Lectio quartaLXII
LXII
fuiſſe trāſgreſſos ꝓpter mādata hominuꝫ.Dixit inſuꝑ eos alligare onera gͣuia et īp̄ortabilia ceruicibꝰ ſubditoꝝ. ⁊ claudere eiſ regnū celoꝝ. Ueꝝ eſt qͥppe illd̓ Iulij ceſarisapud Saluſtiū. vbi intēdētis ingeniū valet. a qͣ ſentētia vulgatus ꝟſus nō diſcordatPluribꝰ intētus minor ē ad ſingula ſenſusSubditi ꝟo ſimplices et timorati qn̄ tottraditōibꝰ intendere ꝯpellunt̉ a ſuꝑioribuſſuis. qͥd mirū ſi minꝰ capaces reddūt̉ diuinoꝝ p̄ceptoꝝ. qꝛ ⁊ minꝰ ī eiſdē edocent̉. nūqͥd nō acerrimo ſupplicio aut acerbiſſimaobiurgatōe puniet̉ qn̄qꝫ ꝓ ꝑuula inobedientia legis hūane/ ⁊ abſqꝫ omī rep̄henſionepeccare qͦtidie ꝯtra legē dei enormit̉ ꝑmittetur. Nō habemꝰ neceſſe exēplis īmorari crebriora cernimꝰ qͣꝫ vellemuſ. ¶ Ex his elicioꝓ doctoribꝰ theologicis doctrinā ſalubrēne ſint faciles aſſerere actōes aliqͣs aut omiſſiōes eſſe pctā mortalia/ p̄ſertim ſub verbovniuerſali. ⁊ dū p̄dicandū erit ad populuꝫa lr̄ato qͦdam ⁊ exꝑto viro accepi ꝑnicioſaeſſe in omni arte vl̓ doctrina aſſertōem audacē ⁊ extremā. maxime vbi obẜuatio cōisobnitit̉ obuiatqꝫ. Itaqꝫ debꝫ qͥlibet nunqͣꝫobliuiſci qͣꝫ incerta eſt ſcīā nr̄a. ita vt idē ſepe hō breui momēto tꝑis nūc ī hanc nūc īoppoſitā ferat̉ ſentētiā. Fit p̄terea qn̄qꝫ vtꝑ tales aſſertōes publicas nimis duras generales et ſtrictas/ p̄ſertim in nō certiſſimiſnequaqͣꝫ eruunt̉ hoīes a luto pctōꝝ. ſed ī illud ꝓfundiꝰ/ qꝛ deſperatiꝰ īmergunt̉. Uarie p̄terea ſuboriunt̉ ⁊ qͣſi infinite circūſtantie ꝓ quaꝝ diuerſitate diuerſificari debꝫ iudiciū ita vt vix poſſit aliqͣ in moribꝰ general̓ regula tradi/ q̄ in ꝑticularibꝰ caſibꝰ exceptōeꝫ nō admittat. Deniqꝫ generāt̉ exhincſcrupuli inqͥetatiui ꝯſciētiaꝝ ſimpliciuꝫ vtin eis ſit ſolidū nihil. Nā et ſi btus vir quiſꝑ eſt pauidꝰ ⁊ qͥ veret̉ oīa oꝑa ſua. ob ẜuandū eſt tn̄ ſummoꝑe illd̓ terentianū. ne quidnimis. Et vt idē loqͥt̉. ne in ſcirpo nodū q̄rāt. ne qͦꝫ eis improperet̉ illd̓ eiuſdē. Quidſi celū ruat. Demū qͥd ꝓdeſt īmo qͥd nō obeſt coartare plꝰ iuſto mādatū dei qd̓ ē latūnimis? Quid īſuꝑ expedit amariꝰ gͣuiuſqꝫilld̓ reddere iugū xp̄i quod ſuaue eſt ⁊ onuſeius leue? Nā et ſi cōtemptꝰ ex hac laxatōe⁊ dulcedīe apud qͦſdā improbos maiororiatur habētes velamē malicie libertatē. Aſtapud alios bn̄ inſtitutos gr̄aꝝ reſonabuntactōes. Preſtabit̉ etiā ſeduliꝰ obſequiū domino ⁊ patri tāte māſuetudīs cuiꝰ mādata
gͣuia nō ſunt. ⁊ qͥ vult nos nō tēptari ⁊ nōgrauari ſupra id quod poſſumꝰCorol. duodecimū.¶ Sic̄ pene reſtrīgende ſunt/ ita leges hūane grauiter penales nō ſūt abſqꝫ manifeſtavtilitate multiplicāde. In pͥma ꝑte ꝯcorseſt omniū iuriſtaꝝ traditio. quos tn̄ aliqͣndo miratꝰ ſum. dū eos audiui rōem reddētes cur nomē hͦ excōmūicatōis ſi ſolū ponitur maiorē ſignificat excōmunicatōeꝫ. Excōmunicatio inqͥunt nō pena eſt ſꝫ medicina. Atuero ſi excōicatio nō eſt pena/ qͥd aliud penā appellabimꝰ? Neſcio v̓e. Nō ſolūpena ē ſꝫ dānoſiſſima pena. Nec obſtat huic dicto. ꝙ medicinal̓ eſſe debet. h̓ nēpe propriū eſt omnis pene/ p̄ſertim nō extermīatiue. ¶ Secūda pars ſeq̄ns ex pͥma iunctꝭ pͥoribꝰ ꝯdēnat eos qͥ tāta leuitate ne dicā temeritate/ ſulmināt excōicatōes ⁊ irregularitates/ cū innūerabili multiplicatōe ſtatutorū/ q̄ vix aliqͥs n̄ dicā adīplere/ n̄ dicā r̄tinere / ītelligerre ⁊ ꝯcordare. ſꝫ vl̓ legere totavita ſufficeret. Utinā attenderemꝰ om̄es etimitaremur benignitatē ſaluatoris nr̄i dei.Potera (nec eſt dubiū) exigere a nobis iuge ſeruitiū in p̄ceptis longe pluribꝰ gͣuioribuſꝙ ſed cōdeſcendēs fragilitati nr̄e certū⁊ paucū numerū dereliqͥt p̄ceptorū/ que ſipleuerimꝰ qͣꝫqͣꝫ inutiles ſerui ſumꝰ preſeruant a morte. Et qͥcqͥd ſuꝑerogauerimꝰ cōuertit ad deletōem p̄cedentiū delictoꝝ. autcumulata gl̓ia remunerat. Teſtat̉ ſapiēs ꝑtimorē dei hominē recedere a malo. Ita ſane meliꝰ qͣꝫ ꝑ auſteritatē humanarū legum.Nolumꝰ tn̄ nec debemꝰ inculpare deuotionē religioſorū. qui ꝑfectōis viā aggreſſi tāto p̄cepta diuina diligētiꝰ implent qͣnto cōſilijs ⁊ alijs obſeruatiōibꝰ ſalutiferis ſemetaſtrinxerūt. Sūt fatemur vincula taliū alligatura ſalutaris qͦꝝ diſcretꝰ vſus nō īpedit ſꝫ expedit gͣdiētes viā mādatoꝝ dei. Attn̄ qͥ p̄t caꝑe capiat. qꝛ nō om̄es capiūt verbū iſtud. Idcirco aliud d̓ ꝯmūitate hoīm.aliud de paucitate eſt iudiciūCorollarium. XIII.¶ Oīs lex hūana vel poſitiua pōt abrogariin eo ꝙ nō neceſſario participat cū naturali⁊ diuina. Hec aūt abrogatio fit/ vl̓ ꝑ ꝯſuetudinem oppoſitā iuxta qd̓ dicūt iuriſte etverū eſt/ ꝙ cōſuetudo eſt optima legū interpres. Nec vnqͣꝫ dicenda eſt corruptela/ niſi