Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
164r
Einzelbild herunterladen
 

In topica Xice. Cōmentarioꝝ liber. v. e4

demitur poſteriori parti negatio vt fiat ita. Si vigiſat ſtertit. Sꝫ hec repugnat. Tota rurſus propoſitiodenegetur. vt vera fiat hoc modo. ſi vigilat ſterrit: aſſumimus atqui vigilat. Concludamus neceſſe ēnon ſtertit igitur. Sed he quattuor ex repugnantibꝰconcluſiones in tertio modo conſiſtere intelliguntur.quarum quidem Tullius tres commemorauit: vnamqꝫ precepto docuit: eam quam propoſitio talis efficitque duabª iūgitur affirmatiuis: Duas v̓o exemploſ. eam que ex tali propoſitione naſcitur: quam duepulāt negationes: eaꝫ: que ex tali connexa procreat̉que ex affirmatione negationeqꝫ cōſiſtit. Reliquā v̓opteriit: illaꝝ ſimilitudine etiā in tertiū cōcluſionismoduꝫ videbat̉ incidere. Quartus modꝰ in diſiūctione conſiſtit. hoc. Aut dies eſt: aut nox eſt: ſꝫ dies ēnox igit̉ non eſt. huius hec eſt. qꝛ diſiunctiua enūeratione ꝓpoſita prior pars eius aſſumitur affirmādovt ſubſequens auferatur. ex ea eni ꝓpoſitione: dicitaut dies eſt: aut nox eſt: aſſumimus. atꝗ dies ē .ſ. affirmantes eſſe diem: quam affirmationē aſſumptioniscoſequitur non eſſe noctem. Quintus modus eſt: cuꝫin eadem diſiunctiua propoſitione: id quod primū eſtnegando aſſumitur: vt id qd̓ eſt poſterius inferatur.hoc aut dies eſt: aut nox eſt. atꝗ dies ē per negationeꝫ .ſ. fctā eſt aſſumptio conſequitur eſſe noctē.Sextus v̓o modꝰ ac ſeptimus ex quarti quinti modi diſiunctiua ꝓpōne deducuntur: vna negatione .ſ.adiecta: diſiunctiua prepoſitione detracta: additaqꝫ coniunctiua his propoſitionibus: que ſuperius indiſiunctione ſunt poſite hoc. dies eſt: noyeſt. Duduꝫ igit̉ in diſiunctiua ita fuit: vt aut dies eſtaut nox eſt. Ex hac igitur propoſitione ſublata autiunctione: que erat diſiunctiua adiecimꝰ que copulatiua eſt: prepoſuimuſqꝫ negationem. Itaqꝫ fecimꝰᶜex partibus diſiūctiue ꝓpoſitionis copulatis additanegatione propoſitionem ſexti: atqꝫ ſeptimi modieſt. Non dies eſt: nox eſt. Inqͣ ſi aſſumatur diēnocteꝫ non eſſe cōſequitur. atꝗ dies eſt. ē igit̉ noxSeptimus v̓o modꝰ eſt: prima pars propoſitiōisnegando aſſumitur. vt poſterior ſubſequat̉. hoc.Non dies eſt nox eſt. atꝗ dies non eſt. Nox igit̉ ēAtqꝫ hic modus ꝓpoſitionū in ſolis his inueniri pōtquoꝝ alterum eſſe neceſſe eſt: vt diē vel noctē. egritudinem vel ſalutem. quicquid mediū habet. Quoautem omniū ſyllogiſmorum conditionalium veritas ſeſe habeat: his diligētiſſime explicauimꝰ librisquos de hypotheticis conſcripſimuſs ſyllogiſmis. nūcv̓o: non de his perfectior cōſideratio inueniri pōtappoſuimus: ſꝫ id: qd̓ ad explanandū. M. T. ſentētiāpoterat accōmodari: vt igit̉ cūcta: diximꝰ breuitercolligantur. Primus modus eſt: quotiens in cōnexaꝓpoſitione primū vt in propoſitione locatur: aſſumit̉vt conſequat̉ ẜm hoc. Si dies eſt: lux ē. atꝗ dieseſt: lux igitur eſt. Scd̓us modus eſt: quotiēs in connexa ꝓpoſitione ſcd̓m econtrario aſſumitur: qͣꝫ in ꝓpoſitione locatum eſt: vt id qd̓ primū eſt auferatur. hoc. Si dies eſt: lux eſt. atꝗ non eſt lux non eſt igiturdies. Tertius modꝰ eſt: cum connexe propoſitionispartes ex affirmationibus iuncte negatione diuidit̉.totiqꝫ propoſitioni negatio rurſus adiungitur: aſſumiturqꝫ: quod prius eſt: vt in propoſitione eſt enūciatum: vt ē contrario concludat̉ ſcd̓ꝫ qͣꝫ in ꝓpoſitiōelatum eſt. hoc modo. Non ſi dies eſt: lux non eſt. atodies eſt. lux igitur eſt. hic ergo poſito qd̓ precedebat.ideſt eſſe diem: euerſū eſt: quod ſequebatur: id eſt

eſſe lucem: negationem quippe affirmatio oīs euertitvel cum connexe propoſitionis negationibus iūcte ſecunde parti negatio detrahitur: totaqꝫ propoſitio denegat̉: poſitaqꝫ priore propoſitiōis parte interimit̉:qd̓ ſubſequitur. hoc modo. Non ſi lux non eſt: dies eſtatꝗ lux non eſt: dies igit̉ non eſt: vel ſi connexe propoſitionis ex negatione atqꝫ affirmatione cōpoſite ſcd̓eparti negatio iūgat̉: eaqꝫ inſuꝑ deneget̉: pōat̉qꝫ qd̓prius eſt: vt id qd̓ ſequitur auferatur: hoc. ſidies non eſt: nox non eſt. atqui dies non eſt: nox igit̉eſt. vel ſi in eadē propoſitione: que ex negatione atqꝫaffirmatiōe copulata eſt. priori parti negatio ſubtrahatur: eaqꝫ denegetur. ponaturqꝫ quod primum eſt:vt id: qd̓ ſeꝗtur auferatur hoc modo. Non ſi dies ē:nox ē: atqui dies ē: nox igit̉ non eſt. vel ſi connexe propoſitionis ex affirmatione negatione copulate poſteriori parti negatio dematur: totaqꝫ inſuꝑ denegetur: poſitoqꝫ priore: id quod ſequit̉ interimatur. hocmodo. Non ſi vigilat ſtertit: atqui vigilat. non ſtertitigit̉. Atqꝫ hec omnia in tertio eſſe intelligūtur atqꝫ ex repugnantibus fiunt: ſemper id: quod antecedit ponit̉: vt id qd̓ ſequit̉ auferatur. ſicut in propoſitione cōditionali negata repugnātia partiū ſitvera prima ꝑs proponit̉: ſiue affirmatiue ſiue negatiue: ita ea reddit aſſumptio. Sed vt prima pars fuerit aſſumpta reliqͣ ꝯͣria enumeratione cōcluditur.ſi aſſumptio fuerit affirmatiua erit negatiua concluſio. Si aſſumptio negatiua: erit concluſio affirmatiua. Quartus modus eſt: cum in diſiunctiua propoſitione primū pōitur: vt auferatur ſcd̓m: hoc modoaut dies eſt: aut nox eſt. atqui dies eſt: eſt igit̉ noxQuintus modus eſt: quotiens in diſiunctiua propoſitione aufertur qd̓ priuſ eſt: vt pōatur ſcd̓m: hocaut dies eſt: aut nox eſt. non eſt autē dies: nox igit̉ ē.Sextus modus his rebus: que in diſiūctionem venire poſſunt: id eſt contrariis vel repugnantibus medietate carentibus negatio preponit̉: copulatiueiunctiones adiunguntur: poniturqꝫ qd̓ primū eſt: vtid quod eſt ſubſequens auferat̉: hoc. dies nox eſt. dies āt eſt. nox igit̉ non eſt. Septimꝰ modꝰeſt: cum in eadē propoſitione aufertur id quod precedit: vt ponatur id: qd̓ cōſequit̉ hoc modo. dieseſt: nox eſt. atꝗ dies non eſt: nox igit̉ eſt. His igiturita predictis ad Ciceronis verba veniamus. Cum tripartito igitur diſtribuatur locus hic inconſecutionem anteceſſionem repugnantiam: reperiendi argumenti locus eſt ſimplex: tractādi triplex. nam quid intereſt: cum hoc ſumpſeris. Pecuniam numeratam mulieri deberi: cui ſit argentum omne legatum. Utrum hoc modo concludasargumentum. Si pecunia ſignata argentum eſt: legata eſt mulieri. Eſt autem pecunia ſignata argentum legata igitur. An illo modo. Si numerata pecunia non eſt legata: non eſt numerata pecunia argentum. eſt autem numerata pecunia argentuꝫ: legata igitur eſt. An illo modo. non legatum argētum eſt: non eſt legata numerata pecunia. Lega āt argētū ē. legata igitur nūerata pecunia eſt. Eum locum. qui ex antecedentibus conſequentibꝰ repugnātibus eſſet: vnū recte videri: eūqꝫ ī ꝯditōeeſſe poſitū: ſed trina ꝑtitione diſtribui: ſuꝑius explicatum eſt: idqꝫ. M. T. euidentius notat dicens. ītellectum quidē eius: conſiderationēqꝫ in conditione poſi