Lectio quartaLXII
¶ Nullus legiſlator eccl̓iaſticꝰ vl̓ ciuil̓ habet directe autoritatē p̄ceptiuā ſuꝑ iſtd̓ vt īteriori actu diligat̉ deus ſuꝑ oīa. aut ꝙ ī eūſperet̉ vl̓ credat̉; ptꝫ ex īmediate p̄cedentibus. Et ex ꝯſeq̄nti dicimꝰ ꝙ qͣntūcūqꝫ legiſlatores intēdant ꝑ ſuas leges ſuos ſubditos debere fieri meliores interiꝰ ⁊ ſanctiores quo ad diuinū foruꝫ occultū. tales tamen intentōnes ſue non cadunt ſub eorump̄cepto. Itaqꝫ ſi fiant actus exteriores ſuorum iuſſoꝝ etiam cum ꝑuerſiſſimis intentōibꝰ ⁊ finibꝰ occultis. nō erit ibi tranſgreſſio hūane legis vt hūana eſt ſꝫ diuīe. Et itaſi dicā horas meas canonicas cuꝫ qͣcunqꝫmentis euagatōne et nulla attētōe. Si ieiunē in qͣdrageſima tm̄mō vt ſanior fiam. velvt poſtmodū voraciꝰ ⁊ inde voluptuoſiusꝯmedā. Si ferā tonſurā clericalē/ aut vadā dn̄icis diebus ad eccl̓iam auditū miſſā ꝓ vana gl̓ia aut fraude alia. Sil̓r d̓ alijſactibꝰ extriſecis p̄ceptorū. ago qͥdem maleapud deū peccās in legeꝫ ſua. me tn̄ ꝓ trāſgreſſore humanoꝝ p̄ceptoꝝ nullus accuſabit. Et hic accipiūt fundamētū dicētes ꝙin caſibꝰ p̄miſſis nō teneret̉ aliqͥs horas iterare/ ſicut nec aliā miſſam audire. ſꝫ ſufficitde pctō in deū ꝯmiſſo ꝯteri ꝯfiteri ⁊ ſatiſfacere ad arbitriū cōfeſſoris. Hec aūt ſententia mitis ē ꝓ ſcrupuloſis circa hūanoꝝ obẜuationē p̄ceptorū. qͦs iugiter inqͥetat conſciētia de iterādo ſi id qd̓ faciūt nō ſꝑ attente ⁊ deuote ꝑficiant.Corollariū tercium¶ Stat ſimul aliquē obẜuare p̄ceptū hūanum et tamē peccare mortaliter. ſicut aliqͥsmerēdo apud deū poterit humani p̄ceptiviolator accuſari. Ptꝫ pͥmum in caſibꝰ prioribus vbi fit actus p̄cepti hūani ad fineꝫꝑuerſuꝫ. ¶ Patet ſcd̓m vbi aliqͥs habēs excuſatōem ſufficientē interiꝰ de qua tn̄ nō p̄tfacere fidē exteriꝰ omittit aliqͥd de oꝑbꝰ p̄ceptis ꝑ eccl̓iam. quēadmodū damnat̉ abeccl̓ia ille qui n̄ vult redire ad ſocietatē mulieris quā ficte deſpōſauit in facie eccleſie.¶ Sed obijcit̉ ꝑ illud apl̓i. deus eſt qͥ iuſtificat. quis eſt qͥ ꝯdēnet? Rn̄demꝰ ꝙ alio etalio reſpectu deꝰ ip̄e iuſtificat ⁊ ꝯdēnat. vl̓tqͥppe legiſlatores publicos de publicꝭ tantumodo ſentētiare/ et ad iudiciū ſuū occulta reẜuari. ꝓpterea idē opus ſicut eſt occultu eccl̓ie ⁊ manifeſtū deo. ſic aliter ⁊ alit̓ poterit iudicari. ¶ Sed iteꝝ fortiꝰ opponitur
Nullū eſt iudiciū rectū niſi ꝓ qͣnto diuīe legi ꝯformat̉. quod eſt dictamē pͥme regule ⁊recte ratōis. Quis autē dixerit diuina legēfalſam eſſe. aut qͥs dictamē recte rōis crediderit erroneū? Ut igit̉ q̄libet lex vera ſit neceſſe ē. aut ſi falſa erit/ lex nō erit. Eſt aūt falſa rō dū iudices errāt. vt ꝙ petrꝰ quē ſupponimꝰ apud deū innocētē ſit ꝓ homicida cōdemnādꝰ. et ꝙ petrꝰ ſit ꝯpellēdꝰ reddere debitū nō vxori ſue/ ꝙ exiſtes ī charitate. et exhinc de ſocietate ſctōꝝ ſit excōmūicatꝰ Sētit hͦ idē deuotꝰ Bernardꝰ ī de p̄cepto ⁊ diſpenſatōe. qͥ ſimplicē oculū qͦ totū corpꝰ operationū lucidū fiat dicit oꝑtere rectu ⁊ verum eſſe. qꝛ nec veritas ſine recta intentōnenec recta intētio ſine ꝟitate ſufficiunt. Alioqͥn nō inculpaſſet apl̓s qͦſdā qͥhabebāt zelū nō ẜm ſciam. nec xp̄s ꝯdemnaſſꝫ interfectores martyꝝ/ qͥ arbitrabant̉ ſe obſeqͥuꝫ p̄ſtare deo. ¶ Huic oppoſitōi rn̄dentes ꝯce Idimꝰ ꝓ regula ꝙ nullū dictamē ꝑticulare p̄cticum qͦ imperat̉ actio ē rectū niſi ſimul īꝟitate ſubſiſtat. Sed qm̄ ex falſis bn̄ ſequitur veꝝ ꝯcedimꝰ multa eſſe iudicia practicavera q̄ ex falſis deducunt̉. Exēpli gr̄a. fiathoc argumentū. omnis homicida patris ēſuſpendendꝰ. petrus eſt homicida patrꝭ. ergo petrꝰ eſt ſuſpēdendꝰ. Maior eſt lex hūana vt ſupponit̉. minor ꝓbata eſt ꝑ falſoſ teſtes. qui tamē repelli nō poſſunt/ vt etiā ſuꝑponit̉. et cōcluſio ſequēs eſt dictamē iſtud.petrus his ſtantibꝰ eſt ſuſpendendꝰ. quodvtiqꝫ verū eſt apud cōcedentes ignorantiā.inuincibilē in eis que facti ſunt aut iurꝭ humani. ¶ Altera eſt reſponſio ⁊ forſā ratōnabilior/ et magis ad intētionē beati Bernardi dicens minorē p̄cedentis ſyllogiſmi autalteriꝰ ſimilis nō eſſe iſtā. Petrus eſt homicida. ſed iſtā Petrus ꝓbat̉ homicida per teſtes incōuīcibiles de falſitate. ⁊ hec vera eſſet apud eos ſicut maior. Si igitur cōcluſio vera ſit taliū; nullus mirabitur. Uerūtamen hoc loco pro diuerſitate opinionuꝫde ignoraatia ſi ſit inuincibilis aliqua/ autſi nulla/ eſſent conſeq̄nter varietates reſpōſionū. Et quicqͥd ſit de ignorātia facti autiuris humani et naturalis poſitiuit cōcorseſt ſententia. Nullā in his que legis diuīeſunt cadere ignorantiā inuincibilē. quoniāfacienti qd̓ in ſe eſt deꝰ ſemꝑ aſſiſtit paratꝰilluſtrare mentē qͣntum oportebit ad ſalutem/ et erroris euitatōem. Quocirca palaꝫeſt ratio cur martyrizātes apl̓os credēdo ſe