Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
90r
Einzelbild herunterladen
 

De īterpretatio. editio. ſecūde liber primus.

nero .i. accidēs ī ꝟbo poſitū pn̄s tp̄s deſignat: hocxbuꝫ diſtare videt̉ a noīe. qd̓ illud cōſignificat tp̄s:IIlud vero p̄ter oēm cōſignificationē tꝑis p̄dicat̉. Sꝫpoſtqͣꝫ verbū cōſignificare tp̄s on̄dit: id qd̓ ſupra iaꝫpirerat ꝟbū ſemꝑ de altero p̄dicari: idem nūc menoriter quēadmodū p̄dicet̉ on̄dit. Ait .n. ſcmꝑ eoꝫq de altero dicūtur nota ē: vt eoꝝ de ſubiecto vel īſubiecto. Hoc .ſ. dicēs: ita v̓bū ſignificat aliꝗd: vt idqd̓ ſignificat de altero p̄dicet̉: ſꝫ ita vt accidēs: omnenāqꝫ accn̄s ī ſubiecto ē de ſubiecta ſubſtātia ſibidicat̉. dico currit: id de hoīe: ſi ita cōtīgit p̄dico .ſ. de ſubiecto ipſe curſus ī hoīe ē. Un̄ verbū currit inflexū ē: ergo qd̓ dicit ſemꝑ eoꝝ notā ꝟbūde altero p̄dicēt̉: hoc mōſtrat: verbū accn̄tia ſemꝑ ſignificare qm̄ ait eas res verbi ſignificatiōe mōſtrariq vel ī ſubiecto eēt vel de ſubiecto dicerēt̉: vel certevt ſit aliꝰ ītellectꝰ: qm̄ ſolet īdifferēter vti de ſubiecto aliꝗd p̄dicari: tāqͣꝫ ſi dicat ī ſubiecto: ſepedicit de ſubiecto aliꝗd p̄dicari: ī ſubiecto ſignificat vellet on̄dere accidētiū ſignificationē ꝯtineri vers: ait ea ſemꝑ ſignificari verbis que de ſubiecto eſit. Sed qm̄ hoc videbat̉ obſcuriꝰ: pate fecit additovel ī ſubiecto: vt ꝗd eēt de quo ſupra dixerat de ſublecto exponeret: addidit vel ī ſubiecto: tanqͣꝫ .n. ſiit dixiſſet. Uerbū ꝗdē ſemꝑ eorū nota ē: de alterop̄dicant̉ ſubiecto: ſed ne hoc fortaſſe cuipiaꝫ videat̉obſcuriꝰ: hoc dico eſſe de ſubiecto qd̓ ē ī ſubiectoUel melior hec expoſitio ē: ſi ſimiliter dixiſſe arbitremur: tāqͣꝫ ſi diceret: verbū ſignificat ꝗdē accn̄sſed ita vt id qd̓ ſignificat aut ꝑticulare ſit aut vniuerſale: vt id qd̓ ait de ſubiecto: ad vniuerſalitatē referamus: qd̓ in ſubiecto ad ſolā ꝑticularitatē. Cum .n.dico mouetur: uerbū ꝗdem ē: accn̄s: ſꝫ uniuerſale.Motus .n. plures ſpēs hꝫ: ut curſus ſub motu ponit̉.Ergo curſus ſi diffiniēdus eſt: motū de curſu predicamus. Quo circa motus genus ꝗddā ē curſus: atqꝫmotus de curſu vt de ſubiecto p̄dicabit̉: curſus veroipſe: qm̄ ſpēs alias hꝫ: ī ſubiecto tm̄ ē .i. īcurrente.Motꝰ āt ip̄e qͣꝫqͣꝫ ſit ī ſubiecto: tn̄ de ſubiecto p̄dicatur. dicit eorū notā verbū que de altero p̄dicātur: atqꝫ addit: vt eorū de ſubiecto vel in ſubiectoHoc dicit accidētiū vim verba ſignificāt: ſꝫ taliuꝫque aut vniuerſalia ſint aut particularia: vt dicomoueor: vniuerſale ꝗddā eſt: de ſubiecto dr̄: vt decurſu. Cum vero dico curro: particulare ē: quoniaꝫde ſubiecto non dicitur: in ſubiecto ſolum eſt. Non currit autem non laborat non verbū dicoconſignificat quidem enim tempus: ſemper dealiquo eſt. differentia autem huic non eſt poſitumnomen: ſed ſit infinitum verbum. Quoniam ſimiliter in quolibet eſt ꝙͣ eſt. eſt ſimiliter autēcurret vel currebat eſt verbum: ſed caſus verbidifferunt autem a verbo quoniam hoc quidemſens tēpus cōſignificat: illa v̓o quod complectiturQQuēadmodum dixit ī noīe nomē. idcirco multis alijs cōuēiret: que hoīes eēt: quoniaqꝫ de hoīe id qd̓ diceret auferret: nihilqꝫ definitu in eadem predicatione relinqueret: enī ho ē: pōt cēthaurus pōt equus: alia velſūt vel ſūt: atqꝫ īfinitū nomē vocatū ē: ita quoqīverbo qd̓ ē currit vel laborat īfinitum quoqꝫipſum eſt: qm̄ ſolū de eo qd̓ ē verū ē: ſed etiaꝫ deeo ē predicari pōt. Poſſum nāqꝫ dicerecurrit: id qd̓ animo currit vel laborat de ea

re ē p̄dico .i. de hoīe: Poſſuꝫ rurſus dicere ſcyllacurrit: ſꝫ ſcylla ē: ergo hoc qd̓ dico currit deea re ē valet: de ea nihil ē p̄dicari. Sꝫ ſorte aliquis hoc quoqꝫ ī verbis eſſe finitis cōtēdat. Poſſumnāqꝫ dicere equus currit: hipocenthaurus currit:ea re .ſ. que eſt de ea que ē. Et de p̄terito dixit: futurū quidē ante preſens tēpus ē: p̄terituꝫ veroretro relinquit̉: nouo admirabiliqꝫ ſermone vſusē: ait cōplectitur: ſed nos id quātū latinitas paſſaeſt: trāſferre diu multūqꝫ laborātes hoc ſolo potuimus: greca ꝟo or̄one luculētiꝰ dictū ē. Ita eniꝫ hētτάδε τοῦπεpρίξ. Quod qui grece lingue peritꝰ eſtquantum melius greca oratione ſonet: agnoſcit. Ipſa vero ſecundum ſe dicta verba nomina ſūt ſignificant aliquid. Conſtituit eniꝫ qui dicit intellectū: qui audit quieſcit: ſed ſi eſt vel non eſt: nondum ſignificant: neqꝫ enim ſignū eſt rei eſſe veleſſe: nec ſi ipſum eſt purū dixeris ipſū quidē enimnihil eſt: cōſignificat autem quandā compoſitionē:quam ſine compoſitis non eſt intelligere. Hoc ī loco Porphyriꝰ de ſtoicorū dialectica: aliarūqꝫ ſcholarū multa ꝑmiſcet: ī alijs quoqꝫ huiꝰ libri partibus ideſt ī expoſitionibꝰ idē facit: īterduꝫnobis ē negligēdū. Sepe .n. ſuꝑflua expoſitōe magisobſcuritas cōparat̉. Nūc aūt Ariſto. ſnīa huiuſmōiē: verba āt īꝗt ip̄a dicta ẜꝫ ſe noīa ſūt: ẜm id qd̓oīs ꝑs or̄onis cōiter nomē vocat̉: vt dicimꝰ noīa reꝝſꝫ verbū per ſe dictū neqꝫ addito de quo illudp̄dicetur tale ē vt nomini ſit affine. ſi dicā ſocrates ambulat. id qd̓ dixi ādulat totuꝫ ꝑtinet ad ſocra. Nulla .n. ipſius ītelligentia propria ē. At vero cuꝫdico ſolū ābulat: ita ꝗdē dixi tāqͣꝫ ſi alicui inſit: ideſttāqͣꝫ ſi quilibet ābulet: ſꝫ tn̄ ſe ē ꝓpriāqꝫ retinēs ſētētiā huiª verbi ſignificatio: vnde ſit vt apud grecosquoqꝫ articularibꝰ p̄poſitiuis ſola verba dictaferātur: vt eſt. τοπέριπ τέίῦ τοῦπέρίπάτἕίύτωπέριπάτείυ. Quod ſi verba noībus cōiūganturin or̄one greca: articularia prepoſitiua addi pn̄tniſi ſola dicta ſint. Quoniā vero ſignificāt rem: itavt quāuis ea ſignificent que alicui inſint: tn̄ ſecundum ſe ſuā eſſētiā dicātur idcirco ſunt nomina: Ariſto. ait: Ipſa ꝗdē ſcd̓m ſe dicta verba nomīaſūt: tale ē ac ſi diceret: ipſa quidē ſola neqꝫ alijscta verba noīa ſunt. Cuiꝰ rei hoc argumentū reddit.Cōſtituit enī inꝗt dicit ītellectū: audit quieſcithoc aūt tale eſt. Omne nomē audituꝫ qm̄ ſyllabasꝓgrediens: vox aliquātulū tēporis ſpatiū decerpit: īipſa ꝓgreſſiōe tēporis: dicit̉ nomē audiētis quoqꝫanimꝰ ꝓgreditur: vt dico īperterritus ſicut ſyllabas im per ter ceteras progreditur nomē: itaquoqꝫ animꝰ audiētis eaſdē ſyllabas vadit. Sꝫ vbiꝗs expleuerit nomē: dixerit īperterritus ſicut no a ſyllabaꝝ progreſſiōe finitū cōſiſtit: ita quoqꝫ auaudiētis animus cōquieſcit. nomē audit totūtotā ſignificationē capit: animꝰ audiētis: dicētis:ſyllabas ſequebat̉ volēs qd̓ ille diceret ītelligere:ſignificationē ceperit: cōſiſtit: eius animꝰ ꝑfecto de nomine cōſtituitur: hoc ē .n. qd̓ ait: cōſtituit eniꝫ dicit ītellectum qui audit ꝗeſcit. Et enī is loꝗt̉poſtqͣꝫ totum ſermonē dixerit: audiētis animū conſtituit ( ē enī quo ꝓgrediatur ītelligētia) ipſoqꝫ nomine terminato animus auditoris qui ꝓgrediebat̉:explicatione noīs cōſtituitur ꝗeſcit: vltra ad ītelligentiā ꝗppe expedita ſignificatione nominism 2