Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
177r
Einzelbild herunterladen
 

TertiusI7

in ſubiecto eſſe vel non eſſe: accidens vel ſubſtantiāſignificat: que ſunt prima rerum genera. Maximapropoſitio. In formis ſpectari generum proprietateꝫlocus a forma. Similitudo eſt rerum differentiumeadem qualitas. Ab hac ita fieri argumentum videt̉vt ſi queratur: ſorte an electione rectores ciuitatibuspandi ſunt negetur quoniam nec in naui quidem ſorte: ſed electione peritus rector eligitur. Similis ē nanis quidem ciuitati. gubernator autem magiſtratui.Queſtio de accidenti. locus a ſimili. Maxima propoſitio. de fimilibus idem eſt iudicium. Item a differētia: vt ſi queratur: an idem ſit rex quod tyrannus. dicemus minime. nāqꝫ in rege eſt pietas. iuſtitia: manſuetudo: in tyrāno cūcta diuerſa ſunt. queſtio de diffinitione. locus a differentia. Maxima propoſitio. differentium rerum non idem eſſe iudicium.CCōtraria vero que Cicero appellat quatuor diuidūtur modis. aut enim aduerſa ſunt: vt album nigruꝫ.aut priuātia ut iuſtitia iniuſtitia: aut relatiua: ut dominus: ſeruus: aut negatiua: vt videre videre. abhis omnibus ita argumenta ducuntur. ab aduerſisſi bona eſt ſanitas: mala eſt egritudo. a priuantibus.ſi iniuſtitiam fugimus ſequamur iuſtitiaꝫ. a relatiuꝭquidem quiſquis pater vult eſſe habeat filium. a negantibus Non me accuſas feciſſe: quod me non feciſſe defendis. Queſtiones de accidentibus. Maximapropoſitio: in aduerſis: priuantibus: negantibustraria ſibi conuenire non poſſe. In relatiuis abſqꝫ ſerelatiua eſſe non poſſunt. Locus a contrariis: que melius oppoſita vocarentur. Adiuncta ſunt: que finitimum tenent locum: ita: vt temporibus quidem tuꝫantecedāt: vt amorem congreſſio: tum rei cui adiuncta ſunt hereant: vt ambulationi pedumīſtrepitª:conſequantur: vt atrox facinus mētis trepidatio. neqꝫ hec neceſſaria ſunt: ſed frequenter eueniunt. Naꝫneqꝫ qui congreſſus eſt: modis omnibus amauit:congreſſus non eſt: vno ſemel aſpectu in amorem incidit. ambulante quo poteſt non eſſe ſtrepitꝰ pedū non ambulante pedes ſtrepere: ſi conſiſtens vno eodemqꝫ loco pedes moueat. ei trepidareqꝫ: cum nihilatrox fecerit: non trepidare qui fecerit. ab hiſ ducetur argumentuꝫ: vel cum amare aliqueꝫ ſuſpicamurqꝛ fuerit ante congreſſus. vel ambulaſſe aliquem inlocum cum pedum ſtrepitus fuit auditus: vel atroxfacinus commiſiſſe: quem trepidare videamuſ. atqꝫin his queſtiones de accidentibus Locus ab adiūctꝰmaxima propoſitio: ex adiunctis adiuncta perpendi Antecedentia v̓o ſunt: quibus poſitis ſtatim neceſſeeſt aliud conſequatur. velut cum dicimus ſi homo eſtanimal eſt. Neqꝫ in his temporum ratio: nec rerumneceſſitas varia eſt: ſed ſtatim ut dictuꝫ fuerit id qd̓antecedit. comitatur id quod eſt ꝯn̄s. Hic v̓o locus totius in conditione eſt ꝯſtitutꝰ. poſita enī conditione:ſi ſit antecedēs. neceſſe ē: qd̓ conſequitur. hoc modo. Si peperit cum viro cōcubuit. antecedens eſt peꝑiſſe: viro ꝯcubuiſſe ꝯſequēs. neqꝫ illud querit̉quid prius tēpore ſit quid poſterius ſepe ita variātur. vt id quod poſterius eſt tempore: antecedensvideatur in propoſitione: vt peperiſſe poſterius eſt:quam concubuiſſe. Tamen ſi peperit modis omnibꝰcum viro concubuit. hoc precedente: prius poſitoneceſſe eſt illud intelligatur. aliquotiēs vero ſimul ſūtvt ſi ſol ortus eſt: dies eſt. aliquotiens quod precedit:prius eſt poſterius v̓o qd̓ conſequitur. vt ſi arrogāseſt: odioſuſ: eſt ex arrogantia enim quiſqꝫ ſit odioſus

ex antecedenti igitur argumentum ſumimus ſi peperit: cuꝫ viro concubuit: ſumo quod antecedit. at peperit concludo quod ſequitur. cum viro igitur concubuit. a conſequentibus ita ſumo. quod conſequitur.at non concubuit cum viro. concludo quod anteceditnon igitur peperit. Queſtio eſt de accidenti. locꝰ abantecedentibus: conſequentibus. maxime propoſitiones poſito antecedenti comitari id quod conſequitur. perempto conſequenti perimi quod antecedit. Repugnantia v̓o ſunt contrariorum conſequētia.vt vigilare dormire contraria ſunt. ſtertere dormientibus adiunctum eſt. Stertere igitur ac vigilare repugnantia ſunt. ab his ita ſit argumentum. Te nevigilare dicit: qui ſtertat queſtio de accidenti. argumentum a repugnantibus: maxima propoſitio. repugnantia ſibi conuenire non poſſe. Cauſa eſt efficiēsque quamlibet rem efficit precedens non ſemperpore ſed proprietate nature. vt ſol dieꝫ. ab hac ita ſumimus argumentum. Cur eſſe dubites diem: cumſolem in celo eſſe aſpicias. Queſtio de accidenti. naꝫdiem eſſe accidit aeri. id eſt eſſe per ſolem lucidum. argumentum ab efficientibus cauſis maxima propoſitio: vbi cauſa ē: effectū hinc abeſſe non poſſe. Effectum eſt: quod efficit cauſa. ab hoc ita ſumitur argumentum: an tu dubitas amaſſe. quam rapuit. Queſtio de accidenti. argumentum ab effectis. maximapropoſitio vbi effectum eſt: cauſam abeſſe non poſſe.veluti non abfuit amor: fuit cauſa: cur rapuerit: qd̓eſt effectum. Comparatō vero maioris eſt: quotiēsid quod minuſ eſt: maiori comparatur. ab hoc loco ſumitur ita arguinentum ſi is: qui patriam bello perſecutus eſt tandem veniam meruit a ciuibus: cur nonis quoqꝫ mereatur. qui ob ſeditionem motam actuseſt in exilium Queſtio de accidenti: argumentum acomparatione maioris. maxima propoſitio. quod inre maiore valet valeat in minore. Hīoriſ ē ꝯparatio: quotiens maior res confertur minori. atqꝫ ex eacapitur argumentum hoc modo. S. C. Gracchū. mediocriter labe factantem ſtatum rei pub. ſcipio priuatus interfecit. cur non catilinam orbem terre cede: atqꝫ incendio vaſtare cupientem conſules perſequuntur: Queſtio de accidenti. argumētuꝫ a comparatione minoris: maxima propoſitio: quod in re minore valet: valeat in maiore. Paria ſunt: que eiuſdem quātitatis ſunt. ſemper paritas ſimilitudo eſt quantitatis. Ab hoc ita ſit argumentū. Si demoſthenē ꝗs laudare deſideret: cur vituperet tulliū. Queſtio de accidenti argumentum a comparatione pariuꝫ. maximapropoſitio. Parium idem eſſe iudicium. Reſtat islocus quem extrinſecus dixit aſſumi hic iudicio nitit̉ auctoritate: totus probabilis eſt nihil continensneceſſarium. Probabile autem eſt quod videtur velomnibus: vel pluribus: vel doctis: vel ſapientibus:inter hos famoſis atqꝫ preſtantibus: vel his qui ſecūdum vnamquamqꝫ artem peritiaꝫ conſecuti ſunt. vtmedico in medicina: geometre in geometria: ab hocloco tale eſt argumentum veluti ſi dicam Difficile ēcum carthaginenſibus bellum gerere: quoniam id.P. ſcipio cornelius affricanus dixit: qui ſepe fueratexpertus. Hic vero locus extrinſecus dicitur conſtitutus: quoniam non de his: qui predicati vel ſubiectiſunt termini ſumitur. ſed ab extrīſecus poſito iudiciovenit. hic etiaꝫ inartificialis: et artis expers vocaturquoniam non ſibi hinc ipſe conficit argumentum orator: ſed preparatis poſitiſqꝫ vtitur teſtimonijs. Ex