Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
69v
Einzelbild herunterladen
 

In librum de interpretatione editio prima

ctum eſt. Et quoniam alie cōtrarie. que ſūt hedictum eſt. quoniam non omnis vera vel falſatradictio. quare. quando vera vel falſa. Reuoluit quoqꝫ breuiter: qm̄ alie ſunt ꝯͣrie alie ꝯͣdictorie dicitqꝫ ſe que ſint he diligētius in ſuperiore diſputatiōe mōſtraſſe. Illud quoqꝫ oēꝫ eſſe verā velfalſa affirmatiōis negatiōis oppoſitionē: quā nūccōiter īproprie ꝯͣtradictionē vocat. Et qn̄ non ſit vere vel falſe: vel cur: ſe expoſuiſſe cōmemorat. Una auteꝫ affirmatio negatio eſt: que vnum devno ſignificat: vel cum ſit vniuerſale vniuerſalitervel non ſimiliter. vt omnis homo albus eſt: non oīſhomo albus eſt: eſt homo albus. non eſt homo albus: nullus albꝰ ē quidā homo albus eſt. Quid ſit vna affirmatio ſupra diximus: nuncquoqꝫ idem docere non piget. Cum idem ariſtotelesreuoluerit vna enī affirmatio eſt. que vnā de vnaſignificat .i. que huiuſinodi habet p̄dicatū. huiuſmnodi ſubiectū: vt vtrūqꝫ ſingula ſignificet. Nam ſi vnūaliquid ſignificet p̄dicatū ſimplex atqꝫ vnum ē. Qd̓ ſirurſus vnū aliꝗd ſignificet ſubiectu: plura: ſimplex rurſus eſt atqꝫ vnū. Quocirca ſi vnum predica de vno erit ſubiecto: vtraqꝫ ſingula ſignificabūtnon plura. Eoqꝫ ſit: vt ſit multiplex propoſitionisſignificatio: que vnū ſignificet: vna ſit. Idē autē oꝫeſſe etiā in vniuerſalibus vniuerſaliter p̄dicatis: inparticularibus: quas vniuerſalibus opponi neceſſe ē.quorum etiam ſubdit exempla. Dicit enī vnā eſſe propoſitionē. Oīs albus eſt. ſi rurſus oppoſitā vnāeſſe. non eſt omnis homo albus. Si album vnum ſignificat. Si vero duobus vnūnomē poſitum eſt: ex quibus non eſt vnum: non eſtvna affirmatio: neqꝫ vna negatio. Si albū īquit vnū ſignificat. quod ſi plura deſignatnon eſt vnā affirmatio: nec vna negatio. Hoc aūt īſubiecto cōuēit cuſtodire .ſ. vt ſubiecti quoqꝫ ſimplexſignificatio ſeruetur. Docet aūt non eſſe vnā propoſitionē: ſi p̄dicatum vel quodlibet in propoſitione ver multa ſignificat hoc modo. Sin vero duobꝰ vnūnomē eſt poſitū ex quibus non eſt vnū: non eſt vna aſfirmatio: neqꝫ negatio ſunt quedā res que plura qui ſignificent: ex quibus oībus iunctis vnū quidā valet effici. hoīs quidē nomen ſignificat animal: ſignificat mortale: rationale quoqꝫ deſignat: ſed hec iunctavnū quidā efficiūt: quod eſt aīal rōnale mortale. Hecnāqꝫ oīa vnū hominē cōplent. Sunt quoqꝫ alia: queduas vel plures huiuſmodi res deſignant ex ꝗbꝰ iunctis vnū aliꝗd poſſet: vt liber. Dicitur nāqꝫdioniſius liber: dicit̉ liber ingenuus. ſed īgenuusdioniſiª iūcti nihil efficiūt. qͣre ſi quid tale ſit īꝗt autſubiectū aut p̄dicatuꝫ: qd̓ plura ſignificet ex quibusvnum aliquid eſſe non poſſit: eſt illa vna affirmatio: neqꝫ vna negatio. Et hoc ficticij exempli rationeconfirmat. Ut ſi ꝗs ponat hoc nomen tunica hoī equo qm̄tunica eft alba. hec non eſt vna affirmatio. nec vnanegatio. Nihil enim differt hoc ꝙͣ dicere. quoniāē homo equus albus. Hoc autem nihil differt ꝙͣdicere. eſt homo albus. eſt equus albus. Dicat̉ enī inquit equꝰ tunica. Et habeāt verbigratia hoc nomē: ſi quis dicit. eſt tunica alba: qm̄ tunica equū atqꝫ hoīem deſignat. videt̉ dicere qm̄ eſt

equus albus. ſed hoc tale eſt: tanqͣꝫ ſiꝗs dicat.equus albus eſt albus. Sed hec ſunt due ꝓpoſitiones: non vna duplex igit̉ illa quoqꝫ ꝓpoſitio eſteſt equus albus. quare duplex illa quoqꝫ que dicit: eſt tunica alba. Etenī ſubiecti huius .i. tunice duplex ſignificatio: ꝓpoſitiones fecit eſſe duplices. Qd̓ſi quis dicat vnū ꝗddā ſignificare eſt tunica alba. qꝛſignicat. Eſt equus albus. impoſſibile eſt. Neqꝫenī ex hoīe equo ꝗddā vnū ſit: vt hec ꝓpoſitio vnialiꝗd deſignet. quare hec ꝓpoſitio multa ſignificataut ſi non multa: nihil oīno deſignat. Nihil .n. eſtequꝰ: vt ſil̓ dicatur atqꝫ ītelligat̉. hoc ē enī quod ait. Si ergo he multa ſignificant. ſunt plures. manifeſtum eſt: quoniam prīa multa vel nihil ſignifcat. neqꝫ enim eſt aliquis homo equus. Si ergo he multa ſignificant ſunt plures. manifeſtuꝫ eſt. qd̓ prīa ideſt ea que dicit. eſt tūica alba. mꝭta vel nihil ſignificat. Nihil autē iccirco: qm̄ ſi mita deſignet ꝓpoſitio cuius ꝗlibet terminus equocuseſt: illa que noīe equiuoco ſignificantur: iuncta furint: neqꝫ in vnam ſubſtantiā cōuenerint talis iunctire: que res ſibimet incōtexas copulat: erit vllus intellectus: vt in ea que eſt. tunica alba ē aliter eſſe vna poteſt. ſi tunica equū hoīemqꝫ ſignificet: niſi equꝰatqꝫ iūcti vnū aliquid efficiant. ſed hi termī talesſunt: vt neceſſe ſit hanc ꝓpoſitionē vel multiplicē:vel nihil ſignificare: ſi iungant̉ equus: ſit nihil. Nihil enī eſt equus: qd̓ hoc mōſtrauit quodait. Neqꝫ .n. ē aliquis equꝰ. hoc āt cur nūc ab ip̄oꝓpoſitū ſit: lucidiſſime demōſtrauit. .n. de his propoſitiōibus loqueret̉: que veꝝ inter ſe falſumqꝫ diuiderent: hoc addidit. Qd̓ ēt he que hn̄t vel p̄dicatumequiuocū vel ſubiectū: veꝝ falſumqꝫ diuidūt vtreqꝫ enī vere poſſunt: vt he que dicūt. ē liber homoſi ad ingenuitatem referas. eſt liber homo: ſi addioniſiū. Recte igitur dictum eſt. Quare nec in his neceſſe eſt hanc quidem cōtradictionē verā eſſe. illam vero falſam. enī multa ſignificat: ml̓tiplex ſignificatio ī negatiōe: atqꝫ affirmatiōe ſeinuicē ꝑimit. quod ſi vnaſit affirmatio: vna negatio: qm̄ vtreqꝫ in eodēoſſunt vnam verā ſemꝑ falſam alterā neceſſe eſt In his ergo que ſunt. facta ſunt: neceſſe eſt affirmationem vel negationem veram eſſe vel falſam.In vniuerſalibus quidem vniuerſaliter ſꝑ hāc ve illā v̓o falſam eſſe. in his que ſunt ſingulariaquemadmodum dictum eſt. In his v̓o que ī vniuerſalibus non vniuerſaliter dicuntur. non eſt neceſſe. dictum eſt autem de his. In preſentibus rebus in preteritis factas ꝯͣdictorie enunciationes: dicit definite vnam ſemper verāalteram definite ſemper eſſe mendacem: vt ſi quis dicat. omnes fabri perierunt: qui ad pugnaꝫ contra venientes priuata conſpiratione progreſſi ſunt. Hoc ſinegetur ſic non omnes fabri perierunt: qui ad pugnācontra venientes priuata conſpiratione progreſſiſunt. Neceſſe eſt quidem vnam veram: vnam eſſe falſam. ſed deſinite vera affirmatio ē: definite falſa negatio. Cum enim id quod factū eſt: dicitur factum:finite verum eſt quod ſi id factum denegetur. falſuꝫdefinite eſt. ſiue ergo in vniuerſalibus uniuerſaliterp̄dicatis cōtradictio oppoſitionē ꝑticularitatis fiatſiue ī ſingularibꝰ: ut ī ſocrate in ceteris īdiuiduisˡ