Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
55r
Einzelbild herunterladen
 

Prima edicio in predicamenta

canus proprium iſte dicuntur alicuius: vt grammatia alicuius dicitur ſcientia: non alicuius grammatia Ergo ſingularum. ſpecierum nihil eſt quod aliqua relatione predicetur Genera vero harum ſpeaeruꝫ relatiua ſunt que paulo ſuperius dixi: quod .n.rit pene enim in omnibus talibus genera ad aliquidpicuntur. Eorum vero que ſunt ſingularia nihil hocpemonſtrare voluit: genera ipſa habitudinum diſpoqtionumqꝫ eſſe relatiua: ſpecies vero generum quasqngillatim eſſe dixit: ad aliquid nullomodo predicariQuas iccirco eſſe ſingillatim vocauit quia grammatica vna eſt: rurſus muſica vna: ſcientia vero nonvna. Recte igitur ſpecies ſcientie ſingillatim eſſe nominauit. Conſtat igitur genera huiuſmodi habitudinum dicantur ad aliquid: ſpecies vero ad nihil alind propria predicatione referātur. Quocirca quoniāhuiuſmodi ſpecies relatiuas non eſſe demonſtrauitnunc reliquum eſt qualitates eſſe confirmat. Dicimur autem ſecunduꝫ ſingula quales. Hecenim habemus. Scientes enim dicimur: habemus ſingulas ſciētias aliquas. Quare hec erūtctiam qualitates: que ſingularia ſunt: ſecundum qͣſetiam quales dicimur. Hec autem non erunt eoꝝ:que ſunt ad aliquid. Ilas eſſe qualitates ſuperius confirmatuꝫ eſt: exbus aliqui quales vocarentur. nos autem iccirco grāmatici dicimur: non vniuerſalem ſcientiam: ſedipſam grammaticam habeamus: hoc vere dicitur.Iccirco nos dici ſcientes: quia grammatici ſumus:potius qͣꝫ iccirco grammaticos quod aliquam ſcientiam retinemus. Nullus enim a generali ſcientia grāmaticus aut ſciens: niſi a ſingillatim ſcientia ſciensgrammaticuſqꝫ perhibetur. Igitur quoniaꝫ ex hishabitudinum ſpeciebus quales vocamur: ipſe ſpecieſin qualitate numerande ſunt. Sed cum quis grammatica participat: de ea etiam genus dicitur: ſecundum eam non ſolum ad grammaticā. ſed ad ſcientiam quoqꝫ coniungitur. Dicitur enim iccirco ſciens:ergo quoniam habens grammaticam: ſciens grāmaticus dicitur: non poteſt vlla ſcientia participare:qui ſingulas non habuerit. qui enim cunctis ſpeciebꝰcaret: illi quoqꝫ genere ipſo carenduꝫ eſt. Quare quoniam has ſpecies habemus: ſecundum eas qualesdicimur: vt a grammatica ſcientes grāmaticicupamur: has autem ipſas ſpecies monſtratum ē adaliquid non referri. Recte igitur huiuſmodi habitudines que in alterius relatiuis ſpecies ſunt: in qualitate enumerate ſunt. Quod ſi quis hoc quoqꝫ inuitus:accipiat aliud addit quo totum queſtionis vinculumſolueretur. ait enim. Amplius ſi contingat hoc ipſum quale relatiuum eſſe. nihil eſt inconueniens in vtriſqꝫ hec generibus enumerare.Cſſſam cum ſit verum vnam eandemqꝫ rem duobusdiuerſis generibus non poſſe eſſe ſuppoſitaꝫ: illud tamen conuenit ſecundum aliud atqꝫ aliud vnam eandemqꝫ ſpeciem duobus generibus poſſe. ſubnecti:vt in eo quod ſupra dictum eſt. cum ſocrates ſubſtantia ſit pater vero ad aliquid: cumqꝫ ſubſtantia diſcrepet atqꝫ relatio: nihil tamen eſt inconueniens eundeꝫip̄ſum ſocratem in eo homo eſt ſubſtantie ſupponiin eo habet filium relationi. quocirca ſi ſecundumallam atqꝫ aliam rem duobus generibus eadem res

quelibet diuerſiſſimis ſupponatur: nihil inconueniēscadit. Ita quoqꝫ habitudines in eo alicuius reihabitudines ſunt: in relatione ponuntur in eo ſecū eas quales dicuntur: in qualitate numerant̉. Quocirca nihil eſt inconueniens vnam atqꝫ eandem remſecundum diuerſas nature ſue potentias geminis ſicontingat pluribus adnumerare generibus: Quocirca quoniam de qualitate tractatum ē nos quoqꝫ orationis curſum ad reliqua predicamenta vertamus. De facere pati.Ecipit autem facere pati contrarietaMtem magis minus. calefacere enimIAfrigidum facere contraria ſunt. calefieri frigidum fieri. delectari ac contriſtari. quare recipit contrarietatem magis minꝰcalefacere enim dicitur magis minus. calefierimagis minus. contriſtari magis minus. Recipit igitur magis minus facere pati. de his itaqꝫ tanta dicantur. Dictum eſt autem de ſituꝫin his que ad aliquid ſunt. denominatiue a poſitionibus dicitur. de reliquis auteꝫ quando vbi habere eo manifeſta ſunt. nihil de his vltra dicitur. quā quod in principio dictum eſt. quia habere quidem ſignificat calciatum eſſe armatum eſſe.vbi autem vt in lycio. quando vt heri. Et alia quede his dicta ſūt. de propoſitis itaqꝫ generibus ſufficiant dicta. Decurſis quatuor predicamentis que aliqua queſtione conſideratione egere videbantur: tenuiter cetera breuiterqꝫ perſtringit. Et de facere quidem patinihil in hoc libro: niſi ꝯͣria ſuſcipiant vel intenſionem immutationemqꝫ: ab ariſtotele eſt diſputatum.Alijs vero eius operibus plene ab eo perfecteqꝫ tractata ſunt: vt hoc ipſum de facere pati in his librisquos πέρίξ ἕνεσεοσ κάί φόόρōσ iſcripſit. de alijsquoqꝫ predicamentis non illi minor in alijs operibusdiſputatio fuit: vt de eo quod eſt vbi quando ī phyſicis: de omnibus quidem altius ſubtiliuſqꝫ in librisquos. μέτά ταφύσ τκα vocauit: exquiritur. Ac de facere quidem pati ipſe plāiſſime poſuit poſſe eas ſuſcipere contrarietates. Dicimus enim calefare frigidum facere: quod ſcilicet ad faciendum refertur.Dicimus aquam calefieri frigidam fieri: quod nihilominus ad patiendi ducitur predicamentum. Magis quoqꝫ minus ſuſcipere apertiſſimis demōſtratexemplis. Sic enim magis calefacere minus: magis calefieri vel minus dicitur atqꝫ hec hactenꝰ. ip̄eenim hec apertiſſime poſuit. Eſt autem eorum deſcriptio talis. quod in faciendo quidem actus quidam aquolibet in aliam rem veniēs conſideratur. In patiēdo autem in eo ille actus conſideratur: in quem venitActus enim paſſio ſimul in phyſicis eſſe monſtrataſunt. Et de facere quidem pati ad preſens tempushec diſputata ſufficiant De ſitu poſitione.Ictū eſt de ſitu in relatiuis quoniam denominatiue a poſitionibus dicitur. Poſitioquidem quoniam ipſa eſt alicuius. in hisA ſunt ad aliquid: numerata eſt: ſed quoniamoīs res que ab alio denoīatur: aliud ē qͣꝫ idipſū a quodenoīata ē: vt aliꝰ ē ē grāmaticª atqꝫ grāmatica. qͣꝫ