Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
70v
Einzelbild herunterladen
 

In librum de interpretatione editio prima

vel albū verū ē affirmare vel negare. ſi eſt.mentit̉. ſi mētit̉. non ē. quare neceſſe eſt aut affirmationē aut negationē veram eſſe vel falſam. Qd̓ de futuro poſſit iudiciū: a p̄ſentibꝰ trahit exēplū ait .n. Hāc reꝝ cōſequētiā: vt ſubſiſtētēpoſitionis veritas cōſeqͣt̉: v̓itatē ꝓpōnis rei: deloꝗt̉ ꝓpoſitio: eſſentia cōmittet̉. ſi hic lapis velqd̓libet aliud albū ē: veꝝ eſt de eo dicere qm̄ albuꝫ ē hec cōuertit̉. ſi veꝝ ē dicere de eo qm̄ albū eſtſine dubio albuꝫ eſt: albū neceſſe eſt: itaqꝫ ſit: vtres veritatē: veritas: de ꝓponit̉: ſubſequatur.Rurſus ſi lapis hic albꝰ ē: veꝝ ē de eo dicere: qm̄ ē albus: ſi eo verū eſt dicere qm̄ eſt albus:vt ſit albꝰ fieri poteſt: vere dicat̉: qm̄ ē albꝰIdē quoqꝫ ī mēdacijs valet. ſi ꝗd ē: hoc aliquis ꝓpoſuit: mētiet̉. Et ſi ꝗs de alio mētiat̉: illudde quo ſit mendaciuꝫ: ē: vt ſi quā alba ſitdicat: aliꝗs albā mētitꝰ ē. quocirca neceſſe eſt illudquoqꝫ non: de quo mētitꝰ ē. Ita igit̉ veritas ꝗdeꝫrei que ē: res que ē: veritati: falſitas v̓o rei ē: res ē falſitati cōuertit̉. qd̓ ſi hoc ē in oībꝰ rebꝰ quicꝗd dr̄ veritate vel falſitate: ad que ē vel ē cōuertit̉: ſiue negatio ſit: ſiue affirmatio. vnāverā ſemꝑ: alterā falſaꝫ neceſſe ē. ſi vna definitevera ē. īpoſſibile quiddā ex hac poſitōe cōtinget. eueniēt nāqꝫ oīa: quecūqꝫ ſunt vel fiūt ex neceſſitate fieri: nihil a caſu: nihilqꝫ poſſibile qd̓ ſit: poſſibile. Nihil ēt in liberi arbitrij moderamine relīquetur: ſꝫ totū erit ex neceſſitate: ꝗcꝗd euenerit. ſi ve ē definite de qͣlibet re dicere qm̄ erit: illā rem ſinedubio futurā neceſſe eſt: vt fiat pōt euenire. verū .n. ē dicere de ea qm̄ futura ē: nec veꝝ de ea:qm̄ futura ē: poterāt dici: niſi fore eēt neceſſe. qͣreſi ī affirmatiōe negatiōe: aut affirmatio: aut negatio in futurū definite: v̓a vel falſa ē: neceſſe ē velqd̓ ab affirmatiōe vera definite: vel qd̓ a negationedr̄: euenire. In falſitate quoqꝫ ſil̓iſ cauſa ē. qd̓erit falſū ē dicere qm̄ erit. Et qd̓ falſū eſt dicere: qm̄erit ex neceſſitate erit: Itē qd̓ erit: falſuꝫ ē dicereqm̄ erit. qd̓ falſū ē dicere qm̄ non erit: neceſſario erit. Ut igit̉ veras pōnes neceſſarius ſeqͥt̉ euētus vt fiat qd̓ dr̄: ita falſas ꝓpōnes neceſſarius ſeꝗtur euētus: vt fiat: qd̓ dicit̉ a falſa ꝓpōne. Quodſi in futuꝝ oīs affirmatio vel negatio definite ſemꝑdiuidunt veritatē. falſitatē: erit reꝝ que p̄dicūturneceſſariꝰ euentus oīa ex neceſſitate contīgent: vel contingent: Itaqꝫ caſus poſſibilitas liberuꝫperit arbitriuꝫ. ſyllogiſmus autem huiuſmodi eſt. ſioīs affirmatio vera ē aut falſa definite: eodē modonegatio: eueniet: vt oīa ineuitabili neceſſitatis rōneꝯtīgāt. qd̓ ſi hoc eſt: liberū perit arbitriū: ſꝫ hoc īpoſſibile ē. igit̉ veꝝ eſt oēm affirmationē vel negationē verā definite vel falſam. Oīa aūt ex neceſſitate cōtingere: ſi ille definite vere vel falſe ſunt: talisſyllogiſinª on̄dit. oīs in futurum definita: veritas velfalſitas euētū rei vel futurū vel futuꝝ ex neceſſite conſtituit. ſꝫ oēs ꝓpoſitiones future definite verevel falſe ſūt. In oībꝰ ē igit̉ eueniēdi: vel eueniēdineceſſitas: qua cōcluſiōe illud Ariſto. ītulit qd̓ ait. Nihil igit̉ neqꝫ ē. neqꝫ fit. nec a caſu. nec vtrūlibet nec erit. nec erit. ſed ex neceſſitate. aut enīdicit: verꝰ ē. aut qui negat oīa. vtrūlibet. Caſus nāqꝫ: id qd̓ ē vtrūlibꝫ extīguit̉: libera etiaꝫvolūtas adimit̉: ſi oīa q̄cunqꝫ fient: ex neceſſitate futura ſūt: ꝓbat ſuperiorē cōcluſionē: que dicit oīa ex

neceſſitate cōtingere: hoc qd̓ ait: aut enī dicit vrus eſt: aut qui negat ſi ergo veritas rerū neceſſitaticōuertit̉: aut qui negat verꝰ eſt: aut qui affirmatoīa fieri ex neceſſitate neceſſe eſt. Nam ſi erūt eneceſſitate: erūt vere definite: id qd̓ ipſe ſubiūxit Similter enī. vel fieret vel fieret. vtrūlibet.nihil magis ſic vel non ſic ſe habet aūt habebit. Exponit enī que ſit cōtingētis natura: ꝗd ſit vtrilibet exponit. vtrūlibet eſt cuius indiſcretꝰ euentꝰ ē .i.qd̓ equaliter eſſe vel eſſe cōtingit. Hoc eſt enī qd̓ait. ſimiliter enī fieret vel fieret. Neqꝫ enī directāviā neceſſariamqꝫ habet vnam vel affirmationē venegationem ſed nihil ſe magis ſic habet vel ſic habet. Et eſt vtrumlibet quod equalē curſum ad euenire retinet: ad non euenire. Nihil enī ſe magis velſic habet vel ſic non habet. id eſt equaliter ſe habꝫ ad:. Nihil .n. magis ſe hꝫ: vt fiat qͣꝫ vt fiat Amplius ſi ē albū nūc. verū erat dicere priꝰ qm̄erit albū. quare ſemper verum fuit dicere quodlibet eorum que facta ſunt. quoniam eſt vel erit. Ualidam ſibi ipſi vim argumentatiōis opponit: quepoſſit on̄dere affirmationes negationeſqꝫ veras velfalſas eſſe definite. ait ꝓuidendū: ne forte neceſe ſit ſuſpicari id qd̓ factuꝫ ē vere dici potuiſſe anteqͣꝫ fieret: facienduꝫ: vt ſi ſocrates extrema noctecenauit: veꝝ fuit extrema matutina dicere qm̄ cenaturꝰ eſt. quo circa definite quoqꝫ verum fuiſſet: ſi deeo prediceret̉. Omnia igitur ea que fient: definite pterant vere predici. Hoc eſt enim quod dicit. ſi eſt a nunc: verum erat dicere prius: qm̄ erit album.ſi qua res nunc alba eſt: verum erat ante dicere: qm̄erit alba. Quare definite quoqꝫ fuit quodlibet eoꝝque facta ſunt vere p̄dicere. Hoc enim rei ipſius exitus comprobauit. Huic oppoſitioni per eadeꝫ rurſusoccurrit. Non enim qui hec dicit: licet ei laqueum ſuperioris argumentationis effugere. rurſus eniꝫ eadēillū cūcta circūueniūt. eiſdē iterū vrget̉ īcōmodis. Quod ſi ſemper verum fuit dicere quoniam eſtvel erit. non poteſt hoc non eſſe. vel non futuruꝫ.Quod autem non poteſt non fieri. impoſſibile eſtnon fieri. quod impoſſibile eſt non fieri. neceſſe ēfieri. omnia ergo que futura ſunt. neceſſe eſt fieri.nihil igitur vtrumlibet. neqꝫ caſu erit. nam ſi caſu.non ex neceſſitate. Mira ratione ſuperiorem argumentationem dicentis: ad idem reduxit incōmodum dicens: ſi verum eſtoīa quecūqꝫ facta ſunt: definite vere potuiſſe predioquoniā veritatem ꝓpoſitionis rei neceſſitas ſequit̉.quod vere definite p̄dictum erat: non euenire poterat ſed ſi non euenire non poterat: vt non euenireterat impoſſibile. Quod aūt fieri impoſſibile ē: fieri neceſſe eſt. Euentus igitur eius ex neceſſitate conſequit̉. Nihil ergo vtrumlibet: neqꝫ a caſu erit. Namſi a caſu eſſe poterit non ex neceſſitate futurum eſtquod ſi non eſt ex neceſſitate futurum non eſt impoſſibile non fieri. Si non eſt impoſſibile fieri. poteſtnon fieri. ſi poteſt non fieri non poteſt definite verep̄dici. quod enim vere definite predicitur. ex neceſſitate futuꝝ ē: qd̓. aūt caſu: ex neceſſitate non euenit. At vero nec quoniā neutrū verum eſt. contingitdicere. vt quoniā neqꝫ erit. neqꝫ non erit. primumenim cum ſit affirmatio falſa erit negatio non vera hec ſit falſa. cōtingit affirmationē verā. Quattuor