VITem adueniēte dicta die ip̄i reo p̄fixa ⁊ aſſignata. ſi non ꝯpareat actor nec reus: talis terminus circūciditur. id eſt ſtat ſic in ſuſpēſo. ⁊ nihil aliud ſit exquo neuter comparꝫ. Si vero actor non ꝯparet nec ꝓcurator ꝓ eo. tūc reus abſoluat̉ ⁊ actor in expēſis ꝑ reuꝫ factisqdemnet̉. vt. c. i. de do. ⁊ ꝯtu. li. vj. nec amplius actor audit̉ niſi pͥus p̄dictis expēſis ſolutis ⁊ dara cautōe ꝙ decetero in cauſa ꝯpareat ⁊ ea ꝓſequat̉. vt. c. actor. p̄all̓. Si aūt non comparet reꝰ ſedactor tūc ꝑ actorē defectus vel ꝯtumacia ꝯtra reum accuſat̉. ⁊ ꝯceditur ꝑ iudicē vlterior ꝓceſſus. ſinon ſe excuſet reus aliquo legittimo impedimēto. quia tūc habet̉ ꝓ excuſato. quia legittimū impedimentū ſemꝑ excuſat ꝑ ꝯmunia iura. vtputa ſi eſſet captus vel infirmus. vel ꝑ ſuꝑiorē ſuū deten-tus vl̓ per hoſtes ⁊ ſimilia: tūc aſſignat̉ ſub alia dilatōne ꝯpeten̄ .ſ. ad pͥmam vl̓ aliā ẜm diſtātiā viarum ⁊ cauſe ac tempoꝝ ⁊ patrie ac ꝑſonaꝝ qualitatē. ⁊ hoc eſt ad arbitriū iudicis. facit ad hoc. cfi. de trāſac. ⁊. c. cum ſit. de appl̓. Die adueniēte comꝑente actore reqͥratur reus vt rn̄deat libello actoris cui rn̄dere tenet̉ vel cām dicere quare reſpondere non tenet̉. ⁊ ad hoc terminus ſibi aſſignat̉ad aliquā diē ſequen̄. nec hoc poteſt ſibi denegare. qꝛ die adueniēte debet ip̄e reus vel eius ꝓcura.per eum in pͥncipio cauſe vel poſt in iudicō vel exͣ ꝯſtitutus legittime qui onus aſſumpſit. vel ꝑ eiꝰaduocatū dare in ſcpͥtis. vel ꝓponere verbo exceptōes quare nō tenet̉ rn̄dere libello ip̄ius actorisꝯtra eum dato. vtputa qꝛ ip̄e libellus eſt nimis general̓ indebite ſpecificās. vel incertus obſcurusvel alternatiuus negatiuꝰ ſeu captioſus. vel dicere ꝙ actor eſt excōicatus maiori excōicatōe: ſic nōnoteſt agēdo ſtare in iudicio. ⁊ iſte ⁊ ſimiles exceptōes ſunt dilatorie. vel poſſit opponi exceptō de-dinatoria. vt qꝛ eſt clericꝰ ꝯuētus in iudicio ſeclari ſuꝑ actōe reali. de quo in illo iudicio non tenet̉rn̄dere. vel qꝛ eſt laicus ꝯuētus in iudicio eccīaſtico. vt. c. cām. ij. qͥ fi. ſint le. vel in actōe ꝑſonali vbinon eſt iuratū ⁊ ſimilia. ⁊ niſi cōſuetudo curie haberet ꝙ laicus ſuꝑ bona fide poteſt ibi cōueniriꝙ valet ⁊ petat ſe remitti ſuo iudici cōpetenti. ⁊ iſte exceptōes declinatorie vel recuſatōes iudicisfieri poſſunt ⁊ ꝓponi vſqꝫ ad lit̓ ꝯteſt. excluſiue. Sed tutius eſt ꝙ in pͥncipio ⁊ in pͥma dieta vel inſecūda ꝓponatur ꝑ cōmunia iura: preſertim recuſatō iudicis. quia ſi cōſenſiſſet in aliquem actumqui nō poteſt fieri per iudicē. vel corā eo non poſſet poſtmodū talē iudicē recuſare. quia quem ſe-mel approbaui: non poſſum expoſt reprobare. c. j. de iud̓. ⁊. c. cuius in agendo. iij. q. viij. cum ſi. adhoc. c. inter monaſteriū. ⁊ ibi glo. ple. que incipit. qͥcunqꝫ. exͣ de re iud̓ ⁊ facit. c. inſinuāte. de of. de-le. vbi d̓r ꝙ poſt lit̓ ꝯte. ex cauſa nouiter ſuꝑuenta vel ad eius noticiā deducta poteſt iudex recuſa-ri. vel etiā poteſt opponi cōtra talē libellū vna cum tribus exceptiōibus ꝑemptorijs .ſ. de lite finitavel trāſacta vel iudicata vel ꝯcordata vel pactū de nō petēdo factū per actorē reo. vel ſolutōnem ſiin cōtinēti ꝓbatō offerat̉. al̓s nō impedirēt iſte due rn̄ſionem ſeu litis ꝯteſtatōem. vt in. c. j. de litisꝯte. li. vj. ⁊ ſi. Et caſu quo nō dederit reus exceptōes ꝯtra dictū libellū. vl̓ poſito ꝙ det ſi n̄ fuit ſuſficiēter ill̓ rn̄ſum. ꝑ iudicē ordinabit̉ fore rn̄dēdum dc̄o libello ꝑ reū: nō obſtātibus exceptōnibꝰ inopoſitū. ⁊ mouebit̉ ꝑ iudicē eccīaſticū vt rn̄deat ſub pena excōicatōis. ꝙ ſi non rn̄deat excōicabit̉ꝓ ꝯtumacia ⁊ inobediētia. ⁊ ꝑ iudicē ſecularē pignoribus. vel alia pena arbitraria ad rn̄dēdū cō-ſtringit̉. vt. c. tua. extra vt lit̓. nō ꝯte. cum ſi. Et tūc rn̄debit reus affirmatiue vl̓ negatiue dc̄o libellovel petitōi ꝯtra eū datis cōcedēdo ꝯtēta in eo vel ea negādo: dicēdo ſic. Ego dico narrata proutnarrant̉ ⁊ ꝯtenta in dicto libello nō fore vera neqꝫ petita fieri debere aīmo litē ꝯteſtādi. Et ꝑ mo-dos p̄dictos ⁊ rn̄ſionē factā libello affirmatiue velnegatiue ſit litis ꝯteſtatō que eſt fundamentuꝫpͥncipale totius ꝓceſſus. ⁊ ea obmiſſa ꝓceſſus eſt nll̓s. ⁊ ex tali ꝓceſſu nulla ſentētia debet ferri necſequi. īmo ꝓpter nullitatē ꝓceſſus iudicaret̉ ſentētia nulla. vt. c. j. extra de lit̓. ꝯte. ⁊ in. c. dudum. ijde elec̄. niſi fiat toti petitōni vel libello vt ibidē. qui libellus eſt tanqͣꝫ totū vel genus. ⁊ poſitioneset articuli ſunt tanqͣꝫ pars ⁊ ſpecies deſcēdētes ex libello. vnde vide pleniorē differētiā inter libel¶ De iuramento calumnielum ⁊ articulosEinde poſt lit̓ conteſtatōꝫ ſtatim p̄ſtatur iuramētum calumnie ſi actor hoc requirat. ⁊ idēſi reus hoc requirat. vn̄ ſi actor recuſet cadit a cauſa. quia preſumit̉ coip̄o ꝙ iurare r̄cuſatꝙ foueat cauſam iniquā. Si vero reus recuſet illud p̄ſtare ꝯdemnari poteſt. quia nō p̄ſumitur habere iuſtā cām defendēdi ⁊ haberet̉ ꝓ cōfeſſo. vt. c. fi. de iura. calū. pōt tn̄ tacite obmitti ſi nō petat̉hſtari. vt. c. i. §. i. e. ti. li. vj. Et ſi petat̉ p̄ſtari ⁊ nō p̄ſtat̉. ꝓceſſus eſt nullus vt ibidē. Et ideo cauillo-ſi aduocati petūt illud p̄ſtari in fine libelli vel alicuiꝰ exceptōis vel ſcpͥture. Et ſi ꝑ aduerſariū nonpreſtetur: proceſſus iudicabit̉ nullus. ⁊ cōdēnabit̉ ille qui recuſauit p̄ſtare. in expenſis totius pro-ceſſus. vnde illud iuramētum calumnie cōtinet quattuor vel quinqꝫ. Primo ꝙ actor iuret ⁊ etiaꝫreus ꝙ credit habere iuſtā cauſam. Itē ꝙ non vtetur falſa ꝓbatōe. Ite ꝙ ſi interrogatus fuerit reſpondebit veritatem de his que ſciet. Item ꝙ non corrumpet iudicem neqꝫ teſtem. Item ꝙ nonpetit fruſtratoriam neqꝫ malicioſam dilatōem. Un̄ verſus. Iſtud iuretur ꝙ lis ſibi iuſta videtur.