Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
144v
Einzelbild herunterladen
 

Liber.

predicatūqꝫ negat̉. Poſt v̓o cuiꝰ ſubiectū ſolum poſtremo cuius p̄dicas terminus negatione ꝓfert̉Atqꝫ earū ꝗdē naturam atqꝫ ordinem ex ſimplicibusinformabimꝰ. Simplices autē in quantitatū differētijs conſtitutas quattuor mōſtrauimus. Sit igiturprima quidem affirmatio vniuerſalis que proponatom̄eꝫ hominē āimal̓: aduerſum hāc collocet̉ affirmatō vniuerſalis que ſolū cōuerſis terminis enūciet̉ verū in vno quoqꝫ termino negatiuū aduerbiuꝫhēat adiunctū hoc modo. non animal homo ēRurſus ꝓponat̉ vniuerſalis negatio ea que eſt nullus animal ē: huic aduerſū teneat locū vniuerſalis negatio terminis negatione cōuerſis .i. nulluꝫnon animal non ē. Itē ſit particularis affirmatioſimplex. Quidā animal eſt: huic terminus atqꝫ exaduerſo referat̉ particularis affirmatio: que ꝯmutatis in ordinē terminis negationes vtriſqꝫ geſtet oppoſitas: vt ē. Quiddā animal ē. Itē ſit particularis ſimplex negatio que ꝓponat. Quēdā homineꝫ aīal: hāc ex aduerſo reſpiciat particularisnegatio: que ꝑmutatis ad ordinē terminis aduerbiūnegatiōis adiecerit: vt ē. Quiddā aīal ēSimplices.Conuerſe vtriſqꝫ infinitis.Omnis homo aīal ē aīal homo ēNullus homo āīal ēNullū aīal ēQuidā homo animal eſtQuidā aīal ēQuidā homo aīal ēQuidā aīal ē Sed quamqͣꝫ huiuſmodi participationis pluresdifferentias nouerimus ad inſtructionem tamen categoricoꝝ ſyllogiſmorum de hac tantū ꝓpoſuiſſe ſufficiat. quaruꝫ quideꝫ ꝓpoſitionuꝫ pars ex ſimplicibꝰnominibus cōſtat: pars v̓o ex infinitis. Nam ꝓpoſitiovniuerſalis: que eſt: omnis homo animal ē: ex vtriſqꝫnominibus finitis conſtat. Namqꝫ homo animalfinita nomina eſſe manifeſtum eſt. Ea vero affirmatio que ꝓponit: omne non animal non hominē eſſe infinitorū terminorū poſitione cōiuncta ē. Non animaleniꝫ nomina īfinita in nominis difinitione prediximus: que quidem ſeſe ad veritatis falſitatiſue rōnē ſic habēt: vt .n. negatōibꝰ adiūctis īfinita nomina ſimplicibꝰ opponūtur: ita ēt cōuerſio ꝓpōnū ꝯͣrio ꝯtingit qͣꝫ paulo an̄ ī ſimplicibꝰ hēbat̉. In illis .n.affirmatio vniuerſalis particulariſqꝫ negatio cōuerſionē ſtabilē tenebāt. Affirmatio āt ꝑticularis atqꝫvniuerſalis negatio cōuerſe certiſſime tuebāt̉ vl̓ ī veritate vl̓ ī falſitate cōſēſuꝫ. Hic diuerſū ē. Uniuerſalis nāqꝫ affirmatio: ꝑticularis negatio oppoſitiōeꝫ ſibiip̄a ꝯuertit̉. vniuerſalis aūt negatiōis ꝑticularis affirmatiōis ē ad v̓itatis falſitatiſue conſēſum fida cōuerſio. At pͥmū de vniuerſali affirmatiōe tractemꝰ ī ſimplicibꝰ vera ſit v̓itatē quoqꝫoppoſitionē ꝯuerſa cuſtodit: vt ea dicit oēꝫ hoīem aīal vera ē: atqꝫ illi oppoſitionē ꝯuertit̉ .i.aīal ē: quoqꝫ verā neceſſe ē. Propoſitionis aūt huius iſta ſnīa eſt qm̄ ē ꝗcꝗd aīal ēqd̓ verū nullus ignorat. Itē ſi ſit falſa vniuerſalisaffirmatio ī ſimplicibꝰ terminis ꝯſtituta: falſa quoqꝫeiꝰ oppoſitionē ꝓbabit̉ ꝯuerſio: dicimus.Oīs lapis aīal ē falſa ē: atqꝫ illi oppoſitionē cōuertitur .i. aīal lapis ē: quoqꝫ falſā neceſſe ē. Id .n. ex tali enūciatiōe ſentit̉: qm̄ ꝗcꝗd aīal nonfuerit id lapis ē: qd̓ aꝑtiſſime falſū ē: lapis ipſeaīal ſit: ſi vniuerſalis affirmatio terminoꝝ op-

poſitiōe cōuerſa ſibimet ī vitate ꝯuenit in falſitate ē dubiū ꝗn vl̓is ſimplex affirmatio ſtabili oppoſitionē ꝯuerſiōe mōſtret̉. Idē de ſimplici ēt ꝑticulari negatiōe dicemꝰ. hec falſa eſt vt ea dicit.Quidā aīal ē: illa quoqꝫ falſitatē tenebit huicterminoꝝ oppoſitiōe cōuertit̉: vt ea ꝓpōit. Quod aīal ē. Id .n. ex hac enuciatione colligitur res ſit aīal ſit. Etenī hoc ē hoīem hoīeꝫ. At ſi vera ſit negatio ꝑticularis exſimpliciꝰ terminis iūcta: vt ē ꝗdā lapis aīal ē:deerit v̓itas terminorū oppoſitōe cōuerſe ꝓponit. Quoddā aīal lapidē. Id .n. ꝯuerſioita ſignificat res q̄dā aīal ſit lapis ſit: hoc eſtenī lapidē lapidē: ſi ꝑticularis ſimplex negatio oppoſitiōes ꝓprie ꝯuerſiōi ī v̓itatis ī falſitatis ſignificatōe cōcordat ē dubiū ꝑticula ſimplicē negationē certo ſibi ac ſtabili oppoſitionē terminoꝝ poſſe ꝯuerti. In negatiōe v̓o vniuerſali non ē ꝑpetua neqꝫ fida cōuerſio. Qd̓ ꝗdē fallere poterit ſi ꝗs ad ſolā reſpiciat cōueniētiā falſitatis. ſit falſa ſimplex vl̓is negatio ꝓponit nul hoīeꝫ aīal: falſa ē ei oppoſitionē cōuertit̉ vtē nullū aīal ē. Id .n. ex hac ꝓpoſitiōe monſtrat̉ qm̄ qd̓ aīal ē: id ē: hoīeꝫ ſignificatꝗcꝗd aīal ſit ꝓponit nullū hoīeꝫ aīal̓ſit. Sed hic in falſitate conſenſus ad veritatem vſꝙ peruenit. Age .n. ſit vera ſimplex vl̓ iſnegatio: nulus lapis ē: vera pōt nullꝰ lapisId nāqꝫ defignat iſta cōuerſio qm̄ ꝗcꝗd lapis furit id ē: hoīeꝫ nāqꝫ deſignat qd̓ lapis ſit:nūciat nullū hoīeꝫ qd̓ lapis ē: qd̓ aꝑtiſſimefalſū ē: qͣꝫuis .n. multa ꝓferā lapides ſint: tn̄ab hoīuꝫ natura ſeiūcta ſūt: vt equꝰ arbor atqꝫ aliaplurima. Si igit̉ negatio vniuerſalis oppoſitioneꝫpropͥe cōuerſioni in falſitate ꝗdē conuenit nec tamin veritate cōſētit: recte ꝓnūciatur cōuerſionē perptuaꝫ atqꝫ equabilē non habere. Eadem quoqꝫ ratioeſt in affirmatione ſimplici particulari. Nam in hocquoqꝫ ſepe error oppredit̉: vt certe ꝓpoſitionū conuerſiones putētur: ſi quis non ad falſitatis quoqꝫ ſedad ſolā cōueniētiā veritatis aſpiciat. affirmatio ſimplex particularis v̓a ſit: vt eſt quidā homo animal eſt. ſi huius termini cuꝫ oppoſitione cōuertāturfiatqꝫ ꝓpoſitio. Quoddā aīal ē: a veritate diſcrepat. Quid enī aliud enūciatio iſta deſignatqͣꝫ aliquā aīal ſit ne ꝗdē ſit: vt lapisſimul aīalis hoīs natura deficit. Sed hic ī vitatecōſēſus ad falſitatē vſqꝫ tēdit. Quid enī ſi ſit falſa ſimplex affirmatio ꝑticularis: vt ē: ꝗdā lapis ē erit eiꝰ oppoſitionē falſa cōuerſio: ꝗdā lapis ē. At hec firma ꝟitate cōſiſtit. id .n. ex hacpoſitione dat̉ ītelligi: ſit ꝗddā qd̓ lapis non ſitne quidē ſit: vt equꝰ atqꝫ arbor: neqꝫ hoīs neqlapidis diffinitiōe claudūtur: ſi ꝑticularis affirmatio oppoſitionē cōuertit̉ ī ꝟītatē ꝗdē tenet ſecum ipſā cōcordiā. In falſitate aūt ſibimet ip̄a diſſēſit rectū ē ꝓnūciare termini negatione cōiūctauerſionē firmā ſtabilēqꝫ teneāt. Quare ī ſimplicibꝰ ac p̄ter oppoſitionē conuerſionibꝰ vniuerſalisꝗdē negatio ꝑticulariſqꝫ affirmatio ꝑpetua fidaqꝫterminorū ꝑmutatiōe vertātur. Affirmatio vero vnuerſalis ꝑticulariſqꝫ negatio minime termino oppoſitionē ſimplex ꝓpoſitio ſibiipſa cōuertit̉ oīa(vt dictū ē) aduerſa rōne ꝯtingūt: vl̓is nāqꝫ. affirinatio ꝑticularis negatio firmā negataꝝ partiumretinent