Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
140r
Einzelbild herunterladen
 

Primus.

nomini poſſit annecti: vt ſi quis dicat: homo: voxeſt ſignificatiua: deſignat .n. quicquid non fuerit.ſcd̓m placitum: eas .n. oīno partes hꝫ: quas ad ſignificationem vel negationis vel hoīs placitum vocabula ponentis aſſumpſit. ſine tꝑe que res eam voceꝫ.dicit non ſeparat ac ſeiungit a verbo: eius ꝑtesnihil extra ſignificāt ne oratio eſſe videatur. non.ij. vox iuncta eſt ex negatiua particula hoīe que ineodem noīe ſeparata nihil deſignāt. ſignificat .n. non vel equū vel canem vel ꝗcquid (vt dcm̄ eſt)fuerit. Sed que eſt negatiua neqꝫ hoīs neqꝫ eꝗ neqꝫellius ſubſtātie ſignificationē tenet. Iteꝫ neqꝫ canem neqꝫ quicquid non fuerit: ſignificare poteſt.quocirca in ea voce que eſt non partes nihil ſeꝑarate ſignificāt eius rei: quā tota vocis cōpoſitio deſignabat. Atqꝫ ideo nec in orōe quidē poni pōt. Si ꝗs.n. eam vocē que eſt non orationem ꝯcedat: nihilaliud eſſe fatebitur quā negationē. negatio auteꝫoīs vera vel falſa eſt: qui āt dicit neqꝫ veritateꝫ nunciat neqꝫ mendaciū. Preterea ab negatione ſi quis negatiuū ſeiungat aduerbiū: affirmatio relinq̄tur: ab ea āt voce eſt non ſi quis auferat idqd̓ eſt negatiuum aduerbiū: relinquetur: qd̓dum eſt affirmatio. Quocirca ſi non hec vox: negatio eſſe non pōt: nihil āt aliud eſſe videretur. ſi eſiet orō: concludendū eſt negationē iunctā cum noīeorationem eſſe non poſſe: nomen .n. certum aliꝗddefinitūqꝫ ſignificat vt: equus: canis: cetera. autem vox non aufert quidem qd̓ ſignificatur anoīe: nec preſcribit ꝗd ipſa ſignificet. Quocirca qm̄ſignificat quidē aliquid ſed non finitum negatio iuncta cum hoīe: infinitū nomen vocetur. Addenda ē ergo diffinitioni noīs dr̄ia .ſ. vt nomen ſit qd̓ cum ceteris dicta ſunt ſit definite ſignificationis. Iam verocaſus noīum non altius intuentibus noīa videantur.Quis .n. catōnis catoni atqꝫ hmōi voces que rectiſnoībus inflectuntur: noīa eſſe non exiſtimet. Sed hequoqꝫ voces a noīe quadā differentia diſcrepabunt. .n. nomen iunctum cum eſt verbo enunciationeꝫreddit ac ſuſcipit mendacii veritatiſqꝫ naͣm: vt catoeſt vel dies eſt. at ſi eſt verbū caſibus adiungat̉ neqꝫenunciatio ſit neqꝫ plena ſnīa orōnis abſoluitur: vtcatōnis eſt: nec ſnīam hꝫ abſolutam nec veri aliquidpōt notare nec falſi: atqꝫ idcirco non noīa ſed caſusnoīum nuncupantur: cum id a quo quidqꝫ flectit̉:primū ſit: illud vero qd̓ ab inflexione primi naſcitur:ſit ſcd̓m neqꝫ idem primū ac ſcd̓m eſſe poſſit manifeſtum eſt caſus noīum non idem eſſe noīa idcirco ceteros quidē genitiuū datiuū accuſatiuū caſus appellant grāmatici: primū vero rectum ac noīatiuum qd̓hic locū principem in ſignificatione poſſederit. Faciēda ē igitur noīs plena neqꝫ vllo diminuta diffinitioſic. Nomē eſt vox ſignificatiua ſcd̓m placitū ſine tꝑecuius nulla pars ſignificatiua eſt ſeparata aliꝗd finitum deſignas cum eſt verbo coniuncta faciens enunclationē. ſeparat igit̉ nomen vox quideꝫ ab articulisatqꝫ inanimatis ſonis. Deſignatiua vero a vocibus nihil ſignificāt. ẜm placitū a vocibus naͣ ſignificantibus ſine tꝑe a verbo quod a tꝑis ſignificationerecedit. Cuius nulla ꝑs ſeparata ſignificat ab orōnecuius quemadmodū ꝑtes extra ſignificent: paulo poſterius diſſeram. Aliquid definitum deſignās: ad hiſvocibus nomen negationēqꝫ coniungunt nomīafaciunt inf̄inita. eſt verbo faciens enunciationeꝫ:a caſibus qui eſt copulati non poſſunt plenam per

ficere atqꝫ explicare ſententiā. In verbo quoqꝫ cadem fere cuncta conueniunt niſi in ſignificationeporis a noīe ſeparatur. .n. verbum actionē paſſionem ve deſignat: que fieri ſine tꝑis notatione non poteſt. Eſt itaqꝫ verbi diffinitio hec. verbum eſt vox ſignificatiua ẜm placitum cum tꝑe cuius nulla pars ſignificatiua eſt ſeparata. vt currit vincit. ſed ſi verbisnegatiua copulentur aduerbia ſicut infinita verba: ſicut fieri noīa diximus infinita: vt currit aut vincitcertum aliquid finitum ve deſignet: addita negatiōeid quidē quod a verbo deſignatur intercipit. Quidvero aliud fieri dicat tali ſignificatione terminatpreterea negatio iuncta verbo ſiue in eo qd̓ eſt: ſiue in eo qd̓ ē recte dici pōt: vt homo non currit. ſieſſe autem orationē aut enunciationeꝫ negatiuā illaprorſus argumēta monſtrabūt infinitum nomē aboratione aut negatione diuidebant. Sed qm̄ principaliter preſentia queqꝫ ſentimus: His āt rebꝰ quaspreſenti ſenſu concipimus: indita eſſe a mortalibꝰ vocabula manifeſtum eſt. Recte dicis verbum ſemperſignificatiōem temporis habere preſentis: vt curritaut vincit. Curret autem aut vincet: cucurrerit autuicerit: ſunt verba: ſed verboꝝ caſus .ſ. quia a preſentis temporis ſignificatione flectuntur. eſt ergo verbi plena diffinitio ſic. verbū eſt vox ſignificatiua ẜmplacitum cum ſignificatione temporis cuius nulla ꝑsſignificatiua eſt ſeparata aliquid finitū deſignanspreſens. Reſtat igitur vt de oratione dicamus. ſꝫ prius videtur eſſe monſtrādum vtrum ne nomen verbum ſola in partibus orōnis ponātur an vt grāmatici volunt reliquā orationis ꝑtibus debeāt aggregari. Grāmatici enim conſiderātes vocum figurasocto orationis partes annumerāt. Philoſophi veroquorum oīs de nomine verboqꝫ tractatus in ſignificatione eſt: duas tātum orationis partes eſſe docuerunt: quicquid plenā ſignificationem tenet ſiquidemſine tempore ſignificat nomen vocātes: verbum veroſi cum tempore. atqꝫ ideo aduerbia quidem atqꝫnomina nominibus iūgunt ſine tempore enim quid conſtitutum definitūqꝫ ſignificāt. nec intereſtflecti caſibus nequeūt: non eſt hoc noīum propriū vtcaſibus inflectātur. Sunt .n. nomina que a grāmaticis aptota noīantur. ꝑticipium vero qꝛ tēporis ſignificationem trahit ſi caſibus effertur: verbo tn̄ recteconiungitur. Interiectiones autem ſiquidem naͣliterſignificent nec verbo nec noī copulāde ſunt: verbi .n.ac noīs diffinitiones non hn̄t eſſe naͣlia: ſed ad ponētis placitum conſtituta: atqꝫ ideo nec in orationistibus numerabunt̉. Oratio .n. poſitione ſignificat:ſi naͣliter ſignificaret oratio: non diuerſa gentes oratione loquerent̉. Si vero interiectionum poſitiōeſignificant: qm̄ finitam ſine tꝑe affectioneꝫ deſignātrecte noībus annumerātur. Que vero ipſe quidemnulla propria ſignificatione nitunt̉ cum alijs vero iuncte deſignāt: vt coniunctiones atqꝫ propoſitiōes. illene partes quidem orationis eſſe dicende ſunt: orō .n.ex ſignificatiuis ꝑtibus iuncta eſt. Quocirca recte nomen ac verbum ſole orationis partes eſſe dicuntur.Ratio eſt vox ſignificatiua ẜm placitum: cuius partes aliquid extra ſignificant: Oratio igitur hꝫ ſimul cum verbo nomine cōmune vox eſt ſignificatiua eſt: ẜm placitū eſt: ſeparatim vero cum noīe illi cōe eſt aliqn̄ ſine tꝑeeſt: vt virgilianus quē ſupra diximus verſus Nerine