Druckschrift 
3 (1494) Tercia pars operum Johannis de Gerson doctoris christianissimi
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Centilogium

ad conceptus experimētales primos vl̓ ſecūdos. que dicunt̉ ꝯcluſiones. ſicut habet̉in pͥma ph̓ia ī prudētia arte. ī ſcīa.Et hoc intelligit̉ de cognitione dei quenullatenꝰ eſt diſcurſiua aut cōpoſitiua. necde angelica cognitōe a multis ſimilit̓ ponit̉ diſcurſiua ſaltē in pluribꝰ oportet. Secꝰ in nobis hic ī via. Cōceptꝰplexi ſicut incōplexi reꝑiunt̉ in hoībꝰ proſtatu nature deſtitute freq̄nter abortiui velturpes et ſpurij ꝓpter indiſpoſitiōeꝫ matricis aīe ratōnal̓ ex mala diſpoſitōe corporitvel praua cōſuetudine. vl̓ aliūde multꝭ modis. Proſunt autē ad fecunditatē decorēingeniū clarū. exercitiū electū. ociū ſctm̄ſeu deuotū et ſobriū. Conceptꝰ cōplexito ſunt deformiores/ ignobiliores vituꝑabiliores qͣnto ꝓpinquiores ſunt pͥmisꝯceptibꝰ euidentibꝰ/ qui experientiā ſuꝑiorem vel inferiorē accipiunt̉. dum degenerant ab eis nec imitant̉ eos aſſimilatōe ꝑfecta. quēadmodū culpabilior eſt errās in ianuis meridie qͣꝫ nocte. turpior iudicatur ſymia deficit ab hoīs figura quā videt̉ imitari. Conceptꝰ complexi in vteromentis geniti ſemina pͥmoꝝ pͥncipioruꝫꝯplexorū vel incomplexorū/ ſunt nobiliores generoſiores/ ceteris paribꝰ qͣꝫ geniti ſemen exꝑientie ſenſualis. Propterea ſciētie morales que reſpiciūt ꝑticulariores actꝰhominū ſuꝑ omnes minꝰ habēt certitudīſSimiliter ſciētie abſtrahētes a motu a materia. ſed mathematice ꝓpter abſtractōem hmōi ſunt in pͥmo certitudinis gͣduquo ad nos iſto ſtatu. Cōceptꝰ complexi poſſunt in vtero mētis vl̓ ratōnis gigni pulcri nobiles certi ſemen experientie ſenſualis ſed abſqꝫ ſemīe ꝯciliate ſeufouente pͥmi lumīs intellectualiſ in quo vident̉ pͥma pͥncipia practica moraliū. vtnemini eſt iniuria faciēda. vnde p̄t elici ſcientia pure ſpeculatiua de virtutibꝰ deductione ratōis logica mediāte. que adhͦ īuēta eſt ne ꝑalogizādo falleremur. Cōcept̉ꝯplexi variant̉ in nobilitate ignobilitatemoraliter varios gͣdus quales ſolēt aſſignuri in certitudine veritatū ſub nūero qͥntuplici ẜm acceſſum vl̓ receſſuꝫ a pͥmis pͥncipijs moralibꝰ ſe notis. In pͥmo graduſunt pͥma pͥncipia. In ſcd̓o cōcluſiōes euidenter conſeq̄ntes. In tercio ſunt ꝓpoſitōnes articuli ex autoritate diuiua ſuſcepti.In quarto ꝯcluſiōes inde certitudīalit̓ de

ducte. In quinto ſunt ꝯcluſiōes ꝓbabiles: de fidei pietate. Conceptꝰ cōplexi diuinis et ſpiritualibꝰ ſunt ex ſe via naturegeneroſiores robuſtiores qͣꝫ de creaturisſi capacitas vteri rōnalis ītellectualis adeoꝝ ſuſceptionē nutritionē haberet armonicā expeditā diſpoſitōem. qꝛ ſunt prima in natura ſunt ī ſe certiſſima Cōceptꝰcomplexi formātur in vtero ratōnal̓ aīe nobiliꝰ generoſiꝰ ſemen fidei ſimplicis īcorrupte. qͣꝫ ſemē ſolū philoſophie triplicis. naturalis/ ratōnalis/ moralis. qͣꝫuishoc ſemen adiuuet̉ vehementer ſi receptuꝫfuerit ꝯgruenter. Cōceptus complexi ſolēt gigni ſatꝭ ꝯformit̓ in ſecundo ventriculo vl̓ ſinu matricis anime ratōnalis. quorum vnus dicit̉ cognoſcitiuus recipiēs ſemen entis. Alius dicit̉ affectiuus recipiēsſemen bonitatis. De quorū quolibet erit ſequens ſermo.Sequitur ſexta partitio De conceptibus intelligētie in vtero; Onon vtentis organo corporali.Onceptus in vtero ratōnalis anime in ventriculo intelligentievtentis organo corporis ꝓximiſunt cōceptōibus angelicis/ ſicutſuprema inferiorū iungunt̉ infimis ſuperiorū. quin intellectus immediate formetur a deo/ ab alia intelligentia ẜm errorem aliquorū. et hoc quo ad tria. que ſunt.natura. gratia. gloria. Conceptōnes alique dicunt̉ immediate fieri in vtero intelligentie humane; quin requirat̉ obiectiſentatio lumīs ſpiritalis irradiatio. ſpecies intelligibilis/ que mediat inter potentiam obiectū/ ſicut in viſione corꝑali mediat ſpecies coloris inter coloreꝫ et viſum.nec minꝰ dicit̉ color immediate videri. qꝛnihil mediat inter potentiā viſiuā actumſue viſionis. quod ſi cōtingeret viſio mediata diceret̉ aut reflexa. Sic in propoſito. Conceptiones intelligētie qualiſcūqꝫ preter primā que deus eſt/ ſunt accidentia velactus ab intelligētia diſtincti. quia ẜm articulum pariſien̄. nulla intelligentia creataeſt ſua intellectio. vnde patet intellectuspoſſibilis ponēdus eſt in angelis; idemeſt eſſentialiter agente. ſed diuerſi ſuntreſpectus. Itaqꝫ ſic angelus malus eſſetſua beatitudo/ quod eſſe poſſit. Conceptiones intellectus humani fiunt ab