In Topica cicero. commentarioꝝ li. iiii.16 0

nitebamur on̄dere poſſet includi .i. vt id de quo dubitat̉ in aſſumpti continentiā generis redigeretur:atqꝫ de eo ꝑ generis naͣm fides fieret. Sic ergo a genere facta argumētatio iure dicet̉: amplius partiuꝫenumeratio totiꝰ efficere ſubſtantiā ſolet: ſiue illudvl̓e ſit vt genus ſiue partiū cōiunctiōe copulet̉: vt totum: at vero hec diuiſio generis in cuius ꝑte q̄liberilla res de qͣ cōtendit̉ includenda eſt: nō id efficit: vttotius ſubſtantia conſtituat̉: ſed vt illud: qd̓ approbare q̄rimus intra genus locetur. Quē argumentationis modū in primis. M. T. validuꝫ eſſe cōfirmat. Illa .n. regula ſatis vera eſt: ac neceſſaria: q̄ de generepredicant̉: eadē de ſpē modis oībus predicari. Illudvero queri perutile eſt: cū aliꝗd de particularibus rebus probat̉: ex ſuperpoſita proximā ſpecie: vt ſi ſocratem rationalē eſſe probamus: qm̄ ſit homo: cū ſit hōrōnalis: vtruꝫ ex genere an ex forma argumentū ductum eſſe arbitremur. Nā ſi dicamus ex genere: vltima ſpēs genus nō eſt. ſi ex ſpecie ſuperpoſitū genusſemper ſpēs probare deſiderat. Socrates vero cui fidem preſtat hō: qm̄ rōnalis eſt. genus hoīs non eſt.ſꝫ dicendū eſt. qm̄ veluti a genere tractū videbit̉ argumentū. Nam ex genere quaſi ex continēti atqꝫ ampliore: ⁊ de ſubſtātia predicato fides ducitur: quā ſortem ad ſua indiuidua ſpēm nemo dubitat obtinereNā ⁊ continet ea: ⁊ de eorum ſubſtantia predicatur.¶ Similitudo ſequit̉. que late patet. ſed oratoribꝰ⁊ philoſo phis magis quā vobis. Et ſi enī omnesloci ſunt omniū diſputationuꝫ ad argumenta ſuꝑpeditanda. tamen alijs diſputationibus habundātius occurrūt. alijs anguſtius. Itaqꝫ genera tibi nota ſint. vbi aūt his vtare. queſtiōes ipſe te admonebunt. ſunt .n. ſimilitudines. que ex pluribꝰcollationibus ꝑueniunt quo volunt hoc mō. Si tutor fidem preſtare debet. Si ſocius. ſi cui mandaueris. ſi qui fiduciā acceperit. debet etiam procurator. hec ex pluribus perueniens. quo vult appellatur inductio. quā greci paragogen noīant. quaplurimū eſt vſus in ſermonibus Socrates. Alterum ſimilitudinis genus collatione ſumitur. Cūvna res vni. par pari cōparatur hoc modo. quemadmodū ſi in vrbe de finibus controuerſia eſt. qꝛmagis agroꝝ vidētur eſſe. quā vrbis. finibus regēdis adigere arbitrum non poſſis. Sic ſi aqua pluuia in vrbe nocet. qm̄ res tota magis agrorum eſt.aque pluuie arcende adigere arbitrum non poſſisex eodem ſimilitudinis loco etiā exempla ſumuntur. vt craſſus in cauſa curiana exemplis plurimisyſus eſt aiens de eo. Qui teſtamento ſic heredeminſtituiſſet. vt ſi filius natus eſſet in decem menſibus. iſqꝫ mortuus priuſquā in ſuam tutelaꝫ veniſſet ſecundus heres hereditateꝫ obtinuiſſet. Quecōmemoratio exemplorū valuit. eaqꝫ vos in reſpōdendo vti multū ſoletis. Ficta .n. exempla ſimilitudinis habēt viꝫ ſed ea oratoria magis ſunt quāveſtra. quamꝙͣ vti eis etiam vos ſoletis. Sed hocmodo. finge mancipio aliquem dediſſe id quodmancipio dari non poteſt. Nuꝫ iccirco id eius factum eſt. qui accipit. aut nū is qui mancipio dedit. ob eam rem ſe vlla re obligauit. In hoc gene.

re oratoribus ⁊ philoſophis cōceſſum eſt. vt mutaetiā loquant̉. vt mortui ab inferis excitentur. vtaliquid. qd̓ fieri nullo mō poſſit. augende rei gratia dicat̉. aut minuende. quę ὀπερβολι. dicitur ⁊multa alia mirabilia. ſed latior eſt campus illoruꝫ.eiſdem tamen ex locis vt antedixi. ⁊ in maximis⁊ ī minimis queſtionibus ducuntur argumenta.¶ De ſimilitudinis loco plane atqꝫ expedite diſſeruitomnēqꝫ aperuit intellectū: ſimilitudinū diuidens formas: preſcripſitqꝫ apertiſſime: quibus magis ex ſimilitudine argumēta contingerent .i. philoſophis: atqꝫoratoribus. ⁊ enim ſimilitudo perſuaſionibus videt̉aptiſſima. Nam ꝙ in vnam vel plures extra eam dequa queritur cauſam cadere ſolet: facile credi poteſtin eā quoqꝫ de qua ambigitur conuenire. Idcirco exſimilitudine tracte argumentationes magnū oratoribus vſum preſtant: philoſophis quoqꝫ qm̄ non inoībus queſtionibus demonſtratione vtunt̉: ſed aliquotiens vniuerſalia colligunt: quo id facilius ꝑſuadeant: qd̓ nituntur on̄dere. inde ſimilitudo reruꝫ ſepe eſt conquirenda. atqꝫ idcirco locus a ſimilitudineoratoribus maxime philoſophiſqꝫ conducit: nō tn̄ ſolis. Oēs .n. loci cōes ſunt cuiuſqꝫ materie: ſed in aliasvberius incidunt: in alijs anguſtius inueniunt̉. Quocirca cognitis atqꝫ ante perceptis locis queſtiones ipſe: que tractabuntur: quibus vti debeat̉: ſolertē animum poterūt admonere. Omnis vero ſimilitudo duplex eſt. aut .n. ex pluribus rebus ſimilitudo colligitur: ⁊ inductio nuncupat̉. qd̓ greci paragogē noīantaut ſingule res per ſimilitudinem comparant̉. ac prior quidem hmōi eſt. ſi tutor fidem preſtare debet. ſiſocius: ſi cui mandaueris: ſi qui fiduciam acceperit:debet ēt procurator. nam cum in talibus rebus fidespreſtari debeat: vnaqꝫ ſimilitudo ſit in fide preſtanda: tam in tutore quam ſocio: atqꝫ ei cui mandatumſit: eiqꝫ qui fiduciam accepit: debet eadem ſimilitudoprocuratori etiam conuenire. fiduciam vero accepit:cuicunqꝫ res aliqua mancipatur. vt eam mancipantiremancipet: velut ſi quis tēpus dubium timens amico potentiori fundum mancipet: vt ei cum tempus ꝙſuſpectū eſt preterierit: reddat. hec mancipatio fiduciaria nominatur. idcirco ꝙ reſtituendi fides interponitur. hac ſimilitudinis collectione plurimum Socrates eſſe vſus dicitur: vt in Platōnis aliorumqꝫeius ſectatorum voluminibus inuenitur. Quotiensvero vna res vni rei per ſimilitudinem comparatur.hoc modo colligitur argumentum. regendorum finium arbitri eſſe dicuntur: qui finalia litigia diſcernunt. vt ſi fuerit de finibus orta contentio: eorum dirimatur arbitrio. ſed fines in agrorum tantum limitibus eſſe dicuntur. arbitri autem finium regendorum in ciuitate eſſe non poſſunt. Item arceri aquamin agris tantum dici ſolet vbi ſi ex aliquo loco aqͣ pluuia colligatur: ⁊ defluēs in campos vicini paſcua frugeſue corrumpat: arbitri arcende aque a magiſtratibus ſtatuebāt̉. queritur ergo an in vrbe arcende acarbitrū poſſimus adigere. ⁊ argumentum capitur exſimilitudine: ſi regendorum finium: quia ſolius agriſunt: in vrbe arbitrum adigere non poſſis. ne aquequidem arcende: quia ſoloruꝫ eſſe vr̄ agrorum: in vibe arbitruꝫ poſſis adigere. hic igitur vna res vni reiſimilitudine coniuncta eſt. ex eodem etiam ſimilitudinis loco illa ſumi proponit. q̄ vocantur exempla. veluti Craſſus in cauſa curiana: que fuit huiuſmodi qui-