Prima editio In predicamenta
participatione coniungit. Negatio v̓o que aliquamrein ab aliqua re quadam ſeparatione diſiungit: vt ēomnis homo ē animal. animal eniꝫ ad hominem hecoratio iungit. Participat enim homo proprio genere .ſ. animali. Negatio v̓o homo lapis non eſt. Diſiungit enim naturam lapidis ab humanitate: qui negatſed multa de his in libro de interpretatione dicendaſunt. Quare plenior horum diſputatio in tempꝰ alid̓differatur. Ariſtoteles v̓o ſimpliciſſime ⁊ pene incurioſe propter eos qui inſtituuntur diffinitiones affirmationis negationiſqꝫ ſignauit dicens negationemaffirmationemqꝫ affirmatiuas eſſe negatiuaſqꝫ orationes. Quod ſi examinatiꝰ ac ſubtiliª definiſſet: peraffirmatiuam orationem diffiniret. Nam ſi dubiumeſt quid ſit affirmatio: nihilo magis clarum atqꝫ perſpicuuꝫ eſt quid ſit affirmatiua oratio. iccirco ꝙ ſi ꝗsneſcit quid ſit affirmatio: idem ſine dubio neſcituruseſt quid oratio ſit affirmatiua. Sed iccirco hic indulgentius terminauit: quod in libro πέριέρμέήέιασvtriuſqꝫ veram plenamqꝫ vim diffinitionis aptauitEadem quoqꝫ in his ratio eſt que ſunt ſub affirmatione ⁊ negatione: que in his que ſub priuatione atqꝫ habitu ponebantur. nam ſicut non eſt idem habitus atqꝫ priuatio: quod habere habitum atqꝫ priuariita non idem eſt affirmationem ⁊ negationem eſſe idquod eſt ſub affirmatione ⁊ negatione. Affirmatio ēverbi gratia: ſedet ſocrates. negatio v̓o: non ſedet ſocrates. Sub affirmatione autem hoc ipſum ſedereſocratem: ideſt hoc quod affirmatione dicit facere.Sub negatione v̓o non ſedere ſocratem: ideſt non facere id quod negatio ſubmouet. hoc autem ita probatur: ꝙ oīs affirmatio omniſqꝫ negatio orationes ſuntſicut eoruꝫ ſupradicta diffinitio determinatioqꝫ mōſtrauit. Sedere auteꝫ ⁊ non ſedere: ideſt facere ⁊ nōfacere orationes non ſunt. ꝙ ſi affirmatio atqꝫ negatio orationes ſunt. dicitur id quod ſub affirmatione ⁊negatione eſt: eaipſa affirmatione ⁊ negatione diſtare. Sed in hoc ſeruant illam quoqꝫ ſimilitudinem: ꝙea ipſa ſibi ſunt oppoſita: que ſcd̓m affirmationeꝫ nogationemqꝫ dicuntur. Sicut enim ipſa affirmatio qdicit ſedet ſocrates: ⁊ que dicit non ſedet ſocrateſ itaquoqꝫ idipſum quod eſt ſedere ſocratem ⁊ non ſederecerta ratione ſimilitudinis opponuntur. Sed quoniāquatuor ſpecies oppoſitionis dicte ſunt: nunc ariſtotelis veſtigia perſequentes: earum differentias colligamus que ſunt numero ſex. nam ſi que res ſint quatuor: eaſqꝫ differre a ſe ac diſtare volumꝰ: Sex ſolasdifferentias inuenimus. Cum enim primam differrea ſecunda ac tertia atqꝫ quarta ponimus: tres ſūt differentie. Item ſecundaꝫ rem a prima re differre oſtēdere atqꝫ demonſtrare ſuperfluum eſt. Cum eniꝫ prime rei ad ſecundam diſtantiam colligeremus: quodſecunda diſtaret a prima docuimus. Relicta igiturprime ad ſecundam rem differentia: ſecunde ⁊ tertieItem ſecunde quarteqꝫ differentie monſtrabuntur:que: ſunt due: que tribus ſuperioribꝰ iuncte quinqꝫ ſolaſ efficiunt. Reſtat tertie rei quarteqꝫ diſtantia. Nāprime ad ſecundam atqꝫ tertiam demonſtrata eſt diſcrepantia: cum primam a ſcd̓a diſtare: atqꝫ eodē modo a tertia monſtrabamus. Id his probat̉ exemplis.Nam cum oppoſitio ea que eſt ſecundum ad aliquidab his oppoſitionibus que ſunt ſcd̓m contrarietatempriuationem atqꝫ habitum: atqꝫ affirmationem ⁊ negationem diſtare proponitur: tres ſunt differentie.Cum v̓o ea que ſecundum priuationem atqꝫ habitū
oppoſitio eſt: a contrariis: ⁊ ab affirmatione negationeqꝫ diſcrepat: due ſunt differentie: que iuncte ſuperioribus quinqꝫ perficiunt. Iccirco eniꝫ quid diſtarethabitus atqꝫ priuatio: ea oppoſitione que relatiua ēpretermiſimus: quoniam prius monſtrauimus quidrelatiua oppoſitio habitu priuationeqꝫ differret. noneſt enim dubium equam eſſe in vtriſqꝫ differentiamcum vna ab alia diſcrepauerit. Reſtat vna ſola differentia que eſt contrariorum ad affirmationem ſcilicet ⁊ negationem. pretermiſſa namqꝫ eſt contrarioꝫdifferentia de relatiua .ſ. ⁊ ſecundum habitum priuationemqꝫ oppoſitione quid hec ſuperius a contrarietate diſtaret: monſtratum eſt. Quare quoniam quotſunt horum differentie cognitū eſt: ad ſequentis opris ordinem veniamus.¶ Quoniam autem priuatio ⁊ habitus non ſic opponuntur vt ad aliquid manifeſtum eſt. neqꝫ enimdicitur hoc ipſum quod eſt oppoſiti. viſus enimnon eſt cecitas viſus: nec alio vllo modo ad ipſumdicitur. ſimiliter autē neqꝫ cęcitas dicitur viſioniscecitas ſed priuatio quidem viſionis cecitas dicitur: cecitas vero viſionis non dicitur. amplius adaliquid omnia ad reciproca dicuntur. quare ⁊ cecitas ſi eſſet eoruꝫ que ad aliquid ſunt. vtiqꝫ cōuerteretur ad illud ad quod dicitur. ſed non conuerttur. neqꝫ enim viſus dicitur cecitatis viſus.¶ Et cetera quidem de ea differentia perſpicua: ⁊ ſuperius in contrarioꝝ differentia a relatiua oppoſitione ante premiſſa ſunt. Unam namqꝫ differentiaꝫcontrariorum relatiuorumqꝫ dixit eſſe ꝙ contrarianon ita vt ea que ſunt ad aliquid conuerterētur. Neqꝫ enim quis pronunciat malitiam bonitatis eſſe malitiā: neqꝫ bonitatē malitie eſſe bonitatē. velut filiumpatris eſſe filiū: rurſuſqꝫ patrē filij patrē. Eadē quoqꝫ ⁊ in his q̄ ẜm priuationē habitumqꝫ redduntur:dicit̉ differentia. Nā ſicut ea que ſunt ẜm ad aliquidoppoſita: aduerſum ſemetipſa reddūtur: ⁊ omnia adoppoſita predicantur. non eodem mō in habitu atqpriuatione eſt. Nullus enim dicit cecitatis eſſe viſumnec rurſus viſus eſſe cecitatē. Quocirca ſi ea que ſuntrelatiua ad oppoſita predicāt̉: conuerſimqꝫ dicunturcū ſit enim oppoſitus filio pater: pater filij diciturſcilicet ad oppoſitum: rurſuſqꝫ conuertitur vt patrisfilius appelletur) quoniā hoc in his que ſunt ẜm priuationem atqꝫ habitū: non dicitur (Neqꝫ .n. cū ſitſus oppoſitus cecitati: ẜm priuatiōeꝫ atqꝫ habitū dicitur viſus cecitatis .i. nūqͣꝫ ẜm opoſitiōeꝫ aliꝗd oppoſiti predicatur neqꝫ cōuertitur: neqꝫ enī dicit̉ cecitas viſus) recte priuatio atqꝫ habitus non in eademqua relatiua: ſed in alia ſpecie numerata ſunt.¶ Quoniam autem neqꝫ vt contraria opponunturea quę ſecundum priuationem ⁊ habitum dicuntur: ex his manifeſtum eſt: quorum enim contrarierum nihil eſt medium neceſſe eſt in quibus nataſunt fieri: aut de quibus predicantur. alterum ip̄orum ineſſe ſemper. horum enim nihil erat mediū.quorum alterum neceſſarium erat ineſſe ſuſceptibili. vt languorem ⁊ ſanitatem ⁊ abundantem ⁊perfectum. Quorum vero aliquid eſt mediuꝫ. nūꝙͣ neceſſitas eſt omni ſuſceptibili in eſſe alterum.neqꝫ enim neceſſe eſt omne ſuſceptibile candiduꝫvel nigrum eſſe. neqꝫ frigidum neqꝫ calidum. horum .n.