Druckschrift 
3 (1494) Tercia pars operum Johannis de Gerson doctoris christianissimi
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De conceptibusLX

LX

rhetorica. Sub morali Ethica yconomica. politica. Quibus addite ſunt ꝯceptōesartiū mechanicarū varie. nec hic numerande. Conceptus exteriorū ſenſuū nequeūtfierij reflexionē concipiētis ſupra conceptum ſuū. Non enī eſt ſenſus virtus ſupraſe reflexiua. Sicut oculꝰ videt ſe videre. nec auris audit ſe audire. ita de reliqͥs.Sola enī virtus intellectiua ſe ſupͣ ſe perfecta reditōne reflectit reducit. Quod maxime patet in intellectu primo deus eſt. vbimonas gignit monadē. in ſe ſuū reflectitamorē. que reductio ꝑfecta eſt. nec alit̓ eſſepoteſt ne ſit ocioſa. Cōceptus exterioruꝫſenſuū ſicut ſunt ſimplices abſqꝫ cōpoſitōeenūciatiua. Ita nulla eſt in eis falſitas qualis ī cōceptibꝰ cōplexis iudicialibꝰ inuenimꝰ. Et ita viſus aſpiciēs baculū ī aquanon fallitur. ſed fantaſia vl̓ ratio ſi iudicetip̄m fractū. Conceptio in matrice quinqꝫſenſuū ſemꝑ eſt naturaliter pulcra. qꝛ mo habet ſpeciē et ordinē ꝓut alie res om̄sque non ꝓducunt̉ abſqꝫ numero pōderemenſura. hec dicit̉ veritas vel nobilitasnaturalis indelibil̓ re ſtante. Secꝰ de veritate cōplexa ſigni ſignificantis ad placituꝫ oꝑationem intellectꝰ. Cōceptiōes ſenſuū exteriorū dant occaſiōem freq̄nter ſenſui interiori ratōi vel menti iudicāti errent in ſuis cōceptibꝰ vt falſi deformesſtruoſi et ignobiles. falſitate ſcꝫ ſigni. deformitate vicij. et hoc ſtatu nature poſteriꝰ deſtitute/ pͥmitꝰ inſtitute quō homonon fuiſſet deceptꝰ nec vigilās nec ſomnians/ dn̄o ꝓuidente intellectu regulāte reſpectu omniū potentiaꝝ in tota generatōeconceptuuꝫ. Cōceptꝰ exteriorū ſenſuumſunt ſimplices exꝑimentales geniti naturali neceſſitate ab obiectis ſuis ꝓprijs velcōmunibus actualiter manētibꝰ ſpeciesſuas imp̄ſſas/ etiā dum obiecta pereūt velſubtrahunt̉. Exempla ſunt plurima ſono et de viſibilibꝰ radioſis. Conceptiōesexteriorū ſenſuū iudicant̉ falſe turpes diſtorte ex tribus principalit̓. quorum pri eſt indiſpoſitio organi vel ventriculifit conceptio. Alterū eſt indiſpoſitio medij quod ſpecies obiectorū trāſeunt ad ſenſus. Terciū eſt diſtantia obiectoꝝ ꝓpinquū vl̓ remotū improportionata.Sequit̉ tercia partitio de conceptibꝰ interiorū ſenſuū

Onceptōnes plures nobilioreſ Ifiūt in ſecūdo aīe ratōnalis vterointeriori organico/ ſicut traditiones quas recipit a ſenſatōnibꝰ/qͣꝫ ſemina ſunt ſpūaliores. potētia cōcipiens illic amplioris v̓tutis eſt. Utrū ꝟ̓o ſola ratōnalis aīa ſit ſubiectū inheſiōis oīmcōceptuū ſuoꝝ/ vel totū ꝯpoſitū ex organo anīaꝫ ꝓbleuma videt̉ ꝓut ſubiecto materialiū accidentiū Dicunt aliqͥ ſolā materiā informant qͣꝫuis totū cōpoſitū denominent. Sic viſio que cauſat̉ ab aīa rationali vtiqꝫ indiuiſibili inheret ſibi ſoli/ qͣꝫuiſtotū oculū vel hominē videre denominet. Conceptōes interiores organice qͣꝫuisfiant originaliter radicalit̓ a corde/ tamēꝑficiunt̉ in cerebro velut in triplici ventre.ẜm tres capitꝭ ꝑticulas aut cellulas. Quarum anterior que maior eſt cōtinet vim ſenſus cōmunis imaginatiua. Secūda vero mediocris eſt ꝯtinet formatiuā. ſeu cogitatiuā cuꝫ eſtīatiua. Tercia v̓o poſterior et minor ꝯtinet retentiuā cum memoratiua. Dicunt̉ alijs noībus Sinciput. occiput. interciput ſeu mediū in capite. Conceptiōes ſenſus cōmunis ſunt tot ſimul qͦtfiunt ſenſus exteriores ſinguloſ. etiā ī animalibus ꝑfectis. Ex qͥbus cōceptōibꝰ alie alie pullulant imagines forme aſſociatōeſ cōbinatōes varias factas tam ī ſenſu ꝯmuni qͣꝫ in fantaſtica eſtimatiua virtute. Quod ingeniatū ē a natura ꝓpter procreationē neceſſariorū ad vitā. non habent aīalia ꝑfecta alimentū cōiunctū/ ſicutplante vel animalia ſolū tactū habētia. ſic̄patet in conchis oſtreis. Conceptiōesvirtutis formatiue eſtimatiua p̄cellūt īmultiplicatiōe conceptuū etiā in brutis ſuper virtutē ſenſus cōmunis/ quia multiplicius ſeꝑare et cōiungere poſſunt imagines intentōnibuſ/ et vtraſqꝫ ad inuicē vimeſtimatimā que ex ſenſatis elicit inſenſata.vt ouis ex figura lupi elicit inimiciciā. Niſi dicamus hoc pure naturalit̓ fieri/ quemadmodū ab igne fugit aqua in lignis viridibꝰ. et exteriores ſenſus qui ſimplides ſūthorrent cōtraria nature ſenſus vel naturalē inſtinctū. Conceptōnes in hoc ventriculo medie cellule cerebri poſſunt cōturbari in brutis. et plꝰ in hominibꝰ ex ꝯturbatione prioris cellule. qua priori impedita poteſt nihilominꝰ iſta ſecūda multipliciter cōturbari vt cōcipiat vel eliciat niſi

gg 4