Papa
moyſi ⁊ euāgelica. Ex primo em̄ principio etcōcluſionibꝰ neceſſarijs ſequētibꝰ ex eo nō eſtqͦ ad ꝓximū niſi vnū preceptū .ſ. diliges eū. ſꝫqꝛ ꝓximꝰ fuit mutatꝰ per peccatū ⁊ factꝰ ꝓnuſad malū. ideo addita fuerūt plura p̄cepta tanqꝫ multū cōſona primis principijs ⁊ ꝯcluſionibꝰ p̄dictis. Et in iſtis quantū ad rationē ipſoꝝ nō poteſt cadere diſpēſatio. ſꝫ bene quātūad obſeruantiā ſanctionū ſicut ⁊ Auḡ. in lib̓.cōfeſſio. ponit exemplū dicēs. ꝙ ſicut medicina eſt ars īmutabilis tn̄ medicꝰ aliqn̄ mutatp̄cepta languētibꝰ: ⁊ tn̄ ratio p̄cepti artis in ſeeſt īmutabilis. vnde licꝫ papa nō poſſit diſpēſare vniuerſaliter in p̄ceptis ſecūde tabule. qꝛvt cōmuniter ⁊ in pluribꝰ ī eis ineſt ratio legiTamē ſi occurreret caſus particulis in qͦ deficeret ratio legis ꝓpter cauſas ſpeciales impedientes obſeruationē p̄ceptoꝝ legis ex applicatione ip̄oꝝ ad diuerſas materias. Tunc papapoſſet diſpēſare. Aliter vt dicit Rich̓. in. iiij.diſt .xxxviij. nō videret̉ deꝰ fuiſſe bonꝰ pater familias niſi dimiſiſſet paſtore ſuꝑ gregē ſuū qpoſſet ꝯſulere omnibꝰ occurretibꝰ ⁊ neceſſarioexpediēdis. Nec etiā poſſet dici ꝙ papa ſit generalis cōmiſſariꝰ dei aſſumptꝰ in plenitudine poteſtatis cuiꝰ cōtrariū determinat̉. ij. q. vi.qͥ ſe ſcit. ⁊. xxiiij. q. i. qd̓cūqꝫ. Et qd̓ dico de p̄ceptis ſecūde tabule idē dic̄ de om̄ibꝰ p̄ceptꝭ veteris ⁊ noui teſtamēti. Un̄. d. Archi. flore. inſumma dicit ſe audiuiſſe a fidedignis ꝙ papaMartinꝰ quintꝰ habita ꝯſultatōne cū multis doctiſſimis viris in ſacra theologia ⁊ iurecanonico diſpēſauit cū quodā qͥ acceperat germanā ſua in vxore ꝓpter multa mala ⁊ ſcādala q̄ eueniſſent ſi eā dimiſiſſet ⁊ qͥ euitari n̄ poterat: niſi ſic diſpenſaret̉. Et idē ego dico de ſimilibuſ. ar. ij. q. i. c. multi. in fi. ⁊. d. c. qͥ ſe ſcit.cū ſimilibꝰ. Et ſic ẜm hāc diſtinctione intellige ⁊ limita. d. c. lr̄as. ⁊ ſil̓ia q̄ vident̉ dicere. ꝙꝯtra legē diuina ⁊ euangelica aut apl̓m nō p̄tpapa diſpēſare. vt in. c. ſunt quidā. xxv. q. i. qꝛveꝝ eſt vbi ratio legis nō ceſſat. Et in p̄dictaopt. ꝯcurrūt omēs canoniſte. ſi bene intelligatur qn̄ dicūt ꝙ papa p̄t declarare. interptari. ⁊limitare ac diſtinguere ius diuinuꝫ. qd̓ uihilaliud eſt dicere. niſi videre. vbi ratio ceſſat vl̓no. vt ſic nō diſpenſet vel diſpēſet. ⁊ ſic tene firmiter.¶ Sꝫ qͥs poterit ſcire qn̄ ratio legis deficit inaliqͦ caſu? ℟. ꝙ iſtud aliqn̄ habemꝰ ex exēploipſiꝰ dei qͥ multotiēs diſpeſauit in ſua lege. vn̄in ſil̓i caſu poſſumꝰ ⁊ nos cognoſcere. Sꝫ qn̄talis diſpenſatōis vel ſil̓is nō habemꝰ exēplū
in ſacra ſcriptura. tūc ad ſolū papā ꝑtinet ipſius declaratio cui dictū eſt. Qd̓cunqꝫ ligauerꝭſuꝑ terrā. in. d. c. qd̓cūqꝫ. qui quidē multa declarauit. vt in materia voti. iuramēti. ⁊ hmōiEt aliqn̄ etiā ex ip̄a noſtra rōne colligimꝰ vtfacimꝰ in gladio depoſito quē dicimꝰ nō forereddendū deponēti effecto furioſo. vt in. c. neqͥs. xxij. q. ij. ⁊ ſimilibꝰ. Un̄ firmiter credo ꝙ ſialiqͥs petes diſpenſatōeꝫ in aliqͦ caſu ꝯtra legēdei nō interponat importunitatē muneꝝ vl̓ ꝑcum: ſꝫ ſimpliciter ponet ſe in manibꝰ ip̄iꝰ pape exprimēdo caſum ſuū ꝙ deꝰ nō ꝑmittet errare vicariū ſuū in diſpēſando.¶ Utꝝ papa poſſit diſpēſare in om̄ibꝰ q̄ ſuntiuris poſitiui? ℟. ꝙ qͣꝫuis aliqͥ canoniſte teneant ꝙ nō p̄t diſpēſare ꝯtra ſtatū vniuerſalē eccleſie. vt in. d. c. ſunt quidā. Itē in his in qͥbꝰdecoloraret̉ ſtatꝰ eccleſie. per. c. ⁊ ſi illa .i. q. vij.Ego tn̄ dico ꝙ vniuerſaliter p̄t diſpēſare. ſꝫ tn̄nō eſſet tolerandꝰ ſi diſpēſaret cōtra p̄dicta ſine rationabili cauſa pur diſpenſatio teneret. ⁊ſic tenet̉ cōmuniter.¶ Utꝝ papa poſſit diſpēſare in gradibꝰ ꝯſanguinitatis. nō ſolū ꝓut nūc. ſꝫ etiā ꝓut ex tūc?℟. ẜm Ioh̓. an. in. c. ꝑ venerabilē. q̄ fi. ſint le.ꝙ ſi ꝯtractu eſt in gradu ꝓhibito diuina legep̄t diſpēſare ꝓut nunc. ſꝫ nō ꝓut tūc .ſ. vt filijſint legitimi. qͥ ante diſpoſitōneꝫ nati fuerant.Sꝫ in matrimonio humana lege ꝓhibito p̄tdiſpēſare nedū ꝓut nūc. ſꝫ etiā ꝓut ex tūc̄. Qd̓limito veꝝ qͦ ad iſtud vltimū niſi ius eſſet q̄ſitū alteri. puta qꝛ patre mortuo ſucceſſerūt iāagnati. vn̄ licet poſtea legitimaret filiū nō excluderet agnatos ſꝫ ī iure querēdo valeret. vide legittimatio. §. i. ⁊. ij.¶ Utrū poſſit diſpenſare in bigamia. vide ſupra Bigamia.¶ Sꝫ ꝗͥd de obligatōe q̄ſita laico qͥ ei nō ſubeſt qͦ ad tꝑaleꝫ iuriſditionē? ℟. Pa. in. c. ij. devoto. ꝙ ſi talis obligatio ſolū ꝯtrahit̉ ex fideip̄ſtatōne. ſic papa p̄t ex cauſa ab ea abſoluere⁊ diſpenſare. vt in. c. qͣꝫto. de iureiurā. Secusaūt ſi aliunde eſſet q̄ſita. qꝛ cū talis obligatioſit de iure gentiū. nō poterit ꝑ papā tolli. Cle.paſtoral̓. de re iudi. ⁊ no. Inno. in. c. q̄ in eccleſiaꝝ. de cōſti. ⁊ legiſte in. l. fi. C. ſi ꝯtra ius vl̓vti. pu.¶ Que ſunt q̄ reſeruant̉ pape? ℟. ꝙ abſolutioab excōmunicatōne in. xxxix. caſibꝰ. de quibꝰs. Excōicatio. v. Itē diſpēſatio ī multꝭ. de qͥbꝰsͣ. Diſpēſatio ⁊ Irregularitas. Itē cauſe grauiores facit. c. i. de iura. calū. ⁊. c. multis .xvij.diſt. ⁊. c. quot. xxiiij. q. i. ⁊. c. vt debitꝰ. d̓ appel.