. deꝰ ſic res qͣs ꝯdidit ammīſtrat vteas ꝓpͥos motꝰ agere ſinat. Ubi aūt deeſterror et adeſt rei id qd̓ ſibi eſt ꝓpriū. deſitturpitudo neceſſe ē. paſſiones in brutis aliqn̄ turpitudīs arguimꝰ vel horremꝰ odimꝰ expugnamꝰ Rn̄demꝰ ideo fieri. qꝛ nobis et deſiderijs nr̄is aduerſanturinferūtqꝫ leſionē aūt aliqͣ tali rōe. Mōſtraꝓinde vidēt̉ eſſe pctā turpitudīes ī natura quō ad cauſam pͥmā finē vltimū relata pulcra ſint; videre facile eſti iCōſideratio. Oui.Aſſiōes aīales in oībꝰ viatoribuspſunt vt pl̓imū vituꝑabiles male turpes Inueniemꝰ hoc eſſe veꝝ ſolū ex determīatōe fidei/ ſꝫ ex naturalideductōe ſi ꝓſpexerimꝰ ꝯditōeꝫ et finē ẜmquē ꝯditꝰ eſt. nāqꝫ ſit naturanalis ip̄e factꝰ eſt vt diſcerneret int̓ bonuꝫ malū. et vt magꝭ bonū magis diligeret.Cōſtat v̓o deū eſſe ſummū bonū. Ordīatus ē igit̉ ad cognoſcēdū diligēdū deum. in ſtat ſua iuſticia. ſua bonitaſ gloria. Oꝑtet qͦꝫ vt hoc aſſeqͣt̉ aliqn̄. alioqͥn fruſtra et inſipiēter ad hūc finē fuiſſet

Y