De interpretatione editionis ſecūde liber. ii.

⁊ futurum: qd̓ eſt extrinſecus a preſenti tempore ſimiliter omne cōtingit (vt ipſe ait) ꝙ quis affirmauerit negare: ⁊ quod quis negauerit affirmare: vnde fitvt in oībus temporibus illud conſtet omni affirmationi poſſe opponi negationeꝫ: omniqꝫ negationi oppoſitam affirmationem poſſe conſtitui. Nunc autemqualis debeat ſumi oppoſitio in affirmatione ⁊ negatione demōſtrat. hoc .n. eſt contradictio affirmatio ⁊negatio oppoſite. Quod ſi he oppoſite conſtituunt cōtradictionem: qualis in his debeat eſſe oppoſitio: quecontradictionem conſtituit: recte proſequitur.¶ Dico autem opponi eiuſdem de eodem: nō autem equiuoce: ⁊ quecunqꝫ cetera talium dete rminauimus contra ſophiſticas importunitates¶ Cuꝫ duobus terminis ſimplex propoſitio conſtet: ⁊vnus ſubiectus ſit: ⁊ alius predicet̉: ſubiectus autemſit: qui primus dr̄: predicatus vero qui poſterius: dicit illa oppoſitione affirmationeꝫ ⁊ negationem integrā conſtituere contradictionē: que idem ſubiectumhn̄t: idem etiā predicatū: vt ſubiectum neqꝫ predicatū plura ſignificet: alioꝗn non erit contradictio neqꝫaliqua oppoſitio: vt cum dico ſocrates albus eſt: ⁊ alius dicit ethiops albus non eſt: hec affirmatio atqꝫ nogatio non ſunt oppoſite. Idcirco qꝛ eſt aliud ſubiectū⁊ idem predicatū. In affirmatione .n. ſocrates ſubiectus fuit in negatione ethyops. Rurſus cum dico ſocrates albus eſt: ⁊ alius dicit ſocrates philoſophusnon eſt: nec hec rurſus negatio contra affirmationeꝫretinet oppoſitioneꝫ: ideo qꝛ aliud p̄dicatū in vtriſqꝫproponit̉ in affirmatione .n. album predicat̉ ad ſocratem: in negatione philoſophus. Quod ſi vtraqꝫ ſuntdiuerſa: multomagis nulla ſit oppoſitio: vt cum dico ſocrates philoſophus eſt. ſi reſpondeat alius plato Romanus non eſt. hic neqꝫ ideꝫ ſubiectu eſt: neqꝫidem predicatum. ⁊ plus iſte diuerſe ſunt: ⁊ nulla contra ſe oppoſitione cōpoſite: atqꝫ ideo poſſunt vtreqꝫſimul eſſe vere: ⁊ ſi ita cōtingit vtreqꝫ ſimul eſſe falſe: necnon etiā vna vera: altera falſa. Que .n. ſe nō ꝑimūt: nihil eas īpedit aut vtraſqꝫ falſas: aut vtraſqꝫveras: aut vnam verā: falſam alterā reperiri. quarequorum vel aliud ſubiectū eſt: vel aliud predicatum:illa oppoſita eſſe nō dicimus. vn̄ ſit vt nec illa quoqꝫque plura ſignificant: ſi ſubiecta aut predicata ſint: cotradictoriā negationem valeant cuſtodire: ſi quis .n.nomen equiuocum ſubiciat ⁊ aliud predicet: ⁊ ſi quiscontra huiuſmodi affirmationem cōſtituat negationem: nō faciet oppoſitionem vt cum dico cato ſe vtice ꝯccidit. nomen hoc qd̓ dicitur cato equiuocum eſt.pōt enim ⁊ orator intelligi: ⁊ hic qui exercitum duxitin Affricā. Si quis igit̉ dicat: cato ſe vtice occidit. poteſt fortaſſe intelligi de catōne martie. ſi quis reſpondeat cato ſe vtice non occidit. pōt de catōne cenſorino conſtituiſſe negationem. Sed qm̄ diuerſus eſt cato cenſorinus catōne inartie: ⁊ nomen ipſum catonisdiuerſa ſignificat: diuerſe erunt a ſe affirmatio ⁊ negatio: ⁊ id non oīo perimit negatio: qd̓ ꝯſtituit affirmatio. Affirmatio .n. conſtituit marcie Latonē ſe vtice peremiſſe. Negatio vero dicit Catōnem ſi ita contingit oratorem non ſe vtice peremiſſe. qͣre non cōſtituūt veꝝ īter ſe falſūqꝫ: idcirco ꝙ a ſe diuerſe ſūt. nāvtrumqꝫ veꝝ eſt ⁊ ꝙ ſe cato vtice occidit ſcilicet marcie: ⁊ ꝙ ſe cato vtice non occidit .ſ. orator atqꝫ hic eꝗuocum ſubiectū fecit: vt hec affirmatio ⁊ negatio oppoſitionem nullo mō conſtituerent. Quod ſi predicatum fuerit equiuocū: eodem mō contradictio nō ſit.

Dicat enim quiſqͣꝫ cato fortis eſt ⁊ de catōne predicet fortitudinem mentis: aliuſqꝫ reſpondeat cato fotis non eſt ad imbecillitatē corporis ſpectans: ita igit̉equiuocatio fortitudinis ambiguitatem fecit: que oppoſitionem nulla ratione cōponeret. ⁊ ſi vterqꝫ terminus ſubiectus ⁊ predicatus equiuoci fuerint: multomagis diuerſe a ſe erunt ꝓpoſitiones ⁊ non oppoſte: nec inter ſe verū falſumqꝫ diuidentes: ſed vtraſqꝫveras: interdū vtraſqꝫ falſas eſſe contingit. Quarevnum opꝫ eſſe ſubiectum vnūqꝫ predicatū: vt id qd̓affirmatio predicauit ⁊ iunxit: idē negatio diuidat etabiungat: ⁊ id quod de ſubiecto affirmatio predicauit: de eodem negatio neget. Nam ſi ſit vterqꝫ equiuocus terminus aut quilibet vnus eorum: fieri pōtvt aliud tollat negatio quaꝫ affirmatio poſuerat. itaꝙ nulla ſit oppoſitio. quare non ita faciendū eſt: ſedidem ſubiectum ⁊ predicatū in affirmatione eſſe debet: idem in negatione: atqꝫ hoc eſt qd̓ ait: dico autēopponi eiuſdem de eodē: non autem equiuoce. Qd̓enim ait eiuſdē ad predicatū retulit qd̓ de eodem adſubiectū. ⁊ ſubaudiendū eſt. dico autem opponi negationē eiuſdē predicati de eodem ſubiecto: ſed vt nonſint equiuocā neqꝫ ſubiectum neqꝫ predicatū: ⁊ multomagis vtraqꝫ: ſed vnum aliꝗd ſignificent. quod ſhoc dixit: qd̓ ait. non aūt equiuoce: nec ſola ſi non ſitequiuocatio: ratio firma eſt ad conſtituendā oppoſitionem. Multa .n. ſunt que in ſophiſticis elenchis cōtra eos qui argumentis fallacibus vere rōnis viā conant̉ euertere: determinauit quēadmodum faciendeeſſent ꝓpoſitiones ⁊ quēadmodū inuenienda eſſet argumentoꝝ fallacia: qd̓ hic ait: ⁊ quecūqꝫ cetera talium determinamus cōtra ſophiſticas importunitateſtanqͣꝫ ſi diceret. dico ꝗdem opponi affirmationē negationi eiuſdē predicati de eodē ſubiecto: hoc ⁊ quecunqꝫ alia ſunt q̄ in ſophiſticis elēchis determinataſunt cōtra argumentoꝝ importunitates. ⁊ hic quidēqm̄ aliud negocium erat cōmodiſſime breuiterqꝫ ꝑſtrinxit. nos aūt quid in ſophiſticis elenchis determinauerit ad conſtituendā oppoſitionis contradictionēquantū breuitas patitur: nō grauamur opponere.Non .n. ſolum ſi equiuocatio in propoſitionibus collecetur: nulla ſit cōtradictio: verū etiam ſi vniuocatiin negatione ponit̉: illa oppoſitio contradictionē penitus non habebit: eſt .n. oppoſitio hn̄s contradictinem: in qua affirmatio ſi vera eſt: negatio falſa ſit:negatio vera eſt: fallax affirmatio videat̉. Poſitisergo ẜm vniuocationē terminis vtraſqꝫ ſimul ⁊ affmationē ⁊ negationē veras ieſſe contingit: vt ſi quidicat homo ambulat: hō non ambulat: affirmatio dquodā homine vera eſt: negatio de ſpeciali vera: ſeſpecialis homo ⁊ particularis vniuoca ſunt. Quocirꝭca ſumptis vniuocis contradictio non ſit: at vero neſi ad aliam ⁊ aliam partem affirmatio negatioqꝫ ponatur: ſit in ipſis vlla veri falſiqꝫ diuiſio: ſed vtraſqveras eſſe contingit: vt cum dico oculus albus ē: oclus albus non eſt. In alia .n. parte albus eſt: in alia albus non eſt: atqꝫ ita negatio v̓a eſt ⁊ affirmatio: necſi ad aliud: atqꝫ aliud referens dicat nulla inde cōtradictio procreat̉: vt cum dico decem dupli ſunt decemdupli non ſunt: nā ſi ad quinariū referam: vera eſt aſfirmatio: ſi ad ſenariū: vera negatio: nec ſi diuerſumtēpus in affirmatione ac negatione ſumat̉: vt cū dico ſocrates ſedet: ſocrates non ſedet. alio .n. temporeſumptū ſedere veram facit affirmationē: alio tempore non ſedere verā facit negationē. Amplius quoqꝫſi diuerſo