Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
105r
Einzelbild herunterladen
 

De īterpretatio. editio. ſecūde liber terrius. 05

ia contradictionibus. vtreqꝫ falſe inueniri poſcunt. hoc .n. propriū contradictionū eſt: vt proprietae ſubcontrariaꝝ fugiāt ī eo ſimul v̓e poſſūtita quoqꝫ ꝯͣriarū proprietatē vitant: vt in eo falſe ſimul non reperiunt̉. hn̄t ergo ꝓpriā naͣm: vt neqꝫcalſe ſint ſimul neqꝫ vere. quare vna ipſaruꝫ ſemperpera: ſemꝑ altera falſa. impoſſibile eſt igr̄ ſit falſanegatio: non verā eſſe affirmationē. Rurſus cum ſitfalſa affirmatio: negationē eſſe non veram. Igit̉ nechoc eſt dicere vtreqꝫ non vere ſint. Qd̓ per hoc dirit ait: at vero nec qm̄ neutrū verū eſt ꝯtingit dicere. l. non nobis contingit dicere hoc eſt impoſſibile dicere: qm̄ neutrum verū eſt .ſ. in affirmationibus nogationibꝰ proponit̉ cōtingentibus .ſ. futuris. Quiaūt Ariſtotelem arbitrati ſunt vtraſqꝫ propoſitiōesin futuro falſas arbitrari. Si hec nunc dicit diligētiſſime perlegiſſent: nunqͣꝫ tantis laberent̉ erroribꝰNeqꝫ .n. ideꝫ eſt dicere neutra vera eſt qd̓ dicere neutra vera eſt definite. Futuꝝ .n. eſſe cras nauale belluꝫ non futuꝝ non dr̄: qm̄ vtreqꝫ oīo falſe ſint: ſed qm̄neutra vera ſit definite: aut quelibet ipſaꝝ definiteſit falſa: ſed hec quidē vera illa vero falſa: tn̄ vnaipſaꝝ definite: ſed quelibet illaꝝ contingenter. Hisaūt adiecit aliud quiddā dicens: ſi propoſitionū veritas ex reꝝ ſubſtātia pendet: vt quicꝗd veꝝ eſt in ꝓpoſitionibus dicere: hoc eſſe neceſſe eſt. ſi veꝝ eſt dicere qm̄ erit albū aliquid: veritatē ꝓpoſitionis ſequitur rei neceſſarius euentus. Qd̓ ſi quis dicat quālillā cras albā futrirā: ſi hoc vere dixerit: crasceſſitate alba futura eſt. Sic igit̉ ſi quis veꝝ dicit neutrā verā eſſe propoſitionū eaꝝ: que in futurodicūt̉: neceſſe eſt id qd̓ dr̄ qd̓ ſignificat̉ ab illis propoſitionibus nec nec. falſa .n. affirmatio etatio ē nec qd̓ affirmatio dicit fieri pōt nec qd̓ negatio: ergo ex neceſſitate neutrū ſit vel qd̓ affirmatio dicit vel quod negatio. Ergo ſi dicat affirmatiocras bellum nauale futurum: qm̄ falſa eſt: non eritcras bellum nauale. Rurſus ſi idem neget negatio dicens: non erit cras nauale bellum: qm̄ hec quoqꝫ falſa eſt: erit cras nauale bellū. Quare neqꝫ erit bellū nauale: qꝛ affirmatio falſa ē: nec erit bellū nauale: qꝛnegatio falſa ē. Sꝫ hanc ineptiā nec aīus ſibi fingerepoteſt. Quis enim vnqͣꝫ dixerit aliquā rem ex neceſſitate nec eſſe nec non eſſe: ille .ſ. dicit vtraſqꝫ ꝓpoſitiones in futuro falſas exiſtere. Que ergo contingunt inconuenientia: hec ſunt alia huiuſmodi: ſi omnis affirmationis negationis: vel in his que in vniuerſalibus dicūtur vniuerſaliter: vel in his que ſūt ſingularia: neceſſe eſt oppoſitarum hanc quidem veram eſſe: illam vero falſa. Nihil autē vtrumlibet eſſe in his que fiunt: ſedomnia eſſe fieri ex neceſſitate. Quare non oportebit neqꝫ cōſiliari: neqꝫ negociari: quoniam ſi hocfacimus: erit hoc: ſi vero non hoc: non erit hoc. nihil enī prohibet in milleſimū ānū hūc quidē dicere hoc futurū eſſe. illū vero dicere. quare ex neceſſitate erit: quodlibet eorū verū erat dicere tunc.COmnia in futuro vel vera vel falſa definite eſſe inpoſitionibus arbitrātes impoſſibilitas iſta cōſequit̉.nihil .n. neqꝫ ex libero volūtatis arbitrio: neqꝫ ex aliqua poſſibilitate: neqꝫ ex caſu quicqͣꝫ fieri pōt: ſꝫ oīaneceſſitati ſubiecta ſunt: qͣꝫqͣꝫ quidā dubitauerūtdicere oīa ex neceſſitate eſſe quibuſdā artibus cona

ti ſunt id qd̓ in nobis eſt reꝝ neceſſitate coniūgereDicunt .n. quidā quoꝝ ſunt ſtoici oīa quecūqꝫ fiunt:fati ꝓuenire neceſſitate: oīa que ſatalis agit ratio ſine dubio ex neceſſitate cōtingere: Sed illa eſſe ſola innobis ex voluntate nr̄a: q̄cunqꝫ per voluntatē nr̄aꝫ per noſipſos vis fati cōplet ac perficit. neqꝫ .n. inquiunt volūtas nr̄a in nobis eſt: ſed idē volumus idēqꝫnolumus: quicꝗd fati neceſſitas imꝑauit: vt volūtasnr̄a quoqꝫ ex fato pendere vr̄: ita qm̄ per voluntateꝫnr̄am quedā ex nobis fiūt: ea fiunt in nobis fiuntqm̄qꝫ volūtas ipſa ex neceſſitate fati eſt: ēt nos nr̄afacimus voluntate eo neceſſitas imꝑauit: ea ipſa īpulſi facimus neceſſitate. Quare hoc ſignificatio liberi arbitrii permutantes neceſſitate. id qd̓ innobis eſt cōiungere impoſſibiliter copulare contendūt. Illud .n. in nobis eſt libeꝝ arbitrium ſit neceſſitate vacuū: ingenuū ſue poteſtatis: quoꝝ nosdn̄i quodāmodo ſumus vel faciēdi vel non faciendi: ſi voluntates quoqꝫ nr̄i fati nobis neceſſitas imperet: in nobis voluntas ipſa erit: ſꝫ in fato: nec eritlibeꝝ arbitriū ſed potius ſeruiēs neceſſitati. vn̄ ſit: vtqui oēs actus ouentuū neceſſitate conſtringūt dicūtper hoc poplitem quoqꝫ nos non flectere niſi fatalisquoqꝫ neceſſitas iuſſerit. Caput quoqꝫ ſcalpere:re nec lauare: nec agere aliꝗd. His ēt adiiciā vel aliquid feliciter vel aliꝗd infeliciter facere vel pati. vn̄ſit vt neqꝫ caſum: neqꝫ libeꝝ arbitriū: nec poſſibile īrebus vllū eſſe contēdant: qͣꝫuis liberū deſtruere metuētes arbitriū aliā ei fingāt ſignificationē per quānihilominus libera hoīs voluntas euertit̉. Ariſtotelica vero auctoritas: ita hec in rebus poſita cōſtituta eſſe cōfirmat: vt non exponat nunc ꝗd ſit caſus: ꝗdve poſſibile: quidve in nobis: nec ea eſſe in rebus probat atqꝫ demonſtrat: ſꝫ in tm̄ apud illū hoc in rebuseſſe manifeſtū eſt: vt opinionē qua ꝗs arbitrat̉ enunciationes in ſuturo oēs veras eſſe. per hoc impoſſibi eſſe dicat caſum: poſſibilitatē: liberūqꝫ arbitrum euertat. Hec .n. in rebus ita ꝯſtituta putat: vtde his vlla opus ſit demōſtratione: ſed impoſſibilis iudicet̉: q̄cunqꝫ vel poſſibile: vel caſuꝫ vel id qd̓ innobis eſt conat̉ euertere. caſuꝫ quidē quēadmoduꝫdefinita in ꝓpoſitionibꝰ futuris deſtruat veritas ſupra monſtrauit. Nūc aūt quēadmodū eadē ipſa veritas definita futuraꝝ ꝯtingentiū ꝓpoſitionū tollatliberi arbitrii facultatē maxima vi argumētionis exequitur dicēs hmōi cuncta ꝯtingere impoſſibilia: ſiꝗsvna enūciatōis partē definite verā vel falſam eſſefingat. ſed nos ſecuti porphyriū huius diſputatōisexpoſitionē cepimus id qd̓ prius dixit in ſingularibꝰ futuris: ob hoc dixiſſe prediximus facilior ſit ītellectus diſputatiōis: ſi hec prius in ſingularibꝰ ꝑſpicerent̉: de ꝗbus ſingularibꝰ diligentiſſime p̄locutꝰ. nūcde vl̓ ibus vl̓iter predicatis: de his fiunt ꝯͣdictiones loꝗtur. Ita .n. dicit. Si oīs affirmationis negationis vel in his in vl̓ibus dn̄r vl̓iter: vel in hisſunt ſingularia: neceſſe eſt oppoſitaꝝ hanc quidē eſſeverā: illā vero falſaꝫ. Alexander aūt in ſingularibus futuris dixiſſe arbitrat̉: tanqͣꝫ ſi diceret̉ in hiſ futuris in generatiōe corruptione ſunt. Sunt .n. futura in generatiōe corruptione ſunt: vtqd̓ de ſole luna de ceteris celeſtibꝰ ꝓnunciat̉. hevero ſunt in rebꝰ his quaꝝ eſt naſci corrumpi naͣ:vnā ſemꝑ non neceſſe eſt verā eſſe alteram falſam.Sed neutrā ego improbo expoſitionē. vtreqꝫ .n. veriſſima rōne firinant̉. Oīs aūt ſenſus talis eſt ne-