De oculo4
LXIX
Porro hoc vnū eſt neceſſariū. hac vna p̄cioſa margarita quā nobil̓ virguncl̓a paſtoralis inter nutricis oues inuenit. qua ꝓpͥoſanguīe tinxit ⁊ ꝯparauit noīe margareta.cuiꝰ hodie celebritas agit̉ ī edicula ſeu capella/ qua tāqͣꝫ loco celle et ſolitudīs vtiturexiguitas mea. ſicut nycticorax cecutiēs īdomicilio. vl̓ ſicut paſſer ſolitariꝰ in tecto.Pro cuiꝰ ꝟgīs rememoratōe notare fuit animꝰ pauculas curſim ꝯſideratōes/ n̄ aꝑendas oībꝰ. ⁊ hͦ ſub metaphora margaritetibi pater ⁊ frater qͥ margaritū in deo chriſtianiſſimi regis frācie/ vtputa ꝯfeſſor eiꝰrutilas p̄cioſū. Bn̄ vale. Scriptū lugduni die et loco p̄dictis. M.ccccxxxiiij.FinitTractatus eiuſdeꝫde oculo.Auiſi ſunt diſcipuli viſo domino. qͥbꝰ ante dixerat. Beati oculi qͥ vident q̄ vos videtis. Et nos de ocl̓o multiplci quo viderūt eū diſſeramaliqͣs ꝓpoſitōes ſeu ꝯſideratōes ſub nūero ꝗdragenario ſue aſcēſiōis tꝑi cōſecrato.qͣs poterit ꝓlixiꝰ elucidare cōmentū. Et pͥmo de oculo in ſeip̄o. poſtmodū d̓ ip̄iꝰ obiecto. tandē de actu ſuo ⁊c̄.¶ Oculꝰ generaliter acceptꝰ eſt vis ꝑceptiua rei ꝑ ſuā vel alteriꝰ illumīatōꝫ. qꝛ ſic̄ oīqd̓ manifeſtat̉ lumē eſt ẜm apoſtolū. ſic oēqd̓ manifeſtatiōem ꝑcipit oculꝰ dici pōt.Quod generaliter fit tribꝰ modis. intellectualit̓ .ſ. et rationaliter ⁊ ſenſualiter¶ Oculus intellectual̓ eſt vis ꝑceptiua etabſtractiua reꝝ a motū ⁊ materia. hͦ eſt abh̓ ⁊ nūc. ⁊ a motu ⁊ ꝯtinuo ſine ꝯplexionevel diſcurſu. Qui triplex eſt. diuinꝰ angelicus et hūanꝰ. Diuinꝰ eſt ille qͦ reſpexit deꝰhūilitatē ancille ſue. de quo ſapiens. Oculi domini lucidiores ſuꝑ ſolem.¶ Oculꝰ ſenſualis eſt vis ꝑceptiua reꝝ perppͥam vl̓ alienā ſpēm cū motu et ꝯtinuo.hͦ eſt cū h̓ et nūc/ vel nō ſine illis. Et hīc triplex eſt. exterior ꝓprius extenſus ad quīqꝫſenſus. Interior ꝯmunis vl̓ imaginatiuꝰin int̓iori ꝑte cerebri. ſuꝑior fantaſticꝰ veleſtimatiuus vel cogitatiuus/ qͥ rōnal̓ velratiocinatiuꝰ in hoīe dici p̄t in media cellula ⁊ memoratiuꝰ in poſtrema.¶ Oculꝰ carnis exterior ꝓpͥe dictus ꝑficitex rebus q̄ ſunt lux et lumē/ color ⁊ ſpecieſ
eius/ necnō ꝯuerſio aīe cognitiue ſuꝑ ſpēslucis et coloris. ⁊ ita ꝓportionabilit̓ de qͣttuor alijs ſenſibꝰ diceretur.¶ Oculꝰ carnis exterior dicit̉ intuitiue velobiectaliter videre ſeu ꝑciꝑe rem aliquamdū res illa mouet ī obiectali p̄ſentia ꝑ ꝓpͥam ſpēꝫ ⁊ īmediatā. etiā dum perijt res obiecta. nec fallit̉ hic oculꝰ ſed ſuꝑior ſi iudicat rem p̄ſentē dū ſola ſpecies eiꝰ adeſt.¶ Oculꝰ carnis īterior eſt vis ꝑceptiua rerū ꝑ ꝓpͥam ſpēꝫ ſed mediatā. id ē a ſenſibꝰexterioribꝰ īmediate deriuatā. aut dum accipit reꝝ ſil̓itudines tanqͣꝫ veras res qͣruꝫſunt ſpecies. ⁊ fallit̉ mille modis tā ſomnians qͣꝫ vigilans dū furit ⁊ reueriſat.¶ Oculꝰ carnis ſuꝑior eſt vis ꝑceptiua re Rrū ꝑ compoſitōem ⁊ diuiſiōem ſpēꝝ et intentionū ab eis deriuataꝝ a ſenſibꝰ ꝓprijs⁊ ꝯmunibꝰ ꝑ abſtractōeꝫ inſuꝑ ⁊ diſcurſū¶ Oculꝰ diuinꝰ eſt vis ꝑceptiua oīm ſineſpecie extranea. ſine cōpoſitiōe vl̓ diuiſiōe.ſine qͦcunqꝫ diſcurſu. ſine quacūqꝫ diſtīctione reali vel ex ꝑte rei/ diuīs relatōibꝰ exceptis. et ita diſtinctōes ideaꝝ fundant̉ ſupͣrebꝰ ad extra obiectaliter acceptis ꝑ oꝑationem intellectus.¶ Oculus angelicꝰ ē viſ ꝑceptiua ſine actudiſtincto a ſubſtātia ſua/ ꝑ ſpecies reꝝ velīnatas vl̓ acqͥſitas/ tam ſine diſcurſu qͣꝫ cūdiſcurſu tā incōplexe qͣꝫ cōplexe. Necnonvniuerſal̓r et diſtincte: ⁊ hͦ ꝑ ſpecies tā īditas a deo qͣꝫ a rebꝰ vt videt̉ acceptas/ ſꝫ aliter qͣꝫ ꝑ ſenſum. Alioqͥn difficile eſt ſaluarepunitōes demonū ⁊ ſeꝑataꝝ anīaꝝ/ cognitiones inſuꝑ ſingulares angeloꝝ. necnō locutōes inter ſe et nobiſcū.¶ Oculus intellectual̓ humanꝰ eſt vis ꝑceptiua reꝝ ꝑ modū intelligibil̓ oculi angelici ſed vigore lōge diſſimili ꝓ ſtatu vie autſeꝑatōis eius a corꝑe. ſiue cauſent̉ ſpēs abinfluxū diuino/ ſiue recipiant̉ a rebꝰ ꝑ intellectu irradiantē ſic ꝑ eas/ ꝓut h̓ intellectuſnoſter irradiat ſuꝑ fantaſmata. et oculuscatti ſuꝑ colores.¶ Oculus intellectual̓ humanꝰ extinctusfuit ẜm Hugonē/ ſicut oculus carnis infectus/ ⁊ oculꝰ ratōnis contenebratꝰ adampeccāte. dum ꝯparatus eſt iumentis inſipiētibꝰ et ſimilis factus eſt illis. Nec reꝑari p̄t ꝑfecte oculꝰ. iſte triplex ſine v̓bo incarnato; quod eſt lux vera illuminās oēm hominem venientē in hunc mūdū. et fide purificans corda noſtra.