Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
77r
Einzelbild herunterladen
 

In librum de interpretatione editio prima. 77

ett ſuꝑioris affirmatōis: ſꝫ vtreqꝫ falſe ſūt. Hec igr̄ eſt illius affirmatiōis negatio. Ergo ſemꝑ ẜm ꝯͣdictiōes ſibimet opponūt̉. Quod ſi hocaquātiſcūqꝫ addit̉: idē faciet qd̓ dr̄. Sūtquedā ꝓpoſitiones in ꝗbus additur: ſed id qd̓chis enuciatur: idem valet tāqͣꝫ ſi eſſe poneretur: vt īeo quod eſt homo ambulat: quod dico ambulat: taleeſt tāqͣꝫ fi dicam homo ābulans ē. Ergo ī his quoqꝫque habent verbum iunctū: ſi negationē ad vernum illud iunxero: quod pro poſitū ē. Talis mihinegatio redditur: qualis ſi negatio ad eſſe ponereturvt in eo quod ē ambulat homo: ābulat eſſe poſitūeſt. Huius ergo affirmationis ambulat: ē negatio ea que dicit ambulat: ſed illa potiꝰ dicit ambulat. In hac .n. ad id quod ē ābulat negatio iūcta eſt: quod ambulat hoī: pro eo quod ē eſſecōiunctum eſt. Tale eſt .n. dicere homo ābulat: tāqͣꝫſi quis dicat eſt ābulans homo. Quare ſi hoc modo īoībus: eius que eſt poſſibile eſt: negatio ē poſſibile eſt: ſed ea poſſibile eſt: ſi ī oībus īquit ẜm ꝯͣdictio ſit: in his quoqꝫ que poſſibilia dicūtur: ẜm non cōtradictio faciēda eſt: ī eo. nqd̓ dicimus poſſe: illa erit negatio dicit poſſe: illa ē poſſe eſſe. ſi ei que ē poſſibile eſteſſe: illa opponatur que ē poſſibile eſt eſſe: ẜm non eſſe oppoſitio facta eſt. Quocirca qm̄ ſupradocuit ẜm eſſe fieri cōtradictionem dicendūeſt eius que eſt: poſſibile eſt eſſe: illam eſſe oppoſitionem: que dicit poſſibile eſt. Sꝫ aliud rurſus occurrit: qd̓ nos ab hac opiniōe dimoueat. In oībꝰ .naut affirmatio vera eſt aut negatio. In his .n. vtreqꝫſūt vere: quod poſſibile eſt poſſibile eſt eſſe:vt qꝛ poſſibile eſt hoīem ābulare. poſſibile ē non ambulare: quod poſſibile eſt videri: poſſibile eſt videri. Rurſus quod poſſibile ē ſecari diuidi ſecari diuidi. Quare vtreqꝫ ī eodē vere ſūt: poſſibile eſt eſſe: poſſibile ē non eſſe. Nam cum dicimuspoſſibile eſt non eſſe: ita intelligendum ē: vt ſi diceremus poſſibile eſt hodie pluuiam non eſſe: cum ſit poſſibile: vt ſit. Cur āt hoc ita eueniat: ip̄e demr̄at dicēs Ratio autem eſt. quoniam omne quod ſic poſſibile eſt. non ſemper in actu eſt. Quare inerit etiaꝫnegatio. poteſt igitur non ambulare quod eſt ambulabile. non videri quod eſt viſibile. at vero īpoſſibile eſt de eodem oppoſitas eſſe veras dictiones. igitur eius que eſt poſſibile eſt eſſe. negatio eſt.poſſibile eſt non eſſe. Contingit enim ex his autidem ipſum dicere negare ſimul de eodem. autnon ſecundum eſſe non eſſe. que opponuntur.neri affirmationes. negationes. Si ergo illudimpoſſibilius eſt: hoc erit magis eligendum.hoc huiuſmodi eſt: quecunqꝫ ita ſunt poſſibilia utſint actu opere: illa nulla ratione poſſunt non eſſe:vt celo ſemper actu eſt moueri: ſemper enim mouetur: dicimus poſſibile eſt celum moueri: idcirco qm̄celi motus actu eſt: hoc eſt id agitur: mouetur eniꝫ inhac: ergo poſſibilitate talis propoſitio non poteſtuenire: vt predicamus poſſibile eſt celum non moueri: hoc ē .n. īpoſſibile. Ergo ī his q̄cūqꝫ actu ſunt: hedue ꝓpōnes poſſibile ē: poſſibile ē eſſe: nulla ratione conueniunt. In his aūt que non ſunt ſemꝑ actu ſunt poſſibilia eſſe: cōuenire poſſunt ꝓpoſitiones:idem poſſe eſſe: poſſe non eſſe. Non eſt eniꝫ ſemper

actu pluuia: poſſibile eſt aliquādo: quare poſſibile eſt aliquādo: nec igitur ē cur vireqꝫinueniuntur vere: quod in his poſſibilitatibus: nonſemper ſunt actu: eſſe aliquid eſſe contingit:re ſi eius que eſt poſſibile eſt: negatio eſt ea que dicit poſſibile ē. In eodē ſimul affirmatio negatio erunt vere: cum rei ineſt affirmatio: vt ſitpoſſibile: eidem rurſus inerit negatio: vt ſit poſſibiīe non eſſe: quare qd̓ ambulabile ē: ideſt quod ambulare poteſt: poteſt non ambulare: quod viſibileeſt ideſt quod uideri poteſt: pōt etiam non videri: ſꝫimpoſſibile eſt: vt de eodem oppoſite contraiacentes dictiones: ſimul vere ſunt: in omnibus enim autaffiriatio vera eſt aut negatio. Si ergo factis negationibus ẜm eſſe: non eſſe in his que ẜm aliquē modum dicuntur: affirmatio negatio vtreqꝫ ſūt vere: quod fieri non poteſt: illud magis dicendum ēfaciendas ẜm eſſe non eſſe negationes: ſed potiusẜm modum. quod ſi illud eſt impoſſibilius: vt affirmatio negatio ſimul ſint vere illud magis eſt dicēdum: vt ẜm eſſe non eſſe fiat ꝯͣdictio: ſed potiusẜm modum: Quod autem dixit. ſi ergo illud impoſſibilius eſt: hoc erit magis eligendum. Non ſic dictumeſt qd̓ vtraqꝫ īpoſſibilia ſint: affirmationē negationem verā eſſe: ẜm eſſe: vel eſſe fieri ꝯͣdictionē. Illud enim vnū ideſt ꝯͣdictiōem ſimul verā eſſeimpoſſibile eſt. Secundum eſſe autem eſſe affirmationem fieri negat ionē impoſſibile ē ſedad hoc retulit īpoſſibiliꝰ ē: tāqͣꝫ ſi diceret minus poſſibile. Minus enim poſſibile eſt: vt oppoſite ī eodemꝓpōnes vere ſint: quā vt non ẜm negationes ponantur. Quo circa eligēdum eſt hoc: quod eſtpoſſibilius: vt ẜm modū potiꝰ qͣꝫ ẜm negationes fiant. Quod ipſe planius exequitur dicens. Eſt igitur negatio eius: que eſt poſſibile eſſe eaque eſt non poſſibile eſſe: ſed non ea que eſt poſſibile non eſſe. Eadem quoqꝫ ratio in eo quod eſttigēs eſſe: enim negatio eiꝰ eſt cōtingens eſſe. He nāqꝫ ſimul vere īueniri pn̄t: ſiꝗd ē poſſibile: vt idē illud poſſibile ſit fieri pōt: nec hoc īſolis poſſibilibª ſpeculādū ē: ſꝫ ī oībꝰ quoqꝫ eadēeſt. in eo qd̓ ē cōtingere: ē illa negatio dicit cōtingere. He enī cōſētit ei: ē cōtingereſed illa que proponit non contingere eſſe. Has enimduas ſimul veras inueniri impoſſibile eſt. Et in alijs quoqꝫ ſimili: vt in neceſſario īpoſſibili: fiūt enī quēadmodū in illis ē appoſitiōes. ſubiecte v̓o res. Hoc ꝗdē̄ albū. illud v̓o. Et in alijs īquit oībꝰ idē faciēdū eſt: ẜm modū .n. negatio ponēda ē: vt ſi cōtingēs ē ad cōtīgere: ſi poſſibilis ad poſſibile: ſi īpoſſibil̓ ad īpoſſibile: ſi neceſſarius ad neceſſariū negatio ꝯiūgat̉. quēadmodū .n. īꝗt īhis p̄ter modū aliquē ſūt aliꝗd ꝓponūt: ꝗdē appōnes qͣdā .i. p̄dicatōes ſūt: res vero ſubiecte: vt ī eo qd̓ ē: ē: ē: qd̓ ē res. ſubiectū ēAppoſitio at q̄dā ē p̄dicatio ē eſt. vel in eo qd̓dicitur album ē albū ē: albū ꝗdē res ſubiecta eſt:appoſitū aūt p̄dicatū ē non ē. Ita quoqꝫ in hisẜm aliquē modū dicūtur: quidē ſubiectū ē velutq̄dā res. Modꝰ āt de eſſe p̄dicat̉. dicimꝰ hodiepluuiā poſſibile ē: ſb̓iecimꝰ: poſſibile p̄dicauim ſicut vim totā ī propōnibꝰ p̄dicatio tenet: ī ſimplicibꝰ p̄ter modū quotiēs aliꝗd p̄dicamꝰ: vt in eoqd̓ dicimꝰ ē: totā ꝓpoſitiōis vim continet verbum