De interpretatione editiōis ſecūde liber. vl.

Eſt eniꝫ poteſtas que vt genus ſit ea .ſ. qͥ ẜꝫ actuꝫ predicatur. Quemadmodū aūt quedam poteſtates eꝗuoce ſint exequitur dicens. Poſſibile .n. non ſimpliciter dr̄: ⁊ hoc partitur: ſed hoc quidem qm̄ verum ēvt in actu: vt poſſibile eſt ambulare: qm̄ iā ambulat:⁊ omnino poſſibile eſt eſſe: qm̄ iam eſt actu qd̓ dicit̉poſſibile. Hoc planius nihil potuerit demōſtrari qͣꝫſi illud poſſibile dicatur: qd̓ iam agitur. Quod ſi ꝗspoſſibile eſſe neget: hoc ait ⁊ fieri atqꝫ eſſe dicit qd̓impoſſibile eſt: ſed hoc oēm modum rōnabilitatis excedit. Aliā vero partem ſignificationis poſſibilitatishanc dicit. Illud vero qd̓ forſitan aget ⁊ dat huiusexemplū vt poſſibile eſt ambulare qm̄ ambulabit.Non ergo qd̓ iam agit: ſed quod forſitan aget .i. qd̓vt agat fortaſſe nihil prohibet. Et hoc quidē inquitin mobilibus ſolis eſt poteſtas. hec .ſ. poteſtas q̄ poteſtate dr̄ non ẜm actum. Mobilia vero vt dcm̄ eſtſola corpora dicit. Illa vero .i. que actu eſt: ⁊ in immobilibus. atqꝫ ideo addidit hoc cum dicit ⁊ in īmobilibus: vt non ſuſpicemur in ſolis eſſe diuinis actuſpoſſibilitatem: ſed etiā in mortalibus atqꝫ corporeis.In vtriſqꝫ vero veruꝫ eſt dicere: non impoſſibile eēambulare vel eſſe qd̓ ambulat iaꝫ ⁊ quod agit ⁊ ambulabile. In vtriſqꝫ inquit ſignificationibus vna predicatio poterit conuenire: vt dicamus non eſſe īpoſſibile vel ambulare quod iam ambulat: vel ambulare quod poteſt ambulare ⁊ non ambulat: qd̓ ꝑ hocait qd̓ diximus ambulabile. Ambulabile eniꝫ eſt qꝛnon quidem ambulat poſſit tn̄ ambulare. his additſic igit̉ poſſibile non eſt veꝝ de neceſſario ſimpliciterdicere .i. ſic poſſibile quēadmodum equiuoce poſſibilitas predicat̉: nō eſt veꝝ de neceſſario ſimpliciter ⁊vniuerſaliter atqꝫ oīno predicare: hoc eſt non omnepoſſibile neceſſario conſentit. Alteꝝ autem .i. poſſibile verū eſt hoc eſt de neceſſario predicare. Illud ſcilicet qd̓ ẜm actum dr̄ immutabilē. Quare qm̄ parteꝫſuam .i. ſpeciem .i. id qd̓ eſt vniuerſale .i. genus ſequitur: illud quod ex neceſſitate eſt: qd̓ .ſ. ſpecies eſt poſſibilitatis: ſequitur poſſe eſſe .i. poſſibilitas: ſed nō inquit omne. Nam illa poſſibilitas que in actu predicatur ⁊ relinquere ſubiectum pōt non ſequit̉ neceſſitatem: ſed ea tm̄ que cum in actu ſit neqꝫ ex poteſtate in actū vertitur neqꝫ poterit ſubiectū relinquere:Atqꝫ hec quidem que. Ariſtoteles dixit huiuſmodiſunt. Que vero nos diſtulimus vt doceremus immobilia eſſe diuina. Mobilia vero ſola corpora vocaribreuiſſime demonſtrandū eſt. Sex motus ſpecies eēmanifeſtum eſt: ſicut in predicamentoꝝ libro Ariſto.digeſſit: qͣꝫ qͣꝫ hoc in phyſicis permutauerit: ſed nūcita ponamus tanqͣꝫ ſi omnino ſex ſint. Si ẜm nullaꝫmotus ſpeciem moueri diuina atqꝫ incorporalia ratio declarauerit: ordine conuincit̉ non moueri diuina. Ergo que neqꝫ generātur neqꝫ corrumpuntur:neqꝫ creſcunt: neqꝫ minuunt̉: neqꝫ de loco in locumtranſeunt: quippe que plenitudine nature ſue vbiqꝫtota ſunt: nec de deo aliquid intelligi fas eſt: nec rurſus aliquibus paſſionibus permutant̉. Quod ſi ẜmnullum hoꝝ motuum diuinaꝝ reꝝ permutabilis eſtnatura: manifeſtum eſt ea oīno nō eſſe mobilia atqꝫſex motus hos ſolis corporibus euenire. Atqꝫ hec ꝗdem de plurimis que de ea re poſſunt dici rōnibusatqꝫ argumentis libaſſe ſufficiat. Nunc qm̄ Ariſtoteles conſentire neceſſario poſſibilitatem non oēm docuit: ⁊ que ei conueniret expreſſit. Rurſus de ipſorūconſequētia ⁊ quid primo ⁊ quid poſterius poni de-

bebat memoriter ſubiicit dicens.¶ Eſt quidē fortaſſe principium quod neceſſariueſt ⁊ quod non neceſſarium eſt omniuꝫ vel eſſe velnon eſſe ⁊ alia quēadmodum horum conſequentia conſiderare oportet. Manifeſtum eſt autē exhis que dicta ſunt: quoniam quod ex neceſſitate ēſecundum actum eſt. Quare ſi priora ſunt ſempterna: ⁊ que actu ſunt poteſtate priora ſunt. ⁊ hecquidem ſine poteſtate actu ſunt: vt prime ſubſtantie. Alia vero ſunt actu cum poſſibilitate: que natrra priora ſunt: tempore vero poſteriora. Alia veronunquam ſunt actu: ſed poteſtate ſolum.¶ Poſtqͣꝫ de poſſibilis ⁊ neceſſarii conſequētia quidvideretur expoſuit: hec ad emendationem quodammodo ſuperioris cardinis apponit. Et qm̄ ſuperius apoſſibili inchoans ceteras omnes ꝓpoſitiōes ad poſibile ⁊ contingens ⁊ ad eoꝝ conſenſum reduxit. Nūchoc rationabiliter mutat: vt non potius a poſſibilitate inchoandū ſit: ſed a neceſſitate. Nam ſi quis aduertat diligentius ſuperiorem deſcriptionem: primopoſitum eſt poſſibile ⁊ contingens: ⁊ ad eadem cunctoruꝫ ſenſus relatus eſt. Nunc hoc permutandū vr̄.Dicit .n. fortaſſe hoc eē rectius vt magis ꝓpoſitionūconſequentia a neceſſariis inchoetur. Eſt aūt totusſenſus hmōi. Qm̄ inquit neceſſaria ſempiterna ſūt:que aūt ſempiterna ſunt: oīum aliorum que ſempiterna non ſunt: principiū ſunt: neceſſe eſt vt id qd̓ neceſſarium eſt ceteris oībus prius eſſe videatur: ergoconſequentie quoqꝫ eodem mō faciende ſunt: vt primum quidem neceſſitas: poſt vero poſſibilitas ⁊ cetera proponantur: ſintqꝫ conſequentie hoc modo.Non neceſſe eſſeNeceſſe eſſePoſſibile non eſſeNon poſſibile nō eſſe¶ Uides ne igitur vt primo quidē neceſſe eē ⁊ non neceſſe eſſe propoſitum ſit: ſcd̓o vero loco ad neceſſitatis cetera conſenſum conſequentiamqꝫ relata ſint.Hoc eſt ergo quod dixit fortaſſe principium quoddāeſſe omnium vel eſſe vel non eſſe id quod eſſet neceſſarium: vt a neceſſario ſpeculandarum propoſitioniprincipiū ſumeretur: qd̓ eſſe aliarum propoſitionumvel non eſſe ẜm conſequentiam conſenſum conſtitueret: ⁊ qm̄ prius poſitum eſt neceſſe eſſe huic cōſentitea que dicit. Non poſſibile non eſſe. Iſtius ergo propoſitionis que dicit non eſſe poſſibile vt non ſit: que.ſ. non eſſe denunciat. Tollit. n. poſſibile: qd̓ moduseſt principiū eſt neceſſitas: cui ſine vlla dubitationeconſentit: ⁊ rurſus qm̄ ei que dicit non neceſſe eē cōſentit ea que dicit poſſibile eſſe non eſſe huius ꝓpoſitionis que aliquid eē cōſtituit .i. poſſibile principiūeſt ea propoſitio que dicit non neceſſe eē: Ergo ſiueaffirmatiue neceſſitas proponat̉ ſiue negatiue videquoddam principiū eſſe ceterorū: ⁊ cetera velut his.i. neceſſariis cōſentientia iudicari oportere. Et hoceſt qd̓ ait. ⁊ alia quēadmodū iſta conſequētia conſiderare oporterēt. Cur aūt illud eueniat conſequēteon̄dit dicens. Qm̄ ea q̄ neceſſaria ſunt actu ſunt: vtfrequenter ſupra monſtratū eſt. Ea v̓o q̄ neceſſariaſunt ſempiterna ſunt: q̄ vero ſempiterna ſunt prioraſunt his quoꝝ ſunt hmōi poteſtates que in actu nondum ſunt. Manifeſtū eſt qm̄ ⁊ que actu ſunt ⁊ ex pote ſtate