Druckschrift 
3 (1494) Tercia pars operum Johannis de Gerson doctoris christianissimi
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De cōceptibus

LX

intellectū agentę ī intellectū poſſibilē tanqͣꝫintellectus agens fiat cognitio poſſibil̓ intellectus/ quatinꝰ ſint idem intellectus realiter/ que ẜm eccl̓ie determinatōem eſt propria homīs forma/ agens ꝯceptōnes ſuasin ſeip̄o/ eſſentialiter ab eo diſtinctꝰ. Conceptōnes intelligētie humane fiunt hicnaturaliter in via/ niſi cōiuncto vel preuiofantaſmate. Secꝰ de miraculo vl̓ priuatalege. vt in paulo in moyſe/ et in v̓gine bn̄dicta. Alioquin raptus ꝓphetie in vigilia qͣꝫ in ſomno poſſent accidere naturaliter. vt Auicēna mentitꝰ eſt in fauorē ſectemachomēti epilētici/ contra dictū ſanctiPetri volūtate humana eſt allata prophetia. Conceptōes intelligētie humane fiunt per imp̄ſſionē idearū ſeꝑatarū que ſunt deus/ vt Plato dicit̉ poſuiſſe. Nec ſolam inſpectionē fantaſmatū/ vt Ariſto.dixit. nec influxum ſolū intelligētie vl̓ ſeparataꝝ intelligentiaꝝ/ vt Auicena poſuit.nec actualem incluſionē rerū intelligibilium in aīa. vt alij fabulati ſunt. Sed ꝯflat̉ex omnibꝰ verus catholicoꝝ modꝰ anīain ſui prima creatiōe eſt ſicut tabula raſa. et capit ſcientiā ſuā a ſenſibꝰ a fantaſmatibus abſtractōnem ab hic nunc a materia. et ꝓinde ſciētia eſt de neceſſarijs et̓nis impoſſibilibꝰ aliter ſe habere. qꝛ nonaccipit intellectꝰ res vt in actu ſed vt ī aptitudine. que aptitudo neceſſaria eſt qui in ſe vt ſonat poſitio Ariſto. ſed in deo.quia nihil eſt eternum niſi deus/ vel in deo.Et in hoc cōcederet̉ poſitio platōis ẜm interp̄tationē Auguſt. deꝰ eſt eterna cauſarerū omniū in eſſendo/ ſupple aptitudinaliter. et ratio eterna cognoſcēdi. ſupple exēplaris vel idealis. eternꝰ ordo viuendiqꝫ cauſa finalis. Conceptōes humane intelligētie poterāt ſtatu nature inſtitute/ fieri de inſenſibilibꝰ abſtractōem a motua materia a ſuis appēditijs. Et in illisceptōibus potuiſſet/ ſinceriter ꝑſtitiſſe.Hinc Augꝰ. Que cauſa cur pͥmā lucē aciefixa videre poſſis/ niſi vtiqꝫ infirmitas?Et quis ibi fixit/ niſi vtiqꝫ iniquitas? Cōceptōnes intelligētie ſtatu nature inſtitute vident̉ potuiſſe fieri nedū aſpectōnem vel inſpectiōem fantaſmatū/ vt hic invia. ſed irradiatōem a ſuperioribꝰ intelligentijs fortaſſis a ſenſibilibꝰ creaturꝭ aliter qͣꝫ ſenſum. vt intelligentiā virtualiter eminēter ꝯtinet vires ſēſitiuas

ceptōes anime ſeꝑate vident̉ aliter fieri poſſe freq̄nter qͣꝫ miraculū / ſuſceptiōeꝫ ſpecieꝝ tam ab intelligētijs qͣꝫ a ſenſibilibꝰ pernaturalē ſui luminis irradiatōem. licꝫ imꝑfectius multo qͣꝫ in angelis/ aut in ſtatu innocentie. Conceptiōes humane intelligētie hic in via/ de pͥmo ente triplices eſſe poſſunt. Quedā faciales intuitiue. ſic̄ ī Paulo moyſe maria. licꝫ in raptu qͦdam. Quedam ſpeculares ſincere ſine fantaſmatuminuolutro. licꝫ trāſitorie raro. Quedā coniuncte fantaſmati cōtinuo. Cōceptōneſhumane intelligētie ſpeculares ſincere vident̉ potuiſſe fieri reflexionē ītelligētie ſuper actꝰ viſiōis intuitiue. qualis fuit ī paulo. īmo qualis eſt in beatis. Eſt autē viſioſeu cognitio vnitiua in exꝑientia obiectiſentis in ſe vel in ſua ſpecīe ꝓpria. vel in ſuꝑeminenti rep̄ſentatiōe. qualē deus habet. Conceptōes humane intelligētie ſūt oēsvel intiuitiue vl̓ abſtractiue/ videāt talealiqͥd ponere voluerūt. forte ſunt alie etalie ꝯceptōnes obiecto p̄ſente abſenteSequitur ſeptimapartitio de cōceptōibꝰ volūtatis ī ſpeciali.Onceptōnes in vtero vel matricecratōnalis anime tot modis poſſunt multiplicari quo ad potentiam appetitiuā/ quot modis variantur ad app̄henſiuā ſeu cognitiuāceptōes appetitiue nobiliores liberioresſunt in ſuo genere; ceteris paribꝰ/ qͣꝫ cognitiue niſi degenerēt in viciū. ſicut dicitur depeccatore cōcepit dolorē et peperit iniqͥtatem. que duo ꝑtinent ad affectiuā Conceptōnes affectiue neq̄unt fieri ſine preuiacognitione ſeꝑata vel ꝯiuncta. Seꝑata deus eſt. coniūcta vero ratio. Concurſus autem dei generalis impedit libertatē/ īmocauſat/ fortificat actuat. qͣꝫuis neceſſitet. quia tolleret primū motum ſuū. Conceptōnes affectiue poſſunt gigni et continuari/ facta p̄ſentatōne obiecti diligibilis/per cognitiuā/ qͣꝫuis indiſtincte etiā velfuſe. Obiectalis autē p̄ſentatio ſiue agat involuntatē cum volūtate/ ad productemvolitōnis et nolitōis. ſiue non vt aliqui volunt corpus non agit in ſpiritum. Nihilominus nulla conſurgit inde neceſſitas illibertans voluntatem. Conceptōnes affectiue conſequentes ad conceptum primientis ſerenum. et purum/ ſunt nobiliores