Lectio ſecūda
animal ciuile eſt. ¶ Lex humana ſiue poſitiua p̄ceptiua pure ⁊ appropͥate deſcribit̉ ꝙeſt ſignū verū hūana traditōe ⁊ autoritateīmediate cōſtitutū. aut ꝙ nō infert̉ neceſſaria deductōe ex lege diuina et naturali ligāſad aliqͥd agendū vl̓ nō agendū/ ꝓ cōſecutione finis alicuiꝰ hūani. ¶ Si qͥs ꝑticulasharū deſcriptōnū diſcurrat/ agnoſcet tumdifferētes rōes triplicis huiꝰ legis/ tū ꝯuenientiā in re eadē. ¶ Et qͥdem lex diuīa differta ceteris in duobꝰ ſpecialit̓ ¶ Prīo quiainnitit̉ pͥncipalit̓ reuelatōi diuine. lex veronatural̓ innitit̉ dictamini rōis. quod eſt inſitū cuilibꝫ homini nō impedito in vſu debito rōis. quod impedimentū fit aut ꝑ immerſionē cū ſenſualitate nimia. aut ꝑ leſionem viriū naturaliū ſenſitiuaꝝ. aut ꝑ d̓prauationē radicatorū vicioꝝ ⁊ ꝯſuetudinumꝑuerſaꝝ. Lex autē hūana pͥncipalit̓ innitit̉traditōi hūane aūt quaſi hūane. ⁊ hoc quaſi humane dicimꝰ ꝓpter illas traditōes pure iudiciales quas ꝑ moyſen dedit dn̄s. ⁊ q̄nō innitunt̉ principalit̓ reuelatōi vt reuelatio eſt. nec ex reuelatis aut ex dictamīe pure naturali ꝯuenienti deductōe paterēt apd̓oēs ſi nō accederet ſuꝑioris alicuiꝰ determinantis autoritas. Exemplum de iſta lege.Prīceps in hac terra ꝯſtituēdꝰ eſt ꝑ ſucceſſionē hereditariā. principi dabunt̉ annuatim mille talenta auri ꝓ tributo ⁊ ſil̓es. quenec deducunt̉ aꝑte ex veritatibꝰ legis diuīe⁊ natural̓. nec tn̄ illis ꝯͣdicere cognoſcūtur.alioqͥn ille nō tam eſſent leges dicēde qͣꝫ ſeue ⁊ iniq̄ tyrānides ⁊ vitate carētes. ¶ Secūda differētia legis diuīe ad naturalē eſt.quia lex diuīa principalit̓ reſpicit finē ſpūalem. lex natural̓ naturalē. hūana v̓o lex pōtad vtrunqꝫ dirigere ꝓpter diſtinctōem quedata eſt in tercio corollario de canonibꝰ ſūmorū pontificū. quoꝝ aliqͥ ſunt pure hūani reſpiciūt tn̄ īmediate finē ſuꝑnaturaleꝫbtītudinis ſempiterne. ¶ His declaratꝭ patet ſcd̓a ꝑs corollarij. Sed pͥmā manifeſto noīatim de hoc p̄cepto. nō furtū faciesNam ⁊ a deo reuelatū eſt ad ꝯſeq̄ndū fineꝫvltimū. et inſitū eſt cuilibꝫ homī nō īpedito in vſu debito rōis ad ꝯſeq̄ndū finem naturalē. Nihilominꝰ reſpectu qͦrundā hominū impeditorū ī vſu debito rōis. potuit repeti tanqͣꝫ hūana tm̄ autoritate latū eſſꝫ. qͣꝫuis nō debeat ſimplicit̓ hūanum nomīariEx hoc nihilominꝰ patet ꝙ apud aliqͦs excellētis ingenij ⁊ multaꝝ lr̄aꝝ. ſicut p̄t vna
ꝓpoſitio dici fidei ꝓprie que non ſpectaretad fidē explicitā exēplificatā alterius. Itade legibꝰ fatenduꝫ eſt. Hac de cauſa miſericordiā dei quaſdā leges que naturaliter eſſent note ſi nō ꝑ pctā oblitterate ⁊ qͣſi deletefuiſſent. decreuit rurſus īnouare/ ⁊ innouādo cōitati hominū tradere/ vt eſſent inexcuſabiles. ⁊ vt ꝑ eas finē ꝯſequerent̉ non naturalem tm̄ modo ſed eternum.Corollariū ſextum⁊¶ Sequit̉ ꝙ nō abſurde ꝯcedi pōt oīa pͥncipia iuris natural̓ eſſe de lege diuīa ꝓpriedicta. lꝫ diuerſa rōne. hͦ ꝑſpicuū erit ſi attendimus quēadmodū oīa pͥncipia iuris natural̓ deo reuelāte ac iubēte ꝯtinet lex tā antiq̄ qͣꝫ noua ad finē btītudinis et̓ne. Et aliūde forſan iſtud ſuadere poſſumꝰ ex hͦ ꝙ taliū pͥncipioꝝ indita eſt notificatio creaturerōnali ꝑ īmediatā diuīe lucis irradiationēquēadmodū tradiderūt Augꝭ. ⁊ alij doctores eleuati. ⁊ olī ſuꝑ hoc fuit articulus pariſien̄. tꝑe Guilhelmi pariſien̄. ꝓut legi in beato Thoma. ⁊ bonauētura declarat pulcerrime in itinerario mētis in deū/ on̄dēs nul̓lum eſſe dictamē recte rōnis ſoliduꝫ ⁊ obligatoriū niſi in pͥma lege ⁊ luce ſtabiliatur.Propterea ph̓oꝝ maximi ⁊ p̄cipui. int̓ qͦsfloruerūt Socrates ⁊ ceteri achademici ingenue ꝓfeſſi ſunt. nihil in rebꝰ mutabilibusſe ſcire nullā in eis reꝑire ꝟitatē ⁊ nullū eſſedictamē rectū rōnis. ꝙ ſi ꝑ hoc oēꝫ a nobis ꝟitatē ⁊ rectū dictamē ſimpl̓r excludebāt/ errabāt intolerabilit̓. ꝙ de tātis inueſtigatoribꝰ ꝟitatis ſentire nephas eſt/ niſi ꝓquāto forſan deū nō ſicut deū gl̓ificantes.neqꝫ gr̄as agētes. qꝛ q̄ abſcōdita eius erātmanifeſtauerat eis. dati erāt iā in reprobuꝫſenſuꝫ ⁊ deficiebāt ſcrutātes ſcrutinio. Sētiebāt igit̉ ſi bn̄ ſentiebāt in hac tāta ꝯfeſſione ignorātie ꝙ ſolus deꝰ ſicut ē īmobil̓ itaeſt ꝟitas ſtabil̓. ⁊ lex certa ⁊ ꝯſtās/ in qͣ videmus q̄ bona ſunt ⁊ vera/ ꝯſonātes in hͦ ꝓphete eximio. qͥ poſtqͣꝫ p̄miſerat. multi dicunt qͥs on̄dit nobis bona. Rn̄dēs ſubintulit. Signatū eſt ſuꝑ nos lumen vultꝰ tidn̄e. Alienū ſubinde nō ē dictū apl̓i pluries allegatū qͦ dicit. in deo nos viuere ⁊ moueri ⁊ eſſe. Omnis quippe cognitio veritatis in nobis nonne precor quedam motioeſt. vt igitur in deo ſit oportet ꝯfiteri. Et h̓eſſet ſpeculatio gratiſſima ſi non ad alia ꝓperaret intentio.