In copica Cicero. commentarioꝝ lib. V. ee

addūt coniunctionū negātiā in diſiunctiuis ſcꝫ ꝓpoſitiōibꝰ hoc modo. Nō ⁊ hoc ⁊ illud. hoc aūt nō igit̉ illud i. nō ⁊ nox ⁊ dies ē. nox aūt ē. nō igit̉ dies eſt. hicigit̉ ſextus modꝰ eſſe p̄dictus ē. Septimꝰ aūt ē ex eade veniens p̄poſitiōe hoc mō. Nō ⁊ hoc ⁊ illud nō āthoc. illud igit̉. velut ſi ita dicamꝰ: nō ⁊ nox ⁊ dies eſt.nō autem nox eſt. dies igit̉ eſt. Que ꝓpōnes niſi ī diſiunctis. medioqꝫ carētibꝰ rebꝰ ratā cōcluſionē habre nō poterūt. age enī ita dicamꝰ. Non ⁊ albū ⁊ nigꝫponamuſqꝫ nō eſſe albū: nō cōſeꝗt̉ vt ſit nigꝝ. pōt .n.eſſe quod mediū ē. Huiuſmōi igit̉ ꝑ negationē cōiunctionum (vt tullius ait) prepoſitio ſi ratas factura eſtconcluſiones in diſiunctis rebus: medioqꝫ carentibusaccōmodatur. alias nō erit rata concluſio. Diſtat vero ꝓpoſitio tertij modi a propoſitione ſexti ⁊ ſeptimi. ꝙ tertij modi propoſitio ex cōiunctis naſcit̉. Hecſexti ⁊ ſeptimi ex diſiunctis terminis exiſtit: vt in ſuperioribus patꝫ exemplis. Ex his igitur inquit modisconcluſiones innumerabiles naſcuntur vnus enim ꝗlibet hoꝝ modoꝝ infinitis cōcluſionibus aptari poteſtveluti primꝰ ac ſecūdus ī oībꝰ q̄ ſibi cōnexa ſunt: quorū nullus ē numerꝰ. ſi ꝗs ꝓſequi velit. itēqꝫ repugnātiū infinita eſt multitudo: in quibꝰ tertiꝰ modus ē vtilis. itē plura diſiuncta ſunt in quibus quartus ⁊ quintus ⁊ ſextus ⁊ ſeptimus plurimum valent. Atqꝫ in hiſinquit omnis fere eſt dialectica: ſed ad topicos locostres primi modi ſunt neceſſarij: ꝗ anteceſſionem conſecutionem: ⁊ repugnantiam tenet. Reliqui vero cōplende diſputationis magis gratia quā ꝙ ad hanc inſtitutionem neceſſarij fuerint videntur adiecti.¶ Proximus eſt locus rerum efficientium: q̄ cauſe appellantur. Deinde reꝝ effectaꝝ ab efficienti.bus cauſis: harum exempla vt reliquorū locorumpauloante poſui: ⁊ ꝗdē ex iure ciuili. ſed hec patētlatius. Canſarū .n. genera duo ſunt: vnuꝫ qd̓ vi ſuaid qd̓ ſub. ea ſubiectum ē: certe efficit vt ignis accedit. Alteꝝ ꝙ naturā efficiendi non habꝫ ſed finequo effici non poſſit vt quis es cauſam ſtatue velitdicere ꝙ ſine eo non poſſit effici. huiꝰ generis cauſarum ſine quo non efficitur. Alia ſunt quieta: nihil agentia. ſtolida quodāmodo. vt locus tempus:materia: ferram̄ta ⁊ cetera generis eiuſdē. Alia ātprecurſionē quādā adhibēt ad efficiendum ⁊ quedam afferunt per ſe adiumenta: ⁊ ſi non neceſſaria: ut amori congreſſio cām attulerat: amor flagitio. Ex hoc genere cārū ex eternitate pendentiuꝫfactum a ſtoicis nectitur. atqꝫ vt earum cauſarumſine quibus effici non poteſt: genera diuiſi: ſic etiāefficientium diuidi poſſunt. Sunt enim alie cauſeque plane efficiant nulla re adiuuante: alie q̄ adiuuari velint: vt ſapientia efficit ſapientes ſola per ſebeatos efficiat: nec ne ſola per ſe. queſtio eſt.¶ Poſt eū locū qui in cōditione eſt cōſtitutus: ꝯſeq̄nserat is: qui cōſiderabat̉ ex cauſis. poſt hūc is enūeratus locus eſt qui in effectis cauſaꝝ poſitus argumētap̄ſtabat. Quoꝝ ꝗdem ſuperiꝰ. M. T. exempla poſuitnūc rōnem latius tractat. Cū igit̉ Ariſtoteles qͣttuorpoſuerit cās: quibus vnumquodqꝫ conficit̉. Primaꝫque mouēdi principiū eſt. ſecundā ex qua fit aliquid:quā materiā vocat. Tertiā rōnem ac ſpēm qͣ vnūqd̓qꝫ formatur. Quartā finē ꝓpter quē qd̓libet efficiturAt vero. M. T. prīcipalē cāꝝ diuiſionē facit ī ea q̄ eſ

ficiant aliꝗd ⁊ in ea ſine quibus effici nequeāt. vt idquod efficit ad eam cauſam cōferatur: in qua motusprincipium conſtitutū eſt. id vero ſine quo non ſit aliquid: tū ad intellectum materie tranſferatur: vel eoꝝque cōiuncta materie efficientis adiuuāt facultateꝫ.tum ad reliquas cauſas ducat̉: vt paulo poſterius apparebit. Eiuſ igit̉ cauſe: que vi ſua id: qd̓ ſub ea ſubiectū eſt: efficit: tale ponit exemplū. vt ignis accēdit. nāacce̓ſionis ipſius cā ignis eſt. ⁊ id efficere poteſt: atqꝫillud: qd̓ accendit̉: mouet atqꝫ ꝑmutat. Eā vero cām:ſine qua id qd̓ faciendū ē fieri neꝗt: ab vna eius ꝑtedeſignat: veluti cum dicit es cāꝫ eſſe ſtatue: ꝙ ſine eoſtatua non poſſit exiſtere. Hec aūt vt ꝑ faciēdā diuiſionē clareſcet: non ea ipſa eſt cā ſine qua nō efficiturſed pars eius eſſe monſtrabit̉. Eā vero cāꝫ ſine qua:id qd̓ faciendū eſt effici non pōt: diuidit hoc mō. Aliaenim eius ſunt quieta: nihil agētia: ſtolida quodāmō:ac ꝑ ſe niſi agendi extra motꝰ acceſſerit īmobilia. horū exēpla: vt locꝰ: tꝑs: materia: inſtr̄m. Oē .n. qd̓ ſit:locū neceſſe eſt habere ſubiectū: in quo niſi aliꝗd fiatlocus ipſe īmobilis eſt ad aliꝗd explicandū. Itēqꝫ materia ⁊ inſtrumēta niſi manu moueant̉ artificis: ipſanaturaliter nihil egerīt. tꝑs quoqꝫ oꝑationi ſubiectūeſt: que ſi deſit nihil ip̄m proprie nature rōne ꝑfecerit. Atqꝫ hec quidē ſunt: que nihil ꝑ ſe agunt. tn̄ cauſeſunt: ſi his efficiens oꝑatio ſuꝑuēiet. Alia v̓o q̄ ī motu poſita p̄curſionē quādā ad efficiētiā ac p̄ꝑationeꝫvident̉ afferre vt amoris cauſa eſt cōgreſſio: que preceſſit: ⁊ amor flagitij. Ex his īquit cauſis ſtoica diſputatio fatuꝫ cōnectit. Fatū .n. dicūt eſſe p̄cedētiū cauſaꝝ: ſubſequētiūqꝫ reꝝ ꝑplexionē quandā ⁊ cathenemore ꝯtinētiā hoc modo ideo ꝓfectus eſt ꝑegre: qm̄parentū iracūdiā ferre nō poterat: iccirco parentuꝫſucceſſionē nō ferebat: quia amice amore detinebat̉iccirco amabat: ꝙ ſepe fuerat ante cōgreſſus. id congreſſus eſt: quia aliꝗd vt cōgrederet̉ p̄ceſſit. itaqꝫ ordīe p̄cedētiū cōſequētiūqꝫ reꝝ. Fatū (vt dicit) a ſtoicis nectit̉. Itē diuidit eā cām: q̄ vi ſua efficit aliquid īin eā que ad efficiēdū ſibi ſufficiat: eamqꝫ: q̄ extrīſecꝰadminiculationis indigeat. Sufficit igit̉ ſibi ad efficiēdū cā: vt ſapientia efficere ſapiētes ꝑ ſe nullo penitꝰ adiuta ſolet. Sꝫ hec an ſola btōs effice̓ poſſit: q̄rit̉an ei ſint extrīſecus addenda q̄ iuuēt vel fortune bōavel corꝑis: itaqꝫ ea: q̄ vi ſua efficit cā aliꝗd: aut tal̓ ēvt ei ſint extrīſecus adiumēta querēda: veluti artificiinſtrumēta quedā: quibꝰ id: qd̓ efficiēdū ē explicet atqꝫ cōformet. Hoꝝ vero oīuꝫ: q̄ tulliª ſtatuit ī alterutra diuiſione cāꝝ. illa ꝗdē: q̄ vi ſua explicant ea quoꝝcāe ſt̉: oīa tā ꝑ ſe ad efficiēdū valētia qͣꝫ q̄ q̄ſiti extrīſecus iuuaminis indigentia. in ea Ariſtotelice diuiſionis cā locabūtur: que eſt prīcipiū motus. Quāqͣꝫ deſapientia tali cauſe nō cōueniat exēplū: ſed potius adrōnē formāqꝫ cōtendat: Nāqꝫ ſapīa rōe quadā: atqꝫforma efficit ſapiētes. Eius vero cauſe quam Tulliusrefert: ſine qua nō ſit aliquid: materia quidē tempꝰ ⁊locus: ideſt ex quo ſit vel in quo fit. que ſunt efficiētisſubiecta nature: vt vno intellectu cōprehendantur:vel materia ſunt vel materie vice ſuppoſita. inſtr̄a vero eius cauſe ſunt: que ad finē ſpectāt: ſed nō ipſa finis. qꝛ nō finis inſtr̄a reſpicit: ſed hec finē. Inſtr̄a nāqꝫ ꝓpter aliquē finē parant̉: ſed miꝝ videri pōt cur cōgreſſionē amoris cām nō īter ea numerauit. q̄ hn̄t efficiēdi vi̓: ſꝫ īter eas poſuerit cās: ſine quibꝰ effici nōpoteſt: cū tn̄ agat aliꝗd atqꝫ moueat. nā ipſa cōgreſſio aliꝗd videt̉ efficere: ſil̓iſqꝫ eſt ei cāe: que ip̄a ꝗdeꝫ