Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
138v
Einzelbild herunterladen
 

De diffinitionibus.

tudinē ſit vt diffinitio. Accipi pōt tēꝑamentū accipiens ex ꝑticula ſimilitudinis. Turpiſ trāſlatio ſit duobus modis. honeſta turpibꝰ definimꝰ aut turpiahoneſtis: vt ſi ꝗs patrationē diffiniēs lachrīas dicatveneris fatigate quē ſudorē meliꝰ noīaret. Aut ꝯtraaliꝗs dicat lachrime ſūt doloris patratio. huic vitionec ſuꝑior ꝑticula temꝑamētū tribuit. Ergo magnopere iſtud vitare debemꝰ. Octaua ſpēs diffinitionis. ἕχατα αφάίρετυτούξυαρτίοο .i. priuātiamꝯͣrii eius qd̓ diffinit̉: vt bonū eſt qd̓ malū ē. hoc.genere diffinitionis vti debemus ꝯͣriuꝫ notū eſt. hec duo ita intelligent̉ vt alteꝝ ſine altero poſſit: alterius cognitio qn̄ fiet. niſi fuerit vtrūqꝫcōprehēſuꝫ. igr̄ alteꝝ querit̉ ꝗd ſit: vtiqꝫ hac diffinitione cōprehendi non pōt cuꝫ vtrumqꝫ neſcitur: ſe ita naͣliter ligat: vt neceſſariā cognitionem ſibivnius cōprehēſione cōnectat. Periclitat̉ ergo talisdiffinitio. vn̄ an ꝯͣrium eius notū ſit ſcire debemꝰ vthoc ſublato fiat eiꝰ cognitio qd̓ diffinit̉. Quare melius ſepe ſit ſi querētes aliꝗd ꝗd diffiniendū ſit ꝯtrariū eiꝰ diffiniamus: quo ſublato illud qd̓ q̄rit̉ declarabimus: vt ſi bonū eſt qd̓ prodeſt honeſtate: idqd̓ tale eſt malū eſt. Cicero in rhetoricis nepharie demōſtrant̉ ea aliter ac debent̉ nec fieri necbari pn̄t. Ponamus .n. neceſſariū neceſſariū ꝯͣria: vt oīa ꝯͣria hic nos ponere intelligas: quoꝝ ſublatione id qd̓ querit̉ diffiniat̉. Ergo qd̓ non eſt neceſſariū ita diffiniri pōt aliter: ac dr̄: fieri ꝓbaripōt hoc tollo neceſſarii diffinitionē ꝯſtituo. Ergorecte fieri pōt hmōi diffinitio: ſed hoc quēadmodūdocuit. Et hoc ē qd̓. m. cullius in ꝑtitionibus p̄cepit ſepe ex ꝯͣriis ēt diffiniendū. Sub hanc diffinitio cadunt ēt notiones accn̄a tollunt̉: alia oīadiuerſa ſunt ꝯͣrium accn̄tis vel conſequentis accidētis tollitur vt ſi ꝗs eſſe ſubſtantiā dicat: qd̓ neqꝫqualitaſ neqꝫ quātitaſ: neqꝫ reliqua accn̄ia ſit: oīaalia diuerſa ſunt tollunt̉: talis eſt diffinitio vt ſi ꝗshoīem diffiniens tollat oīa aīalia vel generaliter vl̓ſpecialiter. Quo genere diffinitiōis deꝰ diffiniri pōtEt .n. quid ſit deus nullo ſcire poſſumus ſublatione oīum exiſtētiū que greci. ōύτά. appellātgnitionē dei nobis circūſcripta: ablata notarū re cognitione ſupponit. Deus eſt neqꝫ corpus neqꝫvllū elemētū neqꝫ anima neqꝫ mēs neqꝫ ſēſus neqꝫ ītellectus: neqꝫ aliquid qd̓ ex his capi pōt his talibus ſublatis ꝗd ſit deus poterit diffiniri: magis ſi addas qd̓ ēt diffiniri non pōt id deū eſſe. Contrariū accidentis vel cōſequētis tollit̉ talis ē diffinitio. Uigilare eſt vti ſenſibus: dormire eſt vti ſenſibꝰ naͣliter pn̄t videri hmōi diffinitiones cōuenire illi diffinitioni quā ſupra. ευύοίοίαπκηpͥ. diximꝰ. Ueꝝ illa ex accidentibꝰ eius rei quā diffiniuimꝰ cōſtat velconſequētibus. hec ex ꝯͣriis: itaqꝫ illa. ξυύόιοηαπxij. eſt ex accidētibus ſit docet. m. tullius piſonem fuiſſe conſulē ita. An v̓o reliquo tꝑe conſulē te ꝗfqͣꝫ duxerit: ꝗſqͣꝫ tibi venienti in curiā aſſurexit quiſqꝫ cōſulenti rn̄dendū putauit. Atqꝫ huius loci ſuperior oratio: cōſequēs in hac diffinitiōe ꝯſiſtit. Quavariis modis explicat non fuiſſe conſulē docēs ētper ea repugnāt cōſuli a dictis factis cognitis. aſequentibus ſic diffinit. Conſulē aīo eſſe opꝫ confiliofide. grauitate. vigilātia cura toto deniqꝫ munereſulatus hucuſqꝫ a cōſequētibus. Oīa .n. conſequētiaſunt ex hoc qd̓ dicit muncre cōſulatus. vn̄. ευυοιοηατική. hec erit diffinitio hoc aꝑtius vt fiat dabo alid̓

exemplū. m. tullius in eadeꝫ. Quid eſt aliud furere.quā cognoſcere hoīes: cognoſcere leges: ni ſenatū: ciuitatē: cruentare corpus ſuū. Ergo conſequentia accn̄a colligere diffinitionis ē. έυῦοιο. μαπκησ. eius vero qd̓ diffinies ꝯͣrium tollere hec eſt illa quā octauā ſupradiximꝰ diffinitio. Nona ſpēs diffinitionis eſt. καταυποτῦπωοιυ .i. quandā imaginationē: vt eneas eſt filiꝰ veneris: anchiſe: hec ſēper in indiuiduis verſat̉ greci. ἀτο. μα. vocāt. Deſiderat̉ aūt iſta diffinitio circa noīa omonima ſūtindiuidua duntaxat: vt aiax oileus: thelamoniꝰ.Item ſubuenit in eo genere dictionis vbi aliquē pudor aut metus eſt noīare. Me videlꝫ inꝗt. m. tulliusſiccarii illi deſcribebāt de domo ſua ſic. At fūdanioita deſcripſiſti ne eiꝰ neceſſariū nr̄m cōpetitorē iſtū:ip̄ꝫ eius nūc ſtudio: gr̄a tota accuſatio iſta minutaē in metu fuerat noīare. Ideo ergo deſcriptꝰ ē. Iteꝫ cornelio maieſtatis ip̄a ſūt: legite vt legebatis hīcintelligetis nulla tenuiſſima ſuſpitiōe deſcribi aut ſignificari corneliū hec tm̄ de ꝓpriis noībus: alia illaſit quā. ύπονάὀικνύ. diximꝰ ſuꝑior diffinitio. Ergoa genere patria corꝑe: factis: dictis ſiue caſibus: atqꝫab aīo vnū illū quē nolumus diffinitiōis genere declaramus. Decima ſpēs eſt. ϖστυποσ. hanc velutdiximꝰ vt ſi querat̉ ꝗd ſit aīal rn̄deat̉ vt ſic Ariſtdicit οίσιαεσήύως άύθρωποσ .n. q̄ſitā ſubiunctū declarat exemplū vt hoc ē propriū diffinitionisꝗd ſit illud qd̓ querit̉ declarare. Undecīa ſpēs diffinitiōis ē καταέῦδτάυπληοοίσεκτωο. μουυοιο.i. indigentiā pleni ex eodē genere: vt ſi querat̉ ꝗdſit quadrans rn̄deatur cui dodrans deeſt vt ſit aſſis.Duodecima ſpēs diffinitionis eſt κατα έιπάῖυου .i.per laudē vt. m. tullius cluentio lex eſt mēs aīus conſiliū ſciētia ciuitatis: nos quidē vt diffiniti on̄deremus ita poſuimꝰ exemplū. hoc idemm. tullius dicēs adhibita orōe diffinitiōis ſimpl̓rcollocauit. mens inꝗt aīus ciuitatis conſiliū ſcientia poſita ē in legibꝰ vt nos ſupra docuimꝰ diffinitionē nihil aliud voluit qͣꝫ orōneꝫ. Ergo diuerſo. m. tullius ꝓtulit qd̓ a nobis cōuerſum orōneſua forma diffinitiōis accepit: hoc lōge ab illodiſtat ſit methaphorā .n. trāſlatio ē cum lex:mens dr̄ ciuitatis: nec tn̄ genꝰ eſt vt ſubſtātialis habeat̉. ούριāδη5. conſequēs .n. eſt vt vituꝑatio: ſed ſine tranſlatiōe ponat̉ ſic videri pōt a. m. tullio diffinitū. Seruitus eſt poſtremū maloꝝ nonbello ſꝫ morte ēt repellēdū qͣꝫqͣꝫ .n. ita ſit exorſus pareſt: tranꝗlla libertas. Sꝫ inter pace̓ ſeruitutē plurimū intereſt vt dr̄iam diffinitio videat̉. tn̄ ꝗa articulū illū breuiter quo diſtaret ꝯtendit. Sedvnāquāqꝫ ſuo genere diffinitiōis collationē magis qua diſtarēt on̄dit genere diffinitiōis dr̄iaꝫErit igr̄ prior pacis diffinitio. ευυοιοκαήκά a ꝯn̄tibus eiª rei quā diffiniebat. Pax ē tranꝗlla libertashec ſcd̓a magis vituꝑationē .n. aut ꝯſequēs eiꝰē: aut aliꝗd hoꝝ q. ἕυυοιο ματνω. diffinitiōi dedimus ſꝫ ſola vituꝑatio eſt ſeruitutē maloꝝ oīum dicit poſtremū. Nec accipit̉ rurſus malū quaſi genꝰad ſeruitutē. malū qͣlitas eſt ſeruitus ad aliꝗd. vt diuerſe ſint res malū genª eſſe pōt ad ſeruitu. Iure igit̉ vituperationē facta dr̄ ſeruitutis ſuprapoſita diffinitio. Tertiadecima ſpēs diffinitōisēκα μάράκοναύ .i. iuxta rōnem proportio dr̄. Cuꝫaliꝗd qd̓ diſputari licet altero id dr̄ qd̓ illud ēalteꝝ ꝑꝑ rōnem ſimilitudinis: ſed hoc cōtingit cummaioris