Druckschrift 
Summa angelica de casibus conscientiae : Mit Beigabe von Hieronymus Tornieli
Einzelbild herunterladen
 

Societas i.CCCXXVI.

induſtriā periculū ⁊ hmōi. ita vt qͥ plus poſuit pecunie vl̓ oꝑe plus habeat de lucro. d. l. ſi n̄fuerint. in prin. ⁊ ad arbitriū boni viri. ꝙ ī hacactōe ſequēdū eſt. l. impropoſita. ff. ꝓ ſo. aliaſcū iſta equitas nō ſeruat̉ nō poterit eſſe iuſtanec licita. qꝛ cū ſocietas ſit fraternitas. l. veꝝ.in pͥn. ff. ꝓ ſo. patet ꝙ erit iniqua ⁊ leonina. d.l. ſi nō fuerint. ī fi. qd̓ bene nota ꝓ tota iſta materia. Et ratio quare licite accipit̉ de lucro ī ſocietate ⁊ nō in mutuo eſt. qꝛ in mutuo trāſfertur dominiū pecunie in accipientē. In ſocietate vero nō. qꝛ dicit tex. in. l. ſi tibi aree mee. ff.d̓ p̄ſcrip. ver. nemo ſocietatē ꝯtrahēdo rei dn̄seſſe deſinit. Sꝫ nunqͥd rōne pacti erit licitū ꝙ qͥs habeat caput fractū ⁊ aliꝰ ſanū .ſ. ꝙ qͥs habeat de lucro: ⁊ nihil de dāno. vel magis de lucro qͣꝫ importet id qd̓ ponit in ſocietate ⁊ minꝰ de damno ⁊ hmōi? ℟. quidā dixerūt ꝙ ſic. ſaltē de inreciuili. qꝛ ꝯtractꝰ ex ꝯuentione legē accipiūt.c. ꝯtractꝰ. de re. iur̄. li. vi. Sꝫ tu tene cū Azo.⁊ Accur. in. d. l. ſi n̄ fuerit. ⁊ do. Anto. ī. c. fi.de vſu. ⁊ Ange. vbi sͣ. Et ẜm theologos ⁊ veritatē ꝙ nullo modo licet. qꝛ vt dixi. ſocietas eſtquedā fraternitas. ⁊ tale pactū eſt ꝯtra eiꝰ naturā. ideo nō valet. l. cū pcario. ff. de p̄cario. etc. fi. de p̄ca. ⁊ ideo in ꝯſciētia tenet̉ reſtituere vl̓ſatiſfacere om̄e qd̓ indebite habuit. vel in qͦximū grauauit ex hͦ pacto. Utꝝ ponenti oꝑas tm̄ liceat facere pactū ꝙſcilicet tm̄ vult certū ꝓ oꝑa ſua ⁊ de damno nihil vult ſentire? ℟. ꝙ ſic. qꝛ ẜm Ange. vbi ſupra. nō eſt iſte ꝯtractus ſocietatis. ſꝫ locatōisoperaꝝ ſuaꝝ. Et hoc veꝝ niſi damnū ꝯtingeret ex dolo ſua vel culpa. qꝛ ſic nō liceret. l. itēquerit̉. in princi. ⁊. l. ſi merces. §. qui colūnaꝫff. locati. Utꝝ tradēs centū ducatos in ſocietate cuꝫpacto ꝙ vult ip̄m capitale ſaluū. nec d̓ eo vultſentire aliqd̓ damnū: ſꝫ d̓ lucro vult ẜm diſcretionē ſocij qͣꝫtū ſibi placuerit dare licite faciat:℟. ꝙ nō: ſꝫ eſt vſurariꝰ. c. ꝯſuluit. ⁊. c. fi. d̓ vſu.Et ꝓpterea ẜm Bal. in. l. i. q. ix. ff. ꝓ ſo. talisquicqͥd accipit de lucro extenuat ſortē. qꝛ tenetur cōpenſare: vl̓ ſi vtrūqꝫ habuit tenet̉ reſtituere lucꝝ Aduerte tn̄ ꝙ ſi qͥs nollet ꝑiculo capitalis ſe exponere ⁊ inueniret alique qͥ eū velletaſſecurare ꝓ aliqͦ ſibi dato: non eſſet vſura ſe liberare a ꝑiculo ꝑ talē aſſecurationē: licet ꝓ lucro accipiat de capitali ſic aſſecurato. ꝙ quidēlucꝝ parit negociatio talis capitalis dati ī ſocietatē. Et idē dicerē qn̄ ſociꝰ accipiēs ip̄m capitale ꝯueniret libere cuꝫ ſocio dante capitale

de dando ſibi tale modicū de lucro. qd̓ veriſimiliter qͥlibet aliꝰ ſic faceret. ſi dans capitale remitteret totū lucꝝ aliud ꝙ deberet habere ex tali ſocietate. eo ꝙ eū aſſecuret ꝓ pͥncipali. īmo ſinihil eſſet lucri: ſolueret nihilominꝰ aſſecurationē. vtpote qn̄ negociatio eſt talis qualitatꝭꝙ aſſecuratione inueniret ſoluēdo tria vl̓ qͣttuor ꝓ centenario. ⁊ tn̄ cōmuniter ꝓ lucro ſocietatis eſſet recepturꝰ. vi. vel. viij. ⁊ aliqn̄ plꝰ. ⁊ſic ꝯueniret cū ſocio ꝙ ſolū darꝫ ſibi. iij. vl̓. iiij.ꝓlucro ⁊ eū de capitali aſſecuraret. ⁊ ſic intelligo illud qd̓ tenet Iohā. an. in. c. ꝑ veſtras. dedona. inter vi. ⁊ vxo. in dote data mercatori.de qͦ habes sͣ. dos. §. xi. Ratio: qꝛ in iſto caſupecunia poſita in ſocietate bene ſtat ꝑiculo ponentis. licet illud periculū r̄dimat p̄cio qd̓ licꝫEt ideo nō eſt priuilegiū dotis. qꝛ licite p̄t fieri in quocūqꝫ capitali ſic dato: dumodo ꝯcurrant duo. Primū ꝙ ſociꝰ accipiēs libere hocvelit facere: nō ſolū accipiēdo tale capitale. ſedetiā ſi nō acciperet pro tali modo aſſecuraret.Secūdū ꝙ tm̄ plꝰ poſſit veriſil̓r lucrari de tali ſocietate vltra partē ſuā qͣꝫtū eſt illud qd̓ ſolueret ꝓ tali aſſecuratōe cuicūqꝫ cōiter. Tutiuſtn̄ eſſet ſi ꝯueniret cū ſocio de ſoluēdo ſibi tantū ꝓ aſſecuratōe capitalis qͣꝫtū quilibet aliꝰ acciperet ſi vellet aſſecurare. ⁊ in diuidēdo lucropriꝰ ſolueret ꝯuentū ꝓ aſſecuratōe. ⁊ qd̓ ſuꝑeſſet de lucro ſibi ꝯtingēte illd̓ retineret. Nc ob.c. nauiganti. de vſu. qꝛ ibi aliter nō mutuaret:niſi periculū ⁊ lucꝝ ꝓ ꝑiculo reciperet. Utꝝ vidua ſeu qͣlibet aliꝰ qͥ dat mercatori īſocietate centū cū ꝑacto ꝙ ip̄m capitale ſit ſaluum cū intentōe tn̄ retinēdi in ſe periculū ip̄ius capitalis. ſꝫ ſolū facit tale pactu ne decipiat̉a mercatore nō vt capitale pereat ip̄i mercatori: ſi ſine culpa ſua periret. licite ſine vſura hͦfaciat? ℟. ꝙ licet vſura in hoc ꝯtractu non ſitſed vera ſocietas: tn̄ peccat mortaliter ꝓpt̓ mēdaciū ꝑnicioſum. qd̓ dicit ī ſui infamia. xxij.q. ij. c. i. Et ideo tenet̉ notā facere intentioneꝫſua. ne forte etiā morte p̄uenta heredes vellētin ſuo robore cōtractū ꝑmanere: nō tn̄ teneturreſtituere lucꝝ qd̓ habuit ẜm ſan. Bern̄. ī ſuiſcōtractibꝰ. ⁊ bene. qꝛ per. l. i. ⁊ totū ti. C. plꝰ valere qd̓ agit̉. iſte ꝯtractus eſt vera ſocietas ī re⁊ ideo nō reſtituet. licet alij dicāt cōtrariuꝫepoſſent ſaluari. qn̄ ex hͦ aliqd̓ damnū paſſuseſt mercator ꝓpter timorē ꝑiculi. vl̓ qn̄ ex notificatōe ſue volūtatis n̄ ceſſat ſcādalū qd̓ ꝓximo dedit: qꝛ tūc credo teneret̉ reſtituere. eo ꝙfama rebꝰ eſt p̄ponēda. vi. q. i. deteriores. Utꝝ ponēs centū apud mercatorem. ita ꝙAA 4