Druckschrift 
3 (1494) Tercia pars operum Johannis de Gerson doctoris christianissimi
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De oculo4

LXIX

Porro hoc vnū eſt neceſſariū. hac vna p̄cioſa margarita quā nobil̓ virguncl̓a paſtoralis inter nutricis oues inuenit. qua ꝓpͥoſanguīe tinxit ꝯparauit noīe margareta.cuiꝰ hodie celebritas agit̉ ī edicula ſeu capella/ qua tāqͣꝫ loco celle et ſolitudīs vtiturexiguitas mea. ſicut nycticorax cecutiēs īdomicilio. vl̓ ſicut paſſer ſolitariꝰ in tecto.Pro cuiꝰ ꝟgīs rememoratōe notare fuit animꝰ pauculas curſim ꝯſideratōes/ aꝑendas oībꝰ. ſub metaphora margaritetibi pater frater margaritū in deo chriſtianiſſimi regis frācie/ vtputa ꝯfeſſor eiꝰrutilas p̄cioſū. Bn̄ vale. Scriptū lugduni die et loco p̄dictis. M.ccccxxxiiij.FinitTractatus eiuſdeꝫde oculo.Auiſi ſunt diſcipuli viſo domino. qͥbꝰ ante dixerat. Beati oculi vident vos videtis. Et nos de ocl̓o multiplci quo viderūt diſſeramaliqͣs ꝓpoſitōes ſeu ꝯſideratōes ſub nūero ꝗdragenario ſue aſcēſiōis tꝑi cōſecrato.qͣs poterit ꝓlixiꝰ elucidare cōmentū. Etmo de oculo in ſeip̄o. poſtmodū ip̄iꝰ obiecto. tandē de actu ſuo ⁊c̄. Oculꝰ generaliter acceptꝰ eſt vis ꝑceptiua rei ſuā vel alteriꝰ illumīatōꝫ. qꝛ ſic̄qd̓ manifeſtat̉ lumē eſt ẜm apoſtolū. ſicqd̓ manifeſtatiōem ꝑcipit oculꝰ dici pōt.Quod generaliter fit tribꝰ modis. intellectualit̓ .ſ. et rationaliter ſenſualiter Oculus intellectual̓ eſt vis ꝑceptiua etabſtractiua reꝝ a motū materia. eſt ab nūc. a motu ꝯtinuo ſine ꝯplexionevel diſcurſu. Qui triplex eſt. diuinꝰ angelicus et hūanꝰ. Diuinꝰ eſt ille reſpexit deꝰhūilitatē ancille ſue. de quo ſapiens. Oculi domini lucidiores ſuꝑ ſolem. Oculꝰ ſenſualis eſt vis ꝑceptiua reꝝ perppͥam vl̓ alienā ſpēm motu et ꝯtinuo. eſt et nūc/ vel ſine illis. Et hīc triplex eſt. exterior ꝓprius extenſus ad quīqꝫſenſus. Interior ꝯmunis vl̓ imaginatiuꝰin int̓iori ꝑte cerebri. ſuꝑior fantaſticꝰ veleſtimatiuus vel cogitatiuus/ rōnal̓ velratiocinatiuꝰ in hoīe dici p̄t in media cellula memoratiuꝰ in poſtrema. Oculꝰ carnis exterior ꝓpͥe dictus ꝑficitex rebus ſunt lux et lumē/ color ſpecieſ

eius/ necnō ꝯuerſio aīe cognitiue ſuꝑ ſpēslucis et coloris. ita ꝓportionabilit̓ de qͣttuor alijs ſenſibꝰ diceretur. Oculꝰ carnis exterior dicit̉ intuitiue velobiectaliter videre ſeu ꝑciꝑe rem aliquam res illa mouet ī obiectali p̄ſentia ꝓpͥam ſpēꝫ īmediatā. etiā dum perijt res obiecta. nec fallit̉ hic oculꝰ ſed ſuꝑior ſi iudicat rem p̄ſentē ſola ſpecies eiꝰ adeſt. Oculꝰ carnis īterior eſt vis ꝑceptiua re ꝓpͥam ſpēꝫ ſed mediatā. id ē a ſenſibꝰexterioribꝰ īmediate deriuatā. aut dum accipit reꝝ ſil̓itudines tanqͣꝫ veras res qͣruꝫſunt ſpecies. fallit̉ mille modis ſomnians qͣꝫ vigilans furit reueriſat. Oculꝰ carnis ſuꝑior eſt vis ꝑceptiua re R compoſitōem diuiſiōem ſpēꝝ et intentionū ab eis deriuataꝝ a ſenſibꝰ ꝓprijs ꝯmunibꝰ abſtractōeꝫ inſuꝑ diſcurſū Oculꝰ diuinꝰ eſt vis ꝑceptiua oīm ſineſpecie extranea. ſine cōpoſitiōe vl̓ diuiſiōe.ſine qͦcunqꝫ diſcurſu. ſine quacūqꝫ diſtīctione reali vel ex ꝑte rei/ diuīs relatōibꝰ exceptis. et ita diſtinctōes ideaꝝ fundant̉ ſupͣrebꝰ ad extra obiectaliter acceptis oꝑationem intellectus. Oculus angelicꝰ ē viſ ꝑceptiua ſine actudiſtincto a ſubſtātia ſua/ ſpecies reꝝ velīnatas vl̓ acqͥſitas/ tam ſine diſcurſu qͣꝫdiſcurſu incōplexe qͣꝫ cōplexe. Necnonvniuerſal̓r et diſtincte: ſpecies īditas a deo qͣꝫ a rebꝰ vt videt̉ acceptas/ ſꝫ aliter qͣꝫ ſenſum. Alioqͥn difficile eſt ſaluarepunitōes demonū ſeꝑataꝝ anīaꝝ/ cognitiones inſuꝑ ſingulares angeloꝝ. necnō locutōes inter ſe et nobiſcū. Oculus intellectual̓ humanꝰ eſt vis ꝑceptiua reꝝ modū intelligibil̓ oculi angelici ſed vigore lōge diſſimili ſtatu vie autſeꝑatōis eius a corꝑe. ſiue cauſent̉ ſpēs abinfluxū diuino/ ſiue recipiant̉ a rebꝰ intellectu irradiantē ſic eas/ ꝓut intellectuſnoſter irradiat ſuꝑ fantaſmata. et oculuscatti ſuꝑ colores. Oculus intellectual̓ humanꝰ extinctusfuit ẜm Hugonē/ ſicut oculus carnis infectus/ oculꝰ ratōnis contenebratꝰ adampeccāte. dum ꝯparatus eſt iumentis inſipiētibꝰ et ſimilis factus eſt illis. Nec reꝑari p̄t ꝑfecte oculꝰ. iſte triplex ſine v̓bo incarnato; quod eſt lux vera illuminās oēm hominem venientē in hunc mūdū. et fide purificans corda noſtra.